Paínzo

O **paínzo** ou **millo miúdo** (que non debe confundirse co *Panicum miliaceum*, ó que tamén se lle chama millo miúdo), (nome científico ***Setaria italica***) é o segundo cereal máis cultivado e o máis importante de Asia. Ten unha longa historia coma cultivo de gran fino, na China dende hai seis milenios. Noutrora era moi común en Galicia. O millo, que de feito toma o nome desta especie, foi substituíndo ao millo miúdo nos últimos séculos.

Ten talos magros, verticais, follosos, e pode acadar os 20 cm. As mazarocas son mestas, pilosas, de 5–30&nbsp;cm de lonxitude. As sementes, de arredor de 2&nbsp;mm de diámetro, teñen unha gluma magra, papilosa e doada de tirar; a súa cor varía notabelmente entre as variedades.
 
A 75 Asemblea Xeral da Organización das Nacións Unidas, celebrada en marzo de 2021, declarou o 2023 como o Ano Internacional do Paínzo, polos beneficios que o seu cultivo pode representar en países con condicións climáticas adversas e escasa dispoñibilidade de auga .

## Cultivo 
thumbnail|left|200px|PaínzoNa China, é o cereal de gran fino máis importante, especialmente no norte pobre e seco dese país. En Europa e nas Américas plántase de xeito moderado para ensilaxe, e rara vez para alimento de aves.

É un cultivo de verán, tipicamente sementado a finais da primavera. A colleita para ensilaxe ou facer palleiros pode estar pronta en 65-70 días (típicos rendementos de 15-20 t/ha de materia verde ou 3-4 t/ha de feo seco), e para gran en 75-90 días (800–900&nbsp;kg/ha de gran). É de maduración temperá e de eficiente uso da auga dispoñíbel, moi axeitado para áreas secas.

As doenzas inclúen podremias as máis das veces por fungos na folla coma *Magnaporthe grisea*, *Ustilago crameri* ou *Sclerospora graminicola*. Os cultivos sen recoller son susceptíbeis aos ataques de paxaros e roedores.

## Historia e domesticación 
O antepasado do millo miúdo identificouse coma *Setaria viridis*, que é interfértil co millo miúdo; e as formas bravas e invasoras do paínzo aínda existen. Zohary e Hopf notan que a diferenza primaria entre as formas bravas e a cultivada é "a súa bioloxía de espallamento de sementes. As formas bravas e invasoras fan dehiscencia mentres que as cultivadas as reteñen." A evidencia máis ceda do seu cultivo é da cultura Peiligang da China, que tamén cultivaban millo miúdo (*Panicum miliaceum*), mais sendo o paínzo menor predominante, só coa cultura Yangshao.

O millo miúdo chega a Europa máis tarde; sementes carbonizadas aparecen no segundo milenio adC en Europa central. E a evidencia do seu cultivo dáse na Idade de Ferro en Tille Hoyuk en Turquía, cunha datación incorrecta de radiocarbono de 600&nbsp;a.&nbsp;C.

Foi moi común en Galicia, sobre todo na rexión litoral, medrando tamén nas leiras das montañas interiores das provincias de Lugo, Ourense e Pontevedra. Recibía o nome de millo, que despois tomou o actual millo, que comezou a substituír o paínzo dende o século XVII. Ao *antigo millo* ficoulle o nome de millo miúdo. O paínzo é o que se viña cultivando e secando en hórreos e celeiros en Europa dende a antigüidade.

## Confusión co millo 
A orixe do millo e a súa chegada ata Europa e Galiza foi motivo de debate na historiografía do século XIX e primeiros do XX, pois había confusión nalgúns eruditos entre o antigo millo (coñecido en Europa e Galiza desde a Idade Antiga e que na actualidade recibe o nome de *millo miúdo* ou *paínzo*) con este novo millo chegado de América. Un destes eruditos foi Manuel Murguía, que persiste na confusión nun artigo de 1909: *"en vista de lo expuesto no extrañará nadie que aseguremos que, a nuestro juicio, el maíz fué tal vez conocido en los tiempos medios en Europa y tal vez era en Galicia"*.

## Sementeira 
Presenta precocidade, pode ser pastoreado aos 50 días de ser plantado. É produtor de forraxe de boa calidade medíndose ganancias de até 1 kg/animal/día. A época de sementeira é a finais da primavera, usando unha densidade de 12–15&nbsp;kg/ha.
O sistema de sementeira é con caixón de alfalfa ou con sementadora común de grans finos, en liñas a 3 dm entre si.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Millo
* Millo doce
### Ligazóns externas 
* Manual de Cultivos Alternativos: Paínzos
* A132 Setaria italica (L.) Beauv.  *Sistema de información dos recursos do penso*. FAO.