Xesús Rábade

**Xesús Rábade Paredes**, nado en Seixas (Cospeito) o 20 de xaneiro de 1949, é un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Comezou a traballar de carteiro e estivo un tempo en Berna (Suíza) traballando nos anos setenta. Posteriormente dedicouse ao ensino de lingua e literatura en secundaria nos IES Xelmírez e Rosalía de Castro.

Literariamente ten cultivado o ensaio, a narrativa e a poesía. Comezou moi cedo a súa carreira literaria e figura na antoloxía *Os novísimos da poesía galega*. Traballou en tarefas de normalización lingüística e cultural: formación do profesorado, reforma educativa, elaboración de textos e material escolar, publicación en prensa de numerosos artigos, algúns recollidos en libro, sobre a situación social da lingua. De 1992 a 1995 foi Coordinador Docente de Lingua galega.

Membro do colectivo de renovación poética Cravo Fondo, a súa obra foi antologada e traducida a varias linguas. É membro fundador do PEN Clube de Galicia.

Está casado con Helena Villar Janeiro, sendo os pais da poeta María do Cebreiro Rábade e do músico de jazz Abe Rábade.

Ten usado o pseudónimo de Matalobos.

## Obra 
### Poesía 
* *Xuntos cara ó mañán / Juntos hacia el mañana* (1969). Lugo: Celta.
* *Matria de sombra* (1985). Huelva: Pliegos de Mineral. Segunda edición en 1987 en Sotelo Blanco.
* *Poldros de música* (1993). Sociedade Cultural Valle-Inclán. 104 páxs. ISBN 978-84-86046-63-7.
* *Os dedos dos loureiros* (2000). Deputación da Coruña. ISBN 9788495335579.
* *Os anos da memoria* (2006). Culleredo: Espiral Maior. 102 páxs. ISBN 84-96475-26-3.
* *Lugar do canto (Selección poética bilingüe, 1969-2007)* (2008). Madrid: Litoral das Rías, colección Hipocampo amigo. A selección e tradución é do propio autor.
* *Sobre ruínas* (2013) Lugo: Alvarellos. 108 páxs. ISBN 9788489323506.
* *Memoria do corpo* (2018). Vigo: Galaxia, Dombate. 68 páxs. ISBN 978-84-9151-161-8.
* *Caldaloba en terras de Valverde* (2020). Lugo: Alvarellos. 56 páxs. ISBN 978-84-16460-67-0

### Narrativa 
[miniatura|Rábade centrou o texto da súa novela *[A terra prometida* (1975) nas lembranzas de infancia dun emigrado galego en Suíza.]]
* *A terra prometida*, 1975, Akal. Segunda edición en 1990 en Galaxia, ISBN 978-84-7154-714-9, 216 páxs. Novela de amor apaixonado, na que os protagonistas acaban converténdose en símbolos do seu propio país.
* *Saraverde* (1987). Vigo: Galaxia, Narrativa. 144 páxs. ISBN 978-84-7154-582-4. Novela con evocacións autobiográficas e do mundo rural.
* *A palabra secreta* (1989). Vigo: Galaxia, Narrativa. 216 páxs. ISBN 978-84-7154-657-9. Novela con homenaxe ao noso idioma, con incursións polos labirintos do humor e do disparate.
* *Branca de Loboso*, 1991). Vigo: Galaxia. 128 páxs. ISBN 978-8471548238. Publicada no 2002 na Biblioteca Galega 120.
* *O viaxeiro invisible* (1992). Vigo: Contos do Castromil.
* *As sombras do barroco* (1994). Vigo: Galaxia, Narrativa. 160 páxs. ISBN 978-84-7154-923-5. Novela con dúas partes ben diferenciadas, *Memorias dun expósito* e *Aldo Polo en Santiago*, intérnase na Galicia do século XVII da man de inquisidores, intelectuais, exorcizados, pintores célebres e xentes do común.
* *Como levar un morto* (2002) Santiago: Sotelo Blanco. ISBN 9788478243884
* *Mentres a herba medra* (2007). Vigo: Galaxia. 200 páxs. ISBN 978-84-7154-138-3. Novela do mundo urbano, omnipresente, e o rural, evocado, simbolizan a andaina dun país que se afirma e se transforma.

### Ensaio 
* *Recuperar a voz* (1991). Vigo: Edicións do Cumio. ISBN 978-8487126321.
* ''Neira Vilas e 'Xente no rodicio'* (1992). Vigo: Galaxia. 70 páxs. ISBN  978-8471548368.
* *Unha lectura de *Os outros feirantes, *de Álvaro Cunqueiro* (1998). Vigo: Xerais.
* *A vida de Manuel Murguía* (2000). Vigo: Galaxia, Col. Árbore. 96 páxs.  ISBN 978-84-8288-358-8.
* *A luz co tempo dentro* (2022). Vigo: Galaxia. 148 páxs. ISBN 978-84-9151-838-9.

### Edicións 
* *Escolma poética*, de Ramón Cabanillas (2002). PEN Clube de Galicia.
* *Trece poemas galegos e outras páxinas*, de Gregorio San Juan (2006). Litoral das Rías, colección Hipocampo amigo.
* *Mesteres*, de Arcadio López-Casanova (2010). Madrid: Cátedra. Tamén é autor da tradución nesta edición bilingüe.

### Traducións 
* *Los oscuros sueños de Clío*, de Carlos Casares (1994). Alfaguara, Madrid. Do galego ao castelán.
* *La poesía erótico-amorosa en el Egipto faraónico*, 1995, Sociedade de Cultura Valle-Inclán. Versión galega e nota introdutoria.
* *Mazurca para dous mortos*, de Camilo José Cela, 1999, Xunta de Galicia.
* *Narrativa breve completa Carlos Casares*, 2012, Libros del Silencio.

### Obras colectivas 
#### Obras con Helena Villar Janeiro 
* *Símbolos de Galicia. A bandeira, o escudo e o himno*, 1979, Premio Patronato Rosalía de Castro.
* *Lección conmemorativa sobre Rosalía de Castro*, 1980, Padroádego Rosalía de Castro. Para nenos.
* *Morrer en Vilaquinte*, 1980, Universidade de Santiago de Compostela. Reeditado en 1992 na Biblioteca 114. Narrativa.
* *O sangue na paisaxe*, 1980, Edicións do Cerne. Poesía.
* *No aló de nós*, 1981, Universidade de Santiago de Compostela. Poesía.
* *Viaxe e fin de don Frontán*, de Rafael Dieste, 1982, Ediciós do Castro. Tradución.
* *Contos de nós e da xente*, 1983, S. M. Literatura infanto-xuvenil.
* *Cantan os nenos (O libro de María)*, 1984, Xunta de Galicia. Cancións para nenos.
* *Cabeleira de pedra*, 1993, Consorcio da Cidade de Santiago, con tradución multilingüe. Reeditado en 2004. Poesía.
* *Eduardo Blanco Amor con Auria ó fondo*, 1993, Xunta de Galicia.
* *Símbolos de Galicia*, con vídeo, 1993, Ophiusa.
* *Poemas*, de Rosalía de Castro, 2002, Fundación Rosalía de Castro. Tradución en antoloxía bilingüe.
* *Dona e Don* (2004). Vigo: Galaxia. 60 páxs. . Literatura infanto-xuvenil.
* *Follas Novas/Hojas Nuevas*, de Rosalía de Castro, 2004, Fundación Rosalía de Castro. Tradución en antoloxía bilingüe.
* *Versos a Compostela*, de Rosalía de Castro, 2008 Consorcio de Santiago/Alvarellos. Tradución.

#### Outras obras colectivas 
* *Os novísimos da poesía galega*, 1973, Akal. Poesía.
* *Chile en el corazón/ Xile al cor/ Chile no corazón/ Txile bihotzean. Homenaje a Pablo Neruda*, 1975, Península, Barcelona. Poesía.
* *Cravo fondo*, 1977, Follas Novas Edicións. Poesía.
* *Antoloxía de poesía galega. Do posmodernismo aos novos*, 1980, Galaxia.
* *Escolma da poesía galega (1976-1984)*, 1984, Sotelo Blanco. Edición de Xosé Lois García.
* *Literatura Século XX. Iniciación universitaria*, 1985, Galaxia. Con María Victoria Moreno.
* *Os escritores lucenses arredor de Ánxel Fole*, 1986, Concello de Lugo.
* *12 anos na búsqueda da nosa identidade*, 1990, Xermolos. Ensaio.
* *Noiva azul*, en *Contos eróticos/Eles*, 1990, Xerais. Narrativa.
* *Alba de auga*, en *O relato breve. Escolma dunha década (1980-1990)*, 1990, Galaxia. Relato.
* *Proceso a don Nemesio Lapinio Tecedor*, en *Contos da xustiza*, 1991, Ir Indo. Relato.
* *Homenaxe a Ramón Piñeiro*, 1991, Fundación Caixa Galicia.
* *Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN*, 1993, Xunta de Galicia/PEN Clube.
* *Sempre no Camiño*, 1993, Hércules/Xacobeo. Poesía.
* *Voces en Compostela*, 1993, Consorcio da Cidade de Santiago. Narrativa.
* *Didáctica da lingua en situacións de contacto lingüístico*, 1994, Universidade de Santiago de Compostela. Ensaio.
* *Premios de poesía e novela curta Concello de Marín*, 1995, Concello de Marín. Narrativa.
* *Berra liberdade*, 1996, Galaxia. Relato.
* *Letras galegas 1998. As ermidas e o mar*, 1998, Xunta de Galicia. Poesía.
* *Congreso Literatura Galega e do Norte de Portugal*, 2001, Xunta de Galicia. Ensaio.
* *Congreso sobre Avilés de Taramancos*, 2001, Xunta de Galicia. Ensaio.
* *Congreso sobre Castelao*, 2001, Xunta de Galicia. Ensaio.
* *Xornadas sobre Manuel Antonio*, 2001, Xunta de Galicia. Ensaio.
* *A poesía é o gran milagre do mundo*, 2001, PEN Clube de Galicia. Poesía.
* *25 anos de poesía galega. 1975-2000*, 2002, La Voz de Galicia. Poesía.
* *Francisco Fernández del Riego*, 2002, Fundación Premios da Crítica. Poesía.
* *O libro dos abanos*, 2002, Follas Novas. Poesía.
* *O trazo aberto. Poesías e debuxos*, 2002, Deputación de Pontevedra. Poesía.
* *Carlos Casares. A semente aquecida da palabra*, 2003, Consello da Cultura Galega. Poesía.
* *Homenaxe poética ao trobador Xohán de Requeixo*, 2003, Poesía Frouseira, Barcelona. Poesía.
* *Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina*, 2003, Fundación Araguaney. Poesía.
* *Narradio. 56 historias no ar*, 2003, Xerais. Narrativa.
* *Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra*, 2003, Espiral Maior. Poesía.
* *23 poetas galegos cantan a don Antonio Machado*, 2004, Hipocampo. Poesía.
* *Retrincos de Vilalba e dos vilalbeses*, 2005, Instituto de Estudos Chairegos. Poesía.
* *37 poemas por man propia*, 2006, Colección Bourel. Poesía.
* *Palavras de vento e de pedra*, 2006, Município de Fundão, Portugal. Poesía.
* *Poemas pola memoria (1936-2006), 2006, Xunta de Galicia. Poesía.
* *Poetas con Rosalía*, 2006, Fundación Rosalía de Castro. Poesía.
* *Voces na materia*, 2006, A. C. Barbantia. Poesía.
* *VI Encontro Internacional de Poetas*, 2007, Universidade de Coímbra. Poesía.
* *Poetas en Lugo*, 2007, Concello de Lugo. Poesía.
* *Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade*, 2009, Difusora.
* *Xosé Chao Rego: renacer galego. (Actas do Simposio-Homenaxe)*, 2010, Fundación Bautista Álvarez de Estudos Nacionalistas. Poesía.
* *Cartafol de soños, homenaxe a Celso Emilio Ferreiro no seu centenario (1912-2012)*, 2012. Poesía.
* *A cidade na poesía galega do século XXI*, 2012, Toxosoutos. Poesía.
* *Versos no Olimpo. O Monte Pindo na poesía galega*, 2013, Toxosoutos. Poesía.
* *Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto*, 2013, A. C. Caldeirón. Poesía.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015, libro electrónico). Poesía.
* *6 poemas 6. Homenaxe a Federico García Lorca*, 2015, Biblos Clube de Lectores. Poesía.
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González*, 2016, Fervenza. Poesía.
* *Os aforismos do riso futurista*, 2016, Xerais. Aforismos.

### Bibliografía sobre o autor 
* *Labras do oficio. Xesús Rábade Paredes ante 33 miradas*, 2008, Fundación Manuel María.

## Premios 
* Premio Padroádego Rosalía de Castro para Mestres e Pedagogos en 1979, pola obra en común con Helena Villar Janeiro *Símbolos de Galicia. A bandeira, o escudo e o himno*.
* Premio Galicia de Narrativa da Universidade de Santiago no 1980, por obra en común con Helena Villar Janeiro, por *Morrer en Vilaquinte*.
* Premio Galicia da Universidade de Santiago no 1981, por obra en común con Helena Villar Janeiro, por *No aló de nós*.
* Premio Manuel Antonio no 1981, por obra en común con Helena Villar Janeiro, por *O sangue na paisaxe*.
* Premio Álvaro Cunqueiro de narrativa no 1991, por *Branca de Loboso*.
* Premio Esquío de poesía no 1993, por *Poldros de música*.
* Accésit do Premio de poesía Miguel González Garcés de poesía no 1999, por *Os dedos dos loureiros*.
* Finalista do Premio de novela curta Manuel Lueiro Rey no 2002, por *Como levar un morto*.
* Premio Blanco Amor de novela longa no 2007, por *Mentres a herba medra*.
* Premio Fervenzas Literarias ao mellor libro de poesía de 2013, por *Sobre ruínas*.
* Premio Ánxel Casal da Asociación Galega de Editores ao mellor Libro de poesía ou teatro de 2013, por *Sobre ruínas*.
* Foille dedicado un Hectómetro literario no Paseo dos Soños vilalbés en 2013, en conxunto con Helena Villar Janeiro.

* Primeiro premio no I Certame de poesía Torre de Caldaloba 2018.
* Premio Gala do Libro e Premio Libro do Ano en 2019, por *Memoria do corpo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Helena Villar Janeiro
* María do Cebreiro

### Ligazóns externas 
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=xesrabad ] na Biblioteca Virtual Galega.