Institutos Históricos de España

[miniatura|300px|Antigo [mosteiro|convento dos xesuítas da praza de Mazarelos de Santiago, que albergou durante moitos anos o Instituto "Arzobispo Gelmírez".]]

Os chamados **Institutos Históricos de España** son Institutos de Segunda Ensinanza (hoxe Institutos de Ensino Secundario, IES) de moi antiga fundación e caracterizados por posuíren un patrimonio histórico educativo moi rico.

## Historia 
Durante a segunda metade do século XIX, de acordo co plan de reorganización da ensinanza polo Estado, o chamado Plan Pidal, só existía en España un instituto de ensinanza secundaria en cada unha das capitais de provincia, coa excepción do Santiago, por ter esta cidade Universidade. Estes institutos, e algún outro máis, coñécense hoxe co nome de "institutos históricos".

## Razón da súa singularidade 
A razón principal desta riqueza patrimonial estriba en que a maioría deles estiveron vinculados á Universidade até que, en 1857, coa lei Moyano, propiciouse a súa inclusión nun sistema educativo propio. Nestes Institutos tiveron lugar importantes debates científicos, e moitos dos seus profesores alcanzaron relevancia e presenza pública, ben porque asumiron tarefas de goberno ou porque se converteron en intelectuais de prestixio; pero, sobre todo, porque ao longo dos anos nas súas aulas formáronse alumnos e alumnas que chegarían a seren personalidades destacadas nos máis diversos campos, as ciencias, as letras, as artes, a economía ou a política.

## Autoorganización no século XXI 
miniatura|230px|Cartel das V Xornadas de Institutos Históricos Españois. Cabra (Córdoba), 2011.

Co obxectivo de poñeren en valor este rico patrimonio histórico, artístico, educativo, documental e simbólico, os equipos directivos dun número importante destes centros iniciaron recentemente unha tarefa de coordinación dos traballos de inventario, catalogación, conservación e difusión dos seus fondos. Froito deste labor foron as "I Xornadas de centros públicos con patrimonio histórico educativo" que se celebraron en Granada en xullo de 2007, á que seguiron outras xa coa denominación de "Xornadas de Institutos Históricos españois". La Laguna (Tenerife). Maio de 2008.
* 3as Xornadas - El patrimonio histórico educativo. Guadalaxara.  2009. Santiago de Compostela. Do 5 ao 8 de xullo de 2010. e clausuradas polo ministro de Educación de España, Ángel Gabilondo.
* 6as Xornadas dos institutos históricos de España. Logroño. Abril de 2012.
* 7as Xornadas - Comprometidos co noso patrimonio. Burgos. Abril de 2013.
* 8as Xornadas - A ciencia certa. Badaxoz. Maio de 2014.
* 9as Xornadas. Maó, Menorca (Illas Baleares). Maio de 2015.
* 10as Xornadas. Teruel. Xullo de 2016.
* 11as Xornadas. Murcia. Xullo de 2017.
*12as Xornadas. Madrid. Xullo de 2018.
*13as Xornadas. Mieres (Asturias). Xullo de 2019

### Asociación de Institutos Históricos de España 
Os Institutos Históricos de España constiuíron a Asociación nacional para a defensa do patrimonio dos Institutos históricos (ANDPIH), tamén chamada **Asociación de Institutos Históricos de España**, que é unha asociación cultural, sen ánimo de lucro, con domicilio social en Granada, dedicada á promoción, conservación e difusión do patrimonio cultural e educativo dos Institutos de Educación Secundaria españois, que posúen carácter histórico. 

A asociación realiza diversas actividades e celebra encontros anuais entre os seus membros, como quedou dito máis arriba. Foi constituída en 2010 e o seu actual presidente é Luis Castellón Serrano, licenciado en Ciencias Xeológicas e catedrático de Ciencias Naturais do IES "Padre Suárez" de Granada. 

## Os Institutos Históricos de Galicia 
O primeiro instituto que se creou en Galicia foi o Instituto Provincial de Segunda Enseñanza de Lugo (hoxe IES Lucus Augusti) a partir dunha Real Orde do 30 de novembro de 1842, sendo por tanto, o instituto decano de Galicia. Pouco despois, ao abeiro do Real Decreto de 17 de setembro de 1845, creouse o primeiro Instituto de Segunda Ensinanza na cidade de Santiago de Compostela, vinculado á Universidade de Santiago.
 
Os institutos históricos de Galicia, todos eles dotados con fondos de acordo co Plan Pidal, son os actualmente chamados:
* "IES "Xelmírez I", de Santiago de Compostela
* "IES Salvador de Madariaga", da Coruña
* "IES Lucus Augusti", de Lugo
* "IES Sánchez Cantón", de Pontevedra, e 
* "IES Otero Pedraio", de Ourense.  
 	
### As IV Xornadas de Institutos Históricos de España 
Do 5 ao 8 de xullo de 2010,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do MUPEGA.
* Antonio Prado Gómez: IV Jornadas de Institutos Históricos españoles .
* IV Jornadas de Institutos Históricos Españoles  en Patrimonio Educativo. Institutos con Patrimonio Histórico y otra forma de impartir el conocimiento .
* Instituto de Enseñanza Secundaria Arzobispo Xelmírez I e o seu Museo
* III Jornadas de Institutos Históricos (Conclusiones)  en CEIMES Ciencia y Educación en los Institutos Madrileños de Enseñanza Secundaria (1837-1936) .
* Páxina web da Asociación Nacional para la Defensa del Patrimonio de los Institutos Históricos .