São Paulo

**São Paulo** (pronúnciase   ) é un municipio brasileiro, capital do estado homónimo e principal centro financeiro, corporativo e mercantil da América do Sur.. É a cidade máis grande do Brasil cuns 11 253 503 habitantes, conforme estatísticas do Goberno Brasileiro feitas en 2011. Sitúase a 430&nbsp;km da cidade do Río de Xaneiro, a 586&nbsp;km da cidade de Belo Horizonte e a 1015&nbsp;km de Brasilia, a capital do Brasil. Foi fundada polos misioneiros xesuítas o 25 de xaneiro de 1554. A área do municipio (equivalente a concello) é 1.522,99&nbsp;km², e, coa súa rexión metropolitana (formada por outros 38 concellos veciños), atinxe máis de 8 mil km² e un total de 20 millóns de poboadores, tornándoa así a cidade máis poboada de América do Sur e unha das máis grandes aglomeracións urbanas do mundo.

São Paulo é a cidade brasileira máis influente no escenario global, sendo, en 2016, a 11.ª cidade máis globalizada do planeta, recibindo a clasificación de cidade global alfa, por parte do *Globalization and World Cities Study Group & Network* (GaWC). Así mesmo, é a cidade lusófona máis poboada e importante do mundo en termos tanto demográficos como culturais e económicos.

É un importante centro financeiro de América Latina, algunhas fontes sitúana como a mellor cidade para facer negocios en América Latina. Segundo estudos das consultoras Brookings, AméricaEconomía e PriceWaterhouseCoopers, é a cidade máis rica de América Latina, segundo o seu PIB (PPA). 

São Paulo é un dos grandes centros de cultura, entretemento, moda, negocios e tráfico de drogas a nivel mundial. A Bovespa é a décimo terceira maior bolsa de valores (en valor de mercado) do mundo e a maior de Latinoamérica. Segundo o sitio da Bovespa, neste mercado cotízanse máis de 500 compañías. A pizza é un dos pratos favoritos da cidade, cunha produción de 1 millón de unidades por día, con 30&nbsp;% das vendas nacionais, só superada por Nova York.

## Historia 
[miniatura|dereita|*Fundación de São Paulo*, cadro de [1913 de Antônio Parreiras.]]
Dende a súa fundación ó 1554, São Paulo foi inicialmente un pequeno concello, ata a súa elevación a cidade, ó 1711. Despois, continuou a ser unha pequena cidade, mesmo cando se tornou na capital da entón *provincia de São Paulo*, hoxe estado. O seu crecemento só comezou a acelerarse despois da construción do ferrocarril conectando a cidade de Santos (no litoral) ata Jundiaí (no interior do estado de São Paulo), ó 1867 pasando pola cidade de São Paulo. Coa inauguración desa liña, o café, producido no interior do estado, pasou a ser transportado máis facilmente ata o porto de Santos, e a riqueza producida polo café posibilitou a implantación das primeiras industrias na capital.

Para substituír a man de obra escrava utilizada no traballo, cada vez máis escasa a mediados do século XIX ata o fin do réxime escravista en 1888, o Brasil pasou a buscar inmigrantes en Europa interesados en emigrar ao país e empregarse como asalariados. Moitos interesáronse nas posibilidades de traballo, principalmente os italianos. Pero outros destes inmigrantes (un gran número de italianos, e a maioría dos españois e portugueses) preferiron ir á capital, traballar nas industrias que xurdían e no comercio que crecía. As familias propietarias de grandes facendas no interior do estado comezaron a instalarse na rexión da Avenida Paulista a finais do século XIX. A partir de 1908, comezan a chegar os xaponeses, que se establecen no barrio da Liberdade. Os seus descendentes, actualmente espallados por toda a cidade, están totalmente integrados na vida *paulistana*, ou sexa, da cidade de São Paulo, e forman unha comunidade numericamente importante.
Catedral de São Paulo.|200px|miniatura
Coa inmigración crecente, a poboación comezou a medrar no inicio do século XX. No ano 1900 eran 240 mil habitantes. Chegou a primeira guerra mundial e a dificultade de importar, así as industrias creceron, e con elas, a necesidade de man de obra. Despois da Crise de 1929, a baixa do prezo do café no exterior dificultou a obtención de diñeiro para as importacións, aumentando o mercado para as industrias locais. Outro impulso veu coa segunda guerra mundial, pola dificultade de importar manufacturados dos países involucrados no conflito. Nos anos 50 instalouse a industria automobilística no Brasil, e un aumento aínda máis forte da necesidade de man de obra.

Estas expansións da industria ata fins da primeira guerra mundial, atraeron primeiro os inmigrantes estranxeiros; despois atraeu inmigración de brasileiros, de estados do Nordeste e de Minas Xerais. A inmigración de brasileiros intensificouse despois da segunda guerra mundial, sobre todo nos anos 1950 ata 1970. A melloría das condicións de hixiene e saúde despois dos avances da medicina no século XX tamén contribuíron ao aumento das expectativas de vida e redución da mortalidade infantil, posibilitando un aumento acelerado da poboación. No Censo de 1940, a cidade tiña 1,3 millón de habitantes; en 1950 eran 2,2 millóns; en 1960 xa eran 3,8 millóns; en 1970, 5,9 millóns; en 1980 alcanzáronse os 8,47 millóns.

Este vigoroso crecemento nunha escala que non foi coñecida en ningún país europeo, xunto coa demora en crear a súa rede de transporte urbano de alta capacidade (a primeira liña do metro foi inaugurada en 1975), resultou en problemas de tráfico urbano e escaseza de transporte colectivo, pois as persoas vivían cada vez máis lonxe dos seus locais de traballo. Outra consecuencia do rápido poboamento foi o xurdimento de vivendas en condicións precarias (no Brasil, chamadas *favelas*, ou cando aparecen en edificacións moi antigas e abandonadas, *cortiços*), polución do aire (fumes dos vehículos) do solo (lixo) e dos ríos (residuos domésticos e industriais) e ausencia de parques e prazas para lecer da poboación.

## Xeografía 
miniatura|250px|Localización do municipio de São Paulo no estado homónimo.
São Paulo está localizada na cunca do río Tietê e dos seus principais afluentes na área urbana, o Río Pinheiros, o río Tamanduateí e o río Aricanduva. A súa altitude media é 760 m e o seu punto máis alto é o Pico do Jaraguá, con 1.135 m de altitude.

O clima da cidade é tropical de altitude, e moi influenciado actualmente pola urbanización. O gran número de edificios e de rúas asfaltadas fan xurdir as chamadas *illas de calor*, onde a temperatura local é máis elevada que en rexións próximas recubertas por vexetación.

As principais áreas verdes da cidade encóntranse nos seus extremos norte (Serra da Cantareira) e sur (Serra do Mar). Algúns parques, como o Parque do Ibirapuera, o Parque do Estado (onde se sitúan o Xardín Zoolóxico e o Xardín Botánico da cidade), o Parque Trianon, o Parque do Carmo e outros, son illas de verde en medio da grande area urbanizada. A cidade de São Paulo atinxiu un récord de baixa temperatura e, en 1918, onde a temperatura chegou a -7,6&nbsp;°C na rexión da Avenida Paulista e en temperaturas moito máis baixo en áreas residenciais, como Santo Amaro daquel distrito, que rexistrou -9,8&nbsp;°C no mesmo día.

## Goberno 
[miniatura|esquerda|O *[Edifício Matarazzo*, sede da Prefectura de São Paulo, no centro da cidade.]]

Por ser a capital do estado de São Paulo, a cidade é sede do Goberno estatal, cuxa sede está no Palácio dos Bandeirantes, e da Asemblea Lexislativa do Estado.

O Poder Executivo do municipio de São Paulo é representado polo prefecto (equivalente ao alcade) e o seu gabinete de secretarios. A lei orgánica do municipio é o actual Plan Director da cidade, porén, determínase que a administración pública deba garantir á poboación ferramentas efectivas de manifestación da democracia participativa, o que fai que a cidade sexa dividida en subprefecturas, cada unha delas liderada por un subprefecto nomeado polo prefecto.

O Poder Lexislativo é representado pola Cámara Municipal de São Paulo, composta por 55 *vereadores* (concelleiros) electos para cargos de catro anos. Cabe á Cámara elaborar e votar leis fundamentais á administración e ó Executivo, especialmente o orzamento municipal, coñecido coma Lei de Directrices Orzamentarias.

Como complemento ó processo lexislativo e ó traballo das secretarías, existen tamén unha serie de *consellos municipais*, cada un deles versando sobre temas diferentes, compostos obrigatoriamente por representantes dos sectores varios da sociedade civil organizada. A actuación e representatividade efectivas de tales consellos, porén, son ás veces cuestionadas. Os seguintes consellos municipais están actualmente en actividade: Consello Municipal da Crianza e do Adolescente (CMDCA); da Informática (CMI); dos Deficientes Físicos (CMDP); da Educación (CME); da Vivenda (CMH); do Medio Ambiente (CADES); da Saúde (CMS); do Turismo (COMTUR); dos Dereitos Humanos (CMDH); da Cultura (CMC); da Asistencia Social (COMAS) e das Drogas e Alcol (COMUDA).

Pertence tamén á prefectura (ou é esta socia maioritaria nos seus capitais sociais) as seguintes empresas responsábeis de aspectos diversos dos servizos públicos e da economía de São Paulo:
[miniatura|dereita|Vista da Praça da Bandeira e a entrada do Túnel do Anhangabaú, co [Palácio Anchieta ó fondo, a sede da Cámara Municipal de São Paulo.]]
* *São Paulo Turismo S/A* (SPTuris): empresa responsábel da organización de grandes eventos e da promoción turística da cidade.
* *Companhia de Engenharia de Tráfego* (CET): subordinada á Secretaría Municipal de Transportes, é responsábel da fiscalización do tráfico, aplicación de multas (en cooperació co DETRAN) e mantemento do sistema viario da cidade.
* *Companhia Metropolitana de Habitação de São Paulo* (COHAB): subordinada á Secretaría da Vivenda, é responsábel da execución de políticas públicas de vivenda, especialmente a construción de conxuntos habitacionais.
* *Empresa Municipal de Urbanização de São Paulo* (EMURB): subordinada á Secretaría de Planificación, é responsábel das obras urbanísticas e do mantemento dos espazos públicos e mobiliario urbanos.
* *Companhia de Processamento de Dados de São Paulo* (PRODAM): responsábel da infraestrutura electrónica e informática da prefectura.
* *São Paulo Transportes Sociedade Anônima* (SPTrans): responsábel do funcionamento dos sistemas de transposte público xestionados pola prefectura, coma as liñas de autobuses municipais.

## Divisións administrativas 
miniatura|400px|Divisións administrativas de São Paulo.
A cidade divídese en 31 subprefecturas, que á súa vez se dividen en distritos. Estas subprefecturas agrúpanse en nove rexións ou zonas.

### Rexión Central 
* Subprefeitura da Sé

### Rexión Este 1 
* Subprefeitura de Ermelino Matarazzo
* Subprefeitura de Itaquera
* Subprefeitura da Penha
* Subprefeitura de São Mateus

### Rexión Este 2 
* Subprefeitura da Cidade Tiradentes
* Subprefeitura do Itaim Paulista
* Subprefeitura de Guaianases
* Subprefeitura de São Miguel Paulista

### Rexión Sueste 
* Subprefeitura de Aricanduva
* Subprefeitura do Ipiranga
* Subprefeitura da Mooca
* Subprefeitura da Vila Prudente

### Rexión Oeste 
* Subprefeitura do Butantã
* Subprefeitura da Lapa
* Subprefeitura de Pinheiros

### Rexión Nordés 
* Subprefeitura de Casa Verde
* Subprefeitura do Tremembé
* Subprefeitura de Santana
* Subprefeitura da Vila Maria

### Rexión Noroeste 
* Subprefeitura da Freguesia do Ó
* Subprefeitura de Perus
* Subprefeitura de Pirituba

### Rexión Centro-Sur 
* Subprefeitura do Jabaquara
* Subprefeitura de Santo Amaro
* Subprefeitura da Vila Mariana

### Rexión Sur 
* Subprefeitura da Capela do Socorro
* Subprefeitura do Campo Limpo
* Subprefeitura da Cidade Ademar
* Subprefeitura do M'Boi Mirim
* Subprefeitura de Parelheiros

## Economía 
miniatura|250px|Panel de cotizacións da Bolsa de São Paulo.
A cidade comezou a medrar axiña a partir de fins do século XIX e comezo do século XX, coa inmigración estranxeira, principalmente de italianos e tamén españois e portugueses, que viñan traballar nas primeiras industrias que se instalaban na cidade, principalmente manufacturas de tecidos, metalurxia, alimentos e xabón. As industrias instaláronse próximas ás liñas de ferrocarril, en barrios como Brás, Barra Funda, Belém e Mooca. Aínda hoxe, existen unhas 30 mil industrias na cidade, a maioría pequenas e medias. Unhas poucas quedaran nos barrios antigos. Outras tantas están nos barrios de Santo Amaro e Capela do Socorro, ó sur da cidade. A maioría delas está espallada pola cidade, cercadas por barrios residenciais moi construídos, o que non lles permite grande expansión das plantas. Así, a tendencia futura das industrias máis grandes é abandonar a capital e instalarse no interior ou noutros estados.

Hoxe as principais actividades económicas da cidade son o comercio e mailos servizos. A cidade de São Paulo é sede de importantes bancos brasileiros e de sucursais de bancos estranxeiros no Brasil. A súa Bolsa de Valores (BOVESPA), fundada en 1890, é unha das principais da América Latina.

Posúe tamén rúas de comercio especializado, como a Rúa Santa Ifigenia, no centro da cidade, especializada en artigos eléctricos e electrónicos, ou a rúa 25 de Março e os barrios do Bom Retiro e Brás, especializados en téxtiles e roupas, co vendas por xunto. Este diversificado comercio grosista tamén atrae compradores doutros estados e ata de países veciños, que compran en grandes cantidades para revender. Posúe tamén máis de 20 grandes centros comerciais (*shopping centers*), algúns máis sofisticados, e outros máis populares ou de clase media.

## Transportes 
miniatura|dereita|250px|Metro de São Paulo.
miniatura|esquerda|250px|Estação da Luz
A cidade é atravesada por liñas de ferrocarril que a conectan coas cidades veciñas, nun total de 261,7&nbsp;km. Posúe tamén unha rede de 61,3&nbsp;km de trens subterráneos (metro), insuficiente para a dimensión da cidade (hai barrios situados a máis de 30&nbsp;km en liña recta do centro, para non mencionar a poboación de cidades veciñas que traballa en São Paulo capital), parcialmente integrada con liñas de ómnibus, e que transporta máis de 2,5 millóns de pasaxeiros por día. Existen máis de 5 millóns de automóbiles rexistrados na cidade, 1 para cada dous habitantes, que, se saísen todos ás rúas, paralizarían o tráfico. Así mesmo, unha gran cantidade de automóbiles sae diariamente ás rúas, pois os ómnibus (máis de 10 mil vehículos, percorrendo unhas 800 liñas) nin sempre utilizan os camiños máis curtos, e hai poucas faixas exclusivas de tráfico para os mesmos (as rúas, mesmo as avenidas, non foran proxectadas para o tamaño de poboación e tráfico actual), o que os torna moitas veces pouco eficientes. Soamente a expansión do metro pode evitar o caos no tráfico, pois a tendencia futura é de se concentrar as oficinas comerciais nalgúns barrios ao sur da cidade, a 8 ou máis quilómetros do centro, e a poboación medrar en barrios ao leste e nas cidades veciñas a oeste, a 20, 30, ou máis quilómetros do centro.

miniatura|esquerda|250px|Avenida das Nacións Unidas.

Para tentar reducir o problema do tráfico e da polución, implantouse un sistema de circulación restritiva de automóbiles na rexión coñecida como *centro expandido* (delimitada por avenidas de grande circulación que forman un anel en torno do centro) todas as semanas, de luns a venres: entre as 7:00 e as 10:00 e entre as 17:00 e 20:00 horas son prohibidos de circular, conforme o día, os automóbiles con matrículas finais 1 e 2 (luns), 3 e 4 (martes), 5 e 6 (mércores), 7 e 8 (xoves), e 9 e 0 (venres). Coñecido en São Paulo como *rodízio de veículos*, actualmente apenas minimiza, sen resolver definitivamente, os problemas do tráfico nas horas de punta.

### Cultura e lecer 
A cidade é sede da famosa Universidade de São Paulo, unha das máis importantes universidades públicas do Brasil, e de moitas institucións de ensino superior particulares. Tamén posúe teatros, cinemas (a maioría actualmente concentrada nos *shopping centers*), librarías, museos, planetario e un Centro Cultural (onde hai unha biblioteca e unha discoteca con diversas obras, algunhas raras), algunhas bibliotecas públicas e un *Sambódromo* semellante ao de Río de Xaneiro, onde ocorren os desfiles de Carnaval da cidade.

Tódolos anos a cidade é sede dunha das competicións do Campionato Mundial de Fórmula 1: o Grande Premio do Brasil, disputado no Autódromo de Interlagos, na zona sur da cidade.

## Principais puntos turísticos 
miniatura|dereita|250px|Centro Histórico.
[miniatura|dereita|250px|[Ponte Octávio Frias de Oliveira.]]
* **Parque do Ibirapuera** - situado a 7&nbsp;km do centro, o parque posúe 1,5&nbsp;km² de superficie, museos, planetario, e locais para exposicións temporáneas de arte.
* **Museu de Arte de São Paulo (MASP)** - situado á Avenida Paulista, posúe dende pinturas da Idade Media (doazóns) ata arte moderna (pasando por Clasisismo, Barroco, Romantismo, Realismo e Arte Abstracta)
* **Parque da Independencia e Museu do Ipiranga** - situados xunto ó local onde Pedro I do Brasil proclamou a independencia do país. O museo garda mobiliario e roupas do século XIX e pezas de períodos anteriores.
* **Pinacoteca do Estado** - situada 2&nbsp;km ó norte do centro, posúe cadros de pintores brasileiros do século XIX e dúas esculturas de Rodin
* **Museu de Arte Sacra** - colección de obras relixiosas do barroco portugués e brasileiro
* **Horto Florestal** - situado ó norte da cidade, dende pasa a liña do Trópico de Capricornio, posúe un bosque de Mata Atlántica
* **Parque do Estado** - situado á zona sur da cidade, nel están o Zoolóxico da cidade (con animais brasileiros e estranxeiros), o Xardín Botánico (espécimes brasileiras e estranxeiras) e un recinto de exposicións
* **Museu de Arte Contemporánea (MAC)** - pertence á *Universidade de São Paulo - USP* e sitúase no seu *campus*, coñecido como *Cidade Universitária*. Ten cadros de Pablo Picasso, Joan Miró, Wassily Kandinsky, Henri Matisse e tamén de brasileiros, como Tarsila do Amaral, Di Cavalcanti e Cândido Portinari.
* **Memorial do Inmigrante**: situado ó barrio da Mooca, na antiga hospedaría dos inmigrantes que chegaran a São Paulo dende 1887 ata 1978. Garda fotografías, mobiliario, listas de pasaxeiros de navíos, co nomes de inmigrantes italianos, españois, portugueses, xaponeses, e outros obxectos. O visitante pode consultar rexistros dos seus antepasados e parentes de orixe estranxeira que inmigraron para o Brasil.
miniatura|250px|dereita|Panorama urbano desde o barrio de Jardins.
* **Museu Lasar Segall** - casa onde morou no Brasil por 25 anos o pintor expresionista de orixe rusa Lasar Segall. Nela están 3 mil obras súas. A súa biblioteca tamén pode ser visitada, e ten 18 mil títulos.
* **Catedral Metropolitana ou Catedral da Sede** - inaugurada o 1954 nas conmemoracións dos 400 anos da cidade. En estilo neogótico, no seu interior está un órgano que pertenceu á antiga Igrexa da Sé, demolida en 1913. Está xunto á estación *Sé* do metro.
* **Pátio do Colégio** ("Pátio do Colexio") - Conxunto arquitectónico erguido no local onde José de Anchieta fundou a cidade e o seu colexio para catequese dos indios. Fai parte do conxunto o Museu de Anchieta, que garda unha pía bautismal de 1556.
* **Autódromo de Interlagos** - situado na zona sur da cidade. Nel acontecen o Grande Prémio do Brasil de Fórmula 1 e ás veces outras competicións como a *Fórmula Truck* (corrida de camións) ou eventos relixiosos.
* **Centro Cultural de São Paulo** - situado xunto á estación *Vergueiro* do metro (Liña Azul). Ten unha vasta biblioteca, unha discoteca e local para presentacións de teatro.

## Gastronomía 
[miniatura|250px|[Feijoada con diversos acompañamentos: arroz, mandioca fritida, torresmo, laranxa, caipiriña, entre outros.]]
São Paulo é considerada unha *capital da gastronomía* pola gran cantidade e variedade de restaurantes que ten. Salienta a arte culinaria que veu cos inmigrantes (portugueses, italianos -destacando as súas pizzas e macarróns-, xaponeses, árabes, españois, xudeus, chineses e alemáns), a cociña brasileira do Nordeste e de Minas Xerais, o *churrasco* (carne de gando asada en espetos), a popular *feijoada* brasileira (prato a base de feixóns negros, carne seca de gando e porco, servida con arroz, col cocida e mollo de pementa) e ata mesmo a gastronomía francesa e internacional en restaurantes máis sofisticados. Pódese ata mesmo mesturar estas influencias culinarias nunha mesma comida: nunha *churrascaria*, por exemplo, pódese atopar como acompañamento das carnes as ensaladas, as *esfihas* árabes, as *paellas* de orixe española ou os *suxis* de orixe xaponesa.

## Cidades irmás 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Prefeitura da Cidade de São Paulo Consellería da cidade. 
* Universidade de São Paulo 
* Museu de Arte de São Paulo - MASP  Coleccións do museo e informacións. Páxina oficial. 
* Metro de São Paulo - Páxina oficial do metro de São Paulo.