open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geoffrey Hinton

[alt=Geoffrey Hinton nunha conferencia sobre redes neuronais profundas na Universidade da Columbia Británica.|miniatura|Geoffrey Hinton nunha conferencia sobre [Rede neural artificial|redes neuronais profundas na Universidade da Columbia Británica.]]

**Geoffrey Hinton**, nado en Wimbledon o 6 de decembro de 1947, é un físico inglés. É considerado un dos principais pioneiros da aprendizaxe profunda e das redes neuronais artificiais modernas, en particular polo desenvolvemento de algoritmos de retropropagación e de representacións distribuídas.

## Traxectoria
### Formación 
Estudou psicoloxía experimental no King's College da Universidade de Cambridge, onde se graduou en 1970, e doutorouse en intelixencia artificial na Universidade de Edimburgo en 1978. 

### Carreira profesional, investigadora e docente 
Traballou en diversas universidades do Reino Unido e dos Estados Unidos, entre elas a University of Sussex, a University of California, San Diego e a Carnegie Mellon University, antes de incorporarse en 1987 ao departamento de informática da Universidade de Toronto, onde é profesor emérito e asesor científico xefe do Vector Institute for Artificial Intelligence, do que é cofundador.

### Premios 
Polo seu labor na aprendizaxe profunda foi recoñecido, entre outros galardóns, co Premio Turing en 2018, compartido con Yoshua Bengio e Yann LeCun, e co Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica en 2022.

Recibiu o Premio Nobel de Física 2024 xunto con John Hopfield, en verbas do Comité outorgante, "polos descubrimentos e invencións fundamentais que permiten a aprendizaxe automática con redes neurais artificiais". No caso particular de Hinton, pola invención dun método capaz de atopar propiedades nos datos e realizar tarefas como identificar elementos concretos en imaxes.

## Notas 
## Véxase tamén 
* redes neurais artificiais
* intelixencia artificial
* intelixencia artificial xeral
Manolo González

**José Manuel González Álvarez**, máis coñecido como **Manolo González**, nado en Folgoso do Courel o 14 de xaneiro de 1979, é un exfutbolista e adestrador galego-catalán, que dende marzo de 2024 dirixe o Espanyol, na Primeira División.

## Traxectoria 
### Como futbolista 
Nacido no concello lucense de Folgoso do Courel, cando contaba con tres anos de idade, a súa familia emigrou a Barcelona, instalándose no distrito de Horta-Guinardó. Comezou a xogar ao fútbol aos oito anos no colexio Dalvi, da rúa Travessera de Gràcia, pero axiña foi fichado polo Martinenc, no que militou dos 9 aos 17 anos. A súa calidade levouno a debutar coa selección catalá sub-15.

### Como adestrador 
Trala súa retirada emprendeu unha carreira de adestrador, que xa iniciara con 16 anos, dirixindo o equipo infantil do Martinenc, e máis tarde nas categorías inferiores do Sant Gabriel. En 2005 chegou á canteira do Badalona, onde pasou sete anos, tendo que compaxinar os bancos co seu traballo de condutor de autobús urbano.

En outubro de 2019 volveu ao banco do Badalona, ao que adestrou durante dúas tempadas. Na primeira delas conseguiu eliminar da Copa do Rei primeiro ao Oviedo e logo ao Getafe, equipo este último que ía sétimo na Primeira División e que estaba a disputar a Copa da UEFA. O conxunto de Manolo González derrotou ao de Bordalás por dous goles a cero, antes de caer na seguinte rolda ante o Granada do tamén galego Díego Martínez.

O 7 de xuño de 2021 fichou como adestrador da Peña Deportiva, da Segunda División RFEF. Na súa primeira campaña á fronte do club de Eivisa acadou o terceiro posto da liga, disputando así a promoción de ascenso á Primeira Federación, onde eliminou primeiramente ao Coruxo, antes de caer na final contra o Real Murcia.

O 11 de xullo de 2023 foi presentado como novo adestrador do Espanyol B, do Grupo III da Segunda Federación. Con todo, non chegou a rematar a tempada co filial, pois o 12 de marzo de 2024, tras a destitución de Luis Miguel Ramis, foi elixido pola directiva para adestrar o primeiro equipo do Espanyol, na Segunda División ata o final da tempada. Tres meses despois conseguiu o ascenso a Primeira tras derrotar na promoción ao Sporting de Gijón e o Real Oviedo.

Continuou no banco espanyolista na tempada 2024/25, na que o equipo se mantivo na zona baixa da táboa durante toda a competición. En abril o conxunto catalán conseguiu tres vitorias consecutivas, ante Rayo Vallecano, Celta de Vigo e Getafe, logrando afastarse temporalmente dos postos de descenso, o que motivou que Manolo González fose galardoado co premio ao mellor adestrador da liga en abril. Porén, nas seguintes seis xornadas encadeou un empate e cinco derrotas consecutivas, quedando o equipo só dous puntos por riba do descenso a falta da derradeira xornada. No último partido enfrontouse no RCDE Stadium ao xa descendido Las Palmas do tamén galego Diego Martínez, ao que derrotou por 2-0 con goles de Javi Puado e Pere Milla, certificando así a permanencia na máxima categoría e o descenso do Leganés de Borja Jiménez.

## Notas
Aarón Ochoa

**Aarón Ochoa Moloney**, nado en Marbella o 18 de abril de 2007, é un futbolista hispano-irlandés que xoga como centrocampista ofensivo no Málaga, da Segunda División. É internacional coas categorías inferiores da selección irlandesa.

## Traxectoria 
Naceu en Marbella, de nai irlandesa e pai español da Rioxa. Formouse como futbolista na canteira do Málaga CF, debutando co filial na Terceira Federación o 22 de outubro de 2023, nun partido ante o Juventud de Torremolinos CF.

O 6 de decembro de 2023 debutou co primeiro equipo do Málaga, nun partido da Copa do Rei ante o Eldense no que substituíu na primeira metade ao lesionado Juan Hernández. Con 16 anos, 7 meses e 18 días, converteuse no segundo xogador máis novo en debutar co primeiro equipo do club, só por detrás de Fabrice Olinga. 

Disputou nove encontros co primeiro equipo durante a campaña, na que os malagueños lograron o ascenso a Segunda División. Xogou o seu primeiro encontro na categoría de prata na primeira xornada da 2024/25, nun empate 2-2 contra o Racing de Ferrol na Malata.

## Notas
Bosóns W e Z

alt=Desintegración do bosón W-|miniatura|Desintegración do bosón W-
alt=Partículas do Modelo Estándar|miniatura|Partículas do Modelo Estándar
En física de partículas, os **bosóns** **W e Z** son bosóns vectoriais que se coñecen en conxunto como bosóns débiles, ou, de xeito máis xeral, **bosóns vectoriais intermedios**. Estas partículas elementais median na interacción débil. O seus símbolos son W+, W−, e Z0. Os bosóns W± teñen carga eléctrica positiva e negativa respectivamente, de valor 1 carga elemental e son unha a antipartícula da outra. O bosón Z0 non ten carga eléctrica e é a súa propia antipartícula. Cada unha das tres partículas ten spin 1.

Os bosóns  W± teñen momento magnético diferente de cero, pero o Z0 non o ten. As tres partículas teñen períodos de vida moi curtos, con unha vida media duns 3×10−25 s. O seu descubrimento experimental foi clave no que é chamado o Modelo Estándar da física de partículas.

No 2024 estableceuse de xeito experimental a masa do bosón W no CMS como 80 360,2 ± 9,9 MeV, a mellor aproximación ata o momento e consistente co valor teórico proporcionado polo Modelo Estándar de 80 357 ± 6 MeV.

## Notas
Ataúlfo (nome)

**Ataúlfo** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co castelán. Deriva do xermánico *Athawulf* composto de *atha* (nobre) e *wulf* (lobo). En galego tamén ten a variante **Adolfo**, da cal é o seu cultismo.

## Personalidades 
*Ataúlfo, rei dos visigodos entre os anos 410 e 415;
*Ataúlfo I, bispo da diocese de Iria Flavia entre os anos 845 e 855;
*Ataúlfo II, bispo da diocese de Iria Flavia entre os anos 855 e 877.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Ramón Díaz Hermo

**Ramón Díaz Hermo**, alcumado **Merrendes** ou **Cuevas**, nado en Vilagarcía de Arousa o 11 de xuño de 1915 e finado en Santiago de Compostela o 19 de febreiro de 1945, foi un político e guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Serrador. Militante do Partido Comunista de España. Foi directivo do Ateneo Popular e membro do Sindicato de Peóns (CNT). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou no asalto a reitoral de Abalo, levando víveres e queimando unha bandeira monárquica. Detido, foi xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión e condenado a cadea perpetua e 100 pesetas de multa. Ingresou no Forte de San Cristovo o 16 de xaneiro de 1937. Saíu en liberdade condicional o 2 de setembro de 1940. Incorporouse á guerrilla. En 1943 participou nun atraco en Lousane con José Vidal Bugallo e Santiago Rey N. e foi detido e condenado a seis anos de prisión. Novamente detido pola Garda Civil de Santiago de Compostela con Santiago Rey N., José Vidal Bugallo e José María Rodríguez Eiras. Foron xulgados en consello de guerra en Santiago de Compostela pola causa 259/44 o 9 de decembro de 1944. O fiscal pediu pena de morte para todos eles, excepto para Rodríguez Eiras. Foi executado en Santiago de Compostela con Santiago Rey N. ás 8 da mañá do 19 de febreiro de 1945.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
José Vidal Bugallo

**José Vidal Bugallo**, alcumado **Robles**, nado en Rubiáns (Vilagarcía de Arousa) o 20 de febreiro de 1912, foi un mariñeiro e guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Mariñeiro. Membro do sindicato de transportes marítimos da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu aos montes de Xiabre e integrou un grupo de fuxidos que fixeron sabotaxes nas liñas de alumeado e comunicacións. Detido, escapou do cuartel da Garda Civil, pero foi novamente detido. Xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión o 21 de xaneiro de 1937 con Luis Doeste Mariño, José Manuel García González, Eugenio Lamas Bugallo, Manuel Fernández Oubiña, Antonio Názara Pesado, Rogelio Diz Fuentes, Manuel Ucera Barros, Manuel Rey Ucera, Salvador Vidal Fontán, José Caneda Blanco, Tomás Romero Vidal, Daniel Robado Castro, Manuel Abalo Lamas, Manuel Teira López, Luis Diz Reimúndez, Laureano Fernández Caamaño, Germán Quintela Novoa, Aurelio Parejo González, Dámaso Carrasco Duaso e Luís Bouza-Brey Trillo, foi condenado a cadea perpetua. O 16 de maio de 1937 ingresou no Forte de San Cristovo. Saíu en liberdade condicional o 2 de setembro de 1940. Incorporouse á guerrilla. En 1943 participou nun atraco en Lousame con Ramón Díaz Hermo e Santiago Rey N. e foi detido e condenado a seis anos de prisión. Volveu ser detido pola Garda Civil de Santiago de Compostela o 20 de xuño de 1944 con Santiago Rey N., Ramón Díaz Hermo e José María Rodríguez Eiras. Foron xulgados en consello de guerra en Santiago de Compostela pola causa 259/44 o 9 de decembro de 1944. O fiscal pediu pena de morte para todos eles, excepto para Rodríguez Eiras. Saíu en liberdade condicional o 18 de xaneiro de 1946.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Apuntes para unha enciclopedia histórica do anarquismo galego (V)
* Ficha de preso.
Lista de nomes femininos galegos máis comúns

A continuación detállase unha **lista dos nomes femininos galegos** máis comúns en Galicia segundo datos do Instituto Galego de Estatística.

## Lista de nomes femininos galegos máis comúns 
Segundo os datos de xaneiro de 2023:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes masculinos en galego
### Ligazóns externas
* Nomes galegos de muller e de home. A Mesa pola Normalización Lingüística.
* Nomes galegos de hoxe e onte. Antropónimos galegos e galaicos da asociación Fillos de Galicia.
Teorema de Svéd-Vázsonyi

O principio do pombal di que se temos n buratos nun pombal e n+1 pombas daquela nalgún burato hai máis dunha pomba.
O teorema que se atribúe a Márta Svéd e Andrew Vázsonyi usa este principio e trata sobre secuencias aleatorias e divisivilidade.

Dada unha secuencia de  números aleatorios existe unha subsecuencia consecutiva cuxa suma é divisíbel polo número de elementos da secuencia orixinal. 

## Teorema de Svéd-Vázsonyi
Sexan os enteiros a_1, a_2, \cdots, a_n, que poden mesmo estar repetidos. Daquela hai un subconxunto de elementos consecutivos desa secuencia a_k, a_{k+1}, \cdots, a_l tal que a suma a_k + a_{k+1} + \cdots, a_l é un múltiplo de n.
   
## Exemplo
Para unha secuencia aleatoria \{3, 7, 1, 4, 1, 1\} temos n=6 se probramos o máis simple, sumas consecutivas desde o primeiro: \{0, 3, 10, 11, 15, 16, 17\}, non temos ningunha  divisíbel por 6, mais se sumamos desde o segundo \{0, 7, 8, 12, \cdots \} temos a secuencia con suma 7 + 1 + 4 é múltiplo de 6.
 
## Demostración
Sexa S=\{0, 1, \cdots, n\} e  R=\{0, 1, \cdots, n-1\} e consideremos o mapa f: S \rightarrow R determinado polo residuo de f(m)=a_1 + \cdots + a_m módulo n. Polo principio do pombal temos f(k)=f(l) para algún k \lt l en S e por tanto
:
     \sum_{i=k+1}^{l} a_i = \sum_{i=1}^{l} a_i - \sum_{i=1}^{k} a_i

faise cero módulo n. O subconxunto a_k, a_{k+1}, \cdots a_l ten a propiedade procurada, a súa suma é múltiplo de n.

## Exemplo aplicando a demostración
Seguindo a demostración agora é moito simple obter o subconxunto de elementos consecutivos cuxa suma é divisíbel polo número total de elementos.
Para a secuencia aleatoria \{3, 7, 1, 4, 1, 1\} con sumas parciais \{0, 3, 10, 11, 15, 16, 17\} os residuos ao dividir entre 6 son \{0, 3, 4, 5, 3, 4, 5\}, vemos que hai dous residuos 3 e dous 4 e dous 5, polo principio do pombal debe haber polo menos 2 pombas no mesmo burato (dous residuos iguais), pero pode haber máis (se hai outros buratos baleiros).
Así temos:
* entre os dous 3: 7+1+4 = 12. 
* entre os dous 4: 1+4+1 = 6. 
* entre os dous 5: 4+1+1 = 6. 

Vexamos outro exemplo ao chou.
* Para n=9 coa secuencia\{2, 8, 4, 1, 19, 17, 2, 3, 12\}.
* Sumas consecutivas \{0, 2, 10, 14, 15, 34, 51, 53, 56, 68\}. 
* Residuos módulo 9, \  \{0, 2, 1, 5, 6, 7, 6, 8, 2, 5\}.
E seguindo a demostración:
* de residuo 2 a 2 temos 56 - 2 = 54 = 9 \cdot 6.
* de 6 a 6 temos 19 + 17 = 36 = 9 \cdot 4.
* de 5 a 5 temos 68 - 14 = 54 = 9 \cdot 6.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

### Outros artigos 
* Principio do pombal.
Johannes Zwijsen

**Johannes Zwijsen**, nado o 28 de agosto de 1794 en Kerkdriel e finado o 16 de outubro de 1877 en 's-Hertogenbosch, foi un eclesiástico católico latino neerlandés, arcebispo de Utrecht entre 1853 e 1868 e bispo de 's-Hertogenbosch entre 1868 e 1877.

## Traxectoria 
Naceu o 28 de agosto de 1794 en Kerkdriel. O 19 de xaneiro de 1817 foi ordenado diácono, e o 20 de decembro do mesmo ano o arcebispo François-Antoine de Méan de Beaurieux ordenouno sacerdote.

O 14 de xaneiro de 1842 foi nomeado vigairo apostólico coadxutor de 's-Hertogenbosch e bispo titular de *Geras*. O 17 de abril de 1842 foi consagrado bispo por Cornelius Ludovicus de Wijkerslooth, e tivo como co-consagradores a Joannes Paredis e a Johann Theodor Laurent. Sucedeu a Henricus den Dubbelden como vigairo apostólico o 13 de outubro de 1851.

O 4 de marzo de 1853 foi nomeado arcebispo de Utrecht, permanecendo ao mesmo tempo como administrador apostólico de 's-Hertogenbosch. 

O 4 de febreiro de 1868 foi nomeado bispo de 's-Hertogenbosch, renunciando ao mesmo tempo como arcebispo de Utrecht. Finou no cargo o 16 de outubro de 1877.

## Notas
Granda de Arriba

O topónimo **Granda de Arriba** pode referirse a:

;En Galiza
***Granda de Arriba**, lugar da parroquia de Goá, no concello de Cospeito;
***Granda Vella de Arriba**, lugar da parroquia de Rioaveso, no concello de Cospeito.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Rabal de Arriba

Como topónimo **Rabal de Arriba** pode referirse a:

;En Galiza
***Rabal de Arriba**, lugar da parroquia de Gonzar, no concello do Pino;
***Rabal de Arriba**, lugar da parroquia de Rabal, no concello de Celanova.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Fernán

**Fernán** é un nome propio masculino galego. De orixe xermana, provén do godo, *Firthunands*, Firthu quere dicir "paz", que en alemán é *Friede* e nands, que significa *audaz*. Era común na Idade Media cando ía acompañada do patronímico ou do alcume (coma no caso de Fernán Pérez de Traba).

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
A Ponte Pedriña

O topónimo **A Ponte Pedriña** pode referirse a:

;En Galiza
***A Ponte Pedriña de Arriba**, lugar da parroquia de Vista Alegre, no concello de Santiago de Compostela;
***A Pontepedriña**, lugar da parroquia de Carballedo, no concello de Carballedo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Moraima (nome)

[miniatura|Tumba de Moraima e [Celso Emilio Ferreiro.]]

**Moraima** é un nome propio feminino galego. A súa orixe é o árabe *مُرَيْمَةَ*, posiblemente como unha variación de *Maryam*, que tamén é a orixe do nome María.

En xaneiro de 2023 existían 39 mulleres en Galicia co nome Moraima, cunha media de idade de 25,7 anos.

## Tradición 
Moraima era o nome da última raíña de Granada, a muller de Boabdil. En Galicia coñécese polo nome da muller de Celso Emilio Ferreiro, a quen lle dedicou un poema.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Moraima

**Maryam bint Ibrahim al-’Attar** (en ), nada en 1467 e finada en 1493, tamén coñecida como **Moraima** (en , lit. Pequena Maryam) foi a derradeira raíña do Reino de Granada e a esposa de Muhammad XII de Granada. Foi fonte como inspiración por moitos autores, entre eles o autor romántico Francisco Martínez de la Rosa que escribiu unha traxedia en cinco actos sobre este personaxe.

## Traxectoria 
Foi a filla de Aliatar, señor de Xagra, alcaide de Loja, primeiro mordomo da Alhambra e alguacil maior do Reino de Granada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moraima (nome)
Eira Pedriña

O topónimo **Eira Pedriña** pode referirse a:

;En Galiza
***A Eira Pedriña**, lugar da parroquia de Cedeira, no concello de Redondela;
***Eirapedriña**, lugar da parroquia de Bugallido, no concello de Ames.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Función de Euler

[dereita|miniatura| Gráfica de cores do dominio de ϕ no [plano complexo]]

En matemáticas, a **función de Euler** vén dada por

: \phi(q)=\prod_{k=1}^\infty (1-q^k),\quad |q|

O nome fai referencia a Leonhard Euler, é un exemplo modelo dunha q-serie e proporciona o exemplo prototípico dunha relación entre a combinatoria e a análise complexa.

## Propiedades 
O coeficiente p(k) na expansión en serie de potencias formal para 1/\phi(q) dá o número de particións de *k*. É dicir,

: \frac{1}{\phi(q)}=\sum_{k=0}^\infty p(k) q^k

onde p é a función de partición .

A **identidade de Euler**, tamén coñecida como teorema dos números pentagonais, é

: \phi(q)=\sum_{n=-\infty}^\infty (-1)^n q^{(3n^2-n)/2}.

onde (3n^2-n)/2 é un número pentagonal.

A función de Euler está relacionada coa función eta de Dedekind como

: \phi (e^{2\pi i\tau})= e^{-\pi i\tau/12} \eta(\tau).

A función de Euler pódese expresar como un q-símbolo *de* Pochhammer:

: \phi(q) = (q;q)_{\infty}.

O logaritmo da función de Euler é a suma dos logaritmos da expresión do produto, e teñen cadansúa expansión arredor de *q*&#x2009;=&#x2009;0, producindo

: \ln(\phi(q)) = -\sum_{n=1}^\infty\frac{1}{n}\,\frac{q^n}{1-q^n},

que é unha serie de Lambert con coeficientes -1/*n*. Polo tanto, o logaritmo da función de Euler pódese expresar como

: \ln(\phi(q)) = \sum_{n=1}^\infty b_n q^n

onde b_n=-\sum_{d|n}\frac{1}{d}= -[1/1, 3/2, 4/3, 7/4, 6/5, 12/6, 8/7, 15/8, 13/9, 18/10, ...] (ver OEIS  )

Pola mor da identidade \sigma(n) = \sum_{d|n} d = \sum_{d|n} \frac{n}{d} , onde \sigma(n)  é a función de suma de divisores, esta tamén se pode escribir como

: \ln(\phi(q)) = -\sum_{n=1}^\infty \frac{\sigma(n)}{n}\ q^n .

## Valores especiais 
As seguintes identidades veñen dos Cadernos de Ramanujan:

: \phi(e^{-\pi})=\frac{e^{\pi/24}\Gamma\left(\frac14\right)}{2^{7/8}\pi^{3/4}}

: \phi(e^{-2\pi})=\frac{e^{\pi/12}\Gamma\left(\frac14\right)}{2\pi^{3/4}}

: \phi(e^{-4\pi})=\frac{e^{\pi/6}\Gamma\left(\frac14\right)}{2^{{11}/8}\pi^{3/4}}

: \phi(e^{-8\pi})=\frac{e^{\pi/3}\Gamma\left(\frac14\right)}{2^{29/16}\pi^{3/4}}(\sqrt{2}-1)^{1/4}

Usando o teorema dos números pentagonais, trocando suma por integral, e despois invocando métodos analíticos de complexos, derívase 

: \int_0^1\phi(q)\,\mathrm{d}q = \frac{8 \sqrt{\frac{3}{23}} \pi \sinh \left(\frac{\sqrt{23} \pi }{6}\right)}{2 \cosh \left(\frac{\sqrt{23} \pi }{3}\right)-1}.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Función de partición (teoría de números).
* Teorema dos números pentagonais.

### Ligazóns externas 
* O termo "función de Euler" pode usarse para referirse a calquera das varias funcións da teoría de números e da teoría de funcións especiais (MathWorld).
Árabe nabateo

O **árabe nabateo** foi un dialecto do árabe falado na antigüidade polos nabateos. Foi sucedido polo paleoárabe. No primeiro século, os nabateos escribiron en inscricións, como os textos legais nas fachadas das tumbas monumentais en Mada'in Saleh, antigo Ḥegrā, en lingua nabatea.

Porén, é probábel que algúns ou todos deles, dependendo da rexión do Reino Nabateo onde vivisen, falasen árabe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escrita árabe
Sarela (nome)

**Sarela** é un nome propio feminino galego. A súa orixe está no nome do río Sarela, afluente do río Sar ao seu paso por Santiago de Compostela. É a forma diminutiva de Sar que deriva do céltico ou precéltico "sar", corrente de auga.

En xaneiro de 2023 existían 89 mulleres en Galicia co nome Sarela, cunha media de idade de 10,4 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Iván Fernández Anaya

**Iván Fernández Anaya**, nado en Vitoria-Gasteiz no 10 de xuño de 1988 é un deportista vasco, especializado en carreiras de *cross* de montaña.

Antes de 2016, competiu en maratóns. No primeiro intento case conseguiu o seu obxectivo, cunha marca de 2h12 e estivo preto de ir aos Xogos Olímpicos do Río de Xaneiro, pero a pesar da marca mínima, acabou sen praza. Tamén acadou a marca mínima para os Xogos Olímpicos de Tokio.

Nun vídeo que se fixo viral en xaneiro de 2013, o atleta Abel Mutai pasouse antes da meta tras malinterpretar a sinalización, Fernández, que o seguía, decatouse diso e en lugar de pasar a Mutai e gañar a carreira, díxolle a Mutai que marchase por diante del até a meta, na proba de Campo a Través de Burlada. O comportamento do deportista foi eloxiado a nivel mundial.  

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "*Medalla de Oro en honradez*" (Vídeo: entrevista en antena3.com)
Irea

**Irea** é un nome propio feminino galego. A súa orixe é o grego Eirḗnē ('paz', 'deusa da paz'), adaptado ao latín como Irene. En galego tamén ten as variantes **Irene**, **Irena**, **Eirea** e **Erea**. 5&nbsp;119 co nome Irene, cunha media de idade de 35,3 anos, 13 co nome Irena, cunha media de idade de 29,1 anos, e 562 co nome Erea, cunha media de idade de 10,2 anos. Non hai persoas rexistradas coa variante Eirea.

## Irea noutras linguas 
* Alemán: Irene
* Aragonés: Irene
* Castelán: Irene
* Catalán: Irene
* Éuscaro: Irea / Irene
* Francés: Irine / Irène
* Inglés: Eirene / Irene
* Italiano: Irene
* Portugués: Iria / Irene
* Romanés: Irina
* Ruso: Irina

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Pantxoa eta Peio

dereita|miniatura|Pantxoa eta Peio en 2011.
**Pantxoa eta Peio** foi un grupo de música de canción popular do País Vasco con letras integramente en éuscaro, formado en 1969 por Pantxoa Carrere (cantante, guitarra e trikitixa) e mais Peio Ospita (cantante e guitarra).

## Historia 
O grupo estivo formado polos músicos lapurdiáns Pantxoa Carrere e Peio Ospita, que tocaban xuntos desde a infancia e gravaron o seu primeiro disco en 1969, dando o seu primeiro concerto en 1971 no País Vasco Sur. A maioría das letras das súas cancións foron escritas por Manex Pagola, con amplas colaboracións posteriores con Roger Idiart e Telesforo Monzón. Varias das cancións do dúo, como "Itziarren semea" ou "Lepoan hartu ta segi aurrera", convertéronse nalgunhas das cancións folk máis populares dos anos 70 en Euskal Herria. En 1975 lanzaron o seu primeiro LP dobre -unha colección de cancións gravadas en pequenos discos, formada por temas que só cantaban en directo- cun alto número de vendas. Despois de pasar 25 anos na industria da música, comezaron a reunirse de forma intermitente desde o 1992 ata o 2012 cando anunciaron que seguirían carreiras por separado.

En 1972 Pantxoa Carrere creou na cidade de Baiona a editorial Elkar (Euskal Liburu eta Kanten Argitaldaria). Foi a discográfica da banda, coa que compartían o principio de promoción da cultura vasca e da loita contra a diglosia sobre o vasco.

## Discografía 
### Álbums 
* *Itziarren semea* (1969, Mende Berri), discográfica disko txikia.
* *Ez dut saldu arima* (1970, Dizkola), discográfica  disko txikia.
* *Aita kartzelan duzu* (1971, Goiztiri), discográfica  disko txikia.
* *Peio / Pantxoa* (1975, Herri Gogoa)
* *Peio Ospital eta Pantxoa Carrere* (1975, Elkar)
* *Euskalduna naiz eta maite dut herria* (1978, Elkar)
* *Bai Euskarari* (1980, Elkar)
* *Bakezko besarkada batean* (1985, Elkar)
* *Eguzkiaren musu* (1990, Elkar)
* *1969-1991* (1991, Elkar)
* *Oles ta oles* (1997, Elkar)
* *Lapurtar koblariak* (2002, Elkar)
* *Lurra eta maitasuna* (2006, Elkar)
* *Beste Bat* (2006, Agorila)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Campana

O topónimo **Campana** pode referirse a:

;En Galiza
***Campana Arriba**, lugar da parroquia de Niveiro, no concello de Val do Dubra;
***A Barrio da Campana**, lugar da parroquia da Devesa, no concello de Ribadeo;
***O Campanario**, lugar da parroquia da Pedra, no concello de Cariño;
***O Campanario**, lugar da parroquia de Limodre, no concello de Fene;
***O Campanario**, lugar da parroquia de Baroña, no concello de Porto do Son;
***O Campanario**, lugar da parroquia de Caamaño, no concello de Porto do Son;
***O Campanario**, lugar da parroquia de Goiáns, no concello de Porto do Son;
***O Campanario**, lugar da parroquia de Xuño, no concello de Porto do Son;
***O Campanario**, lugar da parroquia de Bamio, no concello de Vilagarcía de Arousa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Alexandre (nome)

**Alexandre** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co asturiano, co catalán, co francés e co portugués. A súa orixe é o grego *Aléxandros*, composto do verbo aléxein 'protexer' e o substantivo anḗr, andrós 'home', é dicir, 'defensor dos homes' ou 'protexido'. En galego tamén ten os hipocorísticos **Xandre**, **Xano**, **Xanolo**, **Xanucho**, **Xanducho** e **Álex**. 154 co nome Xandre, cunha media de idade de 7,1 anos. e 13 co nome Xano, cunha media de idade de 14,4 anos. 

## Alexandre noutras linguas 
* Alemán: Alexander
* Aragonés: Aleixandre / Aleixandro
* Asturiano: Alexandre / Alexandro
* Catalán: Alexandre
* Castelán: Alejandro
* Escocés: Alister / Alastair
* Éuscaro: Alesander	/ Aleksandar / Alexandro / Alexander
* Francés: Alexandre
* Húngaro: Sándor
* Italiano: Alessandro
* Portugués: Alexandre
* Romanés: Lisandru / Alexandru

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Ángel Valcárcel Piñeiro

**Ángel Valcárcel Piñeiro**, nado en Ferrol e finado no mesmo concello o 6 de febreiro de 1969, foi un político e xornalista galego.

## Traxectoria 
En 1932 foi designado secretario do Seminario de Estudios Socialistas de Galicia. Militante do Partido Galeguista, foi nomeado secretario de actas do Partido Galeguista de Ferrol en febreiro de 1935. Posteriormente abandonou o PG e pasou a dirixir o periódico *El Radical*. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de responsabilidades políticas en marzo de 1941 por ser directivo do Partido Galeguista, que foi sobresido en setembro de 1944. En 1942 foi procesado en Ferrol por "excitación á rebelión" na causa 285/42 con Alfredo Rebollar Martínez, Manuel Alcántara Fernández, Antonio Bouzas Costa, Ángel Caruncho Leira, Alberto Fernández Gómez, Rosa Fernández Vidal, José García Filgueira, Felipe Gregorio Cambón, Manuel López Roibás, Rafael Losada Fernández, Genaro Rey López, Manuel Torres Sas e José Varela Cachaza.Cumpriu condena na Prisión Militar do Castelo de San Filipe de Ferrol, de onde saíu en liberdade condicional en novembro de 1944. Finou en Ferrol o 6 de febreiro de 1969.

## Vida persoal 
Casou con Plácida Pazos Noya e foi pai de María Dolores, María Soledad e Mercedes Vaicarcel Noya.
## Notas
Suevia (nome)

miniatura|dereita|Migracións dos suevos por Europa.
**Suevia** é un nome propio feminino galego. A súa orixe é o latín "Suevia", a patria dos suevos, un pobo xermánico que invadiu a Península Ibérica e fundou o Reino de Galicia, o primeiro estado independente da Europa que sucedeu ao Imperio Romano.

## Uso como nome 
[miniatura|Revista *[Suevia (1910)|Suevia* da Habana.]]
O escritor Eduardo Pondal usou Suevia como nome para facer referencia a Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Maruxa (nome)

**Maruxa** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co asturiano. A súa orixe é o hebreo מרים *Mīryām*, adaptado ao grego como Μαριάμ *Mariám* ou *María* e ao latín como *Maria*, do cal é o hipocorístico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* María
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Lezaun

**Lezaun** é un concello español da Comunidade Foral de Navarra, situado no meiriñado de Estella.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 244 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Meiriñado de Estella
Esteribar

**Esteribar** é un concello de Navarra, na comarca de Auñamendi, dentro do meiriñado de Sangüesa.

## Demografía 
No ano 2023 contaba cunha poboación de 2&nbsp;832 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de concellos de Navarra
Alfons Åberg

**Alfons Åberg** é unha figura literaria e o protagonista dunha serie de libros infantís escritos e ilustrados pola autora sueca Gunilla Bergström. Dende 1972 os libros traducíronse a 40 linguas e dialectos distintos, e a personaxe tamén apareceu en forma de serie de televisión e película de animación. En Suecia Alfons Åberg deulle nome a un premio de cultura infantil e a un centro cultural.

A través dos libros pódese ver como Alfons medra e os distintos acontecementos da súa infancia. Os libros non foron publicados seguindo unha orde cronolóxica; por exemplo no libro 1 ten Alfons catro anos, no 9 ten sete anos e despois no 15 ten cinco anos.

Bok-Makaren AB xestiona os dereitos de Alfons Åberg. É propiedade do fillo da autora Pål Andersson, da sobriña Sofia Torell e do cuñado Michael Treschow.

## Personaxe 
Alfons Åberg é un pequeno rapaz normal que vive en Suecia co seu pai Bertil, e a meirande parte dos libros teñen lugar no edificio onde viven e nunha contorna urbana. Cando é máis pequeno ten un amigo imaxinario chamado Mållgan, que só el pode ver. Máis tarde, ten amigos reais, como Milla e Viktor. Alfons ten tamén un gato que se chama Pussel.

Nos libros Alfons vive unha gran variedade de acontecementos cotiás que un neno é capaz de recoñecer con facilidade. Na súa procura por medrar e facerse grande adoita competir co seu pai para afrontar eses eventos do mellor xeito posible. O paciente pai é un modelo masculino positivo para Alfons, e as mulleres aparecen con moita menos frecuencia nas historias, aínda que o neno ten unha tía (Fiffi) e unha avoa paterna (Sally). Alfons e o pai  teñen unha moi boa relación e nos libros non se menciona a ningunha nai ou esposa e tampouco semella que o rapaz bote de menos a unha figura materna.

Outras personaxes que aparecen no libro son os seus curmáns Bing e Benny, que son maiores que el, o seu veciño Hamdi, que ten a mesma idade que Alfons, ou o pequeno Småtting. Gunilla Bergström, nada en 1942 e finada en 2021, encargouse tanto de escribilos como de ilustralos. As ilustracións consisten en técnicas mixtas tanto de debuxo como de colaxe.

Ata o ano 2023 publicáranse en sueco máis de 5 millóns e medio de exemplares dos libros de Alfons, e máis de 4 millóns e medio nas outras linguas. Nas bibliotecas suecas préstanse ao redor dun millón de libros de Alfons Åberg cada ano.

### Televisión e cine 
Alfons Åberg tamén apareceu en dúas series animadas de televisión. A primeira foi dirixida polo director sueco Per Åhlin con guión de Gunilla Bergström, e ten ao actor sueco Björn Gustafson como narrador. Desta serie producíronse 16 capítulos de 10 minutos de duración cada un entre 1979 e 1994.

A segunda serie é unha coprodución dinamarquesa-norueguesa aparecida en 2012 con 13 capítulos de 13 minutos de duración. Tora Berg encargouse do guión, baseandose nos libros, e Liller Møller e Karsten Kiilerich encargáronse da dirección.

En 2013 a serie dinamarquesa-norueguesa foi seguida pola longametraxe *Hokus pokus Alfons Åberg*.

## Notas
Diana Scultori

**Diana Scultori**, nada en Mantua en 1547 e finada Roma o 5 de abril de 1612, foi unha gravadora italiana tamén coñecida como **Diana Mantuana** e **Diana Ghisi**. É unha das primeiras gravadoras coñecidas, realizando principalmente gravados que reproducían de pinturas ou debuxos coñecidos, especialmente de Rafael e Giulio Romano, ou esculturas romanas antigas.

## Traxectoria 
Foi unha dos catro fillos do escultor e gravador Giovanni Battista Scultori e irmá do artista Adamo Scultori, que era moitos anos máis vello ca ela. Ambos son a miúdo chamados "Ghisi" pola estreita asociación da familia con Giorgio Ghisi, un artista máis significativo, e unha interpretación errónea dunha observación de Vasari. Diana aprendeu a arte do gravado do seu pai, e probablemente do seu irmán. Aparece mencionada na segunda edición de *Vidas dos artistas* de Giorgio Vasari (1568).

En 1565 coñeceu o seu primeiro marido, o arquitecto Francesco da Volterra (Capriani). A parella mudouse a Roma en 1575. Unha vez en Roma, Diana utilizou o seu coñecemento dos negocios dentro do mundo da arte para promover a carreira do seu marido. É improbable que fixera impresións posteriores a 1588, mais o motivo polo que parou continúa sen descubrirse. Morreu 24 anos despois en Roma o 5 de abril de 1612, aos 64 ou 65 anos. Varios dos seus gravados continuaron imprimíndose despois da súa morte.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Speculum Romanae Magnificentiae- Amphion and Zethus Tying Dirce to a Wild Bull -The Farnese Bull- MET DP870232.jpg|Gravado de *Anfión e Zethus atando a Dirce a un touro salvaxe*, o *Touro Farnese*, famosa escultura romana escavada recentemente
Ficheiro:The Snakeholder LACMA M.88.91.44.jpg|*O portador de serpes*, sobre Giulio Romano
Ficheiro:Diana Scultori after Giulio Romano, Latona Giving Birth to Apollo and Diana on the Island of Delos, NGA 7358.jpg|*Latona dando a luz a Apolo e Diana na illa de Delos*, sobre Giulio Romano

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Nicholson, Elizabeth S. G. "Diana Scultori." Italian Women Artists from Renaissance to Baroque: National Museum of Women in the Arts. Milán: Skira, 2007. 126–34. Print
* Austin, Jamie . "Italian Art: Women Artist Part II."  lifeinitaly.com. 10 Feb 2008 Italian Art: Women Artist II
* Pagani, Valeria. “A Lunario for the years 1584-1586 by Francesco da Volterra and Diana Mantovano.” *Print Quarterly*, 8 (1991): 140–5.
* Bellini, Paolo. *L’opera incisa di Adamo e Diana Scultori* (Vicenza: Neri Pozza, 1991).
* Brodsky, Judith K. 1976. "Some notes on women printmakers". *The Art Journal / College Art Association of America.* XXXV/4, 374–377.
* Hewitt, Dawn Elizabeth. 2015. "Diana Mantuana: Becoming the first female engraver".  Diana Mantuana &#91;electronic resource&#93; : becoming the first female engraver /
* 
* Banta, Andaleeb Badiee, Alexa Greist, and Theresa Kutasz Christensen, eds. Making her Mark: A History of Women Artists in Europe, 1400-1800. Toronto, Ontario: Goose Lane Editions, 2023
### Ligazóns externas 
* Works by Scultori in the Metropolitan Museum of Art
Son agudo

**Os agudos** describen tons de alta frecuencia ou tons altos que van desde 6kHz a 20kHz, que comprende o extremo superior do rango auditivo humano. Na música, isto corresponde a *notas altas*. A clave de sol úsase a miúdo para anotar esas notas. O son agudo é a contrapartida do son grave. Exemplos de sons agudos inclúen voces de soprano, tons de frauta e piccolos.

O **control de agudos** utilízase na reprodución de son para mudar o volume das notas agudas en relación ás das gamas de frecuencia media e grave.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Soprano.
Parque Nacional Whanganui

O **Parque Nacional Whanganui** é un parque nacional que se atopa na Illa Norte de Nova Zelandia. Estabelecido en 1986, abrangue unha superficie de  742&nbsp;km2 bordeando o río Whanganui. Incorpora áreas de terra da Coroa, un antigo bosque estatal e unha serie de antigas reservas. O río en si non forma parte do parque, pero é unha ruta popular para remar chamada *Whanganui Journey*. O Departamento de Conservación de Nova Zelandia destaca o Parque Nacional Whanganui como o Parque Nacional máis vinculado aos asentamentos humanos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Parques Nacionais de Nova Zelandia
Brath (nome)

**Brath** é un nome propio masculino galego. A súa orixe é celta e fai referencia ao mítico Brate, pai de Breogán. En galego tamén ten a variante **Brate**.

En xaneiro de 2023 existían 7 varóns en Galicia co nome Brate, cunha media de idade de 2,4 anos.

## Uso do nome 
Brath é o nome dun grupo galego de música folk xurdido en 1980.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Brate
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Jéssica Diéguez Fernández

**Jéssica Diéguez Fernández**, nada o 29 de abril de 1990 en Verín, é unha xogadora galega de fútbol sala coñecida deportivamente como *Chiky*. Xoga no equipo Ourense Envialia da Primeira división de fútbol sala feminino de España.

## Trayectoria 
Comezou xogando no Femuro Verín, e de aí pasou ao Ourense Envialia onde permaneceu até a actualidade.

## Notas
Francisco (nome)

**Francisco** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co portugués, co aragonés e co castelán. A súa orixe é o xermánico **frankisk*, que quere dicir 'franco, propio dos francos', o cal pasou ao latín serodio *franciscus* como unha adaptación do grupo étnico. e 18 co nome Fuco, cunha media de idade de 11,6 anos.

## Variantes 
En galego tamén ten os hipocorísticos Farruco, Fuco, Paco, Pacucho, Pancho, Panchulo, Pucho, Cholo, Chuco, Pachico, Pachuco, Chicolo, Quico, Xico, Cisco, Chicho, Chisco, Fran e Francucho.
* Bretón: Fañch / Frañsez
* Castelán: Francisco
* Catalán: Francesc
* Éuscaro: Frantzes / Frantses / Frantzisko / Patziku
* Francés: François
* Inglés: Francis
* Italiano: Francesco
* Portugués: Francisco
* Romanés: Francisc

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Francisco de Asís
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Garralda

**Garralda** é un concello español da Comunidade Foral de Navarra, situado no meiriñado de Sangüesa.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 186 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Meiriñado de Sangüesa
Frederico (nome)

**Frederico** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co portugués e co aragonés. A súa orixe é xermánica e está formado polos elementos góticos *frith ‘paz’ e*rikaz ‘poderoso’. En galego tamén ten a variante **Federico** e os hipocorísticos **Fede** e **Quico**. e 441 co nome Federico, cunha media de idade de 55,4 anos.

## Frederico noutras linguas 
* Alemán: Fritz (hip.)	/ Friedrich
* Aragonés: Frederico
* Asturiano: Federico, Federo
* Castelán: Federico
* Catalán: Frederic
* Éuscaro: Perderika / Frederiko
* Francés: Frédéric
* Inglés: Freddy (hip.) / Fred / Frederick
* Italiano: Federico
* Portugués: Frederico
* Sueco: Fredrick

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Mi (música)

miniatura|300x300px| *Mi*
***Mi*** en notación latina ou **E** en notación anglosaxoa, é o nome da terceira nota musical da escala diatónica de *dó* maior.

## Nome 
Antes da adopción do solfexo, utilizábase a notación alfabética segundo a cal as notas designábanse mediante letras. Neste sistema a nota *E* corresponde á letra "E". Este nome mantense en varios idiomas.

Posteriormente o nome desta nota foi *"mi"*, que deriva do comezo do terceiro verso do himno relixioso *Ut queant laxis*, empregado por Guido d'Arezzo para nomear todas as notas musicais.

## Altura 
En temperamento igual, o *mi* que está por riba *do dó* medio no piano ten unha frecuencia de aproximadamente 330 Hz.

## Notación 
[centro|miniatura|600x600px| *Mi* nas catro [Clave (notación musical)|claves máis comúns.]]

* En clave de sol sitúase na primeira liña do pentagrama.

* Na clave de dó na terceira e cuarta sitúase na cuarta e na quinta liñas respectivamente.
* En clave de fa na cuarta sitúase na segunda liña adicional superior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mi maior.
### Ligazóns externas 
* MuseScore
La menor

En teoría musical e harmonía, **o la menor** (abreviatura no sistema europeo **La m** e no sistema americano de cifras **Am**) é a tonalidade que consiste na escala menor baseada na nota la (ou nota tónica A), é dicir, é un conxunto de notas organizadas nunha secuencia gradual de tons, e contén as notas  la - si - dó - re - mi - fa - sol (en notación americana A - B - C - D - E - F - G), e a súa armadura non contén alteracións (sen díeses nin bemois) seguindo o modelo estrutural (ou estrutura de intervalos) do modo menor (que ten cinco intervalos de tons e dous intervalos de semitóns entre notas). A súa tonalidade relativa é dó maior e a súa tonalidade paralela é La maior. As alteracións para as versións melódicas e harmónicas son escritas se foren necesarias.
{
\override Score.TimeSignature #'stencil = ##f
\relative c'
 {
 \clef treble \key c \major \time 7/4 a4 b c d e f g a g f e d c b a
 }
}

{
\override Score.TimeSignature #'stencil = ##f
\relative c'
 {
 \clef treble \key c \major \time 7/4 c4 d e f g a b c b a g f e d c2
 }
}
No piano a escala de la menor non se toca nas teclas negras, polo que se denomina "escala de tecla branca".

A escala relativa da escala maior é a escala menor que parte da sexta nota (grao VI) da escala de la menor, neste caso é dó maior; como estas teñen a mesma  armadura de tonalidade (as mesmas alteracións díeses e bemois) e as mesmas notas, denomínanse "escalas enharmonicamente equivalentes".

## Composicións 
* *Für Elise*  - Ludwig van Beethoven

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Dó maior.
### Ligazóns externas 
*Teclado musical virtual, acorde tétrade de la m, site Músicca
Vilaestévez

O topónimo **Vilaestévez** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilaestévez**, lugar da parroquia de San Xoán do Alto, no concello de Lugo;
***Vilaestévez**, lugar da parroquia de Gándara, no concello de Zas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Manuel Torres Sas

**Manuel Torres Sas**, nado en Lugo e finado en Ferrol  o 10 de marzo de 1984, foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi nomeado vicesecretario da Agrupación Socialista de Ferrol a principios de 1934. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido por dar "berros subversivos" a principios de outubro, e compareceu ante o Tribunal de Urxencia o 13 de novembro. En 1935 foi designado administrador de *El Obrero*. En 1942 foi procesado en Ferrol por "excitación á rebelión" na causa 285/42 con Alfredo Rebollar Martínez, Manuel Alcántara Fernández, Antonio Bouzas Costa, Ángel Caruncho Leira, Alberto Fernández Gómez, Rosa Fernández Vidal, José García Filgueira, Felipe Gregorio Cambón, Manuel López Roibás, Rafael Losada Fernández, Genaro Rey López, Ángel Valcárcel Piñeiro e José Varela Cachaza. Cumpriu condena na Prisión Militar do Castelo de San Filipe de Ferrol, de onde saíu en liberdade condicional en novembro de 1944. Finou en Ferrol o 10 de marzo de 1984.

## Vida persoal 
Casou con Dolores Medina Barros e foi pai de Joaquín, José Manuel e Luciano Torres Medina.

## Notas
Parque Nacional Te Urewera

O **Parque Nacional Te Urewera** foi un parque nacional preto da costa leste da Illa Norte de Nova Zelandia, estabelecido como tal en 1954 e desactivado en 2014, cando foi substituído por unha nova entidade xurídica e área protexida chamada simplemente Te Urewera. O parque cubría unha superficie aproximada de 2&nbsp;127 km2 e estaba situado ao norte da rexión de Hawke's Bay na Illa Norte. Foi o maior dos catro parques nacionais da Illa Norte e a selva tropical máis illada da rexión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Parques Nacionais de Nova Zelandia
Manuel

**Manuel** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co castelán, co catalán, co aragonés, co portugués e co romanés. A súa orixe é o hebreo עִמָּנוּאֵל, *ʻImmānûʼēl*, que quere dicir "Deus está connosco". En galego tamén ten a variante **Manoel** e os hipocorísticos Manolo, Manolecho, Malencho, Maíño, Manecas, Manecho, Manocho, Manel, Nel, Nelos, Nolo, Chono, Locho, Lolecho, Lecho e Lolo. 65 co nome Manoel, cunha media de idade de 39,7 anos e 67 co nome Manel, cunha media de idade de 19,8 anos.

## Manuel noutras linguas 
* Alemán: Emanuel
* Aragonés: Manel / Manuel
* Asturiano: Manuel / Maniel
* Catalán: Manel / Manuel
* Castelán: Manuel
* Éuscaro: Emanuel / Imanol
* Francés: Emmanuel
* Inglés: Emmanuel
* Italiano: Emanuele
* Portugués: Emanuel / Manuel
* Romanés: Manuel

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Poio (homónimos)

O topónimo **Poio** pode referirse a:

;En Galiza
***Poio**, concello da comarca de Pontevedra;
****San Salvador de Poio**, parroquia de dito concello;
*****Poio de Arriba**, lugar de dita parroquia;
****San Xoán de Poio**, parroquia de dito concello;
***Souto de Poio**, lugar da parroquia de Portas, no concello de Portas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Fonte dos Poios**, lugar da parroquia de Penarrubia, no concello de Baralla;
***Poso**, lugar da parroquia do Pando, no concello de Cervantes.
Lerín

**Lerín** é un concello español da Comunidade Foral de Navarra, situado no meiriñado de Estella.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 1798 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Meiriñado de Estella