Áreas lingüísticas do galego

dereita|miniatura|450px|Mapa lingüístico do galego
Atendendo á distribución xeográfica e á maneira de se combinaren os fenómenos diferenciadores das **falas galegas**, poden delimitarse tres grandes complexos lingüísticos ou bloques: occidental, central, e oriental. No interior destes bloques hai varias áreas, zonas lingüísticas de desigual extensión e unidade, delimitables coa isoglosa dun ou dous fenómenos caracterizadores. Esta división baséase fundamentalmente na fonética e mais na morfoloxía; no futuro a análise da distribución de áreas léxicas do ALGa axudará a precisala ou modificala.

## Bloques 
O bloque occidental e o oriental presentan moitos trazos comúns en tódolos seus falares, polo que ben se podería falar dunha macroárea atlántica ou occidental e dunha macroárea oriental. O bloque central, que en xeral é o que mellor representa o galego común, ocupa unha ampla zona xeográfica e presenta moi poucos fenómenos exclusivos. Máis ca dunha transición gradual de oriente a occidente e de conservadorismo a innovación -como se ten falado-, a realidade das variedades do galego pode representarse nunha dobre dirección: fenómenos innovadores que apagan a súa vitalidade cara ó leste e fenómenos conservadores que diminúen cara ó oeste. Dentro do bloque central pódense establecer áreas e subáreas pero, en xeral, carecen da unidade das dos outros bloques.

### Bloque occidental 
miniatura
O **bloque occidental** está delimitado pola isoglosa *cans/cas*, nel quedan incluídas as falas occidentais da Coruña e de Pontevedra asemade tamén unha pequena porción do sueste da Provincia de Ourense na Baixa Limia. En liñas xerais é un complexo lingüístico innovador, diferenciado en tres áreas: fisterrá, bergantiñá e pontevedresa.
700px|centro

### Bloque central 
miniatura
O **bloque central** é menos unitario. Inclúe toda a Galicia Central, delimitada polas isoglosas *cans/cas* no oeste e *cas/cais* no leste. Pertencen a el tódolos falares do nordés e interior da Coruña, o interior de Pontevedra e as provincias de Lugo e Ourense, non sendo a súa parte oriental. No seu seo distínguense dúas áreas: mindoniense e lucu-auriense.
700px|centro

### Bloque oriental 
miniatura
O **bloque oriental** comprende todo o galego do leste de Lugo e de Ourense, así coma o galego exterior (occidente de Asturias, León e Zamora). En xeral é un complexo de falas moi conservadoras, separado do bloque central pola isoglosa *cas/cais* e do complexo asturleonés pola ausencia de ditongación (*pèdra* / *piedra*). Nel poden distinguirse catro áreas: asturiana, ancaresa, zamorana e oriental-central.
700px|centro

## Exemplos de isoglosas na lingua galega
Agás en léxico, a zona azul escura é a escollida ou asumida pola RAG.

### Fenómenos fonéticos 

Ficheiro:Seseo idioma gallego.png|Seseo
Ficheiro:Gheada idioma galego.png|Gheada
Ficheiro:Cuatro-catro idioma gallego.png|catro-cuatro
Ficheiro:Moito-muito-muto-mutio idioma gallego.png|moito-uito-uto-utio

### Fenómenos de morfoloxía pronominal 

Ficheiro:Cheísmo-teísmo idioma gallego.png|Cheísmo-teísmo
Ficheiro:Llo-llelo idioma gallego.png|llo-llelo
Ficheiro:Tu-ti idioma gallego.png|ti-tu
Ficheiro:El-il idioma gallego.png|el-il
Ficheiro:Ela εla idioma gallego.png|Ela-εla
Ficheiro:Esto-isto idioma gallego.png|isto-esto

### Fenómenos de morfoloxía verbal 

Ficheiro:Cantabamos-cantábamos idioma gallego.png|cantabamos-cantábamos
Ficheiro:Cantades-cantás-cantais-cantandes idioma gallego.png|cantades-ás-ais-andes
Ficheiro:Cantei-canten-cantein-cantin.png|cantei-cantén-cantein-cantín
Ficheiro:Colleu-colliu idioma gallego.png|colleu-colliu
Ficheiro:Partiu-parteu idioma gallego.png|partiu-parteu
Ficheiro:Colliches-colleches-collestes idioma gallego.png|colliches-eches-estes

### Fenómenos de morfoloxía nominal 

Ficheiro:Ons-os-ois idioma gallego.png|ons-os-ois
Ficheiro:Irmán-irmá-irmao idioma galego.png|irmán-irmá-irmao
Ficheiro:Mazán-mazá idioma gallego.png|mazán-mazá

### Fenómenos léxicos 

Ficheiro:Mapa coa denominación da lingua local no dominio lingüístico galego.png|Nome da lingua
Ficheiro:Ver-mirar mirar idioma gallego.png|ver-mirar
Ficheiro:Año cordeiro idioma gallego.png|año-cordeiro
Ficheiro:Espiga mazaroca paolla idioma gallego.png |espiga-mazaroca
Ficheiro:Queixo idioma gallego.png|queixo-bico-papo
Ficheiro:Ubre idioma gallego.png|ubre-cocho-remollo-aleixo-amoxo
Ficheiro:Mapagalchoco2.svg |Sepia spp.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
* A nosa fala, bloques e áreas lingüísticas do galego.
*Áreas lexicais galegas e portuguesas. Proposta de Cintra aplicada ó galego.
* 
* Mapa de variedades xeográficas interactivo feito por Xano Cebreiro.