Harry Martinson

[miniatura|dereita|Harry Martinson (á esquerda) en compaña de [Ivar Lo-Johansson]]
**Harry Edmund Martinson**, nado en Jämshög o 6 de maio de 1904 e finado en Estocolmo o 11 de febreiro de 1978, foi un escritor sueco. Recibiu, compartido co seu compatriota Eyvind Johnson, o Premio Nobel de Literatura no 1974.

## Traxectoria 
Harry Martinson naceu o 6 de maio de 1904 en Jämshög, unha pequena vila do sur de Suecia. Era o quinto de sete irmáns, e cando tiña seis anos, perderon ao seu pai e pouco despois, a súa mai abandonaríaos. Foi entregado á parroquia que se fixo cargo del e posteriormente adoptado por distintas familias de labregos para os que traballou e polos que foi maltratado na maiorías dos casos.

Con dezaseis anos, Martinson alístase nun barco e pasa seis anos navegando. Tras traballar en dezanove barcos e vivir tempadas en Suramérica e a India, no 1927 acábase instalando en Suecia, despois de contraer unha tuberculose.

No 1929 casa coa novelista sueca Moa Martinson, catorce anos maior que el. Nese mesmo ano publica o seu primeiro libro *Spökskepp* (*Barco pantasma*), un libro cheo de poemas sobre o mar, moi influenciado por *The Seven Seas* (*Os sete mares*, 1896) de Rudyard Kipling e os traballos de Dan Anderson. No 1930 publica *5 unga* (*Cinco novos*) e logo dun ano, *Nomad* (*Nómade*), obra coa que se consagra como poeta.

No 1932 publica *Resor utan mal* (*Vías sen rumbo*) e *Kap Farväl*, dous libros en prosa nos que Martinson reflicte a súa experiencia mariñeira. Tres anos despois, 1935, sae a luz a súa obra autobiográfica *Nässlorna blomma* (*As estrugas florecen*), na que describe, de xeito poético, a desgraciada infancia do seu *alter ego*, Martin, chea de soidade, tristeza, desilusión, traballo e pobreza. Posteriormente publica *Vägen ut* (*O camiño da liberdade*), continuación d'*As estrugas florecen*, na que narra as súas vivencias marítimas.

No 1937 escribe *Losten fran Moluckas* (*O piloto das Molucas*), unha peza para o teatro radiofónico que trata sobre a primeira volta ao mundo de Elcano. A versión radiofónica da peza foi dirixida por un dos directores máis importantes do teatro sueco, Alf Sjöberg.

Cando en 1939 estala a guerra ruso-finlandesa, Martinson toma partido polo país nórdico invadido e, cando ao seu amigo Eyvind Johnson, co que trinta anos despois compartiría o Premio Nobel de Literatura; pon en marcha unha campaña para conseguir voluntarios suecos que loiten canda os finlandeses. Unha vez finalizada a guerra, no 1940 publica *Verklighet till döds* (*Realidade a morte*), nas que relata as súas impresións negativas tras asistir ao Congreso de Escritores de Moscova en 1934 e a súa experiencia e postura crítica na guerra ruso-finlandesa.

Divorciase oficialmente de Moa no 1940, casando outra vez dous anos despois con Ingrid Lindcrantz.

Entre 1942 e 1945, na segunda guerra mundial, escribe os libros *Passad* (*Ventos alisios*), libro de poemas na honra da súa nova muller, Ingrid; e *Vägen till Klockrike* (*O camiño de Klockrike*, publicado en 1948), que representa a Suecia dos vagabundo que coñeceu nas décadas de 1920 e 1930. Este libro tivo unha grande aceptación popular e no 1949 Martinson é elixido como membro ilustre da Academia Sueca, converténdose no primeiro escritor de orixe proletaria membro desta institución.

No 1953, publícase *Cikada* (*Cigarra*), influenciado polo baixo estado ánimo do autor logo de sentila terra a bomba atómica en Hiroshima. Este libro consta dun ciclo de poemas que serán a orixe da súa grande epopea lírica *Aniara* (1956), obra pola que máis se coñece a Martinso fóra de Suecia e que aborda, sen esperanzas, a carreira militar e o vertixinoso desenvolvemento técnico. Esta obra está composto por 103 poemas sobre a viaxe dunha nave espacial xigantesca con 8.000 humanos a bordo, que escapan da Terra esnaquizada por unha explosión nuclear e que fica eternamente perdida no espazo. *Anira* tamén ten fama ao converterse nunha ópera de Karl-Birger Blomdahl.

No 1954 recibía o doutoramento "Honoris Causa" na Univerdidade de Gotemburgo.

Nas dúas coleccións de poemas, *Grässen i Thule* (*As herbas de tule*, 1958) e *Vagnen* (*O coche*, 1960), abundan as poesías sobre a natureza e o malestar crecente do autora ante o potencial destrutivo da tecnoloxía. Nestes libro tamén aparecen numerosos consellos sobre a arte de vivir. Logo da publicación deste último libro, Martinson deixa de escribir durante dez anos.

Nos sesenta estréase a súa peza teatral *Tre knivar fran Wei* (*Tres coitelos de Wei*) no Teatro Real Dramático de Estocolmo, baixo a dirección de Ingmar Bergman. Esta obra desenvólvese nunha prisión para mulleres nobres, situada na fronteira da China.

No 1971 publícase *Dikter om ljus och mörker* (*Poemas sobre luz e escuridade*), e dous anos despois *Tuvor* (*Matogueiras*), unha colección de poemas sobre a natureza, especialmente sobre os abetos, a árbore favorita de Martinson.

### Últimos anos 
Os seus derradeiros anos estiveron marcados polas críticas das novas xeracións esquerdistas. Os ataques de Olof Lagercrantz, Sven Delblanc, e Karl Vennberg provocaron unha depresión no escritor, polo que acabou hospitalizado.

O escritor comparteu en 1974 o Premio Nobel de Literatura, co seu compatriota Eyvind Johnson, "por unha obra poética capaz de abranguer dende unha pinga de orballo a todo o universo".

Faleceu en Gnesta, onde pasou a maior parte da súa vida tralo seu divorcio, o 11 de febreiro de 1978.

## Obra 
* *Spökskepp* (*Barco pantasma*), 1929
* *5 unga* (*Cinco mozos*) 1930
* *Nomad* (*Nómade*), 1931
* *Resor utan mål* (*Vías sen rumbo*), 1932
* *Kap Farväl*, 1932
* *Nässlorna blomma* (*As estrugas florecen*), 1935
* *Vägen ut* (*O camiño da liberdade*), 1936
* *Svärmare och harkrank* (*Esfinxe e típula*), 1937
* *Losten fran Moluckas* (*O piloto das Molucas*), 1937 
* *Midsommardalen* (*O val en pleno verán*), 1938
* *Det enkla och det svåra* (*O sinxelo e o difícil*) 1939
* *Verklighet till döds* (*Realidade a muerte*), 1940
* *Den förlorade jaguaren* (*o xaguar perdido*), 1941
* *Passad* (*Ventos alisios*), 1945
* *Vägen till Klockrike*, 1948) 
* *Cikada* (*Cigarra*), 1953.
* *Aniara*, 1956
* *Grässen i Thule* (*As herbas de tule*), 1958 
* *Vagnen* (*El coche*), 1960
* *Dikter om ljus och mörker* (*Poemas sobre luz e escuridade*), 1971
* *Tuvor* (*Matogueiras*), 1973

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sociedad Harry Martinson (en sueco)
* Premios Nobel: Harry Martinson 
* Nobel Lectures, Literature 1968-1980, Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Sture Allén, World Scientific Publishing Co., Singapore, 1993