Luis Espinal Camps

**Luis Espinal Camps**, coñecido tamén como *Lucho Espinal*, nado en San Fruitós de Bages (Barcelona) o 2 de febreiro de 1932 e finado na Paz (Bolivia) o 21 de marzo de 1980, foi un poeta, xornalista, cineasta e relixioso xesuíta catalán nacionalizado boliviano.

Cunha relevante actividade no cinema e no medios de comunicación, denunciou a inxustiza social e os abusos de poder e do sistema no mundo. O seu labor profesional estivo sempre orientado a procurar espazos de xustiza, liberdade e igualdade. Desenvolveu gran parte da súa actividade en Bolivia, onde adquiriu sona e pola que foi asasinado.

En xuño de 2015 a Asemblea Nacional de Bolivia creou a *Orden al Mérito "Padre Luis Espinal Camps"*, en recoñecemento a quen profesan fe relixiosa e destacan por defenderen xente enferma, marxinada e pobre.

A Asemblea Permanente de Dereitos Humanos de Bolivia abriu un proceso para a beatificación de Luis Espinal. Durante a visita do papa Francisco en 2015 ao país pedíuselle apoio para dito proceso.

## Traxectoria 
Entre 1944 e 1949 estudou secundaria no seminario menor de San José en Roquetes (Tarragona). O 17 de agosto de 1949 ingresou como novizo da Compañía de Jesús en Veruela (Zaragoza) e emitiu os primeiros votos o 15 de agosto de 1951.

Estudou Humanidades e Literatura Clásica entre 1951 e 1953 e foi profesor de Literatura Grega e Poesía Latina no colexio San Pedro Claver para estudantes xesuítas. Obtivo a licenciatura de Filosofía na Universidade Civil de Barcelona coa tese *La Antropología de* *Lucrecio*.

En 1959 comezou os estudos de Teoloxía na Facultade Eclesiástica de San Cugat del Vallès (Barcelona) que acabou en 1963 coa tese *Teoloxía e simboloxía*. En xullo de 1962 foi ordenado sacerdote en Barcelona.

En 1964 trasladouse a Italia para estudar cinema e televisión na Scuola Superiore de Giornalismo e Mezzi Audiovisuali da Università del Sacro Cuore de Milán. Alí comezou a redacción das *Oraciones a quemarropa*, moi coñecidas en Bolivia.

Finalizados os estudos, volveu a España e comezou os seus primeiros traballos en medios de comunicación. En Televisión Española censuráronlle un programa chamado *Cuestión urgente*, polo que decide dimitir.

### En Bolivia 
En 1968 é destinado como misioneiro a Bolivia. Entre 1969 e 1979 traballou como crítico cinematográfico en programas matutinos.

En 1970 obtivo a nacionalidade boliviana e produciu o programa de televisión *En carne viva* na canle estatal. O ano seguinte empezou a traballar en radio *Fides*, onde permaneceu até o seu asasinato en 1980.

En 1976 cofundou a Asemblea Permanente de Dereitos Humanos de Bolivia (APDHB) e colaborou na película *Chuquiago*. En decembro do ano seguinte participou activamente na folga de fame de 19 días protagonizada polas mulleres mineiras para pedir a amnistía dos presos políticos da ditadura de Hugo Banzer Suárez. Ese mesmo ano entrou como director no semanario *Aquí*.

No seu labor pastoral en Bolivia exerceu como sacerdote xesuíta, cineasta, comunicador social e radialista. Manifestouse contrario ás ditaduras e apoiou os movementos mineiros, especialmente as folgas de traballadores e das súas esposas, encabezadas por Domitila Barrios de Chungara. As súas accións valéronlle inimizades con líderes militares como Luis García Meza Tejada.

### Asasinato 
En xaneiro de 1980, segundo probas documentais, o narcotraficante e militar Luís Arce Gómez, xunto con García Meza, confeccionaron unha lista de 115 persoas que debían ser eliminadas antes do golpe de estado do 17 de xullo de 1980 contra a presidenta Lidia Guéiler. Incluía dirixentes políticos e sindicais, militares, intelectuais, xornalistas e sacerdotes.

Espinal estaba no seu punto de mira porque, como director do semanario *Aquí*, «ía facer unha denuncia por corrupción na compra duns avións Hércules» por 0.7 millóns de dólares estadounidenses cada un.

A noite do 21 de marzo de 1980, Espinal foi detido por militares e paramilitares do Ministerio do Interior. O seu corpo foi atopado con sinais de tortura a tarde do día seguinte no km 8 do camiño a Chacaltaya, xunto ao río Choqueyapu. Ao seu enterro asistiron unhas 80.000 persoas. Tres días despois foi asasinado San Óscar Romero no Salvador, mentres celebraba a eucaristía.

### Beatificación 
En maio de 1978 a Asemblea Permanente de Dereitos Humanos de Bolivia (APDHB), da que Espinal foi cofundador, emitiu unha resolución para conseguir a beatificación do xesuíta. A devandita resolución foi apoiada por cinco entidades máis, entre elas, a Universidade Maior de San Andrés, e pola propia Compañía de Xesús.

Osvaldo Chirveches, o responsábel dos xesuítas en Bolivia en 2015, manifestou:
 
  Se Lucho Espinal é considerado mártir pola fe, é dicir, que morreu pola súa fe, entón xa despois veñen os pasos seguintes de chamalo Servo de Deus, beato e despois santo.
 

### Visita do papa Francisco 
O papa Francisco, na súa visita a Bolivia en xullo de 2015, homenaxeou a Luis Espinal orando no lugar onde foi atopado o cadáver no barrio Vila das Neves, preto de Achachicala.

O 9 de xullo o presidente de Bolivia, Evo Morales, regaloulle ao papa Francisco unha réplica do «crucifixo comunista» que Espinal tallou nos anos 70 como símbolo da unión do cristianismo co marxismo.

## *Orden al Mérito "Padre Luis Espinal Camps"* 
miniatura|O «crucifixo comunista» que Luis Espinal tallou nos anos 70
O 30 de xuño de 2015 a Asemblea Lexislativa de Bolivia creou a Orden al Mérito "Padre Luis Espinal Camps" para outorgarlla ao papa Francisco na súa visita en xullo ao país. 

A condecoración é atribución do Presidente do Estado mediante unha Resolución Suprema. Require a previa decisión unánime do Consello da Orde, que estuda todos os requisitos e méritos da persoa proposta. O Ministerio de Relacións Exteriores elabora un expediente en que consten os antecedentes, méritos e servizos prestados da persoa candidata.

## Libros 
* 1972: *Géneros cinematográficos*; segunda edición (1977)
* 1970: *Historia del cine, 1945*; publicado en 1972
* 1972: *Lenguaje cinematográfico*; segunda edición (1977)
* 1973: *Directores de cine*
* 1947: *Psicología y cine*
* 1975: *El cine frente a la televisión*
* 1976: *Simbología en el cine*
* 1976: *Narrativa cinematográfica*
* *Sociología del cine*
* 1979: *El cine como mito*
* 1980: *Técnica del guion cinematográfico*
* 1980: *El grito de un pueblo* (Lima).
* 1988: *Oraciones a quemarropa* (Lima).
* 2010: *El lenguaje de las historietas y el cine*. La Paz: Fundación Simón I. Patiño, Cinemateca Boliviana.

## Filmografía 
### Cinema 
* 1966: *Bartolomeo Colleoni*. Documental en branco e negro, 35 mm, 45 minutos. Participou como asistente de dirección e de montaxe.
* 1966: *Noche iluminada*. Documental en branco e negro. Participou como guionista.
* 1969: *Pistolas para la paz*. Documental. Dirección e guión.
* 1977: *Chuquiago*. Longametraxe a cor de Antonio Eguino, 35 mm, 87 minutos. Participou como encargado de continuidade e asesor xeral.
* 1978: *El embrujo de mi tierra*. Longametraxe a cor de Jorge Guerra, 35 mm, 90 minutos. Colaborou no guión técnico.

### Películas para a televisión boliviana 
Entre 1970 e 1971 Espinal dirixiu o programa *En carne viva*. Consistía nunha serie de documentais de 20 minutos en branco e negro, gravados en 16 mm, que abordaban a problemática social. Incluíu os seguintes títulos:

* *La cárcel*
* *La prostitución*
* *La droga*
* *La violencia*
* *Inmigración*
* *Hijos sin nombre*
* *Educación sexual*
* *Madre soltera*
* *Alcoholismo*
* *Sacerdotes obreros*
* *Delincuencia juvenil*
* *Inferioridad femenina*

### Guións 
Espinal escribiu varios guións para cinema e colaborou en moitos outros. Algúns dos guións cinematográficos de Espinal aínda non realizados son:

* *Sangre en el Chaco* (1974)
* *¿Qué hacemos?* (1977)
* *La Guerra del Pacífico* (1979), en colaboración con Óscar Soria.

## O *Día del Cine Boliviano* 
En 2007 o presidente Evo Morales, mediante Decreto Supremo n.º 29067, declarou o 21 de marzo como o Día do Cine Boliviano, en conmemoración do aniversario do asasinato de Luis Espinal. Constitúe unha homenaxe á loita do padre Espinal polos dereitos humanos e a democracia no país, e recoñece a súa achega ao cinema de Bolivia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Lo que el cine boliviano le debe a Luis Espinal*, en www.scielo.org.bo
* Biografía de Luís Espinal Camps en elias-blanco.blogspot.com
* Texto do Decreto Supremo 29067 de 21 de marzo de 2007, que establece o 21 de marzo como *Día do Cine Boliviano* en conmemoración de Luís Espinal, na páxina web do Consejo Nacional del Cine de Bolivia - CONACINE
* Fundació Lluís Espinal de Barcelona