Crise de Oka

A **crise de Oka** (en ), tamén coñecida coomo **resistencia de Kanehsatà:ke** (en ), ou **crise mohawk**, foi unha disputa territorial entre un grupo de mohawk e a cidade de Oka, no Quebec, o Canadá, a cal empezou o 11 de xullo de 1990. Durou 78 días, até o 26 de setembro de 1990, e finalmente dúas persoas resultaron mortas. A disputa foi o primeiro conflito violento ben documentado entre as Primeiras Nacións e o goberno canadense a finais do século XX.

## Antecedentes históricos 
Os mohawk estabelecéronse por primeira vez na área de Montreal a comezos do século XVIII, trasladándose cara ó norte dende a súa terra natal no val do río Hudson. Desprazaron ós huróns, nativos da zona, con quen os iroqueses (dos cales os mohawk son unha tribo) estiveran en conflito durante moito tempo, e que foran debilitados polo contacto prolongado cos colonos franceses. O asentamento mohawk no val do río San Lourenzo foi influenciado en gran medida polos misioneiros xesuítas franceses que buscaban conversos entre os mohawk e que estabeleceron reducións misioneiras xesuítas para eles en Kahnawake e Kahnesatake.

En 1717, o gobernador de Nova Francia outorgou as terras que abranguían "os piñeiros" e o cemiterio de Pine Hill, onde foran enterrados os devanceiros locais dos mohawk (quen consideraban o cemiterio como sagrado) á Compañía de Sacerdotes de San Sulpicio, unha orde católica con sé en París, Francia. En 1868, un ano despois da formación da Confederación, o xefe do pobo mohawk en Oka, Joseph Onasakenrat, escribiu unha carta ó seminario alegando que a súa concesión incluía preto de nove millas cadradas reservadas para o uso dos mohawk en confianza do seminario, e que o seminario descoidara esta confianza outorgándose a si mesmos (o seminario) dereitos de propiedade únicos. En 1869, Onasakenrat atacou o seminario cunha pequena forza armada despois de darlles ós misioneiros oito días para entregar a terra. As autoridades locais puxeron fin a este enfrontamento co uso da forza.

## Crise 
miniatura|esquerda|250px|Forzas canadenses e Sûreté du Québec na zona de disputa, o 3 de setembro de 1990.
Como protesta contra a decisión da corte de permitir que proseguise a expansión do campo de golf, algúns membros da comunidade mohawk erixiron unha barricada que bloqueaba o acceso á área. O alcalde Ouellette esixiu o cumprimento da orde xudicial, mais os manifestantes negáronse. O Ministro de Asuntos Nativos do Quebec, John Ciaccia, escribiu unha carta de apoio para os nativos, declarando que «estas persoas viron desaparecer as súas terras sen ser consultadas ou compensadas, e iso, na miña opinión, é inxusto e de mala fe, especialmente para ser un campo de golf.»

O 11 de xullo, o alcalde pediu á Sûreté du Québec (SQ), a forza policial provincial do Quebec, que intervise na protesta dos mohawk, citando unha presunta actividade criminal na barricada. O pobo mohawk, de acordo coa Constitución da Confederación Iroquesa, preguntou ás mulleres, as coidadoras da terra e as "proxenitoras da nación", se o arsenal que os guerreiros acumularan debía ser utilizado ou non.

O SQ despregou unha unidade de resposta de emerxencia, o Groupe d'intervention (grupo de intervención), que respondeu á barricada despregando botes de gas lacrimóxeno e granadas de conmoción unha investigación posterior determinou que a bala que o alcanzou e finalmente o matou golpeou o seu «lado esquerdo debaixo da axila, unha área non cuberta polo [seu] chaleco antibalas.»

Antes da incursión había arredor de 30 guerreiros armados dentro e arredor da barricada. Despois do tiroteo, este número aumentou a 60-70 e logo aumentaría a 600.

Os guerreiros estabeleceron unha rede de comunicacións entre as aldeas mohawk de Akwesasne, Kanesatake e Kahnawake, empregando radios portátiles, teléfonos móbiles, sereas antiaéreas e campás de bombeiros, así como estacións de radio locais e patrullas humanas. O locutor de radio Gilles Proulx aumentou as tensións con comentarios como que os mohawk «nin sequera podían falar francés». Estes comentarios inflamaron os ánimos que estiveran especialmente elevados polas reaccións que precederon a esta crise, incluídos os do membro federal do Parlamento de Châteauguay, Ricardo López.

O 8 de agosto, o primeiro ministro do Quebec, Robert Bourassa, anunciou nunha conferencia de prensa que, segundo a Sección 275 da Lei de Defensa Nacional, solicitaran apoio militar en "axuda do poder civil". O primeiro ministro Brian Mulroney era remiso a que o goberno federal e, en particular, as forzas canadenses estivesen tan involucradas. Porén, segundo a lei o Procurador Xeral do Quebec, baixo a dirección do Primeiro Ministro do Quebec, tiña o dereito de requisar as forzas armadas para manter a lei e a orde como responsabilidade provincial. Este movemento tivo un precedente no Canadá, incluíndo dúas décadas antes durante a crise de outubro que Robert Bourassa solicitara tamén nese momento.

Foi por volta desta época cando o SQ aparentemente perdera o control da situación, e a Real Policía Montada do Canadá despregouse o 14 de agosto. Prohibíuselles usar a forza e ​​axiña se viron abrumados polos disturbios causados ​​polos mohawk e as turbas creadas polo tráfico bloqueado, durante o curso dos cales, dez axentes foron hospitalizados.

O Xefe do Estado Maior de Defensa, o xeneral John de Chastelain, colocou ás tropas con sede no Quebec en apoio das autoridades provinciais. Uns 2&nbsp;500 soldados regulares e de reserva dos 34° e 35° Grupos de Brigadas Canadenses e o 5° Grupo de Brigadas Mecanizadas Canadenses foron notificados. O 20 de agosto, unha compañía do 22° Rexemento Real, dirixida polo maior Alain Tremblay, fíxose cargo de tres barricadas e chegou ó bloqueo final que conducía á área en disputa. Alí, reduciron o tramo de terra de ninguén, creada orixinalmente polo Sûreté du Québec antes da barricada nos piñeiros, de 1,5 quilómetros a 5 metros. Tropas adicionais e equipo mecanizado foron mobilizados nas áreas de concentración arredor de Montreal, mentres que os avións de recoñecemento organizaron misións fotográficas aéreas sobre o territorio mohawk para reunir intelixencia. Malia as altas tensións entre as dúas partes, non se intercambiaron disparos.

## Resolución e secuelas 
O 29 de agosto, os mohawk da ponte Mercier negociaron a fin do bloqueo co tenente coronel Robin Gagnon, o comandante "Van Doo" que era responsable da beira sur do río San Lourenzo durante a crise. Esta retirada eventualmente contribuíu á resolución do asedio que sufrían na reserva de Kahnawake, e o 26 de setembro, os mohawk que aínda se atopaban alí desmantelaron e destruíron algunhas das súas armas e regresaron á reserva despois de queimar cerimonialmente tabaco.

Porén, os mohawk en Oka sentíronse traizoados pola perda da súa ficha de negociación máis efectiva da ponte Mercier: unha vez que o tráfico comezou a fluír de novo, o goberno do Quebec rexeitou novas negociacións de conformidade coa súa disputa orixinal sobre a expansión do campo de golf de Oka.

Entre os acusados e condenados pola súa participación estaban Ronaldo Casalpro (quen usou o alias Ronald "Lasagna" Cross durante o conflito). Casalpro foi mallado por oficiais da Sûreté du Québec despois do seu arresto, e mentres tres foron suspendidos sen paga, o caso tardou tanto en procesarse dado que xa abandonaran a forza. Dous oficiais da SQ foron suspendidos e investigados por presuntamente mallar a Casalpro mentres estaba detido, mais non foron acusados posteriormente.

A expansión do campo de golf que orixinalmente desencadeou a crise foi cancelada e o goberno federal mercou os terreos en disputa ós propietarios por 5,3 millóns de dólares, vinte veces o valor anterior ó enfrontamento. A crise custoulle, estimativamente, 60 millóns de dólares ás forzas canadenses e 150 millóns de dólares ó goberno do Quebec. A crise de Oka motivou o desenvolvemento dunha política nacional de vixilancia das Primeiras Nacións para tratar de previr futuros incidentes,e  puxo os temas indíxenas en primeira plana no Canadá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sociedade Guerreira Mohawk
* Beans (filme de 2020)
### Bibliografía 
*
*
*
*Alec G. MacLeod (1992). *Acts of Defiance*. National Film Board of Canada. IMDb
*Alanis Obomsawin (1993). *Kanehsatake: 270 Years of Resistance* . National Film Board of Canada. IMDb
*Alanis Obomsawin (2000). *Rocks at Whiskey Trench*. National Film Board of Canada. IMDb
*