Arturo Moreno

**Arturo Moreno Salvador** Colaborou logo noutras coñecidas revistas infantís da época como ''L'Esquitx* e *Chicos* durante a súa primeira etapa. A súa obra máis celebrada sería as *Formidables trapisondas del Grumete Mick, el viejo Mock y el Perro Muck* que comezou a publicarse en setembro de 1934 na revista *Pocholo* a un prezo de 2 pesetas e, posteriormente recompilado en dous álbums.

En 1932 Enrique Guerri Giacomellile ofreceulle ser o director da revista infantil *KKO*, primeira da Escola valenciana, para a cal realizou a maqueta, a cabeceira do título e a mascota que identifica á revista. Durante o seu traballo na revista atraeu a numerosos historietistas de prestixio, dando mostras da súa profesionalidade.

### Madurez 
Tralo final da Guerra civil española, chegaron ao país as *Silly Symphonies* que provocaron que Moreno comezase a pensar no debuxo animado como forma de arte. Durante estes anos participou nas revistas *Mis chicas*, *Chicos*, *Flechas y Pelayos* e *Maravillas*. Tras esta curtametraxe, Moreno buscou distribuidora para a mesma, ata que deu con José María Blay quen lle contestou que non quería distribuír a curta, pero que si lle gustaría que rodase unha longametraxe. Moreno dubidou en realizala xa que non había naqueles momentos medios abondo para levar a cabo un proxecto de tales dimensións e necesitaría a construción duns estudos, taboleiros especiais para os animadores e un volume de persoal que ascendería a 80 empregados. Tras conseguir todo iso, Moreno escolleu como tema da película o conto *Garbancito de la Mancha* de Julián Pemartín, sendo a primeira adaptación literaria infantil da que se ten noticia.

Moreno realizou a ilustración da primeira edición publicada en 1944, a cal tiña «debuxos con formas redondeadas e caricaturescas con trazos grosos e empastados, e un sentido dinámico nas escenas», e caricaturizouse a si mesmo ao final da cinta. *Garbancito de la Mancha* custou 3 809 618 pesetas e obtivo uns beneficios de entre dous e tres millóns de pesetas da época (de 165 828 000 a 248 742 000 pesetas de 1999). A crítica da época valorou positivamente a película e foi usada de forma propagandística, algo habitual na súa época, recibindo a posteriori duras críticas. Na súa defensa, o propio Moreno afirmou que mostraba un forte españolismo, pero en ningún momento tiña un fin propagandístico. A pesar do grande éxito en España e noutros países como Francia ou Inglaterra, Arturo Moreno tivo que abandonar outros proxectos como *La verbena de la Paloma* e *Simbad, el marino*. Moreno non asistiría á estrea nin vería a montaxe final debido á súa marcha a Venezuela. A pesar do incendio producido, o seu orzamento diminuíu con respecto á anterior película até o tres millóns, do mesmo xeito que os seus ingresos, aínda que foron suficientes para cubrir os gastos.

### Estancia en Venezuela 
A súa marcha a Venezuela en 1948 debeuse a unha substanciosa oferta para traballar en Caracas como director dunha revista pedagóxica. Ao darse conta de que descoñecía os temas sobre os que falaban os venezolanos, decidiu aceptar unha oferta para colaborar na revista infantil *Tricolor*. En 1949 propúxolle a Ángel Puigmiquel, a quen coñecera na primeira edición do Salón de Humoristas de Madrid realizada trala Guerra civil española, a realización dunha longametraxe de debuxos animados. Antes de poñelo en práctica tentaron realizar xuntos unha curtametraxe de debuxos animados para Chicles Adams, pero descubriu que neste país non existían os medios para realizalo polo que tiveron que enviar o material filmado a Estados Unidos, polo que decide abandonar a idea de rodar a longametraxe. Tras ver como o proxecto non se cumpre decide seguir realizando anuncios en Bolívar Films para empresas de cigarros tales como Camel ou Morris e petroleiras como Shell até a súa marcha do país. En 1965 ofrecéronlle realizar os fondos da película *El* *mago de los sueños* pero debido a unha crise económica do sector non puido colaborar, aínda que figurou nos títulos de crédito.

## Estilo 
Para o teórico Jesús Cuadrado, autor do libro *De la historieta y su uso 1873-2000*, foi un «autor inquieto na investigación do uso dos globos no contorno da viñeta», definición apoiada por outros autores. Sobre a súa filmografía, aprécianse influencias da obra de Disney, tanto nos debuxos, os animais e os números musicais. Con todo, María Manzanera afirma que a súa maior influencia foron os irmáns Fleischer como pode ser a similitude de Brutus (inimigo de Popeye) con Caramanca.

## Valoración 
Jesús Cuadrado afirma na mesma obra que se trata dun autor de grande inventiva e con grande atención na montaxe. En 1982 rendéuselle unha homenaxe para celebrar o corenta aniversario do comezo da realización de *Garbancito de la Mancha'', película que serviu de «estímulo creativo» para animadores posteriores. En maio de 1994 foi homenaxeado no Salón Internacional de Banda Deseñada de Barcelona polo seu traballo no mercado da historieta española. a segunda exposición produciuse entre os días 7 e 21 de marzo de 1936, onde se amosaron 35 debuxos humorísticos a cor, estes tiñan un formato de 14,8x11,2&nbsp;cm ademais de ser relacionados os seus debuxos cos outros expostos nesas datas. Segundo o investigador Jesús Cuadrado, Arturo Moreno debuxou as seguintes series:

### Cine 

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Humoristán, A. Moreno
* Dossier prensa, exposición no Museu de Cinema de Xirona dedicado a Garbancito da Mancha e ao seu director (2015)