Matilde de Inglaterra

**Matilde** ou **Maude**, coñecida como a **emperatriz Matilde** (en latín, **Mathildis** [Imperatrix]; en anglonormando, [Imperatrice] **Mahaut**; en inglés moderno, [Empress] **Matilda**), nada en Winchester ou Sutton Courtenay posiblemente o 7 de febreiro de 1102 e finada en Ruán o 10 de setembro de 1167, foi reclamante do trono inglés durante a guerra civil coñecida como a Anarquía. Filla do rei Henrique I de Inglaterra, mudouse ao Sacro Imperio e sendo nena casou co futuro emperador Henrique V. Viaxou co seu marido a Italia en 1116, foi coroada na basílica de San Pedro baixo unha gran polémica e actuou como rexente imperial en Italia. Matilde e Henrique V non tiveron fillos e cando el morreu en 1125, a Coroa foi reclamada por Lotario II, un dos seus inimigos políticos.

Namentres, o irmán máis novo de Matilde, Guillerme Adelin, morreu no desastre do *Barco Branco* en 1120, o que deixou Inglaterra nunha inminente crise de sucesión. Despois da morte de Henrique V, Matilde foi chamada a Normandía polo seu pai, quen fixo os arranxos para que casase con Godofredo de Anjou e así formar unha alianza para protexer as súas fronteiras meridionais. Henrique non tiña fillos lexítimos e nomeou a Matilde como a súa herdeira, o que obrigaba a súa corte a xurar lealdade cara a ela e os seus sucesores, mais a decisión non foi popular na corte anglonormanda. Henrique I morreu en 1135, pero Matilde e Godofredo V enfrontáronse á oposición dos baróns normandos e non puideron continuar coas súas reclamacións. O trono foi tomado polo primo de Matilde, Estevo de Blois, quen gozaba do apoio da Igrexa católica en Inglaterra. Estevo tomou medidas para consolidar o seu novo réxime, pero enfrontou ameazas tanto das potencias veciñas como dos opositores dentro do seu reino.

En 1139, Matilde arribou a Inglaterra para tomar o reino pola forza, co apoio do seu medio irmán, Roberto de Gloucester, e o seu tío, o rei David I de Escocia, mentres que Godofredo V se concentrou na conquista de Normandía. As forzas de Matilde capturaron a Estevo na batalla de Lincoln de 1141, pero o seu intento de ser coroada raíña en Westminster fracasou ante a dura oposición das multitudes de Londres. Como resultado da súa retirada, Matilde nunca foi formalmente declarada raíña de Inglaterra e, en cambio, foi titulada «señora dos ingleses». Roberto foi capturado durante o tumulto de Winchester en 1141 e Matilde aceptou cambialo por Estevo. Quedou aprisionada no castelo de Oxford polas forzas de Estevo no inverno dese ano e viuse forzada a escapar a través do xeado río Támese pola noite para evitar a súa captura. A guerra estancouse, con Matilde controlando gran parte do suroeste de Inglaterra e Estevo o sueste e as Midlands. O resto do país estaba en mans de baróns locais e independentes.

En 1148, Matilde regresou a Normandía, xa en mans do seu esposo, e legou o seu fillo máis vello para continuar a campaña en Inglaterra, quen finalmente ascendeu ao trono como Henrique II en 1154. Ela estableceu a súa corte preto de Ruán e o resto da súa vida encargouse da administración de Normandía, actuando en nome de Henrique II cando foi necesario. Nos primeiros anos do reinado do seu fillo, proporcionou asesoramento político e tentou mediar durante a controversia de Becket. Traballou exhaustivamente coa Igrexa, fundou mosteiros cistercienses e era coñecida pola súa piedade. Foi inhumada baixo o altar maior da abadía de Bec despois da súa morte en 1167.

## Primeiros anos 
Naceu probablemente o 7 de febreiro de 1102 en Sutton Courtenay en Oxfordshire. Era filla de Henrique I, rei de Inglaterra e duque de Normandía, e a súa primeira esposa, Matilde de Escocia. Henrique I era o fillo máis novo de Guillerme I o Conquistador, quen invadiu Inglaterra en 1066 e creou unha especie de imperio que se estendía ata Gales. A invasión creara unha elite anglonormanda, moitas con propiedades estendidas a ambos os dous lados do canal da Mancha. Estes baróns adoitaban ter fortes vínculos co reino de Francia, que nese entón constituía un grupo de condados e entidades políticas máis pequenas baixo escaso control do rei. A súa nai Matilde era filla do rei Malcolm III de Escocia, membro por matrimonio da familia real saxoa occidental e descendente de Alfredo I o Grande. Para Henrique I, casar con Matilde de Escocia déralle maior lexitimidade ao seu reinado e para ela supuña unha oportunidade para obter un alto status e poder en Inglaterra.

Matilde tiña un irmán lexítimo máis novo, Guillerme Adelin, e as relacións do seu pai con numerosas amantes deron como resultado uns 22 irmáns ilexítimos. Pouco se sabe sobre a vida temperá de Matilde, pero probablemente quedou coa súa nai, aprendeu a ler e foi educada na moral relixiosa. Entre os nobres na corte da súa nai estaban o seu tío David, máis tarde rei de Escocia, e aspirantes a nobres como o seu medio irmán Roberto de Gloucester, o seu primo Estevo de Blois e Brian FitzCount. En 1108, Henrique I deixou a Matilde e o seu irmán ao coidado de Anselmo, arcebispo de Canterbury, mentres viaxaba a Normandía; Anselmo era o clérigo favorito da nai de Matilde.

## Alemaña 
### Matrimonio con Henrique V 
[esquerda|miniatura|Ilustración do s.&nbsp;XII da festa de vodas de Matilde e [Enrique V del Sacro Imperio Romano Germánico|Henrique V.]]
A fins de 1108 ou principios de 1109, Henrique V, entón o rei de romanos, enviou mensaxeiros a Normandía propondo que Matilde casase con el e dirixiu unha carta por separado á súa nai sobre o mesmo asunto. O partido era atractivo para o rei inglés: a súa filla casaría cunha das dinastías máis prestixiosas de Europa, o que reafirmaba o seu propio status, lixeiramente cuestionable, como o fillo máis novo dunha casa real recente e gañando un aliado ante as disputas con Francia. A cambio, Henrique V recibiría un dote de 10&nbsp;000 marcos, necesarios para financiar unha expedición a Roma para a súa coroación como emperador do Sacro Imperio. Os detalles finais do acordo negociáronse en Westminster en xuño de 1109 e, como resultado do seu cambio de status, Matilde asistiu a un concilio real por primeira vez en outubro. Partiu de Inglaterra en febreiro de 1110 cara ao Sacro Imperio.

A parella reuniuse en Liexa antes de viaxar a Utrecht, onde, o 10 de abril, se comprometeron oficialmente. O 25 de xullo, Matilde foi coroada raíña de romanos nunha cerimonia en Mainz. Había unha considerable diferenza de idade entre a parella, xa que Matilde só tiña 8 anos, mentres que Henrique V tiña 24. Despois do compromiso, Matilde estivo baixo a custodia de Bruno, arcebispo elector de Tréveris, quen se encargou de educala en cultura, modos e goberno alemáns.

## Crise de sucesión 
[miniatura|Ilustración do s.&nbsp;XIV do afundimento do *[Barco Branco* en 1120.]]
En 1120, o panorama político inglés cambiou drasticamente despois do desastre do *Barco Branco.* Arredor de trescentos pasaxeiros —entre eles, o irmán de Matilde, Guillerme Adelin, e moitos nobres de alto rango— embarcaron unha noite no *Barco Branco* para viaxar dende Barfleur, en Normandía, ata Inglaterra. O buque afundiu nos arredores do porto, posiblemente como resultado da sobrecarga ou do consumo excesivo de alcohol por parte do capitán e a tripulación do barco; só dous pasaxeiros sobreviviron. Guillerme Adelin era unha das vítimas.

Con Guillerme morto, a sucesión ao trono inglés quedaba en dúbida. As regras de sucesión eran incertas en Europa occidental nese momento; nalgunhas partes de Francia, a primoxenitura masculina era cada vez máis popular, na que o fillo máis vello herdaba o título. Tamén era tradicional que en vida o rei de Francia coroase o seu sucesor, o que facía que a liña de sucesión prevista fose relativamente clara. Este non era o caso en Inglaterra, onde o mellor que un nobre podía facer era identificar unha reserva de herdeiros lexítimos, permitíndolles desafiar e disputar a herdanza despois da súa morte. O problema complicábase cada vez máis debido á secuencia de sucesións anglonormandas inestables durante os sesenta anos anteriores. Despois de que Guillerme o Conquistador invadiu Inglaterra, os seus fillos Guillerme Rufo e Roberto Curthose libraron unha guerra entre eles para quedar coa súa herdanza; Henrique I tamén adquirira o control de Normandía pola forza. Non habían sucesións pacíficas sen oposición.

Inicialmente, Henrique I empeñouse en procrear outro fillo. A nai de Matilde e Guillerme morrera en 1118, polo que Henrique I tomou unha nova esposa, Adela de Lovaina. Henrique I e Adela non concibiron fillos e o futuro da dinastía parecía estar en perigo. Henrique I posiblemente comezou a buscar de entre os seus sobriños un posible herdeiro. Probablemente considerou o fillo da súa irmá Adela, Estevo de Blois, como unha posible opción e, talvez en preparación para isto, arranxou un matrimonio vantaxoso para Estevo coa curmá materna adiñeirada e co mesmo nome de Matilde, a condesa de Boulogne. Teobaldo de Blois, o seu aliado próximo, posiblemente tamén sentiu que contaba co favor de Henrique I. Guillerme Clito, único fillo de Roberto Curthose, era o herdeiro preferido do rei Lois VI de Francia, pero Guillerme estaba en aberta rebelión contra Henrique I e, polo tanto, era inadecuado. Henrique I tamén puido considerar o seu propio fillo ilexítimo, Roberto de Gloucester, como posible candidato, pero a tradición e os costumes ingleses desfavorecíano. Os plans de Henrique I cambiaron cando o esposo da emperatriz Matilde, o emperador Henrique V, morreu en 1125.

## Retorno a Normandía 
### Matrimonio con Godofredo V 
[esquerda|miniatura|[Miniatura contemporánea de Godofredo V de Anjou, o segundo marido de Matilde.]]
Matilde regresou a Normandía en 1125 e estivo arredor dun ano na corte real, mentres o seu pai Henrique I aínda esperaba que o seu segundo matrimonio xerase un herdeiro varón. No caso de que isto non ocorrese, Matilde era entón a elección preferida de Henrique I, quen declarou que ela sería a súa sucesora lexítima se morría sen un herdeiro varón. Os baróns anglonormandos reuníronse en Westminster no Nadal de 1126, onde xuraron en xaneiro recoñecer a Matilde e a calquera futuro herdeiro lexítimo que puidese ter.

Henrique I comezou a buscar formalmente un novo marido para Matilde a principios de 1127 e recibiu varias ofertas de príncipes dentro do Sacro Imperio. A súa prioridade era usar o matrimonio de Matilde para asegurar as fronteiras do sur de Normandía ao casala con Godofredo, fillo máis vello de Fulco, conde de Anjou. O dominio de Henrique I sobre Normandía enfrontara numerosos desafíos dende a conquista en 1106 e a última ameaza proveu do seu sobriño Guillerme Clito, novo conde de Flandres, quen gozaba do apoio do rei de Francia. Era crucial para Henrique I non enfrontarse a unha ameaza tanto dende o sur como o leste de Normandía. Guillerme Adelin casou coa filla de Fulco, Matilde, o que consolidou unha alianza entre Henrique I e a casa de Anjou, pero o desastre do *Barco Branco* puxo fin a isto. Henrique I e Fulco discutiron sobre o destino do dote do matrimonio e isto alentara a Fulco a apoiar a Guillerme Clito no seu lugar. A solución de Henrique I era entón negociar o matrimonio de Matilde con Godofredo, recreando a antiga alianza.

Aparentemente, Matilde non estaba conforme con este plan. Sentía que casar co fillo dun conde diminuía o seu status imperial e probablemente tamén estaba descontenta porque era alguén moito máis novo ca ela; Matilde tiña 25 anos e Godofredo 13 anos. Hildeberto, arcebispo de Tours, finalmente interveu para convencela de que aceptase o compromiso. Matilde finalmente aceptou e en maio de 1127 viaxou con Roberto de Gloucester e Brian FitzCount a Ruan, onde se comprometeu formalmente con Godofredo. No transcurso do ano seguinte, Fulco decidiu partir cara a Xerusalén, onde esperaba converterse en rei e entregou as súas posesións a Godofredo. Henrique I serviu de cabaleiro o seu futuro xenro; Matilde e Godofredo casaron unha semana despois, o 17 de xuño de 1128, en Le Mans nunha cerimonia oficiada polos bispos de Le Mans e Séez. Fulco finalmente cambiou o condado de Anjou polo reino de Xerusalén en 1129 e declarou a Godofredo conde de Anjou e Maine.

### Disputas 
O matrimonio resultou difícil, xa que ambos non se querían. Houbo unha disputa adicional sobre o dote de Matilde; Henrique I concedeulle varios castelos en Normandía, pero non se especificou cando a parella realmente tomaría posesión destes. Tampouco se sabe se Henrique I tiña a intención de que Godofredo V tivese unha futura reclamación sobre Inglaterra ou Normandía e probablemente mantería o status de Godofredo V deliberadamente en incerteza. Pouco despois do matrimonio, Matilde deixou a Godofredo V e regresou a Normandía. Henrique I parece culpar a Godofredo V pola separación, pero a parella finalmente reconciliouse en 1131. O monarca inglés convocou a Matilde dende Normandía e ela arribou a Inglaterra en agosto dese ano. Decidiuse que Matilde volvería con Godofredo V nunha reunión do gran concilio do rei en setembro. O concilio tamén fixo outro xuramento colectivo de lealdade para recoñecela como a herdeira de Henrique I.

Matilde deu a luz o seu primeiro fillo en marzo de 1133 en Le Mans, o futuro Henrique II. Henrique I estaba encantado coa noticia e foi vela a Ruán. Na pentecoste de 1134, o seu segundo fillo, Godofredo naceu en Ruán, pero o parto foi difícil e Matilde estivo a piques de morrer. Fixo arranxos para a súa última vontade e discutiu co seu pai sobre onde debería ser enterrada. Matilde prefería a abadía de Bec, pero Henrique I quería inhumala na catedral de Ruán. Matilde recuperouse e Henrique I alegrouse moito polo nacemento do seu segundo neto, posiblemente insistiu noutra rolda de xuramentos de parte da súa nobreza.

A partir de entón, as relacións volvéronse cada vez máis tensas entre Matilde e Henrique I. A parella sospeitaba que carecían de verdadeiro apoio en Inglaterra polas súas reclamacións ao trono e, en 1135, propuxeron que o rei entregase os castelos reais en Normandía a Matilde e insistise constantemente á nobreza normanda en que xurase fidelidade inmediatamente a ela. Isto daría á parella unha posición moito máis poderosa despois da morte de Henrique I, pero o rei inglés rexeitou a idea enfurecido, probablemente pola preocupación de que Godofredo V tentaría tomar o poder en Normandía mentres aínda estaba vivo. Estalou unha nova rebelión no sur de Normandía e Godofredo V e Matilde interviñeron militarmente en nome dos rebeldes.

No medio desta confrontación, Henrique I enfermou repentinamente e faleceu preto de Lyons-a-Forêt. Descoñécese que dixo Henrique I sobre a sucesión antes da súa morte. Os relatos de cronistas contemporáneos foron manipulados por eventos posteriores. As fontes favorables a Matilde suxeriron que Henrique I reafirmara o seu intento de conceder as súas terras á súa filla, mentres que os cronistas hostís argumentaban que Henrique I renunciara aos seus plans anteriores e desculpouse por obrigar os baróns a xurar frecuentemente lealdade cara a ela.

### Camiño á guerra 
miniatura|Mapa do norte de Francia da época da morte de Henrique I; os círculos vermellos marcan os principais centros urbanos.
Cando as novas sobre a morte de Henrique I comezaron a estenderse, Matilde e Godofredo V estaban en Anjou apoiando os rebeldes na súa campaña contra o exército real, que incluía varios partidarios de Matilde como Roberto de Gloucester. Moitos destes baróns xuraran permanecer en Normandía ata que o defunto rei foi enterrado adecuadamente, o que lles impediu regresar a Inglaterra. No entanto, Godofredo V e Matilde aproveitaron a oportunidade para marchar cara ao sur de Normandía e tomar varios castelos importantes nos arredores de Argentan, que formaran o disputado dote de Matilde. Logo detivéronse, incapaces de avanzar máis, saquearon a campiña e enfrontaron unha maior resistencia da nobreza normanda e unha rebelión en Anjou. Matilde xa estaba embarazada do seu terceiro fillo; non hai consenso entre os investigadores sobre ata que punto isto afectou os seus plans militares.

Mentres tanto, a noticia da morte de Henrique I chegara a Estevo de Blois —convenientemente establecido en Boulogne—, quen partiu a Inglaterra acompañado polos seus militares. Roberto de Gloucester gornecera os portos de Dover e Canterbury e algunhas versións suxiren que rexeitaron o ingreso de Estevo cando chegou por primeira vez. No entanto, Estevo desembarcou nos arredores de Londres o 8 de decembro e, durante a semana seguinte, comezou a tomar o poder en Inglaterra. As multitudes en Londres proclamaron a Estevo o novo monarca, pois crían que outorgaría á cidade novos dereitos e privilexios a cambio; o seu irmán, Henrique de Blois, bispo de Winchester, apoiou a Estevo en nome da Igrexa. Estevo xurara lealdade a Matilde en 1127, pero o seu irmán argumentou convincentemente que o defunto rei se equivocou ao insistir en que a súa corte fixese ese xuramento e suxeriu que Henrique I cambiara de opinión no seu leito de morte. A coroación de Estevo celebrouse unha semana máis tarde na abadía de Westminster, o 26 de decembro.

Trala noticia de que Estevo estaba a reunir apoio en Inglaterra, a nobreza normanda reuniuse en Le Neubourg para discutir a posibilidade de declarar rei o seu irmán máis vello, Teobaldo, conde de Champaña. Os normandos argumentaron que o conde de Champaña ao ser neto maior de Guillerme o Conquistador contaba con máis dereito a gobernar o Reino de Inglaterra e o Ducado de Normandía, preferiblemente mellor que Matilde. As súas discusións foron interrompidas polas repentinas noticias de Inglaterra de que a coroación de Estevo ocorrería ao día seguinte. O apoio de Teobaldo inmediatamente diminuíu, xa que os baróns non estaban preparados para apoiar a división de Inglaterra e Normandía por oporse a Estevo.

O 22 de xullo de 1136, Matilde deu a luz o seu terceiro fillo, Guillerme, en Argentan e logo administrou territorios fóra da rexión fronteiriza durante os seguintes tres anos e estableceu os seus cabaleiros gardiáns nas facendas da zona. Matilde posiblemente pediu a Ulger, bispo de Angers, obter apoio para as súas reclamacións ante o papa en Roma, pero Ulger, se hipoteticamente o fixo, non tivo éxito. Godofredo V invadiu Normandía a principios de 1136 e, despois dunha tregua temporal, continuou a ocupación novamente ese mesmo ano e atacou e queimou propiedades en lugar de tratar de administrar o territorio. Estevo regresou ao ducado en 1137, onde se reuniu con Lois VI e Teobaldo para acordar unha alianza informal contra Godofredo V e Matilde e contrarrestar o crecente poder anxevino na rexión. Estevo reuniu un exército para recuperar os castelos de Argentan en mans de Matilde, pero as friccións entre as súas forzas mercenarias flamengas e os baróns normandos locais deron como resultado unha batalla entre as dúas metades do seu exército. As forzas normandas logo desertaron do rei, o que obrigou a Estevo a renunciar á súa campaña. Estevo acordou outra tregua con Godofredo V, prometéndolle pagar 2000 marcos ao ano a cambio da paz nas fronteiras normandas.

En Inglaterra, o reinado de Estevo comezou ben, con suntuosas reunións da corte real que vía ao rei outorgar concesións de terras e favores aos seus seguidores. Estevo recibiu o apoio do papa Inocencio II, debido en parte aos testemuños de Lois VI e Teobaldo. Os problemas comezaron a xurdir rapidamente. O tío de Matilde, David I de Escocia, invadiu o norte de Inglaterra coa noticia da morte de Henrique I e tomou Carlisle, Newcastle e outras fortalezas importantes. Estevo marchou rapidamente cara ao norte cun exército e atopouse con David I en Durham, onde se acordou un arranxo temporal. O sur de Gales alzouse en rebelión e, en 1137, Estevo viuse forzado a abandonar os seus intentos de reprimir a revolta. Estevo sufocou dúas revoltas no suroeste lideradas por Balduíno de Redvers e Roberto de Bampton; Balduíno foi liberado despois da súa captura e viaxou a Normandía, onde se converteu en fervente crítico do rei inglés.

### Revoltas 
miniatura|Retratada nunha miniatura do s.&nbsp;XII.
O medio irmán de Matilde, Roberto de Gloucester, era un dos baróns anglonormandos máis poderosos, xa que controlaba terras en Normandía así como tamén o condado de Gloucester. En 1138, rebelouse contra Estevo, provocando que a situación en Inglaterra dexenerase na guerra civil. Roberto renunciou á súa fidelidade ao rei inglés e declarou o seu apoio a Matilde, o que desencadeou unha gran rebelión rexional en Kent e en todo o suroeste de Inglaterra, aínda que el permaneceu en Normandía. Matilde non fora particularmente activa en afirmar os seus dereitos ao trono dende 1135 e, en moitos sentidos, Roberto foi quen tomou a iniciativa ao declarar a guerra en 1138. En Francia, Godofredo V aproveitou a situación para volver ocupar Normandía. David I de Escocia tamén invadiu o norte de Inglaterra unha vez máis avanzando ao sur cara a Yorkshire e anunciou que apoiaba as reclamacións de Matilde ao trono.

Estevo respondeu rapidamente ás revoltas e invasións e prestou máis atención a Inglaterra que a Normandía. A súa esposa Matilde foi enviada a Kent con barcos e recursos dende Boulogne, coa tarefa de volver tomar o porto clave de Dover, controlado por Roberto. Un pequeno número dos cabaleiros da casa de Estevo foron enviados ao norte para axudar na loita contra os escoceses, onde as forzas de David I foron derrotadas máis tarde ese ano na batalla do Estandarte. Con todo, a pesar da vitoria inglesa, David I aínda ocupaba a maior parte do norte. Estevo dirixiuse persoalmente cara ao oeste nun intento por recuperar o control de Gloucestershire; primeiro avanzou cara ao norte nas Marcas Galesas e tomou Hereford e Shrewsbury antes de dirixirse ao sur cara a Bath. A cidade de Bristol resultou demasiado forte para Estevo, quen se contentou con asaltar e saquear a área circundante. Aparentemente, os rebeldes estaban a esperar a que Roberto interviñese con apoio, pero el permaneceu en Normandía durante todo o ano, tratando de convencer a Matilde de que invadise Inglaterra. Dover finalmente rendeuse ás forzas da consorte de Estevo máis adiante ese ano.

Cara a 1139, unha invasión de Inglaterra por Roberto e Matilde parecía inminente. Godofredo V e Matilde aseguraran gran parte de Normandía e, xunto con Roberto, estiveron durante os primeiros meses mobilizando forzas para unha expedición a través do canal da Mancha. Matilde tamén apelou ao papado a comezos de ano; o seu representante, o bispo Ulger, presentou a súa demanda legal contra o trono inglés sobre a base dos seus dereitos hereditarios e os xuramentos dos baróns. Arnulfo de Lisieux representou a Estevo ante o tribunal e argumentou que, debido a que a nai de Matilde fora realmente unha monxa, o seu reclamo do trono era ilexítimo. O papa declinou reverter o seu apoio anterior a Estevo, pero, dende a perspectiva de Matilde, o caso utilmente estableceu que as reclamacións de Estevo estaban en disputa.

## Guerra civil 
### Primeiras accións 
miniatura|Mapa político de Gales e o sur de Inglaterra en 1140; as zonas baixo o control de Matilde en azul, de Estevo en vermello e galeses indíxenas en gris.
A invasión de Matilde finalmente comezou a fins do verán de 1139. Balduíno de Redvers partiu dende Normandía a Wareham en agosto nun intento inicial de capturar un porto para recibir o exército invasor de Matilde, pero as forzas de Estevo obrigárono a retirarse ao suroeste. Ao mes seguinte, Matilde foi convidada pola súa madrasta, a raíña Adela, para desembarcar en Arundel, onde, o 30 de setembro, Roberto de Gloucester e Matilde chegaron a Inglaterra con 140 cabaleiros. Matilde aloxouse no castelo de Arundel, mentres Roberto marchou cara ao noroeste en dirección a Wallingford e Bristol, esperando obter apoio para a rebelión e unirse a Miles de Gloucester, quen aproveitou a oportunidade para renunciar á súa lealdade ao rei e defender a Matilde.

Estevo rapidamente desprazouse cara ao sur e cercou Arundel, atrapando a Matilde dentro do castelo. Entón, Estevo acordou unha tregua proposta polo seu irmán, Henrique de Blois; non se coñecen os detalles do acordo, pero como resultado Matilde e os seus cabaleiros gardiáns foron liberados do asedio e escoltados ao suroeste de Inglaterra, onde se reuniron con Roberto de Gloucester. As razóns da liberación de Matilde seguen sen esclarecerse: Estevo puido pensar que era o mellor para el liberar a Matilde e concentrarse, no seu lugar, en atacar a Roberto, xa que a este último o consideraba o seu principal opoñente neste punto do conflito. Así mesmo, o castelo de Arundel considerábase case inexpugnable e Estevo puido estar preocupado de arriscarse demasiado en manter o seu exército ocupado no sur mentres Roberto vagaba libremente polo oeste. Outra teoría é que Estevo liberou a Matilde como un xesto de cabalaría; Estevo tiña unha personalidade xenerosa e cortés e normalmente non se esperaba que as mulleres fosen branco da guerra anglonormanda.

Despois de permanecer durante un tempo no bastión de Roberto en Bristol, Matilde estableceu a súa corte na próxima Gloucester, aínda a salvo no suroeste, pero o suficientemente lonxe para que ela permanecese independente do seu medio irmán. Aínda que houbo algunhas desercións á súa causa, Matilde aínda controlaba un bloque compacto de territorio que se estendía dende Gloucester e Bristol cara ao sur en Wiltshire, cara ao oeste nas Marcas Galesas e ao leste a través do val do Támese ata Oxford e Wallingford, o que ameazaba Londres. A súa influencia estendeuse a Devon e Cornualla e ao norte a través de Herefordshire, pero a súa autoridade nestas áreas permaneceu limitada.

Enfrontouse a un contraataque de Estevo, quen comezou asaltando o castelo de Wallingford que controlaba o corredor do Támese; estaba en mans de Brian FitzCount e Estevo atopouno moi ben defendido. Estevo continuou en Wiltshire atacando Trowbridge e tomou os castelos de South Cerney e Malmesbury no camiño. En resposta, Miles de Gloucester marchou cara ao leste, atacou as forzas de retagarda de Estevo en Wallingford e ameazou cun avance cara a Londres. Estevo viuse obrigado a abandonar a súa campaña no oeste e regresou ao leste para estabilizar a situación e protexer a súa capital.

A comezos de 1140, Nigel, bispo de Ely, uniuse á facción de Matilde. Coa esperanza de apoderarse de Anglia Oriental, Nigel estableceu a súa base de operacións na illa de Ely, entón arrodeada de terras pantanosas protectoras. Nigel enfrontou unha resposta rápida de Estevo, quen realizou un ataque sorpresa en Ely, o que obrigou o bispo a fuxir a Gloucester. Os soldados de Roberto de Gloucester retomaron parte do territorio que Estevo tomara na súa campaña de 1139. Nun esforzo por negociar unha tregua, Henrique de Blois celebrou unha conferencia de paz en Bath, na que Matilde foi representada por Roberto. A conferencia fracasou despois de que Henrique e o clero insistiran en que deberían establecer os termos dun acordo de paz, que os representantes de Estevo consideraron inaceptable.

### Batalla de Lincoln 
[miniatura|Esquema da [batalla de Lincoln: as tropas de Roberto de Gloucester en azul, as de Estevo en vermello.]]
A sorte de Matilde cambiou favorablemente a comezos de 1141. Ranulfo de Chester, poderoso magnate do norte, pelexouse co rei no inverno pasado e Estevo puxera o seu castelo en Lincoln baixo asedio. En resposta, Roberto de Gloucester e Ranulfo avanzaron á posición de Estevo cun exército máis grande, dando como resultado o 2 de febreiro de 1141 a batalla de Lincoln. O rei comandaba o centro do seu exército, con Alan da Bretaña no flanco dereito e Guillerme de Aumale no esquerdo. As forzas de Roberto e Ranulfo eran superiores en cabalaría e Estevo desmontou a moitos dos seus propios cabaleiros para formar un sólido bloque de infantaría. Despois dun fracaso inicial, no que as tropas de Guillerme destruíron a infantaría galesa dos anxevinos, a batalla tornouse favorable para as forzas de Matilde. A cabalaría de Roberto e Ranulfo rodeou o centro de Estevo, quen foi rapidamente identificado polo exército anxevino. Despois de moito loitar, os soldados de Roberto finalmente venceron a Estevo e sacárono custodiado do campo de batalla.

Matilde recibiu a Estevo en persoa na súa corte en Gloucester, antes de trasladalo ao castelo de Bristol, usado tradicionalmente para reter presos de alto rango. Nese momento, Matilde comezou a tomar os pasos necesarios para tomar o trono inglés, o que requiriría un acordo da Igrexa e a súa coroación en Westminster. Henrique, irmán de Estevo, convocou un concilio en Winchester antes da pascua na súa calidade de legado papal para considerar a opinión do clero. Matilde fixera un trato privado con Henrique no que el entregaría o apoio da Igrexa católica a cambio de que se lle concedese o control dos asuntos eclesiásticos en Inglaterra. Henrique entregoulle o tesouro real, que resultou estar bastante dilapidado excepto pola coroa de Estevo, e excomungou moitos dos seus inimigos que rexeitaron cambiarse de bando. Con todo, o arcebispo Teobaldo de Canterbury non estaba disposto a proclamar raíña a Matilde tan rápido e unha delegación de clérigos e nobres, encabezada por Teobaldo, viaxou a Bristol para ver a Estevo, quen afirmou que, dada a situación, estaba disposto a liberar os seus súbditos do seu xuramento de lealdade cara a el.
[esquerda|miniatura|[Penique de prata de Matilde, cuñado en Oxford.]]
O clero reuniuse de novo en Winchester despois da pascua e declarou a Matilde señora de Inglaterra e Normandía, como paso previo á súa coroación. Aínda que os seguidores de Matilde asistiron ao evento, poucos nobres importantes parecen participar e a delegación de Londres postergou a súa asistencia. A consorte de Estevo enviou cartas para queixarse e esixir a liberación do seu esposo. No entanto, Matilde avanzara a Londres para organizar a súa coroación en xuño, onde a súa situación se volveu precaria. A pesar de contar co apoio de Godofredo de Mandeville, que controlaba a Torre de Londres, as forzas leais a Estevo e a raíña consorte permaneceron preto da cidade e os cidadáns estaban medorentos de dar a benvida a Matilde. O 24 de xuño, pouco antes da coroación planeada, a cidade rebelouse contra Matilde e Godofredo de Mandeville; Matilde e os seus seguidores fuxiron xusto a tempo e fixeron unha retirada caótica no seu camiño a Oxford.

Mentres tanto, Godofredo V de Anjou invadiu Normandía outra vez e, na ausencia de Galerano de Beaumont, quen aínda loitaba en Inglaterra, ocupou todo o ducado ao sur do Sena e ao leste do Risle. Esta vez non recibiu axuda do irmán de Estevo, Teobaldo de Champaña, quen parece estar preocupado polos seus propios problemas con Francia: o novo rei francés, Lois VII, rexeitara a alianza rexional do seu pai, mellorou as relacións con Anjou e adoptou unha postura máis belicosa contra Teobaldo, o que daría lugar a unha guerra o ano seguinte. O éxito de Godofredo V en Normandía e a debilidade de Estevo en Inglaterra comezaron a influír na lealdade de moitos baróns anglonormandos, que temían perder as súas terras en Inglaterra ante Roberto e Matilde e as súas posesións en Normandía ante Godofredo V. Moitos comezaron a deixar a facción de Estevo. O seu amigo e conselleiro Galerano foi un dos que decidiu desertar a mediados de 1141 e partiu a Normandía para asegurar as súas posesións ancestrais ao aliarse cos anxevinos, o que permitiu que o campamento de Matilde establecésese en Worcestershire. O irmán xemelgo de Galerano, Roberto de Leicester, igualmente retirouse da contenda ao mesmo tempo. Outros partidarios de Matilde foron restaurados nos seus antigos bastións, como o bispo Nigel de Ely, e outros recibiron novos condados no oeste de Inglaterra. O control centralizado sobre a cuñaxe de moedas interrompeuse, o que provocou que os baróns e bispos locais producisen as súas propias moedas en todo o país.

### Tumulto de Winchester e asedio de Oxford 
[miniatura|Torre St George do [castelo de Oxford, onde Estevo case captura a Matilde.]]
A situación de Matilde empeorou pola súa derrota no tumulto de Winchester. A súa alianza con Henrique de Blois demostrou ser efémera e pronto rifaron polo patrocinio político e a política eclesiástica; o bispo transferiu o seu apoio á causa de Estevo. En resposta, en xullo, Matilde e Roberto de Gloucester rodearon a Henrique de Blois no seu castelo episcopal en Winchester e utilizaron a fortaleza real da cidade como base para as súas operacións. A consorte de Estevo mantivo viva a súa causa no sueste de Inglaterra e, co apoio polo seu lugartenente Guillerme de Ypres e reforzada con novas tropas de Londres, aproveitou a oportunidade para avanzar cara a Winchester. As súas forzas rodearon o exército de Matilde, quen decidiu escapar da cidade con Brian FitzCount e Rexinaldo de Cornualla, mentres o resto do seu exército atrasou as forzas reais. Na batalla posterior, as forzas de Matilde foron derrotadas e Roberto de Gloucester caeu prisioneiro durante a retirada, aínda que Matilde, exhausta, á súa fortaleza en Devizes.

Con Estevo e Roberto detidos, celebráronse negociacións para chegar a un acordo de paz a longo prazo, pero a consorte de Estevo non estaba disposta a ofrecer ningún compromiso a Matilde e namentres Roberto rexeitou calquera oferta para cambiar ao bando de Estevo. Doutra banda, en novembro as dúas partes simplemente intercambiaron aos dous líderes: Estevo regresou coa súa consorte e Roberto a Matilde en Oxford. Henrique organizou outro concilio eclesiástico, no que reverteu a súa decisión anterior e reafirmou a lexitimidade de Estevo para gobernar; no Nadal de 1141 ocorreu unha nova coroación de Estevo e a súa consorte. O rei inglés viaxou cara ao norte para conseguir novos seguidores e convenceu con éxito a Ranulfo de Chester para cambiar de bando unha vez máis. Estevo pasou o verán atacando algúns dos novos castelos anxevinos construídos o ano anterior, como os de Cirencester, Bampton e Wareham.

Durante o verán de 1142, Roberto regresou a Normandía para axudar a Godofredo V en operacións contra algúns dos seguidores de Estevo que quedaban alí, antes de regresar no outono. Matilde estivo na mira das forzas de Estevo e foi rodeada en Oxford, unha cidade segura, protexida por muros e o río Isis, mais Estevo liderou un ataque repentino a través do afluente, liderou a carga e nadou parte do traxecto. Unha vez no outro lado, o rei inglés e os seus homes irromperon na cidade e atraparon a Matilde no castelo. O castelo de Oxford era unha fortaleza poderosa e, en lugar de asaltala, Estevo decidiu estacionarse para un longo asedio. Xusto antes do Nadal, Matilde saíu sixilosamente do castelo cun puñado de cabaleiros (probablemente a través dunha poterna), cruzou o río xeado a pé e escapou do exército real para refuxiarse en Wallingford; deixou á gornición do castelo coa opción de entregarse ao día seguinte.

### Estancamento 
miniatura|Invasión de Normandía por Godofredo V de Anjou (1142-1143).
Despois da retirada de Winchester, Matilde reconstituíu a súa corte no castelo de Devizes, unha antiga propiedade do bispo de Salisbury que fora confiscada por Estevo. Asignou cabaleiros gardiáns nos terreos circundantes co apoio de mercenarios flamengos e gobernou mediante a rede de gobernadores civís locais e outros funcionarios. Moitos dos que perderan terras nas rexións ocupadas polo rei inglés viaxaron ao oeste para aproveitar o patrocinio de Matilde. Apoiada polo pragmático Roberto de Gloucester, Matilde contentouse con participar nunha loita prolongada e a guerra pronto chegou a un punto morto.

Ao principio, o equilibrio de poder parecía moverse lixeiramente a favor de Matilde. Roberto de Gloucester acurralou a Estevo en 1143 no castelo de Wilton, un dos puntos de reunión para as forzas reais en Herefordshire. Estevo tentou romper o asedio e escapar, o que resultou na batalla de Wilton. Unha vez máis, a cabalaría anxevina demostrou ser demasiado forte e, por un momento, pareceu que Estevo sería capturado por segunda vez, antes de finalmente lograr fuxir. Máis tarde ese ano, Godofredo de Mandeville, conde de Essex, alzouse en rebelión contra Estevo en Anglia Oriental. Godofredo estableceuse na illa de Ely e comezou unha campaña militar contra Cambridge coa intención de avanzar cara ao sur, cara a Londres. Ranulfo de Chester rebelouse unha vez máis no verán de 1144. Mentres tanto, Godofredo V de Anjou terminou de consolidar o seu control no sur de Normandía e, en xaneiro de 1144, avanzou a Ruán, capital do ducado, para concluír a súa campaña. Lois VII recoñeceuno como duque de Normandía pouco despois.

A pesar destes éxitos, Matilde non puido consolidar a súa posición. Miles de Gloucester, un dos seus comandantes militares máis talentosos, morrera mentres cazaba o Nadal anterior. A rebelión de Godofredo de Mandeville contra Estevo no leste terminou coa súa morte en setembro de 1144 durante un ataque ao castelo de Burwell. Como resultado, Estevo avanzou contra as forzas de Matilde no oeste en 1145 e volveu capturar o castelo de Faringdon en Oxfordshire. Matilde autorizou a Rexinaldo, conde de Cornualla, a tentar novas negociacións de paz, pero ningunha das partes estaba disposta a comprometerse.

### Fin da guerra 
[esquerda|miniatura|Miniatura do s.&nbsp;XII do fillo maior de Matilde, [Henrique II de Inglaterra|Henrique II, e a súa esposa, Aliénor, na corte.]]
As condicións do conflito en Inglaterra comezaron a cambiar gradualmente; a fins dos anos 1140, os combates importantes na guerra terminaran e deron paso a un estancamento insuperable, con breves gromos de conflitos armados. Varios da partidarios clave de Matilde morreran: en 1147 Roberto de Gloucester morreu pacificamente e Brian FitzCount retirouse gradualmente da vida pública e probablemente uniuse a un mosteiro xa que desapareceu dos rexistros antes de 1150. Outros seguidores de Matilde uníronse á segunda cruzada cando se anunciou en 1145 e deixaron a rexión por varios anos. Algúns dos baróns anglonormandos fixeron acordos individuais de paz entre eles para asegurar as súas terras e ganancias de guerra e moitos non estaban dispostos a buscar ningún conflito adicional.

O seu fillo máis vello, Henrique, lentamente comezou a asumir un rol de liderado no conflito. Quedou en Francia cando Matilde partiu por primeira vez a Inglaterra. Cruzou o canal da Mancha en 1142 e regresou a Anjou en 1144. Godofredo V de Anjou esperaba que Henrique se convertese no rei de Inglaterra e comezou a involucralo no goberno das súas propiedades familiares. En 1147, Henrique interveu en Inglaterra cun pequeno exército de mercenarios, pero a expedición fracasou, sobre todo porque carecía de fondos necesarios para pagar aos seus homes. Entón, Henrique pediu diñeiro á súa nai, pero ela rexeitouno porque non tiña fondos dispoñibles. Ao final, Estevo terminou pagando aos mercenarios de Henrique, o que lle permitiu regresar a casa a salvo; as súas razóns para facelo aínda non están claras.[

Matilde decidiu regresar a Normandía en 1148, en parte debido aos seus rozamentos coa Igrexa. Ocupara o estratéxico castelo de Devizes en 1142 e estableceu a súa corte alí, pero legalmente aínda pertencía a Xoselino de Bohon, bispo de Salisbury, e a fins de 1146 o papa Uxío III interveu para apoiar as súas reclamacións e ameazou a Matilde coa excomuñón se non o devolvía. Matilde ignorou as reclamacións durante un tempo, logo foise a Normandía a principios de 1148 e deixou o castelo a Henrique, quen pospuxo o seu regreso por moitos anos. Matilde restableceu a súa corte en Ruán, onde se reuniu cos seus fillos e esposo e probablemente fixo arranxos para a súa futura vida en Normandía e a próxima expedición de Henrique a Inglaterra. Matilde escolleu vivir no palacio-priorado de Notre-Dáme-du-Pré, situado ao sur de Ruán, onde habitou en apousentos anexos ao priorado e nun palacio próximo construído por Henrique I. Con todo, opúxose á proposta de Henrique II en 1155 de invadir Irlanda e darlle as terras a Guillerme, posiblemente co argumento de que o proxecto non era práctico e, en cambio, Guillerme recibiu grandes concesións de terras en Inglaterra. Matilde tivo unha vida máis tranquila na súa vellez que na súa mocidade, pero o cronista de Mont St Jacques, que a coñeceu durante este período, aínda sentía que ela parecía pertencer «ao grupo dos tiranos». Matilde, Estevo e os seus seguidores aparecen na serie de detectives históricos da novelista inglesa Ellis Peters sobre o personaxe Irmán Cadfael, ambientada entre 1137 e 1145. Peters describiu a Matilde como «orgullosa» e «arisca», en contraste con Estevo, un «home tolerante» e un «gobernante razoable». A reputación marcial de Matilde tamén pode contribuír á decisión do poeta inglés Alfred Tennyson de titular *Maud* ao seu poema bélico de 1855.

## Xenealoxía 
## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*