open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Micrófono inalámbrico

miniatura|Micrófono inalámbrico aberto para mostrar a batería interna.
Un **micrófono inalámbrico**, como o seu nome indica, é aquel micrófono que non precisa de cable para ser conectado a un equipo ao que queiramos asociar. Captan as ondas sonoras e transmítenas como ondas electromagnéticas. Estas ondas electromagnéticas actúan como portadoras, moduladas a razón das ondas sonoras previamente convertidas en tensión. O tipo de modulación adoita ser en frecuencia (FM), aínda que tamén podería ser en amplitude (AM) ou outros.
Os micrófonos inalámbricos adoitan traballar en VHF ou UHF. 
Cada aparello consta de dúas partes, un transmisor e un receptor, que traballan coa mesma frecuencia.
Algúns modelos empregan infravermellos, pero estes non permiten a liberdade dos de radiofrecuencia.

Algúns modelos operan nunha única frecuencia fixa, mais os máis avanzados, permiten a escolla da frecuencia na que se quere transmitir para evitar interferencias, podéndose empregar varios micrófonos a un mesmo tempo.

O transmisor recollerá o sinal do micrófono, aumentarao para o seu tratamento, mediante un previo, e logo faralle unha pre-énfase, aumentando as frecuencias agudas (sobre 3&nbsp;kHz), para contrarrestar o inevitable ruído de alta frecuencia que se produce na transmisión.
Nótese que a amplitude do sinal de son determina a modulación da frecuencia, logo se o emisor non admite grandes rangos dinámicos, comprímese en emisión e descomprímese no receptor.
A transmisión polo aire faina unha onda portadora producida por un oscilador, que pasa polo modulador (FM) dando lugar a un sinal modulado (en FM). Para que a antena dea transmitido o sinal, conta con amplificación RF, coa antena do receptor agardando por ela.

A banda de frecuencias na que emiten os micrófonos inalámbricos, como todo o espazo de radiofrecuencias, está administrado polo Estado.

## Véxase tamén
F. R. Lavandeira

**Fernando Ramón Lavandeira Suárez**, nado en Taragoña (Rianxo) en 1966, é un escritor galego.

## Traxectoria 
É Diplomado en Educación Social pola Universidade de Santiago de Compostela e posúe formación de posgrao en Animación Sociocultural (UNED e Universidade Pontificia de Salamanca) e Didáctica Ocupacional (Universidade de Vigo). Traballa como Coordinador da Área de Educación e Cultura do Concello de Rianxo. Asemade é investigador da Universidade de Santiago de Compostela no ámbito da Pedagoxía Social e da Educación Ambiental.

Colabora con La Voz de Galicia, as revistas *Leña Verde* e *Interea-Visual*, e co *Seminario Internacional de Tradución e Poética* (Auliga).

## Obras 
### Poesía 
* *Mar que evita o meu regreso*, 2000, Ediciós do Castro.
* *Tempo é de que se saiban*, 2006.
* *Poemas*, 2007.

### Obras colectivas 
* *37 poemas por man propia*, 2006, Bourel.
* *Voces na Guerra*, 2006.
* *Voces na materia*, 2006.
* *A cor dos soños*, 2007, Literatura infanto-xuvenil.
* *Poetas con Rosalía IV*, 2009.
* *En defensa do Poleiro*, 2010, Toxosoutos.
* *6 poemas 6. Homenaxe a Federico García Lorca*, 2015, Biblos Clube de Lectores. Poesía.
* *Pico Sacro. Ferido polo lóstrego e a lenda*, 2017, Alvarellos.

## Premios 
* Accésit do Premio Modesto R. Figueiredo no 2009, por *Gaspar Gaspar*.
Liga Galega de Traiñeiras 2004

A tempada 2004 da Liga Galega de Traiñeiras foi a 2ª edición do campionato de traiñeiras de Galicia creado en 2003. Nesta tempada disputáronse 9 bandeiras.

## Clasificación 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Equipo
!bgcolor="#efefef" width="60"|Puntos
!bgcolor="#efefef" width="60"|Vitorias
!bgcolor="#efefef" width="195"|Localidade
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Samertolameu ||bgcolor=#ffffa5|165|| 7 || Meira, Moaña
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 2 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Amegrove                ||bgcolor=#ffffa5|145|| 2 || O Grove
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 3 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Náutico de Vigo     ||bgcolor=#ffffa5|118|| 0 || Vigo
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 4 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Chapela                 ||bgcolor=#ffffa5|113|| 0 || Chapela, Redondela
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 5 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña Perillo                  ||bgcolor=#ffffa5|109|| 0 || Perillo, Oleiros
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 6 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña Rianxo                   ||bgcolor=#ffffa5|107|| 0 || Rianxo
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 7 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña Muros                      ||bgcolor=#ffffa5|77|| 0 || Muros
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 8 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Bueu                        ||bgcolor=#ffffa5|76|| 0 || Bueu
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 9 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña Ares                        ||bgcolor=#ffffa5|71|| 0 || Ares
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 10 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña A Cabana                ||bgcolor=#ffffa5|68|| 0 || Ferrol
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 11 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña Esteirana               ||bgcolor=#ffffa5|54|| 0 || Esteiro
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 12 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Vila de Cangas    ||bgcolor=#ffffa5|50|| 0 || Cangas
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 13 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra Coruxo                   ||bgcolor=#ffffa5|48|| 0 || Coruxo, Vigo
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 14 ||align=left| 20px|Provincia de Pontevedra San Simón              ||bgcolor=#ffffa5|26|| 0 || Cesantes, Redondela
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 15 ||align=left| 11px|Provincia da Coruña As Xubias      ||bgcolor=#ffffa5|20|| 0 || As Xuvias, A Coruña

|- bgcolor=#ffffff align=center
|colspan="15"|Samertolameu proclamouse campión por segunda vez.

|}

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados da tempada 2004
Vúmetro

miniatura|Vúmetro analóxico con indicador LED de saturación.
miniatura|Vúmetro electrónico.
[miniatura|A resposta dun vúmetro (liña negra) comparándoa co nivel instantáneo de entrada (área gris). O nivel indícase en [Decibelios|dB e o tempo en segundos.]]

Un **vúmetro** ou VU-meter (Volume Unit Meter) amosa o nivel de volume en unidades VU, que se inclúe nos equipos de son, como a mesa de mesturas, para indicarnos o volume do son.
Foi desenvolto orixinalmente en 1939 polo esforzo combinado de Bell Labs e os organismos de radiodifusión CBS e NBC para a medición e a normalización dos niveis de liñas telefónicas.

Consta dun instrumento de bobina móbil dun tipo determinado, alimentado por medio dun rectificador de onda completa que se alimenta á súa vez da liña mediante unha resistencia en serie. Non necesita máis fonte de enerxía para o seu funcionamento que o sinal de entrada.

É intencionalmente "lento" na medición (tempo de integración estándar 300 ms), promediando máximos e mínimos de curta duración para mostrar o volume percibido. A súa escala vai desde -20 VU até +3 VU, sendo 0 VU o correspondente a 1'23 V, para o nivel nominal (nivel medio que o fabricante emprega como referencia) de +4 dBu (en Europa).

Ademais, algúns vúmetros electrónicos tamén reflicten os picos ou máximos. Como regra xeral, os niveis de gravación deben ser tales que non superen a área vermella superior a 0 VU, ou só en contadas ocasións. Se o volume de gravación é demasiado alto, a calidade do son e a resposta en frecuencia é xeralmente máis pobre e os efectos de saturación recorte poden ser especialmente problemáticos para un sistema de gravación dixital. Tamén, se o nivel é demasiado baixo, os niveis de ruído serán altos en relación ao son principal.

## Unidade VU 
A unidade de volume (VU) defínese como:
"O indicador de volume marca 0 VU cando se conecta á saída unha resistencia de 600 ohms, para un sinal sinusoidal de 1000 Hz."

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Mesa de mesturas
*Decibel

### Ligazóns externas
*Rane Pro Audio Reference definition for VU meter
*Q&A on the Standard Volume Indicator by John McNight
*A New Standard Volume Indicator and Reference Level by Chinn, Gannett & Morris
*The Bewildering Wilderness - "Navigating the complicated and frustrating world of audio standards"
*Audio Level Meters
*VU meter vídeo
Viaxe interestelar

miniatura|dereita
Coñécese co nome de **viaxe interestelar** unha viaxe tripulada ou non tripulada entre estrelas. Este é un concepto básico dentro da ciencia ficción, pero na práctica, a viaxe interestelar é moito máis difícil que a viaxe interplanetaria debido a que as distancias implicadas son enormemente maiores (da orde do ano luz). Pola mesma razón a viaxe intergaláctica é aínda máis complicado.

A verosimilitude da viaxe interestelar foi debatida arduamente por varios científicos, autores de ciencia ficción e entusiastas. Neste sentido, publicáronse moitos traballos sobre conceptos relacionados. Dados un tempo de viaxe suficiente e un traballo de enxeñaría, parecen posíbeis tanto viaxes non-tripuladas como viaxes xeracionais, aínda que representan un considerábel reto tanto tecnolóxico como económico difícil de acadar, en concreto para sondas tripuladas. A NASA estivo investigando nestes temas durante anos, e acumulou unha serie de aproximacións teóricas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Física da Viaxe Interestelar
Luís Lamela

**Luís Lamela García**, nado en Corcubión o 5 de novembro de 1945, é un historiador galego.

## Traxectoria 
Estudou na Escola Oficial de Náutica da Coruña e na UNED. Traballou na Mariña Mercante e posteriormente desenvolveu varias actividades profesionais no sector financeiro galego, sobre todo en Caixa Galicia.

Foi un dos pioneiros na restauración histórica da memoria do franquismo e o antifranquismo en Galiza desde unha actividade investigadora que comezou no ano 1987. Colaborou tamén en periódicos e revistas como *La Voz de Galicia*, *El Ideal Gallego*, *Unión Libre* ou *Anuario Brigantino*. Foi asesor do Proxecto Inter-universitario *As vítimas, os nomes, as voces e os lugares* e membro da Comisión Municipal de Aplicación da Memoria Histórica, asesora da Comisión de Honores e Distincións do Concello da Coruña, para a retirada da simboloxía franquista na cidade.

## Obras en galego 
### Ensaio 
* *A represión da Masonería viguesa* (2008). A Nosa Terra.

* *A loita dos perdedores. Razón e xénese da guerrilla antifranquista en Galicia* (2023). Santiago: Edicións Laiovento. 302 páxs.

* *Golpistas e represores. Retratos e memoria histórica de falanxistas galegos* (2025). Santiago: Laiovento.
### Narrativa 
* *Escapado. Do Monte Pindo ao exilio pasando pola illa de San Simón*, 2009, Xerais.

## Obras en castelán 
### Ensaio 
* *Pepe Miñones: un crimen en la leyenda (1900-1936)*, 1991, Ediciós do Castro.
* *Foucellas. El riguroso relato de una lucha antifranquista (1936-1952)*, 1992, Ediciós do Castro.
* *Inmolados Gallegos. Alexandro Bóveda, Víctor Casas, Telmo Bernárdez, Adrio Barreiro...*, 1993, Ediciós do Castro.
* *Crónica de una represión en la Costa da Morte*, 1995, Ediciós do Castro.
* *Estampas de injusticia. La guerra civil del 36 en A Coruña y los documentos originados en la represión*, 1998, Ediciós do Castro.
* *A Coruña, 1936. Memoria convulsa de una represión*, 2002, Ediciós do Castro.
* ''1936, la 'Cruzada' en Compostela. La guerra civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares*, 2005.
* *Un monumento en el Campo da Rata. Razón y génesis*, 2006, Ateneo Republicano de Galicia.
* *Antonio Fernández Pita: un alcalde fusilado por el franquismo*, 2008, Ateneo Republicano de Galicia.

* *Los años de guerra y la prisión provincial de A Coruña. Memorias de un recluso: Domingo Quiroga Ríos*, 2024.

## Premios 
* Premio *Faro Nerio'' no 2006, pola súa actividade de recuperación da Memoria Histórica desa zona.
* Premio de Honra en 2011 de Radio Nordés-Cadena SER, tamén pola súa actividade na recuperación da Memoria Histórica.
Álvaro Lago

**Álvaro Lago García**, nado en Santiago de Compostela en 1963, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Tras estudar na Universidade de Santiago de Compostela, exerceu os máis variados oficios, residindo actualmente en Galicia.

## Obras 
### Poesía 
* *A derradeira expulsión do paradiso perdido*, 2001.
* *Alén Verbo*, 2007.

### Narrativa 
* *Fado*, 2000, Abano, Ourense.
* *O Crime do Pombal*, 2001.
* *Crípticos blues*, 2002.
* *Ánxel-Prometeo*, 2005.
* *O espello do gato*, 2006, Endymion.

### Ensaio 
* *O raiolar na brétema*.

### Obras colectivas 
* *Escrita Contemporánea, homenaxe a Ánxel Casal*, 2005, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *En defensa do Poleiro*, 2010, Toxosoutos.
* *Vivir un soño repetido. Homenaxe a Lois Pereiro*, 2011, AELG, libro electrónico.

## Obras en castelán 
* *Olvido a tres setiembres. Vida de Hermógenes González Blanco*.
* *Retablo de jácaras tristes y farsas jocundas sobre la muerte, el sexo y la vida provinciana*, 2004, Barataria.
* *Duelo de mordiscos y azucenas*, 2016, Lapsus Calami.
María Xosé Lamas

**María Xosé Lamas**, nada en Vilalba en 1961, é unha escritora galega.

## Traxectoria 
Diplomada en Profesorado de Primaria, Licenciada en Filosofía e Ciencias da Educación, Posgrao en Educación Musical, Grao Elemental en piano do Conservatorio Profesional Municipal de Vilalba no que continúa estudos de Grao Medio, é profesora de Educación Musical no CEIP Manuel Mato Vizoso de Vilalba

Dende 1979 participa no ámbito do teatro afeccionado, como actriz en diversas producións, como autora de máis dunha vintena de obras, a maioría estreadas, así como realizando traducións e adaptacións; e dirixindo diversas compañías: Grupo de teatro da *A.C. Monseivane*, *Centro Dramático Vilalbés* e *Escola de Teatro do CDV* (dende 1999). Así mesmo, leva a cabo diversas actividades no eido da pedagoxía teatral, a cargo de programas de teatro escolar con alumnado de educación infantil, primaria e secundaria.

## Obras 
### Poesía 
* *Catro palabras caladas*, 2001, edición da autora.
* *Cartafol de nostalxias*, 2002.
* *Ao norte do camiño*, 2004, Caderno de Estudos Chairegos.
* *Datando lembranzas*, 2004, Fundación Manuel María.
* *Con Fausto, por este río acima*, 2010, Instituto de Estudios Chairegos.
* *Sonetos preposicionais*, 2017, Alvarellos.

### Literatura infanto-xuvenil 
* *Cantigas para aprender a soñar*, 2016, Embora.

### Teatro 
* *Un corvo en Caldaloba* (2022). Medulia. 48 páxs. ISBN  978-84-19438-00-3.

### Obras colectivas 
* *A Coruña á luz das letras*, 2008, Trifolium.
* *Vivir un soño repetido. Homenaxe a Lois Pereiro*, 2011, Asociación de Escritores en Lingua Galega, libro electrónico.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015, libro electrónico).

## Premios 
* Accésit no Certame Literario do Concello de Vilalba no 2002, polo poemario *Cartafol de nostalxias*.
* Premio de poesía no Certame Literario do Concello de Vilalba en 2003, por *Tempos verbais*.
* Premio Arume de poesía para nenos no 2013, por *Cantigas para aprender a soñar*.
* Segundo premio do XLII Certame Literario do Concello de Vilalba no 2016, por *Sonetos preposicionais*.
María Xesús Lama

**María Xesús Lama López**, nada en Santa Euxea (Guntín) en 1964, é unha filóloga luguesa. En 2018 foi distinguida co Premio Nacional de Ensaio, que outorga con carácter anual o Ministerio de Cultura e Deporte de España, pola súa obra *Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade (1837-1863)*.

## Traxectoria 
Estudou Filoloxía Galego-Portuguesa e Filoloxía Hispánica na Universidade de Santiago de Compostela no 1987 e doutorouse na Universidade de Barcelona no 2002 cun traballo sobre a apropiación dos materiais lendarios celtas e da materia de Bretaña na literatura galega contemporánea.

A súa investigación céntrase na interrelación entre o proceso de construción nacional e a literatura en Galicia e desenvólvese en tres direccións principais nas que se centran as súas publicacións: a vida e a obra de Rosalía de Castro como escritora fundacional da literatura galega, o tratamento literario da suposta orixe celta de Galicia e a literatura da emigración e o exilio. Publicou tamén traducións do alemán e do inglés ao galego.

Colabora habitualmente en diversas revistas literarias.

## Obras 
### Ensaio 
* *O celtismo e a materia de Bretaña na literatura galega: cara á construcción dun contradiscurso histórico ficcional na obra de Xosé Luís Méndez Ferrín*, 2001, Universidade de Barcelona.
* *Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade (1837-1863)*, 2017, Galaxia.

### Traducións 
* *A vida e o tempo de Diego Xelmírez*, de R. A. Fletcher, 1992, Galaxia. Tradución con Henrique Monteagudo.
* *Contos*, de Hoffmann, 1996, Tris Tram. Tradución con Marta Ares Fontela.
* *Vinte e nove contos*, de Quim Monzó, 2008, Sotelo Blanco.

### Edicións 
* *Cantares Gallegos*, de Rosalía de Castro, 1995 e 2008, Galaxia.
* *Canto do pobo disperso*, de Valentín Paz-Andrade, 2012, Consello da Cultura Galega.

### Obras colectivas 
* *Actas do VII Congreso Internacional de Estudos Galegos. Mulleres en Galicia. Galicia e os outros pobos da Península. Barcelona, 2003*, 2007, Ediciós do Castro. Coeditora con Helena González.
* *Do sentimento á conciencia de Galicia: correspondencia, 1961-1984*, de Ramón Piñeiro e Basilio Losada, 2009, Galaxia. Edición con Helena González.
* *Ramón Piñeiro. Día das Letras Galegas 2009*, 2009, Universidade de Santiago.

## Premios 
* Premio Fervenzas Literarias ao mellor libro de ensaio/investigación de 2017, por *Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade*.
* En 2018 gañou o Premio Nacional de Ensaio que concede o Ministerio de Cultura e Deporte de España por *Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade (1837-1863)*.
* Premio de ensaio Baltar Feijoo da Fundación Rosalía de Castro por *Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade (1837-1863)*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xavier Lama López
Marcial Souto

**Marcial Souto Tizón**, nado na Coruña en 1947, é un escritor, tradutor e director de revistas e coleccións literarias galego. Traballou na Arxentina, España e o Uruguai.
## Traxectoria 
En 1969, mentres vivía no Uruguai, foi recomendado polo humorista gráfico Pancho Graells para dirixir a colección literaria xuvenil Literatura Diferente, da editorial Tierra Nueva. O primeiro libro que editou foi *La ciudad* de Mario Levrero, ao que lle presentara o propio Graells.

Na década de 1970 viviu en Buenos Aires con Jaime Poniachik. En 1975 propuxéronlle a Andrés Cascioli a creación dunha revista de contos e artigos, pero o proxecto non saíu adiante por mor do rodrigazo. Entre outubro de 1976 e marzo de 1977 encargouse de *La revista de ciencia ficción y fantasía*, da que se editaron tres números. En 1977 fundou Ediciones Entropía, pero só editou dous libros e un número da revista homónima. En 1979 intentou retomar o proxecto xunto a Andrés Cascioli. Despois de dous números como suplemento da revista *Humor Registrado*, fixéronse catro números de *El Péndulo*, que deixou de ser editada polos altos custos de produción. A revista apareceu de novo en dúas épocas na década de 1980, grazas ao éxito comercial de Ediciones de la Urraca con Humor. Saíron quince números máis, e dúas revista-libro xa na década de 1990. Entre as dúas épocas de *El Péndulo* editou unha nova versión da revista *Minotauro*, cun perfil comercial máis baixo, ao distribuírse en librerías en vez de en quioscos.

O seu primeiro libro foi *Para bajar a un pozo de estrellas* (Editorial Sudamericana, 1983). En 1985 compilou unha antoloxía para a editorial Eudeba, *La ciencia ficción en la Argentina*. En 1988 seleccionou material para coleccións de Punto sur editores, onde publicou novamente a Levrero e o seu segundo libro de relatos, *Trama de pesadillas*.

Actualmente vive en España, onde dirixiu a colección Mundos Imaginarios de Plaza y Janés.

Iniciouse como tradutor ao publicar a autores estranxeiros..

## Notas
Rafael Laso Lorenzo

**Rafael Laso Lorenzo**, nado en Xinzo de Limia o 25 de xaneiro de 1965, é un escritor galego.

## Traxectoria 
É Enxeñeiro Técnico Industrial pola Escola Universitaria de Enxeñería Técnica Industrial de Vigo de Vigo, na especialidade de Electricidade (Centrais e Redes), e graduado en Enxeñaría Eléctrica pola Universidade de León. Compaxina o seu traballo na empresa privada coa literatura.

## Obras 
### Narrativa 
* *Por que Baldomero Quintáns?*, 2006, Deputación de Ourense.
* *Memoria contra Alzheimer*, 2008, Xerais.
* *A vida que non é*, 2008, Tambre.
* *O trasmundo de Antioquía*, 2009, Edicións do Cumio.
* *Cartas ao director*, 2012, Editorial Tambre.

### Literatura infanto-xuvenil 
* *Unha vida de ra*, 2010, Editorial Tambre.
* *A revolta da lagoa*, 2022, Editorial Tambre.

### Ensaio 
* *Estudio comparativo entre os Regulamentos Electrotécnicos de Baixa Tensión 1973 e 2002*, 2004, Instalectra.

### Entrevistas 
* *Carlos Casares, o amigo das palabras*, 2013, Galaxia.

### Obras colectivas 
* *Relatos de Verán 2002*, 2002, Ir Indo Edicións.
* *A Coruña á luz das letras*, 2008, Trifolium.
* *Curtis treme*, 2009, Concello de Curtis.
* *Relatos A Orola*, 2009, Asociación Cultural Ponte Vella.
* *En defensa do Poleiro*, 2010, Toxosoutos.
* *Limiaxinacións*, 2010, Centro de Cultura Popular do Limia.

## Premios 
* Gañador do III Certame de Narrativa *Pura e Dora Vázquez* da Deputación de Ourense no 2005, por *Por que Baldomero Quintáns*.
* Gañador do Premio de Narrativa do XII Certame Literario *Manuel Oreste Rodríguez López* do Concello de Paradela no 2006.
* Primeiro premio do XXIII Certame de narrativa *Airiños do Xunco* do Concello de Cervo no 2007.
* Finalista no premio de Narrativa *Pura e Dora Vázquez* no 2010.
* Finalista do Premio *Martín Sarmiento* no 2010, por *Unha vida de ra*.
* Premio *Carlos Casares de Microrrelato* do Liceo de Ourense no 2011.
Santa Margarida

O nome **Santa Margarida** pode referirse a:

***Margarida de Antioquía**, santa cristiá, virxe e mártir, inscrita no grupo dos Santos auxiliadores;
***Margarida de Inglaterra**, relixiosa inglesa, pertencente á Orde do Císter.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Santa Margarida**, lugar da parroquia do Barro, no concello da Baña;
***Santa Margarida**, lugar da parroquia de Montemaior, no concello da Laracha;
***Santa Margarida**, lugar da parroquia dos Remedios, no concello de Mondoñedo;
***Santa Margarida**, lugar da parroquia de Saiáns, no concello de Moraña;
***Santa Margarida**, lugar da parroquia do Val, no concello de Narón;
***Santa Margarida**, lugar da parroquia de Mourente, no concello de Pontevedra;
***Santa Margarida de Baneira**, lugar da parroquia de Corcoesto, no concello de Cabana de Bergantiños.

;Monte de Galiza
***Monte de Santa Margarida**, no concello da Coruña, onde se sitúa o parque de Santa Margarida.

## Véxase tamén
### Outros artigos
****Santa Margarida***, cadro de Francisco de Zurbarán (1631-1640).
Santa Margarida, O Barro, A Baña

**Santa Margarida** é un lugar da parroquia do Barro no concello coruñés da Baña na comarca da Barcala. O Instituto Nacional de Estadística, no 2010, non dispón de datos de poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Barro 
### Parroquias da Baña
Rexión de Atacama

**Atacama** é unha das dezaseis rexións nas que se encontra dividido Chile. Limita ao norte coa Rexión de Antofagasta, ao sur coa Rexión de Coquimbo, ao leste coas provincias de Catamarca, La Rioja e San Juan da República Arxentina e ao oeste co océano Pacífico. A súa capital, Copiapó está localizada a 806&nbsp;km ao norte da capital de Chile, Santiago.

## Historia 
[esquerda|miniatura|250px|[Diego de Almagro toma posesión do reino de Chile no val de Copiapó.]]
Durante moitos anos, esta rexión estivo habitada por tribos dieguitas. O descubridor Diego de Almagro chegou ao val de Copiapó en 1536, dando inicio ao descubrimento de Chile.

Durante a colonia, foi coñecida como o límite setentrional do país. O 8 de decembro de 1744 fundouse a cidade de San Francisco de la Selva, hoxe en día Copiapó. En 1789 fundouse por orde do Gobernador Ambrosio O'Higgins, a cidade de Vallenar.

Xa durante o período da República, Juan Godoy descobre o mineral de prata de Chañarcillo en 1832. Grazas a este descubrimento Chile converteuse nun dos principais produtores deste metal no mundo que permite que poidese brotar a súa propia economía nacional. Para mellorar o transporte do mineral cara ao exterior construíuse a primeira liña férrea do país, feita por William Wheelright, mercante mariño norteamericano, unindo a Copiapó con Caldera (1851). Co transcurso do tempo, Santiago, a capital de Chile, comeza a cobrar un imposto á minaría atacameña, dando comezo a un conflito bélico entre Atacama e Santiago, a Revolución de 1859. A pesar de que o bando rexionalista (Exército da revolución constituíntes de Atacama) foi derrotado na Batalla de Cerro Grande 1859, o conflito propiciou a fin da República Conservadora.

En 1916 comezou a explotación do chumbo en Potrerillos, forxando unha buliciosa cidade, que actualmente encóntrase deshabitada e que sobrevive basicamente dos restos da fundición dos minerais, agora explotados na mina de El Salvador.

## División administrativa da Rexión 
A Rexión de Atacama, para efectos de goberno e administración interior, divídese en 3 provincias:

Para fins de administración local, as provincias subdivídense en 9 comunas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Portal web de Atacama
* La Isla Chañaral: A colonia de Pingüinos de Humboldt máis grande do mundo
* O Pingüino de Humboldt na Illa Chañaral
* DescubreChile.cl Información Turística da Rexión de Atacama
Zetta-

**Zetta** (símbolo **Z**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que indica un factor de 1021, ou 1 000 000 000 000 000 000 000, isto é, mil trillóns de algo.

Adoptado en 1991, vén do latín *septem*, que significa *sete*, por ser equivalente a 10007.

Outro prefixo do mesmo valor, **Hepa**, en desuso, foi introducido de xeito informal anos antes da promulgación de *Zetta*, proveniente do grego *(hepta)* (ἑπτά), que tamén quere dicir *sete*.

Na informática, zetta pode significar 270, en vez de 1021, especialmente cando se fala do byte (zettabyte).

.
Exa-

**exa** (símbolo **E**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que indica un factor de 1018, ou 1&nbsp;000&nbsp;000 000&nbsp;000&nbsp;000 000, isto é, un trillón de algo.

Adoptado en 1991, vén do grego ἕξ, que significa *seis* (como *hexa-*), pois equivale a 10006.

Na informática, exa pode significar 260, especialmente cando se utiliza como prefixo de byte (exabyte).
Deci-

**Deci** (símbolo **d**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que denota un factor de 10−1, ou 1/10.

Adoptado en 1795, o prefixo vén do latín *decimus*, significando *decena*. É de uso frecuente como decibel, utilizado para medir a intensidade de son e outras taxas sobre el, que se interpreten seguindo unha escala logarítmica.
Mili-

**mili** (símbolo **m**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que denota un factor de 10−3, ou 1/1 000.

Adoptado en 1795, o prefixo vén do latín *mille*, significando mil (o plural é *milia*).
Pico-

**Pico** (símbolo **p**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades que indica un factor de 10−12, ou 1/1 000 000 000 000, ou 0,000 000 000 001.

Adoptado en 1960, provén do italiano *piccolo*, que significa pequeno.

Exemplos:
: 1 picómetro = 1 pm = 10-12 metros = 0,000 000 000 001 m
: 1 picogramo = 1 pg = 10-12 gramos = 0,000 000 000 000 001 g 
: 1 picosegundo = 1 ps = 10-12 segundos = 0,000 000 000 001 s

## Véxase tamén
Yocto-

**Yocto** (símbolo **y**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades de unidades que denota un factor de 10−24, ou 1/1 000 000 000 000 000 000 000 000, ou 0, 000 000 000 000 000 000 000 001.

Adoptado en 1991, o prefixo vén do grego *οκτώ*, significando *oito*, pois un yocto é igual a 1/10008.

É utilizado para medir as lonxitudes dun átomo, seu raio e peso.
Zepto-

**Zepto-** (símbolo **z**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades, que indica un factor de 10−21, ou 0'000 000 000 000 000 000 001.

Adoptado en 1991, vén do latín *septem*, que significa sete, pola equivalencia de 1000−7.

Emprégase, por exemplo, na carga eléctrica dun electrón (zeptoculombios, zC). 
Un zeptomol de substancia contén 602 átomos.
Atto-

**Atto-** (símbolo **a**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades, que denota un múltiplo de 10−18, ou 0'000&nbsp;000&nbsp;000 000&nbsp;000&nbsp;001.

Foi adoptado na décimo primeira Conferencia Xeral de Pesos e Medidas, na Resolución 12, parágrafo 3. Provén da verba danesa *atten*, que significa dezaoito.

 

## Notas
Femto-

**Femto-** (símbolo **f**) é un prefixo do Sistema Internacional de Unidades, que denota un factor de 10−15 ou 0'000&nbsp;000&nbsp;000 000 001.

Adoptado en 1964 pola décima segunda Conférence Générale des Poids et Mesures, e provén do noruegués *femten*, significando quince.

## Véxase tamén 
* Bureau International des Poids et Mesures (BIPM)
Copa de Europa de hóckey a patíns 2010-2011

A cuadraxésimo sexta edición da **Copa de Europa de hóckey a patíns masculina** (denominada **Liga Europea** dende a tempada 2007-08) comezou o 20 de novembro do 2010 coa primeira xornada da fase de grupos e finalizará o 15 de maio do 2011 coa disputa da final.

## Equipos participantes 
Os 16 equipos participantes son o campión da edición anterior da Liga Europea (o FC Barcelona), os equipos finalistas da Copa CERS 2010 (o HC Liceo como campión e o Blanes HC como subcampión) e os equipos campións das súas respectivas ligas ou campionatos nacionais, aínda que o campión da liga inglesa, o Herne Bay United renunciou a participar na competición para disputar a Copa CERS 2011, polo que foi substituído polo SCRA Saint Omer da liga francesa polo seu mellor posto na clasificación europea de clubs, pasando a haber dous clubs franceses. Para completar a lista de 16 equipos escolléronse os clubs mellor clasificados no *ranking europeo*.

Destes 16 equipos participantes seis pertencen á OK Liga (Estado español), tres á Serie A1 (Italia), dous ao Campeonato Português (Portugal), outros dous á Nationale 1 (Francia), un representante da LNA (Suíza) e outro da 1 Bundesliga (Alemaña). Os 16 equipos repartíronse en catro grupos do seguinte xeito:

|valign="top" width="22%"|

|valign="top" width="22%"|

|valign="top" width="22%"|

|}

## Sistema de competición 
Esta edición da Liga Europea consta de dúas fases: unha primeira fase de grupos e unha final a oito (*Final Eight*).

Durante a fase de grupos, cada equipo se enfronta a dobre volta (ida e volta) contra os outros tres integrantes do seu grupo. Cada vitoria conta 3 puntos, o empate reparte un punto a cada un dos equipos, e a derrota non suma ningún punto. Os dous mellores equipos de cada grupo ao final das seis xornadas desta fase clasifícanse para a *Final Eight*.

O *Final Eight* disputarase nunha sede aínda sen decidir e se xogará ao xeito de copa de oito a eliminación directa e o equipo que consegue gañar os seus tres partidos se proclama campión.

## Fase de grupos 
### Grupo A 
### Grupo B 
### Grupo C 
### Grupo D 
## Resultados 
### Cuartos de final 
### Semifinais 
### Final 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outras competicións continentais 
* Liga de Campións da UEFA 2010-11 *(Fútbol)*
* Euroliga 2010-11 *(Baloncesto)*
* Heineken Cup 2010-2011 *(Rugby)*
* Liga de Campións da EHF 2010-11 *(Balonmán)*
### Ligazóns externas 
* Sito oficial do CERH
Nicholas Hoult

**Nicholas Caradoc Hoult**, nado en Berkshire o 7 de decembro de 1989, é un actor, modelo e produtor de cine e televisión británico.

Hoult é un actor versátil que leva actuando desde os tres anos de idade; debutou no cine coa película *Intimate Relations* (1996) despois de ser elixido para o papel aos cinco anos. O seu primeiro papel importante no cine chegou na comedia dramática *About a Boy* (2002) interpretando ao excéntrico Marcus Brewer. 
Con 17 anos interpretou o personaxe de Tony Stonem, o atractivo pero manipulador líder do grupo que lle axudou a facer a transición de actor infantil a papeis máis escuros na industria na serie para adolescentes británica *Skins* (2007-2008) acadando un grande éxito e recoñecemento. O seu salto a Hollywood comezou co drama *A Single Man* (2019), polo que obtivo un nomeamento aos premios BAFTA, e interpretando ao mutante Hank McCoy na franquía de superheroes *X-Men: First Class* (2011-2019). En 2013 gravou *Mad Max: Furia na estrada* (2015) na que Hoult asume o papel de Nux, membro do exército dos War Boys, papel que o consolidou como actor de acción. Tamén interpretou a Jack na película de aventuras fantástica *Jack the Giant Slayer* (2013) e a un zombie na comedia romántica de culto *Warm Bodies* (2013). Protagonizou varias películas independentes antes de interpretar a varias figuras históricas como Robert Harley na comedia negra *The Favourite* (2018), o escritor *J. R. R. Tolkien* en *Tolkien* (2019) e Pedro III de Rusia na serie de comedia dramática *The Great* (2020-2023). O seu traballo neste último valeulle nomeamentos a dous Premios Globo de Ouro e a un Primetime Emmy. Tamén protagonizou as comedias negras *Kill your friends* (2015), *The Menu* (2022), *Renfield* (2023) e a película de terror gótica *Nosferatu* (2024).

A súa filmografía inclúe traballos de apoio en producións mainstream de grande orzamento e papeis protagonistas en proxectos independentes nas industrias cinematográficas estadounidense e británica. Dende 2020 ten a súa propia produtora cinematográfica coñecida como Dead Duck Films.
Copa de Europa de hóckey a patíns 2002-2003

A trixésimo oitava edición da **Copa de Europa de hóckey a patíns masculina** comezou o 2 de novembro do 2002 cos partidos de ida da fase previa e rematou o 11 de maio do 2003 coa disputa da final a catro na cidade da Coruña (Galiza). O campión desta edición foi o equipo galego do H.C. Liceo, que conseguiu alzar a súa cuarta Copa de Europa logo de derrotar na final ao Igualada HC por 4 goles a 3 logo da quenda de penaltis.

## Sistema de competición 
Esta edición da máxima competición continental constou de catro fases: unha fase previa, unha primeira rolda, unha fase de grupos e unha final a catro (*Final Four*).

Nas dúas primeiras fases, os equipos participantes se enfrontaron en partido a dobre volta. Na fase previa participaron catro equipos, clasificándose dous deles para a primeira rolda, na que tomaron parte oito equipos que se enfrontaron en partido a dobre volta.

Durante a fase de grupos, cada equipo se enfrontou a dobre volta (ida e volta) contra os outros tres integrantes do seu grupo. Cada vitoria sumou 2 puntos, o empate repartiu un punto a cada un dos equipos, e a derrota non sumaba ningún punto. Os dous mellores equipos de cada un dos dous grupos ao final das seis xornadas desta fase clasificáronse para a *Final Four*.

A *Final Four* disputouse na cidade da Coruña (Galiza) os días 10 e 11 de maio do 2003 co formato de partidos a eliminación directa, proclamándose campión o equipo que gañou os dous partidos da fase final.

## Resultados 
### Fase previa 
### Primeira rolda 
### Fase de grupos 
#### Grupo A 

#### Grupo B 

### Final Four 
## Notas 
* rink-hockey.net
Dead Leaves and the Dirty Ground

"**Dead Leaves and the Dirty Ground**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada en agosto do 2002 como terceiro sinxelo do seu álbum *White Blood Cells*. Acadou o número 19 na lista estadounidense *Billboard Hot Modern Rock Tracks* e o 25 na lista inglesa de álbums.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas compostos por The White Stripes, agás "Stop Breaking Down" por Robert Johnson.

;Vinilo 7"
#"Dead Leaves and the Dirty Ground"
#"Stop Breaking Down" (versión de Robert Johnson; ao vivo nos BBC Studios, Maida Vale)

;CD
#"Dead Leaves and the Dirty Ground"
#"Suzy Lee" (live at the BBC Studios, Maida Vale)
#"Stop Breaking Down" (ao vivo nos BBC Studios, Maida Vale)

;DVD sinxelo
#"Dead Leaves and the Dirty Ground" (videoclip)
#Estrevista con Arthur P. Dottweiler
Nano-

**Nano** (símbolo **n**) é un prefixo no Sistema Internacional de Unidades que denota un factor de 10−9, ou 1/1&nbsp;000&nbsp;000 000. É comunmente utilizado na notación de tempo e dimensións na electrónica.

Foi adoptado en 1960 e vén do grego νάνος, significando *anano*.

Tamén é prefixo de nanociencia, nanotecnoloxía... en relación á escala nanométrica.
Hotel Yorba

"**Hotel Yorba**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como primeiro sinxelo do seu álbum *White Blood Cells* en novembro do 2001. Contruído en 1926, o hotel Yorba é un antigo hotel situado no suroeste de Detroit, a cidade de eonde procede a banda. A versión do sinxelo foi gravada na habitación 206 do edificio, que na actualidade é usado polo goberno.

## Listaxe de cancións 
;7"
# "Hotel Yorba" (Live)	 
# "Rated X" (Live) (versión de Loretta Lynn)	

;CD
# "Hotel Yorba" 	 
# "Rated X" (Live)	 
# "Hotel Yorba" (vídeo)
A Lavacolla, Sabugueira, Santiago de Compostela

**A Lavacolla** é un lugar da parroquia do Sabugueira no concello coruñés de Santiago de Compostela na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 149 habitantes (64 homes e 85 mulleres).

Este lugar dista da capital do concello 8,5 quilómetros. Dá nome ao aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro, tamén coñecido como aeroporto da Lavacolla.

## Etimoloxía 
O topónimo **A Lavacolla** procede do latín "lava colea" (lava os testículos), polo nome do río onde os peregrinos do camiño de Santiago se purificaban antes de entrar en Compostela. No *Códice Calixtino*, por eufemismo, chámanlle "lava mentula".

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sabugueira 
### Parroquias de Santiago de Compostela 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Campo de concentración da Lavacolla
Albarde, Sabugueira, Santiago de Compostela

**Albarde** é un lugar da parroquia do Sabugueira no concello coruñés de Santiago de Compostela na comarca de Santiago. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 9 eran homes e 12 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sabugueira 
### Parroquias de Santiago de Compostela
Albarde, Atán, Pantón

**Albarde** é un lugar da parroquia do Atán no concello lugués de Pantón na comarca de Terra de Lemos. Tiña 2 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 era home e 1 era muller.

Este lugar dista da capital do concello 10,2 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Atán 
### Parroquias de Pantón
Fell in Love with a Girl

"**Fell in Love with a Girl**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como segundo sinxelo do seu álbum *White Blood Cells* o 22 de abril do 2002. Acadou o número 21 na lista estadounidense *Bubbling Under Hot 100 Singles* e na lista británica de sinxelos. O tema foi versionado no 2003 como "Fell in Love with a Boy" por Joss Stone e por Richard Cheese and Lounge Against the Machine para o seu álbum do 2002 *Tuxicity*.

## Listaxe de cancións 
;CD
#"Fell in Love with a Girl"
#"Let's Shake Hands"
#"Lafayette Blues"

;CD (versión británica - Parte 2)*
#"Fell in Love with a Girl"
#"Lovesick" (ao vivo no Forum, Londres, o 6 de decembro do 2001)
#"I Just Don't Know What to Do with Myself" (vivo en BBC Radio-1 Evening Session)
O sinxelo ven cunha pista multimedia co vídeo de "Fell in Love with a Girl".
*A parte 1 ten as mesmas cancións que a versión estadounidense

;7"
#"Fell in Love with a Girl"
#"I Just Don't Know What to Do with Myself" (vivo en BBC Radio-1 Evening Session)
Albarde

Como topónimo **Albarde** pode referirse a:

;En Galiza
***Albarde**, lugar da parroquia de Atán, no concello de Pantón;
***Albarde**, lugar da parroquia de Sabugueira, no concello de Santiago de Compostela.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Zapatones

**Juan Carlos Lema Balsas** comunmente coñecido coma ***Zapatones***, supostamente nado na Ponte do Porto, Camariñas en 1954 e finado o 15 de maio de 2015 en Pontevedra, foi unha personalidade do espectáculo de Galicia, famoso pola súa presenza continuada na Praza do Obradoiro caracterizado coma peregrino.

## Traxectoria 
miniatura|333px
De pais descoñecidos, Juan Carlos Lema foi abandonado cando era un bebé. Levárono á Casa Berce da Coruña, das Irmás da Caridade, onde estivo ata os seis anos. A continuación pasou ao Colexio Salesiano desa cidade, e posteriormente ao localizado na parroquia de Castrelo, en Cambados. Así mesmo, estivo preso por furtos e por desacato durante o servizo militar.

En 1993, co gallo do Ano Xacobeo, comezou a traballar en Santiago de Compostela disfrazado de peregrino, de forma continuada, e facendo fotografías cos turistas, empregando sempre o mesmo disfrace e deixando medrar a barba. Desempeñou este oficio durante practicamente dúas décadas, ata 2011. En decembro dese ano, este veciño do barrio de Sar foi desafiuzado da súa casa e ingresou nun centro de rehabilitación para tratar os seus problemas de alcoholismo.

## O personaxe de Zapatones 
Sobre a súa fixación por Santiago de Compostela, orixinouse mentres traballaba de camareiro nun restaurante de Cambados:

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Lorenzo, María José (2024). *Zapatones, el peregrino eterno*. Literatura Abierta.
Hannah Murray

**Hannah Murray** é unha coñecida actriz inglesa, nada en Bristol, no Reino Unido, o 1 de xullo de 1989. É coñecida polo seu debut na serie *Skins* no papel de Cassie Ainsworth, unha adolescente con problemas de desorde alimenticia e tendencias suicidas.
Heidi Kühn-Bode

**Heidi Kühn-Bode**, nada en Eching (Baviera) o 3 de xullo de 1945 e finada na Coruña o 20 de maio de 2020, foi unha tradutora e escritora alemá en galego, alemán, castelán e inglés.

## Traxectoria 
Kühn-Bode chegou a España nos anos sesenta, primeiro para traballar como tradutora en Bilbao, e despois en Madrid. Alí, durante unha manifestación antifranquista, coñeceu a quen sería seu home, con quen se instalou a vivir na Coruña desde 1968. Na cidade coruñesa deu clase de inglés en colexios da cidade (Compañía de María) e despois foi profesora da escola de idiomas.

Era especialista na obra de Henry James e traduciu ao alemán escolmas de poesía galega.

## Vida persoal
Casou con Emilio Gundín Fandiño, e foi nai de Sonia, Katia e Jenny Gundín Kühn.

## Obras 
### Literatura infantil-xuvenil 
* *Fideliño o casteiro*, 1991, Bruño.
* *Os mundiños*, 2003, Ediciós do Castro.
* *Teatro para contistas. Xogos infantís no escenario*, 2003, Baía.
* *Falou un queixo*, 2009, Galaxia.
* *Tres mulleres do seu tempo*, 2009, Baía.

### Narrativa 
* *Pomerania, meu amor*, 2005, Espiral Maior.

### Obras colectivas 
* *Alma de beiramar*, 2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *E dixo fresquiño, o libro riquiño*, en *Contos de vermes, libros, princesas e parrulos*, 2006, Xunta de Galicia.
* *A Coruña á luz das letras*, 2008, Trifolium.

## Premios 
* Premio *Estornela* da Fundación Xosé Neira Vilas no 2003, por *Os mundiños*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*
Mitch Hewer

**Mitchell Scott Hewer** é un coñecido actor inglés, nado en Bristol, no Reino Unido, o 1 de xullo de 1989. É coñecido polo seu debut na serie *Skins* no papel de Maxxie Oliver, un adolescente abertamente homosexual, ou na serie *Britannia High*.
Araceli Herrero Figueroa

**Araceli Herrero Figueroa**, nada en Lugo o 22 de xuño de 1948 e finada na mesma vila o 10 de xuño de 2020, foi unha filóloga galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Filosofía e Letras (Filoloxía Románica: Español) e licenciada en Filoloxía Galego-Portuguesa. Doutorouse en 1977 coa tese *Luis Pimentel, obra inédita o no recopilada, documentación biográfica, introducción y notas*, dirixida por Ricardo Carvalho Calero. Impartiu docencia no antigo Colexio Universitario de Lugo foi catedrática na Escola de Formación do Profesorado no Campus de Lugo da Universidade de Santiago de Compostela e titular de universidade na Facultade de Formación de Profesorado de dita Universidade. Foi directora do Departamento de Didáctica da Lingua e da Literatura da mesma universidade.

Foi autora tamén de distintas monografías, capítulos de libros en volumes colectivos sobre lingua, literatura e didáctica, ensaios e estudos varios en diversas publicacións e revistas (*Grial*, *O Ensino*, *Agália*, *A Trabe de Ouro*, *Revista Galega de Teatro*, *Casahamlet*, *ANILIJ* etc.).

Morreu por mor da COVID-19.

## Obras 
### Ensaio 
* *O teatro en Fingoi*, Cadernos da Escola Dramática Galega.
* *Sobre Luís Pimentel, Álvaro Cunqueiro e Carballo Calero: apontamentos de Filoloxía, Crítica e Didáctica da Literatura*, 1994, Ediciós do Castro.
* *Estudos sobre Emilia Pardo Bazán e recompilación de dispersos*, 2004, Deputación de Lugo.
* *Unha cidade e un poeta (Lugo e Luís Pimentel)*, 2007, Deputación de Lugo.

### Edicións 
* *Luis Pimentel. Obra inédita o no recopilada*, 1981, Celta.
* *Armando Cotarelo Valledor. Teatro histórico e mariñeiro (*Hóstia*, *Beiramar* e *Mourenza*)*, 1984, Ediciós do Castro.
* *Luís Pimentel. Obra Completa (edición e introdución)*, 2009, Galaxia.

### Obras colectivas 
* *Os escritores lucenses arredor de Ánxel Fole*, 1986, Concello de Lugo.
* *O teatro de Xesús Rodríguez López. Estudo e textos*, 1988, Ediciós do Castro. Con Aurora Marco.
* *Congreso Álvaro Cunqueiro: Actas*, 1993, Deputación de Lugo. Coordinadora da edición, con Xabier Cordal, Bernardo Penabade e Ramom Reimunde.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Camino (filme)

***Camino*** é unha película de 2008 dirixida por Javier Fesser. O título fai referencia ao libro homónimo escrito por Josemaría Escrivá de Balaguer. Inspirada na verdadeira historia de Alexia González Barros, a filla máis nova dunha familia pertencente ó Opus Dei, que faleceu en 1985 ós 14 anos de idade, tras 10 meses de enfermidade, e que actualmente está en proceso de canonización.

## Sinopse 
Unha aventura emocional en torno a unha nena de once anos, moi relixiosa, que se enfronta ó mesmo tempo a dous acontecementos que son completamente novos para ela: namorarse e morrer. Camino é, sobre todo, unha luz brillante quen de atravesar todas e cada unha das tenebrosas portas que se van pechando ante ela, e que pretenden en van afundir na escuridade o seu desexo de vivir, amar e sentirse definitivamente leda.

## Personaxes 
* Nerea Camacho como Camino
* Carme Elías como Gloria 
* Mariano Venancio como José 
* Manuela Vellés como Nuria
* Ana Gracia como Inés
* Lola Casamayor como Tía Marita
* Lucas Manzano como Cuco
* Pepe Ocio como Don Miguel Ángel
* Claudia Otero como Begoña
* Jordi Dauder como Don Luis
* Emilio Gavira como Mr. Meebles
* Miriam Raya como Elena

## Galardóns e nomeamentos 
* 2008: 6 premios Goya: Mellor película, director, guión orixinal, actriz (Carme Elías), actor secundario (Jordi Dauder), actriz revelación (Nerea Camacho).
* 2008: Premios Gaudí: Mellor filme europeo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Camino* na IMDb 
* Páxina web oficial
Cabo de Ajo

O **cabo de Ajo** é o cabo máis setentrional da costa de Cantabria, e un dos máis accidentados.

Localízase no municipio de Bareyo, recibindo o nome da capital, Ajo. O cabo forma parte dunha Zona de Especial Protección para as Aves.
Debido á súa posición xeográfica, desde el pódese ver a baía de Santander ao oeste, a Ría de Castellanos ao leste, e a Cordilleira Cantábrica ao sur.

Posúe o Faro de Ajo, cun raio de luz dunha 17 millas náuticas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*La Costa de Bareyo en www.cantabriajoven.com