Jeanneth Beltrán

**Jeanneth de los Ángeles Beltrán Martínez**, coñecida como **Jeanneth Beltrán**, nada en Nicaragua en 1984 e finada en Toledo o 23 de maio de 2014, foi unha migrante nicaraguana en situación irregular en España que faleceu tras máis de catro horas de espera nas urxencias do hospital de Toledo sen ser atendida. O seu caso converteuse en símbolo de reivindicación por unha sanidade universal, así como dos dereitos das persoas migrantes e das empregadas domésticas. En 2018 constituíuse na súa honra o Observatorio Jeanneth Beltrán para a incidencia política e denuncia de abusos no sector das empregadas de fogar.

## Falecemento 
O venres 23 de maio, ás 18:30 horas, Jeanneth Beltrán chegou ás Urxencias do Hospital Virxe da Saúde de Toledo desde Ajofrín en compañía doutra muller. Tiña fortes dores de cabeza, a metade da cara paralizada, vómitos e molestias en todo o corpo. A súa acompañante relatou que no hospital pedíronlle o pasaporte da paciente e que como non o tiña tentou ofrecer os seus papeis "para que, polo menos, tivesen algo, pero negáronse. Non, non, non, dicíanme”. Relatou así mesmo que, ante a espera e o agravamento do estado de saúde da enferma, estivo a chamar reiteradamente ao persoal de saúde do hospital pero que ninguén lle facía caso e que só lle pedían que calase, con moi malas formas. Dixo que ás 22:30 horas Beltrán empezou a vomitar “moi escuro” e convulsionar, motivo polo que, ante a falta de atención dispúxose a trasladala a outro hospital. Este foi o momento no que o persoal de urxencias decidiu facer pasar á paciente. Dúas horas e media máis tarde un médico saíu para comunicarlle o seu falecemento. 

Tras destes sucesos o hospital emitiu unha nota informando que se abriu unha investigación co fin de determinar as causas. En devandita nota a institución indicaba que o seu servizo de urxencias ese día non presentaba ningún tipo de saturación, nin tiña pacientes en espera de cama, lembrando, ademais, que o hospital contaba con todos os recursos dispoñibles para adecualos ás necesidades asistenciais, á vez que pedía respecto pola investigación en curso.

Transcorrido un mes do falecemento de Jeanneth Beltrán, o hospital enviou un aviso ao seu nome no que lle daban un prazo de vinte días para presentar a documentación, alertando de que no caso de non obter contestación pasaríaselle a factura correspondente pola asistencia. Unha documentación consistente nunha  “fotocopia do cartón sanitario da Seguridade Social ou cartón europeo”, da que Beltrán carecía ao atoparse en situación irregular en España. 

## Reaccións á morte 
Despois do falecemento de Jeanneth Beltrán iniciáronse de oficio dilixencias de investigación que posteriormente foron arquivadas. No seu informe, o fiscal encargado concluía que a atención sanitaria foi correcta e que non houbo indicios, "nin sequera mínimos", da comisión dun delito. Sinalou, así mesmo, que nas urxencias do hospital fixéronselle as preguntas pertinentes, a través das cales se identificaron uns síntomas de moderada urxencia, non atopando, polo tanto, relación algunha entre a morte de Jeanneth Beltrán e a atención sanitaria que recibiu. A resolución do fiscal destacou, ademais, que non existía ningún diagnóstico previo, non constando a enfermidade no historial da paciente.

Pola súa banda, organizacións sociais como Yo Sí Sanidad Universal*,* *Sociedad Madrileña de Medicina de Familia y Comunitaria*, *Territorio Doméstico* e *Senda de Cuidados* denunciaron que Jeanneth Beltrán padecía unha enfermidade pouco frecuente, pero de sinxelo diagnóstico –unha infección renal– que fose facilmente controlable a través dun seguimento no servizo de atención primaria de saúde. Posibilidade esta que lle foi negada con motivo da aplicación do Real Decreto 16/2012 que exclúe desta cobertura a persoas migrantes sen papeis. Así mesmo, denunciaban que:  

Nunha carta aberta remitida por *Yo Sí Sanidad Universal* ao fiscal, destácase que as molestias de Jeanneth Beltrán empezaran bastante tempo atrás, pero que ela sabía que “debía aguantar ata que lle chegasen os papeis”, porque non quería arriscarse a non poder pagar a factura sanitaria e que, como contrapartida, castigáranna coa probable cancelación do dereito á residencia.

Respecto ao requirimento da documentación por parte do hospital tras o falecemento de Beltrán, a mesma organización defensora da sanidade universal sinala que o centro non debeu reclamarlle a  facturación, xa que é un dos poucos supostos que o Real Decreto 16/2012 prevé para atender ás persoas que exclúe da cobertura sanitaria. En concreto destaca que a norma establece que: “os estranxeiros non rexistrados nin autorizados recibirán asistencia sanitaria de urxencia por enfermidade grave ou accidente calquera que sexa a súa causa”.

## Observatorio Jeanneth Beltrán 
Os colectivos *Senda de Cuidados* e *Territorio Doméstico* crearon en 2018 o Observatorio Jeanneth Beltrán para a promoción dos dereitos no emprego do fogar e coidados. Segundo as súas impulsoras, o obxectivo do Observatorio é pór en evidencia as situacións de desprotección que padecen as mulleres do sector no seu traballo, para sistematizalas e difundilas, facendo de altofalante ante as institucións e a sociedade en xeral.Ao acto inaugural que tivo lugar o 19 de maio, ademais dos colectivos convocantes, acudiron a asociación *Las Kellys* e as *Trabajadoras de Residencias de Bizkaia,* así como traballadoras de axuda a domicilio de Móstoles, Fuenlabrada e Alcobendas, entre outras.Posteriormente, o Observatorio puxo en marcha a Escola de Activismo e Formación Política para as Traballadoras do Fogar Jeanneth Beltrán. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web Observatorio de dereitos en emprego de fogar e coidados Jeanneth Betrán