Bandeira xitana

A **bandeira xitana** (en ) é a bandeira étnica do pobo xitano. Foi aprobada polos representantes de varias comunidades xitanas 
no primeiro e no segundo Congresos Mundiais Xitanos, celebrados en 1971 e 1978. A bandeira está formada por un fondo azul e verde, que representan o ceo e a terra, respectivamente; tamén contén un *dharmachakra* vermello de 16 raios, ou roda de carro, no centro. Este último elemento representa a tradición itinerante do pobo romaní e tamén é unha homenaxe á bandeira da India, engadida á bandeira polo estudoso Weer Rajendra Rishi. Substituíu unha serie de emblemas e pancartas tribais, varios dos cales evocaban afirmacións sobre que os xitanos descendían dos antigos exipcios.

A bandeira de 1971 reafirmou o deseño bicolor azul-verde, creado polo activista Gheorghe A. Lăzăreanu-Lăzurică na Gran Romanía do período de entreguerras. Este deseño fora avalado na década de 1950 por Ionel Rotaru, quen tamén o reivindicou como bandeira para unha zona de asentamento independente, ou "Romanistán". Unha versión tricolor, creada por superviventes do xenocidio romaní, quedou en desuso debido ás acusacións de que representaba o comunismo. A variante definitiva de Rishi de 1978, coa roda engadida, gañou en popularidade a finais do século XX; asóciase especialmente a grupos que defenden a unidade transnacional do pobo romaní. A bandeira foi promovida polo actor Yul Brynner e o violinista Yehudi Menuhin, e tamén adoptada por Florin Cioabă, autoproclamado "Rei dos xitanos". Este deseño foi especialmente popular na Iugoslavia socialista, que lle concedeu o recoñecemento oficial tras a súa adopción.

O Congreso Mundial Xitano nunca proporcionou especificacións para a bandeira, que existe en varias versións e ten moitos derivados, incluíndo bandeiras nacionais desfiguradas co *dharmachakra* de Rishi. Varios países e comunidades recoñecérona oficialmente durante a década de 2010, pero a súa exhibición tamén provocou polémica en varias partes da Unión Europea. Os derivados tamén foron moi utilizados no simbolismo político romaní durante o mesmo período. Porén, dentro da comunidade académica, a bandeira romaní foi criticada por ser eurocéntrica, e a súa exhibición como unha solución superficial aos problemas aos que se enfronta o grupo étnico que representa. Foi rexeitada continuamente por varias tribos romanís, así como polos exipcios ashkali e balcánicos, que forman unha etnia distinta.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Eight-spoked wheel flag used by Hungarian Romanies.svg|Bandeira xitana cunha roda de oito raios usada polos xitanos húngaros.
Ficheiro:Eight-spoked wheel flag used by Romanies of Călărași County, Romania.svg|Variante vista no condado de Călărași, Romanía.
Ficheiro:Flag of Šuto Orizari Municipality, Macedonia.svg|Antiga bandeira do concello de Šuto Orizari.
Ficheiro:Czech–Romani fictitious flag.svg|Unha das variacións con temática romaní de Tomáš Rafa na bandeira checa.
Ficheiro:Romani anarchist flag.svg|Bandeira xitana anarquista.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gelem Gelem

### Bibliografía 
*Lídia Balogh, "Esztétikum közcélra. A szimbólumok, mítoszok, illetve allegóriák közösségi szerepéről, a roma nemzetépítési törekvések példáján keresztül", in *Pro Minoritate*, Vol. 3, 2011, pp. 144–157.
*Marco Antonio da Silva Mello, Felipe Berocan Veiga, "Le «Jour national du Tsigane» au Brésil. Espaces symboliques, stéréotypes et conflits autour d'un nouveau rite du calendrier officiel", in *Brésil(s). Sciences Humaines et Sociales*, Vol. 2, 2012, pp. 41–78.
*Ion Duminică, "Simbolistica tradițională a romilor europeni în perioada contemporană (I)", in *Buletinul Științific al Muzeului Național de Etnografie și Istorie Naturală a Moldovei*, Vol. 11, 2009, pp. 149–163.
*Donald Kenrick, *The A to Z of the Gypsies (Romanies)*. Lanham: Rowman & Littlefield, 2007. 
*Ilona Klímová-Alexander, "The Development and Institutionalization of Romani Representation and Administration, Part 2. Beginnings of Modern Institutionalization (Nineteenth Century—World War II)", in *Nationalities Papers*, Vol. 33, Issue 2, xuño e 2005, pp. 155–210.
*Jean-Pierre Liégeois, 
**"Le règne de l'utopie", in *Études Tsiganes*, Vol. 20, Issues 2–3, setembro de 1974, pp. 10–31.
**"Le pouvoir tsigane", in *Études Tsiganes*, Vol. 21, Issue 1, marzo de 1975, pp. 6–33.
**"L'émergence internationale du mouvement politique rom", in *Hommes & Migrations*, Issues 1188–1189, xuño-xullo de 1995, pp. 38–44.
*Elena Marushiakova, Veselin Popov, 
**"Roma Labelling: Policy and Academia", in *Slovenský Národopis*, Vol. 66, Issue 4, 2018, pp. 385–418.
***Roma Voices in History: A Sourcebook. Roma Civic Emancipation in Central, South-Eastern and Eastern Europe from the 19th Century until World War II*. Paderborn: Brill Publishers, 2021.  
*María Sierra, "Creating *Romanestan*: A Place to be a *Gypsy* in Post-Nazi Europe", in *European History Quarterly*, Vol. 49, Issue 2, abril de 2019, pp. 272–292.
*Carol Silverman, *Romani Routes: Cultural Politics and Balkan Music in Diaspora*. Oxford etc.: Oxford University Press, 2011.  
*Nidhi Trehan, "The Contentious Politics of the Indo-Romani Relationship. Reflections on the 'International Roma Conference and Cultural Festival' in New Delhi, February 2016 and Its Antecedents", in *The Indian Journal of Social Work*, Vol. 78, Issue 1, xaneiro de 2017, pp. 11–25.

### Ligazóns externas 
*Bandeira xitana en Flags of the World