open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Betume

O **betume** é unha mestura de substancias orgánicas altamente viscosa, negra, de alta densidade completamente soluble en disulfuro de carbono e composta principalmente por hidrocarburos aromáticos policíclicos. É un nome xenérico de varias substancias, compostas principalmente de carbono e hidróxeno, que se atopan na natureza e arden con chama, fume mesto e cheiro peculiar. A maioría dos betumes contén xofre e varios metais pesados como níquel, vanadio, chumbo, cromo, mercurio e tamén arsénico, selenio e outros elementos tóxicos. Os betumes poden acadar unha boa conservación de plantas e animais, que forman fósiles nas rochas. O betume tamén se atopa nos meteoritos, rochas arcaicas, mineralizacións de cobre e zinc, e en covas. É posible que o betume sexa o principal material formado durante a acreción da terra e fora procesado polas bacterias que consomen hidrocarburos.miniatura|Betume natural.|centro
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fernández Canovas, M.  "Materiales Bituminosos"
* Moncayo V., Jesús. "Manual de pavimentos: asfalto, adoquín, empedrado, concreto"
Dinamita

[miniatura|dereita|Diagrama da dinamita: A. Material absorbente poroso mesturado con [nitroglicerina. B. Capa cilíndrica que envolve o material explosivo.C. Detonador.D. Cable eléctrico que se conecta ao detonador]]
A **dinamita** é un explosivo feito de nitroglicerina, absorbentes e estabilizadores. Foi inventada polo químico e enxeñeiro sueco Alfred Nobel en Geesthacht, e patentada en 1867.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cartwright, A. P. (1964). *The Dynamite Company: The Story of African Explosives and Chemical Industries Limited*. Cape Town: Purnell & Sons (S.A.) (Pty) Ltd.
* Schück, H. and Sohlman, R. (1929). *The Life of Alfred Nobel*. Londres: William Heinemann Ltd.
Beverly Hills Teens

***Beverly Hills Teens*** é unha serie de televisión de animación producido por DIC Entertainment. Distribuído por Access Syndication e estreado orixinalmente nos Estados Unidos de América o 21 de setembro de 1987 até o 18 de decembro de 1987, a serie consta dunha soa tempada, cun total de 65 episodios, de 30 minutos de duración.

## Personaxes 
*Michael Beattie como Wilshire Brentwood / Buck Huckster 
*Karen Bernstein como Tara Belle / Jett
*Terri Hawkes como Bianca Dupree / Blaze Summers / Jillian Thorndyke 
*Hadley Kay como guitarra de Gig / Radley 
*Corrine Koslo como Nikki Darling
*Mary Long como Larke Tanner / Empress 
*Stephen McMulkin como Pierce Thorndyke III
*Tracey Moore como Bianca Dupree / Blaze Summers / Jillian Thorndyke 
*Jonathan Potts como Troy Jeffries
*Sean Roberge como Chester McTech
*Mark Saunders como Gig / Pierce Thorndyke Jr. (pai de Jillian & Pierce) 
*Joanna Schellenberg como Brenda "Switchboard" McTech 
*Linda Sorenson como Fifi
*Michelle St. John como Shanelle Spencer

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Labrego, labrega

Un **labrego** ou unha **labrega**, ou **campesiño** ou **campesiña**, é unha persoa que ten como oficio traballar as terras. É un traballador agrícola preindustrial con propiedade limitada da terra, e na Idade Media vivía baixo o feudalismo e pagaba alugueiro, impostos, taxas ou servizos a un propietario.

O labrego tradicionalmente é definido en socioloxía como o membro dunha comunidade nunha sociedade agraria ou rural. Cando o labrego se atopa illado en grandes propiedades do seu dominio, ou manexa a súa produción cunha considerable orientación comercial, transfórmase nun granxeiro. Os labregos teñen os coñecementos que lles deu a xestión do medio de produción, a terra, e a experiencia acumulada, con éxitos e fracasos, ó longo de xeracións.

## Definición 
[miniatura|dereita|*[Des glaneuses* (Jean-François Millet, 1857).]]
Segundo a Declaración das Nacións Unidas sobre os Dereitos dos Labregos, "enténdese por *labrego* toda persoa que se dedique ou pretenda dedicarse, xa sexa de maneira individual ou en asociación con outras ou como comunidade, á produción agrícola en pequena escala para subsistir ou comerciar e que para iso recurra en gran medida, aínda que non necesariamente en exclusiva, á man de obra dos membros da súa familia ou do seu fogar e a outras formas non monetarias de organización do traballo, e que teña un vínculo especial de dependencia e apego coa terra".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Figes, Orlando. "The Peasantry" en
Louis-Sébastien Mercier

**Louis-Sébastien Mercier**, nado en París o 6 de xuño de 1740 e finado na mesma cidade o 25 de abril de 1814, foi un prolífico escritor, dramaturgo e crítico francés do período do Prerromanticismo. Unha das obras polas que hoxe é máis coñecido é *L’An 2440* (1771), unha ucronía pertencente ao xénero da ciencia ficción.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Textos orixinais do autor
Joseph Hall

**Joseph Hall**, nado en Ashby-de-la-Zouch en 1574 e finado en Heigham en 1656, foi un bispo anglicano, poeta e escritor británico, tanto en lingua inglesa coma latina. Nesta última, destaca a súa distopía intitulada *Un mundo distinto e igual*, escrita en 1605 ou 1607.

## Obra principal 
**Holy Observations Lib. I* (1607).
*''Some few of David's Psalmes Metaphrased* (1609).
**Three Centuries of Meditations and Vowes, Divine and Morall* (1606, 1607, 1609).
**The Arte of Divine Meditation* (1607).
**Contemplations on the Historical Passages of the Old and New Testaments* (1614).
**Heaven upon Earth, or of True Peace and Tranquillitie of Mind* (1606).
**Occasional Meditations* (1630).
**Henochisme; or a Treatise showing how to walk with God* (1639).
**The Devout Soul; or Rules of Heavenly Devotion* (1644).
**The Balm of Gilead* (1646, 1752).
**Christ Mysticall; or the blessed union of Christ and his Members* (1647).
**Susurrium cum Deo* (1659).
**The Great Mysterie of Godliness* (1650).
**Resolutions and Decisions of Divers Practicall cases of Conscience* (1649, 1650, 1654).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Mundus Alter Et Idem* obra satírica do autor. 
* *Contemplations on the Historical Passages of the Old and New Testaments'' reimpresa en 1868.
Johannes Valentinus Andreae

**Johannes Valentinus Andreae**, nado o 17 de agosto de 1586 e finado o 27 de xuño de 1654, foi un teólogo xermano que seguiu os pasos de Johann Arndt e mostrou un grande interese pola alquimia, o misticismo e o teatro. Escribiu algunhas obras en latín, en ocasións consideradas como protociencia ficción.

## Obra principal 
* *Compendium Mathematicum* (1614)
* *Christianopolis* (en alemán e latín), Stuttgart, Calwer Verlag, 1972.
* *Turris Babel* (1619).
* *Invitatio Fraternitatis Christi* (1617)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía .
Foofur

***Foofur*** é unha serie de animación estadounidense creada e producida por Hanna-Barbera Productions. Estreada na NBC dende 1986 a 1988, contaba as aventuras dun can azul e delgado. Foi producido en parte por William Hanna. Unha serie de banda deseñada, baseada na serie de televisión, foi producido e estreado por Star Comics.

## Personaxes 
* Frank Welker como Foofur
* Michael Bell como Harvey
* Susan Blu como Dolly
* William Callaway como Burt
* Pat Carroll como Hazel
* Peter Cullen como Baby, Vinni
* David Doyle como Mel
* Richard Gautier como Louis
* Christina Lange como Rocki
* Allan Melvin como Chucky
* Don Messick como Pepe
* Jonathan Schmock como Fritz Carlos
* Susan Silo como Mrs. Escrow
* Susan Tolsky como Annabell
* Chick Vennera como Sam
* Eugene Williams como Fencer

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Frase feita

As **frases feitas** son unidades formadas por un grupo de palabras que se empregan de xeito estábel na lingua. Adoitan ter unha forma fixada que non admite variacións. A frase feita adquire un significado propio, diferente ao da suma das palabras individuais que a forman e lonxe do seu sentido literal. Isto pódese observar nas expresións *dar un brazo por algo*, que ten o significado de 'sacrificarse', *baixar a garda* 'relaxarse' ou *beber os ventos* 'gustar moito'.

## Exemplos 
* Rápido: *coma un lóstrego*, *coma un raio*, *a fume de carozo*, *a lume de biqueira*, *a máis non dar*, *ás carreiras*.
* Falar moito ou falar de máis: *darlle ao tarabelo*, *botar a lingua (a) pacer*, *falar polas orellas*, *falar por sete*, *darlle ao badal*.
* Estar forte, san: *estar coma un buxo*, *coma un carballo*; *ser forte coma un breu*.
* Ser listo, espelido: *listo coma un allo*, *ser coma un cuco*, *ter ourellas de raposo*.
* Estar distraído: *estar nas verzas*, *estar nas patacas*, *estar nos biosbardos*, *andar aos biosbardos*.
* Non ter cartos: *non ter un can*, *andar á miñoca*, *non ter un pataco*.
* Buscar o proveito propio: *varrer para a casa*, *levar a auga para o seu muíño*.
* Rematar unha conversa, discusión: *morra o conto*, *botar terra ao asunto*.
* Ter o mando: *cortar o bacallau*, *ter a vara e a besta*.
* Calar, non replicar: *agachar as orellas*, *baixar as orellas*, *marchar coas orellas gachas*, *marchar co rabo entre as pernas*.
* Namorar a alguén, cortexar: *facer as beiras*, *facer a roda*.

## Notas
Waiblingen

**Waiblingen** é unha cidade situada a uns 15&nbsp;km ao nordés de Stuttgart no Land de Baden-Württemberg, no suroeste de Alemaña.

É a capital e a cidade máis grande do distrito de Rems-Murr.

Do nome do seu antigo castelo deriva a apelación de xibelinos.

## Historia 
*885: Primeira mención escrita polo emperador carolinxio de Occidente Carlos III o Gordo.
*1971: Gotthard Heinrici, xeneral alemán da Wehrmacht, faleceu o 13 de decembro nesta localidade.

## Xeografía 
Waiblingen componse dun núcleo e dos barrios de Beinstein, Bittenfeld, Hegnach, Hohenacker e Neustadt, que se integraron en Waiblingen como parte das reformas territoriais dos anos 1970.

## Véxase tamén
Pierre Mauroy

**Pierre Mauroy**, nado en Cartignies o 5 de xullo de 1928 e finado en Clamart o 7 de xuño de 2013, foi un político francés. Ocupou o cargo de primeiro ministro durante a presidencia de François Mitterrand, dende o 21 de maio de 1981 ata o 17 de xullo de 1984.

En 1969, Mauroy participou na reestruturación do Sección Francesa da Internacional Obreira como Partido Socialista.
Norma Stitz

**Annie Hawkins-Turner**, nada en Atlanta o 26 de decembro de 1958, é unha modelo pornográfica fetiche máis coñecida polo seu alcume **Norma Stitz**. O tamaño dos seus peitos é 102ZZZ, e cada un deles pesa arredor de 25&nbsp;kg segundo a revista británica "This Morning", onde apareceu o 23 de xuño de 2011. No ano 1999, recibiu o Récord Guinness por ser a persoa cos peitos naturais meirandes do mundo.

## Premios 
*1999 - Certificado do *Libro Guinness dos Récords* por posuír os meirandes peitos naturais do mundo.
*2003 - AVN Awards - *Adult Video Nudes Award* (The Amazing Norma Stitz).

## Filmografía 
* ''Norma's First Home Video* #1
* *Norma Stitz Swings to the Beat* #13
* *Norma Stitz and Her Bra* #14
* *Norma Stitz the Giant* #24
* *Norma Stitz Wakes Up Wet and Ready* #27
* *Norma Stitz Smokes; Norma Stitz @ 295&nbsp;lbs.* #33
* *Norma Stitz /Japan/ Guinness Books of Records* #36
* *Norma Stitz The Unusual Maid'' #39

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial 
*
Símbolos de Christoffel

En matemáticas e física, os **símbolos de Christoffel**, así nomeados por Elwin Bruno Christoffel (1829 - 1900), son expresións en coordenadas espaciais empregadas para describir unha conexión sobre unha variedade. Principalmente son usadas para describir a conexión de Levi-Civita derivada do tensor métrico dunha variedade riemanniana ou pseudo-riemanniana. É moi habitual empregar os símbolos de Christoffel cando se fan cálculos teóricos que implican xeometría. Ademais, a notación formal (sen índices) para a conexión de Levi-Civita, é elegante e permite que os teoremas sexan establecidos dun modo breve, pero resultan pouco prácticos, en xeral, para realizar cálculos.

Os símbolos de Christoffel úsanse para realizar cálculos en coordenadas. Por exemplo, para derivación (covariante) de vectores ou tensores en xeral. En particular, o tensor de curvatura (riemanniano) pode expresarse en termos dos símbolos de Christoffel e das súas primeiras derivadas parciais.

En relatividade xeral, as conexións xogan un papel nos campos de forzas gravitacionais onde o potencial gravitacional actúa como tensor métrico.

## Definición 
Sexa  (M,\nabla) unha variedade diferenciable cunha conexión \nabla e sexan  (x^1,\dots,x^n) coordenadas locais en M. Se denotamos a derivada parcial na dirección de x^i por \partial x^i, definimos os símbolos de Christoffel da conexión \nabla como as funcións \Gamma^l_{ij}(x^1,\dots,x^n)  tales que
 \nabla_{\partial{x^i}} \partial{x^j}=\Gamma^\ell_{ij} {\partial x^{\ell}}.
Ademais esta definición é independente do criterio de singo que se elixa para a curvatura.

## Xeometría riemanniana (e pseudo-riemanniana) 
Sexa (M,g) unha variedade (pseudo-)riemanniana e sexan (x^1,\dots,x^n) unhas coordenadas locais de M. Así, o tensor métrico g exprésase en coordenadas comog(x^1,\dots,x^n)=g_{ij}(x^1,\dots,x^n) dx^i\otimes dx^j.

Definimos os símbolos de Christoffel de primeira especie en p por:
 
 	\Gamma_{ijl}=\frac{1}{2}\left(
 		\frac{\partial g_{lj}}{\partial x^i}
 		+\frac{\partial g_{li}}{\partial x^j}
 	    -\frac{\partial g_{ij}}{\partial x^l}
 	\right). 

A partir dos anteriores, definimos os símbolos de Christoffel de segunda especie por:  
 \Gamma^k_{ij} =g^{kl}\Gamma_{ijl}.
Deste xeito, verifícase que \nabla_{\partial{x^i}} \partial{x^j}=\Gamma^\ell_{ij} {\partial x^{\ell}}, onde \nabla denota a conexión de Levi-Civita de (M,g).

## Notas
Caixa SOS

A **caixa SOS** é a rexión do promotor de varios xenes cuxo represor común é LexA, que se une a eles para reprimir a transcrición das proteínas inducidas por SOS. Isto ocorre en ausencia de danos no ADN. En presenza de danos no ADN a unión de LexA é inactivada polo activador RecA. As caixas SOS son distintas dun organismo a outro nas súas secuencias de ADN e na afinidade da unión a LexA. Ademais, as caixas SOS poden estar presentes de maneira dual e solapada, é dicir, pode haber máis dunha caixa SOS dentro do mesmo promotor.

## Exemplos 
Ver nomenclatura dos ácidos nucleicos para unha explicación das letras nucleotídicas que non son as típicas GATC.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Resposta SOS
* Xene SOS
* LexA
* RecA

### Bibliografía 
* 
*
Solomon Mutswairo

**Solomon Mangwiro Mutswairo**, nado en Zawu o 26 de abril de 1924 e finado en novembro de 2005  foi un escritor zimbabwés, que escribiu en 1957 a primeira novela en lingua shona, *Feso*.

## Traxectoria 
Mutswiro medrou en Zambia e estudou na Universidade de Fort Hare, e despois foi profesor e director de escola. *Feso*, escrita a finais da década de 1940 dialecto zezuru e publicada en 1957 en Suráfrica co apoio da oficina gobernamental de publicacións de Rodesia do Sur pero sen incluír o primeiro capítulo orixinal, é unha narración con implicacións políticas sutís cunha trama que se desenvolve no século XVII, antes da colonización europea, mo medio dunha guerra entre dúas tribos.  Máis aló o uso da lingua shona, a novela incorpora numerosas características da cultura zezuru oral, incluíndo cancións e técnicas de recitado. A obra transcendeu á pequena elite intelectual do país, e *Feso* converteuse nunha obra popular, e mesmo ensinouse nas escolas, ata que o goberno rodesiano a prohibiu a mediados da década de 1960.

Despois de publicala Mutswairo foi estudar aos Estados Unidos a primeiros da década de 1960, orixinalmente cunha bolsa Fulbright.  Recibiu o doutorada na Universidade Howard en 1978, coa tese *Oral Literature in Zimbabwe: An Analytico-Interpretive Approach*. Mutswairo tamén escribiu poesía e prosa en inglés. Publicou dúas novelas históricas sobre as figuras históricas do século XIX Kadungure Mapondera e Chaminuka. Parte da súa poesía shona traduciuna ao inglés e publicouna en *Zimbabwe: Prose and Poetry*. Foi ademais presidente do National Arts Council of Zimbabwe a finais da década de 1950. Mutswairo é autor da  letra de "Simudzai mureza weZimbabwe",  o himno nacional zimbabwés.

## Obras 
* *Feso.* , Cape Town:Oxford University Press1, 1957.
* *Zimbabwe: Prose and Poetry* (editor e contribuidor). Washington: Three Continents, 1974.
* *Mapondera, Soldier Of Zimbabwe.* Washington: Three Continents, 1978.
* *Tagutapadare: Poems for children* (poemas infantís en shona con tradución ao inglés), 1982
* *Chaminuka, Prophet Of Zimbabwe.* Washington: Three Continents, 1983.
* *Nduri DzeZimbabwe* (contribuidor, antoloxía de poemas celebrando a independencia de Cimbaue), 1983
* *Mweya waNehanda*  (teatro en shona)  Harare:College Press, 1988 
* *Hamandishe* (novela en shona), 1988
* *Introduction to Shona Culture.* Zimbabwe: Juta Zimbabwe, 1996.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bessant, Leslie. "Songs of Chiweshe and Songs of Zimbabwe." *African Affairs,* Vol. 93, No. 370. (1994), 43-73.
* Burgess, Don. "Three Continents Press: A Blazer of Trails." *Journal of Black Studies,* Vol. 12, No. 4. (1982), 451-456.
* Burgess, M. Elaine. "Ethnic Scale and Intensity: The Zimbabwean Experience." *Social Forces,* Vol. 59, No. 3. (1981), 601-626.
* Chimhundu, Herbert. "Early Missionaries and the Ethnolinguistic Factor during the 'Invention of Tribalism' in Zimbabwe." *The Journal of African History,* Vol. 33, No. 1. (1992), 87-109.
* Ranger, Terence. "The People in African Resistance: A Review." *Journal of Southern African Studies,* Vol. 4, No. 1, (1977), 125-146.
Flores Historiarum

***Flores Historiarum*** (en galego: *Flores das historias*) é unha crónica en latín sobre a historia inglesa, que rexistra desde os primeiros anos até 1326 (aínda que algúns dos manuscritos máis temperáns terminan en 1306). Foi compilada por diversas persoas e rapidamente adquiriu popularidade contemporánea, polo que foi continuada por moitas mans en diferentes tradicións de escritura. Entre o vinte manuscritos conservados están os compilados na abadía de St Benet, en Norfolk, continuados na abadía de Tintern (Royal Mss 14.c.6), na catedral de Norwich (Cottoniana Claudio E 8), na catedral de Rochester (Cottoniana Nerón D 2), na catedral de San Paulo en Londres (Lambeth Mss 1106), na catedral de Southwark (Biblioteca Bodleiana, Rawlinson Mss B 177), e na abadía de San Agostiño en Canterbury (Harleian Mss 641). O principal valor da obra pode verse no traballo realizado por Roger de Wendover, o seu relato dos acontecementos de 1216 a 1235.

Foi escrito orixinalmente na abadía de St Albans e logo na abadía de Westminster. O manuscrito máis antigo, que foi a base para todos os seguintes, consérvase na Biblioteca Chetham de Mánchester. Suponse que este núcleo da parte máis temperá de *Flores Historiarum* foi compilado por John de Cella (tamén coñecido como John de Wallingford), abade de St Albans entre 1195 e 1214, aínda que isto é cuestionábel. O traballo de John comezou a partir do ano 1188. Este manuscrito chegou até 1265, con breves notas e emendas da man de Mateu de París. A seguinte compilación levou a crónica até 1306, outra que comprendía de 1306 a 1325-1326 foi recompilada en Westminster por Robert de Reading e outro monxe de Westminster.

O título de *Flores Historiarum* foille asignado por outro escritor de St Albans, Roger de Wendover, quen levou a súa descrición cronolóxica até 1235, o ano previo á súa morte. Roger afirma no seu prólogo que seleccionou «dos libros dos escritores católicos dignos de crédito, así como se obteñen flores de varias cores de diferentes campos», por iso é polo que chamou á súa obra *Flores Historiarum.* A obra foi atribuída durante moito tempo a Matthew de Westminster, ata que Henry Richards Luard demostrou que en realidade se trataba de Mateu de París. Como a maioría das crónicas, na actualidade non se valora tanto polo que compilou de autores anteriores senón pola súa narrativa detallada e dinámica dos acontecementos contemporáneos, desde 1216 até 1235, incluíndo a firma da Carta Magna polo rei Xoán I de Inglaterra en Runnymede.
## Tradición 
* *Flores Historiarum* foi impreso por primeira vez, procedente dun só manuscrito, por Matthew Parker, Arcebispo de Canterbury, en 1567. A mellor edición é a edición completa coa introdución de Henry Richards Luard para Rolls series (3 volumes, Londres, 1890). Foi traducido ao Inglés por C. D. Yonge (Londres, 1853).

## Notas
Paracuellos de Jiloca

**Paracuellos de Jiloca** é un municipio aragonés localizado a algo menos de 5 quilómetros de Calatayud, na provincia de Zaragoza. Trátase dunha zona montañosa con abundancia de bosque e na que predomina a agricultura.

## Demografía 
## Política local 
### Alcaldía 
### Resultados electorais 
## Notas
Mateu de París

**Mateu de París** (en latín: Matthæus Parisiensis), nado ca. 1200 e finado en 1259, foi un monxe beneditino e historiador inglés, que viviu na abadía de St Albans en Hertfordshire.

## Traxectoria
A pesar do seu nome e do seu coñecemento do francés, naceu en Inglaterra, aínda que quizais estudou en París.

Continuou a redacción da *Chronica Majora*, onde dá unha visión negativa da política rexia, mentres que na súa obra abreviada, a *Historia Anglorum* (escrita cara a 1253), as pasaxes críticas foron expurgadas. Foi un vehemente defensor das ordes monásticas fronte ao clero secular e os mendicantes. Tamén resulta rechamante a franqueza coa que critica á corte pontificia.

## Galería de imaxes 

File:Llywelyn the Great.JPG|Llywelyn o Grande cos seus fillos Gruffydd e Dafydd, c. 1259
File:BritLibCottonNeroDiiFol183vPersecutedJews.jpg|Persecución de xudeus. Biblioteca Británica, Cotton Nero D. I., folio 183v.
File:Paris.elefant.jpg|Elefante nas Chronica Majora II, 1235–1259. Parker Library, Corpus Christi College, MS 16, fol. ivr.
File:DublinTrinityCollegeMSEi40LifeAlbanFol45rMartyrdomAmphibalus.jpg|Martirio de San Anfíbalo, manuscrito do século XIII da vida de San Albano. Biblioteca do Trinity College, MS E. I. 40, folio 45r.

## Notas
Lugares de Cerdedo-Cotobade

miniatura|Casa do concello de Cerdedo-Cotobade.
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Cerdedo-Cotobade**

## Lugares de Cerdedo-Cotobade
### Aguasantas
### Almofrei
### Borela
### Carballedo
### Caroi
### Castro
### Cerdedo
### Corredoira
### Figueiroa
### Folgoso
### Loureiro
### Parada
### Pedre
### Quireza
### Rebordelo
### Sacos
### San Xurxo de Sacos
### Tenorio
### Tomonde
### Valongo
### Viascón
## Parroquias de Cerdedo-Cotobade
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Cerdedo-Cotobade
*Galería de imaxes de Cerdedo-Cotobade
Resposta adaptativa (bacterias)

A **resposta adaptativa** (*adaptive response* na literatura inglesa) é unha forma de reparación do ADN directa atopada na bacteria *Escherichia coli*, que protexe o ADN dos danos causados por axentes externos alquilantes. É un dos tipos de resposta que teñen as bacterias ante os danos ao ADN (ver tamén resposta SOS). A resposta adaptativa iníciase contra a alquilación dos nucleótidos, particularmente a metilación da guanina ou timina. Baixo unha exposición continuada a un tratamento de baixo nivel con mutáxenos alquilantes, *E. coli* pode adaptarse á presenza do mutáxeno, facendo que un tratamento posterior con altas doses do mesmo axente sexa menos efectivo.
Este mecanismo utiliza catro xenes relacionados, tamén chamados “xenes SOS”: ada, alkA, alkB, e aidB, cada un dos cales actúa en residuos específicos, todos regulados pola proteína Ada.

A resposta adaptativa é mediada pola proteína Ada (que forma parte do regulón Ada), a cal transfire covalentemente grupos alquilo dun ADN danado a un dos seus dous aminoácidos cisteína activos aceptores de metilo, que son: Cys69 e Cys321. Este proceso é irreversible incrementando a actividade de reparación da alquilación.
* alkB codifica unha oxidorredutase dependente de ferro; e está asociada coa reparación do ADN porque este xene pode reparar lesións no ADN de fagos de ADN antes da infección. Tamén se demostrou que alkB é necesario para a reactivación de fagos monocatenarios tratado con MMS (axente metilante metil metanosulfonato), e como non hai lesións que eliminar, suxeriuse que alkBB está implicado na replicación do ADN molde danado. Ademais, o feito de que alkB poida conferir resistencia a un axente metilante indica que funciona por si mesmo.

## Notas
Huacachina

miniatura|dereita|380px|Oasis de Huacachina.
380px|miniatura|dereita|Vista panorámica da lagoa.
380px|miniatura|dereita|Vista panorámica do oasis e os seus arredores.
A **lagoa de Huacachina** é un oasis situado a 5&nbsp;km ao oeste da cidade de Ica (no Perú) e a 60 km ao leste da costa do océano Pacífico. Preséntase como un verdadeiro oasis natural no medio das areas brancas do deserto costeiro do Perú. De augas cor verde esmeralda, xurdiu debido ao afloramento de correntes subterráneas e ao redor dela hai unha abundante vexetación composta de palmeiras, eucaliptos (especies introducidas) e a especie de alfarrobeira coñecida como huarango, que serven para o descanso das aves migratorias que pasan por esta rexión. Tamén é coñecido como o oasis de América.

Huacachina ten unha poboación permanente de arredor de cen persoas aínda que acolle decenas de milleiros de turistas cada ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Imaxe xigapixel de Huacachina
Deserto do Pacífico

O **deserto do Pacífico**, tamén chamado **deserto de Atacama-Sechura** polo Fondo Mundial para a Natureza, é un extenso deserto costeiro de clima subtropical atravesado por ríos curtos de réxime estacional. Percorre o litoral occidental de América do Sur dende o océano Pacífico até a cordilleira dos Andes, entre as latitudes 6°S e 27°S, aproximadamente, en territorios que pertencen ao Perú e a Chile.

## Ecosistema 
Nesta ecorrexión atópanse incluídos tódolos desertos costeiros de Chile e do Perú, tales como o deserto de Atacama, o deserto de Sechura e moitos outros desertos pequenos separados por vales que conforman o deserto costeiro do Perú.

Forma unha franxa de 30 a 100&nbsp;km de ancho ao longo da costa e chega até os 600-1000&nbsp;msnm cara ao norte e os 2000&nbsp;msnm no sur.

## Clima 
Caracterízase por ter unhas condicións de aridez extrema. Nel atópase o clima máis árido do mundo, especialmente no deserto de Atacama.

## Notas
David Pérez Pallas

**David Pérez Pallas**, nado en Vigo o 24 de agosto de 1987, é un exárbitro de fútbol galego.

## Traxectoria
A súa relación co fútbol comezou ao xogar no CD Valladares xa de neno, pero abandonou a práctica competitiva na mocidade, para prepararse como árbitro. Afiliado ao colexio galego, despois de tres tempadas en Terceira División, no ano 2010 ascendeu a Segunda División B e só dous anos máis tarde, en 2012, ascendeu a Segunda División, categoría na que arbitrou durante sete campañas. Debutou na categoría nun Guadalajara - Girona e dirixiu un total de 144 encontros en Segunda. 

En 2019 pasou a traballar como árbitro VAR en Segunda, labor que realizou ata que en maio de 2023 foi cesado xunto a outros cinco colexiados pola Federación Española de Fútbol e polo Comité Técnico de Árbitros.

## Vida persoal
Estudou Telecomunicacións na Universidade de Vigo.

## Notas
Antonio Taboada Soto

**Antonio Taboada Soto**, nado o 13 de agosto de 1952 e finado na mesma cidade o 28 de febreiro de 1993, foi un árbitro de fútbol galego.

## Traxectoria
Afiliado ao colexio galego de árbitros.

Debutou en primeira división masculina o 9 de setembro de 1986, nun partido entre o CA Osasuna e o CE Sabadell. Durante esa tempada disputou 12 partidos, nove deles correspondentes á liga regular e os outros tres ás promocións e play-offs finais. Mantivo ese número de partidos (11, 11, 10) durante as tres seguintes temporadas. Na temporada 1990-91 detectóuselle un cancro co que o seu percorrido deportivo foi máis limitado, con só cinco partidos. En outubro de 1991 dirixiu o seu derradeiro partido, un Rayo Vallecano - Cádiz CF.
Rubén Eiriz

**Rubén Eiriz Mata**, nado na Coruña o 13 de novembro de 1979, é un árbitro de fútbol e de fútbol praia galego.

## Traxectoria
Mudouse á Coruña sendo neno, se ben marchou traballar a Donostia (País Vasco). Árbitro afiliado ao colexio galego, no ano 2011 ascendeu a Segunda División "B" e tres anos máis tarde, en 2014, ascendeu a Segunda División, categoría na que segue arbitrando na temporada 2016-2017.

Tamén é árbitro de fútbol praia, onde ten dirixido partidos internacionais do máximo nivel. Entre outros dirixiu partidos das fases finais da Copa do Mundo de Fútbol Praia de 2007, xogada no Río de Xaneiro, de 2009, xogada en Dubai, e de 2015, que tivo lugar en Portugal. Nesta última arbitrou o encontro final entre as seleccións de Portugal e Tahití, que se saldou coa vitoria portuguesa por 5-3. Logo dese encontro deixou o fútbol-praia para concentrarse no fútbol sobre herba.

## Vida persoal
Profesionalmente é garda civil.

## Notas
Aron Ralston

**Aron Lee Ralston**, nado en Marion, Ohio, o 27 de outubro de 1975, é un deportista, enxeñeiro e orador motivacional estadounidense. Sobreviviu a un accidente nun canón no sueste de Utah no 2003, durante o cal el mesmo se amputou o antebrazo dereito cunha navalla sen gume co obxectivo de ceibarse dunha rocha despredida que o atrapou en Blue John Canyon durante cinco días e sete horas (127 horas). Despois de ceibarse, tivo que facer só o camiño polo resto do canón, e despois fixo rappel 20 m nun cantil para chegar a unha zona segura.

O incidente está documentado na autobiografía de Ralston *Between a Rock and a Hard Place* e nun filme baseado na súa historia *127 Hours* protagonizado por James Franco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
A moza con pendente de perla

***A moza con pendente de perla*** (), ou tamén ***A moza da perla***, é unha pintura ao óleo do pintor do Século de Ouro dos Países Baixos Johannes Vermeer, datada de c. 1665. Con varios nomes ao longo dos séculos, ficou coñecida polo seu título actual no final do século XX debido ao pendente usado pola moza retratada. A obra encóntrase na colección do Mauritshuis da Haia desde 1902 e foi obxecto de varios tratamentos literarios e cinematográficos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Centro Vermeer de Delft

### Bibliografía 
*
Aprendizaxe cultural

A **aprendizaxe cultural**, tamén chamada **transmisión cultural**, é a forma que ten un grupo de persoas ou animais dentro dunha sociedade ou cultura de aprender e transmitir información. Os estilos de aprendizaxe están altamente influenciados por como a cultura integra socialmente os seus nenos e nenas e xente nova. Nos últimos cincuenta anos publicáronse estudos transculturais que se centraban principalmente nas diferenzas entre as culturas orientais e as occidentais (Chang, et al., 2010). Estas diferenzas ambientais inclúen o clima, os patróns de migracións, as guerras, a sustentabilidade agrícola e os patóxenos endémicos. Crese que a evolución cultural, sobre a cal se constrúe a aprendizaxe cultural, é un produto dos últimos 10 000 anos e que garda pouca relación coa xenética (Chang, et al., 2010).

A aprendizaxe cultural permite aos individuos adquirir habilidades que serían incapaces de conseguir de xeito independente durante as súas vidas (Van Schaik & Burkart, 2011). Crese que a aprendizaxe cultural é especialmente importante en humanos. Os seres humanos son destetados a unha idade máis temperá en comparación coa aparición da dentición adulta (MacDonald, 2007). A inmadurez da dentadura e do sistema dixestivo, o tempo requirido para o desenvolvemento do cerebro, a rapidez de crecemento do esqueleto que necesita o cativo para chegar á altura e forza do adulto, significan que os meniños teñen necesidades dixestivas especiais e son dependentes dos adultos durante longos períodos de tempo (MacDonald, 2007). Este tempo de dependencia constitúe tamén o tempo necesario para a aprendizaxe cultural, que acontece antes da transición á idade adulta.

En base á aprendizaxe cultural, a xente crea, recorda e afronta ideas. Entenden e aplican sistemas específicos con significados simbólicos. As culturas son comparadas con mecanismos de control, plans, receitas, normas ou instrucións. Hai diferenzas culturais nas motivacións académicas, nos logros, nos estilos de aprendizaxe e de conformidade (Chang, et al., 2010). A aprendizaxe cultural depende da innovación ou da habilidade de crear novas respostas ao ambiente e da habilidade de comunicar ou imitar o comportamento doutros (Lehmann, Feldman & Kaeuffer, 2010). Os animais capaces de resolver problemas e de imitar o comportamento doutros son capaces, polo tanto, de transmitir información durante xeracións.
Valon Berisha

**Valon Berisha**, nado en Malmö o 7 de febreiro de 1993, é un futbolista noruegués-kosovar que xoga como centrocampista do Red Bull Salzburg na Bundesliga austríaca.

## Traxectoria 
miniatura|Berisha xogando co Red Bull Salzburg o 10 de abril de 2016 contra o Admira
### Primeiros anos 
Berisha naceu en Suecia de pais inmigrantes de etnia albanesa de Kosovo, mais medrou na localidade norueguesa de Egersund, ao sur de Stavanger. Xogou como infantil e xuvenil no club local, o Egersunds IK." O 20 de xuño de 2008, con 15 anos, debutou co equipo principal do Egersunds contra o Staal Jørpeland IL na terceira división norueguesa. As súas boas actuacións impresionaron ao Viking FK, co que firmou en marzo de 2009. Berisha pasou tres períodos de proba na Premier League co Chelsea cando contaba 14 e 15 anos, mentres tamén pasaba tempo co Manchester City e co Aston Villa. Non obstante, Berisha decidiu non firmar contrato en Inglaterra e seguir en Noruega.

### Viking FK 
Berisha fixo o seu debut na Tippeligaen contra o Brann o 21 de marzo de 2010, substituíndo a Vidar Nisja no minuto 85., e nesa tempada realizou un total de doce aparicións na liga. O 31 de outubro marcou o seu primeiro gol nun empate 1-1 contra o Lillestrøm.

Na tempada 2011 Berisha converteuse nun dos xogadores titulares, xogando o 88% do tempo máximo posible, non obstante xogar principalmente na banda esquerda, a medida que pasaba a tempada favorecía máis a posición de centrocampista. O 19 de xuño de 2011, Valon e o seu irmán Veton convertéronse nos primeiros irmáns para xogar xuntos co Viking en 22 anos dende que Jan e Egil Fjetland xogaran contra o Molde ns final da Copa de Noruega de 1989.

### Red Bull Salzburg 
En xullo de 2012, Berisha firmou co Red Bull Salzburg canda o tamén noruegués Håvard Nielsen Tras unha breve enfermidade debutou contra o Admira o 18 de agosto de 2012

## Carreira internacional 
Berisha participou coa selección norueguesa, nas súas diferentes categorías, en máis de corenta ocasións.

A súa primeira convocatorio coa selección absoluta foi o 23 de novembro de 2011 para participar na King's Cup de Tailandia de 2012 e debutou o 15 de xaneiro substituíndo a Alexander Søderlund no minuto 62 nun empate 1-1 contra un combinado danés. Convocado tamén o 14 de febreiro de 2012 contra Irlanda do Norte xogou o 29 de febreiro de 2012.

En 2016, logo que se admitira a Kosovo como membro da FIFA  dicidiu xogar coa selección do país onde naceran seus pais. Debutou con Kosovo o 5 de setembro e marcou un penalti no minuto 60 que permitiu o empate 1-1 contra Finlandia nun partido de cualificación da Copa do Mundo.

## Notas
Condicionamento clásico

miniatura|Un dos cans de Pavlov.
O **condicionamento clásico** ou **reflexo condicionado** refírese a un proceso de aprendizaxe no que un potente estímulo biolóxico (por exemplo, a comida) está vencellado a un estímulo previo neutral (por exemplo, unha campá). Tamén se refire ó proceso de aprendizaxe que se produce grazas a este vencellamento, a través do cal o estímulo neutro trata eliciar unha resposta (por exemplo, a salivación) que adoita semellarse á obtida polo estímulo potente. Estes feitos básicos, foron estudados en detalle por Ivan Pavlov con experimentos con cans. Xunto co condicionamento operante, o condicionamento clásico converteuse na base do condutismo, unha escola da psicoloxía que foi dominante a mediados do século XX e que aínda ten unha importante influencia na práctica da terapia psicolóxica e no estudo do comportamento animal. O condicionamento clásico agora é o mellor entendido dos procesos básicos de aprendizaxe, e os seus substratos neurais están empezando a ser entendidos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dayan, P.; Kakade, S. & Montague, P.R. (2000). Learning and selective attention. *Nature Neuroscience*, 3, 1218–23. Full text
* Jami, S.A.; Wright, W.G. & Glanzman, D.L. (2007). Differential Classical Conditioning of the Gill-Withdrawal Reflex in Aplysia Recruits Both NMDA Receptor-Dependent Enhancement and NMDA Receptor-Dependent Depression of the Reflex. *The Journal of Neuroscience*, 27, 3064–8.
* Kirsch, I.; Lynn, S.J.; Vigorito, M. & Miller, R.R. (2004). The role of cognition in classical and operant conditioning. *Journal of Clinical Psychology*, 60, 369–92.
* Pavlov, I.P. (1927). *Conditioned Reflexes: An Investigation of the Physiological Activity of the Cerebral Cortex* (traducido por G.V. Anrep). Londres: Oxford University Press. Google preview of Dover 2003 reprint
* Rescorla, R.A. & Wagner, A.R. (1972). A theory of Pavlovian conditioning. Variations in effectiveness of reinforcement and non-reinforcement. In A. Black & W.F. Prokasky, Jr. (eds.), *Classical Conditioning II* Nova York: Appleton-Century-Crofts.
HMGA1

A **HMGA1** (*High-mobility group protein HMG-I/HMG-Y*, proteína do grupo de alta mobilidade HMG-I/HMG-Y) é unha proteína que en humanos está codificada polo xene *HMGA1* situado no cromosoma 6.

## Función 
Este xene codifica unha proteína non histónica da cromatina implicada en moitos procesos celulares, incluíndo a regulación da transcrición de xenes inducibles, replicación do ADN, organización da heterocromatina,  integración de retrovirus en cromosomas, e a progresión metastática de células cancerosas.

As proteínas HMGA1 son bastante pequenas (~10-12 kDa); son moléculas básicas, e constan de tres ganchos AT coa secuencia motivo central RGRP (Arg-Gly-Arg-Pro), un novo dominio con enlaces cruzados localizado entre o segundo e terceiro gancho AT, e unha cola ácida C-terminal característica da familia de proteínas HMG, a cal comprende as proteínas HMGA, HMGB e HMGN.

As proteínas de fusión HMGA1-GFP son moi dinámicas in vivo (determinado usando a análise FRAP), pero en contraste tamén mostran afinidade nanomolar para o ADN rico en AT in vitro (determinado bioquimicamente), que podería explicarse debido a unha ampla modificación postraducional in vivo. A HMGA1 únese preferencialmente ao suco menor das rexións ricas en AT do ADN bicatenario usando os seus ganchos AT. Ten pouca estrutura secundaria en solución pero adopta distintas conformacións cando está unida a substratos como o ADN e outras proteínas. As proteínas HMGA1 teñen unha gran cantidade de diversas modificacións postraducionais e están localizadas principalmente no núcleo, especialmente na heterocromatina, pero tamén na mitocondria e a citoplasma.

Recentemente, as proteínas HMGA1, HMGA1a e HMGA1b, poden crear enlaces cruzados coas febras de ADN *in vitro* e poden inducir agrupamentos da cromatina *in vivo*, o que suxire un papel estrutural da proteína HMGA1 na organización da heterocromatina.

Atopáronse polo menos sete variantes de transcrición codificadas en dúas isoformas diferentes (HMGA1a, HMGA1b) para este xene. Discútese se a variante de empalme HMGA1c con só dous ganchos AT e sen cola ácida se é un verdadeiro membro da familia HMGA.

Os ratos que carecen das variantes de *HMGA1*, é dicir, ratos *Hmga1-/-*, son diabéticos, e mostran hipertrofia cardíaca e expresan baixos niveis do receptor de insulina.

## Interaccións 
HMGA1 presenta interaccións con CEBPB e o factor de transcrición Sp1.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Proteínas do grupo de alta mobilidade
* HMGA
* HMGA2
* gancho AT

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*
Pazo do Hórreo

O **Pazo do Hórreo**&nbsp;é un edificio de comezos do século XX situado na Rúa do Hórreo 63, na cidade capital galega de Santiago de Compostela, actual sede do Parlamento de Galicia.

## Historia 
O autor do proxecto do edificio foi Antonio Bermejo Arteaga, contando como mecenas ao político Eugenio Montero Ríos. Inspirouse na francesa *École nationale* ''d'Alfort''. Comezouse a construír o 25 de marzo de 1903, co obxectivo de albergar a Escola de Veterinaria de Santiago de Compostela, inaugurándose para tal fin o 2 de outubro de 1915.

Durante o Directorio Militar da ditadura de Primo de Rivera pechouse a escola, e posteriormente transformaríase nun cuartel.

En 1986, o edificio, que pertencía ao Ministerio de Defensa, foi adquirido polos presidentes da Xunta de Galicia e do Parlamento de Galicia. Tras acometerse reformas, comezou a operar como a sede do Parlamento galego o 1º de marzo de 1989.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* , Diego (2008). 
*
Jorge Romero

**Jorge Romero Montes**, tamén coñecido como **Jorge Santana**, nado o 9 de xaneiro de 1990 nas Palmas de Gran Canaria, é un xogador profesional español de baloncesto. Actualmente xoga para o Club Baloncesto Breogán de Lugo, no que xoga na posición de ala cunha altura de 1,92 metros.

## Traxectoria 
Nado nas Palmas de Gran Canaria, Romero formouse como xogador desde moi novo no Club Heidelberg, nos Salesianos das Palmas e no Joventut de Badalona en categoría infantil. Co club catalán gaña o Campionato de Europa cadete, estando entre os seus compañeiros Ricky Rubio. Posteriormente chega ás categorías inferiores do Gran Canaria, onde permanece até acaba a súa etapa júnior. Durante a súa mocidade é internacional coas categorías inferiores da selección española. No ano 2008 asina polo Real Madrid, onde compatibiliza os adestramentos co primeiro equipo coa participación no filial de LEB. O 5 de abrilde 2009 debuta en ACB co equipo madrileño nun partido ante o CAI Zaragoza, o cal tamén debutara Nikola Mirotic. Tras acabar a súa etapa en Madrid convértese nun habitual da LEB Ouro, onde xoga no Tarragona, Peñas Huesca, Basket Navarra, Palma Air Europa e Breogán.

### Clubs 
* 20px|border|LEB Real Madrid (EBA/LEB Prata/ACB, 2008−2010)
* 20px|border|LEB Tarragona (LEB, 2010−2012)
* 20px|border|LEB Peñas Huesca (LEB, 2012−2014)
* 20px|border|LEB Basket Navarra (LEB, 2014−2015)
* 20px|border|LEB Palma Air Europa (LEB, 2015−2016)
* 20px|border|LEB Breogán (LEB, desde 2016)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en feb.es
* Blog de Jorge Romero
Fáustulo

miniatura|Fáustulo representado no Mosaico de Font de Mussa, conservado no Museu de Prehistòria de València.
**Fáustulo** (en latín *Faustulus*) foi, na mitoloxía romana, o pastor que atopou e criou aos xemelgos Rómulo e Remo, fillos do deus Marte e de Rea Silvia, quen, xa adultos, se converterían nos fundadores de Roma.

## Lenda 
Segundo a lenda sobre a fundación de Roma, Amulio, usurpador do trono de Alba Longa, derrocara ao seu irmán máis vello Numitor. Despois de asasinar a todos os fillos varóns deste, ordenou á única filla de Numitor, Rea Silvia, que se fixese vestal. A pesar diso, Rea Silvia concibiu do deus Marte os xemelgos Rómulo e Remo, sendo por iso condenada a ser enterrada viva, pena reservada ás vestais que rompían o seu voto de castidade.

Amulio mandou guindar os xemelgos nunha cesta ao río Tíber para que perecesen afogados, pero a cesta varou preto do monte Palatino, no lugar onde anos despois Rómulo e Remo habían fundar Roma, a Cidade Eterna. Os prantos dos pequenos atraeron a unha loba, coñecida na tradición como Luperca, que os aleitou. Un pastor chamado Fáustulo atopou aos nenos cando estaban a ser aleitados pola loba, recolleunos e levounos á súa casa, onde, xunto á súa esposa Acca Larentia, os criou ata que estes chegaron á idade adulta, e, xa conscientes do seu alto berce, regresaron a Alba Longa para vingarse de Amulio

## Outros datos 
Nalgunhas versións do mito, Larentia sería unha prostituta (en latín *lupa*, a mesma palabra que se utiliza para *loba*). O nome Fáustulo foi máis tarde reclamado por unha familia romana, un de cuxos membros cuñou unha moeda que mostraba ao pastor Fáustulo cos xemelgos e a loba.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tito Livio, *Historia de Roma desde a súa fundación* I, 3-5.
Artés

**Artés** é un concello español  da provincia de Barcelona, en Cataluña. Está situado na comarca de Bages.

## Demografía 
Conta cunha poboación de 5 902 habitantes (INE 2022).
 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello
AC-549

A **AC-549** (na provincia da Coruña), coñecida como a **Variante de Noia** coa **Ponte sobre a ría de Noia**, é unha estrada da Rede Primaria Básica da Xunta de Galicia que une as localidades de Orro e Taramancos; ambas no concello de Noia. Ten unha lonxitude de 5,52 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa CG-1.5 en Orro (Noia) e finaliza nun cruzamento coa AC-550 en Taramancos (Noia), cruzado a través da ponte sobre a ría de Noia.

## Historia 
As primeiras obras iniciaron o 15 de xuño de 2011 coa construción da ponte sobre a ría de Noia e o 4 de xullo de 2014 foi inaugurada polo presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, e varios alcaldes da zona. O investimento final foi de 50 millóns de euros.

## Notas
Caio Xulio Lacer

miniatura|A ponte de Alcántara, obra mestra de Caio Xulio Lacer.
miniatura|Templete romano no lado sur onde está enterrado Caio Xulio Lácer.
**Caio Xulio Lacer** foi un arquitecto romano que viviu en tempos do emperador Traxano. A súa obra mestra foi a ponte de Alcántara sobre o río Texo, próximo á localidade de Alcántara, na provincia de Cáceres (España). Esta ponte erixiuse entre os anos 104 e 106 e consta de seis arcos de desigual altura, os cales descansan en cinco piares que tamén presenta, á súa vez, distintas alturas sobre un terreo de rocha achandada de lousa. Existe un fornelo conmemorativo cun arco de triunfo superior no centro da ponte cunha altura de 10&nbsp;m, denominado de Traxano. A ponte está feita de perpiaños de almofada de rocha granítica, sen argamasa, de entre 45 e 50&nbsp;cm de grosor.

Aos pés da ponte hai un templete romano no que está enterrado o arquitecto, e que na Idade Media foi cristianizado co nome de san Xulián. Daquela, tamén se lle engadiu unha espadana e unha cruz apoiada sobre catro caveiras de granito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ponte de Alcántara
Karōshi

, que pode ser traducido literalmente como "**morte por exceso de traballo**" en xaponés, é a mortalidade laboral súbita. As principais causas médicas do *karōshi* son un ataque ó corazón e un ictus por mor do estrés e unha dieta famélica. Este fenómeno tamén é propio de Corea do Sur, onde é coñecido como 'gwarosa' (과로사). O Ministerio de Saúde do Xapón recoñeceu este fenómeno en 1987.

## Notas
Medal of Honor: Rising Sun

***Medal of Honor: Rising Sun*** é un videoxogo bélico e o quinto título da serie de videoxogos *Medal of Honor*, estreado por EA Games en novembro de 2003. Como os seus predecesores, *Rising Sun* é un tirador en primeira persoa ambientado na segunda guerra mundial, e ó contrario que eles está ambientado na Guerra do Pacífico. Ten dispoñibles os modos de multixogados, e en modo un xogador, asúmese o papel do sarxento Joseph Griffin da Mariña dos Estados Unidos.

Foi proposta unha secuela na que o xogador asumía o papel do irmán de Joseph, Donnie. Porén, foi cancelado despois das críticas diversas de *Rising Sun*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Family Computer Disk System

O , ás veces acurtado como  ou sinxelamente , e abreviado como **FDS** ou **FCD**, é unha consola periférica para a Family Computer de Nintendo, lanzada no Xapón o 21 de febreiro de 1986. Emprega disquetes chamados "Disk Cards" para o almacenamento de información. Durante todo o seu tempo en produción, que comezou en 1986 e rematou no 2003, foron vendidas 4,44 millóns de unidades.

## Notas
SOCOM II

***SOCOM II*** é un videoxogo bélico para PlayStation 2 e a secuela de *SOCOM: U.S. Navy SEALs*. O xogo foi desenvolvido por Zipper Interactive en colaboración co Naval Special Warfare Command e foi publicado por Sony Computer Entertainment. *SOCOM II* foi estreado o 4 de novembro de 2003. Os servidores en liña deste xogo, xunto con outros títulos de PS2 e PSP SOCOM, foron apagados o 31 de agosto de 2012.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Worms 3D

***Worms 3D*** é un videoxogo de artillaría e estratexia da serie *Worms*. Foi desenvolvido por Team17 e foi o primeiro da serie en ter formato 3D e introducir armas novas.

A música foi composta por Bjørn Lynne.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*