Pobos indíxenas de Colombia

Os **pobos indíxenas de Colombia** ou **nativos colombianos**, son uns grupos étnicos que habitan en Colombia dende antes da chegada dos europeos no século XVI. No ano 2018, comprendían o 4,4% da poboación do país e están formados por 87 tribos diferentes. a poboación indíxena ou amerindia en Colombia, no 2018, foi de 1&nbsp;905&nbsp;617. Porén unha enquisa do Latinobarómetro dese mesmo ano revelou que o 10,4% dos colombianos se autoidentifica como indíxena. A estimación máis recente do número de persoas indíxenas en Colombia sitúase en torno ao 9,5% da poboación. Isto significa que Colombia ten a sétima porcentaxe máis alta de indíxenas de América, por detrás de Bolivia, Chile, Ecuador, Guatemala, o Perú e Panamá. Aproximadamente dous terzos dos indíxenas de Colombia viven nos departamentos de La Guajira, Cauca e Nariño, Córdoba e Sucre. Malia que a rexión da Amazonía está pouco poboada, é o fogar de 70 grupos étnicos diferentes.

## Historia da poboación 
Na era precolombiana, a poboación total do territorio da actual Colombia estimouse nunhas 6 millóns de persoas. Porén, despois da conquista española, a poboación de Colombia reduciuse a só 750 mil persoas, sendo os nativos o 80% da poboación con 600 mil persoas. Esta poboación minguaría aínda máis despois da independencia cando a poboación creceu ata os 1.327 millóns nos que os indíxenas constituían o 53% da poboación con 700 mil persoas. No censo de 1912, a poboación autóctona representaba o 6,3% da poboación, por debaixo do 17,8% informado en 1852, que máis tarde descendeu ao 1% no censo de 1993. Porén, debido ao maior recoñecemento do goberno, a porcentaxe de indíxenas rexistrados pasou do 1% ao 3,4% no censo de 2005 e, posteriormente, ao 4,3% no censo de 2018. Este descenso demográfico pódese explicar polas políticas liberais aplicadas polas novas elites republicanas, que tentaron abolir a propiedade colectiva da terra indíxena previamente recoñecida pola monarquía española, e obrigaron aos indíxenas a asimilarse á cultura nacional dominante.
 A partir de 2023, a poboación total de Colombia creceu significativamente ata os 52 millóns de persoas, na que se estima que os nativos representan ao redor do 10% da poboación, con 5,2 millóns de persoas, a razón do aumento débese a unha maior concienciación entre os colombianos sobre a súa identidade indíxena e dende a constitución de 1991, que daba máis dereitos legais ás comunidades indíxenas. Malia a redución en porcentaxe da poboación total, os indíxenas constitúen gran parte da ascendencia xenética dos colombianos. Un estudo de Rojas et al. determina que o colombiano medio (de todas as razas) ten unha mestura de 47% indíxena, 42% europeo e 11% africanos sendo os nativos a contribución xenética máis significativa neste estudo.

## Territorios
Os pobos indíxenas ocupan porcións substanciais de Colombia, principalmente en forma de reservas indíxenas (en ), que abranguen un terzo da superficie do país.

## Principais grupos étnicos 
[250px|miniatura|Mulleres [Pobo emberá|emberá, un dos meirandes grupos étnicos indíxenas de Colombia.]]
[miniatura|250px|Nenos [pobo emberá|emberá katío durante unha protesta contra a construción do encoro de Urrá.]]
Segundo a Organización Nacional Indíxena de Colombia (ONIC), hai 102 grupos indíxenas en Colombia.

Os pobos das terras altas pertencen á cultura dos Andes e de Serra Nevada de Santa Marta de Colombia, mentres que os pobos das terras baixas son os habitantes Chocó, Amazonía, Guajira, a Costa Caribe e outras culturas non montañosas.

### Pobos das terras altas
* Arhuacos/Ijka
* Awá
* Coconuco
* Guambiano/Misak
* Guanes
* Inga
* Camsá (Sibundoy)
* Kankuamo

* Kogui/Kággaba
* Mokaná
* Muiscas
* Páez/Nasa
* Pacabuy
* Pastos
* Pijao

* Sutagaos
* Tama
* Totoró
* Umbrá
* U'wa/Tunebo
* Wiwa/Sanhá
* Yanacona

### Pobos das terras baixas
[250px|miniatura|Os [pobo wayuu|wayuu son o meirande pobo indíxena de Colombia.]]

* Achagua
* Amorúa
* Andaquí
* Andoque
* Bara
* Barasana
* Barí/Motilón
* Betoye
* Bora
* Cabiyarí
* Carapana
* Carijona
* Cocama
* Cofán/Kofán
* Coreguaje
* Cubeo
* Cuiba
* Curripaco
* Chimila
* Chiricoa
* Desano

* Emberá
* Pobo guahibo (Sikuani)
* Guayabero
* Guna/Tule
* Cocama
* Hupda
* Letuama
* Makaguaje
* Macuna
* Masiguare
* Matapí
* Miraña
* Muinane
* Nonuya
* Nukak
* Ocaina
* Panche
* Piapoco
* Piaroa
* Piratapuyo
* Pitsamira
* Puinave

* Sáliba
* Siona
* Siriano
* Taiwano
* Tanimuka
* Tariano
* Tatuyo
* Ticuna
* Tucano
* Tuyuca
* Wounaan
* Wanano
* Wayuu
* Witoto/Huitoto/Uitoto
* Yagua
* Yarigui
* Yucuna
* Yukpa/Yuko
* yuri
* Yurutí
* Zenú

## Notas 
### Referencias 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conquista española das nacións chibchas
* Lista de apelidos indíxenas de Colombia
* Mitoloxía muisca

### Bibliografía 
* Arango Ochoa, Raúl. 2004 *Los pueblos indígenas de Colombia en el umbral del nuevo milenio: población, cultura y territorio: bases para el fortalecimiento social y económico de los pueblos indígenas*. Bogotá: Departamento Nacional de Planeación.
* Organización Nacional Indígena de Colombia 2002 *Aspectos históricos, políticos, económicos, ambientales y culturales de la problemática de los pueblos indígenas y afrocolombianos del Pacífico* Bogotá: ONIC.
* Chaves Chamorro, Margarita. 2002 "Jerarquías de color y mestizaje: en la amazonia occidental colombiana"; *Revista Colombiana de Antropología* 38: 189-216.
* Ulloa, Astrid. 2004 *La construcción del nativo ecológico: complejidades, paradojas y dilemas de la relación entre los movimientos indígenas y el ambientalismo en Colombia*. Bogotá: Instituto Colombiano de Antropoloxía e Historia.
* CECOIN (2008) *La tierra contra la muerte*. Bogotá: Ediciones Anthropos. ISBN 978-958-95143-6-8
* *Ideologia mesianico del mundo andino*, Juan M. Ossio Acuña, Edición de Ignacio Prado Pastor

### Ligazóns externas 
*UNESCO report on education of indigenous peoples in Colombia
*Grupos étnicos de Colombia 
*Video of the Wayuu Indigenous People of Colombia