Pemento

:*Para o condimento véxase pemento (condimento)*
:*Para a especie máis común de pemento, véxase o artigo **Capsicum annuum**.*

O **pemento** () inclúe unha gran variedade de plantas diferentes baixo a mesma denominación. Algunhas variedades son picantes e utilízanse como especia. O xénero ***Capsicum*** comprende varias especies de plantas, emparentadas co tomate, propias de América Central e América do Sur; os seus froitos —chamados **chile**, **morrón** ou **pemento**— consómense en diferentes preparacións e tamén se empregan na medicina.

## Características 
As especies de *Capsicum* son case sen excepción plurianuais. A planta, de talo leñoso, forma normalmente un arbusto de até 150 centímetros de altura; algunhas variedades atinxen tamaños superiores. As flores son brancas ou verdosas na maioría das variedades, salvo no *C. pubescens*, que ten unha cor violácea.

O froito —tecnicamente unha baga— varía en coloración e tamaño de acordo á variedade; pode ser cúbico, cónico ou esférico. De interior oco, está dividido en dous ou catro costelas verticais interiores que portan as sementes, de cor amarela pálida —salvo no *C. pubescens*, que as presenta negras—. Porén, a maior cantidade de sementes sitúase na parte superior, xunto ao talo. A carnosidade do pemento tamén varía segundo a especie.

Cando o froito madura as súas cores abranguen, segundo a especie, desde o branco e o amarelo até o morado intenso, pasando polo laranxa, o vermello brillante e o lavanda; a cor verde é sinal de non maduración, aínda que moitas especies consómense tamén dese xeito.
 
Os *pementos* poden ser doces (verdes ou encarnados) ou tamén picantes (como *pementos de Padrón*, *pementos do Piquillo*, *pementos morróns*). As variedades que non son hortalizas ou teñen outra presentación máis elaborada cambian completamente de nome (como o chile (chamado en castelán tamén de *guindilla*), o pemento (condimento))

## Variedades 
O xénero inclúe unha gran variedade de plantas, e os nomes comúns son frecuentemente ambiguos.

### Pementos galegos 
miniatura|Pementos de Padrón

En Galiza pódese falar de cinco variedades de pementos "autóctonos", ou máis ben, naturalizados, algúns Indicación Xeográfica Protexida ou Denominación de orixe protexida:
* **Pemento morrón de Vilanova**.
* **Pemento tipo Padrón**: Estes poden ser de Herbón, de Padrón ou do Salnés.
* **Pemento tipo Arnoia**: Poden ser da zona de Arnoia, de Ribadavia ou de Carballo.
* **Pemento tipo Ourense**: Poden pertencer ao Rosal ou a Ourense.
* **Pemento tipo O Couto**: Cultivados na comarca de Ferrolterra.
* **Pemento de Oímbra**
Tamén se cultivan outros dous tipos (mais en menor medida): o pemento verde de carne -tipo lamuio ou tamén tipo California- e o de pel fina -chamado doce italiano-.

### Pementos de América 
miniatura|esquerda|
[miniatura|esquerda|[Chile (Capsicum)|chiles]]
En América consómense e distínguense varias especies. Xunto coas variedades suaves de *C. annuum*, consómense tamén outras picantes (como o chile serrano, empregado seco, enteiro ou molido; o xalapeño, consumido en conserva; o chile pasilla e o serrano, de cor escura e sabor doce e intenso, empregados como base para o mole mexicano; ou o "chiltepin" ou "piquín", *Capsicum annuum* var. *glabriusculum*, un chile pequeno e intensísimo); outras catro especies (*C. baccatum*, *C. chinense*, *C. frutescens* —"tabasco"— e *C. pubescens* —"rocoto—) domesticáronse e prodúcense con frecuencia.

*C. baccatum* produce sobre todo unha variedade longa, delgada e de cor amarelada, coñecida como "ají peruano" ou "ají amarelo"; *C. chinense*, que produce probabelmente os froitos máis picantes, dá entre outras a variedade habanero, cultivada en México e o Caribe como aderezo, o "aji chombo" do Panamá de aroma a froita; de *C. frutescens* coñécense numerosas variedades, entre elas o mexicano ají de Pobla; *C. pubescens* ten como cultivo máis coñecido o rocoto peruano, de aparencia similar a un pemento morrón pero de sabor moi picante e aromático.

## Outras variedades 
As denominacións principais son:
# Varias plantas da familia das Piperaceas, destacando o xénero pemento, que inclúe a pementa negra (*piper nigrum*), que está presente en case todas as cociñas do mundo. Diferentes preparacións da planta de pementa negra producen grans de pementa branca e verde. Tamén o xénero peperomia está incluído nesta familia por algúns autores.
# Plantas do xénero capsicum da familia Solanaceae inclúen o *pemento* ou *morrón* e o chile. Estas plantas deron orixe á escala Scoville para medir o grao de picante dos pementos. Unha das especie máis coñecida é a *Capsicum annuum*.
# A Pementa rosa tamén chamada *pementa peruana* ou *pemento do Caribe* é unha planta relacionada co castiñeiro, da especie Schinus mollea, da familia anacardiácea.
# A especie Zanthoxyum piperitum é producida por unha planta pertencente á familia rutaceae

## Listaxe de especies aceptadas 
* *Capsicum annuum* L.	
* *Capsicum baccatum* L.	
* *Capsicum buforum* Hunz.	
* *Capsicum caballeroi* M.Nee	
* *Capsicum campylopodium* Sendtn.	
* *Capsicum cardenasii* Heiser & P.G.Sm.	
* *Capsicum ceratocalyx* M.Nee	
* *Capsicum chacoense* Hunz.	
* *Capsicum chinense* Jacq.	
* *Capsicum coccineum* (Rusby) Hunz.	
* *Capsicum cornutum* (Hiern) Hunz.	
* *Capsicum dimorphum* (Miers) Kuntze	
* *Capsicum dusenii* Bitter	
* *Capsicum eximium* Hunz.	
* *Capsicum flexuosum* Sendtn.	
* *Capsicum friburgense* Bianch. & Barboza	
* *Capsicum galapagoensis* Hunz. (*galapagoense* *orth. var.*)	
* *Capsicum geminifolium* (Dammer) Hunz.	
* *Capsicum havanense* Kunth	
* *Capsicum hookerianum* (Miers) Kuntze	
* *Capsicum hunzikerianum* Barboza & Bianch.	
* *Capsicum lanceolatum* (Greenm.) C.V.Morton & Standl.	
* *Capsicum leptopodum* (Dunal) Kuntze	
* *Capsicum lycianthoides* Bitter	
* *Capsicum minutiflorum* (Rusby) Hunz.	
* *Capsicum mirabile* Sendtn.	
* *Capsicum mositicum* Toledo ex Handro	
* *Capsicum parvifolium* Sendtn.	
* *Capsicum pereirae* Barboza & Bianch.	
* *Capsicum pubescens* Ruiz & Pav.	
* *Capsicum ramosissimum* Witasek	
* *Capsicum recurvatum* Witasek	
* *Capsicum rhomboideum* (Dunal) Kuntze	
* *Capsicum schottianum* Sendtn.	
* *Capsicum scolnikianum* Hunz.	
* *Capsicum sinense* Jacq.	
* *Capsicum spina-alba* (Dunal) Kuntze	
* *Capsicum stramoniifolium* (Kunth) Standl.	
* *Capsicum tovarii* Eshbaugh, P.G.Sm. & Nickrent
* *Capsicum villosum* Sendtn.

Tamén están aceptados 3 táxones infraespecíficos:
* *Capsicum annuum* var. *glabriusculum* (Dunal) Heiser & Pickersgill 
* *Capsicum baccatum* var. *pendulum* (Willd.) Eshbaugh	
* *Capsicum baccatum* var. *praetermissum* (Heiser & P.G.Sm.) Hunz.

## Cultivo 
Para o cultivo é necesaria unha temperatura ambiente media de 20&nbsp;°C, sen demasiados cambios bruscos e cunha taxa de humidade non demasiado alta. Require gran cantidade de luz, sobre todo durante o primeiro período de crecemento despois da xermolación. O solo ideal son os que posúen boa drenaxe, con presenza de areas e materia orgánica. Todos estes requirimentos fan que sexan cultivados en invernadoiros, onde as condicións exteriores son máis controlábeis.

As variedades doces son principalmente obtidas nos invernadoiros.

## Historia 
miniatura|"Ajís" dispostos para a venda, en Francia.

Crese que o nome do pemento foille adxudicado por Cristovo Colón, quen o denominou así ao confundilo con *"pementa en vaíñas, ……moi forte, mais non co sabor de levante"*; pese a que botanicamente non ten nada en común con ela, que é o froito do *Piper nigrum*, o nome perdurou. A diferenza doutras plantas comestíbeis provenientes de América, que tardaron décadas en ser aceptadas polos europeos, coñeceu unha rápida difusión mundial tras a súa chegada a España en 1493. Unha vez aclimatado, acostumouse secalo, moelo e usalo para condimentar e dar cor a diferentes clases de pratos. Xa a mediados do século XVI cultivábanse plantas de "ají" en Italia, Alemaña e Inglaterra.

Durante os seguintes douscentos anos, revolucionaría a gastronomía dos pobos mediterráneos. O "ají" americano transformou a cociña da China, a India e Indonesia: tal foi a súa aclimatación que en moitos sitios de África e da India crese que o "ají" e o pemento son orixinarios desas rexións.

En México orixinouse a palabra "chile" —do náhuatl *chilli*. Pola súa parte, o termo ají, é unha palabra do dialecto taíno, que se falaba no Caribe

## Gastronomía 
O pemento ten un uso moi estendido como condimento. Os maias utilizábano na preparación do cacao quente. Actualmente, consómense frescos, fritos ou asados, en conservas e como pemento moído, triturando ou moendo os grans. É un ingrediente tradicional das comidas de México e o Perú.

É un ingrediente moi utilizado na gastronomía do Perú tanto polo seu sabor picante como para darlle cor aos pratos preparados. Existen diferentes cores e tamaños de "ají" neste país, desde o vermello nas súas diversas gamas de cores até o amarelo laranxa. Os graos de picante varían segundo as cores, tamaños, climas, alturas e zonas de produción.

O pemento achega ao organismo calcio, vitamina A e vitamina C.

## Capsaicina 
O froito da maioría das especies de *capsicum* contén capsaicina, (8-metil-N-vanillil-6-nonenamida, C18H27NON3) e outros compostos similares, que estimulan os receptores de calor e dor da epiderme, provocando así unha irrigación sanguínea máis intensa. Produce unha forte sensación de ardentía na boca (e se non se dixire axeitadamente, no ano) aos consumidores pouco afeitos a consumilo. A maioría dos mamíferos encontran esta sensación desagradábel. Non obstante, non afecta aos paxaros, polo que se considera que a secreción desta substancia é unha medida de protección para evitar que sexa consumida por ningunha especie a excepción das aves, atraídas polas brillantes cores, que axudan a propagar as sementes.

A capsaicina é un axente antibiótico bastante efectivo; os alimentos preparados con pementa de Caiena consérvanse mellor, unha das razóns polas cales esta especia é popular en rexións tropicais. A cociña asiática, en especial a indonesia, a tailandesa e a hindú, adoptaron axiña a pementa de caiena tras a súa introdución polos europeos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pementos de Padrón, pan e viño galegos.jpg|Pementos de Padrón, pan e viño galegos
Ficheiro:Pementos amarelos.jpg|Pementos amarelos

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Capsicum annuum* (especie de pemento máis cultivada)
* Pementa
* Pemento (condimento)
* Escala Scoville

### Ligazóns externas