Renfe Operadora

**Renfe Operadora**, ou simplemente **Renfe**, é unha entidade pública empresarial adscrita ao Ministerio de Fomento de España, e a operadora ferroviaria hexemónica de viaxeiros pola rede de Adif, onde só se internan para servizos internacionais Comboios de Portugal e SNCF. Tamén mantén unha importante presenza no tráfico de mercadorías.

Tomou o nome da antiga **RENFE** (*Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles*), empresa creada en 1941 e da que se desprendeu Renfe Operadora o 1 de xaneiro de 2005, pasando RENFE a se chamar Adif (*Administrador de Infraestruturas Ferroviarias*). Renfe heredou o groso do material rodante e persoal relacionado (maquinistas, interventores, ...) mentres que Adif quedou coa infraestrutura, superestutura, a maior parte dos predios e naves (agás talleres) e persoal relacionado coa circulación ferroviaria (factores, xefes de estación, persoal dos Postos de Mando e CTC, ...).

A creación de Renfe Operadora veu dada pola *Lei do Sector Ferroviario*, que apuntaba á separación da explotación dos servizos de transporte, da administración das infraestruturas, polo que se tiveron que conformar dúas empresas: Adif e Renfe Operadora.

## Historia 
O proceso de nacionalización e unificación que viviron a maior parte de redes de ferrocarril de Europa tras a segunda guerra mundial produciu unhas compañías ferroviarias nacionais que facían moi difícil a posibilidade de explotar trens internacionais. A integración promulgada pola Unión Europea, que inclúe o transporte libre de mercadorías por toda a unión, iniciou o interese por modificar o sistema de funcionamento dos ferrocarrís europeos permitindo con normalidade a aparición de operadores transnacionais.

En 1991 aprobouse a Directiva 91/440/CEE, na que se recolle a separación contable dos servizos e as infraestruturas nas redes ferroviarias nacionais europeas, similar á existente no transporte aéreo ou por estrada. Esta separación permitiría a un operador transnacional circular polas redes de diferentes países nas mesmas condicións que a ferroviaria nacional, pagando as taxas correspondentes polo uso da infraestrutura.

Esta directiva e os seus posteriores foron traspostas ao ordenamento xurídico español na Lei 39/2003 do Sector Ferroviario, aprobada o 17 de novembro de 2003. Nesta lei estableceuse que no caso de España a separación contable realizaríase a través da división completa en dúas empresas diferentes. A división efectiva tivo lugar o 1 de xaneiro de 2005, cando Renfe foi extinguida como empresa e creáronse Adif, dedicada á infraestrutura, e Renfe Operadora, dedicada á operación e o mantemento dos trens.

Renfe Operadora absorbeu da súa predecesora Renfe todo o material rodante, os talleres de mantemento e o persoal dedicado a operar os trens e ao seu mantemento. Ademais de todo o relacionado coa infraestrutura, a venda de billetes en estacións quedou tamén en mans de ADIF.

En 2012 realizouse un proceso similar coa disolución de Feve, a empresa estatal que xestionaba os ferrocarrís de vía estreita. O 31 de decembro completouse a subrogación, facéndose Renfe Operadora con toda a explotación dos ferrocarrís de vía estreita non autonómicos, e Adif coa infraestrutura.

## Estrutura 
Nunha orixe, a operadora ferroviaria herdou o modelo de xestión das Unidades de Negocio (UN) da antiga Renfe, facéndose cargo daquelas que puramente afectaban á explotación dos servizos de transporte, é dicir: Proximidades, Rexionais, Grandes Liñas, Alta Velocidade, Mercadorías e Mantemento Integral de Trens. En xaneiro de 2006, Renfe Operadora sofre unha gran reestruturación interna, que reduce as áreas operativas ás catro actuais:
*Dirección Xeral de Servizos Públicos de proximidade e Media Distancia
*Dirección Xeral de Servizos de Longa Distancia
*Dirección Xeral de Servizos de Mercadorías e Loxística
*Dirección Xeral de Fabricación e Mantemento (Renfe Integria)

Na actualidade, e despois de varias modificacións, o grupo Renfe desde 2013 pivota sobre catro sociedades anónimas que dependen da matriz, ao ser a propietaria ao 100% do capital das novas sociedades:
* Renfe Viajeros
* Renfe Mercancías
* Renfe Fabricación y Mantenimiento
* Renfe Alquiler de Material Ferroviario

## Presidencia 
* 2005 - 2009: José Salgueiro Carmona
* 2009 - 2011: Teófilo Serrano
* 2012 - 2014: Julio Gómez-Pomar
* 2014 - 2016: Pablo Vázquez Vega
* 2016 - 2018: Juan Alfaro Grande
* 2018 - 2023: Isaías Táboas Suárez
* 2023 - 2025: Raül Blanco Díaz
* 2025 - actualidade: Álvaro Fernández Heredia

## Servizos ferroviarios 
300px|miniatura|Rede completa de ferrocarrís en España.
[miniatura|Restauración nun tren [Alta Velocidade Española|AVE.]]
miniatura|Cafetería a bordo dun tren de Renfe Operadora.
Tradicionalmente desde a súa fundación Renfe Operadora separou completamente os seus servizos de Media Distancia dos de Longa Distancia. Na actualidade a división é máis flexible, existen servizos con ligazón entre trens de Media Distancia e Longa Distancia, e tamén trens de Longa Distancia que admiten viaxeiros de Media Distancia en certos percorridos entre cidades próximas.

### Longa distancia 
As liñas de longa distancia son servizos non subvencionados, que xeralmente inclúen grandes prestacións a bordo como cafetería, clase preferente, restauración en asento ou a emisión de películas. O nome de cada un dos servizos indica normalmente as prestacións e o tipo de tren, aínda que ás veces existen diferenzas dentro de servizos co mesmo nome.

Entre os servizos que fan uso das liñas de alta velocidade inclúense:
***AVE**: é o servizo puro de alta velocidade en liñas de longa distancia. Son os trens que alcanzan maior velocidade, ata 310&nbsp;km/h, e que circulan desde orixe a destino por liñas de alta velocidade.
***AV City**: servizos de alta velocidade en trens de gama media sen clase preferente nin servizos de valor engadido durante a viaxe. O seu obxectivo é ofrecer traxectos similares ao AVE a prezos máis competitivos.
***Alvia**: servizos que circulan parcialmente por liñas de alta velocidade e por liñas convencionais, incluíndo o cambio de largo rápido necesario para utilizar ambas as redes, incluso sen deterse de todo. Alcanzan unha velocidade de 250&nbsp;km/h en vías de alta velocidade puras.
***Avlo**: servizos de alta velocidade de baixo custe.

Os servizos diúrnos a velocidade convencional, con velocidades de ata 220&nbsp;km/h, inclúen:
***Altaria**: compóñense dunha rama Talgo arrastrada por unha locomotora independente. Poden circular parcialmente por liñas de alta velocidade, cunha velocidade máxima de 200 km/h. A diferenza dos Alvia, a locomotora de arrastre independente dos  Altaria é separada da rama de coches durante o cambio de largo, sendo substituída por outra adecuada á velocidade e largo da vía de destino; iso fai obrigatoria, en calquera caso, a detención do tren durante o proceso. Ademais, a súa velocidade máxima media é menor, e poden facer uso de trazados non electrificados.
***Euromed**: servizo de características técnicas similares ao Alvia, establecido para aproveitar especificamente as características do Corredor Mediterráneo.
***Talgo**: compóñense dunha rama Talgo arrastrada por unha locomotora de potencia normal, integramente por vías de largo ibérico e sen facer uso de liñas de alta velocidade. É o servizo de longa distancia máis básico e veterano da compañía.
Ademais, Renfe realizaba, ata antes da Pandemia do COVID-19, varias liñas nocturnas cunha velocidade máxima de ata 200 km/h e algunhas delas circulaban parcialmente por infraestruturas de alta velocidade:
***Trenhotel**: formado por composicións tipo Talgo en servizo nocturno cun alto grao de confort. O Trenhotel Galicia (o único da serie 7) que unía A Coruña e Vigo con Barcelona circulaba por liña de alta velocidade entre Zaragoza e Barcelona, de maneira similar aos servizos Altaria, cunha velocidade máxima de 200 km/h.

### Media Distancia ou rexionais 
A división comercial Renfe Media Distancia xestiona liñas que poden recibir subvencións, tanto particularmente a cada liña xeralmente por parte dos gobernos autonómicos, como globalmente a través dun acordo co goberno estatal coñecido como contrato-programa. A maioría de servizos teñen prestacións parecidas, con clase única sen cafetería a bordo e a posibilidade de utilizar bicicletas.

Entre os servizos ofrecidos, un fai uso de liñas de alta velocidade: 
***Avant**: servizo capaz de circular ata a 250 km/h cunhas prestacións moi parecidas ao resto de trens de Media Distancia, que une cidades próximas en percorridos curtos, a miúdo a modo de lanzadeira con servizos AVE. 

Os demais servizos, a velocidade convencional, inclúen:
***Media Distancia**: marca xenérica da división, que engloba á súa maioría de servizos. As rutas de Media Distancia unen as cidades principais dentro dunha mesma rexión coas poboacións intermedias menores máis destacadas, descartando a de menos demanda.
***Intercity**: son servizos híbridos entre a media e a longa distancia. Circulan a unha velocidade máxima de 160 km/h e posúen prestacións moi similares ou idénticas á Media Distancia convencionais, deténdose nas mesmas estacións e emulando as súas tarifas. Con todo, a lonxitude dos seus percorridos, de principio a fin, é estendida, propia de servizos como o Alvia; iso posibilita percorrer longos traxectos interrexionais sen necesidade de transbordos a aqueles viaxeiros que o precisen, aínda que non son a opción preferible para o devandito tipo de viaxe, polas súas múltiples paradas.
***Rexional**: son os servizos máis básicos da división, cuxa velocidade media e categoría (comodidade) é menor que en caso dos anteriores. Os trens Rexional adoitan circunscribir os seus percorridos dentro dunha mesma rexión, e fan parada en todas e cada unha das estacións habilitadas no seu percorrido, atendendo a poboacións menores, con frecuencias de paso moi reducidas. Para prestar o servizo empréganse trens de características similares aos máis veteranos vehículos empregados por Renfe Proximidades, habitualmente de tracción diésel. 
***Rexional Exprés**: servizos de prestacións técnicas idénticas ao Rexional, coa condición de que ignoran certas estacións menores no seu percorrido, reducíndose así o tempo de viaxe. Son en Media Distancia homólogos aos trens civís en Renfe Proximidades.

### Proximidades 
[miniatura|Proximidades en [Proximidades Asturias|Asturias.]]

Renfe é o principal xestor de redes de proximidade en España. Devanditos servizos son sempre subvencionados, e ofrécense nas grandes áreas metropolitanas do país, ocasionalmente xunto con distintos operadores públicos autonómicos de certas comunidades autónomas. Ditas redes son operadas por **Renfe Proximidades.**
### Trens turísticos de luxo 
***Transcantábrico**: servizo turístico de luxo que transcorre integramente por liñas de vía estreita e que foi herdado da antiga empresa FEVE. Circula entre os meses de marzo e outubro. Existen dúas circulacións, iniciando cada unha o seu percorrido en León e Santiago de Compostela, respectivamente, cada semana. O percorrido ten unha duración dunha semana, visitando con todas as comodidades os principais atractivos turísticos do norte peninsular. Hai dous tipos: o Transcantábrico Clásico, que fai a ruta Santiago-Bilbao-León, e o Transcantábrico Gran Luxo, que vai de Santiago a Donostia.
***Expreso de La Robla**: servizo herdado da antiga empresa FEVE que cobre as rutas Bilbao-León (itinerario de La Robla) e Bilbao-Oviedo (itinerario Paraíso Verde).
***Al Andalus**: con tres itinerarios, Andalucía, Ruta Extremeña e Camiño de Santiago.

## Material móbil en servizo 
### AVE - Longa Distancia 
#### Exclusivamente para liñas 1435 mm e 25 kV ~ 50 Hz 
* Serie 100
* Serie 102
* Serie 103
* Serie 104
* Serie 112
* Serie 114

#### Para liñas de 1435 ou 1668 mm e 25 kV ~ 50 Hz ou 3 kV 
* Serie 120
* Serie 130
* Serie 252
* Serie 730

#### Exclusivamente para liñas de 1668 mm 
* Serie 333
* Serie 334

### Media Distancia 
#### Liñas de 1668 mm 
* Serie 121
* Serie 440
* Serie 448
* Serie 449
* Serie 470
* Serie 490
* Serie 594
* Serie 596
* Serie 598
* Serie 599

#### Liñas de 1000 mm 
* Serie 524 (2400)
* Serie 527 (2700)

### Mercadorías 
* Serie 251
* Serie 252
* Serie 253
* Serie 316 (1600)
* Serie 333.3
* Serie 619 (1900)

### Proximidade 
#### Largo 1000 mm 
* Serie 433 (3300)
* Serie 435 (3500)
* Serie 436 (3600)
* Serie 438 (3800)
* Serie 442
* Serie 526 (2600)
* Serie 529 (2900)

#### Largo 1668 mm 
* Serie 446
* Serie 447
* Serie 450
* Serie 451
* Serie 462
* Serie 463
* Serie 464
* Serie 465
* Serie 592

## Traspaso ás comunidades autónomas 
Xa en 2005 asinouse o traspaso da liña Lleida-La Pobla de Segur a Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya, cun período transitorio en que Renfe Operadora prestará o servizo nunha liña da que xa non é titular Adif ata que a empresa autonómica dispoña de material móbil suficiente para prestalo, establecéndose 2010 como tope.

Estaba previsto o traspaso durante 2007 da O.N. de Renfe Proximidades ás comunidades autónomas, coa posibilidade de que poidan establecer novas liñas, e servizos de ámbito autonómico, pero non se chegou aínda a un acordo sobre este traspaso nin se asinou nada respecto diso.

## Formación 
Renfe conta con Escolas Técnicas Profesionais para a formación e reciclaxe de maquinistas nalgúns dos principais nós da rede ferroviaria de Adif como son: Bilbao, León, L'Hospitalet,  Madrid, Miranda de Ebro, Sevilla.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Renfe
*Adif
*Renfe Integria

### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Renfe