open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pompeo Batoni

miniatura|Retrato do marqués de Monthermer
**Pompeo Girolamo Batoni**, nado en Lucca o 25 de xaneiro de 1708 e finado en Roma o 4 de febreiro de 1787, foi un pintor italiano.
## Traxectoria 
Aprendeu co seu pai, ourive, e en 1728 marcha a Roma e alí estuda a esculuta antiga, durante un tempo foi discípulo de Sebastiano Conca, pero principalmente foi un autodidacta. Foi un dos primeiros en reaccionar contra o estilo rococó e manierista da época, inspirándose na antigüídade, nos pintores clásicos franceses como Nicolas Poussin e en Rafael, o que o converte nun dos precursores do Neoclasicismo.
Foi un retratista buscado polos viaxeiros británicos de paso en Roma para que os retratase, o que explica que numerosas pinturas súas estean en Gran Bretaña, é tamén coñecido polos seus retratos de reis e Papas. Foi o conservador das coleccións pictóricas do Papa e a súa casa converteuse nun centro intelectural, artístico e social importante na Roma da época.
Gustav Bauer

miniatura|dereita|Gustav Bauer
**Gustav Adolf Bauer**, nado en 1870 e finado en 1944, foi un político alemán, líder do Partido Socialdemócrata de Alemaña e chanceler entre 1919 e 1920.

## Traxectoria
Naceu en Darkehmen, preto de Königsberg in East Prussia, entrou no mundo sindical moi novo e entre 1908 e 1918 foi o presidente da Comisión Xeral de Sindicatos de Alemaña, entrou no Reichstag en 1912. En outubro de 1918 entrou no goberno do príncipe Max de Baden como ministro de traballo, continuou con igual ministerio no goberno de Philipp Scheidemann despois da guerra. Cando Scheidemann caeu, despois de que o Partido Democrático Alemán deixara o goberno en oposición á sinatura do Tratado de Versalles, Bauer converteuse no novo chanceler en xuño de 1919, mantívose no poder ata marzo de 1920 despois do Kapp Putsch. Posteriormente Bauer foi ministro de facenda no   goberno de Hermann Müller (1920) e vicechanceler e ministro de facenda con Joseph Wirth (1921).
Caspar Bauhin

**Caspar Bauhin** ou **Gaspard Bauhin**, nado en Basilea o 17 de xaneiro de 1560 e finado na mesma cidade o 5 de decembro de 1624, foi un botánico e anatomista suízo.

## Traxectoria 
Gaspard Bauhin introduciu a nomenclatura binomial en taxonomía, que máis tarde desenvolvería Carl von Linné. O libro de Bahuhin, *Pinax theatri botanici* (1596) foi o primeiro en usar esta convención para dar nome ás especies.

Fillo de Jean Bauhin, un médico francés que tivo que deixar o seu país tras converterse ao protestantismo.
Caspar naceu en Basilea e estudou medicina en Padua, Montpellier e en Alemaña, volveu a Basilea en 1580 e deu clases privadas de botánica e anatomía ata que en 1582 obtivo o posto de profesor de grego na Universidade de Basilea, e en 1588 conseguiu a cátedra de anatomía e botánica e en 1614 a de medicina, posteriormente foi o reitor da universidade.

Ademais de * Pinax Theatri Botanici, sen Index in Theoplirasti, Dioscoridis, Plinii, et botanicorum qui a seculo scripserunt opera*, na que describe 2.600 especies, Caspar proxectou unha segunda obra, *Theatrum Botanicum*, da que só rematou tres partes das doce nas que estaba proxectada, aínda só publicou unha (1658). En *Enumeratio plantarum ab herboriis nostro saeculo descriptarum cum corum differentiis* (1620) describiu 6.000 plantas. Tamén realizou un catálogo das plantas que medraban nos arredores de Basilea, *Catalogue plantarum circa Basileum nascentium...* (1622) e editou as obras de Pietro Andrea Mattioli (1500-1577), con considerables adicións. A súa principal obra de anatomía humana foi *Theatrum Anatomicum infinitis locis auctum* (1592).

Bauhin, Gaspard – Animadversiones in historiam generalem plantarum, 1601 – BEIC 11856754.jpg|*Animadversiones in historiam generalem plantarum*, 1601]
Colorado

**Colorado** pode referirse a:
* **Colorado**, un estado estadounidense;
* **Río Colorado**, un río dos Estados Unidos de América;
* **Río Colorado**, un río da Arxentina;
* **Colorado**, cidade do estado do Paraná, Brasil;
* **Colorado**, cidade do estado do Rio Grande do Sul, Brasil.
Bruno Bauer

**Bruno Bauer**, nado en Eisenberg (Turinxia) o 6 de setembro de 1809 e finado en Rixdorf (Berlín) o 13 de abril de 1882, foi un teólogo, filósofo e historiador alemán.

## Traxectoria
Fillo dun pintor que traballaba nunha fábrica de porcelana en Eisenberg, estudou con Hegel ata a súa morte en 1831. Durante a súa estadía como profesor de teoloxía na Universidade de Berlín uniuse á dereita hegeliana de Philip Marheineke. En 1838 publicou *Kritische Darstellung der Religion des Alten Testaments* (2 vols.), pero xa nas seguintes obras publicadas como profesor da Universidade de Bonn, *Kritik der evangelischen Geschichte des Johannes* (1840) e *Kritik der evangelischen Geschichte der Synoptiker* (1841) rexeita a súa postura anterior e asociase coa esquerda hegeliana e en 1842 o goberno retíralle a licenza para a a docencia polas súas ideas radicais en materia de teoloxía e retirouse a Rixdorf, preto de Berlín para escribir sobre a historia contemporánea, política e teoloxía, publicou *Geschichte der Politik, Kultur und Aufklärung des 18ten Jahrhunderts* (4 vols.) en 1843, *Geschichte der französischen Revolution* (3 vol.) en 1847 e ''Disraelis romantischer und Bismarcks' socialistischer Imperialismus* en 1881.

## Obras 
* *Kritik der evangelischen Geschichte des Johannes,* Bremen  (1840)
* *Kritik der evangelischen Geschichte der Synoptiker*, Leipzig (1841-1842) 
* *Die gute Sache der Freiheit und meine eigne Angelegenheit* , Zürich (1843)
* *Allgemeine Litteraturzeitung*, Charlottenburg (1843-1844)
* *Kritik der Evangelien*, Berlin (1850-52) 4 vol.
* *Kritik der paulinischen Briefe*, Berlin (1850-52)  3 vol.
* *Die Apostelgeschichte,* Berlin( 1850)
* *Philo, Strauß, Renan und das Urchristentum*, Berlin (1874)
* *Christus und die Cäsaren. Der Ursprung des Christentums aus dem römischen Griechentum,* Berlin (1877)
* *Einfluß des englischen Quäkertums auf die deutsche Kultur und auf das englisch-russische Projekt einer Weltkirche*, Berlin (1878)
* *Zur Orientierung über die Bismarcksche Ära*, Chemnitz (1880)
* *Disraelis romantischer und Bismarcks sozialistischer Imperialismus'', Chemnitz (1881).
Vicki Baum

**Vicki Baum**, nada en Viena o 24 de xaneiro de 1888 e finada en Hollywood o 29 de agosto de 1960, foi unha escritora austríaca nacionalizada norteamericana en 1938.

## Traxectoria 
Naceu en Viena no seo dunha familia xudía, estudou no Conservatorio de Viena e traballou durante tres anos nunha orquestra de Alemaña tocando a arpa. Máis tarde traballou como xornalista para a revista *Berliner Illustrierte Zeitung*. Durante a primeira guerra mundial traballou durante un tempo como enfermeira, casou dúas veces, primeiro en 1914 cun xornalista austríaco que a introduciu no mundo cultural vienés e despois co director de orquestra Richard Lert. Dende 1931 residiu nos Estados Unidos e as súas obras prohibíronse na Alemaña nazi.

Baum comezou a escribir durante a adolescencia, pero non publicou o seu primeiro libro, *Frühe Schatten* ata 1920. A súa novela máis famosa é *Menschen im Hotel* (1929) da que se fixo unha adaptación cinematográfica en 1932, *Grand Hotel* que gañou o Óscar ó mellor filme. Escribiu máis de 50 novelas, e cando menos 10 adaptáronse para filmes de Hollywood. A partir de *The Ship and The Shore* (1941) escribiu as súas novelas en inglés. As súas memorias apareceron postumamente, en 1962 co título de *Es war alles ganz anders*.
Colorado, Estados Unidos de América

**Colorado** é un estado americano. Limita ao norte co estado de Wyoming, ao sur co estado de Novo México, ao leste co estado de Kansas, ao oeste co estado de Utah, ao nordeste co estado de Nebraska e ao suroeste co estado de Oklahoma. É un dos catro estados que se encontran no monumento das catro esquinas.

## Historia 
O territorio que recibe o nome de Colorado foi incorporado á Unión en 1803 coa Compra de Louisiana da Francia e a cesión mexicana de territorios en 1848. en 1851 fundouse Saint Louis, a localidade máis antiga do estado, por colonos provenientes do val de Taos. A febre do ouro de 1859 atraeu moitos colonos dentro da área de Denver, aínda que co final do auxe da mineración a poboación diminuíu. O territorio de Colorado era considerado, en 1861, como un Territorio dos Estados Unidos non adscrito dentro de ningún outro estado. O sur do territorio de Colorado, malia a falta de respecto de parte do goberno norteamericano cara aos dereitos civís e de propiedade garantida polo Tratado de Guadalupe-Hidalgo, foi poboado por hispánicos provenientes do norte de Novo México. na década de 1880, esta expansión viuse reducida pola competencia cos inmigrantes anglo-americanos e a perda masiva de terras no sistema legal norteamericano. En 1876 conseguiu o status de Estado (gañou así o alcumo de "O Estado do Centenario"). O sufraxio feminino foi garantido en Colorado o 7 de novembro de 1893.

## Economía 
A economía de Colorado está baseada principalmente na agricultura, gandaría, investigación e industria de alta tecnoloxía, procesamento de alimentos, minaría de metais como o ouro, produción de maquinaria, equipamentos de transporte, produtos químicos; e turismo.

O Produto Interno Bruto (PIB) do Estado de colorado en 1999 foi de 153 000 millóns de dólares americanos, 21º no país, cunha Renda per cápita de 32.949 dólares (2002).

## Principais cidades 
* Denver, a capital do estado
* Colorado Springs
* Pueblo

## Notas 
## Véxase tamén
1498

## Acontecementos 
### África 
* 2 de marzo, Vasco da Gama chega a Mozambique, onde se encontra, por vez primeira, cos musulmáns que navegan no océano Índico e posúen asentamentos en África oriental.

### Asia 
* 20 de maio, Vasco da Gama chega a Calicut (India).
* 29 de agosto, Vasco da Gama abandona Calicut en singladura de regreso para Portugal.

### América 
* Cristovo Colón chega ao continente suramericano.
* 31 de xullo, Cristovo Colón descobre a illa de Trindade.
* Graves inundacións asolagan a cidade de Tenochtitlán.

### Europa 
* 23 de maio, Girolamo Savonarola, gobernante de Florencia, é executado por criticar ó papa Alexandre VI.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Vasco da Gama, abre por oriente a ruta marítima á India.

## Nacementos 
* Mira Bai, princesa, poetisa e mística india (m. 1546).

## Mortes 
* 16 de setembro, Tomás de Torquemada, inquisidor xeral español (n. 1420).
* Giovanne Caboto, navegador e explorador italiano (n. 1450).

## Outros 
Historia ano a ano
1497

**1497** (**MCDXCVII**) foi un ano común comezado en domingo segundo o calendario xuliano.

## Acontecementos 
* Cristovo Colón fai testamento. En abril, comeza os preparativos para outra expedición.
* Ante as dificultades para enrolar mariñeiros, soldados e campesiños, os reis de España ordenan que se recruten delincuentes condenados a morte.
* 24 de xuño, John Cabot desembarca en Norteamérica.
* 8 de xullo, a frota de Vasco da Gama, 2 naos máis unha carabela, parte desde Restelo, ao pé de Lisboa. No ano seguinte arribará á India.
* 17 de setembro, Pedro de Estopiñán toma Melilla en nome dos Duques de Medina Sidonia para a Coroa de Castela.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Pedro de Valdivia, militar e descubridor español.
* 16 de febreiro - Philipp Schwarzerd, chamado Philipp Melanchton, reformador relixioso alemán (m. 1560).

## Mortes 
* Príncipe Xoán, fillo e herdeiro dos Reis Católicos.
* 27 de maio - Benedetto da Maiano, arquitecto e escultor italiano (n. 1442)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1495

## Acontecementos 
### América 
* Cristovo Colón funda a cidade de Concepción de la Vega, hoxe na República Dominicana.

### Europa 
* 12 de abril - Orde dos Reis Católicos para que varios centenares de indios, procedentes de América, sexan vendidos en Andalucía. 
* 4 de setembro - Lopo Gómez de Marzoa funda o **Estudio de Gramática** no Convento de San Paio de Antealtares, xermolo da Universidade de Santiago de Compostela.
* Carlos VIII toma Nápoles. Venecia, Milán, o papa, o emperador e os Reis Católicos forman unha liga contra el e obrígano a retirarse.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 8 de marzo - Xoán de Deus (m. 1550).
* 27 de abril - Solimán o Magnífico, sultán otomán (m. 1566)
* Jan van Scorel, pintor holandés (m. 1562).

## Mortes 
* Johannes Ockegheim, compositor e músico flamengo (n. ca. 1425).
* Fernando de Acuña, primeiro gobernador e xustiza maior do reino de Galicia.
* Jöns Budde, monxe sueco (n. 1435).
* 11 de xaneiro - Pedro González de Mendoza, eclesiástico, chanceler maior de Castela (n. 1428).
* 14 de xullo - Vrancke van der Stockt, pintor flamengo (n. c. 1420).
* 25 de outubro - Xoán II, rei de Portugal (n. 1455).
* 14 de novembro - Bencomo, mencey de Taoro.

## Outros 
Historia ano a ano
Carreira, Ribeira

**San Paio de Carreira**.

## Xeografía 
Linda ó norte coa parroquia de Artes, ó leste coas de Ribeira e Castiñeiras, ó sur coa de Aguiño e ó oeste co océano Atlántico.

A altitude media é de 25 metros sobre o nivel do mar; o seu clima é tépedo, de tipo oceánico, resultante da exposición directa ós ventos mariños. A temperatura media anual rolda os 14,9&nbsp;°C, unha das máis altas de Galicia, e as temperaturas extremas poden alcanzar os 0,5&nbsp;°C no inverno e os 34,4&nbsp;°C no verán.

O punto máis elevado de Carreira é o monte da Cidá con 213 m de altitude. Desde el mírase todo o concello de Ribeira.

O centro urbano da parroquia, localizado en Campos, atópase a 3&nbsp;km de Santa Uxía de Ribeira, centro administrativo do concello, e a 65&nbsp;km de Santiago de Compostela.

## Patrimonio 
Na parroquia de Carreira hai restos de dous castros: o castro do Monte da Cidá, situado no cumio do monte da Cidá, e o castro do Porto de Baixo, a carón dunha cala da cal recibe o nome, e dentro dos terreos que forman parte do Parque Natural do complexo dunar de Corrubedo.

A igrexa parroquial, construída en 1717, é de estilo neoclásico, cunha soa nave, sancristía e campanario. Sufriu varias reformas, logo de que un incendio destruíse en 1818 a torre do campanario, e a comezos do século XX outro incendio queimase o retablo maior, de orixe barroca.

A nave principal é de cruz latina e co brazo transversal moi curto. Divídese en catro tramos por arcos faxóns de medio punto que sosteñen unha bóveda de canón até o prebisterio, onde é de crucería.

Consérvase unha imaxe da Dolorosa, feita a mediados do século XIX por Xosé Ferreiro.

Na fachada principal hai unha porta rectangular sen ornamentos, e sobre ela unha fiestra.

## Carreira na literatura popular 
* *Meu amor está en Palmeira,/ meu esprito en Santa Uxía/, meu corazón en Carreira,/ meu todo en Vilagarcía* .
* *Os do Maño son sapiños,/ os de Palmeira forzudos,/ os de Santa Uxía tolos/ e os de Carreira son mulos* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Capela de San Roque da Granxa.jpg|Capela de San Roque da Granxa
Ficheiro:Castro do Porto de Baixo.jpg|Castro do Porto de Baixo
Ficheiro:Horreo en Sampaio.jpg|Hórreo en Sampaio
Ficheiro:Igrexa de San Paio.jpg|Igrexa parroquial de Sampaio
Ficheiro:Lagoa de Vixan.jpg|Lagoa de Vixán
Ficheiro:Monte da Cida.jpg|Vista dende o monte da Cidá
Ficheiro:Muinho de Cochas.jpg|Antigo muíño fariñeiro
Ficheiro:Praia de Anquieiro.jpg|Praia de Anquieiro

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Carreira 
### Parroquias de Ribeira 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ribeira

### Ligazóns externas 
* San Paio de Carreira
* Carreira na Historia
Francisco Trigo

**Francisco Trigo Durán**, nado en Cambados o 22 de xuño de 1952, é un arquitecto técnico e político galego.

## Traxectoria 
Foi militante do Bloque Nacionalista Galego desde a súa creación até 2012, e pertencenceu ao Colectivo Socialista. Foi concelleiro na súa vila e deputado no Parlamento de Galicia desde a III lexislatura (1989) até a VI (2005).

No ano 2012 abandonou o BNG xunto cos seus compañeiros do Encontro Irmandiño. Pasou a militar en ANOVA-Irmandade Nacionalista, unha das organizacións que integrou a coalición Alternativa Galega de Esquerda nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2012.
## Notas
1491

## Acontecementos 
### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 28 de xuño, Henrique VIII de Inglaterra
* 31 de decembro, Jacques Cartier, explorador francés (m. 1557)
* Rosso Fiorentino, pintor italiano (m. 1540)
* Ignacio de Loiola, relixioso vasco, fundador da Compañía de Xesús (m. 1556)

## Mortes 
* 9 de xullo. Giovanna Scopelli, reliosa e santa italiana.

## Outros 
Historia ano a ano
1490

**1490** (**MCDXC**) foi un ano común comezado en venres segundo o calendario xuliano en vigor nesa data.

## Acontecementos 
### África 
* O rei do Manicongo, Nzinga Nkuvu, convértese ao catolicismo. Fai construír a primeira igrexa na súa capital Mbanza. Os portugueses fundan a primeira misión da África negra.

### Arte e cultura 
* Mantegna pinta o *Cristo xacente*.

## Nacementos 
* Blasco Núñez Vela, primeiro vicerrei do Perú.
* Tiziano, pintor italiano (m. 1576).
* Alonso Berruguete, artista castelán (m. 1561).
* Giovanni Animuccia, compositor italiano (m. 1571).
* David Lyndsay (m. *c*. 1554).

## Mortes 
* Isabel de Villena, escritora e ideóloga valenciana (n. 1430).
* Laónico Calcocondilas, historiador bizantino (n. 1423).

## Outros 
* Casamento de Isabel, filla dos Reis Católicos, co príncipe portugués Afonso.

## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
1489

## Acontecementos 
### África 
* O rei do Manicongo, Nzinga Nkuvu (Xoán I), envía unha embaixada ao rei de Portugal.

### Europa 
* 14 de marzo, a raíña de Chipre, Catherine Cornaro, vende o seu reino a Venecia.
* A Real Chancillería de Castela fixa a súa sede permanente en Valladolid.
* 4 de decembro - Cae a cidade de Baza, ante as tropas dos Reis Católicos, na Guerra de Granada.
* 10 de decembro - Os cristiáns toman a cidade de Almería, durante a Guerra de Granada, que entrega Abdallah el Zagal.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 29 de novembro - Margarida Tudor, raíña de Escocia, mai de Xacobo V.
* 2 de setembro - Carlos IV de Alençon, duque de Alençon (m. 1525). 
* Agosto - Antonio Allegri da Correggio coñecido como Correggio, pintor italiano.
* Thomas Münzer, reformador relixioso alemán (data probábel de nacemento; m. 1525).

## Mortes 
## Outros 
Historia ano a ano
1488

## Acontecementos 
* Os burgueses sublevados de Bruxas fan prisioneiro o rei Maximiliano I de Habsburgo.
* Cristovo Colón envia o seu irmán Bartolome a ofrecerlles as súas ideas ós reis de Francia e Inglaterra.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Nicolao de Cusa, "Opera Omnia" (filósofo alemán).

## Nacementos 
* Ulrich von Hutten (humanista alemán).
* Georg Rhaw (compositor e pintor alemán).

## Mortes 
* 9 de setembro, Francis II, duque de Inglaterra, pola caída dun cabalo.
* Diego de Valera (cronista castelán).
* Andrea del Verrocchio (escultor e pintor italiano).

## Outros 
Historia ano a ano
1487

## Acontecementos 
* 19 de agosto, tralo forte asedio e cruentos combates na zona da praza da Merced, os Reis Católicos entran triunfalmente na cidade de Málaga, establecendo alí a súa residencia para afrontar a Reconquista do Granada.
* Bartolomeu Dias dobra o Cabo de Boa Esperanza.
* Bando dos Reis Católicos polo cal a nobreza galega pode redimir os seus delitos se participa na guerra de Granada.
* Batalla de Crevola entre a Confederación Suíza e o Ducado de Milán.
### Arte e cultura 
* Comézase a construír o Kremlin de Moscova, Rusia.
### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 10 de setembro - Xulio III, papa (m. 1555).

## Mortes 
* 14 de setembro: Mara Branković, filla do monarca serbio Đurađ Branković.

## Outros 
Historia ano a ano
Cero absoluto

O **cero absoluto** é a temperatura teórica máis baixa posible e caracterízase pola total ausencia de calor. A esta temperatura o nivel de enerxía do sistema é o máis baixo posible polo que as partículas, segundo a mecánica clásica carecen de movemento; non obstante, segundo a mecánica cuántica, no cero absoluto debe haber unha enerxía residual, chamada enerxía de punto cero para poder cumprir o principio de indeterminación de Heisenberg. O cero absoluto serve de punto de partida tanto para a escala de Kelvin como para a escala de Rankine. Así, 0 K corresponde, aproximadamente, á temperatura de -273,15 °C e -459,7ºF.

Segundo a terceira lei da termodinámica o cero absoluto é un límite inalcanzable. Unha consecuencia disto é que a entropía dun cristal puro e perfecto é cero.

## Fenómenos preto do cero absoluto
[miniatura|Condensado de Bose-Einstein nun átomo de [rubidio. A cor vermella indica unha velocidade molecular elevada, o branco-azul velocidade baixa. A imaxe á dereita é a máis fría das tres.]]

Ao achegarse ao cero absoluto pódense producir nalgúns materiais fenómenos estraños, como o Condensado de Bose-Einstein, ou algúns superfluídos como o helio II.

En 1924, Albert Einstein e o físico indio Satyendranath Bose predixeron a existencia dun fenómeno chamado Condensado de Bose-Einstein. Neste estado os bosóns agrúpanse no mesmo estado estado cuántico de enerxía. Non foi demostrado até o ano 1995 e dende entón estanse a investigar moitas das súas propiedades.

A temperaturas moi achegadas ao cero absoluto pódense formar superfluidos, e mesmo moléculas que non existen a outras temperaturas para o seu estudo, entre outros fenómenos.

Pódese atopar unha recente aplicación práctica no acelerador de partículas LHC do CERN . O Gran Colisionador de Hadróns (LHC) acada unha temperatura de 1,9 K. Os experimentos que se levarán a cabo neste acelerador de partículas requiren a crioxenización de certos circuítos para conseguir supercondutores. Isto é posible grazas á combinación de compresores de Helio alimentados con Nitróxeno líquido, o cal entra aos circuítos aproximadamente a 80 K (-193,15&nbsp;°C) para ir baixando de temperatura no seu transcurso polo circuíto dos 3 compresores.. A máis baixa temperatura acadada no LHC foi de 1,8 K 

## Notas
## Véxase tamén
### Outras páxinas
*Física
*Kelvin
*Rankine
*Termodinámica
1485

## Acontecementos 
* En Inglaterra é coroado Henrique VII, primeiro rei da dinastía Tudor.
* Remata a guerra das Dúas Rosas.
* 15 de setembro: asasinato do Inquisidor maior de Aragón, Pedro de Arbués. Considerado como un mártir, a vítima será canonizada pola Igrexa católica.
* Guerra de Granada: os cristiáns toman as cidades de Ronda e Benalmádena.

### Arte e cultura 
* Nacemento de Venus, óleo de Sandro Botticelli, hoxe no Museo dos Uffici, Florencia.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Descuberta do río Congo, no sur de África, polos portugueses.

## Nacementos 
* 16 de decembro, Catarina de Aragón, nobre española, raíña de Inglaterra (1509-1533).
* Hernán Cortés, conquistador español do imperio azteca (m. 1547).
* Pedro de Alvarado, conquistador español.

## Mortes 
* Muley Hacén, rei de Granada.
* 22 de agosto - Rei Ricardo III da Inglaterra (n. 1452)

## Outros 
Historia ano a ano
1493

## Acontecementos 
### África 
* Álvaro Caminha inicia, so concesión da coroa portuguesa, a colonización da illa de San Tomé, no golfo de Guinea, con xudeus sefardís, expulsados dos reinos españois.

### América 
* 4 de xaneiro, Cristovo Colón abandona América, deixando na illa da Española, unha gornición no forte *Navidad*, a mando de Diego de Arana.
* 19 de novembro - Xa na segunda viaxe a América, Colón descobre a illa de Porto Rico, que el denominará *illa de San Xoán Bautista*.
* No Imperio Inca sobe ao trono Huaina Capac (até 1527), sucedendo a Tupac Yupanqi.

### Europa 
* 1 de marzo - Martín Alonso Pinzón, a bordo da *Pinta*, arriba a Baiona, en Galiza, trala primeira viaxe a América. 
* 4 de marzo - Cristovo Colón arriba en Lisboa, de regreso da súa primeira viaxe a América, e informa o monarca portugués, Xoán II de Portugal, de que chegara ás illas de Cipango e de Antilla. 
* 15 de marzo - Colón arriba ao porto de Palos de la Frontera, de onde saíra cara a América. Na tarde dese mesmo día chega Pinzón e a *Niña* ao porto de Palos.
* 3 de abril - Colón rende informe da súa viaxe, en Barcelona, aos Reis Católicos. 
* 25 de setembro - Colón parte de Cádiz, na súa segunda viaxe a América. A expedición consta de 17 embarcacións e uns 1.500 homes.
* Carlos VIII de Francia recoñece ó Franco Condado e ó Artois. Comeza a loita secular entre Francia e os Habsburgo motivado pola herdanza dos duques de Borgoña.
* Tratado de Barcelona: Fernando II de Aragón adquire os condados de Rosellón e de Sardeña.
* Os xudeus son expulsados de Sicilia.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Colón introduce a cana de azucre na illa da Española.

## Nacementos 
* Paracelso, médico e astrologo suízo (m. 1541).
* Baccio Bandinelli, escultor florentino (m. 1560).
* Bernardo Tasso, poeta italiano (m. 1569).

## Mortes 
* Pietro Antonio Solari, escultor e arquitecto italiano.
* 31 de marzo - Martín Alonso Pinzón, navegante e explorador español, codescubridor de América.
* Tupac Yupanqi, emperador dos incas.
* Frederico III de Habsburgo, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico.

## Outros 
*

Historia ano a ano
1486

## Acontecementos 
### América 
* Auitzotl accede ó trono azteca (até 1502).

### Europa 
* Guerra de Granada: as tropas dos Reis Católicos toman Loja aos granadinos.
* Os Reis Católicos visitan o reino de Galiza .

### Arte e cultura 
* O arquitecto e escultor Juan de Colonia comeza a decoración escultórica da fachada de San Pablo de Valladolid, que será rematada polo seu fillo Francisco en 1499.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 18 de febreiro, Chaitania Majaprabhú, santo bengalí fundador do bhakti ioga, considerado un avatar de Vishnu.
* Andrea del Sarto , pintor italiano (m. 1530).

## Mortes 
* Pedro Madruga, conde de Camiña, na cadea.
* 12 de agosto - Xurxo de Trebisonda, filósofo e humanista bizantino (n. 1395).

## Outros 
* Jacob Spranger publica, en Alemaña, o *Malleus Maleficarum* (O Martelo das Bruxas), manual inquisitorio sobre a bruxaría.

Historia ano a ano
1479

**1479** (**MCDLXXIX**) foi un ano común comezado en venres do calendario xuliano.

## Acontecementos 
* 20 de xaneiro, Fernando II de Aragón accede ó trono.
* Leonor de Foix, proclamada raíña de Navarra
* 4 de setembro, Sinatura do Tratado de Alcáçovas entre Portugal e Castela.
* Sicilia é incorporada a Aragón.
* Paz entre os turcos e Venecia.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 12 de marzo - Giuliano de Medici, duque de Nemours (m. 1516)
* 25 de marzo - Basilio III de Rusia (m. 1533)
* 16 de novembro - Xoana I de Castela (m. 1555)

## Mortes 
* 19 de xaneiro, Xoán II de Aragón, rei do Aragón e de Navarra.
* 30 de setembro - Margarida de Savoia (duquesa de Anjou), raíña de Nápoles (n. 1420).
* Jorge Manrique, poeta castelán (n. c. 1440)
* Tristán de Montenegro, cabaleiro feudal galego

## Outros 
Historia ano a ano
Galeguismo

O termo **galeguismo** pode facer referencia a:
* **Galeguismo**: en lingüística, a utilización de formas do galego noutra lingua.
* **Galeguismo**: en política, a defensa dos intereses de Galiza.
Lei de Bartsch

Coñécese como **lei** ou **efecto de Bartsch** ó proceso lingüístico que ten lugar no francés antigo ó transformarse a vogal latina [a] acentuada e libre, no ditongo [je] baixo o efecto da palatalización da consoante precedente.

Exemplos:
* *manducare* -> mangier;
* *capra* -> chievre.

Karl Bartsch
Uberlândia

**Uberlândia** é a terceira cidade do Estado brasileiro de Minas Xerais, cuns 570.000 habitantes (IBGE 2004). Sitúase no oeste do Estado, no chamado *Triángulo Mineiro*.

Posúe o aeroporto de Minas Xerais, o 3º en movementos, e o 27º do Brasil en número de pasaxeiros transportados, con voos operando cara a São Paulo, Belo Horizonte, Goiânia, Brasilia, Ribeirão Preto, Uberaba, e para as capitais de estados do Nordeste brasileiro en alta temporada.

### Economía
A súa economía é predominantemente industrial, seguida polo polo sector de servizos, marcado pola actuación de grandes empresas grosistas, xa que a cidade se encontra localizada nunha rexión con fácil acceso por estrada a São Paulo (603&nbsp;km, polas estradas BR-050 e SP-330), Ribeirão Preto (275&nbsp;km), Brasilia (434&nbsp;km) e ao interior do Brasil. É tamén marcada polo chamado agronegocio (gandería e plantación de soia, centros de almacenaxe, comercio e industrialización destes bens e dos seus subprodutos).

A cidade tamén está marcada pola presenza de universidades, tendo unha poboación universitaria de aproximadamente 30.000 estudantes, principalmente na Universidade Federal de Uberlândia (pública) e na Universidade do Triângulo - Unitri (particular).

### Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Prefeitura Municipal de Uberlândia
* Universidade Federal de Uberlândia
* Unitri - Centro Universitario do Triángulo
1482

## Acontecementos 
### África 
* Cristovo Colón viaxa a Guinea.
* Unha expedición, enviada por Alfonso Fernández de Lugo, establece enclaves casteláns nas Illas Canarias.
* Diego Cao, primeiro europeo en navegar o río Congo.

### Europa 
* Fernando o Católico introduce a Inquisición en Aragón.
* Guerra de Granada: os cristiáns toman a cidade de Alhama.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Marsilio Ficino, "Theologia platónica". (Filósofo italiano).

### Arte e literatura 
*Sandro Botticcelli, "Madonna del Magnificat". (Pintor do Renacemento italiano).

## Nacementos 
* Richard Aertsz, pintor holandés (morreu en 1577)
* Franciabigio, pintor florentino (morreu en 1525)
* Leo Jud, relixioso suízo (morreu en 1542)
* Bernardino Luini, pintor italiano (morreu en 1532)
* Johannes Oecolampadius, relixioso alemán (morreu en 1531)
* Richard Pace, diplomático inglés (morreu aproximadamente en 1536)
* Matthias Ringmann, cartógrafo alemán e poeta humanista (morreu en 1511)
* Georg Tannstetter, humanista austríaco.

## Mortes 
* 27 de marzo, María de Borgoña, filla de Carlos de Borgoña (nacida en 1457)
* 10 de maio, Paolo dal Pozzo Toscanelli, matemático italiano (nacido en 1397)
* 25 de agosto, Margarida de Anjou, raíña consorte de Henrique VI de Inglaterra (nacida en 1430)
* Luca della Robbia, escultor florentino (nacido en 1400)
* Hugo van der Goes, pintor da escola flamenga.

## Outros 
Historia ano a ano
Río Branco, Acre

**Rio Branco** é a capital e cidade máis importante do estado brasileiro do Acre, situado na Rexión Norte do Brasil. Orixinouse a partir dun pequeno poboado creado para extracción de caucho na rexión, o *Seringal Empresa*, en 28 de decembro de 1882.

O seu nome débese a unha homenaxe a José Maria Paranhos Junior, *Barón do Río Branco*, diplomático brasileiro que negociou coa Bolivia o *Tratado de Petrópolis*, o cal garantiu a pose da rexión para o Brasil. En 1920 a cidade pasou a ser capital do entón *Território do Acre*.

miniatura|esquerda|Construcións históricas de Rio Branco.

miniatura|esquerda|Antigo Mercado de Rio Branco.
Rio Branco é a capital de estado situada máis a oeste do Brasil, non moi distante das fronteiras co Perú e Bolivia. Ligase ós puntos de fronteira e tamén a Brasilia por estradas asfaltadas. A cidade vive principalmente do comercio e servizos, e ten unhas poucas industrias. Non é moi coñecida polas persoas do sueste e do sur do Brasil (principais orixes dos turistas brasileiros, por seren tamén as rexións economicamente máis ricas) debido á súa grande distancia destas rexións (ata São Paulo, por exemplo, son 3.642 km), e a non constar de grandes itinerarios turísticos do país. Espérase que terá un gran crecemento cando conclúa a ligazón por estrada asfaltada entre o Brasil e o Perú, dando acceso ós portos peruanos no océano Pacífico.
## Véxase tamén
Caixa de Hockett

Unha **caixa de Hockett** é unha representación gráfica da estrutura dunha frase en constituíntes inmediatos. Ideouna Charles F. Hockett para o seu *Curso de Lingüística Moderna* (*A Course in Modern Linguistics*, 1958).
Bisemia

A **bisemia** é un tipo de polisemia. Dáse en palabras con dous sentidos diferentes, segundo os contextos. Por exemplo, o verbo *alugar* é bisémico, pois ten dous sentidos, ademais practicamente opostos: "dar / tomar algo de alugueiro".
Formante (fonética)

En fonética, chámanse **formantes** ás frecuencias dun son complexo reforzadas por un filtro acústico.

Na fonación, os dous formantes principais son as frecuencias reforzadas polos dous resoadores principais do aparello vocal, a farinxe e a boca. Estes formantes son os responsábeis do timbre particular de cada vogal e dalgunhas consoantes. Tamén poden intervir outros formantes: as vogais nasais, por exemplo, prodúcense mediante a adxunción dun resoador suplementario, a cavidade nasal.

As consoantes oclusivas caracterízanse pola ausencia de formantes e as fricativas por seren moi pouco nítidas.
Blumenau

**Blumenau** é unha cidade brasileira situada no Estado de Santa Catarina, localizada no medio val do río Itajaí-Açu, que é o principal río da rexión. Blumenau fai divisas coas cidades de Jaraguá do Sul, Pomerode, Indaial e Gaspar.

Foi fundada en 1850 polo médico alemán Hermann Bruno Otto Blumenau, de aí a orixe de seu nome. O doutor Blumenau chegou á rexión nun barco veleiro acompañado doutros 17 colonos alemáns o 2 de setembro de 1850.

miniatura|esquerda|Vista da cidade de Blumenau.
Hoxe o municipio é famoso por manter os costumes xermánicos dos seus colonizadores. Tanto o turismo histórico como o ecoturismo son atractivos da cidade. A súa principal actividade económica continúa a ser a industria téxtil, responsábel por industrias de grande porte como a Cia. Hering, a Karsten, e a Teka. Non obstante, a cidade debe tornarse un pólo de informática, con algunhas empresas xa actuando nese ramo. Outro mercado en expansión é a produción de cervexas artesanais, como a marca Eisenbahn.

### Oktoberfest 
En outubro de 1984, case un ano despois da cidade ter sido devastada por unha inundación debido ao transbordamento do río Itajaí-Açu, o entón alcalde decidiu facer unha grande festa para apagar a tristeza e o desánimo que aínda estaban presentes na poboación. Grazas á forte presenza de descendentes dos colonos alemáns, decidiuse bautizar a festa de *Oktoberfest*, nome dunha festa que ocorre na cidade alemá de Múnic no mes de outubro.

A festa pasou a repetirse todos os anos no mes de outubro, tornándose unha tradición que atrae turistas para ver danzas folclóricas alemás e beber cervexa e asistir concursos como o da *Raiña da Oktoberfest* ou o *campionato de bebida de chopp de metro* (gaña ese último quen beber máis rápido unha cantidade de cervexa contida nun tubo de 1 metro de comprimento). Hoxe a festa de Blumenau é a segunda máis grande *Oktoberfest* do mundo, despois de Múnic.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alemán brasileiro

### Ligazóns externas 
* Prefeitura Municipal de Blumenau
Xora, Treos, Vimianzo

**Xora** é unha aldea da parroquia de Treos no concello de Vimianzo, A Coruña, que dista 7,2&nbsp;km da capital do municipio e pola que pasa o río Xora. Tiña 18 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 9 homes e 9 mulleres.

Noutrora marquesado, houbo un pazo do que hoxe en día só queda en pé a súa capela. Foi fundado por Martín de Antelo no século XVI e a capela é obra de José Antonio Caamaño e Bermúdez de Lobera. Nela pódese contemplar o escudo dos sucesivos donos do pazo, nos que se representan unha serea (referente ós Mariño), dous lobos (ós Lobeira) e un pino con diversas lanzas (ós Caamaño).

## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia de Treos 
### Parroquias de Vimianzo
Monte da Cidá

miniatura|dereita|250px|Lagoa de Vixán dende A Cidá.
miniatura|dereita|250px|Vista dende o monte da Cidá.

O **monte da Cidá** é un monte de 213 metros de altitude na parroquia de Carreira, no concello coruñés de Ribeira.

No seu cumio atópanse os restos do castro do Monte da Cidá, un poboado castrexo da Idade de Ferro escavado en 2014 e 2015. Tamén hai mámoas do período Neolítico.

Dende o seu miradoiro, chamado A Pedra da Rá, pódese ollar a totalidade do Parque Natural do complexo dunar de Corrubedo e as lagoas de Carregal e Vixán, así como as parroquias de Artes, Carreira e Aguiño. Asemade hai unhas estupendas vistas da bocana da ría de Arousa, as illas de Sálvora, Ons e Cíes.
1478

## Acontecementos 
* Os Médicis aplastan en Florencia unha conspiración dos Pazzi.
* O Gran Príncipe Iván III de Moscova somete a república de Novgorod.
* Bula de Sisto IV introducindo o Santo Oficio en Castela.
* Comezo da conquista das Illas Canarias pola Coroa de Castela. 
* Enviado por Paolo di Negro, Cristovo Colón realiza unha expedición á illa de Madeira en procura de azucre.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Imprímese en Valencia a tradución da Biblia de frei Bonifacio Ferrer.

## Nacementos 
* 7 de febreiro - Tomás Moro, filósofo e estadista inglés, executado (m. 1535).
* 16 de marzo, Francisco Pizarro, explorador e conquistador español.
* 22 de xullo - Filipe o Fermoso, Duque de Borgoña (1482 - 1506) e rei de Castela
* Gonzalo Fernández de Oviedo e Valdés, escritor, cronista e colonizador español.
* Infante Xoán, herdeiro da Coroa de Castela.
* Girolano Fracastoro, médico italiano. 
* Xoán Boscán.

## Mortes 
* Teodoro Gaza, humanista bizantino.
* 23 de agosto - Iolanda de Valois, duquesa consorte de Savoia.

## Outros 
Historia ano a ano
1477

## Acontecementos 
* Batalla de Nancy na que morre Carlos o Temerario, duque de Borgoña.
* Fúndase a Universidade de Tubinga en Alemaña.
* Fúndase a Universidade de Uppsala en Suecia.
* Desde a catedral de Zaragoza expídese orde de derrocar todos os minaretes de Aragón.

### Arte e cultura 
* "*Frederico de Montefeltro e os seu fillo*", óleo de Pedro Berruguete.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Giorgione, pintor italiano do Renacemento (m. 1510).
* Ana da Bretaña, duquesa da Bretaña (m. 1514).

## Mortes 
## Outros 
Historia ano a ano
1476

## Acontecementos 
* 1 de marzo, Batalla de Toro entre as tropas de Isabel a Católica e Afonso V de Portugal.
* Ocupacíón de Ifni por España.
* Os daneses exploran Groenlandia.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 28 de xuño, Gianni Carafa, despois Papa Paulo IV.
* Francisco Pizarro, conquistador español (m. 1514).

## Mortes 
* Vlad III o Empalador, príncipe da Valaquia (n. 1431).

## Outros 
Historia ano a ano
1475

## Acontecementos 
* Os turcos invaden Bosnia e Hercegovina e Valaquia, e ocupan a península de Crimea.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 6 de marzo, Miguel Anxo, pintor, escultor e arquitecto italiano.
* Alonso III de Fonseca, arcebispo de Santiago de Compostela e de Toledo (m. 1534).
* Clement Jannequin, compositor francés (m. 1560).
* Diego de Almagro, conquistador español, executado (m. 1538).

## Mortes 
* Paolo Uccello, pintor italiano (n. 1379).

## Outros 
Historia ano a ano
1480

## Acontecementos 
* Fin do dominio dos tártaros da Horda de Ouro, sobre Moscova.
* Estableceuse en España a Santa Inquisición.
* 2 de xaneiro, Mathias Corvin declara a guerra ó emperador Frederico III pola terceira vez, invade o Ducado de Estiria e toma o control do arcebispado de Salzburgo.
* 6 de marzo:
** Asinado o Tratado de Toledo, no que os reis Fernando e Isabel recoñecen as conquistas africanas de Afonso V de Portugal, e el lles cede as Illas Canarias.
** Lourenzo de Medici asina a paz con Fernando I de Nápoles. Forman unha liga contra o duque Renato II de Lorena que ten interese sobre Nápoles.
* 20 de abril, Formada a alianza de Venecia co papa contra o rei de Nápoles.
* 11 de agosto, Os Otománs ocupan Otranto, co fin en 1481.
* 8 de setembro, Ratificación portuguesa do Tratado de Alcáçovas.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Leonardo da Vinci inventa o paracaídas.
* Invención do astrolabio para navegación.

## Nacementos 
* Damián Forment (1480-1540), escultor español iniciador do Renacemento.
* 3 de febreiro - Fernão de Magalhães (1480-1521), navegante portugués, descubridor da pasaxe interoceánica que leva o seu nome, situada no extremo sur do Continente Americano.
* Antonio de Guevara, eclesiástico e escritor español (data probábel de nacemento; m. 1548).

## Mortes 
* Jean Fouquet, pintor francés (n. 1420)
* Vecchietta, pintor de sienés (n. ca 1410).
* Tlacaelel, guerreiro, economista e reformador relixioso mexica.

## Outros 
*

Historia ano a ano
1474

## Acontecementos 
* 10 de xaneiro, na localidade de Delft, na Holanda Meridional, publícase a Biblia de Delft, a primeira en lingua neerlandesa.
* 6 de febreiro, os otománs incendian Varadin, en Croacia, cuxa poboación sae masacrada.
* 4 de abril, Lois XI de Francia crea a formación a Unión de Constanza.
* 17 de maio, O papa Sisto IV recoñece oficialmente a Orde dos Mínimos.
* 18 de xullo, Execución do visir otomán de orixe grega Mahmoud Pacha, sospeitoso de ter negociado con Venecia entre 1469 e 1473 para restaurar ao seu beneficio o Imperio Bizantino.
* 25 de xullo, Eduardo IV de Inglaterra e o Duque da Borgoña formalizan unha unión para a partición de Francia.
* 15 de agosto, Masacre de xudeus en Módica, en Sicilia.
* 25 de outubro, Os Cantóns suízos decláran a guerra ó Duque da Borgoña.
* 13 de novembro, Acontece a Batalla de Héricourt, na que os habitantes da Alsacia rebélanse contra Pedro de Hagenbach.
* 13 de decembro, Isabel I de Castela é proclamada raíña en Segovia trala morte de Henrique IV.

### Ciencia e tecnoloxía 
* 19 de marzo, A primeira lei de patentes é promulgada en Venecia.

## Nacementos 
* 8 de setembro - Ludovico Ariosto, poeta italiano (m. 1533).
* Bartolomé de las Casas (m. 1566).

## Mortes 
* 27 de novembro, Guillaume Dufay, compositor francés.
* 11 de decembro, Henrique IV de Castela.
* Gomes Eanes de Zurara, cronista portugués (data probábel) (n. ca. 1416).

## Outros 
Historia ano a ano
1484

## Acontecementos 
* Diego Cao descobre o río Congo.

### Ciencia e tecnoloxía 
### Arte e literatura 
* Albrecht Dürer en 1484, á idade de 13 anos, en Albertina, Viena, fixo un autorretrato da súa serie, de feito, un dos seus debuxos máis antigos. O devandito traballo reflicte unha enorme facilidade no trazado do debuxo e unha minuciosa observación do detalle.
* Sandro Boticcelli, "A calumnia". (Pintor italiano).
* Malory, "A morte de Artus".
* Ghirlandaio, "Vida de San Francisco". (Pintor italiano).

### Papas 
* 12 de agosto, Sisto IV remata o seu papado. 
* 29 de agosto, Inocencio VIII comeza o seu papado, que remata en 1492.

## Nacementos 
* Hans Baldung (1484-1545), pintor.
* Frei Bartolomé de las Casas (1484-1566), freire dominico, cronista, teólogo, bispo de Chiapas (México) e gran defensor dos indios. Naceu en Sevilla, España.
* Xoaquín I de Brandeburgo, príncipe elector. 
* Michelle Sanmicheli.
* J.C. Scalígero, humanista francés de orixe italiana. 
* 1 de xaneiro, Huldrych Zwingli( que morreu o 10 de outubro de 1531). Foi o líder da Reforma protestante suíza e o fundador das Igrexas Reformadas Suízas. Independente de Lutero, quen era un *doctor biblicus*, Zuinglio chegou a conclusións similares estudando as Escrituras dende o punto de vista dun estudoso (*scholar*) humanista.

## Casamentos 
* Catarina de Foix, (1468 - † 1518), raíña de Navarra (1483-1513), duquesa de Gandía, Condesa de Foix, Bigorre e Ribagorza, duquesa de Montblanc, duquesa de Peñafiel, vizcondesa de Béarn. Filla máis nova do conde Gaston de Foix e de Madalena de Francia, irmá do rei Lois XI. Casou con Xoán III de Albret (1484), duque de Gause ó cumpri-los dezaseis anos. Desta unión naceron 11 fillos.

## Mortes 
* Giorgio de Trebisonda.
* Feo Belcari, poeta florentino (n. 1410).

## Outros 
* Historia ano a ano
Montpellier

**Montpellier** (en ) é unha cidade francesa con máis de mil anos de historia e cunha arquitectura que mestura o antigo e o moderno. É a capital do departamento Hérault e da rexión francesa do Languedoc-Rosellón. O nome **Montpellier** provén de **mont pelé**, o monte pelado, en función da súa escasa vexetación.

O concello ten censados  257.351 habitantes (2010), ascendendo a 542.867 ao se incluír toda a rexión metropolitana que a circunda. É a oitava cidade máis poboada de Francia (poboación intra-muros), mentres que a rexión metropolitana sería a décimo quinta. 
É unha das poucas cidades francesas de máis de 100.000 habitantes que medrou sen interrupción nos últimos cincuenta anos.

Está situada nun importante eixo de comunicación: España cara ao oeste, Italia cara ao leste e o val do Ródano cara ao norte. Está moi próxima do Mediterráneo (13&nbsp;km) e do importante porto de Sète (30&nbsp;km). Outras cidades próximas de importancia son Marsella, Tolosa ou Barcelona. 
        
Dous pequenos ríos atravesan Montpellier: o Lez no leste e o Mosson no oeste. Ademais un regacho (o Verdanson) cruza a cidade e vai desembocar no Lez no barrio da Pompignane. A paisaxe de Montpellier está marcada polo pico Saint-Loup (658 m), situado a uns 25&nbsp;km ao norte da vila e visible dende numerosos puntos.

## Educación 
* École nationale de l'aviation civile
* EPITECH
* Montpellier Business School

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Macapá

**Macapá** é a capital e o maior concello do Estado brasileiro do Amapá. É a única capital de estado brasileira que non ten ligazón por estrada con outras capitais de estado. Está a 345&nbsp;km de Belém do Pará, percorridos en 40 minutos de avión ou de 20  a 24 horas de barco, nas liñas regulares que funcionan na rexión. Sitúase á marxe do brazo máis curto do río Amazonas no seu acceso ao mar.

A orixe da toponimia é indíxena, do ramo lingüístico tupí, sendo unha corruptela do termo *macapaba*, que significa "lugar das bacabas, unha palmeira nativa da rexión. O primeiro nome da rexión, porén, en 1544, foi *Adelantado de Nueva Andaluzia*, dado polos españois. Pero a cidade orixinouse soamente despois da construción do Fortaleza de São José no século XVIII, para defender o acceso ao río Amazonas cando aquela rexión xa pertencía a Portugal. Algunhas construcións daquel século aínda permanecen na cidade.

O sur da cidade é atravesado pola Liña do Ecuador. As principais actividades económicas da cidade son o comercio e os servizos. A industria creceu un pouco coa creación da *Área de Livre Comércio de Macapá*. O turismo ten gran potencial pola proximidade da Amazonia e ten unha boa infraestrutura, pero a distancia das grandes cidades brasileiras dificulta un crecemento moi acentuado desa actividade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Prefeitura da Cidade de Macapá
* Cidade de Macapá informacións
* Diário do Amapá xornal da cidade.
Lingua kposo

O **kposo** (*Ikpɔsɔ*) é unha lingua níxer-congo do grupo kwa que se fala en Togo e Ghana.

## Distribución xeográfica
En Togo fálase nas prefecturas de Amou, Wawa e Ogou na rexión des Plateaux. En Ghana fálase nun pequeno enclave da rexión de Volta.

## Dialectos
*Amou Oblou
*Ikponu
*Iwi
*Litime
*Logbo
*Uma

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
O akposo no Ethnologue
Holanda Meridional

**Holanda Meridional** é unha das doce provincias que conforman o Reino dos Países Baixos. Igual que as demais provincias, está gobernada por un comisionado designado polo monarca e unha cámara lexislativa elixida mediante sufraxio universal.

As cidades máis importantes de Holanda meridional son Rotterdam, A Haia, Zoetermeer, Dordrecht e Leiden.
## Véxase tamén