Mapamundi do Beato de Liébana

miniatura|300x300px|*Mapamundi* de Beato de Liébana conservado no manuscrito de Saint Severn. O mapa encárase cara ao leste e non cara ao norte, en contraste co usual en cartografía moderna. Dise por tanto que o mapa está *orientado*.
O **Mapamundi do Beato** **de Liébana** é unha das principais obras cartográficas da Alta Idade Media. Foi elaborado polo monxe lebaniego do mesmo nome, baseándose nas descricións achegadas por San Isidoro de Sevilla, Tolomeo e a Biblia. Aínda que o manuscrito orixinal se perdeu, aínda quedan algunhas copias dunha fidelidade bastante grande respecto ao orixinal.

O mapa reprodúcese no prólogo do segundo libro do *Commentarium in Apocalypsin*  (*Comentario ao Apocalipse)* do Beato de Liébana. A función principal do mapa non é a de representar cartograficamente o mundo, senón a de servir de ilustración á diáspora primixenia dos apóstolos.

## A cosmovisión europea altomedieval 
Segundo as descricións da Xénese que Beato tomaba por base, a Terra era plana e sobre ela elevábase a bóveda celeste na que se movían o Sol, a Lúa e toda unha serie de luminarias menores como os planetas e as estrelas. Considerábase que existían dous tipos de masas de auga: as *augas superiores*, que eran contidas pola bóveda celeste e que usualmente caían á terra en forma de choiva, e as *augas inferiores*, que eran as que nutrían os arroios, os ríos e as grandes masas de auga salgada.
[miniatura|271x271px|Esta imaxe de [O xardín das delicias|*O Xardín das Delicias* representa a cosmovisión hebrea recollida no libro da Xénese. A Terra é un disco rodeado de dúas masas acuosas: as *augas superiores*, que ocasionalmente caen á terra en forma de choiva cando YHVH abre as comportas do ceo, e as *augas inferiores*, formadas polos mares, os lagos e o Océano. Nas profundidades da esfera do cosmos áchase o sheol, morada dos mortos até a chegada do Xuízo Final.]]
Neste *Mapamundi*, o orbe represéntase como un disco circular rodeado polas augas do Océano. A terra divídese en tres continentes: Asia (semicírculo superior), África (cuadrante inferior dereito) e Europa (cuadrante inferior esquerdo), que corresponden respectivamente aos descendentes do tres fillos de Noé: Sem, Cam e Iafet. As masas continentais son separadas por correntes de auga ou mares interiores como o mar Mediterráneo (Europa-África), o río Nilo (África-Asia) e o Bósforo e o mar Exeo (Europa-Asia). No centro do mundo sitúase Xerusalén, a cidade sacra do xudaísmo e a cristiandade, onde Abraham estivo a piques de sacrificar ao seu fillo Isaac e onde tiveron lugar os sucesos da Paixón e Resurrección de Cristo. A concepción de Xerusalén como *umbilicum mundi* era bastante usual na espiritualidade cristiá medieval: na Divina Comedia, Dante inicia a súa viaxe aos infernos desde o subsolo desta cidade.

## Descrición dos continentes 
### Asia 
[miniatura|336x336px|Nesta ilustración de *[Les Très Riches Heures du duc de Berry* represéntase a expulsión de Adán e Eva do Paraíso Terreal. Durante a Idade Media críase que o Xardín do Edén situábase no extremo oriental do mundo, e que era posíbel, en teoría, alcanzar aquel lugar. Colón tentouno.]]
No extremo oriental de Asia áchase o **Xardín do Edén**, territorio paradisíaco onde non fai frío nin calor e onde crecen árbores e madeiras de todo tipo. No seu centro áchase a Árbore da Vida e xunto a el unha fonte de onde manan o catro ríos do Paraíso: Tigris, Éufrates, Pisón e Nilo Azul (Guixón). A entrada ao Paraíso áchase protexida por un querubín que brande unha espada de lume. Na costa meridional do continente asiático sitúase a India, enorme territorio atravesado por tres ríos de nome Indo, Ganxes e Hipane. É abundante en homes de cor escura, elefantes, rinocerontes, especias e pedras preciosas como os rubíes, as esmeraldas ou os diamantes. 

As súas terras están bendicidas polo vento do oeste, Favonio, e por iso dan dúas colleitas ao ano. Alí sitúanse os montes do Ouro, cuxo acceso está vedado aos humanos por billas e dragones. Fronte á costa india sitúanse as illas de *Taprobane* (Ceilán), abundante en gemas e elefantes, *Chrysa* e *Argyre*, fecundas en ouro e en prata respectivamente, e por último *Tyle*, cuxas árbores xamais perden as súas follas (especulouse con que se trate dalgunha illa de Indonesia).

Ao oeste da India atópase **Partia**, rexión que se estende entre os ríos Indo e Tigris. Divídese en cinco provincias diferentes: *Aracusia*, a Partia propiamente dita, chamada así polos partos, bravos guerreiros que, procedentes de Escitia, fundaron un imperio que tratou de igual a igual a Roma, Asiria, chamada así por Asur, o fillo de Sem, famosa por inventar a púrpura e todo tipo de perfumes e ungüentos; nela situábase Nínive, a capital do antigo imperio dos *asirios*, e onde foi a predicar inutilmente o profeta Xonás; Media, que se divide en dous partes, a Media Maior e a Media Menor; e por último Persia, berce do rei Ciro, o unxido de Deus, rexión onde xurdiu por primeira vez a ciencia máxica, introducida por Nimrod o xigante, tras a confusión das linguas xurdida en Babel.

**Mesopotamia** é a rexión situada entre os ríos Tigris e Éufrates. Nel están as rexións de Babilonia e Caldea. *Babilonia* foi a antiga conquistadora do reino de Xudá e o lugar onde o pobo xudeu marchou ao exilio. Nesa cidade tiveron lugar as revelacións do profeta Ezequiel, que tanta influencia tiveron na xénese da *Crónica Profética*. As crónicas asturianas supoñen que as hordas que invadiron España e foron derrotadas por Paio en Covadonga procedían de *Caldea* (sur de Mesopotamia). Entre as cidades máis importantes da rexión atópanse Ur, berce do patriarca Abraham, así como Erech (Uruk), que foi fundada por Nimrod.
[esquerda|miniatura|300x300px| A tradición xudeocristiá fai de **Ur de Caldea** a patria do patriarca Abraham. As **[Crónica Albeldense|Crónicas Albeldense** e **Rotense**, ao narrar a invasión islámica de España, fan unha sutil distinción étnica entre os invasores: os bérberes (como Tarik) son descritos como **mouros**, mentres que os árabes (a etnia de Muza ibn Nusair) son chamados **caldeos**. E é que naqueles tempos se consideraba que Caldea e non Arabia era a patria orixinaria dos sarracenos.]]
Ao sur do río Éufrates e do *sinus Persicum* (golfo Pérsico) estaba **Arabia**, unha rexión desértica cuxa parte sur (o actual Iemen) chamábase *Arabia Félix*, a Arabia Feliz. Era unha terra rica e fértil, onde abundaban as pedras preciosas, a mirra e o incenso. Nel vivía o fabuloso ave fénix, que tras morrer rodeado de lume renacía das súas cinzas.

Na fronteira noroeste de Arabia, xa nos territorios do Imperio Romano, atopábase a provincia de **Siria**, cuxos límites eran os montes Tauro e Cáucaso ao norte, o Éufrates ao leste, o mar Mediterráneo e Exipto ao oeste e Arabia ao oeste.o sur. Siria tiña tres provincias diferentes: Commagena, Fenicia e Palestina. O territorio de Fenicia chegaba desde o mar Mediterráneo até o monte Líbano e o mar de Tiberíades. Nel estaban as famosas cidades de Sidón e Tiro. Neste último predicou tanto o profeta Elías como Xesucristo. Máis ao sur estaba Palestina, que á súa vez estaba subdividida en catro provincias diferentes: Galilea, na que se atopaba Nazaret, o mar de Tiberíades, onde boa parte dos apóstolos traballaban como pescadores, e o monte Tabor, onde tiña lugar os Transfiguración.

O río Tigris tiña unha especie de auga agridoce. É o río no que se atopa a civilización sumeria, preto do río Éufrates.

### Contidos 
* Partia -> Aracusia, Partia (en sentido estrito), Asiria, Media, Persia
* Mesopotamia -> Montañas Tauro e Cáucaso, Tigris e Éufrates, Babilonia, Caldea, Arabia Félix
* Siria -> Commagena, Fenicia e Palestina
* Nabateo
* Exipto e Etiopía
* Rexións do Leste -> Seres, Bactria, Scythia, Gotia (Gog e Magog), Albania, Armenia, Hiberia
* Capadocia
* Asia Menor -> Bitinia, Frigia, Galacia, Lidia, Caria, Panfilia, Isauria, Licia, Cilicia
* Tres apóstolos, Asia, Roma e Santiago
* Descrición dos continentes

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Mapamundis do mundo antigo
* Historia da cartografía
* O reino de Galiza na historiografía tradicional española

### Ligazóns externas 
* Mapa do beato