open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moeda de 5 francos ecuatorianos

A **moeda de 5 francos ecuatorianos** é unha moeda de prata cuñada en 1858 con ese valor facial na Casa da Moeda de Quito, nun intento de establecer en Ecuador un sistema monetario decimal, inspirado no franco francés.

O deseño e o gravado da moeda é obra da gravadora ecuatoriana Emilia Rivadeneira.

## Historia 
En 1856, o Congreso da República de Ecuador aprobou unha lei de reforma monetaria mediante a cal se instituía en todo o territorio un único sistema monetario, baseado no sistema decimal e tomando como modelo o franco francés, co que se deixaba atrás o anterior sistema octal do real ecuatoriano, herdado da época española.

O deseño encargóuselle a Emilia Rivadeneira, considerada na época como a mellor gravadora de Ecuador e autora tamén, anos máis tarde, da primeira serie de selos postais do país.

En 1858 iniciouse a cuñaxe da nova moeda. Para a súa produción fundíronse numerosas moedas de prata de épocas anteriores que estaban en circulación, a maioría da época colonial, mais este esforzo non foi suficiente para satisfacer a demanda inicial. Con todo, a moeda púxose axiña en circulación, entre xullo e agosto dese mesmo ano, aínda que só estivo en uso ata 1861, xa que a poboación non se afixo a un sistema que consideraba alleo e confuso. Isto provocou que a poboación non aceptase de bo grado entregar dez reais por unha moeda dun peso de prata, cando normalmente entregaba oito.
## Deseño 
### Anverso 
O anverso da moeda está caracterizado por unha representación do busto da deusa Ceres ollando cara á esquerda, co barrete frixio da liberdade e cabelo longo e rizo. Por baixo do truncamento do busto aparecen as iniciais da gravadora "E. R.".

### Reverso 
O reverso está presidido polo terceiro escudo de armas de Ecuador, adoptado o 6 de novembro de 1845, flanqueado a ambos os lados pola expresión do valor facial "5 F" (5 francos). A lenda é REPUBLICA DEL ECUADOR, e no exergo indícase QUITO como marca de ceca e as iniciais do ensaiador do metal "G. J." (Guillermo Jamesson) na casa da moeda.

Pola súa banda, Ramiro Reyes escribe o seguinte acerca desta moeda, no seu traballo de 2013 sobre a historia do coleccionismo da moeda ecuatoriana:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "La moneda de Emilia Rivadeneira". En *Boletín AFE No 15.* Asociación Filatélica del Ecuador (2014). Páxinas 25-26..
* Arcos González, L. (2021). *Isabel de Santiago y Emilia Rivadeneira, artistas en una historia alternativa del arte ecuatoriano * (traballo de licenciatura). Universidad de las Artes, Guayaquil.

### Outros artigos 
* Economía de Ecuador
Real ecuatoriano

: *Para outras moedas coa denominación de "real", véxase a páxina de homónimos **Real**.*
[miniatura|Moeda de 2 reais ecuatorianos de [1838.|236x236px]]O **real ecuatoriano** foi a moeda de curso legal en Ecuador desde 1833 ata 1871, cando foi substituída polo peso ecuatoriano.

## Historia 
Ata 1822, a moeda habitual no territorio do actual Ecuador era o real colonial español, que foi substituído polo real colombiano, durante a época da Gran Colombia. O Ecuador independente presentou o seu propio real en 1833, cunha correspondencia de 1 a 1 con respecto ao anterior real colombiano. 

En 1856 fixouse unha taxa de cambio fixa co franco francés, de xeito que 8 reais equivalían a 5 francos (1 real = 62 céntimos e medio). A partir desta vinculación co franco, en 1858 emitiuse unha moeda de prata co valor de 5 francos ecuatorianos, equivalente aos 8 reais, na procura de establecer un sistema decimal, aínda que o seu uso efectivo non se estendeu máis alá de 1861.

Desde 1862, os bancos comerciais comezaron a emitir o seu papel moeda tanto en pesos como en reais, ata que que finalmente, en 1871, o real foi substituído polo peso ecuatoriano, cunha taxa de cambio de 8 reais = 1 peso.

## Moedas 
A serie de moedas do real ecuatoriano foi cuñada na Casa da Moeda de Quito, en prata con valores faciais de ¼, ½, 1, 2, 4 e 8 reais; e en ouro con valores de 1, 2, 4 e 8 escudos (1 escudo = 16 reais). 

En 1862 deixaron de cuñarse moedas expresadas en reais, aínda que se mantiveron na circulación ata 1871.

Ficheiro:4 reales 1842.jpg|Moeda de 4 reais ecuatorianos de 1842.
Ficheiro:8 Escudos Quito.jpg|Moeda de 8 escudos (128 reais) de 1841.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hoyos, M. (1998). *La Moneda Ecuatoriana a través de los tiempos*. Ed. El Conejo. ISBN 9789978871812
* Krause, C. L.; Mishler, C. (1991). *Standard Catalog of World Coins: 1801–1991 (18th ed. ed.)*. Krause Publications. ISBN 0873411501
* Pick, A. (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues. (7th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9

* Reyes, R. (2013). *.* Instituto Metropolitano de Patrimonio, Quito. ISBN 978-9978-366-67-7

### Outros artigos 
* Economía de Ecuador

### Ligazóns externas 
* Moedas do real ecuatoriano
Galería de arte

A **galería de arte** é un espazo arquitectónico que exhibe e comercializa obras de arte. Os espazos defínense para proporcionar seguridade e unha correcta apreciación dos obxectos expostos, tendo en conta a posición, a iluminación e a posibilidade de distancia e movemento do espectador. Estes espazos están destinados á pintura, escultura, instalacións e todas as formas de expresión das artes plásticas.

## Relación cos museos 
[miniatura|300x300px| [National Gallery of Art, en Washington D.C.|esquerda]]As galerías de arte poden formar parte dos museos de arte como un dos seus equipamentos ou departamentos, e ademais, con independencia das institucións, poden constituírse como establecementos privados de venda de obras e, neste caso, moitas veces poden non ter colección permanente propia. Porén, seguindo unha vella tradición, moitos museos de arte tamén se chaman galerías, como a *Gemäldegalerie* en Alemaña e a National Gallery en Londres, Inglaterra, ou Edimburgo, Escocia.

## Véxase tamén 
* Biblioteca 
* Librería
* Museo
* Pinacoteca
Biorno Costado de Ferro

**Biorno Costado de Ferro** (en dinamarqués: *Bjørn Jernside*; en sueco: *Björn Järnsida*; en nórdico antigo: *Bjǫrn Járnsíða*; en latín: *Biornus*, *Bier Costae ferreae*) foi un xefe viquingo semilendario, de orixe dinamarquesa, que teria vivido no século IX. Segundo a lenda, o alcume *Järnsida* ("Costado de Ferro") foille atribuída pola súa invulnerabilidade, despois de que a súa nai lle dera unha apócema máxica.

Segundo a *Saga de Hervör* e a *Saga de Ragnar Lodbrok*, Biorno tería sido un dos catro fillos de Ragnar Lodbrok con Aslauga, tendo herdado o domínio de *Svitjod*, embrión da futura Suecia. Dise que foi o primeiro soberano da Casa de Munsö.
[miniatura|Esta pedra rúnica, coroa o túmulo de Biorno en [Uppland, Suecia.]]
Biorno comandou unha expedición viquinga de pillaxe no século IX á rexión do río Sena na Francia, e máis tarde, xunto aos seus irmáns, á península, ao sur de Francia e a Italia. Participou igualmente en expedicións de conquista en Inglaterra. Regresado a Escandinavia, viviu o resto dos seus días como un home rico. Segundo a lenda, está sepultado nun montículo, chamado "túmulo de Biorno Costado de Ferro" (*Björn Järnsidas hög*), con 5 m de alto e 20 m de largo, encontrado no século XVIII na illa de Munsö por uns anticuários. Na cima dese montículo, están os restos dunha pedra rúnica catalogada como U 13.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de monarcas de Suecia
* Ragnar Lodbrok
Frank Kaminsky

**Francis Stanley Kaminsky III**, nado o 4 de abril de 1993 en Winfield, Illinois, é un xogador profesional estadounidense de baloncesto que xoga no KK Partizan serbio. Con 1,96 metros de estatura xoga nas posicións de pivote e ala-pivote.

## Traxectoria profesional 
O 25 de xuño de 2015, Kaminsky foi seleccionado na 9ª posición do Draft da NBA de 2015 polos Charlotte Hornets.

O 17 de xuño de 2019, Kaminsky asinou un contrato por dous anos cos Phoenix Suns. O 4 de agosto de 2021, asinou de novo cos Suns, desta vez por un ano.

O 12 de xullo de 2022, Kaminsky acordou un contrato dun ano cos Atlanta Hawks.

O 9 de febreiro de 2023, os Hawks traspasaron a Kaminsky xunto a Justin Holiday e dúas futuras eleccións do Draft ós Houston Rockets, a cambio de Bruno Fernando e Garrison Matthews.

O 17 de agosto de 2023, Kaminsky asinou co KK Partizan serbio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en BasketballReference.com
Moeda dun cóndor (1928)

A **moeda dun cóndor** é unha moeda ecuatoriana de ouro con ese valor facial, equivalente a 25 sucres, cuñada en 1928 e de circulación efémera.  

## Historia 
Logo do ascenso á presidencia da República de Ecuador de Isidro Ayora en 1926, este contratou unha comisión de expertos estranxeiros para a creación dun banco central e a reordenación do sistema monetario. Esta comisión estaba encabezada polo financeiro Edwin Walter Kemmerer, da Universidade de Princeton e presidente da Asociación Económica Americana. Froito destes traballos, o 10 de agosto de 1927 instituíuse en Quito o Banco Central de Ecuador.

Para a reordenación do sistema, a coñecida como Misión Kemmerer avogou por retomar o padrón ouro para a moeda máis forte do cono monetario, entanto que se utilizaría a prata para dotar de valor intrínseco os múltiplos inferiores e para a fracción maior, e metais comúns para o resto das fraccións. aínda que co novo valor facial de 25 sucres.

O propio 1928, encargouse a cuñaxe na *Birmingham Mint*, en Inglaterra, de 20.000 moedas dun cóndor, cun peso de 8,359 gramos e en ouro de 900 milésimas, polo que cada moeda contería 7,5231 gramos de ouro puro. A mesma lei pola que se creou o cóndor dispuña que se emitise tamén unha moeda de 2 cóndores, equivalente a 50 sucres, aínda que esta disposición non chegou a aplicarse. 

## Deseño 
O anverso da moeda dun cóndor está presidido por unha representación da cabeza de Simón Bolívar ollando cara á esquerda, rodeado pola lenda REPUBLICA DEL ECUADOR e coa data 1928 no exergo.

Pola súa banda, no reverso reprodúcese o escudo de armas de Ecuador, rodeado pola indicación do peso da moeda, o seu valor facial e a lei do ouro: G.8·35925 UN CONDOR LEY 0·900. No exergo e en letras de inferior tamaño, aparece como marca de ceca a cidade onde se cuñou: BIRMINGHAM.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hoyos, M. (1998). *La Moneda Ecuatoriana a través de los tiempos*. Ed. El Conejo. ISBN 9789978871812
* Ortiz Crespo, A. (ed.) *Numismática ecuatoriana*. Instituto Metropolitano de Patrimonio, Quito. ISBN 978-9978-366-67-7
* Reyes, R. (2013). *.* Instituto Metropolitano de Patrimonio, Quito. ISBN 978-9978-366-67-7

### Outros artigos 
* Economía de Ecuador
Cóndor

**Cóndor** pode estar referido a:

* **Cóndor**, moeda de ouro de Ecuador de 1928;
* **Cóndor dos Andes**, paxaro de América do Sur;

## Véxase tamén 
***Lexión Cóndor**, corpo da forza aérea nazi que apoiou os sublevados na Guerra Civil española;
***Operación Cóndor**, plan de intelixencia de coordinación das ditaduras do Cono Sur; 
****Armour of God II: Operation Condor***, filme de 1987 dirixido e protagonizado por Jackie Chan.
Apolófanes de Atenas

**Apolófanes de Atenas** (en ; en  ) foi un poeta da antiga comedia ática contemporáneo de Estratis que viviu ao redor da Olimpíada 95 (século -IV).
## Traxectoria
*Suídas* atribúelle 5 comedias: Δάλις (*Dalis*), Ἰφιγέρων (*Iphixerón*), Κρῆτες (*cretenses*), Δανάη (*Dánae*) e Κένταυροι (*centauros*). Consérvanse algúns fragmentos das tres primeiras.

## Notas
Isobutanol

O **isobutanol** (IUPAC: **2-metilpropan-1-ol**) é un composto orgánico coa fórmula (CH3)2CHCH2OH (ás veces simbolizado como '''*i*-BuOH'*). Este líquido incoloro e inflamable cun cheiro característico utilízase principalmente como solvente xa sexa directamente ou en forma de éster. Os seus isómeros son o 1-butanol, 2-butanol e *ter*-butanol, todos os cales son importantes industrialmente.

### Síntese de laboratorio 
O propanol e o metanol poden facerse reaccionar para producir isobutanol por condensación de Guerbet.

### Biosíntese de isobutanol 
A bacteria *Escherichia coli'' e outros organimsos foron modificados xeneticamente para producir alcohois C4 a partir de glicosa, incluíndo o isobutanol, 1-butanol, 2-metil-1-butanol, 3-metil-1-butanol e 2-feniletanol. A ruta biosintética de aminoácidos moi activa do hóspede desvíase á produción de alcohol. O α-cetoisovalerato, derivado da valina, tende á descarboxilación dando isobutiraldehido, o cal é susceptible de redución ao alcohol:
:(CH3)2CHC(O)CO2H  →  (CH3)2CHCHO  +  CO2
:(CH3)2CHCHO  +  NADH  +  H+  →  (CH3)2CHCH2OH  +  NAD+

## Aplicacións 
Os usos do isobutanol e o n-butanol son similares. A miúdo utilízanse indistintamente. As principais aplicacións son como compoñente de vernices e precursores de ésteres, que son útiles disolventes, por exemplo, o acetato de isobutilo.  Os ésteres de isobutilo dos ácidos ftálico, adípico e ácidos dicarboxílicos relacionados son plastificantes de uso común.

## Seguridade e regulación 
O isobutanol é un dos butanois menos tóxicos cun LD50 de 2460&nbsp;mg/kg (rata, oral).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
* 
*
Arte rupestre de Terras de Pontevedra

[miniatura| Un dos [petróglifos situados na Laxe da Forneiriña, Campo Lameiro.|240x240px]]
[miniatura| [Petróglifos de Mogor|240x240px]]
[miniatura| Pedra Grande de Montecelo, [Poio|240x240px]]
O **conxunto** **de arte rupestre de Terras de Pontevedra** é un conxunto de xacementos e vestixios de arte prehistórica situado na zona central da provincia de Pontevedra, unha zona que destaca pola elevada presenza deste tipo de artes, unha das maiores concentracións de arte rupestre de toda Europa.

O seu nome fai alusión á mancomunidade de concellos que integran os concellos de Pontevedra, Campo Lameiro, Barro, Cotobade, Marín, Poio, Ponte Caldelas e Vilaboa. En todos eles atópanse numerosos vestixios neolíticos, e calcolíticos, alén doutros restos castrexos e romanos. En Terras de Pontevedra hai múltiples conxuntos de petróglifos, algúns deles, como os de Campo Lameiro, Mogor ou Poio, están declarados Ben de Interese Cultural.
## Características 
Estes petróglifos son gravados rupestres prehistóricos que, en Galiza, conforman o denominado Grupo Galaico de Arte Rupestre e representan un fenómeno cultural singular. Aparecen principalmente nas Rías Baixas, sobre pedra granítica. Os investigadores chegaron ao consenso de que os petróglifos de Terras de Pontevedra foron realizados a finais do Neolítico, na transición entre a Idade do Cobre e a Idade do Bronce, é dicir, entre os anos 3.000 e 2.000 a. C.

### Temas 
A temática dos gravados situados en Terras de Pontevedra é variada.  Pódense dividir en dous grandes grupos: 

* o naturalista, onde se representan figuras antropomórficas, utensilios de caza e animais (especialmente cervos, cabalos ou cobras) e pegadas; 
* o xeométrico, onde predominan as formas e os debuxos abstractos, como cazos, combinacións circulares, labirintos ou espirais.
## Localizacións 
* Parque Arqueolóxico de Campo Lameiro
* Gravados rupestres de Fentáns, Cerdedo-Cotobade
* Petróglifos de Mogor, Marín, coñecidos popularmente como *Labirintos de Mogor*
* Área arqueolóxica da Caeira, Poio
* Área arqueolóxica de Tourón, Ponte Caldelas
* Conxunto megalítico de Chan de Castiñeiras, Vilaboa

## Véxase tamén 
* Arte prehistórica
* Arte esquemática

### Bibliografía 
* Buenaventura Aparicio e Antonio de la Peña: *Arte Rupestre en Galicia*, Edicións do Cumio, 2013 ( ISBN 978-84-8289-466-9 ).

### Ligazóns externas 
* Arte rupestre | Terras de Pontevedra  Web da mancomunidade.
* PAAR Páxina web do Parque Arqueolóxico de Arte Rupestre de Campo Lameiro.
Chandrayaan 3

alt=Imaxe esquemática do módulo de alunizaxe|miniatura|Imaxe esquemática do módulo de aluaxe

**Chandrayaan 3** é unha sonda lunar lanzada pola India que foi, en 2023, a primeira nave en chegar ó polo sur do satélite da Terra, e o cuarto en chegar á Lúa, despois dos EEUU, URSS e a China. A travesía durou 40 días. O éxito foi anunciado polo director do ISRO (Indian Space Research Organization).

Foi precedida do intento de Chandrayaan 2, que tiña o mesmo obxectivo e fracasou ó tentar aluar, e do Chandrayaan 1 que quedou en órbita polar na Lúa por dous anos.
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Chandrayaan 1

*INSS

### Ligazóns externas 
* Web de Chandrayaan 3
2-Butanol

O **2-butanol**, **butan-2-ol** ou '''*sec*-butanol'* é un composto orgánico coa fórmula CH3CH(OH)CH2CH3. Os seus isómeros estruturais son os seguintes: 1-butanol, isobutanol e *ter*-butanol. O 2-butanol é un composto quiral e pode formar dous estereoisómeros, R e S, designados como (*R*)-(−)-butan-2-ol e (*S'')-(+)-butan-2-ol. Ambos os estereoisómeros atópanse normalmente en mestura 1:1, o que se chama mestura racémica.

Este alcohol secundario é un líquido incoloro inflamable soluble en tres partes de auga e completamente miscible con solventes orgánicos. Produciuse a grande escala principalmente como precursor do solvente industrial metil etil cetona.

## Produción e aplicacións 
O butan-2-ol prodúcese industrialmente por hidratación de 1-buteno ou 2-buteno:
:300px
Como catalizador para esta conversión utilízase o ácido sulfúrico.

No laboratorio pode prepararse por medio da reacción de Grignard ao facer reaccionar o bromuro de etilmagnesio con acetaldehido en dietil éter secado ou tetrahidrofurano.

Aínda que parte do butan-2-ol producido se utiliza como solvente, a maior parte é convertido en butanona (metil etil cetona), un importante solvente industrial que se atopa en moitos produtos de limpeza domésticos e para quitar pintura. De todos modos, a maioría dos produtos utilizados para quitar pintura deixaron de usar a metil etil cetona debido a problemas de saúde e novas leis. Os ésteres volátiles do butan-2-ol teñen aromas agradables e utilízanse en pequenas cantidades en perfumes ou en aromas artificiais. durante a destilación convencional de 2-butanol, aparentemente debido á acumulación de peróxidos cun punto de ebulición maior que o do alcohol puro (e, por tanto, concentrándose no alambique durante a destilación). Como os alcohois, a diferenza dos ésteres, non adoitan poder formar impurezas de peróxidos, o perigo foi probablemente pasado por alto. En realidade, o 2-butanol está incluído entre os compostos químicos formadores de peróxidos de clase B.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
*
*
*
Accidente aéreo en Tver en 2023

O **accidente aéreo en Tver** tivo lugar o 23 de agosto de 2023 cando un avión Embraer Legacy 600, supostamente en ruta dende Moscova a San Petersburgo, esnafrouse preto da localidade de Kuzhenkino, no óblast de Tver, matando aos seus 10 ocupantes. A Axencia Federal Rusa de Transporte Aéreo confirmou a través de Telegram que entre os sete pasaxeiros atopábanse o líder do Grupo Wagner Evgueni Prigozhin e Dmitry Utkin, un comandante e cofundador do grupo.

Os datos de Flightradar24 amosan que o avión experimentou variacións de altitude pouco normais antes de esnafrarse. As evidencias visuais suxiren un fallo estrutural no aparello. A intelixencia occidental dixo que unha explosión probablemente causou o accidente do avión.

## Antecedentes 
En xuño de 2023 o Grupo Wagner, unha compañía privada rusa de mercenarios liderada por Evgueni Prigozhin, rebelouse brevemente contra o goberno ruso. Prigozhin desafiou abertamente o réxime do presidente Vladimir Putin a pesar do seu papel anterior como aliado destacado. A rebelión resolveuse a través de negociacións que permitiron a Prigozhin evitar un castigo, aínda que algúns analistas falaron posteriormente del como un "morto andante". O día do accidente, Prigozhin regresara supostamente dunha viaxe a África.

## Notas
Carlos Quintana Vázquez

**Carlos Quintana Vázquez**, nado en Arcos (Chantada) cara a 1914 e finado en Lugo o 30 de xuño de 1941, foi un xastre e guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Xastre en Arcos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e ingresou no Depósito de Chantada o 7 de decembro de 1937. Pasou ao Cárcere de Lugo, de onde saíu o 21 de decembro. Foi novamente detido en 1941 acusado de atraco a man armada e asasinato do garda civil Rogelio González Coldeiro. Xulgado en Lugo por adhesión á rebelión o 25 de xuño de 1941  na causa 422/41, xunto con Salvador Gil Moure, Jesús López Suárez, Marcelino Sánchez Iglesias, Ramiro Rodríguez Díaz, Jaime González Fernández e Álvaro Vázquez N., foi condenado á pena de morte. Foi executado en Lugo o 30 de xuño de 1941 xunto con Marcelino Sánchez Iglesias, Ramiro Rodríguez Díaz, Jaime González Fernández e Álvaro Vázquez N. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en decembro de 1942.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Experimento da dobre fenda

[miniatura| Debuxo orixinal de [Thomas Young que mostra os efectos de interferencia de dous puntos de luz á esquerda.]]
O **experimento de dobre fenda**, ou **experimento de Young**, é un experimento realizado en 1801 polo físico inglés Thomas Young, co obxectivo de rexeitar a teoría corpuscular da luz vixente a finais do século XVIII. e apoiar a teoría ondulatoria da luz. 

## Procedemento 
Young dividiu un feixe de luz en dous e despois recombinounos nunha pantalla; sobre isto produciuse un patrón de interferencia, toda unha serie de franxas claras e escuras alternadas. Este resultado é inexplicable cunha teoría corpuscular porque só se debe observar un punto de luz, pero é facilmente interpretable asumindo a natureza ondulatoria da luz. A pesar da solidez do experimento, os científicos ingleses contemporáneos de Young non o aceptaron e houbo que agardar aos traballos posteriores dos físicos franceses Francesc Aragó e Augustin-Jean Frésnel para abandonar a teoría corpuscular. Posteriormente, considerouse un experimento fundamental para demostrar a dualidade onda-partícula, unha característica da mecánica cuántica. O experimento pode levarse a cabo con electróns, átomos ou neutróns, producindo patróns de interferencia similares aos que se obteñen cando se realiza coa luz, feito que amosa, polo tanto, o comportamento dobre onda-corpúsculo da materia.

## Véxase tamén 
* Dualidade onda-partícula
* Efecto Compton
* Efecto fotoeléctrico
* Interferencia
* Luz
* Mecánica cuántica
Nike Nike

**Nike Nike** foi o nome dun modelo de foguete sonda estadounidense de propelente sólido desenvolvido nos anos 1950 usando dúas etapas Nike. Con 217 kN de impulso, podía elevar 70 kg de carga útil a 352 km de altura. Foi lanzado 19 veces.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Nike (foguete)
Nike Orion

**Nike Orion** foi o nome dun modelo de foguete sonda estadounidense de propelente sólido desenvolvido nos anos 1970 usando unha primeira etapa Nike e unha segunda etapa Orion. Con 217 kN de impulso, podía elevar 68 kg de carga útil a 190 km de altura ou 204 kg a 90 km. O Nike funcionaba durante 3,2 segundos, mentres que o Orion o facía durante 32 segundos. Foi lanzado 180 veces para o estudo da atmosfera superior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Orion
*Nike (foguete)
Nemo (nome)

**Nemo** é un nome propio onomástico, hipocorístico, alcume e apelido. É en latín "ninguén" e pode referirse ao alias *Outis* que Odiseo utilizaba para enganar a Polifemo na *Odisea*.

Tamén se pode usar como alcume para o nome Xerónimo.

## Persoas 
* Willard Nemo Gaines (1897–1979), xogador de béisbol e capitán naval. 
* Harry Loran Nemo Leibold (1892–1977), xogador de béisbol, que recibe o nome do personaxe de banda deseñada *Little Nemo*.
* "Nemo" Antti Niemi (nado en 1983), porteiro finlandés de hóckey sobre xeo.
* Qiyu Zhou (nada en 2000), xogadora de xadrez e *streamer* canadense de orixe chinés alcumada Nemo /akaNemsko.
* Gina Nemo (nada en 1965), actriz estadounidense
* Henry Nemo (1909–1999), músico, compositor e actor estadounidense. Gina Nemo participou no *Henry Nemo Tribute*.
* Louis-Paul Némo, nome de nacemento de Roparz Hemon (1900–1978), estudoso e escritror bretón.
* Constantin de Grimm, ilustrador de *Vanity Fair* , de pseudónimo "Nemo".
* Nemo Ramjet, pseudónimo do artista e escritor CM Kosemen.

## Personaxes de ficción 
* Capitán Nemo, nas novelas de Jules Verne *Vinte mil leguas baixo o mar* e *A illa misteriosa* (1870), e as súas adaptacións.
* Little Nemo, protagonista da banda deseñada *Little Nemo in Slumberland* de Winsor McCay (1905)
* Nemo, un peixe pallaso, na película *Buscando a Nemo* (2003) e na súa secuela *Buscando a Dory* (2016)
* Nemo, un personaxe secundario da novela de Charles Dickens *Bleak House* (1852)
* Nemo Nobody, o personaxe principal da película *Mr. Nobody* (2009)
* Quentin Nemo, un bruxo da novela *Orphans of Chaos* (2005)
* O xuíz Nemo, vilán principal do videoxogo *Disgaea 4*
* Nicolas Monroe "Nemo" Makalintal, un personaxe secundario da serie de comedia romántica filipina de 2018 *The One That Got Away*
* NEMO, personaxe xogador do videoxogo *Ace Combat.*
Richard Neal

**Richard Edmund Neal**, nado o 14 de febreiro de 1949, é un político estadounidense que exerceu como representante dos Estados Unidos no primeiro distrito do Congreso de Massachusetts desde 1989. O distrito, numerado como o segundo distrito de 1989 a 2013, inclúe Springfield, West Springfield, Pittsfield, Holyoke, Agawam, Chicopee e Westfield, e é moito máis rural que o resto do estado. Membro do Partido Demócrata, Neal é o decano da delegación de Massachusetts na Cámara de Representantes dos Estados Unidos desde 2013, e tamén é o decano das delegacións da Cámara de Nova Inglaterra.
Fisión

**Fisión** pode facer referencia a:

* Fisión binaria ou bipartición, forma de repodución celular.
* Escisión, dun organismo completo.

* Fisión nuclear, do núcleo dun átomo.

* Secesión
Piscina Rosario Dueñas

A **Piscina Rosario Dueñas** é unha piscina municipal que se atopa en Ourense, e que destaca por ser unha das catro piscinas olímpicas de Galicia xunto coa piscina municipal de Riazor (A Coruña), a piscina olímpica municipal de Lieiro (Cervo), e o Complexo deportivo Rías do Sur (Pontevedra). Esta piscina é o fogar e sede do Club Natación Pabellón Ourense xunto ca Piscina Pedro Escudero (25m).

## Historia 
A piscina creouse coa construción do Pavillón dos Remediosinaugurado o día 1 de xuño de 1969 co partido de baloncesto correspondente á Final de Copa entre o Real Madrid e o Joventut de Badalona. No ano 1981 a Corporación Municipal decidiu que a piscina do Pavillón dos Remedios levase o nome da nadadora Rosario Dueñas, (Ourense, 1960), que chegou a ser campioa galega. Unha explosión de propano na súa casa do barrio ourensán das Lagoas detivo a súa carreira deportiva no ano 1979.

## Notas
José Eiriz Fernández

**José Eiriz Fernández**, nado en Buenos Aires cara a 1909 e finado en Lugo o 7 de agosto de 1942, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Labrego en Sabadelle (Chantada). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido. Foi detido o 16 de maio de 1939 coas súas irmás Luisa e Aurora. Xulgado en Lugo por rebelión militar na causa 767/38 con Antonio Fontao Montenegro e Jesús Pereira Cuñarro, foi condenado á pena de morte. Foi executado en Lugo no monte de tiro de San Cibrao o 7 de agosto de 1942. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en decembro de 1942.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo

* Expediente procesual de José Eiriz Fernández
Piscina olímpica municipal de Lieiro

A **Piscina olímpica municipal de Lieiro** é unha piscina olímpica situada en Lieiro (Cervo) e que destaca por contar cunha das catro piscinas olímpicas de Galicia xunto coa piscina municipal de Riazor (A Coruña), o Complexo deportivo Rías do Sur (Pontevedra), e a piscina Rosario Dueñas (Ourense). 
A piscina olímpica construíuse no ano 1998 e axúdase da colaboración de Alcoa para o quecemento da auga.

## Notas
Club Natación Xove

O **Club Natación de Xove** é un club galego fundado o 20 de febreiro de 1989 na vila de Xove, e que é representativo da Mariña Lucense e na actualidade ten súa sede na piscina municipal de Xove.

## Notas
Ramiro Rodríguez Díaz

**Ramiro Rodríguez Díaz**, nado en Sabadelle (Chantada) cara a 1896 e finado en Lugo o 30 de xuño de 1941, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Veciño de Sabadelle. Foi detido en 1941 acusado de atraco a man armada e asasinato do garda civil Rogelio González Coldeiro. Xulgado en Lugo por adhesión á rebelión o 25 de xuño de 1941 na causa 422/41, xunto con Salvador Gil Moure, Jesús López Suárez, Carlos Quintana Vázquez, Marcelino Sánchez Iglesias, Jaime González Fernández e Álvaro Vázquez N., foi condenado a pena de morte. Foi executado en Lugo o 30 de xuño de 1941 xunto con Carlos Quintana Vázquez, Ramiro Rodríguez Díaz, Jaime González Fernández e Álvaro Vázquez N.. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en decembro de 1942.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Silvio Torres Díaz

**Silvio Torres Díaz**, nado en Ourense cara a 1913 e finado en Ourille (Verea) o 29 de agosto de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Irmán de Salud Torres Díaz. Chofer en Ourense, no Couto. Militante do PCE. Foi detido en abril de 1933 xunto con José Romualdo Iglesias por opoñerse a un desafiuzamento na rúa Dous de Maio. Na folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido en outubro xunto coa súa irmá Salud por repartir panfletos instando aos soldados á rebelión. Volveu ser detido a principios de novembro como medida preventiva ante os rumores de folga. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi paseado o 29 de agosto con Julio González Álvarez, Amadeo López Bello e Eloy Romero Luis e o seu cadáver apareceu en Poza das Ras (Ourille).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Amadeo, Eloy, Julio e Silvio (Poza das Ras, 29.08.1936)
Animal Planet

***Animal Planet*** (tradución literal: *Planeta Animal*) é unha canle de televisión de pago con sede nos Estados Unidos de América e emitida tamén en América Latina. En portugués brasileiro tamén foi chamado ***Animal Planet Brasil***. Creada o 1 de outubro de 1996, a rede dedícase principalmente a series e documentais sobre animais salvaxes e animais domésticos. A canle pertence á *Warner Bros.* *Discovery.*

A canle foi orixinalmente unha empresa conxunta con *BBC Worldwide* e favorecía a programación educativa como os documentais sobre a natureza. En 2008, *Animal Planet* adoptou unha dirección de programación con énfase nas representacións agresivas e depredadoras de animais, así como un aumento de documentais e programas de realidade tras investigacións e ocupacións relacionadas cos animais. *Animal Planet* recibiu outra renovación en outubro de 2018, volvendo a unha dirección máis orientada á programación familiar.

En xaneiro de 2016, aproximadamente 91.603.000 fogares recibiron Animal Planet.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Animal Planet Australia
* Animal Planet Alemaña
* Planeta animal Brasil
* Animal Planet América Latina
* Animal Planet do sueste asiático
* Animal Planet Reino Unido
* Animal Planet Estados Unidos
Christine Nöstlinger

**Christine Nöstlinger**, nada en Viena o 13 de outubro de 1936 e finada o 28 de xuño de 2018, foi unha escritora austríaca coñecida polos seus libros infantís. Recibiu un dos premios Astrid Lindgren do Consello das Artes Sueco en 2003, o principal premio de literatura infantil, pola súa contribución á "literatura moza e adulta no sentido máis amplo". Recibiu o premio Hans Christian Andersen pola súa "duradeira contribución á literatura infantil" en 1984 e ata 2012 era unha das tres persoas que recibiu ambos os premios internacionais.

## Traxectoria 
Nöstlinger naceu en Viena e, segundo as súas propias palabras, foi unha nena salvaxe e rabiosa. Tras acabar o instituto quixo converterse en artista e estudo artes gráficas na Academia de Artes Aplicadas de Viena. Traballou uns anos como artista gráfica antes de casar co xornalista Ernst Nöstlinger, co que tivo dúas fillas.

A maioría da produción de Nöstlinger estivo dedicada á literatura infantil, mais tamén escribiu para a televisión, a radio e os xornais. Na súa obra centrouse nas necesidades da infancia, cun ton antiautoritario. Foi coñecida por discutir temas como a raza, o xénero, a sexualidade e a nacionalidade.
## Obra 
O seu primeiro libro foi *Die feuerrote Friederike*, publicado en 1970, que ela mesma ilustrou.
### Obra traducida ao galego 
**Das Austauschkind*, 1982: *Intercambio cun inglés*, Planeta & Oxford.
**Einer*, 1971: *Un*, Edicións Xerais de Galicia.
**Gretchen hat Hänschen-Kummer*, 1983: *Gretchen preocúpase*, Oxford University Press.
**Gretchen mein Mädchen*, 1988: *Gretchen, miña nena*, Oxford University Press.
**Gretchen Sackmeier. Eine Familiengeschichte*, 1981: *Unha historia familiar*, Oxford University Press.
**Liebe Oma, deine Susi*, 1986: * Querida avoa... A túa Susi*, SM.
**Liebe Susi, lieber Paul*, 1998: *Querida Susi, querido Paul*, Editorial Galaxia.
**Stundenplan*, 1975: *Horario de clase*, Editorial Galaxia.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Literatura infantil
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* [http://bibliotraducion.uvigo.es/bibliotraducion/autores_ver.php?autor=1587 ] na Biblioteca da Tradución Galega.
Eloy Romero Luis

**Eloy Romero Luis**, nado en Vilardevós o 7 de decembro de 1907 e finado en Ourille (Verea) o 29 de agosto de 1936, foi un farmacéutico e político galego.

## Traxectoria 
Orfo de nai e pai, finados na gripe de 1918. Era o maior dos catro irmáns que foron acollidos polo tío da súa nai Eloy Luis André. Eloi Romero estudou Farmacia na Facultade de Ciencias da Universidad Central, licenciándose en 1931. Farmacéutico en Leiro, foi presidente do Colexio de Farmacéuticos de Ourense dende o 22 de xaneiro de 1935, en substitución de Luis Fábrega Coello. En 1936 foi reelixido, pero renunciou ao cargo.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 29 de xullo e ingresou na Prisión Provincial de Ourense. Ordenouse o seu traslado á prisión de Celanova o 10 de agosto, onde ingresou o día 11. Foi procesado por excitación á rebelión na causa 217/36 xunto con Agustín Baladrón Carrera, Manuel Fernández Meira e Luis Gómez Giráldez, e xulgados en Ourense o 19 de agosto. Sobresido, foi posto a disposición gobernativa. O 28 de agosto unha orde da Comandancia Militar da praza de Celanova dada polo tenente de Carabineros Adolfo Pousa sacounos a el e a Silvio Torres Díaz da prisión do mosteiro de Celanova. Foi paseado con Julio González Álvarez, Amadeo López Bello e Silvio Torres Díaz o 29 de agosto e o seu cadáver apareceu en Poza das Ras (Ourille). Incoáronlle expediente de responsabilidades políticas en agosto de 1938.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Amadeo, Eloy, Julio e Silvio (Poza das Ras, 29.08.1936)
* Máis sobre Eloy Romero Luis, o farmacéutico asasinado na Poza das Ras
Jesús Romero Álvarez

**Jesús Romero Álvarez**, nado en Leiro cara a 1885, foi un carpinteiro, sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Carpinteiro en Barzamedelle (Bieite). Presidente da Sociedade de Oficios Varios de Leiro, na folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido por "manifestarse desfavorablemente en contra del Estado" xunto co secretario da sociedade Ginés Alemparte Alén e outros veciños. Foron liberados días despois. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Leiro en marzo, na nova corporación presidida por Manuel Fernández Neira.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Procesado en decembro de 1939, foi xulgado en Ourense por auxilio á rebelión o 21 de febreiro de 1940. Foi condenado a 20 anos e un día de prisión. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en maio de 1940. Satisfeita a sanción, recuperou a libre disposición dos seus bens en maio de 1942.
## Notas
Club Natación Pabellón Ourense

O **Club Natación Pabellón Ourense** (**CNPO**) é un club deportivo galego con base na cidade de Ourense no que se practica a natación e o tríatlon. O club creouse no 1971 e ten base no Pavillón dos Remedios, que conta coa piscina olímpica Rosario Dueñas e coa piscina Pedreo Escudero. O CNPO organiza cada ano dende o 1972 o Trofeo Pedro Escudero, o torneo de natación máis antigo de Galicia e un dos grandes clásicos do calendario polideportivo autonómico no que compiten nadadores galegos e portugueses. 

## Logros 
O club foi representado por deportistas internacionais como a olímpica Paula Carballido, Jose M. Regueiro, Alberto Taboada, Iria Álvarez, Marcos Vila, Daniel Caamaño, Laura Pimentel, David Dacuña, Joaquín Abascal, Yago López, Santiago Castellanos ou Aitor Grande.

## Notas
Te Wheke-a-Muturangi

miniatura|404x404px| Escultura que mostra a Kupe (suxeitando un remo), con dúas criaturas mariñas aos seus pés.Na mitoloxía maorí, ***Te Wheke-a-Muturangi*** é un cefalópodo monstruoso destruído na baía de Whekenui, Canle Tory ou en Patea polo navegante Kupe.

O cefalópodo era unha mascota ou familiar de Muturangi, un poderoso tohunga de Hawaiki. Non obstante, o *wheke* era unha criatura salvaxe e un gardián.

Cando Kupe chegou a Nova Zelandia, atopou o monstro mariño en Castlepoint. O cefalópodo xigante fuxiu a través do estreito de Cook, e foi perseguido por Kupe a través da canle Tory. Alí tivo lugar unha gran batalla, e cando o polbo parecía estar a piques de fuxir, Kupe cortoulle os brazos coa súa aixola, matándoo (Tregear 1891: 184, 620).

Nas tradicións do pobo Ngāti Ranginui de Tauranga, *Te Wheke-a-Muturangi* foi asasinado polo seu antepasado Tamatea, e non está asociado con Kupe. O etnólogo neozelandés David Simmons suxeriu que esta pode ser a tradición máis auténtica, e que a asociación con Kupe só se atopa en fontes problemáticas (Simmons 1976).

Outra teoría para *Te Wheke-a-Muturangi* afirma que o nome en realidade refírese ás moitas rutas de navegación centradas en Raiatea con tentáculos que chegan polo Pacífico polo menos ata os bordos do Triángulo Polinesio (Tetahiotupa 2009). Na tradición oral da Polinesia Francesa este polbo tamén se coñece como "Taumata-Fe  -Fa  -Hau" (Gran Kraken da Prosperidade) e "Tumu-Ra  -Fenua" (Comezo-do-Ceo-e-Terra).

## Na cultura popular occidental 
* O Museo de Historia Natural de París expón un exemplar de lura xigante plastinizado chamado *Wheke*.

## Véxase tamén 
* En Hawai, *Kanaloa* é simbolizado pola lura ou *hee* .
* Kupe
* Lura xigante
* A lura xigante na cultura popular
* Monstro mariño
* Polinesia

### Bibliografía 
* DR Simmons, *The Great New Zealand Myth: a study of the discovery and origin traditions of the Maori* ( Reed Publishing : Wellington) 1976.
* ER Tregear, *Diccionario comparativo maorí-polinesio* ( Lyon e Blair: Lambton Quay), 1891, 184, 620.
Tiroperoxidase

A **tiroperoxidase** (TPO), tamén chamada **peroxidase da tiroide** ou **ioduro peroxidase**, é un encima que se expresa principalmente na tiroide, onde se segrega no coloide da tiroide. A tiroperoxidase oxida ións ioduro para formar átomos de iodo para a súa adición a residuos do aminoácido tirosina da tiroglobulina para a produción das hormonas tiroides tiroxina (T4) e triiodotironina (T3). En humanos, a tiroperoxidase está codificada no xene ***TPO*** do cromosoma 2.

## Reacción catalizada 
150px|L-Tirosina + I− + H+ + H2O2 ⇒ 150px|3-Iod-L-Tirosina + 2 H2O

O ioduro oxídase a radical iodo, o cal reacciona inmediatamente coa tirosina, formando unha molécula de 3-iodotirosina (ou 3-iod-L-tirosina).

150px|3-Iod-L-Tirosina + I− + H+ + H2O2 ⇒ 150px|3,5-Diiod-L-Tirosina + 2 H2O

O segundo átomo de iodo engádese de maneira similar ao intermediario da reacción 3-iodotirosina.

## Función 
[miniatura|300px|[Síntese das hormonas tiroides, na que a tiroperoxidase realiza o paso da *oxidación* que se ve na parte do centro esquerda da imaxe.]]

O iodo inorgánico entra no corpo principalmene como ioduro, I−. Despois de entrar na célula folicular tiroide do folículo tiroide, por medio do simportador de Na+/I− (NIS) do seu lado basolateral, o ioduro é trasladado a través da membrana apical da célula ao coloide da tiroide por medio da pendrina, despois do cal a tiroperoxidase oxida o ioduro a iodo atómico (I) ou iodinio (I+). A "organificación do iodo," a incorporación do iodo na tiroglobulina para a produción de hormonas tiroides, é non específico; é dicir, non hai un intermediario unido á tiroperoxidase, senón que a iodación ocorre por medio de especies reactivas do iodo liberadas da tiroperoxidase (TPO). As reaccións químicas catalizadas pola tiroperoxidase ocorren na superficie externa da membrana apical e están mediadas polo peróxido de hidróxeno.

## Estimulación e inhibición 
A tiroperoxidase é estimulada pola hormona estimulante da tiroide (TSH), que regula á alza a expresión xénica.

A tiroperoxidase é inhibida por fármacos tioamidas, como o propiltiouracilo e o metimazol. En ratas de laboratorio cunha captación insuficiente de iodo, a xenisteína demostrou que inhibe a tiroperoxidase.

## Importancia clínica 
A tiroperoxidase é un epítopo frecuente de autoanticorpos en enfermidades autoinmunes tiroides, e ditos anticorpos denomínanse anticorpos anti-TPO. Isto está xeralmente asociado coa tiroidite de Hashimoto. Así, pode utilizarse o título de anticorpos para avaliar a actividade da doenza en pacientes que desenvolveron tales anticorpos.

## Uso diagnóstico 
En inmunohistoquímica diagnóstica a expresión da tiroperoxidase pérdese no carcinoma de tiroide papilar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Piscina municipal de Xove

A **piscina municipal de Xove** e unha piscina que se atopa no concello de Xove, e que foi inaugurada como parte do Complexo do Centro Cívico de Xove. É un punto de referencia da actividade deportiva da Mariña Lucense, xa que foi a primeira da comarca sendo inaugurada o 19 de decembro de 1987. A piscina esta xestionada directamente polo Concello.

## Notas
Antonio Fontao Montenegro

**Antonio Fontao Montenegro**, coñecido como **París** e **Diógenes**, nado en Asturias cara a 1887 e finado en 1950, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Francisco Fontao e Vicenta Montenegro. Xastre ambulante, e tamén dedicado á reparación de reloxos e máquinas de coser en Bandomil (Couto, Taboada). Foi xulgado por ameazas na Audiencia de Lugo en xullo de 1935. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en Lugo o 10 de marzo de 1939. Xulgado en Lugo por rebelión militar na causa 767/38 con José Eiriz Fernández e Jesús Pereira Cuñarro, foi condenado a 12 anos de prisión. Cumpriu condena na Prisión Provincial de Lugo, de onde saíu en liberdade condicional o 8 de agosto de 1942. En 1948 o xuíz de Chantada publicou unha requisitoria como procesado por homicidio no sumario 68/1948. Foi novamente procesado na Causa 13/1949 de Vigo por agresion a forza armada. Finou en 1950.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo

* Expediente procesual de Antonio Fontao Montenegro
Pays d'Auge

O '''Pays d'Auge'* (, literalmente *Terra de Auga''), **Auge** pe **Bro-Auge** en bretón, é unha zona de Normandía, situada entre os departamentos de Calvados e Orne (ademais dunha pequena parte do de Eure), unha antiga provincia do Reino de Francia. A cidade principal é Lisieux.

## Xeografía 
O Pays d'Auge divídese nos seguintes cantóns : Cantón de Cabourg, Cantón de Dozulé, Cantón de Trouville Deauville, Cantón de Honfleur, Cantón de Troarn, Cantón de Cambremer, Cantón de Pont-l'Évêque, Cantón de Blangy-le -Château, Cantón de Mézidon-Canon, Cantón de Lisieux, Cantón de Saint-Pierre-sur-Dives, Cantón de Livarot, Cantón de Orbec, Cantón de Trun, Cantón de Vimoutiers, Cantón de Exmes e Cantón de Gacé.

## Economía 
A paisaxe desta zona considérase típica de Normandía &#x2014; agrícola e produtora de produtos lácteos e mazás. Destaca polos seus queixos, especialmente Camembert (denominado así por un lugar do Pays d'Auge), Livarot e Pont-l'Évêque, tamén nomes de vilas.

O Pays d'Auge recibiu o status de ''appellation d'origine contrôlée*

(denominación de orixe) pola súa sidra e *calvados'' (licor co nome do departamento de Calvados).

## Cultura 
O dialecto normando do Pays d'Auge coñécese como Augeron. O Pays d'Auge está clasificado como Terra de Arte e Historia polo Ministerio de Cultura de Francia.

## Véxase tamén 
* Paul Bunel
Julian Steward

**Julian Haynes Steward**, nado o 31 de xaneiro de 1902 e finado o 6 de febreiro de 1972, foi un antropólogo e arqueólogo estadounidense que creou o que el mesmo chamou o *método da ecoloxía cultural*.

## Traxectoria 
Nado en Washington D.C., non mostrou especial interese pola antropoloxía até os dezaseis anos e ingresou *no Deep Springs College* de Serra Nevada, Estados Unidos de América, entidade encargada da formación de novos políticos. Neste ambiente entrou en contacto coas tribos indíxenas Shoshone e Paiute, o que espertou o seu interese pola antropoloxía. Comezou os seus estudos nesta disciplina na Universidade de Berkeley en 1925, graduándose en 1929 cun estudo sobre "pallasos cerimoniais" entre os indios americanos.

En 1935 Steward comezou a participar no Bureau of Indian Affairs do que obtivo importantes reformas para esta comunidade e realizou traballos arqueolóxicos tanto en América do Norte como América do Sur.

A súa principal contribución á antropoloxía son os seus estudos para revisar a teoría da evolución baixo o modelo de ecoloxía cultural e evolución multilineal presentado na súa obra *Theory of Culture Change: The Methodology of Multilinear Evolution* (1955).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Basin-Plateau Aboriginal Sociopolitical Groups* (1938)
* *Handbook of the South American Indians* (1946-1950)
* *Theory of Culture Change: The Methodology of Multilinear Evolution* (1955)
* *Cultural Causality and Law. A Trial Formulation of Early Civilization (*1949*)*
Nomenclatura IUPAC

É a nomenclatura dos compostos químicos elaborada pola IUPAC. A Unión Internacional de Química Pura e Aplicada, coñecida polo acrónimo **IUPAC** do seu nome en inglés (*International Union of Pure and Applied Chemistry*), é a autoridade universalmente recoñecida en nomenclatura e terminoloxía química.

## Estrutura organizativa 
A organización conta con dous órganos encargados desta actividade: a "División VIII", dedicada á "Nomenclatura e representación de estruturas" e a "Comisión Interdivisional de Terminoloxía, Nomenclatura e Símbolos". 

## Actividades 
Unha das principais actividades da IUPAC é o desenvolvemento de recomendacións para o establecemento dunha nomenclatura e terminoloxía inequívoca, uniforme e coherente para campos científicos específicos. Estas recomendacións poden adoptar a forma de: glosarios de termos para disciplinas químicas específicas; definicións de termos relacionados cun grupo de propiedades; nomenclatura dos compostos químicos e as súas clases; terminoloxía, símbolos e unidades para un campo específico: clasificacións e usos de termos para un campo específico, e convencións e estándares prácticos para a presentación de datos en campos específicos.

## Publicación e acceso ás recomendacións 
As recomendacións publícanse na revista científica *Pure and Applied Chemistry* e están dispoñibles publicamente o ano seguinte á súa publicación. Tamén se inclúen na base de datos en liña da IUPAC un ano despois da publicación na revista.

### Recursos adicionais 
A información sobre terminoloxía tamén está dispoñible a través dos libros da IUPAC, unha colección de sete libros coñecidos pola súa cor distintiva.

## Áreas de nomenclatura 
Hai dúas áreas principais:

* Nomenclatura química dos compostos inorgánicos (Red Book; Libro Vermello)
* Nomenclatura química dos compostos orgánicos (Blue Book; Libro Azul) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Elemento químico
* Fórmula química
* Nomenclatura
* Química analítica
* Química inorgánica
* Química orgánica
* Química física
* Táboa periódica
* Unidade de masa atómica

### Ligazóns externas 
* Unión Internacional de Química Pura e Aplicada (IUPAC) - Páxina oficial en galego do International Science Council (ISC); a IUPAC é membro do ISC desde 1922.