open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A Perfect Getaway

***A Perfect Getaway*** é un filme estadounidense dirixido por David Twohy que se estreou no 2009.

## Sinopse 
Cliff e Cydney son unha parella aventureira que está pasando a súa lúa de mel nunha das máis marabillosas e illadas praias de Hawai. Cren ter atopado o paraíso nas súas terras salvaxes e sendeiros solitarios, ata que se atopan cun asustado grupo de excursionistas que falan sobre o horrible asasinato dunha parella de casados nas illas, e comezan a preguntarse se quizais deberían volverse. Indecisos sobre que facer, Cliff e Cydney únense a outras dúas parellas, Nick e Gina e Kale e Cleo, e é cando as cousas comezan a ir de mal a peor. Lonxe da civilización ou de poder ser rescatados, cada un deles empeza a sentirse ameazado, sen saber xa en quen confiar. O paraíso convértese nun inferno terreal onde dá comezo unha batalla brutal pola supervivencia.

## Personaxes 
* Steve Zahn como Cliff/Rocky
* Timothy Olyphant como Nick
* Milla Jovovich como Cydney
* Kiele Sanchez como Gina
* Marley Shelton como Cleo
* Chris Hemsworth como Kale
* Anthony Ruivivar como Chronic
* Dale Dickey como Earth Momma
* Peter "Navy" Tuiasosopo como Supply Guy
* Wendy Braun como Debbie Mason

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en RottenTomatoes
Xogos Paralímpicos de Verán

Os **Xogos Paralímpicos de Verán** son a competición olímpica para atletas con discapacidades físicas, mentais e sensoriais. Isto inclúe discapacidades motoras, amputacións, cegueira e parálise cerebral.

A súa denominación débese á intención de diferencialos dos Xogos Paralímpicos de Inverno, adicados aos deportes de inverno, que se practican no xeo e a neve. A pesar diso, os xogos non se levan necesariamente a cabo en verán, dependendo a estación da cidade na que se realice o eventos.

Dende 1988 os Xogos Paralímpicos de Verán son organizados pola mesma cidade que organiza os Xogos Olímpicos de Verán dese ano, celebrándose un tempo despois destes.

## Edicións celebradas 
## Medalleiro histórico 
Tralos xogos de 2012, o medalleiro histórico é:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Comité Paralímpico Internacional
Refuxio de Torrebarrio

O **refuxio de Torrebarrio** é un refuxio de montaña situado na localidade de Torrebarrio, no concello de San Emiliano (León, España). Situado a unha altitude de 1.280 metros, atópase nas proximidades de Peña Ubiña (2.417 m.). Foi inaugurado en 2010 e é propiedade da Federación Galega de Montañismo.

## Características
O refuxio dispón de 30 liteiras corridas, así como luz eléctrica, auga quente, lugar para cociñar e cheminea.

## Actividades
*Sendeirismo
*Montañismo
*Escalada
*Esquí de montaña
*Mountain bike

## Ascensións
*Peña Ubiña (2.417 m.)
*Peña Ubiña Pequena (2.197 m.)
*Fontán (2.417 m.)
*Peña Cerreos (2.111 m.)

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Refuxios da FGM
Parque Natural do Moncayo

O **Moncayo** (do latín , polo aspecto do cumio cando está cuberto de neve), é un dos enclaves naturais máis importantes da comunidade de Aragón.

## Xeografía
Con 2.316 metros de altitude, domina un extenso territorio e é a máxima elevación do sistema ibérico, separando as estepas do Val do Ebro e os páramos de Castela. A súa altitude e o brusco desnivel favorecen a aparición de diversos ecosistemas: dende restos de glaciares no cumio ata densos boscos de faias, carballos, bidueiros e Teixos ata praderías alpinas. Presenta dúas caras ben diferenciadas: a norte máis fría de húmida está cuberta por fragas atlánticas (grazas á influencia dos ventos do norte) e a sur de clara paisaxe mediterránea con abundancia de barrancos e de relevo agreste.
A fauna é variada: dende xabaril, corzos ou porco teixos, pasando polo voitre leonado, aguias reais, bufos e a charrela entre as aves. Os valores naturais deste contorno serviron para que se incluíra o Moncayo coma Sitio Natural de interese Nacional no 1927. Posteriormente reclasificouse coma Parque natural cunha superficie de 9.848 hectáreas englobando ó anterior Parque Natural da Devesa do Moncayo e unha serie de lugares de alto valor ecolóxico non incluídos anteriormente. Na zona destaca o Mosteiro cisterciense de Veruela.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*http://www.rednaturaldearagon.com/default.aspx?FolderID=41
*O Parque Natural do Moncayo na Web da Comunidade de Aragón 
*O Parque Natural de Moncayo da Web da Deputación de Zaragoza
Xogos Paralímpicos de Londres 2012

Os **Xogos Paralímpicos de 2012** foron os décimo cuartos Xogos Paralímpicos de Verán e celebráronse dende o 29 de agosto ata o 9 de setembro de 2012 na cidade de Londres, Reino Unido, logo de que a capital británica gañara a votación para acoller os Xogos Olímpicos e os Xogos Paralímpicos de 2012. Houbo 1,6 millóns de entradas dispoñibles cunha taxa de vendas estimada do 63%.

No seu informe de avaliación o Comité Olímpico Internacional sinalou que "Coa súa rica historia, as capacidades do Deporte Paralímpico británico están entre as mellores da historia".

Os xogos incluíron atletas con diversas discapacidades físicas e sensoriais, tales como a parálise cerebral, amputacións e cegueira. Esta foi a primeira vez dende a edición do ano 2000, onde os deficientes mentais retornaron aos Xogos.

## Proceso de selección 
A cidade organizadora dos Xogos Olímpicos de Verán acolleu tamén os Xogos Paralímpicos de Verán, como se viña facendo dende 1988 e como se acordou formalmente polo Comité Olímpico Internacional no 2001. Logo da cuarta e última rolda de votacións na 117ª sesión do COI celebrada en Singapur, o dereito a organizar os Xogos Paralímpicos de Verán no 2012 foi para Londres.

## Países participantes 
Nos Xogos Paralímpicos de Londres 2012 participaron os seguintes comités paralímpicos nacionais:

## Deportes 
Nos 11 días de competición disputáronse as seguintes probas:

## Sedes 
Dos vinte deportes Paralímpicos, nove xogáronse no Parque Olímpico de Londres que foi construído especialmente para os Xogos Olímpicos e Paralímpicos:

* Atletismo
* Ciclismo en ruta
* Fútbol 5
* Fútbol 7
* Goalball
* Natación
* Esgrima en cadeira de rodas
* Rugby en cadeira de rodas
* Tenis en cadeira de rodas
* Tiro con arco
	 											 
O *Centro de Exposicións ExCeL* acollerá seis deportes máis:

* Baloncesto en cadeira de rodas
* Boccia
* Halterofilia
* Judo
* Tenis de mesa
* Voleibol sentado

Os eventos de tiro tivo lugar nos *Royal Artillery Barracks* en *Woolwich* e o ciclismo en ruta no Regent's Park, no centro de Londres. O Grenwich Park hospedou os eventos de equitación, a *Weymouth and Portland National Sailing Academy* os de vela e o Ethon Dourney os de remo

## Calendario 
## Medalleiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sito web dos Xogos Paralímpicos de Londres 2012
* Sito web do Comité Paralímpico Internacional
Anthony Ruivivar

**Anthony Michael Ruivivar**, nado en Honolulu o 4 de novembro de 1970, é un actor hawaiano, famoso por interpretar o paramédico Carlos Nieto na serie de televisión *Third Watch*.

## Traxectoria 
O pai de Ruivivar é de ascendencia filipino-española e a súa nai é alemá-escocesa. A súa aparencia física levouno a interpretar personaxes hawaianos, filipinos ou latinos. Ruivivar tamén fala castelán, o cal tamén emprega na serie pola que é mellor coñecido, *Third Watch*.

## Filmografía 
### Cine 
### Televisión 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Estalagmita

miniatura|250px|Estalagmita.

Unha **estalagmita** (do grego σταλαγμίτης *stalagmítēs*, de σταλαγμίας *stalagmías*, "gota") é un tipo de espeleotema (depósito de minerais que se forman por precipitación química) que se forma no solo dunha cova nunha zona calcaria debido á decantación de solucións e a deposición de carbonato cálcico. A formación correspondente no teito da cova coñécese como estalactita. Se ambas as formacións, enfrontadas, crecen o suficiente como para encontrarse, o resultado denomínase *columna* ou *piar*.

A formación de estalagmitas ocorre só baixo certas condicións de pH no interior da caverna.

A estalagmita máis alta do mundo encóntrase na *cova de Zhin Jin*, China, e ten 70 m de altura.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Schabdach, Hardy (1998): *Die Sophienhöhle im Ailsbachtal – Wunderwelt unter Tage*. Verlag Reinhold Lippert, Ebermannstadt. ISBN 3-930125-02-1.

### Outros artigos 
* Carso
* Cova
* Covas de Galicia
* Espeleoloxía
* Estalactita

### Ligazóns externas 
* Cova de El Soplao, Cantabria (España)  Consultada o 06/09/2012.
* The Virtual Cave. Stalagmites  Consultada o 06/09/2012.
Jörð

Na mitoloxía nórdica, **Jörð** (islandés "terra", antigo nórdico *jǫrð*, anglicizado como **Jord** ou **Jorth**; tamén chamado **Jarð** no antigo nórdico do leste), é unha deidade feminina. É a nai de Thor e a personificación da Terra. **Fjörgyn** e **Hlóðyn** son considerados outros nomes para chamar a Jörð.

## Etimoloxía 
*Jörð* é a palabra común para *terra* no antigo nórdico, e dela derivan tódalas formas nas linguas escandinavas modernas; islandés *jörð*, feroés *jørð*, danés, sueco e noruegués *jord*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de deuses xermánicos
Sabón

O topónimo **Sabón** pode referirse a:

;En Galiza
***Sabón**, lugar da parroquia de Oseiro, no concello de Arteixo.

;Poligono industrial de Galiza
***Polígono industrial de Sabón**, zona industrial situada na parroquia de Oseiro, no concello de Arteixo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Carlos Soria Fontán

**Carlos Soria Fontán**, nado en Ávila o 5 de febreiro de 1939, é un alpinista español.

Está inmerso no reto de ser a persoa de máis idad en alcanzar o cume das 14 montañas máis altas do mundo. É o único alpinista que escalou nove montañas de máis de 8.000 metros despois de cumprir os 60 anos, e é a persoa máis veterana na historia que ascendeu con éxito ao K2 (con 65 anos), Broad Peak (con 68 anos), Makalu (con 69 anos), Gasherbrum I (con 70 anos) e Manaslu (con 71 anos).

## Ascensións a oitomiles 
# Nanga Parbat (8.125 m), Paquistán, 1990
# Gasherbrum II (8.035 m), China/Paquistán, 1994
# Cho Oyu (8.201 m), China/Nepal, 1999
# Everest (8.848 m), China/Nepal, 2001
# K2 (8.611 m), China/Paquistán, 2004
# Shisha Pangma (8.027 m), Tíbet, 2005
# Broad Peak (8.047 m), China/Paquistán, 2007
# Makalu (8.465 m), China/Nepal, 2008
# Gasherbrum I (8.068 m), China/Paquistán, 2009
# Manaslu (8.156 m), Nepal, 2010
# Lhotse (8.516 m), China/Nepal, 2011

## Historial deportivo 
* 11 cumes de máis de 8.000 metros.
* Persoa de máis idade na historia que fixo cume no K2 (8.611 metros), Broad Peak (8.047 metros), Makalu (8.463 metros), Manaslu (8.163 metros) e Lhotse (8.516 metros)
* Único alpinista no mundo que escalou nove montañas de máis de 8.000 metros despois de cumprir os 60 anos.
* Primeira persoa no mundo en facer cume no Dome Khang (7.260 metros).
* Ascensión aos 7 cumes máis altos dos 7 continentes, reto que culminou con máis de 70 anos: Elbrus (Europa, en 1968), McKinley (América do Norte, en 1971), Aconcagua (América do Sur, en 1986), Everest (Asia, en 2001), Mont Vinson (Antártida, en 2007), Carstensz (Oceanía, en 2010) e Kilimanjaro (África, en 2010).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Facebook oficial de Carlos Soria
* YouTube oficial de Carlos Soria
Amon F1

**Chris Amon Racing**, tamén coñecido simplemente como **Amon**, foi un equipo de Fórmula 1 fundado polo piloto neozelandés Chris Amon. Competiu como un equipo privado no Gran Premio de Italia de 1966, e como construtor na tempada de Fórmula Un de .

## Antecedentes 
Chris Amon fixo o seu debut en Fórmula 1 en , pilotando para o equipo privado de Reg Parnell. Logo de atoparse sen un asento para , participou nun Brabham BT11 (Brabham BT11) propulsado por un motor BRM de 2 litros no Gran Premio de Italia de 1966, baixo a librea "Chris Amon Racing". Coa maioría dos outros coches con motores de 3 litros, Amon loitou na cualificación e non puido cualificar para a grella de saída.

Desde  ata , Amon pilotou para Ferrari, March Engineering e Matra Sports, gañando varias carreiras de F1 fóra de campionato mentres desenvolveu unha reputación de mala sorte nas carreiras do Campionato do Mundo. Logo participou en  co pequeno equipo italiano Tecno. Pero alentado polo potencial sen explotar do chasis de Gordon Fowell, Amon intentou construír o seu propio auto de Fórmula Un en . O apoio financeiro veu de John Dalton, e o coche, deseñado por Fowell, seguia o deseño do Lotus 72 nalgunhas áreas da construción, cunha sofisticada suspensión de barra de torsión e radiadores laterais.

A empresa fracasou por completo. Amon cualificou, pero se retirou da primeira carreira do equipo no Gran Premio de España. Non tomou a saída en Mónaco. Tanto Amon como Larry Perkins non se clasificaron para o Gran Premio de Alemaña. Amon de novo non puido clasificarse para o Gran Premio de Italia e o equipo disolveuse logo da carreira, cando o diñeiro acabouse.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* F1 Rejects profile
The Hot Rock

***The Hot Rock*** é o cuarto álbum da banda estadounidense de indie rock Sleater-Kinney, editado o 23 de febreiro de 1999 a través do selo Kill Rock Stars.

O álbum marca un considerable cambio no son da banda, indo cara a un son máis indie rock en vez de ter unha sonoridade punk rock como os seus antecesores. As letras e o son do disco están fortemente influenciados pola música de The Go-Betweens.

"Get Up" foi publicado como sinxelo en 7" un mes antes do álbum, o 22 de xaneiro de 1999. A cara-b do sinxelo en vinilo é o tema "By The Time You're Twenty Five", mentres que a versión en CD inclue unha terceira canción, "Tapping". Estes dous temas non foron incluídos no CD de *The Hot Rock*. Un video musical (o primeiro da banda) foi filmado para "Get Up", baixo a dirección da escritora e artista Miranda July.

## Listaxe de cancións 
Todas as cancións compostas por Sleater-Kinney.
# "Start Together" - 2:38
# "Hot Rock" - 3:17
# "The End of You" - 3:20
# "Burn, Don't Freeze" - 3:19
# "God Is a Number" - 3:44
# "Banned from the End of the World" - 2:09
# "Don't Talk Like" - 3:04
# "Get Up" - 3:46
# "One Song for You" - 2:49
# "The Size of Our Love" - 3:12
# "Living in Exile" - 2:31
# "Memorize Your Lines" - 3:10
# "A Quarter to Three" - 4:03
Andrea Moda Formula

**Andrea Moda Formula** foi un equipo de Fórmula 1 que competiu durante a  tempada  de Fórmula 1. O seu fundador foi o deseñador de zapatos italiano Andrea Sassetti e o nome veu de Andrea Moda, a compañía de Sassetti. O equipo participou en nove Grandes Premios do Campionato Mundial, pero malia participar oficialmente con dous coches, en varias carreiras só logrou unha única cualificación.

## Orixes 
En setembro de 1991, Sassetti comprou o equipo Coloni de F1 despois de que non puidera pre-cualificar un coche para ningunha carreira ese ano. Os catro anos de historia de Coloni resultou en 14 saídas en 82 intentos. O equipo non cualificou ou pre-cualificou para unha carreira desde que Roberto Moreno saíu 15º no Gran Premio de Portugal de 1989, mentres o seu mellor resultado foi un 8º lugar de Gabriele Tarquini no Gran Premio do Canadá de 1988.

## Tempada 1992 
O equipo contratou ao expersoal de Coloni e fixo un trato con Simtek para correr cun coche que fora deseñado en 1990 para BMW. O coche Andrea Moda S921 foi equipado cun motor Judd V10, pero os coches non estaban preparados para o inicio da tempada en Suráfrica e Sassetti chegou cos vellos chasis de Coloni para os pilotos Alex Caffi e Enrico Bertaggia. O equipo foi excluído da proba por non pagar a fianza de 100.000 dólares como novo equipo no Campionato do Mundo, Sassetti argumentaba que non era un equipo novo e que se limitou a tomar o control do equipo Coloni e non formara un equipo novo. En México, o equipo chegou con todo o seu equipo, pero os coches seguían sendo construído e tampouco funcionou. No Gran Premio de San Marino de 1992, Roberto Moreno e Perry McCarthy foron nomeados como pilotos, pero McCarthy foi rexeitado por non ter a Super Licenza e Moreno non puido clasificarse. Non foi senón ata Mónaco que Moreno logrou cualificar un coche, pero retirouse cedo debido a un problema de motor. En Canadá o equipo estaba sen motores porque Sassetti non pagara a Judd. Moitas persoas deixaron o equipo nesta etapa e perdeuse o Gran Premio de Francia porque o seu camión estaba atrapado nun dos bloqueos dos camioneiros franceses.

Moreno e McCarthy loitaron a reo pero non lograron pre-cualificar para as carreiras dese verán, e en agosto, o equipo foi advertido pola FIA de que se enfrontaba á exclusión do campionato do mundo se non melloraba. McCarthy, en particular, rara vez tivo a oportunidade de precalificar o seu coche, o equipo carecía dos recursos para preparar dous coches correctamente, e era evidente que McCarthy era levado só para cumprir coa obrigación do equipo de presentar dous coches. No Gran Premio de Bélxica, Sassetti foi detido no paddock por falsificar facturas presuntamente e cando o equipo presentouse en Monza para o Gran Premio de Italia en setembro negóuselles a entrada do equipo no paddock, a FIA prohibiullo por desacreditar ao deporte.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Véxase tamén 
## Notas 
### Ligazóns externas 
* Andrea Moda profile on F1 Rejects
* Andrea Moda profile on Chequered Flag Motorsports
Antonio del Moral López

**Antonio del Moral López**, nado en Ciempozuelos o 7 de agosto de 1849 e finado na Coruña o 28 de xaneiro de 1924, foi un militar e político español.

## Traxectoria 
Fillo de José Benigno del Moral Galán, propietario rendista e de María de los Santos Ramona López Serrano. Cursou estudos militares no Real Colexio de Artillaría de Segovia onde ingresou en 1866. Na arma de artillaría alcanza os graos de tenente (nomeado por Real Orde de 27 de novembro de 1874), e capitán (por Real Orde de 25 de novembro de 1877) e participou nas escaramuzas no transcurso da Terceira Guerra Carlista que foron conformando o seu espírito liberal.

En 1878 casou con Clotilde Sanjurjo Flórez de Losada, filla dos VIII condes da Torre Penela, de ilustre familia coruñesa. Comenza entón o seu interese pola política, ingresando no Partido Liberal. Deputado por este partido na lexislatura de 1879 polo distrito da Coruña, volveu ser reelixido polo mesmo distrito en 1881 e foi designado o 24 de marzo de 1883 secretario do Congreso dos Deputados, posto que ocupou durante un ano. En 1884 foi elixido deputado polo distrito de Getafe. Vocal da xunta consultiva do Instituto Xeográfico e Estatístico dende 1884.

O triunfo do seu partido en setembro de 1885 fixo que o 15 de decembro de 1886 fora nomeado gobernador civil de Sevilla iniciando unha prolífica carreira como administrador público. O 17 de decembro de 1887 foi nomeado gobernador civil de Guipúscoa e en 1888 de Málaga de onde cesou en agosto de 1889. O novo triunfo liberal de decembro de 1892 fixo que lle encomendaran un posto en ultramar e foi nomeado Gobernador da Rexión Occidental da Illa de Cuba con sede en Santiago de Cuba o 6 de xaneiro de 1893. Previamente, e dende o ano 1890, ostentaba xa o grao de Comandante de Artillaría. As súas xestións na Rexión fixérono merecedor da confianza do Ministro de Ultramar Antonio Maura quen o promove ao cargo de Intendente Xeral da Illa de Cuba por Real Orde de 28 de setembro de 1893.

A súa xestión á fronte da facenda cubana foi moi relevante procedendo a unha reordenación dos ingresos por aduanas. Para tal efecto realizou unha mellora do sistema estatístico que produciu problemas no cobro dos impostos sobre o petróleo e o gas. Por esta xestión recibiu por Orde de 23 de xaneiro de 1894 a Gran Cruz da Orde de Isabel a Católica. Cesou na Habana o 5 de xullo de 1895 e regresou a España onde ocupou postos nas Cortes, abandonando xa postos de responsabilidade política.

Foi tamén deputado polo distrito da Coruña en 1886, 1891, 1896, 1898, 1899 e 1903. Tamén foi senador pola provincia da Coruña nas lexislaturas de 1888-1889, 1901-1902 e 1905-1907, sendo experto en delitos electorais.
## Vida persoal 
Casou o 26 de setembro de 1878 con Clotilde Sanjurjo Flórez de Losada e foi pai de José e María del Moral Sanjurjo, que casou con Raimundo Riestra Calderón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  (coord.) (2003): *Parlamentarios de Galicia. Biografías de deputados e senadores (1810-2003)*. Parlamento de Galicia e Real Academia Galega. Santiago de Compostela.

### Ligazóns externas 
* Ficha do Senado
Santiago y a ellos

***Santiago y a ellos*** foi un semanario editado en Santiago de Compostela en 1842.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico crítico, satírico, burlesco, de literatura y costumbres. Las letras, letras de cambio. Gallardo*, apareceu o 13 de febreiro de 1842. Saía os domingos. Fundado e elaborado por Antonio Romero Ortiz e José Rúa Figueroa, editábase nos obradoiros do libreiro e impresor José Núñez Castaño. Satirizou a literatura e os costumes da época, o que provocou a súa suspensión por orde gobernativa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Seidóns, Mañufe, Gondomar

**Seidóns** é un lugar da parroquia de Mañufe no concello pontevedrés de Gondomar, na comarca de Vigo. Segundo o INE, en 2025 tiña 86 habitantes (46 homes e 40 mulleres), o que supón un aumento en relación a 2011, cando tiña 81 habitantes.

Forma un enclave máis elevado e afastado do centro de Mañufe xunto cos barrios de Piquetes, A Costa e San Brais, contando dito enclave co 19% da poboación de Mañufe.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Mañufe
### Parroquias de Gondomar
## Notas
Järvenpään Haukat

O **Järvenpään Haukat** é un equipo de hóckey sobre xeo da localidade de Järvenpää (Finlandia). Foi fundado en 1979 e actualmente compite na II-divisioona, a cuarta categoría do hóckey sobre xeo finés, aínda que xogou na segunda categoría, a Mestis, dende a tempada inaugural ata a tempada 2005-06, cando rematou na derradeira praza da liga regular e descendeu á terceira categoría. Xoga os seus partidos como local no ST1-areena, un pavillón con capacidade para 1.312 espectadores.

## Xogadores 
### Xogadores destacados 
* Kimmo Kuhta
* Tero Leinonen
* Matias Loppi
* Patrik Lostedt
* Miikka Männikkö
* Samuli Piiroinen
* Kimmo Pikkarainen
* Jermu Porthen
* Riku Rahikainen
* Sami Ryhänen
* Mikko Strömberg
* Jaakko Suomalainen
* Jaska Vilen

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Jason Flemyng

**Jason Iain Flemyng**, nado o 25 de setembro de 1966 en Putney, Londres, é un actor inglés de cinema e televisión.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha na IMDb
Wag the Dog

***Wag the Dog*** é un filme estadounidense dirixido por Barry Levinson que se estreou en 1997.

## Sinopse 
Tras ser pillado in fraganti nunha situación escandalosa uns días antes da súa reelección, o presidente dos Estados Unidos decide inventar un conflito que desvíe a atención da prensa do seu erro. Un dos seus conselleiros ponse en contacto cun produtor de Hollywood para crear unha cortina de fume: unha guerra en Albania á que o presidente poida por fin heroicamente ante as cámaras de televisión.

## Personaxes 
* Dustin Hoffman como Stanley Motss
* Robert De Niro como Conrad Brean
* Anne Heche como Winifred Ames
* Denis Leary como Fad King
* Willie Nelson como Johnny Dean
* Andrea Martin como Liz Butsky
* Kirsten Dunst como Tracy Lime
* William H. Macy como Axente da CIA Charles Young
* John Michael Higgins como John Levy
* Suzie Plakson como Grace
* Woody Harrelson como Sarxento William "Zapato Vello" Schumann
* Michael Belson como O Presidente
* Suzanne Cryer como Amy Cain
* Jason Cottle como A.D.
* David Koechner como O Director
* Craig T. Nelson como Senador John Neal

## Galardóns e nomeamentos 
* 1997: 2 nomeamentos ó Oscar: Mellor actor (Dustin Hoffman) e guión adaptado.
* 1998: Nomeado ó Premios BAFTA: Mellor guión adaptado.
* 1997: 3 nomeamentos ós Globos de Ouro: Filme comedia, actor comedia e guión.
* 1997: National Board of Review: Mellor actriz secundaria (Anne Heche).
* 1998: Festival de Berlín: Oso de Prata - Premio Especial do Xurado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en RottenTomatoes
Marlon Wayans

**Marlon L. Wayans**, nado o 23 de xullo de 1972 en Nova York, estado de Nova York, é un actor, produtor, guionista, humorista e director de cine estadounidense.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Lenny Kravitz

**Leonard Albert "Lenny" Kravitz**, nado o 26 de maio de 1964 en Nova York, estado de Nova York, é un cantautor, instrumentista, cantante, compositor, letrista, produtor musical, actor e deseñador estadounidense.

## Discografía 
### Discos 
### Sinxelos 
## Xiras 
miniatura|300px|Kravitz e fans durante un concerto en Rock in Rio Madrid 2012.
* Let Love Rule World Tour 1990
* The Mama Said Tour
* Universal Love Tour.
* Circus Tour.
* The Freedom Tour.
* Lenny Tour.
* The Baptism Tour.
* Tour Celebrate
* Electric Church Tour: One Night Only.
* Get On The Bus Mini-Tour.
* Love Revolution Tour (2008).
* Rock in Rio
* LLR 20(09) Tour (2009).
* Black and White America Tour (2011).
* Personal Fest 2011 - Buenos Aires, Arxentina.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Alfonso Senra Bernárdez

**Alfonso Senra Bernárdez**, nado en Tui en 1877 e finado en Madrid o 10 de decembro de 1951, foi un avogado, xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Ricardo Senra Fernández. Estudou Dereito e trasladouse a Madrid. Colaborou nos xornais *El Imparcial*, *Diario Universal*, *La Época* e *La Nación*. Foi deputado na Deputación Provincial de Madrid representando o distrito de Hospital-Congreso, proclamado en sesión celebrada o 3 de maio de 1915. Subsecretario do Ministerio de Fomento de España, foi tamén Director Xeral de Minas, Metalurxia e Industrias Navais, cesando o 21 de setembro de 1923.

Nas eleccións de 1916 foi proclamado deputado polo distrito de Ordes. Nas eleccións de 1918 volveu ser elixido polo mesmo distrito e foi reelixido nas sucesivas eleccións ata 1923.

Avogado da Unión Patriótica, durante a Ditadura de Primo de Rivera foi membro da Asemblea Nacional Consultiva en dúas lexislaturas: 1927-1928 e 1928-1929. Foi vicepresidente primeiro do Ateneo de Madrid de 1926 a 1930, nomeado por Real Orde de 25 de xuño de 1926 na xunta presidida por José Soto Reguera.

No franquismo foi membro do Tribunal de Responsabilidades Políticas e asesor da Delegación Nacional de Xustiza e Dereito.

## Obras 
* *Laicismo y neutralidad en los hospitales*, 1913.
* *Del 10 de Agosto a la Sala Sexta del Supremo*, 1933.

## Recoñecementos 
* É fillo predilecto de Ordes dende o 15 de agosto de 1923. 
* A *rúa Real* de Ordes pasou a chamarse *Avenida Alfonso Senra*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sentenza do Tribunal Rexional de Responsabilidades Políticas de 28 de abril de 1941
Noel Blanco Mourelle

**Noel Blanco Mourelle**, nado na Coruña en 1984, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filoloxía Románica pola Universidade de Santiago de Compostela. Ten colaborado en revistas como *Dorna*, *A Trabe de Ouro* ou *A Caramuxa*, e como crítico literario en Radio Fene.

## Obra 
### Poesía 
* *Mecánicas celestes*, 2004, Deputación da Coruña.

## Premios 
* Premio de poesía Miguel González Garcés no 2004, por *Mecánicas celestes*.
Asturias de Oviedo

As **Asturias de Oviedo** fan referencia a unha comarca histórica, que se estendía desde o río Eo na parte occidental e ata a conca do río Deva na oriental, comprendendo todos os vales entre estes dous ríos desde a costa ata a cordilleira Cantábrica no sur. A capital estaba en Oviedo. Xunto ás de Oviedo existían tamén as Asturias de Santillana.

Comarca creada en 1230, por mor da reorganización territorial de Fernando III, cando os reinos de León e Castela se unen definitivamente. O territorio dos modernos concellos de Ribadeva, El Valle Altu de Peñamellera e El Valle Baju de Peñamellera, que ata entón dependía de Oviedo, pasa a formar parte do meiriñado castelán das Asturias de Santillana con capital en Santillana del Mar.

Esta comarca desaparece coa división territorial de España de 1833, creándose a provincia de Oviedo (actual provincia de Asturias). Os concellos de Ribadedeva e as dúas Peñamelleras volven formar parte de Asturias, da que foran separados en 1230.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Principado de Asturias
* Provincia de Oviedo
* Asturias de Santillana
Asturias de Santillana

[miniatura|320px|División do territorio da actual [Cantabria en meiriñados de maior ou menor entidade política real durante a Baixa Idade Media.]]
**Asturias de Santillana** é unha comarca histórica cuxo territorio estaba situado entre as actuais comunidades autónomas de Cantabria e Asturias. Abarcaría aproximadamente un territorio situado entre Santander e o concello de Llanes. Coñecida tamén como meiriñado e documentada desde o século XIII. Comprende a parte occidental de Cantabria (salvo Liébana que se constituía noutra comarca) incluíndo o val do río Saja e o do río Nansa. Os seus límites ían desde o concello de Llanes, ata o de El Astillero (na Baía de Santander), que dá paso ao meiriñado de Trasmiera. Polo sur chegaba ata a cordilleira Cantábrica. Todos os vales desta comarca son perpendiculares á costa.

O meiriño era o representante do rei e neste meiriñado vivía en Santillana del Mar (Cantabria), que é a capital de devandito territorio desde 1209. Para a súa vivenda foi construída unha torre gótica apartada do centro urbano orixinal, creando así un novo centro da vila, de carácter civil, ao redor da torre do meiriño. A finais do século XIV o gobernador pasa de ser un meiriño a ser substituído pola figura dun corrixidor.

No litoral do meiriñado atópanse as localidades de Santillana del Mar, Comillas e San Vicente de la Barquera. Cara ao oeste atópanse os vales do Saja e do Nansa.

Durante a Baixa Idade Media e o Antigo Réxime, as Asturias de Santillana estiveron dominadas por dúas grandes liñaxes nobiliarias: o dos Mendoza-de la Vega, Duques do Infantado, Marqueses de Santillana e o dos Manrique de Lara, Marqueses de Aguilar de Campoo, Condes de Castañeda.

Xunto ás de Santillana, existían tamén as Asturias de Oviedo con capital en Oviedo.

## Véxase tamén 
*Asturias de Oviedo

### Ligazóns externas 
*Poder económico e relacións sociais nas Asturias de Santillana nos séculos X e XI 
* Historia dos Meiriñados de Castela
Saturnino Aller Rodríguez

**Saturnino Aller Rodríguez**, nado en San Vicenzo de Aro (Negreira) o 16 de outubro de 1853 e finado en Ordes o 30 de abril de 1923, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Aller Carro, do Pazo da Casa da Vila en Castro (Mesía). Foi secretario de concello. Foi elixido deputado polo distrito de Ordes nas eleccións de 1905. Foi deputado provincial e presidente da Deputación da Coruña (1915-1919).

## Recoñecementos 
A corporación de Ordes púxolle en 1923 o nome de Avenida Saturnino Aller á vía que vai desde O Recreo ata o cruzamento principal, que despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 recibiu o nome de Avenida José Antonio.

## Vida persoal 
Era irmán de Domingo Enrique Aller Rodríguez e tío de Ramón María Aller Ulloa e Jesús Aller Ulloa, os seus herdeiros.

## Notas
Pablo Díaz

**Pablo Díaz Carro**, nado na Coruña o 8 de xuño de 1972, é un cantante, guitarrista profesional, compositor, profesor e investigador do folclore tradicional galego.

## Traxectoria
Diplomado en Graduado Social pola Universidade da Coruña. Desde moi novo estuda e ensina materias relacionadas co baile e a música tradicional: a gaita, o clarinete, percusións variadas (tambor, bombo ou pandeireta), e a voz. Forma parte de varios grupos de música tradicional e folk (Donaire, Ruote, Entrecaixas e Tátara Trío), participando como músico e cantante. Colaborou tamén con Susana Seivane ou Pablo Seoane. Foi músico acompañante en contacontos da editorial Kalandraka.

Ten escrito artigos sobre música tradicional en revistas e xornais, participando tamén no programa *Lume na palleira* da Radio Galega.
## Vida persoal
Casou con Olga Kirk, coa que comparte dous fillos tamén metidos no mundo do folclore.

## Obras publicadas
### Traballos individuais
**Tic Tac*, 2010, Kalandraka. Libro-disco con ilustracións de Marc Taeger.
**Toc Toc*, 2013, Editorial Galaxia. Libro-disco con ilustracións de Nuria Díaz.
**Xente miúda moita fartura*, 2014, CD autoeditado, con ilustracións de Nicolás Fernández.
**Tic Tac Toc*, 2016, Galaxia. Libro-disco
**Coas miñas mans*, 2018, Galaxia. Libro-disco.

### Traballos colectivos
**O Cancioneiro da Cabana de Bergantiños*, con Olga Kirk, 2012, Deputación da Coruña.

## Premios
* Premio Martín Codax da Música na categoría música infantil en 2014, por *Toc Toc*.
Ricardo Senra Fernández

**Ricardo Senra Fernández**, nado en Tui en 1846 e finado en Vigo o 20 de novembro de 1922, foi un político galego.

## Traxectoria 
Membro do Partido Liberal e amigo de Ángel Urzáiz, foi xefe superior de Administración. Foi alcalde de Vigo (1905, 1906-1909 e 1922) e deputado provincial.

Foi pai do xornalista e político Alfonso Senra Bernárdez.

## Notas
Río Tua

260px|miniatura|O río Tua en Mirandela
O **río Tua** é un río de Portugal, afluente da marxe dereita do río Douro, no territorio da Terra Quente do Nordeste Transmontano.

De entre os afluentes do río Tua, saliéntase a ribeira de Carvalhais, que xorde na marxe esquerda e cuxas orixes poden ser encontradas na vertente meridional da Serra da Nogueira.
A pesar de estar prevista desde 2007, a ETAR do Cachão aínda non tiña sido inaugurada en 2010.

## Liña do Tua 
O río pode ser contemplado nunha viaxe de comboio na Liña do Tua, entre Mirandela e a Estación de tren do Tua, na freguesía de Castanheiro. Unha liña que é actualmente utilizada polo Metro de Mirandela e corre o risco de ficar submersa se for construída a presa prevista desde 2008.

## Notas 
## Véxase tamén
Tacoma, Washington

**Tacoma** é unha cidade portuaria e urbana, sede do Condado de Pierce, localizada no estado estadounidense de Washington. Segundo o censo  en 2010 tiña 198.397 habitantes, cunha densidade de poboación de 1.540,66 hab/km².

## Historia 
Foi fundada na década de 1850, e incorporada o 12 de novembro de 1875. É coñecida como a "Cidade do Destino", porque a área foi escollida para ser o punto máis occidental do Pacífico Norte Ferroviario a finais do século XIX.

Tacoma foi habitada hai miles de anos polos indios norte-americanos, principalmente o pobo Puyallup, que vivían en asentamentos no delta do río Puyallup e chamou a área Squa-szucks. Foi visitado por exploradores europeos e americanos, incluíndo George Vancouver e Charles Wilkes, que nomeou moitos dos marcos costeiros.

## Xeografía 
thumb|left|Vista do porto de Tacoma e do Monte Rainier.
De acordo co United States Census Bureau, a cidade ten unha área de 161,5 km², onde 128,8&nbsp;km² están cubertos por terra e 32,7&nbsp;km² por auga.

A cidade está a 52&nbsp;km ao suroeste da cidade de Seattle e 50&nbsp;km da capital do estado, Olympia. É a segunda maior cidade na rexión de Puget Sound e a terceira máis populosa do estado.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Páxina oficial
Xan Carballa

**Xan Manuel Carballa Alonso**, nado en Vigo en 1960, é un xornalista galego.

## Traxectoria
Aínda que nado en Vigo en 1960 estudou maxisterio en Ourense. É autor dunha importante coleccións de fotografías do nacionalismo na Transición e ten catalogado un amplo arquivo de imaxes propias. Formou parte do grupo fundador do Obradoiro Galego de Audiovisuais. Comezou a colaborar como fotógrafo en *A Nosa Terra* a finais de 1977, incorporándose á redacción, como xornalista, en 1982. E 1984 cubriu o regreso a Galiza dos restos de Castelao. Entre 1984 e 1996 coordinou os suplementos monográficos *A Nosa Cultura*, dedicados aos principais autores da literatura galega, e a colección *A Nosa Historia*. Posteriormente foi director de Edicións A Nosa Terra (2004-2006) e subdirector do semanario entre 2007 e 2010.

Formou parte da Comisión de Comunicación do Consello da Cultura de 1990 a 2000 e da Comisión Técnica de Novos Medios da mesma institución. Participou regularmente no programa da Televisión Galega “Hai debate” (2005-2009) e foi colaborador habitual do suplemento de cultura *Luces* que se publicaba semanalmente na edición galega do diario *El País*. Tamén é editor en Engaiolarte.

## Obras
### Ensaio
**Biografía de Valentín Paz-Andrade* (2012). Vigo: Galaxia. 192 páxs. ISBN 978-84-9865-411-0.
* *Temos dereito a un futuro distinto. Conversas con Xavier Vence*. (2014). Engaiolarte Edicións. 218 páxs. ISBN 9788494238840.

### Edicións
**Antoloxía*, de Valentín Paz-Andrade (2012). Vigo: Galaxia. 168 páxs. ISBN 978-84-9865-418-9.

### Obras en colaboración
**Conversas con Francisco Carballo* (2002). Vigo: A Nosa Terra. Con Santiago Prol. 212 páxs. ISBN 9788496202412.
## Notas
Carlos Soria

**Carlos Soria** pode facer referencia a:

*Carlos Soria Fontán (1939–), alpinista español.
*Carlos Ernesto Soria (1949–2012), avogado e político arxentino.

## Véxase tamén
Giro de Italia 2012

A **edición 2012 do Giro de Italia** foi a número 95. Disputouse entre o 5 e o 27 de maio de 2012 sobre 3.499'1 km. A carreira partiu da localidade dinamarquesa de Herning e rematou en Milán. O gañador final desta edición foi o canadense Ryder Hesjedal, quen bateu ó catalán Joaquim Rodríguez na derradeira tirada contra o reloxo por tan só 16 segundos.

O italiano Matteo Rabottini fíxose coa clasificación da montaña, Joaquim Rodríguez coa dos puntos, Rigoberto Urán coa dos xoves, Martijn Keizer coa das metas volantes, Mark Cavendish coa da combatividade, e o equipo Lampre-ISD coa dos equipos.

## Etapas 
## Clasificación Xeral 
150px|miniatura|dereita|Ryder Hesjedal.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información oficial do Giro de Italia na Gazzetta
Aston Butterworth

**Aston Butterworth** é un construtor de Fórmula 2 do Reino Unido, durante os anos 1952-3, cando o campionato mundial de pilotos disputabase baixo as regulación da Fórmula 2. Participaron en catro Grandes Premios do Campionato do Mundo.

O proxecto foi promovido por Bill Aston, que decidiu construír un coche de Fórmula 2. O chasis era unha copia dun Cooper de Fórmula 2, equipado cun Motor boxer de 4 cilindros ideado por Archie Butterworth. O coche fixo o seu debut en abril de 1952 na Copa de Lavant en Goodwood, terminando oitavo con Aston ao volante. En maio, presentaron un segundo coche, pilotado por Robin Montgomerie-Charrington, que alcanzou o mellor resultado do equipo, un terceiro lugar en Chimay en xuño.

No Gran Premio de Alemaña de 1952 retirouse na segunda volta tras sufrir unha perda de presión de aceite. Aston continuou aparecendo nas carreiras durante a tempada , pero nunca houbo suficiente diñeiro para desenvolver o programa correctamente. Cando se introduciron as novas regulacións da F1 en , Aston-Butterworth deixou de participar.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Gerardo Neira Flórez

**Gerardo Neira Flórez**, nado en 1839 e finado na Pobra do Caramiñal o 10 de abril de 1913, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Ramón Neira Torre. Dono do Pazo de Saa en Sadurnín (Cenlle) e do pazo de Brandeso (en Brandeso, Arzúa). Casou con Eugenia Gasset Artime, irmá de Eduardo Gasset Artime. Foi secretario da Universidade de Santiago de Compostela. Foi elixido deputado polo distrito de Padrón nas eleccións de 1871 substituíndo ao seu cuñado Eduardo Gasset. En 1876 foi elixido polo distrito de Ordes. Foi gobernador civil de Ourense e Subsecretario do Ministerio de Graza e Xustiza. Foi membro activo da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Carta aos electores do distrito de Padrón (1871) en Galiciana
Interkosmos 12

**Interkosmos 12** (Интеркосмос 12 en ruso), tamén denominado **DS-U2-IK Nº 5**, foi un satélite artificial soviético lanzado o 31 de outubro de 1974 mediante un foguete Kosmos 3M desde o cosmódromo de Plesetsk.

## Características 
Interkosmos 12 foi o quinto membro da serie de satélites DS-U2-IK e estaba adicado ó estudo da ionosfera terrestre.

Interkosmos 12 estaba enmarcado dentro do programa de colaboración internacional Interkosmos entre a Unión Soviética e outros países. Foi inxectado nunha órbita inicial de 708&nbsp;km de apoxeo e 264&nbsp;km de perixeo, cunha inclinación orbital de 74,1 graos e un período de 94,1 minutos. Reentrou na atmosfera o 11 de xullo de 1975.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* DS-U2-IK
* Interkosmos 3
* Interkosmos 5
* Interkosmos 9
* Interkosmos 10
* Interkosmos 13
* Interkosmos 14
Arzani-Volpini

**Arzani-Volpini** (tamén coñecido como'' 'Scuderia Volpini**) era unha escudería italiana de Fórmula 1, fundada por Gianpaolo Volpini e o construtor de motores Egidio Arzani.

Volpini participou inicialmente nas clases baixas da Fórmula, como Fórmula Junior e a Fórmula 3. Volpini uniu forzas con Arzani en 1954, coa esperanza de entrar no Campionato Mundial de Fórmula 1. Con este fin, o equipo comprou o chasis da Scuderia Milano - Maserati de  para a tempada de Fórmula 1 de . O equipo mellorou o motor e a carrocería do coche. A fuselaxe foi construída por Carrozzeria Colli. Ía ser presentado no Gran Premio Valentino de 1955 por Mario Alborghetti, pero non se puido construír a tempo. O equipo fixo o seu debut no Gran Premio de Pau de 1955, onde Alborghetti sufriu un accidente fatal.

O equipo disputou só un Gran Premio do Campionato Mundial de Fórmula Un, o Gran Premio de Italia de 1955. O piloto Luigi Piotti conducía o coche, pero non comezou a carreira debido a un problema co seu motor Maserati Speluzzi 4CLT 2,5 L4. O equipo non volveu participar na Fórmula Un, continuou a construción de automóbiles para a Fórmula Junior e a Fórmula Tres. Un dos clientes era Lorenzo Bandini.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position'*; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida''. 

## Véxase tamén 
## Notas 
### Ligazóns externas 
* Profile at Grand Prix Encyclopedia
* Results from Formula1.com
Grillón (náutica)

: *Para outro significado véxase Grillón*
miniatura|Grillóns.
O **grillón**, en náutica, é unha peza de aceiro forxado ou outra aliaxe que se utiliza para unir ou fixar cabos.

O grillón adoita constar duna argola e un perno. Hai varios tipos e tamaños de grillóns, en forma de U, de lira ou redondos, e  péchanse co perno, ou cun parafuso ou un dispositivo de porca e contraporca.
Grillón

200 px|miniatura|Modelo con grillóns.
[200 px|miniatura|Grillóns [Taiwán|taiwaneses.]]
Un **grillón** é unha peza de ferro en forma de aro que serve para suxeitar unha cadea a algunha parte. Tamén se denomina así o obxecto consistente en dous aros, unidos por unha cadea, usado para suxeitar os tornecelos dos presos, a diferenza doutro similar para suxeitar os pulsos das persoas detidas ou presas, que recibe o nome específico de **esposas**.
## Uso tradicional dos grillóns 
[200 px|miniatura|Grillóns [China|chineses.]]
Os grillóns foron utilizados desde tempos inmemoriais para impedir os presos que se moveran libremente, de xeito que pasaron a simbolizar a opresión, como se pode ler en *La Marseillaise* (o himno de Francia), no Himno da Independencia do Brasil ou no *Manifesto Comunista* de Marx e Engels.

Os grillóns foron utilizados para o transporte de escravos, nas galeras para manter os remeiros (moitos deles condenados) nos seus bancos, e cando os presos tiñan que desprazarse fóra das prisións ou penitenciarías.

## Os grillóns como instrumento de tortura 
miniatura|200 px|Grillóns en Stobo Kirk.
Un tipo especial de grillóns utilizáronse como instrumentos de tortura principalmente en Escocia, os Países Baixos e outros países do norte de Europa. Consistían nun colar de aceiro unido á parede ou a unha árbore por medio dunha cadea curta.

O aro metálico poñíase no colo do torturado, canda outros nos pulsos, asegurado cun cadeado.

A súa utilización máis común era na picota para delincuentes eclesiásticos ou civís.

Algúns casos deste tipo de tortura déronse aínda a principios do século XX en Escocia.

Sir Walter Scott fíxose cos grillóns que existían no Castelo Threave (situado en Dumfries e Galloway) e os colocou na porta principal da súa casa grande, Abbotsford House.

## Prohibicións 
En Europa, soamente os países de fóra da UE usan legalmente grillóns. Fóra de Europa, úsanse en numerosos países, incluídos os Estados Unidos de América.

## Os grillóns na cultura popular 
Na banda deseñada os grillóns tornáronse a imaxe de marca dos Irmáns Dalton de Lucky Luke.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Esposas
Enrique Abella Casariego

**Enrique Abella Casariego**, nado en Manila en 1847 e finado en Madrid o 12 de xaneiro de 1913, foi un enxeñeiro e político de orixe galega.

## Traxectoria 
Enxeñeiro do corpo de Minas. Recibiu do Goberno español unha bolsa para facer investigacións xeolóxicas nas illas Filipinas, unha vez alí dedicouse a estudar terremotos e volcáns. Foi gobernador civil de Almería (1899). Foi elixido deputado polo distrito de Becerreá en 1899, e volveu ser elixido polo mesmo distrito en 1901, 1903 e 1905. Foi director da mina Arrayanes de Linares.

## Obras 
* *Memoria acerca de los criaderos auríferos del segundo distrito del departamento de Mindanao, Misamis, seguido de varios "itinerarios geológicos" referentes a la misma comarca*, 1879.
* *Ligera reseña de minería de las islas Filipinas*, 1883.
* *Terremotos de Nueva Vizcaya (Filipinas) en 1881 : informe acerca de ellos seguido de unos apuntes físicos y geológicos tomados en el viaje de Manila a dicha provincia*, 1884.
* *Emanaciones volcánicas subordinadas al Malinao (Filipinas)*, 1885.
* *El Mayón o Volcán de Albay (Filipinas)*, 1885.
* *La Isla de Bilirán (Filipinas) y sus azufrales*, 1885.
* *El monte Maquilín (Filipinas) y sus actuales emanaciones volcánicas*, 1885.
* *Rápida descripción física, geológica y minera de la isla de Cebú (Archipiélago filipino)*, 1886.
* *Descripción física, geológica y minera en bosquejo de la isla de Panay*, 1890.
* *Terremotos experimentados en la isla de Luzón durante los meses de marzo y abril de 1892, especialmente desastrosos en Pangasinán, Unión y Benguet*, 1893.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Obras de Enrique Abella Casariego na Biblioteca digital hispánica
* Biblioteca Virtual de Defensa