Cristóbal de Mondragón

**Cristóbal de Mondragón y Otálora de Mercado**, coñecido como ***O Coronel***, nado en Medina del Campo contra 1504/1514 e finado en Anveres o 4 de xaneiro de 1596, foi un militar español.

## Traxectoria 
Nacido en Medina del Campo, o seu pai era natural da vila de Mondragón en Guipúscoa, de onde tomaron o apelido Mondragón y Otálora. A súa nai pertencía á familia Mercado, unha das liñaxes fidalgas máis importantes e poderosos de Medina del Campo.

Alistado no exército en 1532 durante o reinado de Carlos V, serviu como soldado primeiro en Italia e despois en Tunisia, Provenza, Alemaña e Flandres.

Foi unha destacada figura militar do século XVI, coronel dos terzos de Flandres servindo ás ordes do III duque de Alba, de Luís de Requesens, Xoán de Austria, Alexandre Farnesio e Pedro Ernesto de Mansfeld.

Combateu durante as guerras de Flandres contra os exércitos de Guillerme de Orange primeiro e de Mauricio de Nassau despois.
 
Mercede ao seu talento como estratego débenselle importantes vitorias conseguidas polos terzos españois en Flandres e os Países Baixos nunha época de decadencia do dominio español nesta rexión.

Mondragón potenciou varias técnicas militares como o vadeo de ríos grazas ás mareas e a espionaxe.

## Datos da súa vida militar 
[miniatura|300px|**Mapa dos Países Baixos españois na [Guerra de Flandres, no ano 1572**.En vermello, territorios rebeldes; en amarelo, cidades con gornicións españolas; en verde, territorios tomados; en marrón, territorios leais á coroa de España pero autónomos.]]
### Conflitos nos que participou 
* Guerra de Esmalcalda
** Batalla de Mühlberg
* Guerra de Flandres
** Socorro de Goes
** Asedio de Maastricht
** Asedio de Anveres

### Mandos que ostentou 
* Capitán Xeneral de Zelandia
* coronel de Valóns
* Mestre de Campo do Terzo Vello
* Mestre de Campo Xeneral do exército de Flandres
* Capitán Xeneral do exército do Brabante
* Gobernador de Gante
* Gobernador de Anveres
* Gobernador de Damvillers

### Títulos nobiliarios 
* Señor de Émerchicourt
* Señor de Luz
* Señor de Guzanville

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *"El Coronel Cristóbal de Mondragón. Apuntes para su biografía."* por Don Angel Salcedo Ruiz. Madrid 1905. Marceliano Tabarés, impresor.
* "*Memorias de la Real Academia de la Historia*" Real Academia de la Historia, 1805.
* "*Diccionario geogrático-histórico de España*" Angel Casimiro de Guvantes. Real Academia de la Historia. Imprenta de la viuda de J. Ibarra, 1802.
* "*Recuerdos Españoles en Flandes*" Antonio Bermejo Herreros. Editorial Visión Libros.
* "*Nueva colección de documentos inéditos para la historia de España y de sus indias.*" Francisco de Zalálburu, José León Sancho Rayón & José Sancho Rayon. Publicado por M. G. Hernández, 1892. 
* "*Colección de documentos inéditos para la historia de España.*" Martín Fernández de Navarrete & José León Sancho Rayón. Publicado por Imprenta de la viuda de Calero, 1880.
* "*Revista de archivos, bibliotecas y museos.*" Consejo Superior de Investigaciones Científicas España. Instituto Nicolás Antonio, Cuerpo Facultativo de Archiveros, Bibliotecarios y Arqueólogos (España). Publicado en 1910.

### Ligazóns externas 
* Una historia de violencia, artigo de Arturo Pérez-Reverte en *XL Semanal* (25-09-2011)
* Cuartos de final en Goes, artigo de Arturo Pérez-Reverte en *XL Semanal* (08-10-2012)