open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luke Durbridge

miniatura|dereita|Luke Durbridge en xaneiro de 2013.
**Luke Durbridge**, nado en Greenmount o 9 de abril de 1991, é un ciclista australiano . É un especialista en probas contra o reloxo, tal e como demostran as súas numerosas vitorias contra o reloxo. Actualmente corre para o equipo ProTeam australiano Orica-GreenEDGE.
## Traxectoria 
Durbridge comezou a practicar tríatlon aos 14 anos en Australia. En 2009 proclamouse campión do mundo sub-19 na modalidade contra o reloxo no mundial disputado en Moscova. Ese mesmo ano foi tamén campión do mundo sub-19 na categoría de Madison. En 2011, álzase coa vitoria no Campionato do Mundo de Ciclismo&nbsp;Contra o Reloxo sub-23, disputado en Dinamarca, converténdose así no corredor máis novo da historia en gañalo.
Para a tempada 2012 Durbridge ingresa nas filas do conxunto Orica-GreenEDGE. A súa primeira vitoria como profesional nunha clasificación xeral e nunha proba en ruta chegaría ese mesmo ano no Circuíto da Sarthe. En xuño de 2012, sorprende a todo o mundo gañando o prólogo do Critérium do Dauphiné por diante de Bradley Wiggins, todo un especialista. A súa segunda vitoria nunha clasificación xeral chegou no Tour de Poitou-Charentes.
## Palmarés en estrada 
**2010**
* 2º no Campionato Mundial Contra o Reloxo sub-23&nbsp;15x15px 
**2011**
* Campionato Mundial Contra o Reloxo sub-23&nbsp;15x15px 20x20px  
* Chrono Champenois
**2012**
* Campionato de Australia Contra o Reloxo&nbsp;15x15px 20x20px  
* Circuíto da Sarthe, máis 1 etapa
* 1 etapa do Critérium do Dauphiné
* Tour de Poitou-Charentes, máis 1 etapa
* Duo Normando (con Svein Tuft)
**2013**
* Campionato de Australia Contra o Reloxo&nbsp;15x15px 20x20px  
* Campionato de Australia en Ruta&nbsp;15x15px 20x20px  
* 1 etapa do Circuíto da Sarthe
* Duo Normando (con Svein Tuft)
**2014**
* 2º no Campionato de Australia Contra o Reloxo&nbsp;15x15px 
* Campionato Oceánico en Ruta&nbsp;15x15px

## Resultados nas Grandes Voltas e Campionatos do Mundo 
Durante a súa traxectoria deportiva logrou os seguintes postos nas grandes voltas:

-: non participa Ab.: abandono

## Palmarés en pista 
**2011**
* Campionato Mundial de Persecución por Equipos (con Jack Bobridge, Rohan Dennis e Michael Hepburn)&nbsp;15x15px20x20px

## Equipos 
* Jayco (2010-2011)
** *Team Jayco-Skins* (2010)
** *Team Jayco-AIS* (2011)
* Orica-GreenEDGE (2012-)

## Notas
Radio Popular-Boavista

O **Radio Popular-Boavista** (código UCI **RPB**) é un equipo ciclista portugués de categoría Continental. Forma parte do programa de diversos deportes, dirixido polo Boavista Futebol Clube.

Nas súas filas competiron ciclistas como Manuel Antonio Cardoso (2006-2007) e Tiago Machado (2005-2009). Ademais, sempre tivo entre o seu persoal ciclistas españois, como o galego Ezequiel Mosquera (2004), Santi Pérez (2009), Josep Jufré (1999-2002), Adrián Pombais (2000-2004) ou Gustavo César Veloso (2001-2003).

## Clasificacións UCI 
A partir de 2005 a UCI instaurou os Circuítos Continentais UCI, aos que o equipo pertence desde que se creou. As clasificacións do equipo e do seu ciclista máis destacado foron as seguintes:

### UCI Europe Tour 
### UCI America Tour 
## Palmarés 
*Para anos anteriores*: *Palmarés do Radio Popular-Onda*.

### Palmarés 2016 
#### Circuítos Continentais UCI 
## Persoal 
### Persoal 2016 
## Notas
José Luís Suárez Martínez

**José Luís Suárez Martínez**, nado en Rotterdam o 5 de decembro de 1967, é un político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
Fillo de José Luís Suárez Conde. Graduado en Dereito. Concelleiro en Monterrei e xefe de Persoal na Deputación de Ourense. En 2013 o seu pai cedeulle a presidencia do PPdeG de Monterrei. Nas eleccións municipais de 2015 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde de Monterrei. Volveu ser elixido alcalde nas sucesivas eleccións sempre con maioría absoluta.

## Nota 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Monterrei
Patricia Vilán

[miniatura|175px|Vilán foi segunda na lista por Pontevedra para as [Eleccións ao Parlamento de Galicia 2016|autonómicas de 2016.]]
**Patricia Vilán Lorenzo**, nada en Pontevedra en 1970, é unha avogada e política galega do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, foi profesora do programa de maiores da Universidade de Vigo dende 2006. Foi membro do Consello Social da Universidade de Vigo (2008-2012). Foi elixida deputada do Parlamento de Galicia nas autonómicas de 2012. Voceira de Medio Ambiente no Grupo Socialista. Foi nomeada voceira do grupo socialista en xuño de 2016, logo da dimisión de José Luis Méndez Romeu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Parlamento de Galicia 
* "Feijóo tiene un gran problema con Mario Conde; la derecha no está tan unida", entrevista en *Faro de Vigo*
Burramys

[miniatura|215px|[Área de dispersión de *B. parvus*, única especie vivente do xénero.]]
***Burramys*** é un xénero de mamíferos marsupiais australidelfos da orde dos diprotodontes, suborde dos falanxeroideos, o tipo da familia dos burramíidos, que comprende os pósums pigmeos pou falaxeros pigmeos.

O xénero está representado por unha soa especie vivente, que habita por riba dos 1 400 m de altitude nas montañas do leste de Australia e o sur de Nova Gales do Sur, aínda que se coñecen tres especies fósiles. É un dos dous xéneros de pósums pigmeos; o outro é *Certartetus*.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1898 polo médico e paleontólogo australiano de orixe escocesa Robert Broom, en *Proc. Linn. Soc. N.S.W.*, **10**: 564.

Porén, coñécense tres especies fósiles:
*† *Burramys wakefieldi* 
*† *Burramys tridactylus*
*† *Burramys brutyi*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Grzimek, B., Schlager, N. & Olendorf, D (2003): ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia*. Detroit: Thomson Gale.
* McKenna, M. C. & Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8. Recensión por Frederick S. Szalay no *Journal of Vertebrate Paleontology*. Vol. 19, Nº 1 (Mar. 15, 1999), pp.&nbsp;191–195.  
* Novak, Ronald M. (1999): *Walker's Mammals of the World*, 6th edition. Baltimore, Maryland, EE. UU.: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-5789-8.
* Rowland, P. & Strahan, R., eds. (1995): *The Mammals of Australia*. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press.
* Turnbull, W. D.; T. H. V. Rich & E. L. Lundelius, Jr. (1987): "Burramydis (Marsupialia: Burramyidae) of the Early Pliocene Hamilton local fauna, southwestern Australia". *Possums and Opossums: Studies in Evolution* **2**: 729-739.
* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Third Edition. Fort Worth, Texas: Saunders College Publishing. 
* Vaughan, T. A.; J. M. Ryan & N. J. Czaplewski (2000): *Mammalogy*. Fourth Edition. Philadelphia, Pennsylvania: Saunders College Publishing. 
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., editores (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference'', 2 vol. 3ª ed. Baltimore, Maryland, EE. UU.: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Marsupiais
* Australidelfos
* Diprotodontes
* Falanxeriformes
* Falanxéridos
* Falanxeroideos
Microevolución

A **microevolución** é a evolución a pequena escala; é dicir, por debaixo do nivel de especie. A microevolución contraponse coa macroevolución, pero a diferenza entre elas é só de tempo e escala. A macroevolución ocorre no nivel de especie ou por riba do nivel de especie e durante longos períodos de tempo xeolóxico, e a microevolución ocorre por debaixo do nivel de especie e en escalas de tempo pequenas por variacións das frecuencias alélicas. Segundo a escola da síntese evolucionista moderna unha acumulación de cambios microevolutivos orixina os cambios macroevolutivos, agás excepcións de casos de especiación súbita (por duplicacións xenómicas, por exemplo).
	
## Mecanismos da microevolución 
Os cambios microevolutivos prodúcense por medio duns poucos procesos básicos. Os procesos que poden afectar directamente as frecuencias xénicas dunha poboación son a mutación, migración, deriva xenética e selección natural.
Se se puidese ampliar unha rama da escala da árbore da vida os insectos, por exemplo, veríase outra filoxenia relativa a tódalas diferentes liñaxes de insectos. Se se continúa ampliando, seleccionando a rama que representa os escaravellos, veríase outra filoxenia relativa ás distintas especies de escaravellos. Poderíase continuar ampliando ata ver as relacións entre as poboacións de escaravellos.

## Mecanismos da microevolución 
Os cambios microevolutivos prodúcense dunhas poucas formas básicas. Os procesos que poden afectar directamente as frecuencias xénicas dunha poboación son a mutación, migración, deriva xenética e selección natural.
### Mutación 
[miniatura|100px|Duplicación de parte dun [cromosoma.]]

Algúns xenes «verde» mutaron aleatoriamente, transformándose en xenes «marrón» (aínda que, dado que calquera mutación en especial é rara, este proceso por si só non pode ser responsable dun gran cambio na frecuencia alélica nunha xeración).

### Migración(o fluxo xénico) 
Algúns escaravellos con xenes marrón inmigraron desde outra poboación, ou algúns escaravellos que tiñan xenes verde emigraron.

### Deriva xenética 
Ao reproducirse os escaravellos acabaron na descendencia máis xenes marrón que xenes verde, simplemente polo azar. No diagrama da dereita, os xenes marrón están presentes cunha frecuencia lixeiramente superior na descendencia (29%) que na xeración parental (25%).

### Selección natural 
Os escaravellos con xenes marrón evitaron ser cazados e sobreviviron para reproducirse con máis frecuencia que os escaravellos con xenes verde, polo que pasaron máis xenes marrón á seguinte xeración.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Evolución
Urticales

**Urticales** foi considerado como unha orde de plantas herbáceas e leñosas.

## Historia do taxon 
Tras a clasificación realizada polo sistema de clasificación APG III de 2009, as plantas correspondentes a esta orde, incluíndo catro familias, pasaron a formar parte da orde **Rosales** e da subclase Rosidae. A razón do cambio de subclase débese ao abandono do mesmo taxon Hamamelidae, por mor tamén do sistema APG III.

As catro familias a seguir considéranse, polo tanto, dentro da orde Rosales, e debido á relación que posúen entre elas tras estudar as análises filoxenéticas das súas secuencias de ADN, denomínanse tamén como **rósidas urticales.**

***Rosales**
**Rosales s.str.
****ex-Urticales**
***Ulmaceae
***Cannabaceae 
****Moraceae
****Urticaceae

Cómpre salientar outras dúas familias consideradas con anterioridade dentro deste taxon: Celtidaceae e Cecropiaceae:
* *Celtidaceae*: pasou a incluírse nun principio á familia Ulmaceae como xénero *Celtis.* Con todo, análises xenéticas do Angiosperm Phylogeny Group amosaron que correspondía máis axeitadamente á familia Cannabaceae.
* *Cecropiaceae*: está incluída na familia das urticáceas, dando lugar ao xénero Cecropia.

## Características 
Flores variábeis, hermafroditas e unisexuais; xineceo frecuentemente súpero, de carpelos abertos, unilocular; en xeral anemófilas e solitarias, si hai inflorescencias, estas son illadas e variábeis, raramente en amentos monoclamídeos. Os froitos son drupas denominadas tamén núculas. Chalazogamia até porogamia.

## Notas
Urticaceae

**Urticaceae**, as **urticáceas**, é unha familia de plantas pertencentes á orde Rosales.

## Descrición 
Son plantas herbáceas, anuais ou perennes, raras veces leñosas (nos trópicos), frecuentemente con pelos urticantes (cistolitos). Sen látex. Follas simples, opostas ou alternas, con frecuencia estipuladas. Flores inconspicuas (averdadas), xeralmente unisexuais, de disposición monoica ou dioica, monoclamídeas, tetrámeras ou pentámeras; xineceo súpero, unicarpelar (un estigma), cun óvulo; reunidas en inflorescencias axilares en panículas, cimas ou amentos. Froito en aquenio ou núcula, unhas 550 especies, propias especialmente das rexións cálidas.

## Xéneros
The Witch (filme de 2015)

***The Witch*** (estilizado como ***The VVitch***, e subtitulado ***A New-England Folktale***) é un filme estadounidense-canadense de terror psicolóxico sobrenatural escrito e dirixido por Robert Eggers, que se estreou no 2015. É o primeiro filme do director e conta a historia dunha familia puritana que se enfronta ás forzas do demo que habitan nos bosques a carón da súa granxa de Nova Inglaterra, forzas que ben puideran ser reais ou imaxinarias.

O filme foi estreado no festival de Sundance o 22 de xaneiro de 2015, e foi amplamente distribuído por A24 o 19 de febreiro de 2016. Recibiu boas críticas e acadou unha recadación de máis de $37 millóns sobre un orzamento de $1 millón.

## Personaxes 
* Anya Taylor-Joy como Thomasin
* Ralph Ineson como William
* Kate Dickie como Katherine
* Harvey Scrimshaw como Caleb
* Ellie Grainger como Mercy
* Lucas Dawson como Jonas
* Julian Richings como o Gobernador
* Bathsheba Garnett como a Meiga
* Sarah Stephens como a Meiga nova
* Wahab Chaudhry como Black Phillip
* Axtun Henry Dube e Athan Conrad Dube como Samuel

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en Metacritic
Estruga membranosa

A **estruga membranosa** (***Urtica membranacea***), é unha especie de planta herbácea pertencente á familia das urticáceas. É orixinaria da rexión do Mediterráneo, aparece en Galiza.

## Descrición 
esquerda|220px|miniatura|Detalle da estruga membranosa.
Diferénciase da estruga maior (*Urtica dioica* L.), a máis común no territorio, por ser unha planta anual, xeralmente monoica, que presenta os acios masculinos simples, co eixo alargado, e follas con pelos unicamente urticantes.

## Hábitat 
Planta nitrófila, ruderal, que se instala en cultivos, camiños e terreos ermos algo húmidos e sombrizos. Atópase a unha altura de 190 - 1000 metros.

## Distribución 
Distribuída pola rexión mediterránea, na Península Ibérica áchase fundamentalmente localizada nas provincias marítimas. Aparece en Galiza.

## Sinonimia 
* *Urtica caudata* Vahl, Symb. Bot. 2: 96 (1791), nom. illeg.
* *Urtica dubia* Forssk., Fl. Aegypt.-Arab. CXXI (1775), nom. inval.
* *Urtica lusitanica* Brot., Fl. Lusit. 1: 205 (1804)
* *Urtica membranacea raza lusitanica* (Brot.) Samp., Man. Fl. Portug. 127 (1910)
* *Urtica membranacea var. horrida* Willk. in Willk. & Lange, Prodr. Fl. Hispan. 2: 251 (1862)
* *Urtica membranacea var. subinermis* Sennen, Pl. Espagne n.° 370, in sched.

## Notas
Amara, Donostia

250px|miniatura|O barrio de Amara
**Amara**, tamén coñecido como **Amara Zaharra** (en castelán: *Amara Viejo*), é un barrio céntrico da cidade de Donostia. Ten unha poboación de 34.642 habitantes.

A historia do barrio está vinculada ao río Urumea, que ata hai un século ocupaba gran parte do actual ensanche. O seu territorio pertencía á desembocadura do río, que foi desecado durante os séculos XVI e XVII para limitar o curso das augas xunto ao actual barrio.

Nel atópase o estadio de Anoeta onde xoga os seus partidos a Real Sociedad.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Petras Parčevskis

**Petras Parčevskis**, nado c. 1598 e finado o 6 de decembro de 1658, foi un eclesiástico católico latino lituano, bispo de Smolensk entre 1636 e 1649, e bispo de Samoxicia dende 1649 até o seu pasamento.

## Traxectoria 
Naceu arredor de 1598. Converteuse ao catolicismo en 1617 e ingresou no seminario de Vilnius, e posteriormente no seminario pontificio de Braniewo. Continuou os seus estudos na Universidade de Vilnius, onde se graduou en artes liberais e filosofía en 1622, e logo de doutorarse en teoloxía foi ordenado sacerdote en 1628.

En 1630 foi nomeado administrador apostólico de Smolensk, e na guerra ruso-polaca permaneceu na cidade sitiada. En 1635 o rei Ladislau IV nomeouno primeiro bispo de Smolensk. Parčevskis viaxou a Roma para obter a aprobación papal, que lle foi concedida o 1 de setembro de 1636. O 7 de setembro foi consagrado bispo polo cardeal Giovanni Battista Pamphili.

En 1649 foi nomeado bispo de Samoxicia. En 1656 asinou a Unión of Kėdainiai, converténdose no único bispo da república. Finou en 1658.

## Notas
Teoría case neutralista da evolución molecular

A **teoría case neutralista da evolución molecular** é unha modificación da teoría neutralista da evolución molecular que trata de explicar o comportamento nas poboacións das mutacións lixeiramente vantaxosas ou lixeiramente deletéreas a nivel molecular. A teoría case neutralista foi proposta por Tomoko Ohta en 1973 (incluíndo só as mutacións deletéreas) e ampliada a inicios da década de 1990 para incluír tanto as mutacións case neutras vantaxosas coma as deletéreas. A diferenza da teoría neutralista orixinal de Motoo Kimura (que trataba só dunha dicotomía de mutacións algunhas tan deletéreas como para ser ignorables e outras mutacións que non estaban en absoluto afectadas pola selección natural), a teoría case neutralista predí que hai unha relación entre o tamaño da poboación e a taxa de evolución molecular. Hai un limiar dependente do tamaño de poboación, chamado "barreira da deriva" de Michael Lynch que determina un valor crítico do coeficiente de selección por encima do cal as mutacións deletéreas son eliminadas eficientemente. En poboacións máis grandes, unha maior proporción de mutacións excedía este limiar para o cal a  deriva xenética non pode vencer á selección, o que orixinaba menos eventos de fixación e deste modo unha evolución molecular máis lenta.

## Orixes da teoría case neutralista 
A comezos da década de 1970, os biólogos evolutivos encontraron que as taxas de evolución das proteínas (o "reloxio molecular") son case independentes do tempo de xeración, mentres que as taxas de diverxencia do ADN non codificante son inversamente proporcionais ao tempo de xeración. Tomoko Ohta, ao decatarse que o tamaño de poboación é xeralmente inversamente proporcional ao tempo de xeración, propuxo que a maioría das substitucións de aminoácidos son lixeiramente máis deletéreas mentres que as substitucións en ADN non codificante son máis neutras. Neste caso, a taxa máis rápida de evolución neutralista nas proteínas esperada en pequenas poboacións (debido a un limiar máis tolerante para a eliminación mutacións deletéreas) é compensada por maiores tempos de xeración (e viceversa), pero en poboacións máis grandes con curtos tempos de xeración, o ADN non codificante evoluciona máis rápido mentres que a evolución de proteínas está retardada pola selección (o que é máis significativo que a deriva para poboacións grandes).

En 1973, Ohta publicou unha curta carta na revista *Nature*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Nearly Neutral Theory of Molecular Evolution - Perspectives on Molecular Evolution
Partido Social Nacionalista Sirio

O **Partido Social Nacionalista Sirio** (PSNS) (en árabe: الحزب السوري القومي الاجتماعي) ''Ao-Ḥizb Ao-Sūrī Ao-Qawmī Ao-'Iŷtimāʿī*, tamén coñecido polas súas siglas en inglés *SSNP*) é un partido político laicista e nacionalista sirio que busca a formación da Gran Siria, que comprende, aproximadamente, os actuais Estados de Siria, Líbano, Xordania, Israel e os Territorios Palestinos. En Siria é o segundo partido político máis importante e con máis militantes. No Líbano forma parte da Alianza do 8 de marzo, onde tamén se atopa Hezbollah.

## Emblema 
miniatura|200x200px|Bandeira do Partido Social Nacionalista Sirio.
O emblema do partido foi deseñado por un estudante da Universidade Americana de Beirut durante a etapa clandestina do partido, antes de que as actividades do partido fosen descubertas polas autoridades francesas. É unha combinación da media lúa islámica e a cruz cristiá, formando un ciclón (árabe: زوبعة, *zawbaʿa'') con catro brazos, cada un dos cales representa un do catro principios do partido: liberdade, deber, disciplina e poder.

A bandeira é un fondo negro, que representa os días de dominación baixo o Imperio Otomán. No seu centro aparece un círculo branco, e dentro del o ciclón vermello, que representa o sangue dos mártires pola liberdade, xa fosen musulmáns ou cristiáns, liberando o país da dominación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aigle Denise, ed. (2012).  (en francés). Beyrouth: Presses de l’IFPO. ISBN&nbsp;978-2-35159-197-0.&nbsp;
*
Domando a fera

***Domando a fera*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Howard Hawks que se estreou en 1938. Emitiuse subtitulado en galego a través da TVG o 22 de maio de 2016.

## Argumento 
David Huxley (Cary Grant) é un paleontólogo de vida pacífica, que ten como maior preocupación rematar a montaxe do esqueleto dun brontosauro ao que lle falta un óso. Está a piques de casar cunha muller de personalidade ríxida e ademais ten que dar boa impresión a Mrs. Random, unha rica muller que está pensando en facer unha xenerosa doazón ao seu museo. Porén, o día anterior á súa voda, David coñece a Susan Vance (Katharine Hepburn), unha moza aloucada que resulta ser a sobriña de Mrs. Random.

O irmán de Susan, Mark, envioulle dende Brasil un leopardo domesticado chamado "Baby", para que ela o entregue á súa tía. Susan confunde a David cun zoólogo e obrígao a que a acompañe á súa casa de campo para facerse cargo de Baby. A situación complícase cando Susan comprende que está namorada de David e decide retelo para evitar que case. Ademais, o can de Susan rouba e enterra o último óso do brontosauro de David e este deixa solto por erro outro leopardo dun circo próximo.

## Personaxes 
* Katharine Hepburn como Susan Vance
* Cary Grant como Dr. David Huxley
* Walter Catlett como Oficial
* Barry Fitzgerald como Mr. Gogarty
* May Robson como Elizabeth Carlton Random
* Fritz Feld como Dr. Fritz Lehman
* Leona Roberts como Hannah Gogarty
* George Irving como Alexander Peabody
* Virginia Walker como Alice Swallow
* Pat O'Malley como Deputado (sen acreditar)

## Repercusión 
*Domando a fera* foi un fracaso rotundo de público, o que provocou que Howard Hawks fose apartado da dirección do que ía ser o seu seguinte filme, *Gunga Din*, tamén con Cary Grant, e obrigou a Hepburn a pagar a súa parte do contrato. Porén, a medida que pasaron os anos o filme obtivo cada vez máis atención, ata converterse nun clásico da comedia.

En 1990 *Domando a fera* foi seleccionado para a súa conservación no National Film Registry da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América como "cultural, histórica ou esteticamente significativo". Na listaxe dos cen mellores filmes confeccionada polo American Film Institute en 1997 ocupou o posto 96.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
O pazo baleiro

***O pazo baleiro*** é unha novela de misterio e de aventuras de Xabier P. DoCampo, editada en 1997 por Edicións Xerais. Foi reeditada varias veces, en 2019 ía pola 16ª edición. A obra inclúese na produción de Xabier P. DoCampo expresamente destinada ao público infantil e xuvenil.

## Trama
Nicolás, un rapaz de doce anos, vive na vila imaxinaria de Eiravella. Cando comezou a escola, Nicolás só asistiu tres días, xa que o terceiro decidiu, agachándollo a seus pais, marchar e non volver: el pensa que poderá aprender pola súa conta todo canto queira.

Cando Delio (o tío de Nicolás), un reloxeiro que vive nun vello vagón de tren, permite ao sobriño axudar na reparación dun reloxo moi antigo, os dous atopan dentro da súa caixa un dobre fondo que contén tres cartas de amor, un debuxo que representa algo parecido ó sol, un pano cunhas iniciais bordadas que envolve un puñado de alfaias de muller e sete moedas antigas. As cartas fan referencia a liortas familiares e a un obxecto misterioso ó que se denomina, D-S. Delio proponlle a Nicolás que investigue coa axuda dos seus amigos, Ramiro, Sol e Társila..

*Ao castelán por Francisco Javier Senín Fernández co título de *El pazo vacío* publicado en 1998 por Editorial Anaya, Col. Sopa de libros.

## Notas
Koko

**Hanabiko "Koko"**, nada o 4 de xullo de 1971 e finada o 21 de xuño de 2018, foi unha *Gorilla gorilla gorilla* coñecida por aprender un gran número de sinais dunha versión modificada da lingua de sinais americana. A súa coidadora, Francine "Penny" Patterson, afirma que Koko era quen de entender máis de 1&nbsp;000 sinais do que Patterson chama "lingua de sinais gorila" (GSL). En contraste con outros intentos experimentais de ensinar a lingua de sinais a primates, Patterson expuxo ó mesmo tempo a Koko ó inglés falado dende moi cativa. A vida de Koko e o seu proceso de aprendizaxe foi recollido por Patterson e algúns dos seus colaboradores en libros, artigos, publicacións e na súa páxina web.

Ó igual que noutros experimentos lingüísticos con grandes primates, conforme Koko foi dominando e demostrando estes sinais, a súa habilidade foi discutida nun estudo publicado en 1999. Mais está xeralmente aceptado que non empregaba sintaxe ou gramática, e que o seu coñecemento da lingua non supera o que pode ter un neno moi pequeno.

Koko naceu no Zoolóxico de San Francisco e viviu a meirande parte da súa vida en Woodside, California, malia que o traslado a un santuario de Maui, Hawaii foi proposto dende a década de 1990. O nome  é en lembranza do seu aniversario, que cadrou o 4 de xullo, día nacional americano. Koko tamén gañou notoriedade cando adoptou un gato.

## Medios 
Koko e o traballo da doutora Patterson foron obxecto de varios libros e documentais.
* 1978 *Koko: A Talking Gorilla*, un filme documental de Barbet Schroeder.
* 1980 *Congo*, unha novela de Michael Crichton inspirada na historia de Koko.
* 1981 *The Education of Koko*, un libro de Patterson e o naturalista Eugene Linden.
* 1985 ''Koko's Kitten*, un libro de fotografía de Patterson e Ronald Cohn.
* 1986 *Silent Partners: The Legacy of the Ape Language Experiments*, un libro de Eugene Linden.
* 1987 *Koko's Story*, un libro infantil de Patterson para Scholastic Corporation.
* 1990 *Koko's Kitten*, unha curta de 15 minutos da historia de como un gorila adopta un micho.
* 1995 *Congo (filme)*, vagamente baseado na novela homónima de Crichton.
* 1999 *A Conversation with Koko*, un documental de PBS para "Nature" narrado por Martin Sheen.
* 1999 *The Parrot's Lament*, de Eugene Linden.
* 2000 *Koko-Love!*, un libro de fotografía de Patterson e Ronald Cohn.
* 2001 *Koko and Robin Williams*, unha curta sobre o seu encontro e amizade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* Patterson, Dr. Francine (1987). *Koko's Kitten*. Scholastic, Inc. ISBN 0-590-44425-5
* Patterson, Francine e Wendy Gordon (1993) "The case for the personhood of gorillas" In: P Cavalieri e P Singer (Eds) *The great ape project: Equality beyond humanity'', St. Martin's Press, pp.&nbsp;58–77. ISBN 9780312118181.
*Weiner, Jody (2005) *"Hot Koko".* *California Lawyer*  p.&nbsp;80.
*Weiner, Jody. *"Hot Koko & the Fetching Cat".* *Kinship with Animals*. Updated Edition Ed. Kate Solisti and Michael Tobias. San Francisco/Tulsa: Council Oak, 2006. 182-88. ISBN 978-1571781895

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Tabulé

miniatura|280x280px|Tabulé.

O **tabulé** (do árabe: طبولة *tabboulah*), é unha ensalada típica de Oriente Próximo (Siria e Líbano), elaborada principalmente con bulgur ou sémola de trigo e hortalizas, e adubada con aceite de oliva, zume de limón e diversas herbas aromáticas, como pirixel e menta. Emprégase coma acompañamento do conxunto de petiscos típicos da zona. Trátase dun prato frío consumido nos calorosos meses do verán en todo o Mundo Árabe.

## Características 
Os seus ingredientes principais son pirixel finamente picado, bulgur, aceite de oliva, tomate, así como leituga e outras herbas aromáticas e servido con zume de limón como adubo. Nalgunhas gastronomías do Medio Oriente adóitase empregar follas de leituga para servir.

En amplas zonas do Magreb prepárase de forma semellante, substituíndo o bulgur por cuscús.

## Notas
Venancio Vázquez López

**Venancio Vázquez López**, nado en Sarria e finado na mesma vila o 23 de xuño de 1921, foi un industrial e político galego.

## Traxectoria 
En 1859, con 22 anos, instalouse en Madrid e coa axuda do seu tío Matías López López, converteuse nun próspero industrial dedicado á fabricación de chocolates e galletas. A través da Unión Mercantil axudou aos damnificados polo terremoto de Granada en 1884 e especialmente aos de Santa Cruz de Alhama, concello do que foi nomeado fillo adoptivo. Liberal moretista, foi tenente de alcalde de Madrid e foi elixido deputado polo distrito de Madrid nas eleccións de 1901. Foi o primeiro presidente do Centro Gallego de Madrid. Pasou os seis últimos anos de vida en Sarria, acompañado do seu secretario, Federico Culebras.

A súa residencia de verán, un palacete afrancesado coñecido como Vila Aurelia, é a sede da sociedade cultural e recreativa La Unión dende 1931. 

## Vida persoal 
miniatura|300px|Vila Aurelia.
Celebrou un casamento con Maria Dores Rodríguez y Cubas. Tivo por fillos a Dores, Guillerme, Anxo e Venancio Vázquez Rodríguez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* El sarriano que resucitó un pueblo
Bulgur

miniatura|Bulgur cru.
[miniatura|Algunhas variantes de bulgur nun supermercado de [Turquía.]]
O **bulgur** (do turco *bulgur*) é un alimento feito de trigo duro escascado que se comercializa vaporizado, desecado e triturado, moi utilizado na cociña de Oriente Próximo.

## Nomes 
Coñecido como *burghul* nos países de Oriente medio (especialmente en Siria, Palestina e Líbano, onde é o ingrediente de pratos coma o tabulé, o kibbeh e mujaddara) e África do Norte, como *bulgur* en Turquía e trigo burgol en certos países de América Latina. A etimoloxía da palabra demostra que ten orixe turca ou persiana en forma de "*burgul*".

## Elaboración 
[miniatura|Coza do trigo para facer bulgur nunha vila do [Rexión da Anatolia Central|centro de Turquía.]]
Para a elaboración tradicional do bulgur, cócense os grans de trigo nun caldeiro profundo con auga, remexendo decote para que a coza sexa uniforme, e engadindo auga segundo se vaia consumindo. É unha coza longa, primeiro a lume forte e despois máis maino, para que o trigo se coza devagar. Unha vez feito, escóase e déixase secar ao sol nos eirados ou azoteas das casas durante varios días.

Tras esta operación os grans de trigo son esmagados nunha operación de moenda que dá por resultados uns grans crebados irregulares, tíraselles o farelo e calíbranse empregando peneiras de distinto calibre. Perfecciónase o enxugado deixando de novo o bulgur varios días a asollar. Obtéñense tres tipos de bulgur, groso, fino e moi fino. A longa cocedura e o coidadoso enxugado do bulgur fan que se conserve durante moito tempo. Doutra banda é un alimento precociñado, o que permite aforrar tempo e combustíbel no intre de o preparar para o seu consumo.

## Contidos nutricionais 
[miniatura|"Bulgur pilavı", unha comida turca, con [iogur.]]
O bulgur ten as mesmas propiedades nutricionais ca o trigo. Rico en ferro, fósforo, magnesio e vitaminas, o seu interese principal reside na súa riqueza en glícidos lentos. Ten un índice glicémico de 46.

Cen gramos de bulgur sen arranxar conteñen preto de:
* Enerxía: 1.500kJ/360 kcal
* Fibras: 8 g
* Proteínas: 12,5 g
* Carbohidratos: 69 g dos cales 0,8 g son azucres.
* Graxas: 1,75 g dos cales 0,2 g son graxas saturadas.

## Notas
Maximiliano de Austria

**Maximiliano de Austria**, nado en Xaén o 13 de novembro de 1555 e finado en Santiago de Compostela o 1 de xullo de 1614, foi un relixioso español pertencente á Casa de Austria que ocupou os cargos de abade de Alcalá la Real, bispo de Cádiz (1596-1601), bispo de Segovia (1601-1603) e arcebispo de Santiago de Compostela (1603-1614).

## Traxectoria 
Foi fillo natural de Leopoldo de Austria (reitor de Salamanca e bispo de Córdoba), que á súa vez era tamén fillo ilexítimo (do emperador Maximiliano I de Habsburgo); polo que Maximiliano estaba emparentado cos reis de España (sobriño de Felipe "o fermoso", primo de Carlos I -ambos xa falecidos ao nacer el- e primo segundo de Filipe II). Foi bautizado na desaparecida parroquia de San Lorenzo da cidade de Xaén, onde se anota que se bautiza a MAXIMILIANO, de pais incógnitos, cuxos compadres foron Francisco Beltrán e a súa muller. Hai unha nota á marxe que di: "O devandito foi consagrado en Xaén por Arcebispo de S. Tiago de Galizia"

Estudou na Universidade de Alcalá de Henares. En 1583 foi nomeado abade de Alcalá la Real, e en 1596 promovido por Filipe II como bispo de Cádiz en sucesión a Antonio Zapata y Cisneros, onde facilitou importantes esmolas aos damnificados da toma e saqueo de Cádiz de 1596. Foi trasladado á Diocese de Segovia, tomando posesión da mesma o 8 de febreiro de 1602. Durante o seu goberno faleceu no convento das Descalzas Reais de Madrid a infanta dona María de Austria e Avis, por quen o novo bispo celebrou exequias na catedral de Segovia. Abandonou a diocese cando foi trasladado á de Santiago de Compostela, onde finalmente faleceu a principios de 1614.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Historia de la insigne ciudad de Segovia y compendio de las historias de Castilla*  de Diego de Colmenares (1637), capítulo XLVII.
* Gómez Bravo, Juan (1778). *Catálogo de los Obispos de Córdoba y Breve noticia histórica de su Iglesia Catedral y Obispado* Córdoba: imprenta de Juan Rodríguez.
### Ligazóns externas 
* Catholic-hierarchy. «Archbishop Maximiliano de Austria †» Consultado o 5 de outubro de 2010.
Aloencima

Os **aloencimas** ou **alocimas** (tamén aloenzimas ou alozimas) son formas variantes dun encima que están codificados por diferentes alelos dun mesmo locus. Isto é o oposto dos isoencimas, que son encimas que realizan a mesma función, pero que están codificados en xenes situados en diferentes loci.

Os aloencimas son encimas biolóxicos comúns que mostran altos niveis de conservación evolutiva funcional a través de filos específicos e reinos. Son utilizados en filoxenética como marcadores moleculares que estiman as historias evolutivas e as relacións entre diferentes especies. Isto pode facerse porque os aloencimas non teñen a mesma estrutura. Poden ser separados por electroforese capilar. Porén, algunhas especies son monomórficas para moitos dos seus aloencimas o que fai difícil para os filoxenetistas a estimación da historia evolutiva desas especies e deben utilizar outros métodos.

Estes encimas xeralmente realizan funcións moi básicas que se encontran en todas as formas de vida. Un exemplo é a ADN polimerase, o encima que repara e copia o ADN. Cambios significativos neste encima reflicten eventos significativos na historia evolutiva dos organismos. Como se esperaba, a ADN polimerase presenta diferenzas relativamente pequenas na súa secuencia de aminoácidos entre filos e mesmo reinos.

A clave para escoller un bo aloencima utilizable en comparacións de múltiples especies é elixir un que é tan variable como sexa posible pero que está presente en todos os organismos. Comparando a secuencia de aminoácidos do encima nas especies, debería verse unha maior semellanza de aminoácidos nas especies que están máis estreitamente emparentadas, e menor nas que están emparentadas máis distantemente. Canto menos conservado está o encima máis diferenzas de aminoácidos haberá mesmo entre especies relacionadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Filoxenética
*Evolución molecular
*Homoloxía (bioloxía)
A señorita Else

***A señorita Else*** (en ) é unha novela do escritor vienés Arthur Schnitzler, publicada en 1924.

Foi traducida ao galego por Rosa Marta Gómez Pato e publicada pola editorial Hugin e Munin en 2016.

## Características 
Foi publicada en 1924. Tivo grande éxito comercial e foi adaptado en máis dunha ocasión ao cinema, por exemplo na película alemá de cine mudo *Fräulein Else* (1929), así como a arxentina *El ángel desnudo* (1946) e, xa no século XX, *Fräulein Else* (2014).

Para a escrita desta novela curta, o autor emprega a técnica do monólogo interior; Else, a moza protagonista, é a que leva o peso da historia, ben sexa a través de diálogos ou de matinacións. Este feito tamén esta presente noutra importante obra de Schnitzler, *Lieutenant Gustl*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kohl, Katrin Maria and Robertson, Ritchie. *A History of Austrian Literature 1918–2000*. Camden House, 2006. 

### Ligazóns externas 
* Texto orixinal en alemán
Constantin Wilhelm Lambert Gloger

**Constantin Wilhelm Lambert Gloger**, nado o 17 de setembro de 1803 en Grodków (en alemán: Grottkau), na Silesia, hoxe no Voivodato de Opole (Polonia), e finado en Berlín o 30 de decembro de 1863, foi un zoólogo especializado en ornitoloxía alemán.

Gloger foi a primeira persoa en recoñecer as diferenzas estruturais entre as anduriñas e os cirrios, e tamén o primeiro en poñer caixas artificiais para a cría de morcegos.

É famoso por crear a chamada *Regla de Gloger* na que predí o aumento dos pigmentos escuros nas razas de aves que viven en hábitats calorosos e húmidos. Propuxo esta teoría no seu artigo *Das el der de Abändern el durch de Vögel el des de Einfluss Klima* (1833).

Outros traballos inclúen *Gemeinnütziges Mano-und el der de Hilfsbuch Naturgeschichte* (1841).

## Abreviatura 
A abreviatura Gloger emprégase para indicar a Constantin Wilhelm Lambert Gloger como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Michael Walters (2003): *A Concise History of Ornithology*. New Haven, Connecticut, USA: Yale University Press. ISBN 0-300-09073-0.

### Ligazóns externas 
* "Gloger, Constantin Wilhelm Lambert" en *Neue Deutsche Biographie* (NDB), Volume 6, Duncker & Humblot, Berlin, 1964, ISBN 3-428-00187-7.
A Espedregada, Cabeiras, Arbo

**A Espedregada** é un lugar da parroquia de Cabeiras, no concello pontevedrés de Arbo, na comarca da Paradanta. Segundo o IGE, en 2022 tiña 13 habitantes (7 homes e 6 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cabeiras 
### Parroquias de Arbo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Arbo
Espedregada

Como topónimo **Espedregada** pode referirse a:

;En Galiza
***Espedregada**, lugar da parroquia de Raxó, no concello de Poio;
***A Espedregada**, lugar da parroquia de Cabeiras, no concello de Arbo;
***A Espedregada**, lugar da parroquia de Valeixe, no concello da Cañiza.

## Véxase tamén
### Outros artigos
O Escampado

O topónimo **O Escampado** pode referirse a:

;En Galiza
***O Escampado**, lugar da parroquia de Cabeiras, no concello de Arbo;
***O Escampado**, lugar da parroquia de Camos, no concello de Nigrán.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Escampados**, lugar da parroquia de Sobrada, no concello de Tomiño.
Grand Slam (tenis)

O **Grand Slam** de tenis está constituído polos catro torneos maiores do circuíto internacional organizados pola Federación Internacional de Tenis, sendo os seguintes:
* Aberto de Australia
* Torneo de Roland Garros
*border|20px Campionato de Wimbledon
* Aberto dos Estados Unidos

Estes catro torneos dispútanse anualmente ao mellor de 5 sets cada partido en categoría masculina, cun cadro de 128 xogadores, a diferenza dos ATP World Tour Masters 1000 que se disputan ao mellor de 3 sets, cun cadro de 94 ou 56 xogadores e á mellor de 3 sets en categoría feminina (tamén cun cadro de 128 xogadoras), sendo os de maior renome entre xogadores e afeccionados ao deporte ao outorgar os maiores premios en efectivo e o maior número de puntos para a clasificación mundial. Ao triunfar un xogador nalgún destes 4 torneos dise que logrou un título de Grand Slam. A expresión provén do xogo do bridge, que logo se aplicou ao tenis por primeira vez en 1933.
Otero Túñez (homónimos)

Os apelidios **Otero Túñez** poden referirse a:

***Ramón Otero Túñez** (Santiago de Compostela 1925 - 2010), historiador da arte.
***Carmela Otero Túñez** (Santiago de Compostela 1932 - 1981), bibliotecaria e investigadora.
Manuel Esteban

**Manuel Esteban Domínguez**, nado en Vigo o 18 de xuño de 1971, é un médico e escritor galego.

## Traxectoria 
Médico especialista en Medicina Familiar e Comunitaria, é profesor da rama sanitaria de Formación Profesional no centro Manuel Antonio de Vigo. Foi vicepresidente da asociación Down Vigo. En 2016 gañou o premio Xerais coa novela *A ira dos mansos*.

O inspector de policía Carlos Manso é o protagonista das súas tres novelas de xénero policial. Publicou ademais varias novelas de ciencia ficción: *Setestrelo* para público xuvenil, *O xogo de Escher*, co que gañou o Premio Cidade centenaria de Ribeira, e *Trickstar. Postais desde as estrelas*.

## Obra 
### Narrativa 
**A ira dos mansos* (2016). Vigo: Xerais. 192 páxs. ISBN 978-84-9121-101-3 (3ª ed.). ePub: ISBN 978-84-9121-104-4.
**O meu nome é Ninguén (*2018). Vigo: Xerais. 296 páxs. ISBN 978-84-9121-427-4. ePub: ISBN 978-84-9121-433-5.

**A vinganza dos homes bos* (2020). Vigo: Xerais. 264 páxs. ISBN 978-84-9121-663-6. ePubl
*: ISBN 978-84-9121-670-4.
**O xogo de Escher* (2024). Vigo: Xerais. 104 páxs. ISBN 978-84-1110-539-2. ePub: ISBN 978-84-1110-542-2.
**Trickstar. Postais desde as estrelas* (2025). Boadicea Editorial. 217 páxinas. ISBN 978-84-129489-4-3.
**A lei do mar* (2025). Vigo: Xerais. 112 páxs. ISBN 978-84-1110-716-7. ePub: ISBN 978-84-1110-727-3.

### Infanto-xuvenil 
* *Setestrelo* (2023). Vigo: Xerais, Col. Fóra de xogo. 264 páxs. ISBN 978-84-1110-150-9. ePub: ISBN 978-84-1110-247-6.

## Premios 
* 2016: Premio Xerais coa novela *A ira dos mansos*.
* 2023: IX Certame de Novela Curta do Concello de Ribeira por *O xogo de Escher*.

## Notas
Hodonimia de Barcelona

[miniatura|300px|Placa da [plaça de Catalunya, centro neurálxico de Barcelona dende finais do século XIX.]]
Os **hodónimos de Barcelona** están regulados pola *Ponència de Nomenclàtor dels Carrers de Barcelona*, unha comisión dependente da concellería de Cultura do Concello de Barcelona. Os nomes de rúas e vías públicas da Cidade Condal cambiaron co tempo, e foron o reflexo de varios acontecementos históricos, sociais, políticos, económicos e culturais acontecidos na cidade. A súa evolución estivo igualmente marcada por factores como o urbanismo e os cambios físicos e territoriais na fisonomía da cidade, derivados principalmente da súa expansión xeográfica polo Pla de Barcelona, con dous fitos principais: o Plan do Eixample elaborado por Ildefons Cerdà e a agregación de concellos limítrofes entre os séculos XIX e XX.

Os nomes de rúas máis antigos existentes hoxe en día en Barcelona son de orixe medieval. Non obstante, a súa regulación non se iniciou ata o século XIX, e ata mediados dese século non comezou a colocación de placas nas rúas co seu nome. Ademais, se ata ese século os hodónimos proviñan principalmente da tradición, dende entón iniciouse unha alternancia da denominación de rúas por motivos políticos, segundo os diferentes períodos históricos: o Trienio liberal de 1820-1823, os períodos liberais de 1840 e 1854, o Sexenio Democrático (1868-1874), a ditadura de Primo de Rivera (1923-1929), a Segunda República (1931-1939), a ditadura franquista (1939-1975) e a restauración democrática.

En 2002 había contabilizadas 4472 rúas, que supoñían un total de 1300 quilómetros lineais.

## Galicia no rueiro de Barcelona 
Galicia está presente nos hodónimos de Barcelona en nomes de lugares (carrers de Galícia, La Corunya, Lugo, Miño, Ourense e Pontevedra) e mais persoas (carrer de Feijoo, carrer de Rosalía de Castro e plaça Castelao).

## Véxase tamén
* 
*
Fed Cup

A **Fed Cup**, chamada ata 1995 *Federation Cup* (Copa Federación), é unha das competicións máis importantes do tenis feminino. Dispútase entre equipos nacionais, sendo unha competición similar á Copa Davis do tenis masculino. Comezou a disputarse en 1963 e anualmente participan 99 países, en varios grupos e roldas. Cada rolda entre dous equipos xógase a catro partidos individuais e un de dobres (noutras épocas eran unicamente dous individuais e un dobre).
A xogadora española Arantxa Sánchez Vicario mantén actualmente o récord de vitorias tanto en individuais como en parellas na Fed Cup cun total de 72 vitorias, ademais do récord de máis partidos (100) e máis anos xogados (16).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
A rateira

***A rateira*** (no orixinal inglés *The Mousetrap*) é unha obra de teatro de Agatha Christie publicada en 1952. *A rateira* estreouse no West End de Londres en 1952 e funcionou continuamente ata o 16 de marzo de 2020, cando as representacións do escenario tiveron que ser interrompidas debido á pandemia da COVID-19. O Espectáculo máis longo do West End, ten de lonxe a duración máis longa de calquera obra da historia, coa súa 27.500 actuación o 18 de setembro de 2018. A obra ten un xiro argumental, que tradicionalmente se pide ao público que non revele despois de saír do teatro.

## Historia 
A obra comezou a súa vida como unha pequena radio novela escrita como agasallo de aniversario de Queen Mary, a consorte do rei Xurxo V. Emitiuse o 30 de maio de 1947 co nome * Tres ratos cegos* protagonizado por Barry Morse. A historia partiu do caso real de Dennis O'Neill, que morreu despois de que el e o seu irmán Terence sufriran abusos extremos mentres estaban nun acollemento familiar cun labrego de Shropshire e a súa muller en 1945.

A obra está baseada nun relato breve, baseado na obra de radio, pero Christie pediu que a historia non se publicase mentres que funcionase como unha obra no West End de Londres. A historia aínda non se publicou no Reino Unido pero apareceu nos Estados Unidos na colección de 1950 "Tres ratos cegos e outras historias".

Cando escribiu a obra, Christie regaloulle os dereitos ao seu neto Mathew Prichard como regalo de aniversario. No Reino Unido, só se pode representar anualmente unha produción da obra ademais da produción do West End, e segundo as condicións contractuais da obra, non se pode producir unha adaptación ao cine ata que se peche a produción do West End polo menos durante seis meses.

A obra tivo que ser renomeada por insistencia de Emile Littler que producira unha obra de teatro chamada "Tres ratos cegos" no West End antes da segunda guerra mundial. A suxestión de chamalo "A rateira" veu do xenro de Christie, Anthony Hicks. Na obra de Shakespeare *Hamlet*, "The Mousetrap" é a resposta de Hamlet á investigación de Claudio sobre a nome da obra cuxo prólogo e primeira escena acaba de observar a corte (III, ii). A obra é realmente *O asasinato de Gonzago*, pero Hamlet responde metaforicamente, xa que "a obra é a cousa" na que pretende "atrapar a conciencia do rei". "Tres ratos cegos" ou a súa melodía escóitase algunhas veces durante a obra.

A lonxevidade da obra asegurou a súa popularidade entre turistas de todo o mundo. En 1997, por iniciativa do produtor Stephen Waley-Cohen, púxose en marcha a organización benéfica de educación teatral Mousetrap Theater Projects, que axudou aos mozos a experimentar o teatro en Londres. 

A trama da obra está ambientada no "presente", o que presumiblemente significa Inglaterra na época da estrea da obra en 1952, incluíndo a continuación do racionamento logo da segunda guerra mundial.

[thumb | [Placa azul na parede frontal do St Martin's Theatre, Covent Garden, Londres]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* 2004 review  in *The Stage*
Carla Suárez

**Carla Suárez Navarro**, nada en Las Palmas de Gran Canaria o 3 de setembro de 1988, é unha tenista española. Comezou a xogar na selección nacional na Fed Cup de 2008. En febreiro de 2016 acadou o posto máis alto no ránking WTA da súa carreira, a sexta posición.

O seu debut nun Grand Slam produciuse no Torneo de Roland Garros de 2008, no que chegou a cuartos de final. Tamén chegou a cuartos no Open de Australia de 2009 onde venceu a Venus Williams na segunda rolda, no US Open de 2013 onde perdeu coa campioa Serena Williams, no Roland Garros de 2014 onde perdeu en tres sets con Eugenie Bouchard e no Open de Australia de 2016 onde perdeu contra Agnieszka Radwańska.