Rhodnius prolixus

***Rhodnius prolixus*** é o principal vector triatomino do parasito causante da enfermidade de Chagas debido ás súas poboacións silvestres e domésticas (que colonizan as casas) en América do Norte e do Sur e polas súas poboacións exclusivamente domésticas en América Central. Ten unha ampla variedade de ecótopos, principalmente as sabanas e ladeiras cunha altitude de entre 500 e 1500 m sobre o nivel do mar e temperturas entre os 16 e os 28 °C. Os *R. prolixus* silvestres, como virtualmente todos os *Rhodnius* spp., está asociado principalmente a hábitats con palmeiras e ten unha ampla variedade de hóspedes, incluíndo aves, roedores, marsupiais, preguiceiros e réptiles.

Este insecto foi utilizado por Sir Vincent Wigglesworth para a detección de hormonas de insectos. Foi implicado na transmisión de transposóns entre el e algúns dos seus hóspedes vertebrados, como os monos esquío e as sarigüés.

*Rhodnius prolixus*, igual que outros triatominos, tende a alimentarse na área arredor da boca das súas vítimas.

## Historia 
*Rhodnius prolixus* estableceuse por toda América Central a partir de espécimes de orixe venezolana que escaparon accidentalmente dun laboratorio de investigación de San Salvador en 1915. Colonizou as casas e invadiu os países veciños, probablemente polo transporte accidental por viaxeiros.

## Ciclo vital 
Ten cinco etapas larvais, cunha muda entre cada etapa e a seguinte. En cada estadio larval aliméntase dunha soa comida grande de sangue, o cal desencadea o proceso de muda 12–15 días despois. Wigglesworth demostrou que a muda se inícia coa secreción da hormona protoracicotrópica no sangue do insecto en resposta á liberación de hormonas polas células neurosecretoras do cerebro. Ademais, demostrouse que os corpos alados segregan a hormona xuvenil, que impide o desenvolvemento prematuro a adulto. A extirpación da cabeza durante calquera dos estadios larvais causa un desenvolvemento temperán a adulto, mentres que a implantación dunha cabeza xuvenil durante o quinto e último estadio larval ten como resultado un sexto estadio larval xigante.

O adulto segrega compostos químicos nas feridas que crea cando se alimenta, como as lipocalinas. Demostrouse que estas lipocalinas teñen varias funcións, como o secuestro de aminas, especialmente serotonina, para previr a vasoconstrición (e posiblemente a coagulación) no hóspede.
O sistema reprodutor do macho de *R. prolixus* contén catro glándulas accesorias, tres das cales son responsables de producir as espermatecas e unha que é responsable do movemento dos espermatozoides desde o espermatóforo ao corpo da femia. Unha vez que se produciu o apareamento, os espermatozoides móvense polo sistema reprodutivo feminino por ondas peristálticas. A femia entón almacena os espermatozoides ata a fecundación.

## Como vector de enfermidades 
A enfermidade de Chagas está causada polo protozoo parasito *Trypanosoma cruzi*. A infección ocorre cando *Rhodnius* libera o protozoo nas súas feces inmediatamente despois de que se alimentou de sangue. O parasito entra na vítima a través da ferida da mordedela do insecto favorecido porque a persoa adoita rañar na ferida. A infección pode ocorrer tamén por transfusión sanguínea ou por comida contaminada con feces do insecto.

[miniatura|520px|esquerda|*Rhodnius prolixus*: sucesivos estadios de [ninfa (bioloxía)|ninfas ata o adulto.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hematofaxia
* Hemozoína
* Nitroforinas
* Proctolina
* Vector epidemiolóxico

### Bibliografía 
* William C Marquardt *et al* (2004), Chapter 5: Kissing Bugs and Bedbugs the Heteroptera, Biology of Disease Vectors (2ª edición), Academic Press, 

### Ligazóns externas 
* Recursos xenómicos de VectorBase para *Rhodnius prolixus*
* *Rhodnius prolixus* na Animal Diversity Web