Fisterra

**Fisterra** (do latín *finēs terrae,* 'os confíns da terra') é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2017 tiña 4734 habitantes (5.005 no 2009, 5009 no 2006, 5042 no 2005, 5093 no 2004, 5141 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Toponimia 
O topónimo ten orixe latina, de *finēs terrae* 'os confíns da terra'. Antigamente pensábase que o cabo Fisterra era o punto máis occidental do mundo coñecido, ao veren as lexións romanas o afundimento do sol nas augas do océano Atlántico. 

Segundo outra teoría, o topónimo latino puideron importalo no século XII os monxes cistercienses do mosteiro de Toxos Outos, por analoxía co Finistère bretón, nomeado a partir da abadía *S. Mahé fine-terre*. Aparece mencionado en 1199 e posteriormente como *finibusterre* (en caso ablativo, *dos confíns da terra*).. Co fin de acoller os numerosos peregrinos, en 1749 construíuse o Hospital de Peregrinos da nosa Señora do Rosario. Os peregrinos e peregrinas que fan o camiño de Santiago adoitan rematar aquí a súa viaxe.

A tradición oral mestura lendas de temática relixiosa, marítima e pétrea, como as da ermida de San Guillerme, a Orca Vella, Pedras Santas, Santo Cristo de Fisterra ou a cidade de Dugium.

En 1544 houbo unha batalla contra os franceses. En 1805 os franceses foron aliados contra os ingleses, e en 1809 distinguíronse pola resistencia contra a invasión francesa, aínda que non puideron evitar o desmantelamento do castelo de San Carlos, construído no século XVII para a defensa do porto.

## Patrimonio 
miniatura|Casa consistorial.
A vila de Fisterra está formada por un núcleo antigo crecido en anfiteatro sobre o peirao.

O castelo de San Carlos foi construído a mediados do século XVIII dentro dun plan defensivo da ría de Corcubión xunto co castelo do Príncipe, en Ameixenda (Cee) e o castelo do Cardeal, en Corcubión.

Deseñado polos enxeñeiros Lemaur e Exarch, en 1757 iniciouse a súa construción, co reformulamento xeral, a explanación do soar, a cimentación sobre rocha a base de pedra e barro e un tramo de muralla. Ten forma irregular para adaptarse ao terreo rochoso sobre o que está asentado.

Foi rematado en 1767, por Real Orde de Carlos III. No asalto francés a Fisterra durante a Guerra da Independencia Española sufriu un incendio que comportou a súa destrución. Ata entón contaba con tres frontes e unha nave interior coa dependencia do oficial, o cuartel e a polvoreira. Posteriormente reformouse a nave central, e foi restaurado recentemente.

## Poboación 

Colors= 
  id:AA  value:green
  id:AE  value:blue
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(0.95,0.95,0.95)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = width:380 height:250 left:60 bottom:45

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:6000

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:30 mark:(line,white) align:left fontsize:12

  bar:1900      from:0 till:4708 color:AA  
  bar:1930      from:0 till:4994 color:AA
  bar:1950      from:0 till:4838 color:AA
  bar:1981      from:0 till:5322 color:AA
  bar:2004      from:0 till:5093 color:AA
  bar:2009      from:0 till:4995 color:AA
  bar:2012      from:0 till:4990 color:AA
  bar:2014      from:0 till:4824 color:AE

PlotData=

  bar:1900 at:4708 fontsize:XM text: 4.708 shift:(-17,5)
  bar:1930 at:4994 fontsize:XM text: 4.994 shift:(-17,5) 
  bar:1950 at:4838 fontsize:XM text: 4.838 shift:(-17,5)
  bar:1981 at:5322 fontsize:XM text: 5.322 shift:(-17,5) 
  bar:2004 at:5093 fontsize:XM text: 5.093 shift:(-17,5)
  bar:2009 at:4995 fontsize:XM text: 4.995 shift:(-17,5)
  bar:2012 at:4990 fontsize:XM text: 4.990 shift:(-17,5)
  bar:2014 at:4824 fontsize:XL textcolor:AE text: 4.824  shift:(-35,5)

TextData=
  pos:(80,285) text: Evolución da poboación en Fisterra dende o ano 1900

## Economía 
Fisterra, terra de gran tradición marítima, vive cara ao mar. O peirao da vila acolle boa parte da actividade económica. A frota está formada por pequenos barcos de baixura que utilizan diversas artes de pesca coma o palangre, nasas ou vetas, poxando as capturas na lonxa e xunto co turismo, xera unha demanda de servizos, avituallamento de barcos, carga e descarga, hostalaría, administración, etc., que dá ocupación a boa parte da poboación.

Os restantes sectores, a agricultura de subsistencia, a industria e construción completan o cadro económico do municipio.

## Fisterra na literatura popular 
* ''O Cristo de Finisterre/ ten unha pistola d'ouro// pra matar aos do Son/ por riba de Monte Louro* .
* *Os de Noia son borrachos,/ os de Muros aloqueiros,/ os de Fisterra son mouros,/ e os do Son sonche bucheiros* 
* *Santo Cristo de Fisterra,/ Santo da barba dourada,/ axúdame a remontar/ a laxe de Touriñana* .
* *Santo Cristo de Fisterra,/ Santo da barba dourada,/ veño de tan lonxe terra,/ Santo, por che ver a cara./ Veño da Virxe da Barca,/ veño de abalar a pedra./ Tamén veño de vos ver,/ Santo Cristo de Fisterra* .
* *Santo Cristo de Fisterra,/ ten unha pistola de ouro/ para matar os do Son/ por riba do Monte Louro* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Camiño de Santiago, Fisterra.jpg|Camiño de Santiago, Fisterra.
Ficheiro:Vista Fisterra.jpg|Vista da vila.
Ficheiro:Castelo de San Carlos, Fisterra.jpg|Castelo de San Carlos.
Ficheiro:Capela da Nosa Señora do bo Suceso, Fisterra.jpg|Capela da Nosa Señora do bo Suceso.
Ficheiro:Fisterra.JPG|Faro de Fisterra.
Ficheiro:Fisterra.Cabo.08.Galicia.jpg|O Cabo.
Ficheiro:Fisterra.Cabo.Galicia.jpg|Vista desde o cabo.
Ficheiro:Fisterra, Fisterra.jpg|Igrexa parroquial de santa María das Areas de Fisterra.

## Lugares de Fisterra 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Fisterra vexa: lugares de Fisterra.

### Praias 
miniatura|Praia de Mar de Fóra.
O territorio do municipio é principalmente rodeado polo mar e ofrece excelentes praias, dependendo da posición con augas fortes ou tranquilos (na sombra do cabo Fisterra).

## Parroquias 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ANÓNIMO: *Cantigas do viño*. Edicións Castrelos, Col. O Moucho 6, Vigo 1968.
* BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos* III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
* CASAS, Álvaro das (colector): "Pra un canzoneiro de Noia", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en *Nós* 1931.
* LEMA BOUZAS, Lino (compilador): *Ditos e cantigas mariñeiras''. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993.
*TRILLO TRILLO, Benjamín: "As pegadas de Santiago na cultura de Fisterra". Concello de Fisterra, 1982. ISBN 9788450086249.

### Outros artigos 
* Cabo Fisterra
* Camiño dos Faros

### Ligazóns externas 
* O escudo e a bandeira de Fisterra