Xefe delegacional

O **Xefe Delegacional** é o titular do órgano político-administrativo de cada demarcación territorial do Distrito Federal (México). É elixido en forma universal, libre, secreta e directa. Auxílianse, para o despacho dos asuntos da súa competencia, dos directores xerais, directores de área, subdirectores e xefes de unidade departamental, que estableza o regulamento interior de cadadDelegación.

## Xefes delegacionais a partir do 1 de outubro de 2015 e até o 30 de setembro de 2018 
## Requisitos 
Para ser Xefe Delegacional requírese:
* I. Ser cidadán mexicano por nacemento e non ter outra nacionalidade, en pleno goce dos seus dereitos;
* II. Ter polo menos vinte e cinco anos o día da elección;
* III. Ser orixinario do Distrito Federal con dous anos de residencia efectiva inmediatamente anteriores ao día da elección, ou veciño del con residencia efectiva non menor de tres anos inmediatamente anteriores ao día da elección, e
* IV. Cumprir os requisitos establecidos nas fraccións IV a X do artigo 53 do Estatuto de Goberno do Distrito Federal.

## Facultades e obrigacións 
Corresponde aos titulares dos órganos político-administrativos de cada demarcación territorial:
* I. Legalizar as firmas das súas subalternos, e certificar e expedir copias e constancias dos documentos que obren nos arquivos da Delegación;
* II. Expedir licenzas para executar obras de construción, ampliación, reparación ou demolición de edificacións ou instalacións ou realizar obras de construción, reparación e mejoramiento de instalacións subterráneas, con apego á normatividad correspondente;
* III. Outorgar licenzas de fusión, subdivisión, relotificación, de conxunto e de condominios; así como autorizar os números oficiais e aliñamentos, con apego á normatividad correspondente;
* IV. Expedir, en coordinación co Rexistro dos Plans e Programas de Desenvolvemento Urbano as certificacións de uso do chan nos termos das disposicións xurídicas aplicables;
* V. Outorgar autorizacións para a instalación de anuncios en vía pública e en construcións e edificacións nos termos das disposicións xurídicas aplicables;
* VI. Outorgar permisos para o uso da vía pública, sen que se afecte a natureza e destino da mesma nos termos das disposicións xurídicas aplicables;
* VII. Autorizar os horarios para o acceso ás diversións e espectáculos públicos, vixiar o seu desenvolvemento e, en xeral, o cumprimento de disposicións xurídicas aplicables;
* VIII. Velar polo cumprimento das leis, regulamentos, decretos, acordos, circulares e demais disposicións xurídicas e administrativas, levantar actas por violacións ás mesmas, cualificalas e impor as sancións que corresponda, excepto as de carácter fiscal;
* IX. Proporcionar, en coordinación coas autoridades federais competentes, os servizos de filiación para identificar aos habitantes da demarcación territorial e expedir certificados de residencia a persoas que teñan o seu domicilio dentro dos límites da demarcación territorial;
* X. Coordinar as súas accións coa Secretaría de Goberno para aplicar as políticas demográficas que fixen a Secretaría de Gobernación e o Consello Nacional de Poboación;
* XI. Intervir nas xuntas de recrutamento, do Servizo Militar Nacional;XII. Elaborar e manter actualizado o padrón dos xiros mercantís que funcionen na súa xurisdición e outorgar licenzas e autorizacións de funcionamento dos xiros suxeitos ás leis e regulamentos aplicables;
* XIII. Formular e executar programas de apoio á participación da muller nos diversos ámbitos do desenvolvemento podendo coordinarse con outras institucións, públicas ou privadas, para a posta en funcionamento dos mesmos. Estes programas deberán ser formulados de acordo ás políticas xerais que para o efecto determine a Secretaría de Goberno;
* XIV. Formular, executar e vixiar o Programa de Seguridade Pública da Delegación en coordinación coas Dependencias competentes;
* XV. Establecer e organizar un comité de seguridade pública como instancia colexiada de consulta e participación cidadá nos termos das disposicións xurídicas aplicables;
* XVI. Executar as políticas xerais de seguridade pública que para o efecto estableza o Xefe de Goberno;
* XVII. Emitir opinión respecto ao nomeamento do Xefe de Sector de Policía que corresponda nas súas respectivas xurisdicións;
* XVIII. Presentar ante o Secretario competente os informes ou queixas sobre a actuación e comportamento dos membros dos corpos de seguridade, respecto de actos que presuntamente contravengan as disposicións, para a súa remoción conforme aos procedementos legalmente establecidos;
* XIX. Ordenar e executar as medidas administrativas encamiñadas a manter ou recuperar a posesión de bens do dominio público que detecten particulares, podendo ordenar o retiro de obstáculos que impidan o seu adecuado uso;
* XX. Propor a adquisición de reservas territoriais necesarias para o desenvolvemento urbano do seu territorio; e a desincorporación de inmobles do Patrimonio do Distrito Federal que se atopen dentro da súa demarcación territorial, de conformidade co disposto pola lei da materia;
* XXI. Solicitar ao Xefe de Goberno, a través da Secretaría de Goberno, e por consideralo de utilidade pública, a expropiación ou a ocupación total ou parcial de bens de propiedade privada, nos termos das disposicións xurídicas aplicables;
* XXII. Prestar asesoría xurídica gratuíta en materia civil, penal, administrativa e do traballo, en beneficio dos habitantes da respectiva demarcación territorial;
* XXIII. Administrar os Xulgados Cívicos e os Xulgados do Rexistro Civil;
* XXIV. Coordinar cos organismos competentes a colaboración que lles soliciten para o proceso de regularización da tenencia da terra;
* XXV. Prestar os servizos públicos a que se refire esta lei, así como aqueles que as demais determinen, tomando en consideración a previsión de ingresos e orzamento de egresos do exercicio respectivo;
* XXVI. Dar mantemento aos monumentos públicos, prazas típicas ou históricas, e obras de ornato, propiedade do Distrito Federal, así como participar, nos termos do Estatuto e dos convenios correspondentes, no mantemento daqueles de propiedade federal, que se atopen dentro da súa demarcación territorial;
* XXVII. Prestar o servizo de limpa, nas súas etapas de varrido das áreas comúns, vialidades e demais vías públicas, así como de recolección de residuos sólidos, de conformidade coa normatividad que para o efecto expida a Dependencia competente;
* XXVIII. Propor á Dependencia competente a aplicación das medidas para mellorar a vialidad, circulación e seguridade de vehículos e peóns nas vialidades primarias;
* XXIX. Autorizar, con base nas normas que para o efecto expida a Secretaría de Transportes e Vialidad, e unha vez realizados os estudos pertinentes, a localización, o funcionamento e as tarifas que se aplicarán para os estacionamentos públicos da súa xurisdición;
* XXX. Exercer as funcións de vixilancia e verificación administrativa sobre o funcionamento e a observancia das tarifas nos estacionamentos públicos establecidos na súa xurisdición, así como aplicar as sancións respectivas;
* XXXI. Rehabilitar e manter escolas, así como construír, rehabilitar e manter bibliotecas, museos e demais centros de servizo social, cultural e deportivo ao seu cargo, así como atender e vixiar o seu adecuado funcionamento, de conformidade coa normatividad que para o efecto expida a Dependencia competente;
* XXXII. Prestar o servizo de iluminación pública nas vialidades e manter as súas instalacións en bo estado e funcionamento, de conformidade coa normatividad que para o efecto expida a Dependencia competente;
* XXXIII. Construír, rehabilitar e manter os parques públicos que se atopen ao seu cargo, de conformidade coa normatividad que para o efecto expida a Dependencia competente;
* XXXIV. Construír, rehabilitar, manter e, no seu caso, administrar, os mercados públicos, de conformidade coa normatividad que para o efecto expida a Dependencia competente;
* XXXV. Coadyuvar co corpo de bombeiros e o de rescate do Distrito Federal, para a prevención e extinción de incendios e outros sinistros que poñan en perigo a vida e o patrimonio dos habitantes;
* XXXVI. Prestar en forma gratuíta, servizos funerarios cando se trate de persoas indixentes, cando non haxa quen reclame o cadáver ou os seus deudos carezan de recursos económicos;
* XXXVII. Propor as modificacións ao Programa Delegacional e aos Programas Parciais da súa demarcación territorial;
* XXXVIII. Realizar campañas de saúde pública, en coordinación coas autoridades federais e locais que correspondan;
* XXXIX. Coordinar con outras dependencias oficiais, institucións públicas ou privadas e cos particulares, a prestación dos servizos médicos asistenciais;
* XL. Prestar o servizo de información actualizada en materia de planificación, contida no programa delegacional e nos programas parciais da súa demarcación territorial;
* XLI. Administrar os centros sociais e instalacións recreativas e de capacitación para o traballo e os centros deportivos cuxa administración non estea reservada a outra unidade administrativa;
* XLII. Efectuar cerimonias públicas para conmemorar acontecementos históricos de carácter nacional ou local, e organizar actos culturais, artísticos e sociais, así como promover o deporte e o turismo, en coordinación coas áreas centrais correspondentes;
* XLIII. Promover os valores da persoa e da sociedade así como fomentar as actividades que propendan a desenvolver o espírito cívico, os sentimentos patrióticos da poboación e o sentido de solidariedade social;
* XLIV. Establecer e incrementar relacións de colaboración con organizacións e institucións cuxas finalidades sexan de interese para a comunidade;
* XLV. Subscribir os documentos relativos ao exercicio das súas atribucións, así como celebrar, outorgar e subscribir os contratos, convenios e demais actos xurídicos de carácter administrativo ou de calquera outra índole dentro do ámbito da súa competencia, necesarios para o exercicio das súas funcións e no seu caso das unidades administrativas que lles estean adscritas, con excepción daqueles contratos e convenios a que se refire o artigo 20, parágrafo primeiro, desta Lei. Tamén poderán subscribir aqueles que lles sexan sinalados por delegación ou lles correspondan por suplencia. O Xefe de Goberno poderá ampliar ou limitar o exercicio das facultades a que se refire esta fracción;
* XLVI. Atender o sistema de orientación, información e queixas;
* XLVII. Propor e executar as obras tendientes á rexeneración de barrios deteriorados e, no seu caso, promover a súa incorporación ao patrimonio cultural;
* XLVIII. Formular os programas que servirán de base para a elaboración do seu anteproxecto de orzamento;
* XLIX. Participar con propostas para a elaboración do Programa Xeral de Desenvolvemento do Distrito Federal e nos programas especiais, que se discutan e elaboren no seo do Comité de Planeación para o Desenvolvemento do Distrito Federal;
* L. Administrar os recursos materiais e os bens mobles e inmobles asignados á Delegación, de conformidade coas normas e criterios que establezan as dependencias centrais;
* LI. Realizar feiras, exposicións e congresos vinculados á promoción de actividades industriais, comerciais e económicas en xeral, dentro da súa demarcación territorial;
* LII. Construír, rehabilitar e manter as vialidades secundarias, así como as guarnicións e banquetas requiridas na súa demarcación;
* LIII. Construír, rehabilitar e manter pontes, pasos peonís e redutores de velocidade nas vialidades primarias e secundarias da súa demarcación, con base nos lineamientos que determinen as dependencias centrais;
* LIV. Planear, programar, organizar, dirixir, controlar e avaliar o funcionamento das unidades administrativas a eles adscritas;
* LV. Ditar as medidas necesarias para o mejoramiento administrativo das unidades a eles adscritas e propor ao Xefe de Goberno a delegación en funcionarios subalternos, de facultades que teñan encomendadas;
* LVI. Executar na súa demarcación territorial programas de desenvolvemento social, coa participación cidadá, considerando as políticas e programas que na materia emita a dependencia correspondente;
* LVII. Executar dentro da súa demarcación territorial, programas de obras para o abastecemento de auga potable e servizo de drenaxe e rede de sumidoiros que determine a comisión correspondente, así como as demais obras e equipamento urbano que non estean asignadas a outras dependencias;
* LVIII. Prestar na súa demarcación territorial os servizos de subministración de auga potable e rede de sumidoiros, que non estean asignados a outras dependencias ou entidades, así como analizar e propor as tarifas correspondentes;
* LIX. Presentar á Secretaría de Desenvolvemento Urbano e Vivenda e aos organismos que correspondan, programas de vivenda que beneficien á poboación da súa demarcación territorial, así como realizar a súa promoción e xestión;
* LX. Promover dentro do ámbito da súa competencia, o investimento inmobiliario, tanto do sector público como privado, para a vivenda, equipamento e servizos;
* LXI. Pór en funcionamento accións de preservación e restauración do equilibrio ecolóxico, así como a protección ao ambiente desde a súa demarcación territorial, de conformidade coa normatividad ambiental;
* LXII. Autorizar os informes preventivos, así como coñecer e xestionar as manifestacións de impacto ambiental que en relación a construcións e establecementos soliciten os particulares, de conformidade coas disposicións xurídicas aplicables;
* LXIII. Vixiar e verificar administrativamente o cumprimento das disposicións en materia ambiental, así como aplicar as sancións que correspondan cando se trate de actividades ou establecementos cuxa vixilancia non corresponda ás dependencias centrais, de conformidade coa normatividad ambiental aplicable;
* LXIV. Difundir os programas e estratexias relacionados coa preservación do equilibrio ecolóxico e a protección ao ambiente, en coordinación coa Secretaría do Medio Ambiente;
* LXV. Promover a educación e participación comunitaria, social e privada para a preservación e restauración dos recursos naturais e a protección ao ambiente;
* LXVI. Executar o sistema de servizo público de carreira que se determine para as Delegacións;
* LXVII. Executar os programas de simplificación administrativa, modernización e mejoramiento de atención ao público;
* LXVIII. Elaborar e executar en coordinación coas dependencias competentes o Programa de Protección Civil da Delegación;
* LXIX. Recibir, avaliar e, no seu caso, aprobar os Programas Internos e Especiais de Protección Civil en termos das disposicións xurídicas aplicables;
* LXX. Vixiar e verificar administrativamente o cumprimento das disposicións en materia de protección civil, así como aplicar as sancións que correspondan, que non estean asignados a outras dependencias;
* LXXI. Elaborar, promover, fomentar e executar os proxectos produtivos, que no ámbito da súa xurisdición, protexan e incentiven o emprego, de acordo aos programas, lineamientos e políticas que en materia de fomento, desenvolvemento e investimento económico emitan as dependencias correspondentes;
* LXXII. Promover e coordinar a instalación, funcionamento e seguimento dos subcomités de desenvolvemento económico delegacionais, apoiando iniciativas de investimento para impulsar aos sectores produtivos da súa zona de influencia. Así mesmo, executar a normatividad que regule, coordine e dea seguimento a devanditos subcomités;
* LXXIII. Establecer e executar en coordinación coa Secretaría de Desenvolvemento Económico as accións que permitan axudará modernización do micro e pequenas empresas da localidade;
* LXXIV. Participar e colaborar con todas as dependencias na formulación, planeación e execución dos programas correspondentes no ámbito da competencia de devanditas dependencias;
* LXXV. Realizar percorridos periódicos, audiencias públicas e difusión pública de conformidade co establecido no Estatuto de Goberno e na Lei de Participación Cidadá;
* LXXVI. Coordinar accións de participación cidadá en materia de prevención do delito;
* LXXVII. Promover, coordinar e fomentar os programas de saúde, así como campañas para previr e combater a farmacodependencia, o alcoholismo, a violencia ou desintegración familiar, no ámbito da súa competencia territorial;
* LXXVIII. Designar aos servidores públicos da Delegación, suxeitándose ás disposicións do Servizo Civil de Carreira. En todo caso, os funcionarios de confianza, mandos medios e superiores, serán designados e removidos libremente polo Xefe de Delegacional;
* LXXIX. Establecer a estrutura organizacional da Delegación conforme ás disposicións aplicables;
* LXXX. Opinar sobre a concesión de servizos públicos que teñan efectos na Delegación e sobre os Convenios que se subscriban entre o Distrito Federal e a Federación ou os Estados ou Municipios limítrofes que afecten directamente á Delegación;
* LXXXI. Propor o Xefe de Goberno, os proxectos de Programas Operativos Anuais e de Orzamento da Delegación, suxeitándose ás estimacións de ingresos para o Distrito Federal;
* LXXXII. Coadyuvar coa dependencia da administración Pública do Distrito Federal que resulte competente, nas tarefas de seguridade pública e protección civil na Delegación; e
* LXXXIII. As demais que lle atribúan expresamente as leis e regulamentos.

## Período 
De acordo co artigo 106 do Estatuto de Goberno do Distrito Federal, un Xefe Delegacional durará tres anos no seu encargo, iniciando o primeiro de outubro do ano en que foi electo.

Os Xefes Delegacionais deben render protesta ante o pleno da Asemblea Lexislativa do Distrito Federal.

## Ausencias e nomeamentos 
As ausencias do Xefe Delegacional de máis de quince días e até por noventa días deberán ser autorizadas polo Xefe de Goberno e serán cubertas en termos da Lei Orgánica respectiva. En caso de ausencia por un período maior a noventa días, calquera que sexa a causa, a Asemblea Lexislativa do Distrito Federal designará, a proposta, do Xefe de Goberno e por maioría absoluta dos deputados integrantes da Lexislatura, ao substituto. Si a elección demarcacional fose declarada nula, en tanto se realiza a elección extraordinaria, a Asemblea procederá a designar ao correspondente Xefe Delegacional. Si o Xefe Delegacional electo non se presenta a tomar posesión do seu encargo, a Asemblea Lexislativa do Distrito Federal designará, a proposta, do Xefe de Goberno e por maioría absoluta dos deputados integrantes da Lexislatura, ao substituto. As persoas que sexan designadas pola Asemblea, deberán cumprir os requisitos establecidos o Estatuto de Goberno do Distrito Federal.[cita *[[Wikipedia:Verificabilidade|]]*

## Remocións 
A Asemblea Lexislativa do Distrito Federal, a proposta do Xefe de Goberno ou dos deputados, poderá remover aos Xefes Delegacionais polas causas graves seguintes:
* I. Por violacións sistemáticas á Constitución, ao presente Estatuto ou ás leis federais e do Distrito Federal;
* II. Por contravenir de maneira grave e sistemática os regulamentos, acordos e demais resolucións do Xefe de Goberno do Distrito Federal;
* III. Por realizar calquera acto ou incorrer en omisións que afecten gravemente o funcionamento da administración pública do Distrito Federal ou a orde pública na Entidade;
* IV. Por desempeñar calquera outro emprego, cargo ou comisión na Federación, Estados, Distrito Federal ou Municipios, durante o tempo que dure o seu encargo, excepto as actividades docentes, académicas e de investigación científica non remuneradas;
* V. Por invadir de maneira reiterada e sistemática a esfera de competencia da administración pública central ou paraestatal do Distrito Federal;
* VIN. Por incumprir reiterada e sistematicamente as resolucións dos órganos xurisdicionais Federais ou do Distrito Federal;
* VII. Por realizar actos que afecten gravemente as relacións da Delegación co Xefe de Goberno do Distrito Federal, e
* VIII. Por realizar actos que afecten de maneira grave as relacións do Xefe de Goberno cos Poderes da Unión.

A Asemblea Lexislativa cualificará a gravidade da falta e resolverá en definitiva sobre a remoción, polo voto das dúas terceiras partes dos membros integrantes da Lexislatura, a condición de que o Xefe Delegacional teña oportunidade suficiente para render as probas e facer as alegacións que ao seu xuízo conveñan.

A resolución da Asemblea será definitiva e inatacable e fornecerá os seus efectos de inmediato.

En caso de remoción do Xefe Delegacional, a Asemblea Lexislativa do Distrito Federal designará, a proposta do Xefe de Goberno, por maioría absoluta dos integrantes da Lexislatura, ao substituto para que termine o encargo.

No caso de sentenza ejecutoria condenatoria por delito doloso en contra dun Xefe Delegacional, sen dilación algunha o xuíz dará conta á Asemblea Lexislativa do Distrito Federal para o só efecto de que declare a destitución do cargo e nome ao substituto, observando o disposto no parágrafo anterior.

As sancións distintas á remoción serán aplicadas conforme ás disposicións conducentes da lei da materia.

Os Xefes Delegacionais deberán observar e facer cumprir as resolucións que emitan o Xefe de Goberno, a Asemblea Lexislativa, o Tribunal Superior de Xustiza, e as demais autoridades xurisdicionais.

As controversias de carácter competencial administrativo que se presentaren entre as Delegacións e os demais órganos e dependencias da Administración Pública do Distrito Federal serán resoltas polo Xefe de Goberno.

## Notas