open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ío (lúa)

**Ío** é o satélite máis próximo do planeta Xúpiter, descuberto por Galileo Galilei co recentemente creado telescopio. Recibe o seu nome de Ío procedente da mitoloxía grega. Trátase dun dos catro maiores satélites de Xupiter, tamén chamados *galileanos*, en homenaxe ao seu descubridor e recibiu inicialmente o nome de *Xúpiter I* por ser o primeiro satélite de Xúpiter segundo a súa proximidade ó planeta.

## Características físicas 
A diferenza da maior parte das lúas do sistema solar, Ío podería ter unha composición química similar á dos planetas telúricos, principalmente compostos de rochas de silicatos. Datos recentes procedentes da misión Galileo indican que pode ter un núcleo de ferro cun raio duns 900 km.

Cando a sonda Voyager 1 enviou as primeiras imaxes de Ío en 1979, os científicos esperaban atopar numerosos cráteres, proporcionando datos sobre a idade do satélite. Contrariamente ás expectativas, Ío non tiña practicamente cráteres. A lúa ten unha actividade volcánica tan intensa que borrou por completo os sinais de cráteres de impactos pasados na súa superficie. Ademais dos volcáns, a superficie conta coa presenza de montañas non volcánicas, lagos de xofre fundido, caldeiras volcánicas de varios quilómetros de profundidade e fluxos extensos de varios centos de quilómetros de longo, compostos por material fluído moi pouco viscoso (posiblemente algún tipo de composto de xofre fundido e silicatos). O xofre e os seus compostos adquiren unha gran variedade de cores, responsables da aparencia superficial do satélite.

miniatura|esquerda|Interior de Ío.|200x200px
Ío podería ter unha fina atmosfera composta de dióxido de xofre e algúns outros gases. A diferenza dos demais satélites galileanos, carece case por completo de auga. Isto é debido probablemente a que na formación dos satélites galileanos Xúpiter estaba tan quente que non permitiu condensar os elementos máis volátiles na rexión próxima ao planeta. Aínda así, estes volátiles si puideron condensarse máis lonxe, dando lugar aos demais satélites, que amosan unha importante presenza de xeo.

En canto ao interior do satélite pode intuírse a súa composición estudando a súa densidade, que é aproximadamente 3,5 g/cm³. A densidade do ferro é de aproximadamente 5, e a do silicato é 3.

## Actividade volcánica 
miniatura|200x200px|esquerda|Volcáns de Ío observados pola sonda Galileo.
Ío é o corpo do sistema solar con maior actividade volcánica. Os volcáns de Ío, a diferenza dos terrestres, expulsan dióxido de xofre. A enerxía necesaria para manter esta actividade volcánica provén da disipación a través de efectos de mareas producidos por Xúpiter, Europa e Ganimedes, dado que as tres lúas se atopan en resonancia orbital.

Algunhas das erupcións de Ío emiten material a máis de 300&nbsp;km de altura. A baixa gravidade do satélite permite que parte deste material sexa permanentemente expulsado da lúa, distribuíndose nun anel de material que cobre a súa órbita.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aneis de Xúpiter
* Xúpiter
* Ganimedes
* Europa
* Calisto
Ío

***Ío**, o satélite máis próximo do planeta Xúpiter;

***Ío**, na mitoloxía grega, a sacerdotisa de Hera que foi amada por Zeus.
Neno de Turkana

miniatura|dereita|Neno de Turkana
**Neno de Turkana** é como se denomina ao fósil **KNM-WT 15000** (Kenya National Museum-West Turkana) que é un esqueleto, case completo, dun neno homínido de 11 ou 12 anos que morreu hai 1,6 millóns de anos, ao comezo do Plistoceno.

## Historia 
O esqueleto descubriuno o 23 de agosto de 1984 Kamoya Kimeu, membro do equipo que dirixía Richard Leakey na beira do río Nariokotome, preto do lago Turkana, en Kenya. Tan só lle faltan os ósos dos pés e a maioría dos das mans, converténdose no esqueleto máis completo dos exemplares máis antigos do xénero *Homo* .

A forma da pelve indica que era home. A análise do esqueleto dálle unha altura de 1,6 m (e de adulto podería chegar a 1,85 m). A capacidade cranial era de 880&nbsp;cm³, aínda que podería chegar a 910&nbsp;cm³ se chegase a adulto (un adulto actual ten 1350&nbsp;cm³).

O neno de Turkana clasifícase como *Homo erectus* (aínda que hai especialistas que o clasifican como *Homo ergaster*).
Mosca

|-----
! bgcolor="pink" | Subordes
|-----
| &nbsp; Nematocera, mosquitos
&nbsp; Brachycera, tabáns
&nbsp; Cyclorrhapha, moscas caseiras
|}

**Mosca** é o nome común dun extenso grupo de especies de insectos pertencentes á orde dos dípteros (*Diptera*). Foron clasificadas unhas 120.000 especies de moscas, e algúns científicos estiman que hai un millón de especies vivas hoxe en día. Así pois, unha de cada dez especies animais recoñecidas pola ciencia é unha mosca, e existen máis especies distintas de moscas que de vertebrados.

As moscas posúen un corpo con cabeza, tórax e abdome; o primeiro par de ás están completamente formadas e o segundo par está transformado nuns apéndices chamados hapterios que lle serven para o equilibro no voo; ollos compostos por centos de facetas sensibles á luz individualmente, e pezas bucais adaptadas para succionar, lamber ou perforar. Ningunha mosca é quen de morder ou mastigar, pero moitas especies pican e succionan sangue. O seu ciclo de vida é holometábolo, isto é, que pasa por varias fases morfolóxicas, que no caso da mosca son catro: o ovo, a larva, a ninfa, e o adulto. Algunhas especies completan este ciclo nuns poucos días e outras nun ou dous meses.

As moscas forman parte de case todos os ecosistemas, en todos os hábitats terrestres. As consecuencias da súa presenza para a sociedade humana son de importancia porque xunto cos mosquitos, e só despois do propio ser humano e os microorganismos patóxenos, as moscas son os seres vivos que causan máis dano e morte na especie humana. Son axentes de transmisión dunha gran cantidade de enfermidades, incluíndo cólera, dengue, disentería, febre amarela, malaria, salmonelose e febre tifoide; e causan perdas significativas na produción de froitas e outros vexetais.

As moscas son tamén organismos moi importantes na reciclaxe dos refugallos de orixe animal e vexetal, un proceso esencial para a permanencia da vida na terra. Son tamén necesarias como alimento de paxaros, ras e outros réptiles, morcegos, arañas, e insectos varios. Moitas moscas participan tamén na polinización das plantas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Mosca 048eue.jpg|Moscas na praia de Barraña (Boiro)
Ficheiro:Abella 12-08-2006 Bastavales Galicia 1.jpg|Bastavales, Brión
Ficheiro:Mosca.Teo.Galiza.jpg|Teo
Ficheiro:Mosca en Teo.Galiza.jpg|Teo

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Calliphora vicina
* Dípteros
Zapateiro (homónimos)

O termo **Zapateiro** pode referirse a:

;Oficio
*O **zapateiro**, persoa que ten por oficio compor, arranxar ou vender calzado.

;Insecto hemíptero
***Zapateiro**, insecto hemíptero da familia Gerridae que habita sobre a superficie da auga e que se alimenta dos insectos que caen nesta. Pode ser a especie *Hygrotechuis conformis* ou a *Gerris lacustris*;
***Zapateiro**, insecto hemíptero da familia Pentatomidae, *Nezara viridula*, que expele un cheiro desagradable cando se sente ameazado ou *Palomena prasina*.

;Moble
***Zapateiro**, moble sobre o que se acomodan os zapatos e demais tipos de calzado.

## Véxase tamén
### Outros artigos
OpenBSD

miniatura|Logo do proxecto OpenBSD coa mascota *Puffy*, o *pufferfish*.

**OpenBSD** é un sistema operativo, da liña de UNIX, de código aberto con licenza BSD e multiplataforma. Xorde dunha modificación dunha distribución Berkeley Software Distribution (BSD), que era unha distribución de investigación que se creou na Universidade de California, Berkeley. Ese *fork*, ou novo desenvolvemento, comezouno Theo de Raadt a finais de 1995 empregando a NetBSD como base. Ademais do sistema operativo, a distribución mantén versións que de versións de subsistemas como OpenSSH, e que se integra en múltiples paquetes doutros sistemas operativos. 

O proxecto coñécese dentro da súa comunidade de desenvolvemento como un proxecto orientado a ser de código aberto, ter boa documentación, manter a corrección no código fonte, auditar a calidade do código e ofrecer seguridade. Ata 2018, en 22 anos de existencia, só se lle atoparon dúas vulnerabilidades empregando as súas opcións por defecto da instalación. Mantén unha política estrita de licenzas e prefire o uso da licenza ISC e outras variantes da licenza BSD simplificada. 

O coordinador do proxecto desde o seu comezo ata o 2018 foi De Raadt, que traballa desde Alberta, Canadá. A mascota do proxecto é un peixe tetraodóntido que ten o alcume de Puffy. 

## Historia 
OpenBSD é unha bifurcación, *fork*, de NetBSD deuse por mor de diverxencias entre Theo de Raadt e os outros fundadores do proxecto NetBSD.

## Versión
A versión actual é 6.3 foi publicada en abril de 2018. Incluíu melloras no soporte de hardware, en vmm, na implementación da wifi IEEE 802.11 e outras melloras nas conexións á rede, daemons de routing e melloras na seguridade do sistema.
esquerda|miniatura|200px|Cota de mercado dos S.O. BSD

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do OpenBSD 
* Actualidade do OpenBSD
Esciúridos

[miniatura|240px|*[Sciurus vulgaris* na Pobra do Caramiñal.]]
A dos **esciúridos** (*Sciuridae*) é unha familia de mamíferos da orde dos roedores e suborde dos esciuromorfos que inclúe os esquíos, as marmotas e as cinco especies do xénero *Cynomys*.

## Taxonomía 
### Descrición 
### Etimoloxía 
### Clasificación 
A familia divídes en cinco subfamilias, coas tribos que se indican:
* Subfamilia Ratufinae
* Subfamilia Sciurillinae
* Subfamilia Sciurinae
** Tribo Sciurini
** Tribo Pteromyini
* Subfamilia Callosciurinae
** Tribo Callosciurini
** Tribo Funambulini
* Subfamilia Xerinae
** Tribo Xerini
** Tribo Protoxerini
** Tribo Marmotini

## Características 
Como todos os roedores, posúe dentes incisivos fortísimos, con que roen sementes con facilidade. Os esciúridos son animais principalmente arborícolas e vive nas copas das árbores. Das copas, saltan dunha póla para outra, chegando os saltos a 5 metros de lonxitude, sen temer a caída.

## Distribución xeográfica 
Os esciúridos están espallados por case todo o mundo, a maioría nas zonas de climas temperado ou tropical, mais tamén nalgunhas zonas de clima frío.

## Bioloxía 
As sementes son a súa principal fonte de alimentación, mais tamén consomen insectos e froitas. Cando os alimentos escasean, invaden niños doutros animais e devoran as crias.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Roedores
* Esciuromorfos
* Marmota
* Esquío voador
* Esquío vermello
Eugène Dubois

**Marie Eugène François Thomas Dubois**, nado en 1858 e finado en 1940, foi un anatomista holandés famoso por descubrir o *Homo erectus* en Xava en 1891.

## Traxectoria 
Fillo dun farmacéutico de Eijsden, quedou fascinado pola historia natural dende moi novo, foi un excelente estudante e graduouse como doutor en 1884, e pasou a ensinar anatomía na Universidade de Ámsterdan, pero un ano despois xa estaba nas Indias Orientais Holandesas na procura do elo perdido entre o humano e o simio, seguindo as teorías de Ernst Haeckel e Alfred Rusell Wallace. Na época era común o crenza, collida de Darwin, que os humanos evoluíran nos trópicos, e a crenza de Dubois que os humanos estaban emparentados cos xibóns, propios de Indonesia levouno alí como oficial médico do exército holandés. Chegou a Sumatra en decembro de 1887, instalouse en Padang acompañado da súa muller e fillo. Durante o seu tempo libre dedicábase a buscar fósiles, axiña os resultados prometían polo que o goberno destinou ao seu servizo dous enxeñeiros e  50 traballadores convictos, pero fracasaron na súa busca polas difíciles condicións, un enxeñeiro morreu e parte dos traballadores fuxiron.

En 1890, tras sufrir un ataque de malaria, foi destinado a Tulungagung, no leste de Xava, dous anos antes un mineiro atopara un cranio fósil, e comeza buscando no mesmo lugar que aparecera o fósil (Xava central) para máis tarde buscar nos depósitos fluviais do río Solo para o que se lle asignan dous enxeñeiros e un grupo de traballadores convictos, e entre outros fósiles en agosto de 1891 atoparon un fragmento dunha bóveda cranial fósil e un molar e tras a paréntese provocada pola tempada de choivas, ao ano seguinte un fémur e un dente, todos restos do coñecido posteriormente como o home de Xava, aínda que un primeiro momento pensou que sería algunha clase de chimpancé extinguido.

En 1894, Dubois, publicou unha descrición dos seus fósiles, chamándoo *Pithecanthropus erectus*, ao que describía como metade simio, metade humano. En 1895 regresou a Europa, onde deu a coñecer os seus decubrimentos, uns poucos científicos recibíronno estusiasticamente, pero a maioría mostrouse en desacordo coa súa interpretación, aínda así participou en congresos e conferencias científicas ata comezos de século, retirouse do exército colonial e aceptou un posto como profesor de xeoloxía na Universidade de Ámsterdam e optou pola discreción sobre os seus descubrimentos ata 1923 ao permitir a outros científicos estudar os seus fósiles xunto a restos de Piténcatro que descubrira anos atrás.
Corrubedo, Ribeira

**Santa María de Corrubedo** que comparte coas parroquias estremeiras de Olveira, Artes e Carreira.

Este parque natural é un sistema de praia-barreira. Logo dun extenso areeiro que conforma a praia, sitúanse as dunas e, tras delas, a lagoa de Carregal e marismas.

## Xentilicio 
Esta parroquia posúe un xentilicio, completamente consolidado e atestado, que é **corrubedán**.

## Patrimonio
O templo, de estilo neoclásico, construíuse entre fins do século XIX e comezos do XX.

## Corrubedo na literatura popular
;; Refraneiro
* *Ronca Corrubedo, mariñeiro ponte quedo* .

; Cantigueiro
* *A criada do cura/ de Corrubedo,/ ao picar a verdura/ picou un dedo* .

Existe unha lenda, a *lenda do boi bruón*, que conta que no fondo da lagoa de Carregal se atopa a vila asolagada de *Reirís*, tamén coñecida como *Valverde*, *Malverde* ou *Bretal*. Di a lenda que había un rei mouro que quixo casar coa filla do rei de Reirís. Tanto o rei como a propia filla rexeitárono, pois non querían saber nada de mouros. Como vinganza, o mouro, que tamén era meigo, provocou un tremor de terra e tal arroiada que a cidade quedou asolagada emorreron tódolos veciños. A princesa e o rei lograron fuxir e este colleu a espada para matar ó mouro que, asustado, transformouse en boi para poder correr máis pero tanto subiu a auga que terminoiu arrastrado pola corrente e afogado na lagoa. El é o *boi bruón* que de cando en vez se escoita en distintos lugares da lagoa.

## Galería de imaxes
:*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes de Corrubedo, Ribeira*

Ficheiro:Corrubedo - Faro - Lighthouse - 01.jpg|Faro de Corrubedo
Ficheiro:Corrubedo eue64.JPG
Ficheiro:Corrubedo_eue65.JPG
Ficheiro:Corrubedo_Dunas_050eue.jpg|Dunas
Ficheiro:Corrubedo_0508GDFL4.JPG|Praias de Corrubedo e do Vilar
Ficheiro:Corrubedo_0508GDFL7.JPG|Praias de Corrubedo e do Vilar
Ficheiro:Corrubedo_050821GDFL_085.JPG|Praias de Corrubedo e do Vilar
Ficheiro:Corrubedo, Ribeira.jpg|Igrexa parroquial
Ficheiro:Playa de espiñeirido un sábado.jpg|Praia de Espiñeirido, no límite co concello de Porto do Son

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Corrubedo
### Parroquias de Ribeira
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ribeira

### Ligazóns externas 
* Fernando Cabeza Quiles en "*O Seminario de Onomástica* responde (Real Academia Galega, 30.09.2024)
Conurbación do sur de California

A **conurbación do sur de California** é unha megalópole que se atopa no suroeste dos Estados Unidos, na costa de California. É o resultado da conurbación da vasta área metropolitana dos Ánxeles coa de San Diego máis ao sur, á que, á súa vez, conforma un continuo urbano con Tijuana, ao outro lado da fronteira con México.

## Características 
O centro principal da aglomeración é a cidade dos Ánxeles, segunda cidade dos Estados Unidos tras Nova York. As devanditas cidades de San Diego e Tijuana experimentaron un rápido crecemento nestas últimas décadas ao abeiro da súa posición fronteiriza. Este factor deu lugar á proliferación dos chamados *"espaldas molladas"*, inmigrantes ilegais que, xunto con aqueles que están nunha situación regular, terminan por compoñer unha importante minoría hispana no conxunto da megalópole.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imaxe actualizada do satélite
Andreas Brehme

**Andreas "Andy" Brehme**, nado en Hamburgo o 9 de novembro de 1960 e finado o 20 de febreiro de 2024 en Múnic, foi un ex-futbolista xermano, que xogaba de lateral esquerdo. Era un grande especialista a balón parado, e foi campión do mundo en 1990, anotando un gol de penalti na final contra a Arxentina.

## Traxectoria 
### Clubs 
Andreas Brehme comeza a súa carreira no 1. FC Kaiserslautern, no ano 1981. Aquí ficaría ata 1986, cando marcha cara ao Bayern Múnic. Na súa etapa coma xogador do *Bayern* conseguiría o seu primeiro título coma profesional: foron campións da Bundesliga no ano 1987. A finais da tempada unha boa oferta do Inter de Milán faille colle-la equipaxe e fichar polo club italiano.

Na súa etapa no *Inter* gaña a Serie A (O *Scudetto*) en 1989 e a Copa da UEFA de 1991. Estes anos a rivalidade entre os dous clubs máis importantes da cidade, o Inter e o AC Milan tiña unha especial forza, xa que a base dos primeiros eran os seus xogadores xermanos Lothar Matthäus, Rudi Völler e o propio Brehme e no caso dos segundos os neerlandeses Marco van Basten, Ruud Gullit e Frank Rijkaard.

Tras cinco tempadas en Italia, en 1992 ficha polo Real Zaragoza de onde sairá no verán de 1993. A derradeira etapa da súa carreira xogaría no seu primeiro club, o 1. FC Kaiserslautern. Antes do seu retiro en 1998 gañan a Copa de Alemaña de Fútbol en 1996 e a Bundesliga xa en 1998.

### Selección 
Brehme xogou tanta na selección de Alemaña do Oeste coma despois na da Alemaña unificada.

Participou en tres mundiais, México 86, Italia 90 e EUA 94.

En México o equipo xermano quedou subcampión ao perder na final contra a Arxentina, na que destacaba Diego Maradona. O encontro rematou 3-2, despois de adiantarse os arxentinos por 2-0 e a posterior igualada dos xermanos, un xenial pase de Maradona no derradeiro intre do encontro deulle a vitoria ó cadro suramericano.

En Italia *vingáronse* da Arxentina, xa que de novo as dúas escuadras se enfrontaban na final. Desta volta Alemaña venceu 1-0 cun gol de penalti de Andreas Brehme.

Os seus derradeiros encontros internacionais disputounos no Mundial dos Estados Unidos en 1994. Aquí non lograron pasar dos cuartos de final, o que supuxo unha decepción para os daquela actuais campións do mundo.

### Adestrador 
Despois de gaña-lo campionato da Bundesliga, Brehme retírase do fútbol e adícase a prepararse para ser adestrador. O seu primeiro club xa coma técnico foi 1. FC Kaiserslautern, no ano 2000. Dous anos máis tarde dimitiría do cargo polos pobres resultados que estaba a acadar, xa que o club atopábase neses intres a piques de descender de categoría.

Marchou ó SpVgg Unterhaching, da 2ª división xermana mais tivo que abandonar o club ante a crise de resultados que atravesaba.

Estivo tamén de axudante de Giovanni Trapattoni no VfB Stuttgart mais foron cesados do cargo ós poucos meses.
Lugares de Covelo

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Covelo.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Covelo**

## Lugares de Covelo
### Barcia de Mera
### Campo
### Casteláns
### Covelo
### Fofe
### Godóns
### A Graña
### A Lamosa
### Maceira
### Paraños
### O Piñeiro
### Prado
### Prado de Canda
### Santiago de Covelo
## Parroquias de Covelo
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Covelo
*Galería de imaxes de Covelo
Lugares de Crecente

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Crecente.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Crecente**

## Lugares de Crecente
### Albeos
### A Ameixeira
### Angudes
### Crecente
### Filgueira
### O Freixo
### Quintela
### Rebordechán
### Ribeira
### Sendelle
### Vilar
## Parroquias de Crecente
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Crecente
*Galería de imaxes de Crecente
Lugares de Cuntis

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Cuntis.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Cuntis**

## Lugares de Cuntis
### Arcos
### Cequeril
### Couselo
### Cuntis
### Estacas
### Piñeiro
### Portela
### Troáns
## Parroquias de Cuntis
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Cuntis
*Galería de imaxes de Cuntis
Lugares de Dozón

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Dozón.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Dozón**

## Lugares de Dozón
### Bidueiros
### O Castro
### Dozón
### As Maceiras
### Saa
### Sanguiñedo
### O Sisto
### Vilarello
## Parroquias de Dozón
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Dozón
*Galería de imaxes de Dozón
Lugares de Fornelos de Montes

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Fornelos de Montes.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Fornelos de Montes**

## Lugares de Fornelos de Montes
### Calvos
### As Estacas
### Fornelos de Montes
### A Laxe
### Oitavén
### Traspielas
### Ventín
## Parroquias de Fornelos de Montes
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Fornelos de Montes
*Galería de imaxes de Fornelos de Montes
Lugares da Estrada

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Estrada.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Estrada**

## Lugares da Estrada
### Agar
### Aguións
### Arca
### Arnois
### Baloira
### Barbude
### Barcala
### Berres
### Callobre
### Cereixo
### Codeseda
### Cora
### Couso
### Curantes
### A Estrada
### Frades
### Guimarei
### Lagartóns
### Lamas
### Liripio
### Loimil
### Matalobos
### Moreira
### Nigoi
### Oca
### Olives
### Orazo
### Ouzande
### Parada
### Paradela
### Pardemarín
### Remesar
### Ribeira
### Ribela
### Riobó
### Rubín
### Sabucedo
### San Miguel de Barcala
### San Miguel de Castro
### San Pedro de Ancorados
### San Tomé de Ancorados
### San Xiao de Vea
### San Xurxo de Vea
### Santa Cristina de Vea
### Santeles
### Santo André de Vea
### A Somoza
### Souto
### Tabeirós
### Toedo
### Vinseiro
## Parroquias da Estrada
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Eleccións municipais na Estrada
* Galería de imaxes da Estrada
Lugares do Grove

[miniatura|dereita|[Casa do concello do Grove.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares do Grove**

## Mapas de situación das parroquias do Grove

Ficheiro:San Martiño do Grove, O Grove.svg|O Grove
Ficheiro:San Vicente do Grove, O Grove.svg|San Vicente do Grove

## Lugares do Grove
### O Grove
### San Vicente do Grove
## Parroquias do Grove
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais no Grove
*Galería de imaxes do Grove
Lugares da Guarda

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Guarda.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Guarda**

## Mapas de situación das parroquias da Guarda

Ficheiro:Parroquia de Camposancos, A Guarda.png|Camposancos
Ficheiro:Parroquia da Guarda, A Guarda.png|A Guarda
Ficheiro:Parroquia de Saldidos, A Guarda.png|Salcidos

## Lugares da Guarda
### Camposancos
### A Guarda
### Salcidos
## Parroquias da Guarda
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais na Guarda
*Galería de imaxes da Guarda
Lugares da Illa de Arousa

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Illa de Arousa.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Illa de Arousa**

## Lugares da Illa de Arousa 
### A Illa de Arousa
## Parroquias da Illa de Arousa
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais na Illa de Arousa
*Galería de imaxes da Illa de Arousa
Lugares de Forcarei

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Forcarei.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Forcarei**

## Lugares de Forcarei
### Aciveiro
### Castrelo
### Dúas Igrexas
### Forcarei
### A Madanela de Montes
### Meavía
### Millarada
### Pardesoa
### Pereira
### Quintillán
### San Miguel de Presqueiras
### Santa Mariña de Presqueiras
### Ventoxo
## Parroquias de Forcarei
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Forcarei
*Galería de imaxes de Forcarei
Lugares da Lama

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Lama.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Lama**

## Lugares da Lama
### Antas
### A Barcia do Seixo
### Covelo
### Escuadra
### Gaxate
### A Lama
### Seixido
### Verducido
### Xende
### Xesta
## Parroquias da Lama
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais na Lama
*Galería de imaxes da Lama
Lugares de Meaño

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Meaño.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Meaño**

## Lugares de Meaño
### Covas
### Dena
### Lores
### Meaño
### Padrenda
### Simes
### Xil
## Parroquias de Meaño
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Meaño
*Galería de imaxes de Meaño
Lugares de Marín

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Marín.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Marín**

## Mapas de situación das parroquias de Marín

Ficheiro:Parroquia de Ardán, Marín.png|Localización da parroquia de Ardán
Ficheiro:Parroquia do Campo, Marín.png|Localización da parroquia do Campo
Ficheiro:Parroquia de San Xián, Marín.png|Localización da parroquia de  Marín (San Xián)
Ficheiro:Parroquia de Marín.png|Localización da parroquia de Marín (Santa María do Porto)
Ficheiro:Parroquia de San Tomé de Piñeiro, Marín.png|Localización da parroquia de San Tomé de Piñeiro
Ficheiro:Parroquia de Mogor, Marín.png|Localización da parroquia de Mogor
Ficheiro:Parroquia de Seixo, Marín.png|Localización da parroquia de Seixo
Ficheiro:MarinParroquias.png|Parroquias de Marín

## Lugares de Marín
### Ardán
### O Campo
### Marín
### Marín
### Mogor
### San Tomé de Piñeiro
### Seixo
## Parroquias de Marín
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Marín
*Galería de imaxes de Marín
Lugares de Meis

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Meis.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Meis**

## Lugares de Meis
### A Armenteira
### Meis
### Nogueira
### Paradela
### San Lourenzo de Nogueira
### San Martiño de Meis
### San Tomé de Nogueira
## Parroquias de Meis
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Meis
*Galería de imaxes de Meis
Lugares de Moaña

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Moaña.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Moaña**

## Lugares de Moaña
### Domaio
### Meira
### Moaña
### Moaña
### Tirán
## Parroquias de Moaña
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Moaña
*Galería de imaxes de Moaña
Sangiran

**Sangiran** é unha escavación arqueolóxica na illa de Xava, Indonesia. A área cobre 48&nbsp;km² e localízase no centro da illa, a 15 quilómetros de Surakarta. Lugar Patrimonio da Humanidade da UNESCO dende 1996.
En 1934 o antropólogo Gustav Heinrich Ralph von Koenigswald comezou a examinar a área, e durante as escavacións realizadas entre 1936 e 1941 apareceron fósiles dun dos primeiros antecesores coñecidos da humanidade, o *Pithecanthropus erectus*(*Homo erectus*) (Home de Xava). Ata o de agora apareceron outros 60 fósiles, entre eles algúns de *Meganthropus*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Homo floresiensis

### Ligazóns externas
* UNESCO World Heritage Centre Sangiran Early Man Site details.
* Notes about the site at Best Travel Guides: Sangiran
* 360° Panorama of Sangiran museum on World heritage tour
* Accommodation information about Sangiran Museum
* An international conference about *Sangiran: Man, Culture and Environment in Pleistocene Times* was held in Surakarta (Solo) en setembro de 1998
Franz Weidenreich

**Franz Weidenreich** (1873 - 1948) foi un antropólogo alemán.

Nado en Edenkoben (Bavaria), estudou medicina e bioloxía en Múnic, Kiel, Berlín e Estrasburgo, cidade esta última onde se graduou en 1899. En 1904 convértese en profesor de anatomía na Universidade de Frankfurt. No ano 1935 viaxou a China como profesor visitante en Pequín, onde con Teilhard de Chardin estudou os fósiles do coñecido como Home de Pequín (*Sinanthropus pekinensis* primeiro, logo clasificado como *Homo erectus pekinensis*.

En 1937 visitou Sangiran, onde Koenigswald descubrira o home de Xava e xuntos publicaron varios traballos sobre o descubrimento.
Edwin Conklin

**Edwin Grant Conklin**, nado o 24 de novembro de 1863 e finado o 20 de novembro de 1952, foi un biólogo norteamericano.

## Traxectoria 
Dende 1908 ensinou en Princeton, escribiu *Heredity and Environment* (1915) e traballou no Laboratorio de Bioloxía Mariña de Woods Hole, Massachusetts, onde estudou o desenvolvemento embrionario dos ovos, e demostrou que un ovo, lonxe de ser unha masa homoxénea de protoplasma, posuía un grao de organización remarcable no seu citoplasma.
Lugares de Gondomar

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Gondomar.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Gondomar**

## Lugares de Gondomar
### Borreiros
### Chaín
### Couso
### Donas
### Gondomar
### Mañufe
### Morgadáns
### Peitieiros
### Vilaza
### Vincios
## Parroquias de Gondomar
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Gondomar
*Galería de imaxes de Gondomar
Lugares de Lalín

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Lalín.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Lalín**

## Lugares de Lalín
### Albarellos
### Alemparte
### Anseán
### Anzo
### Barcia
### Bendoiro
### Bermés
### Botos
### Busto
### Cadrón
### Camposancos
### Cangas
### Castro de Cabras
### Catasós
### O Cello
### Cercio
### Cristimil
### Doade
### Donramiro
### Donsión
### Filgueira
### Galegos
### Goiás
### Gresande
### Lalín
### Lebozán
### Lodeiro
### Losón
### Maceira
### Madriñán
### Méixome
### Moimenta
### Moneixas
### Noceda
### Palmou
### Parada
### Prado
### Rodís
### Santiso
### Sello
### Soutolongo
### Val do Carrio
### A Veiga
### Vilanova
### Vilatuxe
### Xaxán
### A Xesta
### Zobra
## Parroquias de Lalín
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Lalín
*Galería de imaxes de Lalín
Plantígrado

[miniatura|Un exemplo de plantígrado: o [oso.]]

Un **plantígrado** é todo aquel animal que apoia completamente a planta do pé para andar. Adoita máis este termo cando se fala de mamíferos coma os osos ou os humanos, para facer notar a diferenza cos dixitígrados, que son maioría entre os mamíferos actuais. Son tamén plantígrados o ourizo cacho e a toupa.
Dixitígrado

miniatura|Unha pisada dun can na area
Un **dixitígrado** é un mamífero que permanece ou camiña apoiando soamente os dedos das súas patas. Son polo xeral máis rápidos e máis silenciosos ca outras clases de animais. Algúns exemplos son: o can, o gato, o hipopótamo e o elefante.

## Véxase tamén 
* Ungulado
* Plantígrado
Insectívoros

:*Para o artigo que trata sobre calquera animal predador de insectos ou as súas larvas, véxase* **Insectívoro**.

A dos **insectívoros** (**Insectivora**) é unha antiga orde de mamíferos placentarios, hoxe en desuso.

Entre os insectívoros clasificábanse diversos placentarios primitivos que non podían encaixar noutras ordes. A orde *Insectivora* era, pois, máis unha conveniencia que un grupo natural, poque era claramente polifilético.

Os caracteres que definían o grupo son claramente plesiomórficos, é dicir, trazos primitivos comúns ao tronco ancestral mamaliano, como o seu pequeno tamaño, pés plantígrados, hábitos nocturnos, dentición completa
e, alimentación baseada na captura de insectos e doutros pequenos invertebrados.

## Reordenación taxonomómica 
Actualmente, a orde *Insectivora* non é recoñecida polas principais bases de datos para a taxonomía dos annimais, como a Animal Diversity Web (ADW), o Sistema Integrado de Información Taxonómica (SIIT),, ou a principal obra de referencia, a *Mammal Species of the World*,, que emprazan a todas as familias antigamente consideradas como de insectívoros nas novas ordes dos *Afrosoricida*, *Erinaceomorpha*, *Macroscelidea* e *Soricomorpha*.

Así temos que:
* Os *Chrysochloridae* (toupas douradas), forman parte da orde dos *Afrosoricida*.
* Os *Erinaceidae* (ourizos cachos e ximnuros ou ratas lunares), forman a orde dos *Erinaceomorpha*.
* Os *Macroscelididae* (musarañas elefante), forman a orde dos *Macroscelidea*.
* Os *Ptilocercidae* (dúas especies de tupaia ou musarañas arborícolas), forman poarte da orde dos *Scandentia*.
* Os *Soricidae* (musarañas), os *Talpidae* (toupas e desmáns) e os *Solenodontidae* (almiquís), forman a orde dos *Soricomorpha*.
* Os *Tenrecidae* (tenrecs malgaxes e musarañas-londra africanas) forman parte da orde dos *Afrosoricida*.
* Os *Tupaiidae* (tupaias ou musarañas arborícolas) forman parte da orde dos *Scandentia*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* McKenna, M. C. & Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals: Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
* Martin, Robert D. (1984) en: Macdonald, D., ed. *The Encyclopedia of Mammals*. Nova York: Facts on File. ISBN 0-87196-871-1, pp.&nbsp;126–127.
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Mamíferos
* Taxonomía dos mamíferos
Anfótero

**Anfótero** (ou **anfiprótico**) é a substancia que se pode comportar como un ácido ou como unha base, dependendo do outro reactivo presente. En presenza de ácido, comportaráse como unha base; en presenza dunha base comportaráse como un ácido. Exemplos: H20 (auga) HSO4- (ión hidroxenosulfato).

## Notas
Ungulado

Un **ungulado** é un mamífero que se apoia e camiña co extremo dos dedos (ou descende dun animal que o facía), que están revestidos dun pezuño, como por exemplo a cabra. Trátase do grupo de mamíferos máis diverso que existe na actualidade e encóntranse en todo o mundo agás na Antártida, e Oceanía, onde foron introducidos. Os últimos achados fósiles e xenéticos indican que os cetáceos deberían ser considerados, inda que pareza incrible, como ungulados. A partir de análises moleculares, parece ser que os cetáceos descenden de animais artiodáctilos non especificados, e non de mesoníquidos como suxerían os estudosos de fósiles.
Dentro dos ungulados pódense citar as seguintes ordes existentes na actualidade:

* Artiodáctilos 
* Perisodáctilos
* Proboscídeos
* Sirenios
* Hiracoideos
* Tubulidentados
* Cetáceos

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dixitígrado
* Plantígrado
Gamela

[miniatura|[Ribeira.]]
[miniatura|[Illa da Toxa.]]
Unha **gamela** é unha embarcación costeira pequena, que se usa na pesca de baixura ou como embarcación auxiliar doutra maior. Ten a proa e a popa chatas, e o fondo plano. As dimensións varían dende 1,5 m de eslora e 0,8 m de manga das auxiliares máis pequenas ata os 5 m de eslora e 2 m de manga que ten a gamela da Guarda.

Este tipo de embarcación xeralmente manéxase a remo, aínda que existen variantes a vela, coma a gamela coruxeira que evolucionan cunha vela de religa.

Actualmente a zona da popa vese modificada para poder incorporar un pequeno motor fora borda.

A feitura das gamelas obedece á necesidade dunha embarcación costeira, auxiliar das máis grandes, que permita mover mercancía e persoas en zonas de moi pouco calado, como baixíos e praias. O fondo plano permite sacar da auga a embarcación nas praias con moi pouco esforzo, para deixala fóra do alcance das mareas.

## Gamela coruxeira 
A gamela coruxeira é unha gamela que evoluciona a vela, típica da ría de Vigo (áreas de Vigo, Coruxo, Nigrán e Baiona). A feitura é moi similar á gamela a remos tradicional, pero que posúe un mastro a un terzo da proa que sostén unha vela de relinga. A popa dispón dun temón de grandes dimensións que actúa ademais como orza, evitando o abatemento propio das embarcacións a vela.

## Gamela da Guarda 
A gamela da Guarda é unha das embarcacións tradicionais de Galicia máis antigas que se coñecen. Xeralmente de 5 metros de eslora e 2 m de manga, habitualmente era construída en madeira de piñeiro para facela máis liviá.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Dorna
* Chalana
Madredeus

**Madredeus** é un grupo musical portugués. A súa música combina influencias das músicas populares portuguesas coa música moderna. Tematicamente, as letras das cancións falan sobre temas tamén abordados polo fado, como a saudade e temas derivados, como a solitude, a esperanza, a ausencia, a distancia ó o amor adiado, así como temas mais xeneralistas, como a a guerra, paz ou a culpa e o remorso.

Algunhas cantigas están construídas pola repetición e tipo de versos de forma parecida co cantigas de amigo ou composicións do Cancioneiro Xeral. Exemplos:
- Influencias das cantigas de amigo: "A sombra", "O meu amor vai embora", "Cuidado", "O menino"
- Influencias do cancioneiro xeral: "A cantiga do campo", "Sentimento", "Milagre", "A cidade e os campos", "Ecos na catedral", "O segredo do futuro"

Os elementos fundadores do grupo foron: Pedro Ayres de Magalhães (guitarra), Rodrigo Leão (teclados), Francisco Ribeiro (violoncello) e Teresa Salgueiro (voz). Magalhães e Leão formaron o grupo en 1985, Ribeiro xuntóuselles en 1986. Na súa busca por unha vocalista, descubriron a Teresa Salgueiro nunha casa nocturna de Lisboa. Teresa gostou da música do grupo e concordou en xuntárselles. En 1987, o grupo Madredeus (así chamados por teren comezado a tocar na igrexa da *Madre de Deus*) gravaron o seu primeiro álbum, *Os dias da Madredeus*.

Foron editados varios álbums, con grande éxito en Portugal, mais o grupo era relativamente descoñecido no estranxeiro. Isto mudou cando Wim Wenders, impresionado coa música do grupo, os convidou para musicaren un documental sobre Lisboa, chamado Lisbon story. Esta banda sonora deu ao grupo a proxección internacional que lle faltaba.

En 1997 Fernando Ribeiro e Gabriel Gomes deixan o grupo por discordancias coa mudanza da orientación musical (afastamento do fado) do álbum *O paraíso*. No mesmo ano ingresa no grupo Fernando Júdice (baixo).

## Discografía 
* *Os Dias da MadreDeus* (1987)
* *Existir* (1990)
* *Lisboa* (1992, ao vivo en Lisboa)
* *O Espírito da Paz* (1994)
* *Ainda* (1995, banda sonora de *Lisbon Story*)
* *O Paraíso* (1997)
* *O Porto* (1998, ao vivo no Porto)
* *Antologia* (compilación, 2000)
* *Movimento* (2001)
* *Palavras Cantadas* (2001, só no Brasil)
* *Euforia* (2002)
* *Um Amor Infinito* (2004)
* *Faluas do Tejo* (2005)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "O pomar das laranjeiras", vídeo en youtube.
Grafton Elliot Smith

**Grafton Elliot Smith**, nado en Grafton, Nova Gales do Sur, en 1871 e finado en Londres en 1937, foi un anatomista australiano, coñecido pola súa teoría hiperdifusionista da prehistoria.

## Traxectoria 
Doutorouse en medicina en 1895 pola Universidade de Sydney e interesouse pola anatomía do cerebro humano. Viaxou a Cambridge en 1896 e catalogou a colección de cerebros humanos do British Museum. Entre 1900 e 1909 foi o primeiro catedrático de anatomía da escola de medicina do Cairo e investigou os cerebros das momias exipcias, foi o primeiro investigador en aplicar raios X a unha momia.

En 1907 converteuse en conselleiro arqueolóxico dunha expedición a Nubia. En 1909, de volta ao Reino Unido, foi profesor de anatomía en Manchester, e de 1919 a 1937 foi catedrático de anatomía no colexio universitario de Londres. Durante a primeira guerra mundial serviu en hospitais militares.

Smith foi especialista na evolución do cerebro, e moitas das súas ideas da evolución do cerebro do primate aínda son válidas.

Smith cría que todos os fenómenos megalíticos tiñan a súa orixe en Exipto, e cría que de aí se difundira directamente por Siria, Creta, África Oriental, sur de Arabia e Sumeria, chegando a outras áreas indirectamente, e a cultura neolítica europea tamén derivaría de Exipto. Esa teoría denominouna o arqueólogo Glyn Daniel como *hiperdifusionismo*, cunha intención pexorativa.
Granito

miniatura|Granito.
O **granito** é unha rocha ígnea holocristalina, composta esencialmente por seixo, micas e feldespato potásico, tendo como minerais accesorios frecuentes circón, apatita ou anfíbolos. O granito é unha rocha empregada coma pedra ornamental e na construción. A súa densidade é de 2700&nbsp;kg/m³

## Características 
A composición mineralóxica dos granitos é así definida por asociacións moi variables de seixo, feldespato, micas (biotita e/ou moscovita) e anfíbolos (principalmente hornblenda). Algúns deses constituíntes poden estar ausentes en determinadas asociacións mineralóxicas. Seixo, feldespatos, micas e anfíbolos son os minerais dominantes nos granitoides.

Macroscopicamente, o seixo é recoñecido como o mineral incoloro ou afumado, xeralmente translúcido, moi común nos granitos, podéndose tamén encontralo na cor azulada en rochas metamórficas coma no ollo de sapo.

Os feldespatos (microclina, ortoclasio e plaxioclasios), son os principais balizadores do padrón cromático das rochas silicáticas, conferindo as coloracións avermellada, rosada e creme-acincentada nos granitos homoxéneos (isótropos) e orientados/movimentados (anisótropos).

A cor negra variablemente impregnada na matriz das rochas silicáticas é conferida polos minerais máficos (silicatos ferro-magnesianos), sobre todo anfíbolo (hornblenda) e mica (biotita).

Nos granitos máis leucocráticos ("claros"), polo tanto con menor cantidade de minerais ferro-magnesianos, o seixo e o feldespato compoñen normalmente entre o 85% e 95% da rocha.

A textura das rochas silicáticas é determinada pola granulometría e hábito dos cristais, sendo a estrutura definida pola distribución deses cristais. Composición, textura e estrutura representan así parámetros de moito interese para caracterización de granitos e a súa distinción dos mármores.

### Na construción 
Para o sector de rochas ornamentais e de revestimento, o termo granito designa un amplo conxunto de rochas ígneas, tales coma monzonitas, granodioritas, charnockitas, sienitas, dioritas, diabases/basaltos e os propios granitos.
[miniatura|Variedade [Rosa Porriño.]]
En Galicia practicamente toda a construción pétrea está feita con granito, tamén chamado *pedra de gra*; ás veces combinado con muros de xisto. Denomínase *cantaría* cando o muro está formado por bloques regulares e ben labrados denominados perpiaños, típico na construción culta: igrexas, pazos etc. Ou nos cantos e linteis das construcións populares. Cando o muro se constrúe con pezas irregulares falamos de *cachotaría*. Os cachotes poden ir en seco ou cintados con cemento, barro etc.

Inicialmente pensábase que as Pirámides de Gizé estaban construídas con bloques de granito, pero isto desmentiuse polo estudo das mesmas , o que indicou que eran rochas sedimentarias carbonatadas. Os exipcios esculpían a rocha calcaria e facían bloques de medidas rectangulares que encaixaban perfectamente as unhas coas outras.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rosa Porriño
Arthur Keith

**Arthur Keith**, nado en Aberdeen o 5 de febreiro de 1866 e finado en Downe o 7 de xaneiro de 1955, foi un anatomista e antropólogo escocés, coñecido polo seu estudos dos fósiles humanos.

## Traxectoria 
Estudou medicina na Universidade de Aberdeen, e logo de rematar a carreira en 1888 marchou a Siam, e trala súa volta á Gran Bretaña estudou anatomía. Interesado nos cranios dos primates, en 1897 publicou *An Introduction to the Study of Anthropoid Apes*, seguido por *Human Embryology and Morphology* (1902), *Ancient Types of Man* (1911) e *The Antiquity of Man* (1915).

Keith foi un dos propagadores do Home de Pitdown, un suposto cranio prehistórico descuberto en 1912, e hai fundadas sospeitas de que coñeceu ou participou do fraude realizado por Charles Dawson, aínda que non se demostrou.
Henry Fairfield Osborn

**Henry Fairfield Osborn**, nado en Fairfield, Connecticut en 1857 e finado en 1935, foi un paleontólogo norteamericano, especialista en mamíferos fósiles.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Princeton, onde foi profesor de anatomía comparada entre 1883 e 1890. En 1891 pasou á Universidade de Columbia como profesor de bioloxía, e de zooloxía dende 1896. Foi presidente do Museo Americano de Historia Natural entre 1908 e 1935, e arriqueceu o museo coa máis importante colección de fósiles do mundo, en parte grazas ás súas expedicións polo oeste dos Estados Unidos. Describiu e denominou ao *Tyrannosaurus rex* en 1905, o *Pentaceratops* en 1923 e o *Velociraptor* en 1924. Osborn foi partidario das agora desacreditadas teorías da ortoxénese e do euxenismo.

En 1910 escribiu o manual *The Age of Mammals*.
Xera

**Xera** é un grupo asturiano de música folk electrónica. Combina enxeñaría de son con propostas musicais sinfónicas baseadas no folk. Presentan un abano de estilos dentro da electrónica máis minimalista. Conviven teclados e piano con instrumentos tradicionais.

## Discografía 
### Álbums 
* *Lliendes*, publicado en decembro de 2006 baixo unha licenza Creative Commons.
* *Tierra*, publicado en xullo de 2009 baixo unha licenza Creative Commons.
* *Llume*, publicado en xuño de 2012 baixo unha licenza Creative Commons.
* *Raiz*, publicado en novembro de 2013 baixo unha licenza Creative Commons.

### Maquetas 
* *Lliendes (promocional)*, publicado en 2005 baixo unha licenza Creative Commons.

### Recompilatorios 
* *Esbilla 05* (incluído no *Anuariu de la música asturiana 2005* de Discos L'Aguañaz), co tema *Valdescabres* publicado en 2005 baixo unha licenza Creative Commons.
* *Llengües Vives 1996-2006*, co tema *Dúrmite* publicado en 2006 baixo unha licenza Creative Commons.
* *Esbilla 06* (incluído no *Anuariu de la música asturiana 2006* de Discos L'Aguañaz), co tema *Inda* publicado en 2006 baixo unha licenza Creative Commons.
* *Sonidos Eurofolk 2006* (incluído coa revista Interfolk), co tema *Valdescabres* publicado en 2007 baixo unha licenza Creative Commons.

### Outros traballos 
[dereita|300px|miniatura|Xera ([Granda, Xixón|Granda, Xixón)]]
* Banda sonora do documental "Aconcagua, más que un récord" (2007), producido por DosTorres Audiovisual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina focial do grupo
Coímbra (homónimos)

O topónimo **Coimbra** pode referirse a:

* a cidade portuguesa de Coímbra, capital da grande área metropolitana de Coímbra, o distrito de Coímbra e da diocese de Coímbra;
* ao condado histórico de Coímbra.
* o municipio brasileiro de Coímbra, en Minas Xerais.
Alan Walker

**Alan Walker**, nado en Leicester o 23 de agosto de 1938 e finado o 20 de novembro de 2017, foi un antropólogo británico especializado en paleoantropoloxía. Residiu nos Estados Unidos dende 1973.

## Traxectoria 
Profesor de antropoloxía na Pennsylvania State University, estudou os lémures de Madagascar e dos primates de África Oriental, colaborou con Richard Leakey na busca de fósiles no lago Turkana e descubriu o *cranio negro* (KNM-WT 17000), un dos poucos fósiles coñecidos do *Paranthropus aethiopicus* e estudou o fósil coñecido como neno de Turkana (KNM-WT 15000). Tamén realizou investigacións, coa súa muller, sobre o *Procónsul*, primate do Mioceno inferior.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alan Walker page at www.mnsu.edu 
* Ten scholars to receive honorary degrees 
* Curriculum Vitae de Alan Walker
Procónsul (primate)

***Proconsul*** foi un xénero da orde dos primates que viviu durante o Mioceno en África, cunha datación de entre 18 e 14 millóns de anos de antigüidade. Os primeiros restos deste espécime descubríronse en 1909 en Kenya, con todo o descubrimento máis importante débese a Mary Leakey en 1948 nas proximidades do lago Vitoria. O procónsul combina trazos dos simios e dos monos. Carecían de cola, o volume do seu cerebro era semellante ao dos actuais xibóns, tiñan brazos longos que probablemente usaban para abalarse por entre as árbores e presentaban un diformismo sexual moi acusado. Pola súa dentame, con caninos grandes e molares pequenos, pénsase que se alimentaba de froitas, que quizais podía complementar con pequenos animais. Débelle o nome Arthur Hopwood que en 1933 cuñou o termo xa que se cría na época falsamente que estes primates eran antecesores dos chimpancés e Cónsul era como se coñecía xenericamente os chimpancés que actuaban nos circos.

## Especies 
* *Proconsul africanus*
* *Proconsul nyanzae*
* *Proconsul major*
* *Proconsul heseloni*