Musofáxidos

Os **musofáxidos** (**Musophagidae**), que significa literalmente 'comedores de plátanos', a maioría xeralmente chamados turacos, son unha familia de aves. Son aves semicigodáctilas, xa que poden mover a súa cuarta deda (a externa) adiante e atrás. A segunda e terceira dedas, que sempre apuntan cara a adiante, están unidas entre si nalgunhas especies. Os musofáxidos a miúdo teñen cristas prominentes na cabeza e colas longas; os turacos son notables polos seus peculiares e exclusivos pigmentos que lles dan brillantes cores verdes e vermellas ás súas plumas.

Tradicionalmente, este grupo foi asociado cos cucos na orde Cuculiformes, pero a taxonomía de Sibley-Ahlquist elevou este grupo a unha orde propia chamada **Musophagiformes**. Foron propostos como ligazóns entre o hoatzín e as outras ordes de aves, pero isto foi posteriormente discutido. Análises xenéticas recentes apoian fortemente darlle categoría de orde a Musophagiformes.

Os musofáxidos son paxaros arbóreos de mediano tamaño endémicos da África subsahariana, onde viven en bosques e sabanas. O seu voo é débil, pero poden desprazarse rapidamente polo dosel arbóreo. Aliméntanse principalmente de froitas e en menor medida de follas, gromos e flores, ocasionalmente comen insectos, caracois e lesmas. Como suxire o seu nome, encántanlles os plátanos e poden ser domesticados como para podelos alimentar á man. Tamén comen uvas e papaia.

Son aves gregarias que non migran senón que se moven en grupos familiares de ata 10 individuos. Moitas especies de musofáxidos son ruidosas, e algunhas son coñecidas polas súas penetrantes chamadas de alarma, que alertan á demais fauna da presenza dun predador ou cazador. Os musofáxidos constrúen grandes niños de paus nas árbores, e poñen 2 ou 3 ovos. Os xoves nacen cunha grosa capa de penuxe e cos ollos abertos ou case abertos.

## Morfoloxía 
miniatura|dereita|Femia de *Corythaixoides leucogaster*.

A maioría dos turacos son aves de medio tamaño (unha excepción é o *Corythaeola cristata*) de longas colas e ás curtas e arredondadas. A súa lonxitude vai de 40 a 75&nbsp;cm. O seu voo é débil, pero son grandes trepadores e poden moverse axilmente nas ramas e a través da vexetación. Os xuvenís teñen garras nas ás que lles axudan a gabear. O seu pé é peculiar, xa que a cuarta deda pode ser movida cara a parte de atrás do pé ata case tocar a primeira deda, ou movida para achegala ás segunda e terceira dedas. Malia esta flexibilidade normalmente colocan a deda en ángulo recto con respecto ao eixe do pé.

A plumaxe dalgúns grupos de musofáxidos é principalmente gris e branca. Pero os turacos máis típicos teñen rechamantes cores, xeralemnte azuis, verdes ou púrpuras. A cor verde dos turacos procede da turacoverdina que posúen, que é o único pigmento realmente verde coñecido nas aves. Outras cores "verdes" das aves son en realidade unha combinación de pigmento amarelo e certos carotenoides, xunto coa estrutura física prismática da propia pluma, que dispersa a luz dun modo especial e lles dá un ton azul. As ás dos turacos conteñen o pigmento vermello turacina, a diferenza doutras aves nas cales a cor vermella se debe a carotenoides. Ambos os pigmentos derivan de porfirinas e só se coñecen polo momento nos Musophagidae, pero é probable que a pouco estudada turacoverdina teña derivados noutras aves. A incidencia da turacoverdina para a vida do animal segundo os hábitats é de grande interese para os científicos, xa que está presente nas especies de turacos de bosque pero ausente en especies que viven na sabana e nas acacias.

## Evolución e sistemática 
O xénero fósil *Veflintornis* atopouse en estratos do Mioceno medio de Grive-Saint-Alban (Francia). Foi nomeado como *Apopempsis* por Pierce Brodkorb en 1971, pero este nome xa se utilizaba para uns escaravellos desde 1903. *"Apopempsis" africanus* (do Mioceno inicial de Kenya) podería pertencer tamén a este xénero.

Outro material fósil de posibles musofáxidos de Exipto e tamén de depósitos do Oligoceno tardío de Gaimersheim (Alemaña) e do Mioceno medio de Grive-Saint-Alban e Vieux-Collonges (de Francia ambos).

### Especies 
As especies de Musophagidae, en secuencia taxonómica, son:

**Orde Musophagiformes** Seebohm 1890
* **Familia Musophagidae** Lesson 1828 [Apopempsidae Brodkorb, 1971b; Veflintornithidae Kašin, 1976] 
** Xénero †*Veflintornis* Kašin 1976 [*Apopempsis* Brodkorb 1971 non Schenkling 1903]
*** †*V. meini* (Ballmann 1969) Kašin 1976 [*Musophaga meini* Ballmann 1969; *Apopempsis meini* (Ballmann 1969) Brodkorb 1971]
*** †*V. africanus* (Harrison 1980) [*Musophaga africanus* Harrison 1980; *Apopempsis africanus* (Harrison 1980)]
** Subfamilia Corythaeolinae
*** Xénero *Corythaeola* Heine 1860
**** *Corythaeola cristata* (Vieillot 1816) Heine 1860
** Subfamilia Criniferinae
*** Xénero *Criniferoides* Roberts 1926
**** *Criniferoides leucogaster* (Rüppell 1842) Roberts 1926
*** Xénero *Corythaixoides*
**** *Corythaixoides concolor*
**** *Corythaixoides personatus*
*** Xénero *Crinifer*
**** *Crinifer piscator* (Boddaert 1783)
**** *Crinifer zonurus* (Rüppell 1835)
** Subfamilia Musophaginae
*** Xénero *Gallirex*
**** *Gallirex johnstoni*
**** *Gallirex porphyreolophus*
*** Xénero *Pseudopoetus*
**** *Pseudopoetus macrorhynchus* (Fraser 1839)
*** Xénero *Musophaga*
**** *Musophaga violacea* Isert 1788
**** *Musophaga rossae* Gould 1852
*** Xénero *Menelikornis*
**** *Menelikornis leucotis* (Rüppell 1835)
*** Xénero *Tauraco*
**** *Tauraco bannermani* (Bates 1923)
**** *Tauraco leucolophus* (Heuglin 1855)
**** *Tauraco erythrolophus* (Vieillot 1819)
**** *Tauraco persa* (Linnaeus 1758)
**** *Tauraco corythaix* (Wagler 1827)
**** *Tauraco livingstonii* Gray 1864
**** *Tauraco fischeri* (Reichenow 1878)
**** *Tauraco schuettii* (Cabanis 1879)
**** *Tauraco schalowi* (Reichenow 1891)
**** *Tauraco hartlaubi* (Fischer & Reichenow 1884)
**** *Tauraco ruspolii* Salvadori 1896

## Interaccións cos humanos 
As brillantes plumas carmesís dos turacos estaban moi cotizadas como símbolos de status da realeza e xefes de toda África, como, por exemplo, nas familias reais swazi e zulú.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  (French with English abstract)
* International Turaco Society (Magazines 1993–2012), also website 2001, www.turacos.org
* Mlíkovský, Jirí (2002): *Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe*. Ninox Press, Prague.  PDF fulltext
* 
*  Supplementary Material

### Ligazóns externas 
* International Touraco Society
* Vídeos de Turaco  en Internet Bird Collection