open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hippolyte Lucas

**Pierre Hippolyte Lucas**, coñecido como **Hippolyte Lucas**, nado en París o 17 de xaneiro de 1814 e finado na mesma cidade o 5 de xullo de 1899, foi un entomólogo francés.

Era irmán de Prosper Lucas (1808-1885), médico, cuxos traballos no campo da herdanza biolóxica foron amplamente consultados no século XIX, especialmente o seu ''Traité philosophique et physiologique de l'hérédité naturelle* (París, 1850).

## Traxectoria 
Foi naturalista axudante e despois asistente no Museo Nacional de Historia Natural de Francia. Foi membro da *Société entomologique de France*.

De 1839 a 1842 participou na comisión científica para a exploración de Alxeria ocupándose, como naturalista, do estudo da fauna entomolóxica deste país.

Publicou traballos sobre os arácnidos das Canarias (1838), Creta (1853), o Brasil (1857) e Cuba (1857).

Describiu numerosos taxons, especialmente de insectos e arácnidos, entre eles a familia dos *Thelyphonidae*.

## Algunhas publicacións 
* *Histoire naturelle des lépidoptères exotiques. Ouvrage orné de 200 figures peintes d'après nature par Pauquet et gravées sur acier*. París, Pauquet, Bibliothèque Zoologique, 1835
* *Histoire naturelle des animaux articulés. Exploration scientifique de l'Algérie, pendant les années 1840, 1841 et 1842* ... París, Imprimerie Nationale (1844-1849). Publicado en 25 vols, con 122 finas pranchas grabadas
* Con Marc Athanase Parfait Œillet Des Murs. *Observations sor un nouveau genre d'Alouette de l'Afrique septentrionale, et sur quefques espèces d'Oiseaux déjà connus*. En: Revue et Magasin de Zoologie Pure et Appliquée 3, 1851, pp.&nbsp;24–33 online
* *"Description de nouvelles Espèces de Lépidoptères appartenant aux Collections entomologiques du Musée de Paris"*. *Revue Mag. Zool* (2) 4 (3): 128-141 (1852) 4 (4): 189-198 (1852) 4 (6): 290-300 (1852) 4 (7): 324-343 (1852) 4 (9): 422-432, pl. 10 (1852) 5 (7): 310-322 (1853)
* *"Animaux nouveaux ou rares, recuillis pendant l'expédition dans les parties centrales de l'Amérique du Sud, de Río de Janeiro a Lima et de Lima au Pará; executée par ordre du gouvernement français pendant les années 1843 a 1847 sous la direction du François Louis de la Porte, comte de Castelnau"*. Entomologie Voy. Cast 3: 197-199, pl. 1-2 (Lepidoptera) [1859]

## Abreviatura 
A abreviatura **Lucas** emprégase para recoñecer a Hyppolyte Lucas como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Royal Irish Academy Scanned plates from Histoire naturelle des animaux articulés. (plates incorrectly attributed Gérard Paul Deshayes Láminas escaneadas da *Histoire naturelle des animaux articulés''. (Láminas incorrectamente atribuídas a Gérard Paul Deshayes).
Herpes simple

O **herpes simple** (do latín *herpes*, e do grego ἕρπης, «reptar») é unha doenza infecciosa inflamatoria de tipo vírico,  que se caracteriza pola aparición de lesións cutáneas formadas por pequenas vesículas agrupadas en acio e rodeadas dun aro vermello. É causada polo *virus herpes simplex*, ou *virus herpes hominis*, de *tipo I* (VHS-1) que afecta cara, beizos, boca e parte superior do corpo, e de *tipo II* (VHS-2) que se presenta máis frecuentemente en xenitais e parte inferior do corpo. No presente, non existe cura definitiva para o herpes. Con todo hai varias formas de tratamento dispoñibles para reducir os síntomas e acelerar o proceso de curación das lesións, tras o cal o virus persistirá de forma latente no organismo até a reaparición do seguinte episodio activo. Os tipos de *herpes simple* débense distinguirse do *herpes zóster* que é unha entidade nosolóxica totalmente distinta.
miniatura|200x200px|Virus de herpes.

## Contaxio do herpes 
O virus do herpes simple pode atoparse nas vesículas causadas e ser liberados polas mesmas. Polo xeral, unha persoa adoita infectarse co HSV-II durante a relación sexual con alguén que teña a infección por HSV-II xenital. A transmisión pode darse a partir dunha parella sexual infectada que non ten unha vesícula visible e que non saiba que está infectada (sempre que haxa vesículas).

O tipo I só é responsable, aproximadamente, do 5 ao 10% dos herpes xenitais, aínda que ambos os virus poden ser transmitidos por contacto sexual. A infección inicial de herpes oral ocorre normalmente na nenez e non está clasificada como unha enfermidade de transmisión sexual. O 80% da poboación adulta é candidata a portar o HSV-1 e adoita adquirilo dunha forma non sexual.

## Notas
Análise de urina

[miniatura|[Leucocito|Glóbulos brancos dunha mostra de ouriños vistos ó microscopio.]]
Un **exame xeral dos ouriños**, tamén chamado **análise de urina**, consiste nunha serie de exames efectuados sobre os ouriños, constituíndo un dos métodos máis comúns de diagnóstico médico. Un exame completo consta de varias determinacións: un exame macroscópico, un exame físico-químico, un exame microscópico e, se fose preciso, un urocultivo. A análise física-químico pódese efectuar mediante tiras reactivas cuxos resultados se len de acordo ós cambios de cor.

## Antecedentes 
Xa na antigüidade era común o diagnóstico de doenzas con base na observación dos ouriños. O método, denominado uroscopia, baseado na observación das propiedades organolépticas dos ouriños foi descrito por Galeno e a súa aplicación tivo lugar por moitos séculos no contexto da teoría do catro humores apoiada por Hipócrates.

Aínda que a tecnoloxía de análise química cualitativa e cuantitativa permitiu dende finais do século XIX a superación do método uroscópico, as propiedades organolépticas, tipicamente cheiro e cor, permiten aínda un diagnóstico inmediato de numerosas enfermidades.

## Cor 
Os ouriños son de cor amarela clara e en función da súa concentración pode adoptar unha coloración amarela clara, se está diluída, e amarela escura, se está concentrada; porén, pode ter unha aparencia turbia se nela existen células ou cristais. Se o paciente está a tomar certos medicamentos, os ouriños poderían ser tinguidos por eles.

## Notas
Aureliano Sánchez Calviño

**Aureliano Sánchez Calviño**, finado en Ferrol o 5 de setembro de 1928, foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi depositario do concello de Ferrol. Militante do Partido Conservador. Foi concelleiro de Ferrol e foi elixido alcalde o 2 de xullo de 1920. Coa ditadura de Primo de Rivera foi cesado como alcalde.

## Vida persoal 
Casou con Teresa Esperante Pereira.

## Notas
Órgano de Johnston

O **órgano de Johnston** é un mecanorreceptor dos insectos.

Encóntrase na base das antenas aneladas (flaxeladas), no pedicelo do segundo artello.

A presenza deste órgano é unha caractrerística que diferencia os insectos dos outros hexápodos. Nos mosquitos machos (familia dos *Culicidae*) este órgano permite ao macho captar estímulos de vibración producidos pola resoancia das ás das femias, posibilitando así o acercamento de sexos.

Este órgano tamén desempeña outro tipo de funcións, por exemplo no cortexo en *Drosophila*, información do voo en lagostas e avelaíñas, ou para a natación nos coleópteros da familia dos *Gyrinidae*.

Na abella serve na comunicación social cando practican a *danza da abella* para transmitir a localización de fontes de alimento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Haroldo Toro G., Elizabeth Chiappa T., Carmen Tobar M. (2003): *Biología de insectos*. Valparaíso, Chile: Ediciones Universitarias de Valparaíso. ISBN 956-17-0340-8.
Rafael Romero Filgueira

**Rafael Romero Filgueira**, nado en Ferrol o 24 de novembro de 1885 e finado na mesma cidade o 15 de abril de 1969, foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Coa ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Ferrol. Cesou como alcalde en marzo de 1924. Foi vicecónsul da Arxentina en Ferrol. Entre outros cargos foi conselleiro do Banco de España en Ferrol, presidente da Xunta de Obras do Porto, Irmán máis vello do Hospital de Caridad, e vicepresidente da Cámara Oficial da Propiedad Urbana de Ferrol dende a cal apoiou en 1932 a campaña pro-estatuto.

## Vida persoal 
Casou con María Álvarez Sisto e tivo 8 fiilos: Rafael, María, Fernando, Marcelo, María-Carmen, Ramón, Isabel e Eva.

## Notas
Cabalo árabe

miniatura|250px|Égua de cabalo árabe.
O **cabalo de raza árabe** (en ) é unha raza de cabalo que debe a súa reputación á súa intelixencia, carácter forte e resistencia sobresaliente. Cunha cabeza característica e a cola sempre no alto, o cabalo árabe é unha das razas de cabalos mellor recoñecidas no mundo.

É unha das razas de cabalo máis antigas, xa que hai evidencia arqueolóxicas de hai 3.500 anos de cabalos moi semellantes ós árabes modernos. No transcurso da historia, os cabalos árabes do Oriente Medio espalláronse polo mundo grazas ó comercio e as guerras. Tamén foron moi empregar para mellorar outras razas ó engadir velocidade, refinamento, resistencia e boa estrutura ósea. Hoxe en día, as liñas árabes pódense atopar en case cada raza moderna de cabalos para montar.

Os cabalos árabes desenvolvéronse nun clima desértico e eran valorados polos nómades beduínos, quen frecuentemente os aloxaban dentro das súas tendas para cubrilos e protexelos. Esta relación próxima cos humanos creou unha raza de cabalo con boa disposición, rápido para aprender, e disposto a compracer. Pero o cabalo árabe tamén desenvolveu o carácter forte e o estado alerta necesario nun cabalo usado para os asaltos das guerras. Esta combinación de disposición e sensibilidade require que os donos modernos de cabalos árabes traten os seus cabalos con respecto e moita habilidade.

"O polifacético árabe" é o lema da raza. Os cabalos árabes compiten hoxe en moitos campos de actividade ecuestres, o que os fai unha das 10 razas de cabalo máis populares no mundo e á súa vez o equino coas mellores características físicas do mundo. Os cabalos árabes hoxe pódense atopar en todo o mundo, incluíndo Polonia, os Estados Unidos, o Canadá, o Reino Unido, Australia, República Dominicana, Europa continental, Suramérica (especialmente no Brasil), e na súa terra de orixe, o Oriente Medio.

[miniatura|[Napoleón I de Francia|Napoleón montando un cabalo árabe, probablemente Marengo.|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de razas de cabalos
Antonio Vázquez Permuy

**Antonio Vázquez Permuy**, finado o 21 de agosto de 1942, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Contraalmirante en situación de reserva. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, o día 24 fíxose cargo da Delegación de Orde Pública. Foi nomeado alcalde de Ferrol o 6 de agosto de 1936.

## Notas
Mecanorreceptor

miniatura|200x200px|4 tipos de neuronas sensoriais.

Un **mecanorreceptor** é un receptor sensorial que reacciona ante a presión mecánica ou as distorsións, nos que están comprendidos os receptores do tacto, os acústicos, os barorreceptores e os receptores da gravidade, cuxos estímulos son as vibracións, as presións e as deformacións mecánicas do medio. 
## Na pel humana 
Existen cinco tipos principais na pel humana sen pelo: os corpúsculos de Pacini, os corpúsculos de Meissner, os corpúsculos de Krause, as terminacións nerviosas de Merkel e os corpúsculos de Ruffini. Existen tamén mecanorreceptores na pel con pelo, e as células da cóclea son de feito os mecanorreceptores máis sensíbeis de todos, transducindo as presións de aire no son.

Son tamén estruturas que corresponden a terminacións nerviosas libres ou encapsuladas, que actúan como transdutores, é dicir, teñen a capacidade de transformar un estímulo mecánico, químico ou electromagnético nun impulso nervioso.

## Mecanismo da sensación 
Os mecanorreceptores son neuronas secundarias que responden a estímulos mecánicos disparando potenciais de acción. Na transducción somatosensorial, as neuronas aferentes transmiten a través de sinapses unha mensaxe ao núcleo da medula espiñal, onde as neuronas de segunda orde mandan o sinal ao tálamo e realizan a sinapse coas neuronas de terceira orde no complexo ventrobasal. As neuronas de terceira orde mandan logo o sinal á córtex somatosensorial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
José Lloveres Martínez

**José Lloveres Martínez**, finado Ferrol en decembro de 1945, foi un médico e político galego.
## Traxectoria 
Médico-cirurxián, instalou consulta en Ferrol en 1901. Adscrito ao Partido Liberal, foi concelleiro de Ferrol dende 1910. Foi nomeado alcalde de Ferrol en 1916, manténdose no cargo até o cambio de goberno, presentando a dimisión en xuño do ano seguinte. Volveu ser elixido alcalde en abril de 1918, e renunciou a cargo en xuño de 1920. Foi nomeado alcalde de Ferrol en abril de 1930. Foi presidente do Casino Ferrolano, da Cruz Vermella de Ferrol e do Colexio Médico.

## Vida persoal 
Casou con Manuela Montero Blanco en 1904.

## Notas
Peercoin

miniatura

**Peercoin** (**PPC** ou **PPCoin**) é unha criptomoeda que se executa nunha rede peer-to-peer, cuxo código fonte baséase no código de bitcoin, pero para verificar a lexitimidade das súas unidades de conta, é dicir, para comprobar cadansúas moedas virtuais, emprega os sistemas de proba de traballo e proba de participación. E, ó contrario doutros sistemas de criptomoedas, prevé unha taxa anual de inflación, que é un mecanismo de control polo decrecemento do seu valor, e non posúe un límite ríxido de unidades que poden ser engadidas ao seu total.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda global

### Ligazóns externas 
* Peercoin.net (en varias linguas)
Alucinación

Unha **alucinación** é unha percepción que non corresponde a ningún estímulo físico externo. Con todo, a persoa sente esa percepción como real. Por iso, a alucinación é considerada como unha pseudo-percepción dada a ausencia dun estímulo externo. Nese sentido é distinta da ilusión, que é unha percepción distorsionada dun estímulo externo efectivamente existente.

## Descrición 
As alucinacións poden ocorrer en calquera modalidade sensorial: visual, auditiva, olfactiva, gustativa, táctil, proprioceptiva, equilibrioceptiva, nociceptiva, termoceptiva ou varias mesturadas.

Jean Étienne Dominique Esquirol foi o primeiro psiquiatra que empregou o termo co seu significado actual na década de 1830, aínda que se empregaba dende o século XVI para designar a «unha mente que divaga».

## Etioloxía 
A alucinación como experiencia é de interese para varias ciencias como a neuroloxía, a psicoloxía e a psiquiatría. Como tal, a alucinación é unha verba recorrentemente nomeada en trastornos como algunhas variantes da esquizofrenia, aínda que tecnicamente aparece tamén mencionada en experiencias místico-relixiosas, e así tamén como parte do consumo de drogas e estupefacientes do mesmo xeito que a presenza de cancro e tamén nos trastornos do soño.

Por exemplo existen as alucinacións floridas que se asocian usualmente co uso de drogas, ó alcoholismo (ver Delírium trémens)  privación do soño ou trastornos neurolóxicos.

Porén, hai estudos que mostran que as experiencias alucinatorias son comúns na poboación xeral (nos Estados Unidos). Informouse que preto do 10% da poboación experimenta alucinacións leves ou sutís. Unha enquisa máis recente e moito máis completa e ampla cun número de persoas próximo a 13.000 revelou que o 39% das persoas afirman experimentar experiencias alucinatorias vívidas e severas, non necesariamente vinculadas co uso de drogas. As alucinacións acústicas ou auditivas tamén existen.

Existen diferentes aproximacións teóricas á causa das alucinacións. O maior peso téñeno teorías de orde biolóxica que postulan deficiencias no funcionamento normal do cerebro e das conexións sinápticas entre células ciliadas e as presentes no talo encefálico e nos lóbulos occipital-temporal. Pénsase que é de particular importancia o neurotransmisor dopamina nestas disfuncións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Johnson FH (1978). *The Anatomy of Hallucinations*. Chicago: Nelson-Hall Co. ISBN 0-88229-155-6.
* Bentall RP, Slade PD (1988). Sensory Deception: A Scientific Analysis of Hallucination*. London: Croom Helm. ISBN 0-7099-3961-2.*
* Aleman A, Larøi F (2008). *Hallucinations: The Science of Idiosyncratic Perception*. American Psychological Association (APA). ISBN 1-4338-0311-9.
* Sacks O (2012). *Hallucinations*. Nova York: Alfred A. Knopf. ISBN 978-0307957245
Eduardo Ballester Peris

**Eduardo Ballester Peris**, nado en Vinaròs e finado en Valencia en outubro de 1981, foi un avogado e político español.

## Traxectoria 
Rexistrador da propiedade. Foi nomeado alcalde de Ferrol en 1940. Permaneceu no cargo até 1947.

## Obras 
* *De Valencia a Tokio. Quince días en Japón*, 1973.
* *Mis andanzas por el mundo*, 1974.

## Recoñecementos 
*Foille concedida a Gran Cruz del Mérito Naval con distintivo branco en xullo de 1945.

## Notas
Receptor sensorial

miniatura|350x350px|Catro tipos de neuronas sensoriais.
Os **receptores sensoriais** son terminacións nerviosas especializadas ou non, situadas nos órganos sensoriais (como a lingua, a pel, o nariz, os ollos, o oído, etc.). Son os encargados de captar estímulos, internos ou externos, para levar a información e obter unha resposta xa sexa interna ou externa, e capaces de xerar un impulso nervioso e sensacións.

O impulso é transportado ao sistema nervioso central e procesado en distintas áreas dentro do córtex cerebral, para proporcionar ao individuo información das condicións ambientais que o rodean e xerar unha resposta apropiada. É dicir, os receptores sensoriais son células nerviosas especializadas en transformar sinais físico-químicas en sinais eléctricas, convertendo a enerxía física nun potencial eléctrico mediante un proceso que se denomina transdución de sinais.

## Tipos 
Estas estruturas pódense clasificar en:
* Exteroreceptores.
* Propioceptores.

## Exteroreceptores 
Son aqueles receptores que se sitúan na pel para recoller información do medio ambiente que a rodea. Estes poden clasificiarse en diferentes tipos segundo as sensacións que recollen:
* Tacto: corpúsculos de Meissner (derme) e discos de Merkel (epiderme).
* Calor: corpúsculos de Ruffini.
* Frío: corpúsculos de Krause.
* Dor: terminacións libres.
* Vibración: corpúsculos de Paccini. Consultada o 30-03-2017.

## Propioceptores 
Son estruturas somáticas máis profundas. Encóntranse nos músculos, nas articulacións e nos ligamentos.
* Posición do corpo respecta ao espazo: fusos neuromusculares e receptores de Golgi.
* Dirección e forza dun movemento articular: fusos neuromusculares e corpúsculos de Paccini.
* Presión nos órganos discernindo se é ou non álxica: corpúsculos de Ruffini.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mecanorreceptor
* Quimiorreceptor
* Sentido (bioloxía)
Arsenio Díaz del Río

**Arsenio Víctor Díaz del Río Arias-Salgado**, nado en Cative (Filipinas) o 19 de decembro de 1876 e finado en Ferrol o 15 de abril de 1953, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Naceu en Filipinas onde estaba destinado o seu pai, o inspector xeral do Corpo de Infantaría de Mariña Víctor Díaz del Río de Castro. Tenente coronel de Infantaría de Mariña. Foi propietario e director da Academia San José de preparación para o ingreso nas academias militares. Cando estala a sublevación do 18 de xullo de 1936 estaba en Madrid. Logrou fuxir a Francia. Regresou a Ferrol en 1939 e volveu traballar na academia. O 27 de setembro de 1947 foi nomeado alcalde de Ferrol. Permaneceu no posto até o 20 de marzo de 1950.

## Notas
Francisco Dopico

**Francisco Dopico González**, finado en Ferrol o 10 de xuño de 1970, foi un enxeñeiro e político galego.

## Traxectoria 
Enxeñeiro da Empresa Nacional Bazán de Ferrol. Foi nomeado alcalde de Ferrol o 25 de xuño de 1954. Cesou no cargo en 1959.

## Notas
Uroloxía

A **uroloxía** é unha especialidade cirúrxica da medicina que estuda o sistema urinario de homes e mulleres e do sistema reprodutor dos homes. Os médicos que posúen especialización nesta área son os **urolólogos**, sendo adestrados para diagnosticar, tratar e acompañar ós pacientes con disturbios urolóxicos. Os órganos estudados polos urolólogos inclúen os riles, uréter, vexiga urinaria, uretra e os órganos do sistema reprodutor masculino (testículos, epidídimos, conduto deferente, vesículas seminais, próstata e pene). As glándulas adrenais acabaron entrando na especialidade debido ó aspecto cirúrxico das doenzas tumorais das suprarrenais. Cando ten indicación cirúrxica de tumor suprarrrenal o endócrino dirixe cara ó urólogo.

Nos homes, o sistema urinario está integrado co sistema reprodutor, mentres que nas mulleres o sistema urinario ábrese na vulva. En ámbolos dous sexos, os sistemas urinario e reprodutor están próximos, o que fai que os problemas dun sistema xeralmente afecten ó outro. A uroloxía combina o acompañamento de condicións non-cirúrxicas como, por exemplo, infeccións do sistema urinario, e de condicións cirúrxicas, como a corrección de anomalías conxénitas e o tratamento cirúrxico de cancros. Estas anomalías na rexión xenital son coñecidas como **disturbios xeniturinarios**.

A uroloxía está relacionada cos áreas médicas da nefroloxía, androloxía, xinecoloxía, proctoloxía e oncoloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeo con modelos esquemáticos describindo a formación do aparello uroxenital - UFF
Cities: Skylines

***Cities: Skylines*** é un videoxogo de construción de cidades creado pola compañía finlandesa Colossal Order e publicado por Paradox Interactive o 10 de marzo de 2015 para Windows, macOS e Linux. Considérase popularmente como o competidor dos máis famosos xogos dentro deste xénero, principalmente o *SimCity (2013)* e en menor medida do *Cities XXL*. O 24 de outubro de 2023 foi lanzada a secuela *Cities: Skylines II*.

## Xogo
*Cities: Skylines* céntrase nunha simulación de construción de cidades a través dunha planificación urbanística. Os xogadores controlan a zonificación, a construción de estradas, impostos, servizos públicos e transportes públicos. O xogo é aberto, divulgado como "un xogo de tipo sandbox infinita a través de mapas masivos." As políticas civís determinadas polo xogador poden afectar a todo o desenvolvemento da cidade enteira ou de distritos individuais.

As estradas poden ser construídas rectas ou con forma libre e a cuadrícula usada para a zonificación adaptase á forma da estrada; as cidades necesitan seguir un plan hipodámico. As estradas de diferentes anchuras (ata autoestradas principais) admiten distinta cantidade de tráfico, e varios tipos de estradas (por exemplo estradas con árbores) ofrecen unha redución da contaminación acústica ou aumentan a valoración urbanística no circundante a cambio dun maior custo para o xogador.

A creación de mods, engadindo contido creado polos usuarios como construcións ou vehículos, será engadido a *Skylines*; a creación dunha comunidade activa *modder* é un obxectivo explícito de deseño. Este contido estará dispoñible para descarga a través de Steam Workshop.

Só serve para sistema operativo de 64 bits.

## Recepción 
## Notas
Benigno Martínez Piñón

**Benigno Martínez Piñón**, nado en Cerdido e finado na Barqueira o 9 de marzo de 1939, foi un sindicalista galego.

## Traxectoria 
Membro do sindicato "Coitas Labregas". Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e botouse ao monte. Foi morto por disparos da Garda Civil na Barqueira o 9 de marzo de 1939. A guerrilla axustizou o 1 de maio de 1947 ao falanxista Marcos Valiño Díaz, acusado de ser o responsable da súa morte.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Fuso neuromuscular

Os **fusos neuromusculares** son receptores sensoriais situados no interior do ventre muscular que detectan cambios na lonxitude do músculo.

Transmiten a información sobre a lonxitude do músculo ao sistema nervioso central a través de neuronas sensoriais, e esta información pode ser procesada no cerebro para determinar a posición das partes do corpo.

A resposta dos fusos neuromusculares na lonxitude tamén ten unha función importante na regulación da contracción dos músculos, activando as neuronas eferentes ou motoneuronas a través del reflexo de estiramento para resistir a forza do músculo.

## Notas
Marcos Valiño Díaz

**Marcos Valiño Díaz**, nado en Cerdido cara a 1864 e finado o 1 de maio de 1947, foi un político galego.

## Traxectoria 
Ao remate da ditadura de Primo de Rivera foi alcalde de Cerdido.. Foi xuíz municipal de Cerdido. Falanxista, a guerrilla axustizouno o 1 de maio de 1947 acusado de ser o responsable da morte de Benigno Martínez Piñón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pedicelo

O termo **pedicelo** pode referirse a:

* **pedicelo**: caule que sostén unha flor en certas inflorescencias, que é unha ramificación do pedúnculo floral.
* **pedicelo**:  nalgúns arácnidos, primeiro segmento do opistosoma, que une este co prosoma
* **pedicelo**: nos insectos, artello situado entre o escapo e o primeiro artello do flaxelo das antenas aneladas
* **pedicelo**: nos lepidópteros, soporte que fixa as escamas alares á membrana alar.
Crusader Kings II

***Crusader Kings II*** é un videoxogo de estratexia en tempo real desenvolvido por Paradox Interactive para Microsoft Windows, Linux e macOS e lanzado o 14 de febreiro de 2012. Dende o 19 de outubro de 2019 pode ser descargado de forma gratuíta nas diferentes plataformas. Ademais posúe unha secuela, Crusader Kings III, lanzado o 1 de setembro de 2020.

Ao igual que outros títulos de Paradox Interactive, o xogo pon ao xogador ao mando dunha dinastía histórica no período entre 769 e 1453, co obxectivo de manexar unha serie de mecánicas de estratexia complexas que inclúen guerras, conflitos dinásticos e outros.

## Descrición
Contrólase unha dinastía no período 769-1453. A través do uso da guerra, os matrimonios e os asasinatos entre outras accións, o xogador traballa para levar á súa dinastía á prosperidade. O final está completamente aberto, polo que a definición de prosperidade queda definida polo xogador. O único obxectivo final do xogo é conseguir cantos máis puntos de prestixio sexan posibles para superar a outras dinastías cristiás (as tres máis prestixiosas son os Capetos, os Ruríkovich e os Habsburgo) nunha clasificación ficticia). O xogo acaba cando o teu personaxe morre sen un herdeiro da súa dinastía para sucederlle.

O xogo emprega un sistema de xenética e educación no que os fillos herdarán a maior parte das súas características, cultura, relixión e habilidades dos seus pais e o seu titor. Isto engade unha estratexia adicional aos matrimonios onde un xogador intentará conseguir os mellores individuos para maximizar a condición da futura sucesión.

## Lanzamento e recepción
## Notas
Antonio Riveira Ponte

**Antonio Riveira Ponte**, finado en Vilarmaior o 21 de abril de 1947, foi un político galego.

## Traxectoria
Falanxista. Xefe local do Movimiento de Vilarmaior, foi cesado en novembro de 1941. En abril de 1942 foi multado con 5.000 pesetas pola Fiscalía Provincial de Taxas por venda de aceite e azucre a prezos abusivos. Foi nomeado alcalde de Vilarmaior nos anos corenta. Foi executado pola IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia o 21 de abril de 1947 en represalia pola morte de Manuel Ponte Pedreira. Foi soterrado no cemiterio da parroquia de Doroña onde se celebraron os funerais o 3 de maio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Hippolyte Lucas (homónimos)

O antropónimo **Hyppolyte Lucas** pode referirse a:

* **Hippolyte Lucas**, escritor francés (1807-1878).
* **Hippolyte Lucas**, entomológo francés (1814-1899).
* **Marie-Félix Hippolyte-Lucas**, pintor francés (1854-1925).
Empaste

miniatura|dereita|200px|Radiografía dun empaste.
En odontoloxía, utilízase o termo **obturación dental** para definir o que comunmente se coñece como «**empastar**» e que consiste en limpar a cavidade resultante dunha carie para logo enchela con algún material. Este proceso rehabilita así a anatomía dental para unha apropiada estética, función, mastigación e oclusión dos dentes cos seus antagonistas e consegue unha boa selaxe que impide que volva producirse a lesión cariosa. Cando se realizan obturacións complexas, o proceso chámase reconstrución dental.

## Materiais de obturación 
As máis comúns son as resinas compostas, a amálgama, o ouro cohesivo (en desuso), os ionómeros de vidro, os compómeros e os cementos dentais como o hidróxido de calcio, oxifosfato de zinc e eugenol. O que normalmente se coñece como «empaste» hoxe en día adoita estar realizado con resinas compostas ou, anteriormente, con amálgama de prata. Esta última caeu en desuso debido principalmente á súa falta de estética e á súa suposta toxicidade a cal non está recoñecida pola ADA (Asociación Dental Americana) nin por practicamente a totalidade de comunidades dentais do mundo; o resto son para obturacións temporais, mentres se acaba ou desenvolve un tratamento, xeralmente en endodoncia.

Actualmente existen investigacións en curso que poderían revolucionar o campo da odontoloxía. Trátase de empastes baseados en hidroxiapatita, o material natural do dente e que prometen unha reparación perfecta dos dentes danados, substituíndo o material perdido por outro quimicamente idéntico ao natural. Os ensaios científicos demostran que os materiais sinténticos usados hoxe día son tóxicos en maior ou menor medida, por iso a grande importancia de conseguir materiais de reparación que se parezan o máis posible aos naturais.
Pobo bretón

Os **bretóns** son un grupo étnico que habita na rexión histórica da Bretaña, en Francia. A súa orixe como pobo procede dos grupos de britónicos que emigraron dende o suroeste de Gran Bretaña, incluíndo Cornualla, para fuxir da invasión dos pobos xermánicos. Tamén descenden dos antigos galos e en menor medida dos viquingos. Emigraron en diversas ondas dende o século III até o IX (a maioría entre os anos 450 e 600) cara a Armórica, que foi chamada Bretaña por eles.

A lingua tradicional deste pobo é o bretón (*brezhoneg*), falado na Baixa Bretaña (a parte máis occidental da península). Hoxe, o bretón é falado por menos de 200&nbsp;000 persoas. A outra lingua propia dos bretóns é o galó, unha lingua que só se fala Alta Bretaña, onde o bretón é menos dominante. Como unha das linguas britónicas, o bretón está estreitamente relacionado co córnico e de forma máis distante co galés, mentres que o galó é unha lingua de oïl románica. No presente, a lingua nativa da maioría dos bretóns é o francés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Léon Fleuriot, *Les origines de la Bretagne,* Bibliothèque historique Payot, 1980, París, (ISBN 2-228-12711-6)
* Christian Y. M. Kerboul, *Les royaumes brittoniques au Très Haut Moyen Âge,* Éditions du Pontig/Coop Breizh, Sautron – Spézet, 1997, (ISBN 2-84346-030-1)
* Morvan Lebesque, *Comment peut-on être Breton ? Essai sur la démocratie française,* Éditions du Seuil, coll. « Points », París, 1983, (ISBN 2-02-006697-1)
* Myles Dillon, Nora Kershaw Chadwick, Christian-J. Guyonvarc'h e Françoise Le Roux, *Les Royaumes celtiques,* Éditions Armeline, Crozon, 2001, (ISBN 2-910878-13-9).

### Outros artigos 
* Nacións celtas
* Grupos étnicos de Europa
Homoloxía (matemáticas)

En matemáticas (especialmente en topoloxía alxébrica e en álxebra homolóxica), unha **homoloxía** (en grego *homos *= idéntico) é un procedemento xeral para asociar un obxecto matemático dado (por exemplo un espazo topolóxico ou un grupo) cunha sucesión de grupos abelianos (ou en contextos máis xerais módulos ou calquera elemento sobre unha categoría abeliana), é dicir unha acción functorial.

Para un espazo topolóxico, os grupos de homoloxía son xeralmente moito máis fáciles de computar que os grupos de homotopía, e polo tanto, terase habitualmente un traballo máis simple con homoloxía para axudar na clasificación de espazos.

A motivación orixinal de homoloxía era definir e clasificar os buracos dun espazo topolóxico. Neste caso, os grupos de homoloxía describen buracos do espazo topolóxico. Cada xerador indica a existencia dun buraco e as propiedades do grupo indican a estrutura do espazo topolóxico como a dimensión e a orientabilidade.

## Definición 
Defínese o n-ésimo grupo de homoloxía asociado a un complexo de cadeas
:\ldots\to A_{n+1}\stackrel{\delta_{n+1}}\to A_n\stackrel{\delta_n}\to A_{n-1}\to \ldots 
onde \delta_n\circ\delta_{n+1}=0

como o grupo abeliano
:H(A_n)=\frac{\ker(\delta_n)}{\rm im(\delta_{n+1})}.

Tamén se emprega a notación
:H_n(A), onde A é o complexo de cadeas respectivo.

Chámase \ker(\delta_n) os ciclos en A_n e chámase {\rm im(\delta_{n+1})} as fronteiras de A_n.

Dise que a homoloxía mide a falta de exactitude dun complexo de cadeas en cada un dos seus *elos*. Por exemplo, de termos un complexo de cadeas curto
:0\to A_1\stackrel{a_1}\to A_2\stackrel{a_2}\to A_3\to 0
entón os seus correspondentes grupos de homoloxía son:
:H(A_1)=\ker a_1,\qquad H(A_2)=\frac{{\rm ker}\ a_2}{{\rm im}\ a_1},\qquad H(A_3)=\frac{A_3}{{\rm im}\ a_2}

É obvio que se a sucesión fose exacta, entón estes grupos serían triviais (=0).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hatcher, Allen (2002) *Algebraic Topology* Cambridge University Press
### Outros artigos 
* Álxebra homolóxica
* Cohomoloxía
### Ligazóns externas 
* Weisstein, Eric W. *Homology* en MathWorld
Estado vexetativo

Chámase **“estado vexetativo persistente”** ou "**estado comatoso persistente**" a unha condición clínica en que a persoa non dá ningún signo evidente de consciencia de si ou do ambiente, e parece incapaz de interactuar cos demais ou de reaccionar a estímulos adecuados.

O diagnóstico correcto é difícil e normalmente require unha longa e atenta observación en centros especializados. Algunhas destas persoas, cunha atención apropiada e rehabilitación, son capaces de saír do estado vexetativo. Pero moitos outros permanecen nese estado, mesmo durante anos, sen soportes tecnolóxicos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Morte cerebral
* Síndrome de enclaustramento
Brahman (vaca)

A raza de gando **brahman** ten a súa orixe no gando cebú levado orixinariamente aos Estados Unidos de América proveniente da India.

Cruzouse extensivamente con *Bos taurus*, o gando europeo. Ambos son membros da familia dos bóvidos.

O brahman caracterízase por unha chepa no seu lombo e polas súas orellas brandas longas. As cores máis comúns son branco, gris e vermello. O brahman posúe unha capacidade notable de adaptación e supervivencia. Pode alimentarse con pastos inadecuados e é moi resistente a pestes de insectos, parasitos, enfermidades e a climas extremos.

O gando brahman pode desprazarse grandes distancias para obter auga. O brahman desenvólvese onde outro tipo de gando apenas pode sobrevivir.[miniatura|Brahman en [Avaré.|centro]]
Marie-Félix Hippolyte-Lucas

**Marie-Félix Hippolyte-Lucas**, nado o 9 de novembro de 1854  en Rochefort (Charente-Maritime) e finado o 17 de abril de 1925 en Bougival (Yvelines), foi un pintor francés.

## Traxectoria 
Entre 1877 e 1924 as súass obras foron expostas regularmente no *Salon des artistes français* onde recibiu numerosas recompensas.

Foi igualmente premiado nas Exposicións universais de París de 1889 e na de 1900.

Recibiu o título de cabaleriro da ''Légion d'honneur*.

## Galería
 

"Flirt au Bord de la Mer" by Hippolyte Lucas, Casino Monte Carlo, Riviera, ca. 1895.jpg|*Flirt au bord de la mer'', contra 1895, Mónaco, casino de Montecarlo.
"L'Alpinisme" by Hyppolite Lucas, Casino Monte Carlo, Riviera, ca. 1895.jpg|''L'Alpinisme*, contra 1895, Mónaco, casino de Montecarlo.
Marie-Félix Hippolyte-Lucas - Portrait de Sarah Bernhardt en tenue de ville.jpg|*Retrato de Sarah Bernhardt en roupa de rúa*.
Marie-Félix Hippolyte-Lucas - Portrait de Marie Lloyd.jpg|*Retrato de Marie Lloyd*.
Marie-Félix Hippolyte-Lucas - Une beauté en rose.jpg|*Une Beauté en rose*.
Portrait of Renoir by Marie-Félix Hippolyte-Lucas.jpg|*Retrato de Renoir*, 1919. 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Breve biografía  en *Benezit Dictionary of Artists'' .
Morgan (cabalo)

**Morgan** é unha das primeiras razas de cabalo desenvolvidas en Estados Unidos. A raza influíu en moitas outras razas americanas, incluíndo o Quarter horse, Tennessee Walking Horse e Standardbred Horse. Foron utilizados como cabalos da cabalaría durante a Guerra Civil estadounidense en ambos os lados do conflito. Durante os séculos XIX e XX exportouse a moitos países, incluíndo Inglaterra, no que influíu na mellora da Hackney. En 1907 o Departamento de Agricultura dos Estados Unidos estabeleceu a Granxa dos Estados Unidos do cabalo Morgan en Middlebury, Vermont, co fin de perpetuar e mellorar a raza Morgan; a leira foi trasladada máis tarde á Universidade de Vermont. O primeiro rexistro da raza iniciouse en 1909, e desde entón moitas organizacións de Estados Unidos, Europa e Oceanía desenvolvérona. Estímase que hai máis de 175.000 cabalos Morgan en todo o mundo desde 2005.

## Características 
O Morgan é unha raza compacta, refinada, polo xeral de cor negra ou castiñeiro, a pesar de que poden ter moitas cores, incluíndo diversas variedades de pinto. Utilízanse en moitas disciplinas e son coñecidos pola súa versatilidade. A raza Morgan é a típica dos estados de Vermont e Massachusetts. Populares autores para nenos, incluíndo Marguerite Henry e Ellen Feld, retrataron á raza Morgan nos seus libros, como en *Henry Justin Morgan tiña un cabalo*, e fíxose máis tarde unha película Disney.miniatura|Novo cabalo Morgan coa cor típica da raza.|centro
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mellin, Jeanne. *The Complete Morgan Horse*
* "American Morgan Horse". International Museum of the Horse. Consultado o 4 de xaneiro de 2020.
* Dutson, Judith (2005). Storey's Illustrated Guide to 96 Horse Breeds of North America. Storey Publishing. pp.&nbsp;177–180. ISBN 1-58017-613-5.  
* Harris, Fredie Steve (1973). Horse Breeds of the West. Cordovan Corporation. p.&nbsp;44.  
* De Steiguer, J. Edward (2011). Wild Horses of the West: History and Politics of America's Mustangs. University of Arizona Press. p.&nbsp;111. ISBN 0-8165-2826-8.http://books.google.com/books?id=SwGdfAVhmSUC&pg=PA111&dq=justin+morgan+buried+tunbridge+vermont&hl=en&sa=X&ei=A9vXT5TPL8a42wWA0LiNDw&ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&q=justin%20morgan%20buried%20tunbridge%20vermont&f=false.
Zigópteros

Os **zigópteros** ou **cigópteros**  (**Zygoptera**) son unha suborde da orde Odonata, que comprende os cabalos do demo. Diferéncianse doutros odonatos porque as súas ás en descanso alíñanse xunto ao abdome, os dous pares de ás son iguais e os ollos están considerablemente separados.

## Características 
Os zigópteros, como o resto de odonatos, son hemimetábolos (metamorfose incompleta) e o seu estadio ninfal é acuático. A femia pon ovos na auga, ás veces na vexetación mergullada, ou no alto en árbores, en cavidades que reciben auga de choiva. As ninfas son carnívoras, comendo larvas de mosquitos, *Daphnia*, e outros organismos acuáticos.

As branquias das ninfas son grandes e externas, ao final do abdome. Despois dun tempo importante na metamorfose, o adulto emerxe e come moscas, mosquitos, e outros insectos pequenos. Algunhas especies tropicais grandes aliméntanse de arañas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Libélulas Ibéricas: libellulasman. https://web.archive.org/web/20181226114540/http://libellulasman.com/. Artigos, debuxos e fotos de libélulas.
* American Rubyspot Damselfly *Hetaerina americana* fotos diagnósticas e información
* Caballito del diablo *Enallagma civile*
* Emerald Spreadwing Damselfly *Lestes dryas*
* Stream Bluet Damselfly *Enallagma exsulans*
* Northern Bluet *Enallagma cyathigerum*
* *Blue-Tailed Damsel, Asian specie*.
Bruce Johnstone

**Bruce Johnstone** nado como **William Bruce Gordon Johnstone**en Durban o 30 de xaneiro de 1937 e finado o 3 de marzo de 2022, foi un piloto de carreiras de Suráfrica. Participou nun Gran Premio do Campionato Mundial de Fórmula 1, o 29 de decembro de 1962. Non logrou ningún punto de campionato.

## Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Profile at grandprix.com
Escapo (artrópodos)

Nas antenas dos insectos diferéncianse tres partes: **escapo** (o primeiro artello), pedicelo (o seguiente artello, máis curto) e o flaxelo, o resto da antena.

É dicir, o escapo é artello proximal das antenas flaxeladas (aneladas), que está situado entre a cabeza e o pedicelo. Adoita estar engrosado e contén a musculatura antenal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Antenas en agronomía, insectos, morfología .
* Artrópodos, 3ª parte, insecta en SlideShare .
* Osuna, Eduardo (1995): *Morfología del exoesqueleto de los insectos*. Caracas: Universidad Central de Venezuela. ISBN 980-00-0593-5, p.&nbsp;93.
Equinox

O termo **equinox** pode referirse a:
* Equinox, unha criptomoeda;
* Equinox, un contorno de escritorio;
* Equinox, unha banda de música.
Escapo (botánica)

miniatura|180px|Escapo floral.
En botánica, o **escapo**, ás veces denominado **escapo floral**, é o caule que está desprovisto de follas e que presenta as flores no ápice.

Os escapos son frecuentes nas monocotiledóneas (clase das *Liliopsida*), en cuxo caso o escapo nace dun rizoma ou dun bulbo.

## Etimoloxía 
O termo escapo deriva do latín *scapus*, 'caule das plantas'.

## Notas
Escapo (homónimos)

En bioloxía, o termo **escapo** pode referirse a:
* En botánica, **escapo**, caule desprovisto de follas e que presenta flores no ápice.
* En zooloxía, **escapo**, artello proximal das antenas flaxeladas dos insectos, situado entre a cabeza e o pedicelo.
Zygomycota

**Zygomycota** (antes *Zygomycetes*, cigomicetos) é unha antiga división do reino Fungi. Os seus membros están agora clasificados nos filos Mucoromycota e Zoopagomycota. Coñécense aproximadamente 1.060 especies. Os fungos pertencentes ao fío Zygomycota caracterízanse por formar cigósporas con grosas paredes, de orixe sexual e esporangiosporas non nadadoras, de orixe asexual. O mofo negro do pan (Rhizopus nigricans), un representante ben coñecido deste grupo da orde Mucorales, produce masas de hifas sobre pan, froita e outros alimentos deteriorados.O corpo deste fungo, composto de hifas non septadas (cenocíticas), mostra que a pesar dunha pequena diferenciación celular entre os fungos, as hifas poden especializarse por varios propósitos. Os fungos da orde Entomoftorales son parasitos das moscas, protisas miniaturas e doutros insectos. Son organismos de nutrición saprófita, aliméntanse de restos de plantas e animais do chan. Teñen esporanxiosporas sinxelas dentro duns receptáculos; no interior de cada un deles desenvólvense unhas estruturas que chegan a independizarse e funcionar como conidios. A orde Zoopagales comprende fungos parasitos de amebas, nemátodos e artrópodos.

Este tipo de fungos producen esporas asexuais dentro dos esporanxios, e durante a reprodución sexual, fórmase unha cigóspora con paredes de resistencia, na que ocorrerá a meiose.

A maioría dos fungos coñecidos como mofo, como os do pan ou a froita, pertencen a esta división.

## Filoxenia 
Zygomycota é un grao ou grupo parafilético que representa a etapa máis temperá da evolución do clado Amastigomycota. A súa filoxenia mostra que a maioría de subfilos tamén son parafiléticos, resumindo as relacións a nivel de ordes do seguinte modo:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Zygomycota na Árbore do Life Web Project 
* Mader S. Sylvia “Bioloxía” 9ª edición. McGrawHill

### Outros artigos 
* Cigomicose
Cabalo palomino

dereita|miniatura|Cabalo con capa palomino.|259x259px
O **palomino** é unha capa equina de cor ocre dourada coas crinas e cola de cor branca arxéntea, característica das razas americanas. O manto dourado con crinas e cola brancas é unha herdanza que procede do cabalo español, que tamén está presente esporadicamente no cabalo cuarto de milla e o *Saddlebred*.

O xene crema é o que ocasiona esta capa. É un xene dominante incompleto, o que significa que cando hai un só alelo (heterocigocia) causa a desaparición de preto do 50 % do pigmento vermello (feomelanina), diluíndo lixeiramente a capa alazá e orixinando a cor ocre dourado. S*e*ndo «e» o xene de cor vermella e «Cr» o xene crema, a fórmula xenética da capa palomino será «*eeCr*».

## Cría 
Aínda que non se considera unha raza en sentido estrito, en Estados Unidos é un manto moi popular e ten unha asociación dedicada á súa conservación, a *American Palomino Horse Association*, que rexistra os individuos que presentan esta característica xenética; pero para que un individuo sexa rexistrado debe estar presente nun rexistro de raza como o do cuarto de milla, o cabalo árabe, o español ou o purosangue.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cabalo baio
Trastorno por estrés postraumático

O **trastorno por estrés postraumático** ou **TEPT** é un trastorno mental clasificado dentro do grupo dos trastornos relacionados con traumas e factores de estrés (Dsm 5) como unha agresión sexual, a guerra, un accidente de tráfico, ou calquera outra ameaza da vida das persoas. Caracterízase pola aparición de síntomas específicos trala exposición a un acontecemento estresante, extremadamente traumático, que involucra un dano físico ou é de natureza extraordinariamente ameazadora ou catastrófica para o individuo. Os síntomas poden incluír trastornos de pensamento e emocionais, ou soños relacionados cos eventos que causaron o trauma, así como evasión da realidade e un incremento da reacción de loita ou fuxida.

## Notas
Trastorno depresivo maior

O **trastorno depresivo maior** (MDD polas súas siglas en inglés) tamén coñecido como depresión clínica, depresión maior, depresión unipolar ou trastorno unipolar depresivo; ou como depresión recorrente no caso de presentarse repetidos episodios) é unha enfermidade mental que se caracteriza por un estado de ánimo invasivo e persistente acompañado dunha baixa autoestima e unha perda de interese ou de pracer (anhedonia) en actividades que normalmente se considerarían entretidas. O termo “depresión” é empregado de moitas formas diferentes. É comunmente utilizado para referirse a esta síndrome, pero pode referirse, tanto a outros diversos estados de ánimo ou a un estado de ánimo en específico. e até un 60% das persoas que morren por suicidio teñen depresión ou outro trastorno do estado de ánimo.

O diagnóstico do trastorno depresivo baséase nas experiencias do paciente, no comportamento reportado por amigos ou familiares e unha avaliación do estado mental. Non existe unha proba de laboratorio que diagnostique o trastorno de depresión maior; con todo, os médicos xeralmente solicitan probas que revelen condicións físicas que poidan provocar síntomas similares. Comunmente, as persoas que padecen deste trastorno comezan a mostrar síntomas entre os 20 e 30 anos, con maior presenza entre os 30 e os 40 anos.

As persoas son tratadas con antidepresivos e, en moitos casos, reciben asistencia, particularmente terapia cognitiva condutual. O tratamento por medio de medicamentos parece ser efectivo, porén, en ocasións o efecto vese reflectido unicamente en pacientes que padecen de depresión severa. A hospitalización chega a ser necesaria en casos asociados con auto-neglixencia ou cando hai certo nivel de risco de dano a si mesmo ou a outras persoas. A terapia electroconvulsiva podería ser outra alternativa para tratar o trastorno depresivo maior. O desenvolvemento do trastorno varía amplamente, dende un episodio de semanas, até unha enfermidade crónica. Os individuos deprimidos teñen unha menor esperanza de vida que aqueles sen depresión, isto relaciónase de gran maneira coa susceptibilidad a padecer enfermidades médicas. Non está claro se a medicación afecta ó risco de cometer suicidio. Todo tipo de pacientes, tanto actuais como aqueles que padeceron a enfermidade nalgún punto, poden resultar estigmatizados.

## Notas