Correntes do islam

As distintas correntes do islam comezaron a tomar forma inmediatamente despois da morte do profeta Mahoma, no ano 632. Trala súa desaparición, a nova relixión enfrontouse a situacións que non foran abordados directamente no Corán e o problema do liderado do Umma (a comunidade de crentes). As diverxencias causadas por estes feitos deron lugar á aparición de diferentes escolas de pensamento, que se transformaron nas diversas tradicións interpretativas que aínda existen na actualidade.

Hoxe en día, as principais ramas do islam están formadas por sunnitas (aproximadamente o 90&nbsp;% da poboación musulmá do mundo), xiítas (aproximadamente un 10&nbsp;%) e ibaditas (aproximadamente un 1&nbsp;% e a única rama existente dos antigos kharijitas).

Ademais, existen os sufís, que representan o islam místico, así como varios movementos e escolas de pensamento máis ou menos ligadas ás tres ramas principais.
miniatura|center|700px|Distribución xeográfica das diferentes escolas de xurisprudencia
## Islam sunnita 
Os sunnitas (en ) ʾAhlu-s-Sunnati wa-l-Jamāʿah (en ) son o grupo musulmán maioritario na comunidade islámica mundial. O seu nome procede do feito de que, ademais do Corán, son devotos da Sunna, colección de ditos e feitos atribuídos ao profeta Mahoma.

### Escolas de Fiqh (Lei) 
Un *madhab* é unha escola de xurisprudencia islámica (*fiqh*) que serve para "traducir" as indicacións dos textos sagrados en leis específicas aplicables. Para iso, os lexisladores (alfaquís) teñen unha serie de ferramentas baseadas no esforzo de comprensión persoal (*ijtihad*), é dicir, consenso (*ijma*), analoxía (*qiyas*) ou respecto da opinión tradicional dos estudosos (*taqlid*).

Orixinalmente, diferentes *sahaba* (os que coñecían a Mahoma) crearon a súa escola de xurisprudencia, pero co paso do tempo, algúns deles consolidáronse mentres que outros desapareceron. As diferenzas entre estas escolas de interpretación maniféstanse en cuestións prácticas menores e a maioría dos sunnitas considéranas lexítimas.

Actualmente hai catro escolas recoñecidas dentro do islam sunnita:
* Hanafí: fundada por Abu-Hanifa an-Numan, considérase a escola máis aberta á modernidade. A nivel mundial séguea un 45,5&nbsp;% dos musulmáns e é predominante en Asia central, norte de Exipto, Paquistán, India, Iraq, Turquía, os Balcáns e moitos países occidentais.
* Shafi'í: fundada por Muhammad ibn Idrís aish-Shafií, tivo partidarios entre moitos dos grandes eruditos musulmáns. Prácticase en todo o mundo musulmán, mais predomina en Exipto, Somalia, Indonesia, Tailandia, Singapur, as Filipinas e entre os kurdos. A nivel mundial séguea o 28&nbsp;% dos musulmáns e é a segunda *màdhhab* máis importante por número de seguidores. É un movemento esotérico que comparte as crenzas do xiísmo mais tamén do cristianismo e doutros.

## Islam kharijita 
Os kharijita (en  jāriŷī, en plural خوارج jawāriŷ) é unha das tres principais ramas do islam, xunto co xiísmo e o sunnismo. A palabra jāriŷī significa "o que sae", en referencia á deserción que protagonizaron no ano 657 cando abandonaron o bando de Alí ao aceptar este no campo de batalla de Siffín unha arbitraxe entre el e o seu adversario, o omeia Muawiyah.

A diferenza dos sunnitas, que consideraban que o califa debía ser un árabe varón membro da tribo de Quraish, e dos xiítas, que consideraban que debía ser Alí, sobriño de Mahoma, ou un descendente directo seu, os kharijitas pensaban que a dignidade califal emanaba da comunidade, que debía elixir libremente o máis digno, "aínda que for un escravo negro".

Defenden tamén que sen rectitude no obrar non existe verdadeira fe. O musulmán que se aparta da lei deixa de ser musulmán, e se é califa debe ser destituído. Os kharijitas provocaron grandes rebelións contra os califas omeias, debilitándoos e facilitando a súa substitución polos abbásidas. Foi un kharijita Harūrī, Abd al-Rahman ibn Mulyam, quen asasinou a Alí en 661.

O seu rigor no que ao cumprimento dos preceptos do islam se refire, ten como contrapunto unha gran tolerancia cara ás outras relixións.

* Os azraquitas (século VII) eran unha corrente radical e violenta do kharijismo.
* Os nadjitas foi unha rama fundada por Najda ibn Amir al-Hanafí.
* Os ajraditas foi un grupo principalmente activo no Khorasan.
* Os sufritas foron unha variante do kharijismo que floreceu durante os séculos VII e VIII, menos radicais que os azraquitas. Crían que a sura XII do Corán (Yússuf) non era auténtica.
* O ibadismo é a única rama do kharijismo que existe actualmente. Esta corrente, que tamén se considera unha das primeiras escolas de dereito islámico (*madhhab*), apareceu menos de 50 anos despois da morte de Mahoma. Os ibaditas mantiveron tradicións similares ás dos kharijitas, rexeitando as máis agresivas, mais a pesar diso non se consideran kharijitas. Aproban os califatos de Abu-Bakr e Umar ibn al-Khattab, considerándoos "dous califas ben guiados". As súas crenzas específicas inclúen: *walyah* (amizade e unión con verdadeiros crentes e imáns ibaditas), *bara* (disociación e hostilidade cara aos non crentes e pecadores) e *wuqf* (reserva cara aos que non teñen un status claro). É a forma dominante do islam en Omán, aínda que hai pequenos grupos dispersos de seguidores noutros países do leste e do norte de África. A dinastía medieval dos rustámidas en Alxeria foi ibadita. 

## Sufismo 
O termo sufismo emprégase en occidente para referirse, por unha banda á espiritualidade islámica denominada tasawwuf, que inclúe diferentes movementos ortodoxos e heterodoxos do islam. Tamén se usa para definir grupos esotéricos desvinculados do islam, como algunhas formas de sincretismo Nova Era. No ámbito dalgunhas universidades islámicas fai referencia á psicoloxía islámica (o coñecemento da alma e a súa purificación, onde tamén se denomina *tazkiyyat al-nafs*) e en ocasións confúndese co ajlāq, que adoita entenderse como moral, mais que na súa concepción clásica indica a nobreza de carácter.

Nas primeiras décadas de existencia do islam, o «sufí» non foi recoñecido como unha rama do islamismo, e desde o punto de vista da maioría dos investigadores, foi desenvolvido por persoas que escolleron a ascese e a vida espiritual. Porén, algúns dos sabios sufís cren que o sufismo era unha realidade sen nome e despois foi un nome sen realidade. Os sabios sufís escolleron o *tariq* ("camiño"), argumentando que foi inaugurado polo propio Mahoma, e citan numerosos antecedentes no Corán e no hadith.
* Qadiriyyah
* Bektashi
* Chishti
* Naqshbandi
* Oveyssi
* Suhrawardiyya

## Grupos heterodoxos 
* Drusos: forman unha pequena relixión con tradicións específicas que se desenvolveron no século XI. Comezaron como unha rama do ismailismo mais difiren na súa incorporación de elementos das filosofías gnóstica e neoplatónica entre outras. Como os alauitas, moitos drusos gardan en segredo os principios da súa fe, polo que se coñecen poucos detalles. Son considerados heréticos e non musulmáns pola maioría dos outros musulmáns porque dirixen oracións ao terceiro califa fatimita de Exipto Al-Hakim, a quen consideran como unha "manifestación de Deus na súa unidade" e o *mahdi*. Atópanse principalmente na rexión de Sham e poden ter estilos de vida radicalmente diferentes segundo o país.
* Mahdavismo: impulsado por Muhammad Jaunpuri, estendeuse a partir do século XV polo subcontinente indio, así como por Afganistán e algunhas zonas de Irán. Os seus seguidores predominan actualmente nas rexións indias do Deccan e Gujarat e, nunha forma relacionada do movemento (os zikris), en Karachi (Paquistán). As antigas comunidades de mahdavitas vivían en cabanas rodeadas dun valado, chamado *daira* (en árabe "círculo", "límite"); estes asentamentos estaban situados fóra dos centros urbanos e tiñan milleiros de seguidores que abandonaran desexos, praceres e posesións mundanas co obxectivo de achegarse a Alá. Hoxe en día aínda se poden atopar *dairas* en Channapatna, preto de Bangalore, en Chanchalguda (Hyderabad) e nalgunhas zonas de Gujarat.
* Ahmadismo: foi fundada na India en 1889 por Mirza Ghulam Ahmad, que afirmaba ser o mesías prometido ("a segunda chegada de Cristo"), o *mahdi* esperado polos musulmáns e os *mujahidins*, un profeta menor dentro do islam. É un movemento que quere espallar o islam pacificamente, o islam renovado polo fundador do movemento. Non obstante, moitos ortodoxos considéranos non musulmáns debido a que Ghulam Ahmad se presentou como profeta. Os seguidores están divididos en dous grupos, a comunidade musulmá *ahmadiyya*, a maioría implicada en organizacións benéficas en máis de 190 países e o movemento ahmadita de Lahore para a difusión do islam.
* Moorish Science: O Templo da Ciencia Mourisca de América é unha igrexa fundada por Timothy Drew en 1913 nos Estados Unidos. O seu credo principal é que os afroamericanos son descendentes dos magrebís, o que quere dicir que eran orixinalmente musulmáns. Os seus seguidores considéranse unha rama do islam, aínda que teñen influencias doutras filosofías orientais e do gnosticismo cristián.
* Nación do Islam: foi fundada por Wallace Fard Muhammad en Detroit en 1930, co propósito declarado de "resucitar a condición espiritual, mental, social e económica dos homes e mulleres negros en América e no mundo". Está considerado por case todos os demais musulmáns como un culto herético, xa que o grupo cre que Fard Muhammad foi unha encarnación de Deus na Terra, e non considera a Mahoma como o último profeta, senón a Elijah Muhammad, fillo de Fard Mahoma, e defende a supremacía da "raza negra" cando o islam defende a igualdade absoluta entre todos os crentes. Non obstante, en 1975, Warith Deen Mohammed, o fillo de Elijah Muhammad, abandonou estas ideas e renomeou o movemento como American Muslim Society, integrándoo nas crenzas sunnitas, establecendo mesquitas e promovendo o respecto polos cinco piares do islam. Estímase que este movemento ten actualmente preto de dous millóns de seguidores.
* Submitters: é un grupo relixioso estadounidense de tipo coranista fundado por Rashad Khalifa. Considérase que os *submitters* forman parte do "verdadeiro Islam", mais prefiren non usar os termos "musulmán" e "islam" e empregar os equivalentes en inglés "submissive" e "submission". Pensan que Khalifa é un Mensaxeiro de Deus e as súas crenzas específicas inclúen a dedicación total ao Deus Único e a protección do Corán e o rexeitamento á Sunnah e aos hadiths considerados as causas da "corrupción" do islam actual.

## Outros movementos 
* Islamismo político: o "islamismo político" define un conxunto de ideoloxías derivadas de varias visións fundamentalistas, que sosteñen que o islam non é só unha relixión senón un sistema político que debe rexer os imperativos legais, económicos e sociais do estado. Polo tanto, é un concepto e non un movemento unificado, e os seus seguidores non adoitan chamarse "islamistas". As opinións e ideoloxías relixiosas dos seus partidarios poden ser moi variadas e incluír adoradores sunnitas e xiítas. Entre os grupos considerados islamistas inclúense movementos como Al-Qaida, os Irmáns Musulmáns, Jamaat-e-Islami ou Jamaat al-Muslim.
* Islam liberal: os movementos liberais e progresistas dentro do islam teñen en común unha orientación relixiosa que depende principalmente do *ijtihad* ou "esforzo individual para interpretar as escrituras". Os musulmáns liberais defenden así unha maior autonomía no exame crítico de textos relixiosos, a igualdade de xénero, os dereitos humanos e teñen unha visión moderna da cultura e tradición islámica.
* Coranismo: os coranistas seguen só o Corán, independentemente das tradicións ou *hadiths* adicionais, que a miúdo consideran como perturbadores da mensaxe divina orixinal. Hai unha infinidade de grupos e movementos que se basean nesta concepción.
* Movementos seculares e sincréticos: se "musulmán" se define como fe na relixión do islam, hai persoas (especialmente no mundo moderno) que non son practicantes, agnósticas ou mesmo ateas que, con todo, se identifican co islam como un eido cultural, xeralmente porque estiveron inmersos nel desde a infancia. Tamén hai e houbo musulmáns sincréticos que compatibilizaron crenzas dispares co islam, o que levou á creación de movementos como o Tauhid-i Ilahi do emperador mogol Akbar (século XVI) ou, máis recentemente, o crislam ou o sufismo universal.

## Fes relacionadas 
* Babismo: En 1844, Siyyid 'Ali-Muhammad proclamou desde Shiraz (Irán) o *mahdi* e asumiu o título de "Bab" ("a porta"). O tema central dos seus sermóns xirou arredor da inminente chegada dunha segunda Manifestación de Deus, coa misión de dar comezo á era da paz e da abundancia anunciada polo cristianismo, o xudaísmo e outras relixións. Tamén defendeu a teoría da revelación progresiva e afirmou que ningunha verdade é definitiva; defendeu unha espiritualización da relixión, unha condición máis elevada para as mulleres e outras reformas sociais, como a supresión da poligamia, a concubinaxe e o tráfico de escravos. O babismo, derivado principalmente do shaykhismo, separouse así do islam ortodoxo e gañou un número importante de seguidores en Irán, aínda que estes foron declarados herexes polo estado e en 1850 o Bab foi executado publicamente. A maioría dos babanistas aceptaron a Bahá'u'lláh como a Manifestación Divina profetizada por Bab, e desde entón consideráronse a si mesmos como bahá'ís.
* Fe Bahá'í: Despois da morte de Bab, case todos os babanistas recoñeceron en Bahá'u'lláh o cumprimento da profecía de ''yábhiruhu'lláh* de Báb, "aquel por quen Deus manifestará", rematando así as profecías de Bab e o islam sobre o final do tempo e o regreso do *mahdi'' e de Xesús. Como a escola shaykhita de interpretación islámica, á que este grupo está historicamente ligado, os bahá'ís interpretan a escatoloxía islámica (e outras) de xeito simbólico e metafórico. Debido ás súas orixes e historia, esta fe ás veces descríbese como unha seita do islam, o que é rexeitado tanto polos seus partidarios como pola liña central musulmá. A pesar diso, os bahá'ís foron perseguidos como apóstatas nalgúns países islámicos, especialmente en Irán.
* Ahl-e Haqq: É un movemento sincrético creado en Irán no século XIV polo sultán Sahak e practicado por algunhas comunidades kurdas. O movemento, influído por certos aspectos do xiísmo e do zoroastrismo, integra nocións milenarias, igualitarias e dualistas. Para os seus seguidores, o universo está composto por dous mundos diferenciados aínda que interrelacionados: o interior (*batini*) e o exterior (*zahiri*), cada un seguindo as súas propias regras; aínda que os humanos só son conscientes do mundo exterior, as súas vidas están rexidas polas regras do mundo interior. Outros piares do seu sistema de valores son que a Esencia Divina ten sucesivas manifestacións en forma humana (*mazhariyyat*) e a crenza na reencarnación (*dunaduni* en kurdo). O Ahl-e Haqq usa moita terminoloxía islámica mais non observa os ritos musulmáns tradicionais.
* Sikhismo: Ensinanza creada no século XV na India por Guru Nanak nun intento de sintetizar o hinduísmo e o islam, convencido de que a relixión debería ser un medio de unión entre seres humanos e non unha fonte de conflito. Nanak dixo: "A realización da verdade é máis importante que calquera outra cousa; aínda máis importante é a vida real". E tamén: "Non hai hindús, non hai musulmáns". O sikhismo cre na igualdade de todos os humanos e rexeita toda discriminación por casta, credo ou sexo. Tampouco lle dá importancia ao ascetismo como medio para acadar a salvación, aínda que recomenda vivir de xeito sinxelo e responsable como bo xefe de familia.
* Five-Percent Nation ou Nation of Gods and Earths: Movemento cultura fundado en 1964 no barrio de Harlem en Manhattan por Allah the Father, coñecido previamente como Clarence 13X e anteriormente como Clarence Edward Smith. 
* Nuwaubian Nation: Grupo relixioso estadounidense fundado por Dwight York, que foi incorporando conceptos do cristianismo, o xudaísmo e crenzas estotéricas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Schisms and Heterodoxy Among Muslims
* Statement issued by the International Islamic Conference held in Amman, Xordania, 4-6 de xullo de 2005
* Sects in Islam