Zarautz

**Zarautz** é unha cidade e concello do País Vasco, situada na parte oriental da comarca de Urola Kosta, na provincia de Guipúscoa. Esta vila turística linda ao leste e ao sur co concello de Aia, e ao oeste co concello e cidade de Getaria. Posúe catro enclaves, que lindan cos concellos xa mencionados, chamados Alkortiaga, Elkano, Sola e Arbestain. Este último comparte fronteira tamén co concello de Aizarnazabal. En 2023 (INE) contaba cunha poboación de 23 152 habitantes, mais en épocas estivais, adoita chegar aos 45 000. Zarautz atópase a uns 15 km de distancia da capital provincial, Donostia.

Foi fundada, como vila, en 1237 por Fernando III de Castela. Ata o século XVI, os seus habitantes adicábanse, mormente, á pesca, en especial, á de baleas. Logo, coa desaparición da balea do Cantábrico, os habitantes da vila comezaron a adicarse a outros mesteres, como á agricultura, á industria téxtil ou á fabricación de móbeis e barcos.

Segundo algúns manuscritos achados, aínda que non conclusos, nos estaleiros de Zarautz construíuse a primeira nave que deu a volta ao mundo, nomeada , comandada por Juan Sebastián Elcano, nado ao carón de Zarautz, na localidade veciña de Getaria.

Cos seus 2,8 km, a praia de Zarautz é a máis extensa do País Vasco, do mesmo xeito que unha das máis longas do mar Cantábrico. A zona preto ao paseo marítimo destacaba pola presenza de palacetes e vivendas construídas pola alta burguesía durante o século XIX, que foron substituídas gradualmente por edificios e vivendas. O Palacio de Narros, situado á fronte da praia, foi un posto de veraneo para a raíña Isabel II de España, así como da raíña consorte de Bélxica, Fabiola de Bélxica.

## Historia 
Entre as primeiras noticias históricas acerca de Zarautz está a concesión de carta foral polo rei Fernando III de Castela en 1237. 
A súa poboación dedicouse tradicionalmente á pesca, especialmente a de baleas. Esta tradición mariñeira continuou até o século XVI, pasou a dedicarse en boa medida a actividades *industriais* como ferrerías, estaleiros navais, confección téxtil e de mobles.

Na segunda metade do XIX douse unha importante evolución na economía local, cando a raíña Isabel II de España colleu o costume de pasar un tempo de repouso no verán, e escolleu a vila de Zarautz como lugar de estancia; á raíña foi seguida de familias nobiliarias e outras persoalidades que arrastraban consigo un numeroso séquito. Zarautz pasou a converterse nunha das primeiras localidades turísticas de España. A localidade enriqueceuse con construcións luxuosas e o ritmo mantívose durante a primeira metade do século XX.

## Monumentos 
* **Palacio de Narros** de 1536, arrodeado dun xarín á inglesa. Nel hospedouse a raíña Isabel II e outras personalidades.
* **Casa-Torre dos Zarrautz** de fins do século XV.
* **Torre Luzea**, tamén do XV.
* **Casa Portu** do século XVI; hoxe Casa do Concello.
* **Casa Makatza** do XV, con aspecto de casa-torre defensiva.
* **Casa Dotorqua** do XVI, exemplo arquitectónico tradicional vasco.
* **Igrexa Parroquial de Santa Maria la Real**, con transformacións ao longo dos séculos.
* **Convento dos Padres franciscanos**, del 1610, contén unha importante biblioteca vasca.
* **Convento de Santa Clara** de 1611.

A cidade está dotada de moitos xardíns e parques: **Parque de Vista Alegre**, '*Parque de Mutxio*, **Parque de Torre Luzea**, **Parque de Pagoeta** (cun museo no mesmo parque e cunha antiga ferraría).

## Proximidades
*A 15&nbsp;km, **Orio**, pintoresco paisaxe vasca sobre do río Oria.
*A 10&nbsp;km, **Getaria**, porto de pesca tradicional.
*A 12&nbsp;km, **Zumaia **, outra localidade litoral.
*A 28&nbsp;km, **Santuario de Loiola** grandioso complexo monastico que comprende a casa da familia Loyola con recordos e reliquias do santo.

## Festas 
As máís importantes son a patronais de *San Pelaio* do 25 ao 27 de xuño. Tamén a festas da Virxe, do 14 ao 17 de agosto e as *Euskal Jaiak* o 9 de setembro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas