Penique escocés

O **penique** (en escocés *peighinn*; en inglés: *penny*, plural *pence*) foi a primeira moeda cuñada en Escocia, introducida cara a 1135 por David I co valor de 1/12 do xilin ou de 1/240 da libra escocesa. Inicialmente foi unha moeda de prata, aínda que no século XV comezou a baterse en billón e as súas derradeiras emisións, xa no século XVII, chegaron a ser cuñadas en cobre.

A orixe da denominación non é clara. Palabras similares para indicar o diñeiro medieval, como herdeiro do denario romano están presentes en toda a Europa setentrional: *pfenning* (alemán), *pingin* (irlandés), *pening* (islandés), *penning* (sueco), *penni* (finés), etc. A denominación orixinal en gaélico escocés era *peighinn*, aínda que pasou a usarse *sgillinn* (literalmente, "xilin") a partir da lei de unión dos reinos escocés e inglés, en 1707, cando tamén se integraron ambos os sistemas de xeito que un xilin escocés (12 peniques escoceses) pasou a equivaler a un penique inglés (a taxa de cambio estableceuse en 12 libras escocesas por cada libra esterlina).

O penique abréviase adoito coa letra "d", proveniente da inicial da palabra "denario".

## Historia 
### Nacemento do penique de prata 
O primeiro rei de Escocia en emitir a súa propia moeda foi David I (1124-1153). Este monarca considérase o artífice da modernización de Escocia e fálase mesmo da Revolución Davidiana. En 1136, David capturou a localidade inglesa de Carlisle, o que incluía tamén tanto a súa casa de moeda como as minas de prata próximas, ata entón baixo dominio inglés. As súas moedas alí cuñadas, peniques de prata, amosan unha gran semellanza coas de Estevo I de Inglaterra (1135-1154), coas que compartían o padrón monetario, polo que na práctica circulaban indistintamente en ambos os países. Aínda durante o seu mesmo reinado, as cuñaxes pasaron a producirse tamén en Berwick, en Roxburgh e en Edimburgo. 

Nos anversos destes primeiros peniques figuraba o nome do monarca, baixo a forma de DAVIT REX. Os reversos amosaban unha cruz curta con glóbulos nos seus cuarteis, cunha lenda do tipo FOLPALT ON BERVI ("Foltpalt a Berwick"), que indicaban o nome do gravador responsable e o lugar da cuñaxe, a modo de marca de ceca. O seu peso era de 22½ grans (ca. 1,45 gramos) e a lei da súa prata era de 925 milésimas.

O príncipe Henrique faleceu antes que o seu pai, polo que David I foi sucedido polo seu neto maior, Malcom, que daquela só tiña 12 anos. Baixo Malcom IV (1153-1165) non se produciron cambios substanciais no relativo á moeda e o penique mantívose como a única denominación monetaria. Ante a carencia de fraccións do penique en circulación, a súa necesidade solucionábase, por unha parte, co uso de moeda miúda estranxeira e, por outra, cortando os peniques en circulación en dúas ou en catro partes iguais (para circularen como medio e como un cuarto de penique, dado que o valor da moeda viña determinado polo peso do seu metal).

### Guillerme I (1165-1214) 
A Malcom IV sucedeuno o seu irmán máis novo, Guillerme, que accedeu ao trono de Escocia como Guillerme I (1165-1214). Neste período produciuse a apertura de novas casas de moeda, en Dunbar, Perth e Stirling, e continuaron abertas as de Berwick Edimburgo e Roxburgh.

O peso do penique e a lei da súa aliaxe seguiron a ser iguais que na época de David I, mais Guillerme introduciu unha novidade: un novo tipo de cruz no reverso, a cruz rechea (*croix remplie*), que facilitaba o recorte equilibrado da moeda para a converter en fraccións do penique.

As emisións do seu fillo, Alexandre II (1214-1249) non diferiron substancialmente das de Guillerme.

### Alexandre III  (1249-1286) 
Baixo Alexandre III (1249-1286) déronse cambios salientables nas emisións monetarias: as tipoloxías renováronse, introducíronse no sistema dúas moedas fraccionarias do penique e ampliouse o número de cecas en funiconamento, ata chegar, xa en 1250, ao inicio do seu reinado, ao número de 16, distribuídas desde Inverness a Berwick.

Nos reversos, ampliouse a lonxitude da cruz para chegar ata o bordo da moeda, excedendo os límites da grafila interior e cortando a lenda. No *Scotichronicon*, referíndose ao ano 1250, descríbeo así: Ante a necesidade de circulante de valor inferior ao penique, Alexandre II imitou o monarca inglés e comezou tamén en Escocia, só un ano despois, a produción de moedas de medio penique (*half penny*) e tamén da súa cuarta parte (*farthing)*, como novos valores divisionarios. 

### Diminución do peso 
O sistema monetario pasou, xa que logo, a basearse nestas tres moedas de prata (*penny*, *half-penny* e *farthing*) ata a reforma monetaria emprendida por David II (1329-1371). introduciu en Escocia esas novidades, e continuou tamén coa cuñaxe dos peniques.

## Moedas eclesiásticas 
Do mesmo xeito que noutros reinos europeos, as autoridades relixiosas gozaron tamén nalgún momento do privilexio da cuñaxe de moeda. No caso escocés, tales emisións concéntranse na segunda metade do século XV. Estas moedas, pouco coñecidas, atopáronse en cantidades salientables en 1919 preto da abadía de Crossraguel, en South Ayrshire, fundada en 1244 por Donnchadh, Conde de Carrick. Trátase de peniques e de *farthing* de cobre e de bronce de escasa calidade, cuñados durante o reinado de Xacobe III.

A tipoloxía xeral dos anversos do *penny* é un globo terráqueo con bandas rodeado pola lenda +IACOBVS DEI GRA REX. No reverso, unha cruz latina e a inscrición CRVX PELLIT OMNE CRIMEN. O segundo tipo presenta no anverso un trevo, en tanto que o reverso é similar ao do primeiro tipo.
* Guillerme I (1165-1214).
* Alexandre II (1214-1249).
* Alexandre III (1249-1286).
* Xoán I (1292-1296).
* Roberto I (1306-1329).
* David II (1329-1371).
* Roberto II (1371-1390).
* Roberto III (1390-1406).
* Xacobe III (1460-1488).
* Xacobe IV (1488-1513).
* María Estuardo (1542-1567).
* Xacobe VI (1567-1625).
* Carlos I (1625-1649).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Libra escocesa
* Moeda escocesa

### Bibliografía 
* Bateson, D, (1987). *Scottish Coins*. Shire Publications Ltd. ISBN 0-85263-847-7
* Burns, E. (1887). *The Coinage of Scotland*.  I, , . Black, Edimburgo.
*Cribb, J.; Cook, B.; Carradice, I. (1990). *The Coin Atlas: The World of Coinage from Its Origins to the Present Day*. Facts On File. ISBN 978-0816020973
* De Cardonnel, A. (1786). *Numismata Scotiæ or a series of the scottish coinage, from the reign of William the Lion to the Union*. Edimburgo. G. Nicol.
* Frey, A. R. (1916). *A dictionary of numismatic names; their official and popular designations*. American Journal of Numismatics. Vol 50.
* Grueber, H. (1899). *Handbook of the Coins of Great Britain and Ireland in the British Museum*. Londres. [Reimpresión en 1970; ISBN 1-4021-1090-1]
* Holmes, N. (1998). *Scottish Coins.* Edimburgo. NMS Publishing. ISBN 1-901663-02-7
* Holmes, N. (2006). *Sylloge of Coins of the British Isles. 58. Scottish Coins in the National Museum of Scotland, Edinburg*. Part I. Oxford University Press. ISBN 0-19-726328-3
* Holmes, N. (2008). "The Scottish copper CRUX PELLIT coinage: a typological analysis". En *British Numismatic Journal*. British Numismatic Society. Vol. 78. Páxinas 138-176
* Klütz, K. (2004). *Münznamen und ihre Herkunft.* Viena. Moneytrend Verlag. ISBN 3-9501620-3-8
* Mackay, J.; Mussel, J. (2016). *Coin Price Guide to British Coins*. *Token Publishing Ltd*.
* Martinori, E. (1915). *La moneta. Vocabolario generale *. Roma. Istituto italiano di numismatica.
* Murray, J. K. R.; Stewart, G, H, I. (1972). "The scottish copper coinages, 1642-1697". En *British Numismatic Journal*. British Numismatic Society. Páxinas 105-135.
* Seaby, P.; Purvey, F. (1984). *Coins of Scotland Ireland and the Islands*. Sanford J. Durst. ISBN 978-0900652646
* Smart, V. (1985). "The penny in  the pennylands: coinage in Scotland in the early Middle Ages". En *Northern Studies*. Nº 22. Scottish Society for Nothern Studies. Páxinas 65-70.
* Stewart, I. (1955). *The Scottish Coinage.* Londres. Spink & Son.

### Ligazóns externas 
* Scottish Coins