Hans Erni

**Hans Erni**, nado en Lucerna o 21 de febreiro de 1909 e finado na mesma cidade o 21 de marzo de 2015, foi un pintor, escultor, deseñador gráfico e gravador suízo. 

Deseñou numerosas litografías, carteis, murais, libros e medallas, e creou deseños para uns 90 selos de correos, principalmente para Suíza, Liechtenstein e a ONU. Igualmente, foi o deseñador de tres billetes para o Banco Nacional Suízo en 1938, así como da moeda conmemorativa suíza de ouro de 50 francos dedicada ao centenario da fundación *Pro Patria* en 2009. 

Erni tamén utilizou algunha das súas obras con fins políticos en varias ocasións: a nivel nacional para campañas de referendo (como para a introdución do sistema de Seguridade Social AVS ou o sufraxio feminino), e a nivel internacional, sobre todo para a conservación da natureza e contra as armas nucleares. 

Logo da súa educación ordinaria, entre 1915 e 1923 formouse inicialmente como topógrafo, e en 1927 comezou a súa educación artística na Escola de Artes Aplicadas de Lucerna. e a Georges Braque. 

### Traxectoria artística 
[miniatura|esquerda|Hans Erni en ([1967), por Erling Mandelmann.]]Na capital francesa traballou baixo o pseudónimo François Grèques e participou en exposicións colectivas; uniuse ao grupo *Abstraction-Création* e tomou contacto, entre outros, con Arp, Brancusi, Kandinsky e Mondrian.]]

En 1938, Erni participou no deseño da cuarta serie de billetes do Banco Nacional Suízo, xunto co pintor de Berna Victor Surbek, de cincocentos francos e de cincuenta francos. Esta serie imprimiuse, mais nunca chegou a pórse en circulación, dado que foi concibida como unha serie de reserva, por se era necesario o seu uso de xeito urxente no transcurso da segunda guerra mundial, o cal non sucedeu. que sintetiza a abstracción e o realismo.miniatura|300x300px|Hans Erni amósalle un cartel do Museo do Transporte de Lucerna ao director Alfred Waldis (1969).

Erni foi durante moito tempo un artista controvertido nos círculos profesionais por mor da súa gran popularidade, máis pouco e pouco foi recuperando prestixio, sinaladamente a partir dunha exposición en Schaffhausen en 1966. Porén, non chegou a acadar o recoñecemento por parte da crítica artística ortodoxa e dos museos de arte oficiais do seu país, que o someteron a un certo ostracismo por cuestións políticas, ao ser considerado un artista con vinculacións comunistas.

En 1937, Erni foi un dos cofundadores da asociación de artistas *Allianz*.

Unha das facetas máis recoñecidas de Erni foi a de deseñador de selos postais. A el encomendóuselle o deseño de res series de selos postais para o Principado de Liechtenstein: «250 anos do Principado» (1969), «Sapporo 1972 (Xogos Olímpicos de Inverno)» (1971) e «Xogos Olímpicos de Verán de Múnic 1972» (1972). Ademais destas tres series de selos, tamén deseñou outras series para a ONU e para Suíza,

[miniatura|Reverso da moeda conmemorativa do centenario de *Pro Patria* ([2009).|180x180px]]

Na etapa final da súa carreira, Hans Erni encargouse tamén do deseño do reverso da moeda de ouro de 50 francos conmemorativa do centenario de *Pro Patria*, unha fundación patriótica e benéfica suíza sen ánimo de lucro encargada de desenvolver proxectos sociais e culturais.

Erni tamén creara anteriormente algunhas medallas, entre elas a do centenario do Parque Natural de Langenberg (1969), a do Museo Suízo do Transporte Aeroespacial (1972) ou a dos 50 anos do festival de tiro de Lucerna (1979).

Hans Erni foi obxecto dun bo número de exposicións individuais tanto en Suíza como no estranxeiro, así como de amplas retrospectivas, como as do *Kunstmuseum* de Lucerna (1944 e 1972), as do ''Musée de l'Athénée* de Xenebra (1961 e 1965); a do *Museum zu Allerheiligen* de Schaffhausen (1966) e a do *Seedamm-Kulturzentrum* de Pfäffikon (1976).

Erni seguiu a traballar no seu estudo diariamente ata os seus derradeiros días. Finou en Lucerna o 21 de marzo de 2015 aos 106 anos.

## Recoñecementos 
Ao longo da súa traxectoria artística, Hans Erni foi merecedor de numerosos galardóns.

* 1967: Premio de Arte e Cultura da cidade de Lucerna.
* 1983: Medalla da Paz da ONU.
* 1984: Insignia de Ouro da cidade de Lucerna.
* 2004: Cidadán honorario da cidade de Lucerna.
* 2005: Medalla de honra en Saint-Paul-de-Vence (a partir da década de 1980 residiu ocasionalmente nesa cidade).
* 2009: *Schweizer Lifetime Award* *2008* en recoñecemento a toda unha vida de traballo.

## Vida persoal 
Erni casou coa artista Gertrud Bohnert (1908-1948) que finou nun accidente de equitación; con ela tivo unha filla, Simone Erni, tamén artista. En 1949 contraeu matrimonio en segundas nupcias con Doris Kessler, unha secretaria 18 anos menor ca el, e con ela tivo dúas fillas e un fillo.
## Escolma de traballos 

Ficheiro:Rapperswil - Duftrosengarten Zierbrunnen Hans Erni.jpg|Fonte nuns xardíns de Rapperswil-Jona, Sankt Gallen.
Ficheiro:Hans Erni Wall at UN.jpg|Mural no edificio da ONU en Xenebra.
Ficheiro:Hippomenes und Atalante.jpg|*Hipómenes e Atalante*, no exterior do Museo Hans Erni, Lucerna.
Ficheiro:Krematorium, Friedhof Friedental, Luzern. Mosaik, 1975.jpg|Mosaico no cemiterio de Friedental, Lucerna.
Ficheiro:Martigny 311DSC 0043 (48542288267).jpg|*Minotauro*, en Martigny, Valais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### En alemán 
*Bühlmann, K. (1997). *Geächtet-geachtet. Die Geschichte des Hans Erni-Museums im Verkehrshaus der Schweiz in Luzern. Eine Dokumentation*. Hans Erni-Stiftung, Lucerna.
*Bühlmann, K.; Obrist, M. (2002). *Hans Erni. Dialog. Arbeiten im öffentlichen Raum*. Benteli, Berna. ISBN 3-7165-1285-0
*Bühlmann, K. (2009). *Zeitzeuge Hans Erni. Dokumente einer Biografie von 1909 bis 2009*. NZZ, Zürich. ISBN 978-3-03823-505-7
*Farner, K. (1943). *Hans Erni, Weg und Zielsetzung des Künstlers. Arbeiten aus den Jahren 1931 bis 1942*. Amstutz, Herdeg & Co. Zürich.
* Farner, K. (1945). *Hans Erni. Ein Maler unserer Zeit*. Mundus, Basilea.
* Furger, A. (1998). *Ateliergespräche mit Hans Erni*. NZZ, Zürich. ISBN 3-85823-739-6
* Giroud, J-C. (1993). *Hans Erni. Die Plakate 1929-1992*. Benteli, Berna. ISBN 978-3716508756
* Giroud, J-C. (1996). *Hans Erni. Werkverzeichnis der illustrierten*. P. Cramer, Xenebra.
* Ghidelli, E. (1995). *Kunst im Kleinen. Die philatelistischen und numismatischen Werke von Hans Erni*. Multipress, Reinach. ISBN 978-3952083703
* *Hans Erni. Werkverzeichnis der Lithographien*, ABC, Zürich. ISBN 978-3855041411
* Matheson, J. (1983). *Hans Erni. Das zeichnerische Werk und öffentliche Arbeiten*. Ex Libris, Zürich. ISBN 978-3719307943
* Matheson. J. (Ed.) (1996). *Hans Erni gestaltend – Hans Erni à l'œuvre – Hans Erni at work*. ABC, Zürich. ISBN 9783855041619
* Rast, J. (1962). *Grafiker als Maler, Hans Erni, Alfred Pauletto, Celestino Piatti, Hugo Wetli, Kurt Wirth*. Kunstverein Olten, Olten.
* Ruegg, W. (1980). *Hans Erni: Hans Erni: Das Malerische Werk / Peintures/Paintings*. Berna. ISBN 978-3719307400

#### En francés 
**Catalogue raisonné de l'œuvre lithographie et grave de Hans Erni*. Caillier, Xenebra.
*Giroud, J-C. (1996). *Hans Erni. Catalogue raisonné des livres illustrés*. Patrick Cramer, Xenebra.
*Richoz, C. (1989). *Erni, vie et mythologie*. Fondation Pierre Gianadda, Martigny. ISBN 978-2884430180
*Roy, C. (1964). *Hans Erni*. Lausana.
* Singh, J. (1979). *Hans Erni*. Éd. de la Tribune, Xenebra.

#### En inglés 
* Von Moos, S. (1993). "Hans Erni and the Streamline Decade". En *The Journal of Decorative and Propaganda Arts*, 19. Páxinas 120-149.

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Hans Erni
* Sitio web do *Hans Erni Museum''
* Publicacións de Hans Erni e sobre a súa figura