Dorothy Gish

**Dorothy Elizabeth Gish**, nada en Dayton o 11 de marzo de 1898 e finada en Rapallo (Italia) o 4 de xuño de 1968, foi unha actriz estadounidense de cinema e teatro, ademais de directora e guionista. Dorothy e a súa irmá máis vella Lillian foron grandes estrelas do cinema mudo. Dorothy tivo tamén grande éxito no teatro, e foi incluída no American Theater Hall of Fame. Dorothy Gish destacou como unha notable cómica, e entre os seus filmes moitos foron comedias.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Dorothy Gish naceu en Dayton, Ohio. A nai das irmás Gish, Mary Robinson McConnell Gish, mantiña a familia despois de que o seu marido, James Leigh Gish, viaxante, abandonase a familia en Nova York. Mary Gish, que era "unha antiga actriz e comerciante duns almacéns", mudouse coas súas fillas a Indiana, onde abriu un negocio de lambetadas e catering.

En  1912, a amiga da infancia Mary Pickford presentou as irmás ao director D. W. Griffith, e comezaron a actuar como extras para Biograph Studios en Nova York cun salario de 50 dólares por semana. Durante o seu traballo inicial coas irmás, a Griffith éralle difícil distinguilas, polo que fixo que Lillian levase un lazo azul no seu cabelo e Dorothy un vermello. As rapazas, especialmente Lillian, impresionaron o director, así que as incluíu no equipo que levou a California para producir filmes aló. Os xornais e as publicacións sobre cinema da época informaron do suceso e descibiron as graves feridas de Gish. O accidente case fatal ocorreu mentres Dorothy camiñaba con Lillian no cruzamento das avenidas Vermont e Prospect. Segundo informes das noticias, despois de que o coche a atropelase, arrastrouna pola rúa entre 40 e 50 pés. Outro persoal da película que estaba parado nunha beirarrúa próxima, incluído D. W. Griffith, foi testemuña de como golpeaban a Dorothy. A rodaxe da curtametraxe foi posposta de novo durante máis dun mes mentres Gish se recuperaba.

### 1915-1928 
Tras recuperarse do accidente, Gish volveu á súa carreira cinematográfica o ano seguinte, interpretando unha serie de curtametraxes de dous e tres rolos, así como filmes máis complexos e longos como as producións de cinco rolos *Old Heidelberg*, dirixida por John Emerson, e *Jordan Is a Hard Road*, de novo baixo a dirección de D. W. Griffith. O atractivo de Dorothy para os produtores e para o público continuou a medrar en 1915, levando a W. E. Keefe a recoñecela no número de xuño de *Motion Picture Magazine* como "unha das estrelas de cinema máis populares da pantalla".

### Cinema sonoro e volta ao teatro 
Cando a industria do cinema se converteu no cinema sonoro, Dorothy interpretou un en 1930, o drama criminal británico *Wolves*. Antes, en 1928 e 1929, as súas aparicións na obra de Broadway *Young Love* e o seu traballo co director George Cukor renovaran o seu interese nos escenarios e en volver interpretar en vivo. A comedia lixeira demostrara que era moi popular entre a crítica e o público de Nova York, en xiras polos Estados Unidos e en producións en Londres. Estes éxitos convencérona para facer unha pausa do cinema.
miniatura|200px|right|Postal de Gish en *Life With Father*
En 1939, Dorothy e Lillian Gish atoparon o papel teatral da súa vida. “Dorothy e mais eu fomos ver unha produción neoiorquina de *Life With Father*, protagonizada por Howard Lindsay e Dorothy Stickney”, escribiu Lillian na súa autobiografía. “Trala representación dixen: ‘Esta é a obra que estabamos agardando levar polos Estados Unidos’”. Outro éxito posterior na carreira de Gish foi *The Magnificent Yankee*, que interpretou en Broadway no Royale Theatre durante a primeira metade de 1946.

### Televisión e filmes finais 
A televisión da década de 1950 ofreceu a moitos intérpretes de teatro e cinema a ocasión de aparecer en obras de teatro emitidas en directo. Dorothy adentrouse no novo medio, aparecendo en *Lux Video Theatre* da NBC a tarde do 24 de novembro de 1955, nunha produción de ''Miss Susie Slagle's*. Ela e Lillian interpretaran a obra previamente xuntas na pantalla na adaptación de 1945 de Paramount Pictures.

Dende 1930 e ata a súa morte, só apareceu en cinco filmes máis, incluído *Our Hearts Were Young and Gay* (1944), que supuxo un éxito para Paramount. O director Otto Preminger contratou a Dorothy para o seu filme de 1946, *Centennial Summer*. Na estrea de 1951 *The Whistle at Eaton Falls*, filme de cinema negro producido por Louis de Rochemont, Dorothy interpreta a viúva do dono dun muíño. Durante ese período, tamén fixo varias aparicións na televisión en series antolóxicas. O seu último papel foi noutra produción de Preminger, *O cardeal*, en que interpreta a nai do protagonista.

### Morte e legado 
Gish faleceu aos 70 anos en 1968 de pneumonía nunha clínica de Rapallo, Italia, onde fora paciente durante dous anos. A súa irmá estaba ao seu lado. Gish e Rennie seguiron xuntos ata o seu divorcio en 1935. Dorothy nunca volveu casar.

## Filmografía
miniatura|*Peppy Polly* (1919)
miniatura|*Boots* (1919)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Casselton, Harold (ed.). *Remembering Dorothy Gish*. Minneapolis: The Society for Cinephiles, 1986.
* Croy, Homer. *Star Maker: The Story of D. W. Griffith*. Nova York: Duell, Sloan and Pearce, 1959.
* Gish, Dorothy. "And So I am a Comedienne". *Ladies Home Journal* (xullo de 1925)
* Gish, Lillian. *Dorothy and Lillian Gish*. Nova York: Charles Scribner’s Sons, 1973.
* Gish, Lillian. *The Movies, Mr. Griffith, and Me*. Nova York: Prentice Hall, 1969.
* Slide, Anthony. *The Griffith Actresses*. Nova York: A. S. Barnes and Company, 1973.
* Talmadge, Margaret L. *The Talmadge Sisters''. Nova York: J. B. Lippincott & Co., 1924.
### Ligazóns externas 
* Extensive Dorothy Gish gallery
* The Dorothy Gish Project
* Dorothy Gish en Virtual History