open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Calexa

**Non confundir con rúa estreita: **Calella**.*
**Calexa** pódese referir a:

***Cano**, táboa acanalada ou tubo doutro material por onde verte auga unha fonte, caleiro, cano, picho.
***Canlón**, conduto que recolle e deita a auga que verte un tellado, caleiro.
***Canle**, gabia para conducir a auga, cal, caldeira, canle, quenlla.
***Adella**, pequena canle de madeira, nun muíño de auga, por onde cae o gran desde a moega á moa, cangalleira, causela, quenlla.
***Canella**, val estreito e fondo utilizado xeralmente como paso entre montañas, canellón, quenlla.
Sen teito

Unha **persoa sen teito** ou **sen fogar**, é aquela persoa que non ten casa propia por motivos de pobreza, sexa por un estado de indixencia ou por unha catástrofe natural. Non inclúe o nomadismo, a ocupación ou fenómenos voluntarios.

Calcúlase que o problema afecta a uns 100 millóns de persoas, especialmente en países subdesenvolvidos ou áreas urbanas.
[miniatura|Lugar onde persoas viven baixo unha ponte en [París.]]
O dereito á vivenda está considerado como un dereito humano fundamental de segunda xeración, recollido entre outros na Constitución española.

O día 23 de novembro celébrase o *Día Europeo das Persoas sen Fogar* (ou *Día dos Sen Teito*).

## Causas 
A **indixencia** é un estado de pobreza absoluta no cal o individuo non é quen de obter os medios mínimos para procurarse alimentos diarios. A indixencia prolongada acaba provocando o fenómeno coñecido como sen teito, polo cal a persoa perde a súa casa por non poder manterse a si mesmo. Está asociada coa mendicidade, xa que como no se teñen ingresos, usualmente por falta de traballo, recórrese á esmola ou á axuda social para subsistir.

Levouse a cabo un estudo sobre o senfogarismo feminino en Galicia, "que representan aproximadamente o 15% das persoas sen fogar, as mulleres en situación de senfogarismo presentan unha situación de maior vulnerabilidade ca os homes".

## Notas
Canlón

miniatura|Canlón nunha casa

Un **canlón**, tamén chamado **caleiro** ou **calexa**, é un conduto aberto, de sección semicircular ou rectangular, que se emprega para recoller auga ou outros líquidos dun tellado, dunha vía pública ou doutro espazo aberto.

Adoita instalarse no bordo do beirado, na parte inferior dos tellados, aínda que tamén existe dende hai pouco o canlón lateral de pinche, que se instala en pinches ou zonas laterais para recoller a pingueira das tellas laterais ou remates.
 
O máis común ten unha sección en forma de "U", a xeito de media tubaxe, e colócase no beiril do tellado; dispóñense con lixeira pendente ou practicamente horizontais. Isto permite que a auga da choiva que recolle a cuberta escorregue por ese 'medio cano' á rede xeral.

Xeralmente, os canlóns fabrícanse en metal, PVC ou de cerámica, mais tamén existen noutros materiais.

Dispóñense nun sistema de tubaxes chamadas *baixantes* que canalizan a auga dende o canlón até a parte máis baixa do edificio; estas *baixantes* son xeralmente verticais. Adóitanse colocar unhas reixas na conexión do canlón coas *baixantes*, para que sirvan coma filtro de obxectos e evitar atoar os condutos, por exemplo, das follas das árbores. A auga recollida pode ser reutilizada para rega de campos e xardíns. Noutrora empregábanse coma auga potábel e, canalizadas, empozábanse en alxibes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Pequeña Arqueología Urbana (1) Historia das fundicións alacantinas que fabricaron canlóns con figuras de anxiños entre 1880 e 1930 .
Pico Ruivo

O **Pico Ruivo**, no concello de Santana (abrange as freguesías da Ilha e do Faial) na illa de Madeira, é, cos seus 1862 metros de altitude, a terceira montaña máis alta de Portugal (despois da Montaña do Pico, nos Azores, e da Serra da Estrela, en Portugal continental), e a máis alta do arquipélago de Madeira. Está incluída na rede europea de Lugares de importancia comunitaria pola Rede Natura 2000.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:A CAMINHO DO PICO RUIVO 8.JPG|Vista do macizo central de Madeira.
Ficheiro:Pico Ruivo.jpg|Pico Ruivo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*O Pico Ruivo en Visitmadeira.pt
Agustín Gallego

**Agustín Gallego Vigo**, nado en Castro de Rei en 1970, é un político galego.

## Traxectoria
Establecido en Lugo é o propietario dunha empresa de servizos.

En 2012 foi elixido para encabezar as listas de UPyD ás eleccións galegas pola provincia de Lugo, onde colleitou uns resultados por baixo do 1% dos sufraxios. En maio de 2015 encabezou a candidatura desta formación ás eleccións municipais pola capital luguesa, se ben non conseguiu acta de concelleiro, neste caso con algo máis do 1% dos votos. Uns meses máis tarde volveu encabezar a candidatura de UPyD, desta vez ás eleccións xerais, pola provincia de Lugo.
Carlos Oliva

**Carlos Oliva Castelló**, nado en Figueres (Xirona) en 1946, é un político galego.

## Traxectoria
Os seus pais eran pequenos comerciantes locais (ferraxería). Sendo rapaz (1957) trasladouse a Alemaña, onde coñeceu a diversas persoas da emigración galega, coas que fixo relación. En 1966 estableceuse na Coruña e comezou a traballar na empresa eléctrica Fenosa, onde desenvolveu toda a súa vida profesional ata que se xubilou. En Fenosa foi representante sindical e estivo afiliado á UXT.

En maio de 2015 encabezou a candidatura desta formación ás eleccións municipais pola cidade coruñesa, se ben non conseguiu acta de concelleiro con menos do 1% dos votos. Uns meses máis tarde volveu encabezar a candidatura de UPyD, desta vez ás eleccións xerais, pola provincia da Coruña.

## Vida persoal
Está casado e ten unha filla. É socio do Náutico de Sada.
Francis 7

**Francis 7** é unha banda estadounidense de postpunk revival formada en Miami (Florida) preto do ano 2005. Está formada por Omar Cuellar (guitarra eléctrica e voz), Jonny Stein (baixo), Raph Sangiovanni (batería) e Robby *Trey* Rose (guitarra eléctrica).

## Historia 
O nome do conxunto, *Francis 7*, ven da personaxe homónima da novela de ciencia ficción ''Logan's Run* (*A fuxida de Logan*), escrita por William F. Nolan e George Clayton Johnson. Nesta distopía, *Francis 7* é o membro dos *Vixilantes de Logan* que vai na persecución de *Logan 3* e *Jessica 6*.

A banda naceu da decisión do seu líder, Omar Cuellar, de levar adiante as cancións que escribía e que non tiñan cabida nos grupos de música nos que ata ese momento participou, como Quit e Jobbernowl, nos que foi brevemente o seu baixista. Ao guitarrista, *Trey*, coñeceuno na Miami Dade College, mentres que con Jonny tiña unha longa relación desde moi novos, sendo Raph compañeiro de estudos de Jonny.

No 2008 comezaron a gravación do que ía ser o seu primeiro traballo discográfico, pero semella que non o deron rematado. Algúns dos temas gravados ata entón tiñan títulos como "*I Can't Feel My Heart Anymore*", "*Home*" ou "*She Doesn't Know Why*". Aínda que a banda non se disolveu oficialmente, o seu líder, Omar, pasou a partir dese mesmo ano a dedicarse á produción, mesturas e arranxos para bandas como E. Joseph & The Phantom Heart, Early Bird, Anodize e Signs Of You. Ao longo de 2014 volveron aos estudios de gravación e, por fin, no mes de marzo de 2015 anunciaron no seu perfil de Facebook que o título do seu primeiro álbum ía ser *Too Little, Too Late*, que semella que está relacionado tamén coa novela que deu nome ao grupo.
 
O grupo sinalou que entre as súas influencias están The Chameleons, Killing Joke, Editors, Longwave, New Order, Depeche Mode, The Psychedelic Furs, Slowdive, Hammock, The Smiths e os primeiros traballos dos irlandeses U2.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Myspace de *Francis 7* 
* Twitter de *Francis 7* 
* Facebook de *Francis 7''
Pazo de Vilane

O **Pazo de Vilane** é un pazo situado no lugar de Vilane, na parroquia de San Xoán de Antas de Ulla, no concello lugués de Antas de Ulla. Hoxe é sede dunha granxa sostíbel que produce ovos campeiros e marmeladas de froitos do bosque entre outros produtos.

## Características 
miniatura|Pazo de Vilane.
O pazo de Vilane ten probabelmente a súa orixe contra finais do século XVII, afín a outras casas señorís da Comarca da Ulloa. Tivo unha notábel reconstrución a comezos do século XIX sobre outras intervencións claramente barrocas, arranxándose nun conxunto completo e harmonioso cos usos característicos á súa tipoloxía.

O pazo está trazado nunha planta en forma de U, con desigual lonxitude en cadansúa á, sendo a máis curta nun dos laterais, onde se atopa unha característica torre. En liña coa torre, na parte posterior da vivenda, encóntrase a capela, de execución discreta mais delicada. Ofrece unha peculiar colocación da espadana por mor da súa posterior incorporación ao edificio do pazo.

Unha airosa solaina corre ao longo dos outros dous corpor que acollen amplas dependencias, mirando cara ao interior do patio de entrada. O acceso realízase a través dun sólido portón tralo que se desenvolve un folgado soportal. Os edificios que integran o pazo foron executados en coidadosa cantaría de granito. Na parte posterior do edificio principal e dentro do cerramento xeral do pazo atópase a palleira e mailo hórreo.

## O pazo dende o ano 1990 
Na década de 1990, Juan Varela-Portas y Pardo comeza a dar os primeiros pasos cara a rehabilitación das construcións, cunha clara vocación de recuperación respectuosa do patrimonio arquitectónico de Galicia. As súas tres liñas de actuación son: a recuperación do patrimonio, o desenvolvemento sostíbel da comarca e a contorna natural.

En 1996, a filla máis nova de Juan Varela-Portas y Pardo, Nuria Varela-Portas, encabeza a iniciativa familiar que nace co propósito de desenvolver un proxecto sustentábel e innovador que elabore produtos de forma coidada e con carácter artesanal. Deste xeito, **Pazo de Vilane** convértese nun proxecto pioneiro na produción de ovo de galiñas campeiras ou ovo de galiñas en liberdade en Galicia, reactivando a economía rural, dando especial atención ao papel e desenvolvemento da muller. Tamén cultivan framboesas a arandos ecolóxicos cos que fan zumes e marmeladas.
Tamén fomenta a cultura na comarca da Ulloa coa realización de concertos de música clásica e outras actividades sociais que se veñene desenvolvendo de forma aberta a de balde dende o ano 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*Yebra de Ares, A. B. (1997): *Pazos y señorios de la Provincia de Lugo*. Deputación de Lugo. ISBN 978-84-8192-107-6.

### Ligazóns externas 
*Páxina Web do Pazo-Granxa 
*"Pazo de Vilane: un proxecto de vida, unha filosofía"
Torniolaakso

**Torniolaakso** (Subrexión do Val de Torne) é unha a subdivisión de Laponia e unha das subrexión de Finlandia. A subrexión non debe ser confundida co Val de Torne (Meänmaa).

A superficie da subrexión é de 4&nbsp;076,3 km², dos cales 309,3&nbsp;km² (o 7,58 %) están cubertos de auga. O 31 de maio de 2017, a poboación era de 7&nbsp;675 habitantes, cunha densidade de 2,12 hab./km².

## Comunas 
* 23px Pello (comuna)
* 23px Ylitornio (comuna)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Comuna de Pello
* Comuna de Ylitornio
Young the Giant (álbum)

***Young the Giant*** é o álbum epónimo do grupo estadounidense Young the Giant. Foi lanzado en descarga dixital polo selo discográfico Roadrunner o 26 de outubro de 2010. O lanzamento en CD e vinilo foi lanzado nos Estados Unidos o 25 de xaneiro de 2011.

## Listaxe de cancións
Mind over Matter (álbum de Young the Giant)

***Mind Over Matter*** é o segundo álbum do grupo musical estadounidense de rock alternativo Young the Giant. Foi producido por Justin Meldal-Johnsen, e estreado o 21 de xaneiro de 2014 a través do selo Fueled by Ramen. Lanzou dous sinxelos "It's About Time" e "Crystallized", e o álbum recibiu valoracións positivas por parte da crítica.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Perkinsus

***Perkinsus*** é un xénero de protistas do filo Perkinsozoa. O xénero foi creado en 1978 para clasificar mellor a súa especie tipo, *Perkinsus marinus*, que se coñecía anteriormente co nome *Dermocystidium marinum*. Son protozoos parasitos que infectan a moluscos, e polo menos algúns deles poden causar doenzas e mortes en masa de poboacións de moluscos. *P. marinus* é o máis notable, e causa unha doenza chamada perkinsose, ou dermo, en ostras cultivadas e silvestres.

En 2004 había seis especies válidas dentro do xénero.

As especies do xénero e os seus hóspedes comúns inclúen os seguintes:

* *Perkinsus andrewsi* parasito da ameixa báltica *Macoma balthica*.
* *Perkinsus beihaiensis* parasito das ostras *Crassostrea hongkongensis* e *Crassostrea ariakensis*.
* *Perkinsus honshuensis* atopado na ameixa de Manila *Venerupis philippinarum*.
* *Perkinsus olseni* (syn. *P. atlanticus*) parasito da peneira *Haliotis rubra* e da ameixa fina (*Ruditapes decussatus*).
* *Perkinsus qugwadii* atopado na vieira *Patinopecten yessoensis*.

*P. andrewsi* e *P. chesapeaki* poderían ser en realidade a mesma especie; como esta última foi descrita antes, o nome *P. andrewsi* debería considerarse sinónimo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Guiry, M. D. & G. M. Guiry. 2013. *Perkinsus* Levine, 1978. AlgaeBase. National University of Ireland, Galway. Consultado o 18 de novembro de 2015.
Mormentelos

Como topónimo **Mormentelos** pode referirse a:

;En Galiza
***Mormentelos**, parroquia do concello de Vilariño de Conso;
****Mormentelos**, lugar de dita parroquia.
O Baleo

Como topónimo **O Baleo** pode referirse a:

;En Galiza
***O Baleo**, lugar da parroquia de Ladrido, no concello de Ortigueira;
***A Ponte do Baleo**, lugar da parroquia de Ladrido, no concello de Ortigueira.
Balseiros

O topónimo **Balseiros** pode referirse a:

;En Galiza
***Balseiros**, lugar da parroquia de Santo André de Boimente, no concello de Viveiro;
***Os Balseiros**, lugar da parroquia de Rubín, no concello da Estrada.
Perkinsozoos

Os **perkinsozoos** (**Perkinsozoa**) son un grupo creado recentemente de protistas ao que se lle dá categoría de filo, pertencente ao superfilo dos Alveolata. Poden encontrarse en ecosistemas mariños e limícolas e son parasitos intracelulares de moluscos (*Perkinsus*) e de protistas (*Cryptophagus*, *Parvilucifera*, *Rastrimonas*). Probablemente teñan un plasto dexenerado e un complexo apical incompleto. Son de grande interese nos estudos filoxenéticos porque se consideran un grupo basal aos dinoflaxelados.

## Notas
Behigorri

[miniatura|A [betizu é unha raza bovina do País Vasco.]]
**Behigorri** ou **Zezengorri** é un ser da mitoloxía vasca que vive dentro das covas. Toma a forma de vaca, boi ou tenreiro e é o encargado de coidar das casas da deusa Mari. O boi e maila vaca vermellos aparecen unidos con Mari e algunhas veces é Mari quen se transforma no animal. En varias historias, dise que leva a súa gorida ós que tratan de achegarse para levalo a casa.

A súa cría, **Aatxe** que significa *tenreiro* en éuscaro tamén é chamado **Behigorri**, **Aatxegorri** ou **Aatexegorrila**.

## Etimoloxía 
**Behigorri** significa «vaca vermella» en éuscaro (das verbas *Behi*: vaca e *gorri*: vermello).

## Notas
Frank Dillane

**Frank Dillane**, nado en Londres o 21 de abril de 1991, é un actor inglés, coñecido por interpretar a Owen Coffin en *No corazón do mar* , a Tom Riddle en *Harry Potter e o misterio do príncipe* e a Nick Clark en *Fear the Walking Dead*. É fillo do actor Stephen Dillane e Naomi Wirthner.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Geoff Molson

**Geoffrey Eric Molson**, nado en Montreal (Quebec, Canadá) o 23 de xullo de 1971, é un empresario canadense e actual presidente e director executivo e copropietario da franquía da National Hockey League (NHL) dos Montreal Canadiens, Evenko, Bell Centre e L'Équipe Spectra xunto cos seus irmáns Andrew Molson e Justin Molson. É membro da familia Molson.

## Traxectoria 
Fillo de Eric Molson, Geoff naceu e criouse en Montreal.

Molson é bacharel en artes pola St. Lawrence University de Canton (Nova York, Estados Unidos), e un máster en administración de empresas polo Babson College de Wellesley (Massachusetts, Estados Unidos).

## Notas
Dane DeHaan

**Dane William DeHaan**, nado en Allentown, Pensilvania o 6 de febreiro de 1986, é un actor estadounidense. É coñecido por interpretar a Jesse na serie da HBO *In Treatment*, e polos seus papeis nos filmes *Chronicle* (2012), *The Place Beyond the Pines* (2013), *Kill Your Darlings* (2013) e *The Amazing Spider-Man 2* (2014).

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Teresa de Vallejo

**María Teresa de Vallejo Sancho de Sopranis**, nada en Burgos o 10 de marzo de 1955, é unha política galega.

## Traxectoria
Establecida en Santiago de Compostela, como política pertence ao Partido SAIn, unha formación vinculada ao Movimiento Cultural Cristiano, que combina medidas sociais de promoción da vivenda ou loita contra a fame con posturas contra o aborto, a eutanasia ou o matrimonio homosexual. Dirixente do partido e representante legal en Galicia, concorreu nas súas candidaturas en múltiples ocasións: eleccións galegas de 2009 e de 2012, europeas de 2009 e de 2014, locais de 2015 en Santiago de Compostela e xerais de 2015, cando encabezou a candidatura da súa formación pola provincia da Coruña.

## Vida persoal
Viúva, ten catro fillos.
Amparo Rey Salorio

**María Amparo Isabel Rey Salorio**, coñecida como **Marián Rey**, é unha avogada e política galega.
## Traxectoria 
Licenciada en Dereito. Afiliada a Sociedad Civil y Democracia, concorreu ás eleccións galegas por ese partido, dentro da candidatura pola provincia da Coruña. Nas locais de 2015 figurou de número 7 na candidatura de Unión Coruñesa, o partido da cidade da Coruña encabezado por Carlos Marcos, se ben ía como independente. Uns meses despois, encabezou a lista de Vox ao Congreso dos Deputados pola provincia coruñesa, na primeira vez que ese partido pechaba unha lista en Galicia.

Forma parte da executiva do partido Vox na provincia da Coruña, como vogal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista en Adiante Galicia
Movemento obreiro

O **movemento obreiro** naceu en forma de asociación de traballadores que pretendían mellorar as condicións sociais e laborais.

## Orixe 
As primeiras reaccións contra a industrialización foron espontáneas e instintivas, sobresaíndo o ludismo, que era un movemento que estaba en contra das máquinas xa que os obreiros crían que estas eran as causantes do seu desemprego e dos seus escasos salarios.

Amais, apareceron movementos asociacionistas que querían enfrontarse aos patróns. Aínda que en Gran Bretaña, dende 1825, estivesen prohibidas as asociacións obreiras xurdiron os primeiros sindicatos (*trade unions*) que pretendían conseguir melloras salariais e unha redución da xornada laboral.

O primeiro movemento obreiro ben organizado e cuns obxectivos políticos foi o cartismo, moi popular en Gran Bretaña entre 1838 e 1848 que defendía uns dereitos laborais e políticos na chamada Carta do Pobo (aumentos salariais, redución da xornada laboral, sufraxio universal, voto secreto etc.).

Paralelamente, xurdiron teóricos que criticaban o liberalismo económico e que estaban a prol da solidariedade social. Estas persoas chamáronse socialistas utópicos, dos que destacanː

* Henri de Saint Simon. Propugnou unha organización social por homes sabios e honestos, na que os beneficios se distribuísen equitativamente entre todos os compoñentes da sociedade.
* Robert Owen. Sostivo a creación de colonias xestionadas polos traballadores, e impulsou a primeira gran federación de sindicatos británicos.
* Charles Fourier. Propuxo a creación de falansterios, comunidades nas que o traballo debía distribuírse en función do talento e das inclinacións naturais de cada persoa.
* Pierre Joseph Proudhon. Criticou a propiedade privada do Estado, e defendeu a creación de comunas, polo que se considera precursor do anarquismo.

## Primeira Internacional 
Os dirixentes obreiros pronto entenderon a necesidade de unir a clase obreira mundial. Así, en 1864 constituíuse en Londres a Primeira Asociación Internacional de Traballadores. Porén, as discrepancias xurdidas entre marxistas e anarquistas e a represión dos gobernos, que a consideraban perigosa, provocaron a súa extinción poucos anos despois.

## Segunda Internacional 
En 1889, os partidos socialistas fundaron en París a Segunda Internacional. Tras longos debates, decidiuse a participación dos partidos obreiros nas eleccións para levar representantes obreiros aos Parlamentos e facer oír a voz da clase traballadora. A II Internacional estabeleceu algúns símbolos do movemento obreiro, como a proclamación do 1 de maio como o Día Internacional do Traballo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Sindicalismo

### Bibliografía 
*
Perkinsus marinus

***Perkinsus marinus*** é unha especie de protista pertencente ao filo Perkinsozoa, e especie tipo do seu xénero. En aspecto é similar a un dinoflaxelado. É un patóxeno frecuente das ostras do xénero *Crassostrea*, entre as que causa mortalidades masivas. A doenza que causa denomínase dermo ou perkinsose, e está caracterizada pola degradación dos tecidos da ostra. O xenoma desta especie foi secuenciado.

## Taxonomía 
*P. marinus* é un protozoo do superfilo Alveolata. O filo ao que pertence é o Perkinsozoa, que é un taxon relativamente novo, situado entre os dinoflaxelados e os apicomplexos, e probablemente ten un parentesco máis próximo cos dinoflaxelados.

## Descrición e ciclo vital 
Este protista ten unha lonxitude de entre 2 e 4 micrómetros. A zoóspora ten dous flaxelos que utiliza para nadar no seu hábitat mariño. Cando é inxerida polo seu hóspede molusco, que xeralmente é unha ostra do xénero *Crassostrea*, convértese nun trofozoíto, que prolifera nos tecidos do hóspede. *P. marinus* a miúdo infesta os hemocitos (células sanguíneas) do seu hóspede. Tamén se atopa con frecuencia nas células do intestino, tecidos conectivos, glándulas dixestivas, e branquias. As temperaturas cálidas oceánicas tamén promoven a aparición de gromos da doenza.

Aínda que os estudos de laboratorio nos que se usaron certos antibióticos contra o parasito foron prometedores, non hai métodos efectivos de erradicación, polo que a medida máis importante é a prevención. As ostras de poboacións ou granxas acuícolas que sufriron a doenza non deberían ser trasladadas a outras áreas non infestadas, porque este protista pode introducirse e transmitirse doadamente. En acuicultura, están a facerse esforzos para localizar e criar cepas máis resistentes de ostras.

## Notas
Enontekiö

**Enontekiö** (en ; en ) é unha cidade e concello de Laponia. Ten unha área de 8&nbsp;391,39&nbsp;km², e unha poboación de 1&nbsp;873 persoas. O centro administrativo de Enontekiö é a vila de Hetta. Arredor dunha quinta parte da poboación pertence ó pobo saami. As principais actividades de Enontekiö son o turismo e a cría de renos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial
* Haltitunturi

### Ligazóns externas 
* Páxina web de Enontekiö
Luz negra

miniatura|275x275px|Espectro dunha fonte de fluorescente de luz negra. A anchura a media altura do pico en 370 nm é duns 20 nm.  O pequeno segundo pico (*2*) é luz con 404 nm de lonxitude de onda que se escapa a través do filtro, e é o que lle dá o brillo violeta.
A **luz negra** é o nome común para lámpadas que emiten radiación electromagnética ultravioleta próxima, cunha compoñente residual moi pequena de luz visible. As lámpadas de luz negra fabrícanse xeralmente do mesmo xeito que as lámpadas fluorescentes convencionais, agás que utilizan un único fósforo, e en lugar do cristal transparente exterior empregan un cristal escuro coñecido como cristal de Wood, que bloquea a maior parte de "luz visible" con lonxitude de onda por encima dos 400 nanómetros. 
left|miniatura|150x150px|Unha lámpada de luz negra.
A radiación ultravioleta destas lámpadas prodúcese cunha lonxitude de onda superior a 350&nbsp;nm. Unha onda ultravioleta xerada tan preto do espectro visible non produce dano (ou polo menos non maior dano que o que pode producir a luz visible). Non obstante, pola súa natureza invisible, a luz negra utilízase sempre como iluminación tenue. 
left|miniatura|200x200px|Arte con luz negra: Pintura e escultura con materiais fluorescentes do artista Beo Beyond.
[miniatura|267x267px|Detalle de [esfinxe con pintura fluorescente por Roque Logozzo. ]]
Estas lámpadas son altamente ineficientes, emitindo poucos lumen por watt de potencia, o que eleva perigosamente a súa temperatura, e por iso recoméndase que se utilice por curtos períodos.

A luz negra utilízase en ambientes escuros para resaltar algunhas cores sobre outras, logrando efectos sorprendentes. É xeralmente aceptado que a luz negra soamente fai resaltar as cores brancas, que teñen un brillo branco violáceo, deixando case na escuridade ao resto. En realidade a luz negra resalta as cores fluorescentes, que se atopan principalmente no poliéster e que adoita estar presente nas teas brancas (en camisetas, camisas e zapatillas). Este tipo de luz adóitase utilizar nos bares e discotecas para crear un brillo especial en conxunto coas demais luces.

Tamén é útil para revisar os gravados que brillan só baixo a luz ultravioleta, e que demostran a autenticidade da maioría dos billetes e as moedas de case todo o mundo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Primeiro sitio web oficial de Teatro da Luz Negra
* Fotografías a partir de materiais fluorescentes e luz negra
* Monicreques de luz negra
* Pinturas Ultravioleta | Roque Logozzo
Songs of the Free

***Songs of the Free*** é o terceiro álbum da banda británica de post-punk Gang of Four, publicado en 1982 a través do selo Warner Bros. Records. No ano 1996 a discográfica Infinite Zero Archive/American Recordings editouno en CD con dous temas extra, e un pequeno cambio na orde das cancións (intercambiando a posición de "Muscle for Brains" e "We Live as We Dream, Alone"), e cun erro no título de "I Love a Man in a Uniform", apareceno como "I Love a Man in Uniform." EMI reeditou o álbum en CD en 2008 coa orde orixinal e sen cancións extra.

## Listaxe de cancións
Oxyrrhis

***Oxyrrhis*** é un xénero de dinoflaxelados no que está incluído a especie *Oxyrrhis marina*.

Ás veces o xénero é considerado monotípico, pero algunhas fontes asignan a este xénero tamén as especies *Oxyrrhis parasitica* e *O. phaeocysticola*.

## Notas
Winnipeg Warriors

Os **Winnipeg Warriors** foron un equipo júnior de hóckey sobre xeo da cidade de Winnipeg (Manitoba, Canadá) que xogou na Western Hockey League. O equipo foi fundado como equipo de expansión en 1980, mais sufriu problemas de asistencia ao competir cos Winnipeg Jets da National Hockey League (NHL), e finalmente trasladouse a Moose Jaw (Saskatchewan, Canadá) en 1984, converténdose nos Moose Jaw Warriors. Durante o tempo que xogaron en Winnipeg, o equipo xogou os seus partidos como local no Winnipeg Arena.

Nas catro tempadas que o equipo permaneceu na capital de Manitoba tan só conseguiu clasificarse nunha ocasión para os *play-offs*, feito que ocorreu na tempada 1982-83, cando foron barridos na primeira rolda polos Lethbridge Broncos por 3-0 na serie. O rexistro dos Warriors na tempada 1983-84 de 9-63-0 é o segundo peor rexistro para unha tempada de 72 da historia da liga, e tan só os Victoria Cougars conseguiron un rexistro peor co seu 5-65-2 da tempada 1989-90.

:**Títulos de División:** Ningún
:**Campión da liga regular:** Ningún
:**Títulos da WHL:** Ningún
:**Memorial Cups:** Ningunha

## Tempadas 
***Lenda:** PX = Partidos xogados, V = Vitorias, D = Derrotas, E = Empates, Pts = Puntos, GF = Goles a favor, GC = Goals en contra*

## Ex xogadores na NHL 
*Darren Boyko
*Randy Gilhen
*Mike Keane
*Mick Vukota
*Richard Zemlak

## Notas
Viana, Navarra

**Viana** é un concello e cidade de Navarra. Está localizado na merindade de Estella, na comarca de Estella Occidental e a 81&nbsp;km da capital da comunidade, Pamplona. A poboación en 2014 foi de 4&nbsp;084 habitantes.

Refundada en 1219 por Sancho VII de Navarra, recibiu o título de cidade en 1630. Conserva parte do conxunto amurallado do século XIII e numerosas casas brasonadas, ademais de importantes monumentos históricos.
Pura Lorenzana

**María Pura Lorenzana Prado**, nada en Vilasante (O Saviñao) o 5 de febreiro de 1911 e finada en Santiago de Compostela o 1 de decembro de 1997, foi unha profesora e arqueóloga galega.

## Traxectoria 
En 1925 matriculouse na Facultade de Dereito da Universidade de Santiago de Compostela, sendo a primeira muller galega en facelo. Licenciouse en 1928 e despois doutorouse en Filosofía e Letras na Universidade Central de Madrid. En 1930 ingresou no Seminario de Estudos Galegos. Participou nas investigacións sobre as medorras do Saviñao en campañas financiadas pola Comisión de Estudos en Galicia. Compartía o nacionalismo católico conservador de Vicente Risco, impartiu unha conferencia na sede da Xuventude Católica Feminina de Compostela que foi publicada en 1931 por Ánxel Casal. Instalada na dereita do galeguismo, a evolución dos acontecementos levouna a amparar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936. Profesora de Instituto en Tui e Ourense durante a guerra, exerceu diversos cargos políticos ao servizo do Goberno de Burgos: Depuradora das Bibliotecas Públicas, Delegada Provincial de Frontes e Hospitais e Organizadora dos servizos culturais do Fogar e do Ferido. En 1940 o Ministerio de Guerra do Goberno de Franco concedeulle a Medalla de Campaña de Retaguardia por méritos e servizos.

Fundou o Instituto Rosalía de Castro en 1939, do que foi a súa primeira directora, permanecendo no posto quince anos. Finou en Santiago de Compostela o 1 de decembro de 1997.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* : [http://culturagalega.gal/album/detalle.php?id=200 ]  no Álbum de mulleres.

* Ficha no PARES
Rock radical vasco

[miniatura|280px|Concerto de [Cicatriz (grupo musical)|Cicatriz no gaztetxe de Hondarribia.]]
O **Rock radical vasco** (en ) foi un movemento musical xurdido no País Vasco e Navarra a mediados da década de 1980 e que remataría a comezos da seguinte década. Musicalmente era unha denominación heteroxénea que englobaba a grupos de diferentes estilos musicais como o punk, o rock urbano, o heavy metal, o ska ou o reggae; pero principalmente a aqueles cunha especial influencia dos primeiros grupos de punk (Sex Pistols, Ramones, The Clash, etc.).

A etiqueta de *Rock Radical Vasco* (RRV) xorde en 1983 da mano de José Mari Blasco (ex representante de La Polla Records) e Marino Goñi (fundador das compañías discográficas Soñua e Oihuka), e foi acuñada tras un festival contra a adhesión de España á OTAN. Algúns grupos rexeitaron esta designción por considerala comercial e outros por reivindicarse como apátridas.

Os grupos do RRV estaban amparados por pequenas discográficas locais e, aínda que adoitaban ter o seu propio circuíto de concertos no seu ámbito de orixe, tamén realizaron concertos fóra e a súa música puido escoitarse en toda a xeografía do estado. As formas de difusión non eran as clásicas e déronse a coñecer a través da cultura alternativa (*gaztetxes*, radios libres, fanzines, etc.), así como nalgunhas das páxinas da sección cultural do diario *Egin*.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Corral, Javier (2025): *Fiesta y rebeldía. Historia oral del Rock Radical Vasco*. Liburuak. ISBN 978-84-19234-20-9.
Imaxe por resonancia magnética

miniatura|Seccións secuenciais dunha resonancia do encéfalo, amosando a través dos planos transverso, saxital e coronal (esquerda a dereita).
miniatura|Imaxe combinada IRM / PET dunha testa humana.
[miniatura|dereita|Imaxes dunha [cabeza|testa humana obtidas por resonancia magnética (vista saxital).]]

Unha **imaxe por resonancia magnética** (**IRM**), tamén coñecida como **tomografía por resonancia magnética** (**TRM**) ou **imaxe por resonancia magnética nuclear** (**NMRI**, polas súas siglas en inglés Nuclear Magnetic Resonance Imaging) é unha técnica non invasiva que emprega o fenómeno da resonancia magnética nuclear para obter información sobre a estrutura e composición do cuerpo a analizar. Esta información é procesada por ordenadores e transformada en imaxes do interior do obxecto de análise.

Emprégase principalmente en medicina para observar alteracións nos tecidos e detectar cancro e outras patoloxías. Tamén se emprega na industria para analizar a estrutura de materiais tanto orgánicos como inorgánicos.

A IRM non debe ser confundida coa espectroscopia de resonancia magnética nuclear, unha técnica usada en química que se basea no mesmo principio da resonancia magnética para obter información sobre a composición dos materiais.

A diferenza da TC, non usa radiación ionizante, senón campos magnéticos para aliñar a magnetización nuclear de núcleos de hidróxeno da auga no corpo. Os campos de radiofrecuencia (RF) úsanse para alterar sistematicamente o aliñamento desa magnetización, causando que os núcleos de hidróxeno produzan un campo magnético rotacional detectable polo escáner. Ese sinal pode ser manipulado con campos magnéticos adicionais e así construír con máis información imaxes do corpo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* e-MRI: interactive course about MRI physics (Flash player required) 
* Sociedad Española de Neuroimagen 
* The Basics of MRI: Curso de IRM.
Val Salgado de Añana

miniatura|300px|Salinas de Añana.
O **Val Salgado de Añana** (en ), é unha salina de Áraba, no País Vasco. Trátase dunha salina de interior, que aproveita catro mananciais de auga salgada que abrolla dos arredores, confluíndo nese val. Nel atópanse numerosas eiras que se enchían con estas augas, deixándoas secar ó sol para obter sal. A explotación está documentada dende o século IX e aínda que no século XXI xa non se usaba con fins produtivos, estase a recuperar como elemento turístico. Estas augas saen do val formando o río Muera.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia do sal
* Sitios Ramsar en España

### Bibliografía 
* AJAMIL, C. I.; DORRONSORO, T.; GUTIÉRREZ, F. J.; LLANOS, A.; VIDAL-ABARCA, J., 1988, Salinas de Añana y alrededores: guía para una visita, Vitoria 
* PLATA MONTERO, A., 2003, La aplicación de la Arqueología de la Arquitectura a un complejo productivo, el valle salado de Salinas de Añana (Álava), Arqueología de la Arquitectura 2, pp.&nbsp;241–248 Obter artigo
* PLATA MONTERO, A., 2006, El ciclo productivo de la sal y las salinas reales a mediados del siglo XIX, Vitoria https://web.archive.org/web/20060821110527/http://www.ehu.es/arqueologiadelaarquitectura/castellano/noticia.php?id=167
* LANDA ESPARZA, M, PLATA MONTERO, A., 2007, El valle salado de Añana. Hacia su recuperación integral, Vitoria.
* PLATA MONTERO, A., 2008, Génesis de una villa medieval. Arqueología, paisaje y arquitectura del valle salado de Añana, Vitoria. https://web.archive.org/web/20090209130450/http://ehu.es/arqueologiadelaarquitectura/castellano/publicacion.php?id=194

### Ligazóns externas 
* Val Salgado de Añana
Serra de Aralar

**Aralar** é unha serra situada entre Guipúscoa e Navarra, que fai 30 quilómetros de longo de leste a oeste e 12 quilómetros de ancho de norte a sur. A parte guipuscoana, que abrangue un terzo da serra, foi declarada parque natural en 1994.

O cumio máis alto é o Intzako Dorrea (*a Torre de Intza*) ou Irumugarrieta, a 1&nbsp;431 metros sobre o nivel do mar e no lado navarro, mais a montaña máis coñecida é o Larrunarri ou Txindoki, no extremo oeste e en territorio guipuscoano.

A serra está formada maioritariamente por pedra calcaria, da idade do xurásico e do cretáceo e de orixe mariña. Nestes materiais calcarios desenvolvéronse numerosos fenómenos cársticos, con 850 cavidades exploradas entre as que destaca lacova de Ormazarreta II pola súa lonxitude (6&nbsp;815 metros) e profundidade (576 metros). Na superficie hai numerosos dolinas e lapías nas zonas onde o bosque non cobre as rochas.

A vexetación principal é a faia, con algúns teixos e acivros. Nalgunhas zonas baixas do norte hai carballos como o carballo común e nas zonas do sur algunhas enciñeiras.

## Notas
Viño do País Vasco

thumb|280px|Mapa dos viños do País Vasco:
Os **viños do País Vasco** (en ) esténdense, historicamente, polo País Vasco francés (ou *Iparralde*) e polo País Vasco español (ou *Hegoalde*). Ámbalas dúas posúen unha longa tradición vinícola, o cal se traduce nunha gran cantidade de denominacións de orixe e de características específicas en cada territorio.

Inicialmente foron os bitúrigos viviscos os que plantaron viñas na rexión entre a desembocadura de Xironda e os estribos pirenaicos. A abundancia de viñas salvaxes nos vales de Cantabria, do País Vasco ou do Bearne permitiulles escoller variedades específicas, coñecidas como pirenaico-atlánticas, e esta viticultura autóctona, excepcional en Europa occidental, non se debe á colonización romana.

Durante a Idade Media, as rutas de peregrinación cara a Santiago de Compostela, que converxían nesta zona, obrigaron aos monxes da abadía de Roncesvales, que xestionaban a hospedaxe dos peregrinos, a desenvolver os seus viñedos no priorado dende Irouléguy a Hondarribia. Daquela xa existían variedades próximas ás variedades actuais. É esta antiga variedade de uva, mesmo despois de certos cambios, a que aínda está presente nos viñedos do País Vasco, nas variedades Irouléguy, Rioxa, Txakoli e Navarra.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Nomenclatura química dos compostos orgánicos

A **nomenclatura química dos compostos orgánicos** (do grego *ονοματοκλήτωρ*; *όνομα* 'nome', e *κλήτωρ* 'chamar'. O termo latino *nomenclatūra* refírese a unha lista de nomes, ó igual que o nomenclátor) en química orgánica é unha metodoloxía estabelecida para chamar e agrupar os compostos orgánicos.

Nomear "cousas" é unha parte da nosa comunicación en xeral polo uso de palabras e a linguaxe: é un aspecto da taxonomía cotiá para distinguir os obxectos da nosa experiencia, xunto coas súas similitudes e diferenzas, para identificar, nomear e clasificar. O emprego de nomes, así como os diferentes tipos de substantivos incorporados en diferentes linguas, conecta a nomenclatura coa lingüística teórica, mentres que a forma da estrutura mental que se emprega para comprender o mundo en relación co significado das palabras estúdase a través da lóxica conceptual e a filosofía da linguaxe.

A Unión Internacional de Química Pura e Aplicada (IUPAC) é a máxima autoridade en materia de nomenclatura química, a cal se encarga de estabelecer as regras correspondentes.

As cadeas de Simplified Molecular Input Line Entry Specification (SMILES) empréganse de xeito común para describir compostos orgánicos, e é unha forma de "denominalos".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* IUPAC
* American Chemical Society, Committee on Nomenclature, Terminology & Symbols
Tunturi-Lappi

**Tunturi-Lappi** é unha subdivisión de Laponia e unha das subrexión de Finlandia dende 2009. No 2017, a poboación era de 14&nbsp;352 habitantes.

## Comunas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  Páxina de Tunturi-Lapin
** Páxina de Enontekiön
** Páxina de Kittilän
** Páxina de Kolarin
** Páxina de Muonion
Luís Barreiro Paradela

**Luís Barreiro Paradela**, nado en Santiago de Compostela o 17 de agosto de 1902 e finado en Madrid o 3 de xaneiro de 1976, foi un mestre, xornalista, escritor, debuxante e militar galego.

## Traxectoria 
Fillo de Rosa Paradela Varela e Antonio Barreiro Oleiro, dono este último dunha zapatería na Rúa do Vilar, 84 en Santiago de Compostela no ano 1896 e en adiante. En 1920 rematou a carreira de mestre na Escola Normal de Santiago de Compostela. Foi mestre no Colexio de San Luis Gonzaga en Santiago de Compostela no curso 1921-22 ata o curso 1924-25. Alistado como voluntario no Rexemento de Infantaría de Zaragoza número 12, foi ascendido a cabo en maio de 1924, a sarxento en outubro dese ano, a suboficial en abril de 1925 e a alférez de complemento de Infantaría en xaneiro de 1926. Despois foi mestre en Piloño (Vila de Cruces) e dende 1926 en Santo André de Vea (A Estrada). Estando de mestre en Santo André de Vea incorporouse ao Rexemento de Infantaría de Zaragoza para facer as prácticas de suboficial de complemento en abril de 1927. Foi ascendido a tenente en novembro de 1929. Colaborou en *Vida Gallega* e *El Pueblo Gallego*. Obtivo un accésit nos Xogos florais de Tui de 1925. En 1933 foi mestre na Academia Gelmírez de Santiago de Compostela. Foi membro do Seminario de Estudos Galegos, impartiu conferencias sobre temas culturais e pedagóxicos e en 1936 publicou *Nova xeografía de Galicia prás escolas*. Concedéronlle a excedencia en xaneiro de 1936.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse ao exército como oficial de complemento e foi un dos defensores no consello de guerra aos membros do comité de defensa republicano de Santiago de Compostela, e defedeu a varios republicanos de Vedra. Tamén defendeu a republicanos asturianos en novembro de 1937. Foi depurado como mestre e separado definitivamente do servizo en 1942.

En 1947 publicouse o seu libro *Novísimo método para la confección de mapas* da editorial Miguel A. Salvatell de Barcelona. En 1954 publicouse o libro *El Camino de Santiago* pola editorial Ediciones Marius de Barcelona con debuxos a pluma do autor. Reingresou no maxisterio en 1966. Finou en Madrid o 3 de xaneiro de 1976.

## Obras 
* *Nova xeografía de Galicia prás escolas*. Publicaciones Actuales Gallegas, 1936. Ed. facsimil, Sálvora, 1980.
* *Novísimo método para la confección de mapas*, 1947.
* *El Camino de Santiago*, 1954.

## Vida persoal 
Casou en Ourense con María Josefa García Couceiro en 1930, e foi pai de Manuel Barreiro García.

## Notas
Lazkao

**Lazkao** é un concello da provincia de Guipúscoa, no País Vasco. Ten unha área 11,37 km² cunha poboación de 5&nbsp;357 habitantes (2014) e unha densidade de 471,15 hab./km².

## Notas 
## Véxase tamén
Ylitornio

**Ylitornio** (en ; en ) é unha cidade e concello de Laponia. Ten unha área de 2&nbsp;212,69 km², e unha densidade de poboación de 2,11 hab./km², cunha poboación de 4&nbsp;284 persoas no 2015.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Ylitornio
Área metropolitana de Pamplona

miniatura|250px|Concellos que forman a área metropolitana de Pamplona.
A **área metropolitana de Pamplona** (en ) é un núcleo urbano que se estende arredor da cidade de Pamplona, a capital da Comunidade Foral de Navarra, e está delimitada polo ámbito xeográfico da Cuenca de Pamplona.

Está formada polos concellos de: Antsoain, Aranguren (Mutiloa), Barañain, Beriain, Berriobeiti (Aitzoain, Berriogoiti, Berriobeiti e Artika), Berriozar, Burlata, Zizur Zendea, Eguesibar (Olatz Txipia, Sarriguren e Gorraitz), Etxauri, Ezkabarte (Arre e Orikain), Galar (Cordobilla), Uharte, Txulapain, Noain (só Noain), Olaibar, Oltza Zendea, Orkoien, Pamplona, Tiebas-Muru Artederreta, Atarrabia, Zabaltza e Zizur Nagusia.

A súa poboación no 2010 era de 348&nbsp;753 habitantes, cunha superficie de 488,6 km², o que supón unha densidade de 685,28 hab/km².

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mancomunidade da Comarca de Pamplona
* Transporte Urbano Comarcal
Sakana

**Sakana** (en ) é unha comarca de Navarra, dentro do meiriñado de Pamplona que engloba 3 vales (Arakil, Ergoiena e Burunda) e 15 concellos. Ten unha extensión de 305,5 quilómetros cadrados e unha poboación de 20&nbsp;028 habitantes (segundo datos de 2007). Está delimitada polo norte pola serra de Aralar e polo sur polas serras de Andia e Urbasa. Aínda que a comarca está dividida en 3 vales, tamén é chamada *Val de Sakana*.
Gavarnie

**Gavarnie** (en ) é unha vila e comuna francesa situada ao sur do departamento de Altos Pireneos, na rexión de Mediodía-Pireneos. En 2018 tiña 114 habitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial da oficina de turismo de Gavarnie-Gèdre (verán) 
*Páxina oficial da oficina de turismo de Gavarnie-Gèdre (inverno)
Bertil Malmberg

**Bertil Frans Harald Malmberg**, nado en Härnösand o 13 de agosto de 1889 e finado en Estocolmo o 11 de febreiro de 1958, foi un escritor e actor sueco. Foi membro da Academia Sueca.

## Obra (sel.)
**Bränder* (1908)
**Atlantis* (1916)
**Orfika* (1923)
**Slöjan* (1927)
**Vinden* (1929)
**Illusionernas värld* (1932)
**Tyska intryck* (1936)
**Värderingar* (1937)
**Excellensen* (1942)
**Under månens fallande båge* (1947)
**Men bortom marterpålarna* (1948)
**Utan resolution* (1949)
**Staden i regnet* (1949)
**Med cyklopöga* (1950)
**Idealet och livet* (1951)
**Förklädda memoarer* (1956)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Muonio

**Muonio**, (antigamente chamado *Muonionniska*, e en ) é un concello de Finlandia. A vila atópase no norte do país, por enriba do Círculo Polar Ártico. Os concellos fineses máis achegados son Enontekiö, Kittilä e Kolari, e polo oeste, Pajala, en Suecia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Muonio
Inari

**Inari** (en , , , , ) é un concello de Finlandia con catro linguas oficiais, máis que ningún outro do país. As súas principais actividades económicas son a industria madeireira, a protección da natureza e o turismo. Ten o museo de Siida na vila, e é un centro da cultura saami.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Páxina web de Inari
Kemijärvi

**Kemijärvi** (en  e en ) é un concello de Finlandia e a vila máis setentrional do país. Atópase na provincia de Laponia. No 2015 tiña unha poboación de 7&nbsp;869 habitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Kemijärvi
Troiano de Neptuno

[miniatura|265px|Troianos de Neptuno cos [plutinos como referencia.

]]
Os **troianos de Neptuno** son corpos que obitan arredor do Sol preto dos puntos de Lagrange estables de Neptuno. Teñen polo tanto aproximadamente o mesmo período orbital que este planeta e seguen o mesmo camiño orbital. Coñécense doce troianos de Neptuno, dos que nove orbitan preto do punto de Lagrange L4 60° adiante de Neptuno (os troianos de Xúpiter teñen inclinacións superiores a 40°), que indica unha captura en lugar dunha formación in situ ou por colisión.

En 2010 anunciouse o descubrimento do primeiro troiano L5 de Neptuno coñecido, . Esta rexión de Neptuno é difícil de observar porque coincide coa liña de visión do centro da Vía Láctea, área con gran poboación de estrelas.

Puido ser posible para a *New Horizons* investigar , mais non tiña suficiente largura de banda e deuse preferencia aos preparativos para sobrevoar Plutón.

## Descubrimento e exploración 
En 2001 descubriuse , preto da rexión L4 de Neptuno, e con el a quinta área de poboación estable de corpos menores do Sistema Solar. O descubrimento do troiano de grande inclinación  en 2005 evidenciou que os troianos de Neptuno poboan nubes grosas, feito que restrinxiu as súas posibles orixes.

O 12 de agosto de 2010 anunciouse o descubrimento do primeiro troiano L5, . Esta inclinación indica capturas conxeladas ou variacións deste proceso,

## Cores 
Os primeiros catro troianos descubertos teñen cores semellantes, e cos diámetros do artigo de Sheppard e Trujillo sobre , se non se indica outra fonte.

No momento da súa descuberta creuse que  e  eran troianos de Neptuno, mais observacións posteriores descartárono. Pénsase que  é un obxecto transneptuniano resoante 3:5 con Neptuno.  segue un percorrido de case-satélite arredor de Neptuno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Planetary Trojans&nbsp;– the main source of short period comets? (arXiv:1007.2541 : 15 de xullo de 2010)
*
Pello

**Pello** é un concello de Finlandia que se atopa aproximadamente a 20&nbsp;km ó norte do Círculo Polar Ártico. No 2015 tiña unha poboación de 3&nbsp;656 habitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Enontekiö
Kolari

**Kemijärvi** é un concello de Finlandia que se atopa na provincia de Laponia, na fronteira con Suecia. No 2015 tiña unha poboación de 3&nbsp;795 habitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Kolari