Herba benta

A **herba benta** (***Valeriana officinalis***), tamén chamada **valeriana menor** ou **herba dos gatos**, é unha herbácea perenne, pertencente á familia das Valerianáceas.
 
Nativa de Europa e algunhas partes de Asia, foi introducida en América do Norte. É moi común nos bosques húmidos na beira de regueiros e ríos, dende as chairas até as zonas submontañosas. En Galiza abunda nos prados a carón dos ríos, emprégandose coma menciña dende a antigüidade, de aí o seu nome vulgar de herba benta (bieita).

En farmacoloxía e fitoterapia empréganse os órganos subterráneos (rizomas, raíces e estolóns) ou habitualmente os seus fitoextractos. Se se moe ten unha cor parda clara e un fedor típico penetrante que lembra ao queixo curado.

As larvas dalgúns lepidópteros (bolboretas e avelaíñas) aliméntanse dela.

## Descrición 
miniatura
É unha planta perenne moi variábel co talo simple que acada os 20–120&nbsp;cm de altura. Os rizomas son ovoides ou cilíndricos de 3–5&nbsp;cm, cor cinsenta-amarelenta, cubertos por moitas raíces de pequeno diámetro, case cilíndricas e da mesma cor ca o rizoma. As follas son pinnadas con folíolos dentados. As flores son miúdas de cor rosa pálida, xorden nun mesto corimbo terminal en primavera e no verán.

### Micromorfoloxía 
* fragmentos de parénquima
* Células resinosas pardas.
* Vasos condutores
* Grans de amidón, simples ou compostos, ás veces dilo estrelado.
* Células pétreas rectangulares.

## Composición química 
* Óleo esencial: 0,5%, de composición moi variábel.
* Sesquiterpenos: os máis importantes son os ácidos valerénico e acetoxivalerénico.
* Iridoides: son típicos da valeriana e reciben o nome de valepotriatos.

## Propiedades 
É un dos grandes fármacos para o equilibrio nervioso. Úsase moito coma sedante e calmante no histerismo, manifestacións neurasténicas (insomnio, neurose, chambras abdominais (cólicos), hiperexcitabilidade etc.), nas alteracións menopáusicas e como antiespasmódico en sentido lato. Emprégase en trastornos convulsivos con bos resultados, soa ou asociada a anticonvulsivantes. Nalgunhas mulleres o seu uso como sedante suave pode ter o efecto oposto, provocando excitación.

Ten efectos psicoactivos sobre o comportamento dos gatos, que semellan ser pracenteiros xa que o seu cheiro atrainos para a consumir, de aí o nome vulgar galego de herba dos gatos.

O extracto fermentado de valeriana ou a súa infusión aplícase foliarmente en agricultura ecolóxica para protexer as plantas das xeadas serodias.

## Historia 
O seu uso coma herba medicinal remóntase polo menos á antiga Grecia e ao Imperio romano. Hipócrates describiu as súas propiedades, e Galeno, posteriormente, prescribiuna coma menciña contra o insomnio. Na Suecia medieval, ás veces colocábase na roupa de voda do noivo para evitar a "envexa" dos elfos. Tense usado tamén coma engado para as ratas.

## Sinonimia 
## Nomes comúns 
* Herba benta (*herba bendita*);
* *Virbiriana, verberiana, verliana, virviriana*;		
* Valeriana menor, valeriana común, valeriana oficinal ou valeriana medicinal;
* Herba dos gatos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Valeriana* (xénero)
* Valeriana vermella

### Ligazóns externas 
* Valeriana na We de Ríos Galegos, con fotos da planta en Galiza
* Valeriana en AAFP (en inglés) 
* Fitoquímicos an valeriana (en inglés)