Úbalo eurasiático

[miniatura|Gravación desta ave feita en [Surrey, Inglatera]]
O **úbalo eurasiático**, tamén nomeado como **úbalo** ou **pincaouro común**, (*Spinus spinus*, antes *Carduelis spinus*) é un pequeno paseriforme da familia dos frinxílidos. É moi común en Europa e Asia. En Galicia é escaso e aparece principalmente en inverno. En 1760, Brisson describiu o xénero *Carduelis*, no que esta especie foi situado. Recentes estudos taxonómicos fixeron que se acabase situando no xénero *Spinus*.

O nome científico *Spinus* procede da palabra do grego antigo *spinos*, que era o nome dun paxaro non ben identifcado.

Malia vivir nunha ampla área é unha especie monotípica, é dicir, non ten subespecies. Isto pode explicarse por diversos factores, como a variabilidade espacial dos individuos nas áreas reprodutoras ao longo dos anos, a grande área de invernada, que supón un constante intercambio xenético, e que as femias fan varias postas de ovos en cada estación reprodutora, cada unha en distinto lugar.

A filoxenia moderna da especie obtivérona Antonio Arnaiz-Villena et al.

### Evolución 
Esta ave pode chegar a América tanto desde Asia coma desde Europa (vía Groenlandia/Islandia). É a especie existente parental dunha das tres radiacións evolutivas de Spinus/Carduelis en Norteamérica dos pimpíns atriceps, pinus e dominicenses. Foi rexistrada nas illas Aleutianas Isto abre a posibilidade de que esta ave tivese entrado (ou quizais aínda estea entrando) en América a través de Groenlandia/Islandia desde o oeste de Europa.

## Descrición 
É un paxaro pequeno de cola curta de 11 a 12,5&nbsp;cm de lonxitude, cunha envergadura alar de 20 a 23&nbsp;cm.

É doado de recoñecer, pero nalgúns casos pode confundirse con outros pimpíns como o verderolo serrano, especies de *Chloris* ou o xirín común.

## Distribución e hábitat 
miniatura|esquerda|Macho adulto nun comedeiro para aves.
Esta especie pode encontrarse ao longo de gran parte de Eurasia e o norte de África. A súa área de reprodución está separada en dúas zonas, a cada lado da ecozona do Paleártico: a costa leste de Asia e a parte central e setentrional de Europa.

Estas aves poden encontrarse durante todo o ano en Europa central e algunhas cadeas montañosas no sur do continente. Está presente no norte de Escandinavia e en Rusia e pasa o inverno na cunca do Mediterráneo e na área arredor do mar Negro.  En Galicia é escaso e aparece principalmente en inverno.

O úbalo pode verse ocasionalmente en Norteamérica. Existe tamén unha especie similar e moi emparentada norteamericana, o *Spinuns pinus*.

A súa distribución estacional está tamén marcada polo feito de que a especie segue un padrón migratorio anómalo. Cada poucos anos migra ao sur en grandes cantidades e as poboacións invernantes da Península Ibérica aumentan considerablemente. Isto tratouse de explicar mediante diversas teorías, unha das cales suxire que a migración acontece nos anos nos que o *Picea abies* (abeto vermello) produce abundantes sementes no centro e norte de Europa, causando un incremento das poboacións. Unha teoría alternativa é que se produce unha gran migración cando o seu alimento preferido, as sementes de amieiro ou bidueiro, escasea. Esta especie forma grandes bandadas fóra da estación reprodutora, mesturándose frecuentemente cos *Acanthis* (liñaceiros).

É un paxaro que non permanece longo tempo na mesma área senón que varía as áreas que usa para a reprodución, alimentación e invernada dun ano para outro.

O seu hábitat son as áreas forestais de determinada altitude nun lado das montañas, xa que teñen predilección polas ladeiras húmidas. Confían bastante nos humanos, e é posible ollalos a curta distancia. Porén, durante a estación reprodutora, son moito máis tímidos, solitarios e difíciles de observar. Por esta razón, en Alemaña hai unha lenda que di que os úbalos gardan unha pedra máxica nos seus niños que os fai invisibles. É unha das poucas especies que se describiu que ten o comportamento de "aloalimentación", que consiste en que exemplares subordinados (do mesmo sexo) regurxitan alimento para os membros dominantes do grupo, o cal cre unha forte cohesión nas bandadas e implica unha estrutura xerárquica dentro do grupo.

### Alimentación 
[miniatura|esquerda|Parella (co macho arriba) alimentándose nun amieiro. Ilustración de [Johann Friedrich Naumann|Naumann]]
O úbalo é principalmente granívoro, aínda que varía a súa dieta dependendo da estación. Aliméntase nas árbores e evita comer no chan. Os machos compiten agresivamente polas femias. Como parte do cortexo o macho esponxa as plumas e o píleo e mitra, aparentando ser máis grande, e estende a cola e canta repetidamente. Tamén fan un voo de apareamento de árbore en árbore, aínda que non é tan atractivo como o voo doutros pimpíns. Forman pequenas colonias de ata seis parellas cos niños situados uns preto dos outros. A poboación europea calcúlase entre 2,7 e 15 millóns de parellas. Non parece haber un declive importante nos efectivos da poboación e por esta razón a IUCN considera que o seu status de conservación é o de "especie pouco preocupante". O úbalo figura no Anexo II da Convención de Berna como ave protexida.

## Relacións cos humanos 
miniatura|Estrutura de soporte de gaiolas usada para escoitar úbalos cantando en Sagra dei Osei, Italia.
Como outras especies do seu xénero o úbalo é moi valorado polos criadores de aves como ave doméstica pola súa canción e aparencia. Non necesita coidados específicos e adáptase ben á catividade, aínda que non se reproduce ben en catividade. Non hai doenzas específicas que o afecten, pero pode mostrar certas patoloxías intestinais asociadas cunha dieta pobre. Nalgunhas zonas os individuos que se poden encontrar son resultado de escapes ou liberacións de aves cativas.

### Representacións culturais 
Polonia, Xibraltar, Benín e Bélxica emitiron selos de correos coa imaxe do úbalo.

En San Petersburgo hai unha estatua dun úbalo, porque as súas cores son as mesmas que as do uniforme utilizado polos estudantes dunha escola de elite da cidade. Estes estudantes son coñecidos como os *sobriquet* (úbalos en ruso). Este termo foi popularizado pola canción rusa *Chizhik-Pyzhik*. Desde 1994 hai unha estatua dun úbalo no dique preto da Primeira ponte dos enxeñeiros, aínda que foi roubada e substituída moitas veces.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*"Ao noroeste do Noroeste", blog con fotos do úbalo.
*Gravacións de son de Xeno-canto
* Vídeos, fotos e sons do úbalo en the Internet Bird Collection
*Ageing and sexing (PDF; 3.1 MB) de Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
*Plumas do úbalo (Carduelis spinus)
*
*
*