Salvador de Madariaga

**Salvador de Madariaga Rojo**, nado na Coruña o 23 de xullo de 1886 e finado en Locarno (Suíza) o 14 de decembro de 1978, foi un diplomático, escritor, historiador e pacifista galego. Durante a Segunda República Española foi ministro de Instrución Pública e de Xustiza en 1934. De pensamento liberal e europeísta, logo do inicio da guerra civil española exiliouse no Reino Unido. Durante a guerra fría foi un activo militante en contra do comunismo soviético, así como un opositor da ditadura franquista; só retornou a España logo da morte de Franco. Membro de número da Real Academia Española e a Real Academia de Ciencias Morales y Políticas, como escritor cultivou diversos xéneros: ensaio histórico e político, crítica literaria, novela, biografía ou poesía, entre outros.

Foi nomeado en ata nove ocasións ao Premio Nobel da Paz, aínda que non o gañou en ningunha delas, así como un dos cofundadores, en 1949, do Colexio de Europa.

## Traxectoria 
### Infancia e mocidade 
[miniatura|esquerda|Placa no lugar de nacemento de Salvador de Madariaga, na [rúa do Orzán da Coruña]]
Salvador de Madariaga naceu o 23 de xullo de 1886 na cidade da Coruña. Nado no seo dunha familia numerosa e de longa tradición militar, Salvador foi un dos once fillos do coronel Darío José de Madariaga e de María Ascensión Rojo. Foi criado na Coruña pola súa nai, xa que o seu pai fora destinado a Cuba, estudando no instituto da cidade herculina.

Cando tiña 12 anos o seu pai regresou de Cuba e a familia trasladouse a Madrid, onde estudou no Instituto Cardenal Cisneros. como formación para a ocupación tradicional da súa familia, o exército. ata conseguir a súa graduación en 1911. Nos anos que permaneceu na capital francesa moveuse nun ambiente de estudantes internacionais, no que coñeceu á que sería a súa muller, a historiadora escocesa Constance Archibald. Ese mesmo ano, logo de impresionar coas súas capacidades na conferencia, conseguiu un posto permanente na sede que a Sociedade de Nacións tiña en Xenebra (Suíza), comezando a traballar primeiramente en temas técnicos e posteriormente en desarme. En anos posteriores seguiría ascendendo dentro da organización, ata abandonala en 1927

Cando se produciu a proclamación da Segunda República o 14 de abril de 1931 Madariaga encontrábase realizando unha xira de conferencias por Iberoamérica. participando na redacción da nova Constitución que debía aprobar o réxime republicano. un dos asistentes ao Congreso da Haia de 1948 e cofundador en 1949 do Colexio de Europa na cidade belga de Bruxas. En 1952 foi nomeado ao Premio Nobel de Literatura e, de novo, ao da Paz. Foi presidente de honra da revista *Ibérica*, onde publicou numerosos artigos, e do Congreso pola Liberdade da Cultura, que editaba a revista *Cuadernos*.

En 1962 foi un dos principais organizadores da reunión de diferentes sectores antifranquistas no marco do Congreso do Movemento Europeo en Múnic, reunión que o réxime denominou «Contubernio de Múnic». En 1968 obtivo o «Premio Mariano de Cavia» polo artigo «*La espada y el espíritu*» en novembro de 1970, xa con 84 anos, contraeu matrimonio en segundas nupcias coa súa secretaria Emilia Rauman Szeleky, de orixe húngaro, e en 1973 obtivo o premio Carlomagno por «*unha vida adicada a un labor e un pensar europeísta de excelente cuño*».

### Últimos anos 
[miniatura|esquerda|Madariaga e [José Antonio Jáuregui en 1972, en Oxford.]]
Residente en Suíza desde 1972 ata o seu falecemento, logo da morte de Franco volveu a España, en 1976, asumindo formalmente o seu asento na Real Academia Española —cun discurso titulado *De la belleza de la ciencia*— pois tiña sido electo en maio de 1936, e na Real Academia de Ciencias Morais e Políticas. Despois de recibir a Gran Cruz de Afonso X o Sabio en xullo de 1978; o 13 de decembro dese mesmo ano faleceu na cidade suíza de Locarno. O 13 de outubro de 1991 as súas cinzas foron botadas, xunto coas da súa muller, ás augas do océano Atlántico, fronte á súa cidade natal, A Coruña.

## Pensamento 
Pertencente á denominada «xeración do 14», Madariaga afirmou en *A la orilla del río de los sucesos*, que «como liberal que son, dou importancia mínima ao económico, mediana ao político e a máxima ao humano» e describiríase a si mesmo como «liberal organicista». Admirador da Institución Libre de Enseñanza, foi inscrito por Gonzalo Fernández de la Mora nun «humanismo antiutilitario».

Anglófilo, foi considerado «un dos precursores da idea de Europa» e defendeu unha concepción ampla e inclusiva do que territorialmente debería formar parte dela, entendendo a esta en calquera caso máis como unha «idea» que como un continente xeográfico; Europa, organizada nun modelo federalista, debería ter ademais voz propia e independente no contexto internacional fronte ao papel hexemónico dos Estados Unidos e a Unión Soviética. Julián Gorkin destacou de Madariaga «o seu europeísmo construtivo».

Madariaga, anticomunista, oposto de xeito «frontal» ao socialismo marxista, antifranquista e descrito como un «liberal clásico moderado», en *Anarquía o jerarquía* expuxo un concepto denominado «democracia orgánica unánime», na que o Estado non toleraría folgas ou sindicatos e restrinxiría o dereito a voto. Logo de finalizar a segunda guerra mundial defendeu posicións monárquicas para España —encarnadas na figura de Juan de Borbón— e contrarias ao sufraxio universal. O seu pensamento, que recibiu críticas da esquerda española durante a Segunda República, ten sido descrito por Pedro Carlos González Cuevas como elitista e burgués. Segundo recolle Herbert R. Southworth, Ricardo de la Cierva tería proposto a Madariaga —cuxos ataques a diversos políticos socialistas foron empregados como propaganda por parte do réxime— e a José Antonio Primo de Rivera como os principais inspiradores do programa político de Franco.

Destacáronse as súas ideas a favor da paz, a súa defensa da discusión da Constitución de 1931 dunha «renuncia á guerra como instrumento de política nacional» —que terminaría constituíndo o sexto artigo do documento—, e os seus intentos por lograr unha paz arbitrada polo Reino Unido para a guerra civil, ademais de ser proposto ao Premio Nobel correspondente en dúas ocasións, se ben algúns autores o describen como «internacionalista non pacifista»; de Madariaga, que apoiou unha «invasión» da Cuba comunista, Juan Carlos Pereira sinala que a evolución do seu pensamento tería comportado o abandono dalgunhas das súas ideas máis pacifistas. Paul Preston destacou trazos idealistas e «quixotescos» en Madariaga e as súas obras deixaron traslucir certa nostalxia pola época do Imperio español.

## Obras 
miniatura|Placa en lembranza de Salvador de Madariaga en Oxford, Reino Unido.
Madariaga publicou notables ensaios sobre a historia de España e o seu papel no mundo. Escribiu libros sobre Don Quixote, Cristovo Colón e a historia de Hispanoamérica; na súa obra empregou o francés, o castelán e o inglés. Desenvolveu un labor notable redactando artigos colaborando antes do estoupido da guerra civil en publicacións como *España*, *El Imparcial*, *La Publicidad*, *El Sol*, *La Pluma*, *Ahora* ou *La Vanguardia*, amais de traballar na radio, xa no exilio, co programa fixo *Temas de actualidad* da BBC e en Radio París. Na súa faceta de historiador, García Cárcel descríbeo como un «outsider», coas súas obras neste campo adscribibles a unha metodoloxía propia do ensaio.

O seu primeiro libro publicado foi *La guerra desde Londres*, sobre a primeira guerra mundial, aparecido contra o ano 1917, e no que facía unha crítica do Imperio alemán, debuxándoo como paradigma do autoritarismo e confrontándoo á «liberdade» defendida polos Aliados. Máis tarde escribiu *The genius of Spain*, publicado en 1923 en inglés, e en 1924 en castelán co título *Semblanzas literarias*. Durante a súa etapa como profesor en Oxford, a finais da década de 1920, escribiu un ensaio sobre psicoloxía das nacións, publicado en inglés en 1928 por Oxford University Press baixo o título *Englishmen, Frenchmen, Spaniards* e en castelán en 1929 como *Ingleses, franceses, españoles* por Espasa-Calpe.

### Ensaios políticos 
* *La guerra desde Londres* (1917)
* *Discursos internacionales* (1934)
* *Anarquía o jerarquía* (1935)
* *¡Ojo, vencedores!* (1954)
* *General, márchese Vd* (1959)
* *De la angustia a la libertad* (1955)

### Outros ensaios 
* *Ensayos angloespañoles* (1922)
* *Semblanzas literarias contemporáneas* (1923) (publicado orixinalmente como *The Genius of Spain*)
* *Guía del lector del Quijote* (1926)
* *Ingleses, franceses, españoles* (1929)
* *El Hamlet de Shakespeare* (1949)
* *Bosquejo de Europa* (1951)
* *Presente y porvenir de Hispanoamérica* (1953)
* *Retrato de un hombre de pie* (1956)
* *De Galdós a Lorca* (1960)
* *El Quijote de Cervantes* (1962)
* *Memorias de un federalista* (1967)

### Novelas 
[miniatura|Busto de Salvador, feito polo seu irmán [Emilio Madariaga|Emilio.]]
* *La jirafa sagrada* (1925)
* *El enemigo de Dios* (1926)
* *El corazón de piedra verde* (1942)
* *Ramo de errores* (1952)
* *Los fantasmas* (1952)
* *Los dioses sanguinarios* (1952)
* *Fe sin blasfemia* (1952)
* *La camarada Ana* (1954)
* *Guerra en la sangre* (1956)
* *Una gota de tiempo* (1958)
* *El semental negro* (1961)
* *Sanco Panco* (1963) 

### Poesía 
* *Romances de ciego* (1922)
* *La fuente serena* (1927)
* *Elegía en la muerte de Unamuno* (1937)
* *Elegía en la muerte de Federico García Lorca* (1938)
* *Rosa de cieno y ceniza* (1942)
* *Romances por Beatriz* (1955)
* *La que huele a Tomillo* (1959)
* *Poppy* (1965)

## Madariaga - College Europe Foundation 
En 1998 creouse por iniciativa de antigos alumnos do Colexio Europa a Madariaga - College Europe Foundation, unha fundación que promove a visión dunha Europa unida traballando a prol dun mundo máis pacífico.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* }}
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Nova sobre os nomeamentos ao Premio Nobel de Salvador de Madariaga 
* Instituto Universitario de Estudos Europeos Salvador de Madariaga.