Zygentoma

**Zygentoma** é unha orde da clase Insecta (insectos), cuxos representantes máis coñecidos son os lepismas. Unha característica ben visible desta orde é ter tres longos filamentos caudais; os dous laterais son  cercos e o medial é un epiprocto ou *apéndice dorsal*. Nesa característica lembran aos insectos Archaeognatha, aínda que, a diferenza deles, os cercos de Zygentoma son case tan longos coma o epiprocto.

Ata finais do século XX os Zygentoma eran considerados unha suborde dos Thysanura, pero cando os taxónomos se decataron de que a orde Thysanura era parafilética, a orde Thysanura foi eliminada e as dúas subordes de que constaba foron elevadas ao status de orde independente monofilética, e os Archaeognatha consideráronse un taxon irmán do clado Dicondylia; neste último quedaron incluídos os Zygentoma.
miniatura|Aspecto lateral dun lepisma, representante típico de Zygentoma.

## Etimoloxía 
O nome *Zygentoma* deriva do grego ζυγόν (*zygón*), que en contexto significa 'xugo' ou 'ponte'; e ἔντομα (*entoma*), 'insectos', literalmente "cortados, divididos" debido á anatomía típica dos insectos. A idea que subxace neste nome é que este taxon formaba unha ligazón entre os Pterygota e os Apterygota. Esta idea está hoxe totalmente obsoleta, pero a filoxenia dos *Insecta* estaba pouco desenvolvida a finais do século XIX e principios do XX, e o nome estaba xa firmemente establecido cando se elaborou unha taxonomía máis sofisticada.

## Descrición e ecoloxía 
Os lepismas presentan un brillo prateado debido ás escamas que recobren o seu corpo. Os seus movementos foron descritos como similares aos dun peixe nadando. A estas dúas razóns débese o nome equivalente a *peixiño de prata*, que se lle dá en varios idiomas. A maioría das especies existentes teñen unha lonxitude corporal de menos de 2&nbsp;cm, aínda que hai fósiles carboníferos deste grupo duns 6&nbsp;cm.

Os lepismas poden encontrarse tanto en ambientes húmidos coma en condicións secas, como organismos de vida libre ou asociados a niños de insectos. Nas casas aliméntanse de cereais, pasta, papel, amidón na roupa, tecidos de rayon e carne seca. Na natureza aliméntanse de detritos orgánicos. Os lepismas poden encontrarse ás veces en bañeiras ou lavabos pola noite, porque teñen dificultade para camiñar sobre superficies lisas e poden quedar atrapados neles se caen dentro.

As especies silvestres atópanse a miúdo na escuridade en hábitats húmidos como covas ou baixo rochas, e algúns son comensais que viven en asociación con colonias de formigas, por exemplo, *Trichatelura manni*.

Actualmente non hai especies deste grupo consideradas formalmente en risco de conservación, aínda que varias son troglobitas (viven en covas) e están limitadas a unha ou poucas covas ou sistemas de covas, e estas especies poden chegar a estar nun risco excepcionalmente alto de extinción.

## Familias 
Os **Lepismatidae** son a familia máis grande deste grupo, que inclúe os espéciemes de maior tmaño. É unha familia de distribución cosmopolita con máis de 200 especies. Moitas son antropófilas, xa que viven nas casas humanas. Algunhas especies son inquilinas en colonias de formigas.

Os **Nicoletiidae** son menores, de cores claras e viven entre as follas caídas do solo, no humus, baixo pedras, en covas ou como inquilinos en colonias de formigas ou térmites.

Os **Ateluridae** (ás veces tratados como subfamilia *Atelurinae* dentro dos Nicoletiidae) viven en niños de formigas e térmites e son pequenos e cegos.

Os **Lepidotrichidae** están representados por dúas especies: *Lepidotrix pilifera*, fósil atopado no ámbar báltico, e *Tricholepidion gertschi*, dos bosques do norte de California.

As tres especies dos **Maindroniidae** encóntranse en Oriente Próximo e Chile.

## Reprodución 
Os lepismas teñen un elaborado ritual de cortexo. O macho fía un filamento de seda entre o substrato e un obxecto vertical. Deposita un paquete de esperma (espermatóforo) baixo ese fío e despois persuade unha femia para que camiñe baixo o fío. Cando os cercos dela tocan o fío de seda, ela recolle o espermatóforo coas súas aberturas xenitais. O esperma é liberado no seu sistema reprodutor, despois do cal expulsa o espermatóforo baleiro e cómeo.

Os lepismas realizan mudas durante toda a súa vida, pasando por varios ínstares sexualmente maduros, a diferenza do que ocorre nos insectos pterigotos. Teñen un crecemento relativamente lento e a duración da súa vida é de ata catro anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* Charles A. Triplehorn and Norman F. Johnson, ''Borror and DeLong's Introduction to the Study of Insects*, 7th edition (Thomas Brooks/Cole, 2005), pp.&nbsp;177–180
**Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders'', edited by Christopher O'Toole, , 2002

### Ligazóns externas 
*Thysanura  – Tree of Life Web Project
*Artigo do Virginia Extension Service