Primeira dinastía de Exipto

A **I Dinastía ** de faraóns exipcios forma parte, xunto coa II Dinastía, do período arcaico ou Tinita, porque teñen a súa orixe en Tinis (en grego, "Tis" en exipcio), preto de Abidos, no Alto Exipto.

[miniatura|180px| Casita de [marfil atopada nunha tumba de Abu Roash (preto do Cairo) da época do faraón Den (período tinita). Museo do Louvre.]]

O período coincide co final do período chamado Naqada III (final do *Semaniense*), e transcorre desde o 3050&nbsp;a.&nbsp;C. ata o 2890&nbsp;a.&nbsp;C., aproximadamente, variando esta cronoloxía en fontes bibliográficas segundo os métodos de datación adoptados. Nun estudo de 2013 baseado na datación por radiocarbono, o comezo da Primeira Dinastía (a adhesión de Hor-Aha) situouse no 3100 antes de Cristo máis ou menos un século (3218–3035, cun 95% de confianza).

Os primeiros faraóns consolidaron a unificación do Alto Exipto e do Baixo Exipto baixo o seu poder, comezando a Historia do Antigo Exipto faraónico e polo tanto da *Primeira Dinastía* de Exipto. A pesar da unificación, mantivéronse os estados locais con fins administrativos, orixe dos futuros nomos, son anteriores á terceira dinastía 16 nomos do Alto Exipto e 10 do Baixo Exipto.

## Historia 
A Primeira Dinastía comeza coa unificación das Dúas Terras, o Alto e o Baixo Exipto, atribuídas polo historiador exipcio Manetón (século III a.C.) a Menes, que identificouse con Narmer (ou Aha). Menfis foi a elixida residencia real. Saqqara converteuse na necrópole real. Un gran número de mastabas da dinastía están situados no bordo nordés da meseta de Saqqara. Unha cunca de pedra gravada co nome Narmer atopouse baixo a Pirámide escalonada de Zoser. Non obstante, tamén se atoparon tumbas reais da época dinástica temperá en Abidos, e crese que Narmer enterrouse alí. Ademais de Abidos, Hieracómpolis, a capital do Alto Exipto, tamén permaneceu como centro relixioso. O sucesor de Aha foi Djer, cuxa tumba en Abidos considerouse como a tumba do deus Osiris. Djer logrou unha vitoria importante sobre Nubia, como se mostra nun relevo labrado nas rochas preto da segunda fervenza do Nilo. 
[thumb|Tabela [homónima do faraón Den describindo o seu *Heb Sed*, atopado na súa tumba de Abidos. Museo Británico]] 

Den foi o primeiro faraón que obtivo o título de rei do Alto e Baixo Exipto. Na súa tumba en Abidos atopáronse diversos obxectos de marfil e ébano; nunha delas hai unha escena que probablemente sexa unha ilustración do festival Sed do rei, coa primeira representación da dobre coroa do Alto e Baixo Exipto. Durante este período, os acontecementos importantes son a división do país en nomos para facilitar ao goberno e as primeiras viaxes marítimas a grande escala ao Líbano para recoller a madeira, que están entre outros lugares na construción da tumba de Aha (ou un dos seus altos funcionarios) en Saqqara. Os pobos estranxeiros rebeldes foron rexeitados con éxito, pero ao final da dinastía a situación interna era inquietante, principalmente porque aínda había conflitos entre o Baixo Exipto conquistado e o Alto Exipto victorioso.

## Reis 
Os gobernantes coñecidos da Primeira Dinastía son os seguintes:

A información sobre esta dinastía deriva dalgúns monumentos e outros obxectos con nomes reais, sendo os máis importantes a Paleta Narmer e a Cabeza de maza de Narmer, así como as listas de reis de Den e Qa'a. Non sobreviviron rexistros detallados das dúas primeiras dinastías, excepto as breves listas na pedra de Palermo. O relato na *Aegyptiaca* de Manetón contradí tanto a evidencia arqueolóxica como os demais rexistros históricos. Manetón nomea nove gobernantes da Primeira Dinastía, só un dos nomes coincide coas demais fontes e ofrece información só de catro deles. Os xeróglifos exipcios foron desenvolvidos naquela época, e usaríanse as súas formas con poucos cambios durante máis de tres mil anos.

Grandes tumbas de faraóns en Abidos e Naqada, ademais de cemiterios en Saqqara e Helwan preto de Menfis, revelan estruturas construídas principalmente de madeira e ladrillos de lama, con algún pequeno uso de pedra para paredes e pisos. A pedra empregábase en cantidade para a fabricación de adornos, vasos e, ocasionalmente, para estatuas. O *Tamarix* ("tamarisco" ou "cedro de sal") usouse para construír barcos como os barcos de Abidos. Unha das técnicas máis importantes do traballo da madeira indíxena foi a xunta fixa Caixa e espiga. Facíase unha espiga fixa conformando o extremo dunha madeira para encaixar nunha caixa (buraco) que se corta nunha segunda madeira. Unha variación desta xunta usando unha espiga libre converteuse finalmente nunha das características máis importantes na construción naval mediterránea e exipcia. Crea unha unión entre dúas táboas ou outros compoñentes inserindo unha espiga separado nunha cavidade do tamaño correspondente cortado en cada compoñente.

Ficheiro:Calcite dish. From Royal Tomb "U" , Semerkhet, at Abydos, Egypt. 1st Dynasty. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|Prato 
 de calcita. Da "Tumba Real" "U", Semerkhet, en Abidos.   Calcite dish. From Royal Tomb "U", Semerkhet, at Abydos.

Ficheiro:Necklaces with different types of beads. Carnelian, coral, and garnet. 1st Dynasty, c. 3000 BCE. From the Tomb of Mena, Naqada or Abydos Cemetery B, Egypt. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|Colares con diferentes tipos de contas. Cornalina, coral e granate.

Ficheiro:Pottery jar with integral strainer. 1st Dynasty, Early Dynastic Period. From Egypt. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg| Tarro de cerámica con colador integral.

### Biografía dos faraóns 
**Narmer**, Menes de Tis segundo Manetón, o unificador de Exipto, primeiro faraón da I dinastía de Exipto. Tanto a I dinastía como a II dinastía chámanse tamén tinitas, xa que os seus faraóns eran orixinarios da cidade de Tinis, no Alto Exipto. O reinado de Narmer (Menes), pode datarse sen demasiada exactitude en torno ao 3100 a.C. A este faraón atribúeselle na tradición posterior á fundación de Menfis e a construción do templo de Ptah nesta cidade. Morreu a causa das feridas recibidas durante unha cacería.

**Aha** é o seu sucesor, chamado Iti na Lista Real de Abidos, Atotis por Manetón. O seu nome significa "o guerreiro". Pelexou contra os nubios e edificou un templo á deusa Neit en Sais, no recentemente anexionado Baixo Exipto. Posúe unha tumba en Abidos e un cenotafio en Saqqara. (Identifícase con Menes por Emery).

**Djer** o seu sucesor, guerreou tanto no Sinaí como en Nubia, adentrándose ata a segunda catarata, e como mostra un gravado atopado preto do que logo sería a fortaleza de Buhen. É posible que dirixise unha campaña contra os libios. O seu consorte foi *Merytneit*, da que se coñece a súa tumba. A tumba de Djer descubriuse en Abidos, enterrado xunto a máis de trescentos criadoss, presuntamente sacrificados para o que o servisen na outra vida.

**Merytneit** é unha figura controvertida. Pode que accedese ao trono á morte de Djer e é posible que se trate da primeira gobernante de Exipto, correxente con Djet. Tivo, como é habitual entre os reis desta época, unha tumba e un cenotafio, en Abidos e Saqqara. Ambas son de rango real polo seu tamaño e estrutura. Seg sinalaron algúns exiptólogos, podería tratarse dunha raíña correxente con Djet ou o que é máis consensuado, con Den (Edwars-Wilkinson), durante a súa minoría de idade. O nome significa "amada de Neit" unha deusa do Baixo Exipto, o que mostra o grao de unión que alcanzou Exipto entre as dúas rexións en apenas e unhas décadas.

**Den** (Udimu) é o rei do que temos máis datos. O seu nome de Nebty (un dos títulos) foi *Semti*, e foi identificado con Hesepti na lista Real de Abidos e con *Usaphaidos* nas crónicas de Manetón. Este rei organizou varias campañas no Sinaí, para defender ás minas de malaquita que xa explotaban os nómades beduínos. Durante o seu reinado se celebrou unha *festa Sed*, o que fai pensar que reinou polo menos trinta anos, unha duración impresionante tendo en conta a esperanza de vida daquela época. Este fato fai pensar que chegou ao trono sendo moi novo e afianzou a hipótese de que a súa nai gobernase como rexente. Durante o seu reinado fíxose un censo de gando. O rei "cazou un hipopótamo" e visitou o lago Herishef en Heracleópolis. No seu reinado apareceu un alto funcionamento chamado *Hemaka*, cuxas atribucións eran similares ás dos visires das épocas posteriores. A tumba de Abidos é relativamente pequena e ten 130 tumbas adxacentes de criados. A tumba do norte nunca foi investigada en profundidade, e atribúese tanto a un *Hemaka* como ao propio faraón.

**Anedjib**, Merbapen na lista de Abidos e Miebidos para Manetón, é o primeiro rei da Lista Real de Saqqara, aínda que o seu nome foi borrado parcialmente polo seu sucesor, o que suxire unha época de conflitos dinásticos. Este dato parece confirmado polo tamaño reducido da súa tumba de Abidos. A tumba de Saqqara contén elementos arquitectónicos máis evolucionados, reflectindo a avance das técnicas de construción.

**Semerjet**, sucesor de Adyib, é pouco coñecido. Celebró unha *festa Sed*. A súa tumba está aberta, pero non se atopou en cenotafio en Saqqara.

**Qaa**, o último faraón da primeira dinastía, Kebeh na lista de Abidos, Bienekes para Manetón, do que se sabe moi pouco, a súa tumba está en Abidos e a súa cenotafio en Saqqara.

## O amencer da civilización faraónica 
[thumb | 180px | Aixada de cobre que data da primeira dinastía. [Museo Británico.]]

Os primeiros signos dunha cultura complexa comezan a manifestarse coa aparición de pequenas cidades ao longo do río Nilo e na rexión do delta.

Para facilitar as relacións culturais, comerciais ou de dominio:

* A escritura xeróglifa comeza a desenvolverse.
** Escríbese o primeiro *tratado de anatomía*, atribuído por Manetón ó faraón **Atotis** (Aha)
** Comezan a rexistrarse anuais reais
* Celébrase a primeira "Heb Sed" (Heb Sed, Festa Sed ou Festa de renovación real) coñecida
* Organizan enterros rituais na necrópole real de Abidos e Saqqara
* Hai un gran desenvolvemento da arquitectura, construído con adobes, en Hieracómpolis, Abidos e Saqqara

## Cronoloxía da I dinastía 
Cronoloxía estimada polos seguintes exiptólogos:

Primeiro faraón: **Narmer**
* 3150-3125 (Grimal) 
* - / - (Dreyer)

Primeiro faraón: **Aha**
* 3007-2975 (von Beckerath) *Menes*
* 3000-2980 (Schneider)
* 2972-2939 (Malek)

Último faraón:  **Qaa**
* 2960-2926 (Grimal)
* 2870-2850 (Krauss)
* 2853-2828 (von Beckerath)
* 2818-2793 (Malek)

### Cronograma 

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:15
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period = from:-3050 till:-2800
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-3050

Colors =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -3050 till: -3007 color:PA text:"Narmer"
  from: -3007 till: -2975 color:PA text:"Aha"
  from: -2974 till: -2927 color:PA text:"Djer"
  from: -2927 till: -2927 color:PA text:"Merytneit"
  from: -2927 till: -2914 color:PA text:"Djet"
  from: -2914 till: -2867 color:PA text:"Den"
  from: -2867 till: -2861 color:PA text:"Anedjib"
  from: -2861 till: -2853 color:PA text:"Semerjet"  
  from: -2853 till: -2828 color:PA text:"Qaa"
  barset:skip

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aha

### Ligazóns externas 
* Xenealoxía, Reis e Reinos: Segunda Dinastía de Exipto