Peixe anxo

O **peixe anxo** (*Squatina squatina*) é unha especie de tiburón da familia dos escuatínidos (coñecidos xeralmente como peixes anxo), o de maiores dimensións da familia e o único representante dela en augas galegas.

Ben adaptado para a camuflaxe no fondo do mar, ten o corpo ancho e groso de forma aplanada, con grandes aletas pectorais e pelvianas, e coloración dorsal gris ou parda con numerosas manchas pequenas escuras.

Como os outros membros da súa familia, o peixe anxo é un depredador de emboscada nocturno que espera enterrado no sedimento á súa presa, xeralmente peixes óseos bentónicos, pero tamén raias e invertebrados.

É ovovivíparo, e as femias paren de 7 a 25 crías cada dous anos.

Normalmente é considerado como pouco perigoso para os seres humanos; porén, cando se provoca, morde.

Capturado para a alimentación xa na Grecia Antiga, este tiburón vendíase habitualmente nos mercados europeos. Pero desde mediados do século XX a pesca comercial intensiva na súa área de distribución produciu un enorme declive das súas poboacións, estando localmente extinto en toda a zona norte do seu hábitat histórico (é moi raro encontralo xa máis ao norte de Inglaterra), e as poboacións restantes encóntranse moi fragmentadas, facendo a súa situación moi precaria debido ao seu lento ritmo de reprodución. Por iso a Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN) cualificouno como CR (*especie en perigo crítico*).

No litoral galego é pouco abundante, pescándose incidentalmente con artes de arrastre, xa que carece de interese comercial. 
* Coloración gris avermellada ou parda verdosa polas partes superiores, con moitas manchas pequenas negras e brancas, e abrancazada na rexión ventral. Os xuvenís teñen o dorso máis claro e máis adornado que os adultos, con liñas claras e escuras. Algúns individuos teñen unha mancha branca na parte posterior do pescozo.

## Taxonomía e filoxenia 
O peixe anxo foi orixinalmente descrito polo sueco Carl Linnaeus, "o pai da taxonomía", en 1758, como *Squalus squatina*. Este autor non designou ningún espécime tipo.

A palabra *squatina* é o nome do peixe anxo en latín, e foi nomeado así o xénero dos peixes anxo polo zoólogo francés André Duméril en 1806.

Un estudo filoxenético baseado no ADN mitocondrial, do ano 2010, demostrou que a especie máis próxima a *Squatina squatina* era *S. aculeata*. Ambas as especies forman un clado con algúns peixes anxo asiáticos.

## Distribución e hábitat 
Historicamente o peixe anxo encontrábase na franxa do nordeste do Atlántico, desde o sur de Noruega e Suecia até o Sáhara occidental e as Illas Canarias, incluíndo as Illas Británicas e os mares Mediterráneo e Negro. En tempos recentes foi erradicado do mar do Norte e de grandes rexións do norte do Mediterráneo.

Coñécense varios parasitos desta especie, como as tenias *Grillotia smaris-gora*, *G. angeli* e *Christianella minuta*, o trematodo *Pseudocotyle squatinae*, o monoxéneo *Leptocotyle minor*, e o isópodo *Aega rosacea*.

O peixe anxo é un cazador nocturno de emboscada que se alimenta principalmente de peixes óseos que habitan no fondo, como os linguados e outros pleuronectiformes, pero tamén de invertebrados e raias. Está documentada a súa depredación sobre a pescada (*Merluccius merluccius*), espáridos (ollomol, dourada etc.), peixes planos do xénero *Bothus*, *Citharus linguatula*, e *Solea solea*, luras (*Loligo vulgaris*), sepias (*Sepia officinalis* e *Sepiola* spp.), e os cangrexos *Medorippe lanata*, *Geryon trispinosus*, *Dromia personata*, *Goneplax rhomboides*, *Liocarcinus corrugatus* e *Atelecyclus rotundatus*. O estómago dalgúns espécimes estudados contiña pasteiros mariños e aves (nun caso un corvo mariño enteiro).

## Interaccións cos humanos 
[miniatura|Un peixe anxo en [Tenerife (Illas Canarias), unha das últimas localidades cunha poboación considerábel.]]

O peixe anxo xeralmente non é agresivo cos seres humanos, pero pode producir severas mordedelas se é molestado.

Os seres humanos explotaron o peixe anxo durante séculos. Aristóteles recolleu na súa obra zoolóxica datos como o feito de que dera a luz a crías vivas, e recoñeceu correctamente que se trataba dun tiburón, a pesar do seu parecido coas raias. Outros autores da Grecia Antiga describen a carne dol peixe anxo como "lixeira" e "facilmente dixeríbel", e Plinio o Vello escribiu na súa *Naturalis Historia* (77–79 a.C.) que a súa pel áspera era moi valorada polos artesáns para puír madeira e marfil.

A utilización desta especie para a alimentación humana mantívose até os tempos modernos, vendéndose fresca ou seca e salgada. Tamén se usou como fonte de aceite de fígado de tiburón e de fariña de peixe.

### Conservación 
Fontes dos séculos XIX e XX indican que o peixe anxo fora abundante por todas as partes das costas de Europa Occidental. Yarrell (1836), Día (1880-1804) e Garstang (1903) sinalan que era común en torno ás illas Británicas, e Rey (1928) rexistrou que a especie era común en toda a Península Ibérica e no Mediterráneo. Porén, desde a segunda metade do século XX en adiante, o peixe anxo foi obxecto dunha intensa presión pesqueira comercial en gran parte da súa área de distribución. Debido aos seus hábitos bentónicos, e vivindo preto da costa, é susceptíbel de capturas incidentais por arrastre de fondo, trasmallos e palangres de fondo. A baixa taxa de reprodución deste tiburón limita a súa capacidade para soportar o esgotamento da poboación.

Como resultado destes abruptos descensos da poboación e a ameaza constante da pesca, a UICN avaliou o peixe anxo como "especie en perigo crítico de extinción". A especie está protexida dentro de tres reservas mariñas nas illas Baleares, aínda que non existen informes sobre a súa situación na zona desde mediados da década de 1990. Un programa de cría en catividade iniciouse en Deep Sea World, en North Queensferry, cos primeiros exemplares nacidos vivos en 2011.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Compagno, Leonard; Marc Dando & Sarah Fowler (2005): *Sharks of the World*. New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-12072-2.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* Rodríguez Solórzano, Manuel; Sergio Devesa Regueiro e Lidia Soutullo Garrido (1983): *Guía dos peixes de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-433-4.
* Rodríguez Villanueva, X. L. e Xavier Vázquez (1992): *Peixes do mar de Galicia. (I) Lampreas raias e tiburóns*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-654-8.
* Solórzano, Manuel R[odríguez]; José L. Rodríguez, José Iglesias, Francisco X, Pereira e Federico Álvarez (1988): *Inventario dos peixes do litoral galego (Pisces: Cyclostomata, Chondrichthyes, Osteichthyes).* O Castro-Sada, A Coruña: Cadernos da Área de Ciencias Biolóxicas (Inventarios). Seminario de Estudos Galegos, vol. IV. ISBN 84-7492-370-0.

### Outros artigos 
* Tiburóns
* Peixes anxo

### Ligazóns externas 
* *Squatina squatina* en FishBase.  Consultada o 7/12/2012.
**Squatina squatina* en ITIS. *(en inglés)* Consultada o 9/4/2020.
* *Squatina squatina* en NCBI.  Consultada o 7/12/2012.