Zara Yaqob

'''Zar'a Ya'qob** ou **Zera Yacob''' (ge'ez ዘርአ:ያዕቆብ ''zar'ā yāʿiqōb* "Semente de Jacob," moderno *zer'un yā'iqōb'') nado en 1399 e finado o 26 de agosto de 1468, foi '** (19 ou 20 de xuño de 1434–1468) de Etiopía (nome real **Kwestantinos I, ''' ge'ez ቈስታንቲኖስ *qʷastāntīnōs* ou **Constantino I**), e membro do da dinastía solomónica. Nado en Tilq, na provincia de Fatagar (agora parte da rexión Oromia, preto do río Awash), Zara Yaqob foi o fillo máis novo de Dawit I e a súa raíña máis nova, Igzi Kebra.

O experto británico en Etiopía, Edward Ullendorff, expuxo que Zara Yaqob "foi incuestionabelmente o gobernante máis grande de Etiopía vera desde Ezana, durante o apoxeo do poder aksumita, e ningún dos seus sucesores no trono – exceptuando só os emperadores Menelik II e Haile Selassie &#x2013; pódense comparar con el."

Paul B. Henze repite a tradición de que os celos do seu irmán máis vello Tewodros I forzou os membros da corte a levar Zara Yaqob a Tigray onde foi criado en segredo, e educado en Axum e no mosteiro de Debre Abbay. Aínda que admitindo que esta tradición "é inavaliábel para dar unha base relixiosa á carreira de Zar'a-Ya'iqob", Taddesse Tamrat rexeita esta historia como "moi improbábel nos seus detalles." O profesor observa que Zara Yaqob escribiu no seu *Mashafa Berhan* que "foi traído da prisión real do Monte Gishan só na véspera da súa ascensión ao trono."

## Reinado 
Cando morreu o emperador Dawit, o seu irmán máis vello Tewodros ordenou confinar Zara Yaqob en Amba Geshen (arredor de 1414). A pesar disto, os partidarios de Zara Yaqob mantivérono como candidato perenne a emperador. Axudouno a rápida sucesión ao trono dos seus irmáns máis vellos nos seguintes 20 anos, que o deixaron como o candidato cualificado de máis idade. David Buxton sinala o efecto que a súa reclusión forzada tivo na súa personalidade, "privado de todo contacto con persoas normais ou vida normal." Empuxado a unha posición de liderado "sen experiencia nos asuntos de estado, [Zara Yaqob] veuse á fronte dun reino que bulía de conspiracións e rebelións, unha Igrexa esnaquizada polas herexías, e inimigos exteriores que constantemente ameazaban con inavadir." Buxton continúa,
: Nas circunstancias era dificilmente posíbel para o novo rei mostrar adaptabilidade ou tolerancia ou habilidade diplomática, as cales son o froito dunha longa experiencia en relacións humanas. Enfrontado a unha situación desesperada e caótica manexouna, polo contrario, con severa determinación e implacábel ferocidade. Cara ao fin da súa vida, sen o afecto e a lealdade mesmo da súa corte e da súa familia deveu unha figura solitaria, illado por sospeitas e desconfianzas. Mais, a pesar de todo, o nome deste gran defensor da fe é un dos máis memorábeis na historia etíope.
A pesar de que converteuse en emperador en 1434, Zara Yaqob non foi coroado até 1436 en Axum, onde residiu por tres anos. Non era infrecuente que os gobernantes etíopes aprazaran a súa coroación até máis tarde.

Xa emperador, Zara Yaqob casou coa princesa Eleni, quen convertérase do islam antes do seu matrimonio. Eleni era a filla do rei de Hadiya, un dos reinos sidamas ao sur do río Abay. A pesar de que non puido darlle fillos, Eleni converteuse nunha política poderosa. Cando saíu á luz unha conspiración que implicaba un dos seus *bitwoded* (cobselleiro maior), Zara Yaqob reaccionou nomeando para o cargo as súas dúas fillas, Medhan Zamada e Berhan Zamada. Segundo a Crónica do seu reinado, o emperador tamén nomeou as súas fillas e sobriños como gobernadores de oito das súas provincias. Estes nomeamentos non foron exitosos.

Derrotou Badlay ad-Din, o sultán de Adal na Batalla de Gomit en 1445, o cal consolidou o seu control sobre os reinos sidamas do sur, así como os reinos musulmáns débiles máis aló o río Awash. Campañas similares no norte contra os agaw e os falasha non foron tan exitosas.

Despois de presenciar unha luz brillante no ceo (que a maioría de historiadores identificaron como o cometa Halley, visíbel en Etiopía en 1456), Zara Yaqob fundou Debre Berhan e fíxoo a súa capital durante o resto do seu reinado.

Nos seus últimos anos, Zara Yaqob deviño máis despótico. Cando Takla Hawariat, abade de Dabra Libanos, criticou as bouras es asasinatos de Yaqob, o emperador deu unha boura ao propio abade e meteuno no cárcere, onde morreu após poucos meses. Zara Yaqob convenceuse dunha conspiración en 1453, o cal levouno a accións máis brutais. Deveu cada vez máis convencido de que a súa muller e fillos tramaban contra el, e bateu moitos deles. Seyon Morgasa, a nai do futuro emperador Baeda Maryam I, morreu por estes malos tratos en 1462, o cal levou a unha ruptura total entre fillo e pai. Finalmente as relacións entre as dous recompuxéronse, e Zara Yaqob publicamente designou Baeda Maryam como o seu sucesor.

## Igrexa etíope 
Cando Zara Yaqob chegou ao trono, a Igrexa etíope estaba dividida sobre o asunto da observancia do Sabbath desde aproximadamente un século. Un grupa, leal aos bispos coptos, cría que o día de descanso tería que ser observado só en domingo, ou Gran Sabbath; outro grupo, os seguidores de Ewostatewos, crían co seu fundador que tanto o orixinal Sabbath do sétimo día Sabbath (e dicir o sábado, ou Sabbath menor) e o domingo terían que ser observados.

O emperador tivo éxito en persuadir dous bispos exipcios recentemente chegados, Mikael e Gabriel, para que aceptasen un compromiso que apuntase a restaurar a harmonía coa Casa de Ewostatewos, como eran coñecidos os seguidores de Ewostatewos. Á vez, fixo esforzos para pacificar a Casa de Ewostatewos. Aínda que os ewostatianos aceparon o compromiso por 1442, os dous bispos exipcios só aceptárono no Concilio de Debre Mitmaq en Tegulet (1450).

O emperador Zara Yaqob tamén continuou como defensor do patriarca de Alexandría. Cando ouviu en 1441 da destrución do mosteiro exipcio de Dabra Mitmaq polo sultán Jaqmaq, chamou a un período loito e enviou unha forte carta de protesta ao sultán. Recordou a Jaqmaq que tiña súbditos musulmáns que trataba ben, e advertiuno de que tiña o poder de desviar o Nilo, mais que non o facía polo padecemento humano que causaría. Jaqmaq respondeu con agasallos para tranquilizar a rabia de Zara Yaqob, mais refusou reconstruír o as igrexas coptas destruídas.

Segundo Richard Pankhurst o emperador tamén foi "reputadamente un autor de renome" que contribuíu á literatura etíope con tres importantes obras teolóxicas. Unha foi o *Mahsafa Berha* ("O Libro da Luz"), unha exposition das súas reformas eclesiásticas e unha defensa das súas crenzas relixiosas; o outros foron o *Mahsafa Milad* ("O Libro da Natividade") e o *Mahsafa Selassie* ("O Libro da Trindade").

## Asuntos estranxeiros 
Zara Yaqob enviou unha misión diplomática a Europa (1450), liderado por un siciliano, Pietro Rombulo, que anteriormente tivera éxito nunha misión á India, especificamente pedindo traballo cualificado. Rombulo primeiro visitou a papa Nicolao V, mais o seu obxectivo definitivo era a corte de Afonso V de Aragón, quen respondeu favorabelmente. O Concilio ecuménico de Florencia (1438–1445) declarou que Zara Yaqob era o lendario rei Preste Xoán.

## Referencias