open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Áraba

[miniatura|Situación en [Euskal Herria.|250x250px]]**Áraba,** segundo outras fontes **Araba** ou **Álava** (en ; en , as dúas denominacións cooficiais), é unha das tres provincias que conforman a comunidade autónoma do País Vasco (*Euskadi* en éuscaro), ademais de ser unha das sete provincias da rexión histórica do País Vasco. A súa capital é Vitoria, que é tamén capital da comunidade autónoma.

A provincia ocupa unha área de 2.963&nbsp;km², nos que vivían en 2007 un total de 305.459 habitantes, o que lle confería unha densidade de 103,09 hab/km². Entre as poboacións máis importantes de Áraba, á parte da capital, cómpre destacar Amurrio, Laudio, Agurain e Aiara.

## Xeografía 
miniatura|esquerda|250px|A serra Salvada no noroste de Áraba.
A provincia de Áraba é a única do País Vasco que carece de costa. Ao norte limita con Biscaia e Guipúscoa, ao oeste e suroeste coa provincia de Burgos e tamén co enclave de Orduña (administrativamente de Biscaia), ao sur coa Rioxa, e ao leste con Navarra. No seu interior limita tamén coa provincia de Burgos, xa que esta posúe nela un enclave, o Condado de Treviño.
### Relevo 
O norte de Áraba é unha franxa montañosa con varias serras que se elevan por encima dos 1.000 m de altura, que marcan en boa medida os límites con Biscaia. Están poboadas de bosques, de tipo atlántico. Destacan as serras de Urkilla (co Aizkorri, 1544 m), Artabán, Gorbeia (1.482 no pico homónimo). Estas serras prolónganse parcialmente cara a occidente, nos límites coa provincia de Burgos: (serra Salvada, serra Garobe).

O centro do territorio, chairo, constitúe unha prolongación da Meseta Central, cunha altitude media duns 600 m. No sur sitúase a Rioxa arabesa, na conca do río Ebro, que se abre paso entre os primeiros cordais do Sistema Ibérico (serra de Toloño, serra de Cantabria, serra de Codés), nos lindes coas comunidades da Rioxa e Navarra.

### Hidrografía 
A maior parte do territorio arabés está incluído na conca do río Ebro, que polo sur serve, en parte, de límita coa provincia de Burgos, durante uns 100&nbsp;km. Os ríos Omecillo, Bayas, Zadorra e Ayuda, son os seus principais afluentes, e únense a el pola dereita.

O noroeste da provincia, está drenado polo río Nervión e afluentes, que pertencen á vertente cantábrica.

### Clima 
Boa parte da provincia recibe a influencia do clima oceánico (800&nbsp;mm de precipitacións, 12&nbsp;°C de temperatura media), o que permite que plantas como a faia penetren até o sur. No val do Ebro, porén séntese a infliencia mediterránea.

## División administrativa 
miniatura|dereita|250px|Vista da Llanada de Áraba, con Vitoria no centro.

Áraba está dividida administrativamente en sete cuadrillas (vasco *kuadrilak*, pl. de *kuadrila*):

* Cuadrilla de Agurain
* Cuadrilla de Aiara
* Cuadrilla de Añana
* Cuadrilla de Campezo-Montaña Arabesa
* Cuadrilla de Laguardia-Rioxa Arabesa
* Cuadrilla de Vitoria (coincide co concello de Vitoria)
* Cuadrilla de Zuia
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Euskadi 
* Euskal Herria
* Hegoalde
Teoría do todo

miniatura|300px|Exposición xeral da física de particulas

Tamén coñecida como teoría unificada, teoría de campos unificada ou grande teoría unificada.

En física, unha teoría do todo é unha teoría que unifica as catro forzas fundamentais da natureza: a gravidade, a forza nuclear forte, a forza nuclear feble e a forza electromagnética. É o obxectivo das investigacións en gravidade cuántica.
Nubeiro

miniatura|dereita|220px|Unha das dúas formas que se coñece do ser mitolóxico nubeiro.
O **nubeiro** é un personaxe da mitoloxía galega de aspecto forte e grande, vestido con peles negras, capaz de provocar tormentas e dirixir os raios á vontade. Asóciase, polo xeral, con todo o relativo ao fenómeno da treboada, é dicir, néboa, raios, lóstregos ou chuvia forte. Sae polas mañás das ferrerías para cabalgar os ceos provocando tormentas e lanzar raios e volve a media noite acompañado de cobras e lagartos. En ocasións baixa á terra para ver o resultado das súas fazañas ou para pedir asilo nalgunha casa ou cabana logo de perder algunha nube. 

Noutras partes de Galicia, os nubeiros teñen a aparencia dun home de pequeno tamaño, co corpo cuberto de pelo e un rabo longo e retorcido. Desprázanse subidos en grandes nubes e son os responsables das tormentas de verán e doutros moitos estragos. Un dos métodos tradicionais para esconxuralos é tocar as campás da igrexa.

:*Tocan os frades a campá*
:*pra escorrentar o nubeiro*,
:*ben eles sudan... pra encher*
:*pra todo o ano o granceiro*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O nubeiro en *Galicia encantada*.
Leonard Cohen

**Leonard Norman Cohen**, nado en Montreal o 21 de setembro de 1934 e finado nos Ánxeles o 7 de novembro de 2016, foi un poeta, novelista e cantante canadense.

## Traxectoria
É coñecido especialmente pola derradeira destas facetas, a de cantautor. As letras de Cohen son moi emotivas e liricamente complexas, aínda que os seus tres eixos temáticos son o amor, a relixión e as relacións de parella. Deben máis ós xogos de palabras e metáforas da poesía que ás convencións da música folk. Cohen canta cunha voz peculiarmente grave. A súa música influíu a moitos outros autores e as súas cancións foron interpretadas por moitos outros artistas. Viviu en Montreal, Londres, Grecia, Nova York e nos Ánxeles. En 2011 foille concedido o Premio Príncipe de Asturias das Letras.

## Obras 
### Discografía 
* *Songs of Leonard Cohen* (1967)
* *Songs from a Room* (1969)
* *Songs of Love and Hate* (1971)
* *New Skin for the Old Ceremony* (1974)
* ''Death of a Ladies' Man* (1977)
* *Recent Songs* (1979)
* *Various Positions* (1984)
* *I'm Your Man* (1988)
* *The Future* (1992)
* *Ten New Songs* (2001)
* *Dear Heather* (2004)
* *Old Ideas* (2012)
* *Popular Problems* (2014)
* *You Want It Darker* (2016)

### Libros 
* *Let Us Compare Mythologies* (poesía, 1956)
* *The Spice-Box of Earth* (poesía, 1961)
* *The Favourite Game* (novela, 1963)
* *Flowers for Hitler* (poesía, 1964)
* *Beautiful Losers* (novela, 1966)
* *Parasites of Heaven* (poesía, 1966)
* *Selected Poems 1956–1968* (poesía, 1968)
* *The Energy of Slaves* (poesía, 1972)
* *Death of a Lady's Man* (poesía, 1978)
* *Book of Mercy* (poesía, 1984)
* *Stranger Music'' (antoloxía de poemas e cancións, 1993)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial de Leonard Cohen 
* The Leonard Cohen Files 
* The Leonard Cohen Forum
Árabe

Por **árabe** pódese entender:

* **Natural de Arabia** ou membro ou descendente dalgunha das súas antigas tribos.
* Persoa que ten como lingua materna o árabe, á marxe da súa orixe étnica. Os países árabes son aqueles nos que a súa poboación (ou a maior parte da mesma) fala árabe. Os países árabes son produto da expansión do imperio islámico, e polo tanto da súa lingua oficial e litúrxica, dende o seu berce orixinal en Arabia.
* **Lingua árabe**. Lingua semítica falada en países do norte de África, como Exipto, Libia, Tunisia, Alxeria, Marrocos, Sudán, Sáhara Occidental , Mauritania, Chad e Djibuti. Minoritariamente nas illas Comores, e algúns sectores de Malí, Níxer, Somalia e nas prazas de soberanía española de Ceuta e Melilla, e no suroeste de Asia: Arabia Saudita, Iemen, Omán, Emiratos Árabes Unidos, Qatar, Kuwait, Iraq, Siria, Líbano, Palestina, Xordania e Bahrain, fálase tamén nalgunhas zonas de Israel, Turquía e Irán, algúns sectores da India, Indonesia e as Filipinas. Fálana tamén grupos importantes de emigrantes en Europa, países como España, Francia, Italia, Portugal, Grecia, Alemaña e o Reino Unido. O árabe ten unha variedade literaria, chamada en árabe *al-luga al-fushà* ou "a lingua máis elocuente", que en idiomas occidentais acostuma nomearse como árabe clásico e que comprende a lingua da literatura anterior ao islam, a lingua do Corán e a lingua da literatura posterior ao islam. A variedade lingüística estándar que se usa como lingua oficial no mundo árabe actual é unha modalidade de árabe clásico que en occidente acostuma recibir o nome de árabe literal ou literario. Por outro lado, no nivel da lingua falada o árabe ten multitude de dialectos moi diferentes entre si.
* **Alfabeto árabe**. Conxunto de signos propio do árabe, que é ou foi utilizado para codificar tamén os idiomas de poboacións musulmás non árabes como o urdú, o persa, o dari, o paxto, o kurdo ou o uigur na actualidade, e no pasado tamén o turco e demais linguas desta familia, o malaio, o tártaro, o wólof e outras linguas africanas e mesmo o castelán entre os mouriscos.
Lagos de Enol

Nome conxunto do **lago Enol e o lago Ercina**, na parte asturiana dos Picos de Europa. Tamén coñecidos como «**lagos de Covadonga**», este último é un topónimo desaconsellable, dado que Covadonga é unha pequena localidade situada a varios quilómetros de distancia dos lagos, famosa polo seu santuario, a súa basílica e, en último termo, pola homónima batalla.
Lugares de Outeiro de Rei

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Outeiro de Rei.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Outeiro de Rei**

## Lugares de Outeiro de Rei
### Arcos
### Aspai
### Bonxe
### Caboi
### Candai
### Castelo de Rei
### Cela
### Folgueira
### Francos
### Guillar
### Martul
### Matela
### Mosteiro
### Outeiro de Rei
### Parada
### Robra
### San Clodio de Aguiar
### San Fiz de Paz
### San Lourenzo de Aguiar
### San Tomé de Gaioso
### Santa Mariña
### Santiago de Gaioso
### Silvarrei
### Sobrada de Aguiar
### Taboi
### Vicinte
### Vilela
## Parroquias de Outeiro de Rei
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Outeiro de Rei
*Galería de imaxes de Outeiro de Rei
*Galería de imaxes da comarca de Lugo
Lugares de Palas de Rei

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Palas de Rei.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Palas de Rei**

## Lugares de Palas de Rei
### Albá
### Ambreixo
### Augas Santas
### Berbetouros
### Cabana
### O Carballal
### Carteire
### Coence
### Covelo
### Cuíña
### Curbián
### Felpós
### Ferreira de Negral
### Filgueira
### Fontecuberta
### Laia
### Lestedo
### Maceda
### Marzá
### O Mato
### Meixide
### Merlán
### Moredo
### Mosteiro de Devesa
### Orosa
### Palas de Rei
### Pambre
### Pidre
### A Puxeda
### Quindimil
### Remonde
### Ramil
### Ribeira
### Salaia
### San Breixo
### San Cibrao da Repostería
### San Mamede do Carballal
### San Miguel de Coence
### San Xiao do Camiño
### San Xusto da Repostería
### Ulloa
### Vilar de Donas
### Vilareda
## Parroquias de Palas de Rei
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Palas de Rei
*Galería de imaxes de Palas de Rei
*Galería de imaxes da comarca da Ulloa
Lugares de Pantón

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Pantón.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Pantón**

## Lugares de Pantón
### Acedre
### Atán
### Cangas
### Castillón
### Deade
### Eiré
### Espasantes
### Ferreira de Pantón
### Frontón
### Mañente
### Moreda
### Pantón
### Pombeiro
### Ribeiras de Miño
### San Fiz de Cangas
### San Vicente de Castillón
### Santalla de Toiriz
### Santo Estevo do Mato
### Següín
### Serode
### Siós
### Toiriz
### Toldaos
### Tribás
### Vilamelle
### Vilar de Ortelle
## Parroquias de Pantón
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Pantón
*Galería de imaxes de Pantón
*Galería de imaxes da comarca de Terra de Lemos
Lugares de Paradela

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Paradela.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Paradela**

## Lugares de Paradela
### Aldosende
### Andreade
### Barán
### Castro
### Castro de Rei de Lemos
### As Cortes
### Ferreiros
### Francos
### A Laxe
### Loio
### Paradela
### San Facundo de Ribas de Miño
### San Martiño de Castro
### San Vicente de Paradela
### Santa Cristina de Paradela
### Santalla de Paradela
### Suar
### Vilaragunte
## Parroquias de Paradela
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Paradela
*Galería de imaxes de Paradela
*Galería de imaxes da comarca de Sarria
Lugares do Páramo

[miniatura|dereita|[Casa do concello do Páramo.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares do Páramo**

## Lugares do Páramo
### Adai
### Friolfe
### Gondrame
### Grallás
### Moscán
### Neira
### Piñeiro
### Reascos
### Ribas de Miño
### A Ribeira
### Sa
### San Vicente de Gondrame
### Santo André da Ribeira
### A Torre
### Vilafiz
### Vilarmosteiro
### Vilasante
### Vileiriz
## Parroquias do Páramo
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais no Páramo
*Galería de imaxes do Páramo
*Galería de imaxes da comarca de Sarria
Lugares da Pastoriza

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Pastoriza.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Pastoriza**

## Lugares da Pastoriza
### A Aguarda
### Álvare
### Baltar
### Bretoña
### Cadavedo
### Crecente
### Fomiñá
### Gueimonde
### Lagoa
### Loboso
### Pastoriza
### Pousada
### A Regueira
### Reigosa
### Saldanxe
### San Cosme de Piñeiro
### San Martiño de Corvelle
### Úbeda
### Vián
## Parroquias da Pastoriza
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais na Pastoriza
*Galería de imaxes da Pastoriza
*Galería de imaxes da comarca da Terra Chá
Lugares de Pedrafita do Cebreiro

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Pedrafita do Cebreiro.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Pedrafita do Cebreiro**

## Lugares de Pedrafita do Cebreiro
### O Cebreiro
### Fonfría
### Hospital
### Liñares
### Lousada
### Louzarela
### Pacios
### Padornelo
### Pedrafita do Cebreiro
### Riocereixa
### Veiga de Forcas
### Zanfoga
## Parroquias de Pedrafita do Cebreiro
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Pedrafita do Cebreiro
*Galería de imaxes de Pedrafita do Cebreiro
Lugares da Pobra do Brollón

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Pobra do Brollón.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Pobra do Brollón**

## Lugares
### Abrence
### Barxa de Lor
### Canedo
### Castroncelos
### Castrosante
### Cereixa
### Eixón
### Ferreiros
### A Ferreirúa
### Fornelas
### Lamaigrexa
### Liñares
### Óutara
### Parada dos Montes
### Pinel
### Piño
### A Pobra do Brollón
### Saa
### Salcedo
### Santalla de Rei
### Veiga
### Vilachá
## Parroquias da Pobra do Brollón
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais na Pobra do Brollón
*Galería de imaxes da Pobra do Brollón
*Galería de imaxes da comarca de Terra de Lemos
Lugares de Pol

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Pol.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Pol**

## Lugares de Pol
### Arcos de Frades
### Caraño
### Carazo
### Cirio
### Ferreiros
### Fraialde
### Gondel
### Hermunde
### Lea
### Luaces
### Milleirós
### Mosteiro
### Pol
### San Martín de Lúa
### San Martiño de Ferreiros
### Silva
### Suegos
### Torneiros
### Valonga
## Parroquias de Pol
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Pol
*Galería de imaxes de Pol
*Galería de imaxes da comarca de Meira
Lugares da Pontenova

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Pontenova.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Pontenova**

## Lugares da Pontenova
### Bogo
### Conforto
### A Pontenova
### Rececende
### Santo Estevo de Rececende
### Vilaboa
### Vilameá
### Vilaoudriz
### Vilaouruz
### Vilarmide
### Xudán
## Parroquias da Pontenova
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Eleccións municipais na Pontenova
*Galería de imaxes da Pontenova
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Oriental
Lugares de Rábade

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Rábade.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Rábade**

## Lugares de Rábade
### Rábade
## Parroquias de Rábade
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Eleccións municipais en Rábade
*Galería de imaxes de Rábade
*Galería de imaxes da comarca de Lugo
Lugares de Portomarín

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Portomarín.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Portomarín**

## Lugares de Portomarín
### Bagude
### Caborrecelle
### O Castro de Soengas
### Castromaior
### Cortapezas
### Fiz de Rozas
### Gonzar
### León
### Narón
### Nespereira
### San Nicolao de Portomarín
### San Pedro de Portomarín
### Recelle
### Sabadelle
### San Mamede de Belaz
### San Mamede do Río
### Soengas
### Vedro
### Vilarbasín
### Vilaxuste
## Parroquias de Portomarín
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Portomarín
*Galería de imaxes de Portomarín
*Galería de imaxes da comarca de Lugo
Égloga

A **égloga**, que vén do grego ἐκλογή *extracto*, *peza escollida*, do verbo λέγω *escoller* e de ἐκ *de*, *desde*, orixinada na época helenística, é dicir, no século III a.C., é un poema con extensión, límites temáticos e estruturais escasamente definidos. Polo que respecta ó tema, consiste nun pequeno cadro campestre mediante o cal é se representa a harmónica e paradisíaca relación do home coa natureza.

Na literatura galega encontramos, de Nicomedes Pastor Díaz, o texto *Égloga de Belmiro e Benigno*, que achega o queixume do labrego Belmiro pola súa amada, afogada, e o conforto que acada co seu amigo Benigno.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Égloga de Belmiro e Benigno*
Lugares de Quiroga

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Quiroga.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Quiroga**

## Lugares de Quiroga
### Augas Mestas
### Bendilló
### Bendollo
### Bustelo de Fisteus
### Cereixido
### A Enciñeira
### A Ermida
### Fisteus
### O Hospital
### Montefurado
### Nocedo
### Outeiro
### Pacios da Serra
### Paradaseca
### Quintá de Lor
### Quiroga
### A Seara
### Sequeiros
### Vilanuíde
### Vilar de Lor
### Vilarmel
### Vilaster
## Parroquias de Quiroga
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Quiroga
*Galería de imaxes de Quiroga
*Galería de imaxes da comarca de Quiroga
Elexía

A **elexía** é un subxénero da lírica consistente nunha composición breve sen fixación temática, que pretende conmover o público, invitar a unha reflexión sosegada ou consolar persoas.

Rodríguez Adrados considera que a elexía é por antonomasia a poesía da exhortación e da reflexión sobre temas como a fugacidade da vida, a xuventude ida, a saudade, a gabanza do campo, a morte.

Como texto elexíaco podemos sinalar "Na morte de Castelao", de Ramón Cabanillas.Na literatura clásica destacan como elexías algunhas obras de Tibulo, Ovidio ou Propercio.

## Notas
Pereira

A **pereira** ou **pereira común** (***Pyrus communis, L.***) é unha árbore da familia das rosáceas. O seu froito é a pera.

## Características 
O seu talo é algo curvado e reclinado. As ramas son bastante curtas e moi ramificadas. Pode acadar entre 5 e 20 metros de altura.

A cortiza é escura, dividida e escamada en finas estrías e tiras verticais ou transversais. As follas son bastante delgadas, elípticas ou redondeadas, de 3–7&nbsp;cm de lonxitude. As flores ábrense coa saída das follas. Chegan a medir 4 centímetros de lonxitude.
O seu froito é a pera, duns 10 centímetros de lonxitude e case de igual grosor, en forma de floreiro.

## Distribución e hábitat 
esquerda|miniatura|100px|Froito da pereira
As pereiras son orixinarias de rexións temperadas do vello mundo. Localízase en soutos ou bosques caducifolios luminosos e cálidos.

## Nome común 
Preira, pireiro, pireira, pereiro, pereira, peral, espiñeiro, espieiro e escambroeiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Pyrus*, o xénero.
* A pereira brava, outra especie do xénero Pyrus presente en Galicia.
* A pera, froito da pereira.
* A pereira na cultura popular galega

### Ligazóns externas
Himno

Un **himno** (do grego ὕμνος, *hymnos*, "unha canción de eloxio") é un subxénero da lírica consistente nunha composición poética cantada en honor dunha divindade (himno litúrxico), unha persoa, unha colectividade (himno nacional).
Epigrama

[miniatura|[Clásicos en Galego 16.Marcial: *Epigramas* I.]]
Subxénero da lírica consistente nunha censura breve e mordaz que condensa enxeñosamente unha burla.

Etimoloxicamente vén do grego epigrama (inscrición nunha tumba, monumento ou estatua) de aí deriva unha das características: a súa extrema brevidade. Orixinariamente a temática limitábase á exaltación dunha persoa, acontecemento etc; posteriormente, amplíase ós máis variados temas prevalecendo persoas e circunstancias con final enxeñosa, crítica ou satírica. A ironía e o desenfado, o afán de elocuencia e a brillantez caracterizan a este produto lírico de intención crítica ou sincera admiración.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*
Oda

A **oda** é un subxénero da lírica consistente nunha composición que se caracteriza porque o poeta, con linguaxe elevada, festiva e solemne, e cun ton exaltado e emocionado, desenvolve, e incluso dramatiza, sobre un tema. A miúdo dedícase a persoas, cidades e paisaxes, para salienta-las súas excelencias; con frecuencia preséntase en forma de reflexión contemplativa en torno a situacións existenciais.

Procede da *imitatio* dos *Carmina* do latino Horacio, e foi introducido en España pola "Ode ad Florem Gnidi" de Garcilaso de la Vega. Na Grecia clásica, Píndaro compuxo odas loando a atletas vencedores (odas epinicias), en series de estrofas iguais de dous en dous, e un peche (épodo: última estrofa da tríade grega) distinto. Alceo, Safo e Anacreonte inclináronse por unha métrica de estrofas iguais, que foi a recollida por Horacio, entre cuxos *Carmina* hai, porén, pegadas evidentes da influencia pindárica. O primeiro adaptador da oda clásica á poesía en lingua vulgar foi o italiano Bernardo Tasso (1493-1569). Ao lingo do século XVI cultivaron a oda autores españois como Francisco de la Torre, frei Luis de León ou Fernando de Herrera.

O vehículo máis frecuente na construción da oda é a lira, aínda que se utilizan tamén outras combinacións de hendecasílabos e heptasílabos, ou de hendecasílabos e pentasílabos (estanzas, silvas, estrofas aliradas, estrofas sáficas...), que sempre pretenden reproducir as estrofas de Horacio.
Vilancico

miniatura|dereita|300px|*Feliz Nadal*, obra de Johansen Viggo.

O **vilancico** é un subxénero da lírica consistente nunha cancionciña de corte popular, de métrica moi variada e de temas moi diversos (entre eles os de Nadal); mesmo pode presentar unha estrutura de glosa, encabezada por unha cancionciña, que vai seguida dunha serie variable de estrofas iguais entre si. É esta a estrutura habitual dos vilancicos de Nadal galegos, escritos e cantados en toda a Península Ibérica durante os Séculos Escuros.

Carlos Villanueva Abelairas, profesor da Universidade de Santiago e investigador de vilancicos galegos, estabelece un punto de partida fundamental ao diferenciar entre panxoliñas e vilancicos: "Estes (refírese aos vilancicos) son as pezas en lingua vulgar que se cantan nas igrexas, con textos populares ou poemas de autor, e que se usaban na liturxia das festas principais en xeral; mentres que a panxoliña, por contra, é a canción popular que cantaba o pobo, organizadamente ou individualmente na igrexa, ante o belén e na festa de Nadal". Aínda que as panxoliñas se cantaban no século XV e XVI, non hai ningún documento que explique as características das mesmas nesa altura, e o único que sabemos é como se organizaban os veciños para ir cantar ao neno Xesús e ao portal dos Reis.

Hai moita documentación sobre vilancicos a través das partituras que quedan nas principais catedrais galegas, entre as que destacan as de Mondoñedo e a de Santiago polo número de textos conservados.

Por outra banda, formalmente o vilancico converteuse nunha especie de cantata, cun esquema típico: unha introdución (para solista), un refrán (para seis, oito, dez ou doce voces) e unhas coplas (para un pequeno conxunto vocal ou voz solista) que alternaban co refrán.
Un exemplo de vilancico galego:

:*Vinde, vinde, vinde, vinde,*
:*vinde, vinde, nosas queridiñas,*
:*vinde, vinde, vinde, vinde,*
:*veréde-lo neno das mil marabillas.*
:*¡Ai, que bunito, que lindo é!*
:*¡Que pés, que pernas, que dentes, que maus!*
:*¡Ai, que olliños! Son dúas estrelas;*
:*non se viu tal no noso lugar.*
:*Espertou rindo. Dixo: queridiñas,*
:*calade, calade, calade, calá;*
:''qu'eu ben vos sei o qu'agora fixestes,*
:*satisfaréivo-la curiosidá. (...)*

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Panxoliña

### Bibliografía
*  (1997): *Historia da música galega. Cantos, cantigas e cánticos*. Ed.. A Nosa Terra.
*  (1994): *Los Villancicos gallegos''. A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza.

### Ligazóns externas
* Lendas de Nadal e algún vilancico
Pranto

[miniatura|*Relación de las Exequias que hico la real Audiencia del Reyno de Galiçia a la Magestad de la Reyna D. Margarita de Austria nra Señora descriptas y puestas en stilo por [Ioan Gomez Tonel*.]]
:*Este artigo trata sobre o subxénero lírico, para o artigo sobre o vertido de bágoas véxase Choro.*
O **pranto** é un xénero da lírica consistente nunha composición na que se chora ritualmente a morte de algo ou alguén.

Na literatura occitana medieval existía un tipo propio deste xénero, chamado Planh.

## Exemplo
Un exemplo son as *Exequias da Raíña Margarida*, de Pedro Vázquez de Neira e Xoán Gómez Tonel.
Descordo

[miniatura|[Raimbaut de Vaqueiras compuxo un descordo plurilingüe, usando o galego-portugués, entre outras linguas.]]
O **descordo** é un subxénero da lírica, consistente nunha composición caracterizada polas discordancias formais.
## Exemplos
Un descordo espectacular é o descordo do trobador Raimbaut de Vaqueiras, titulado *Eras quan vey verdeyar*, no cal o 'desacordo' xorde nas linguas: a primeira cobra está escrita en provenzal, a segunda en italiano, a terceira en francés, a cuarta en gascón e a quinta en galego-portugués, e ademais estas linguas reaparecen en dous versos dos dez que constitúen a última.

O único descordo coñecido en lingua galegao-portuguesa é "Agora me quer’eu ja espedir", de Nuno Eanes Cerzeo, con tres partes diferenciadas. Dunha banda catro estrofas de hendecasílabos, de cinco versos a primeira e seis as outras tres; doutra banda nove estrofas a modo de codia con finda, á súa vez con dúas partes distinguidas. No último verso emprega a metaliteratura, ao expresar o xénero da peza coa frase "e meu discord' acabarei"..

Un exemplo contemporáneo deste xénero é o "Mester de vixilia", de Arcadio López-Casanova.
## Notas
Endecha

A **endecha** é un subxénero da lírica.

Consiste nunha composición elexíaca en forma romanceada (métrica de catro versos de seis ou sete sílabas, polo xeral asonantados).
Idilio

**Idilio**, do grego , "poema curto") é unha poesia curta, descritiva da vida rústica, escrita no estilo dos curtos poemas pastorais de Teócrito, os *Idilios*.

O idilio é un subxénero da lírica consistente nunha composición de tema sentimental e ambiente bucólico non pastoril.

## Exemplos 
### Na literatura 
*A Alborada*, de Nicomedes Pastor Díaz.

*Hermann e Doroteia,* de J. W von Goethe — que Schiller considerou o clímax na súa produción — un idílio segundo o propio Goethe.

### Na pintura 
Na pintura o idilio era un xénero recorrente na época vitoriana en Inglaterra.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Bucolismo
* Arcadia
* Locus amoenus
* Égloga
Soneto

[miniatura|*[Aires da miña terra*, de Curros. 2ª ed., de 1881.]]

Un **soneto** é un subxénero da lírica consistente nunha composición poética de catorce versos hendecasílabos (de once sílabas), dispostos en dous cuartetos e dous tercetos. Pode ter rima abba abba cdc dcd, abba abba cde cde, abba abba cde edc (soneto italiano), abba abba ccd eed, abba abba cdc ede (soneto francés) ou abab cdcd efef gg (soneto inglés, cuxas dúas primeiras estrofas son serventesios) foi o máis famoso autor de sonetos.

Posteriormente diversos autores contribuíron á renovación rítmica e estílistica do soneto. Entre os máis salientábeis figura Charles Baudelaire, do que se pode destacar:

* ''Sur les débuts d'Amina Boschetti* con rima AABB AABB CCD EDE

## Uso na literatura galega
Como estrutura poética culta, o soneto ten sido empregado por diversos autores. Xa Manuel Curros Enríquez no seu poemario *Aires da miña terra*, publicado no 1880, inclúe sonetos de rima tradicional: abba abba cdc dcd. Como exemplo pódense citar os sonetos *Pelegrinos, a Roma*, *Diante unha imaxe de Íñigo de Loyola* ou *A Luciano Puga*.

Porén foi Ramón Cabanillas quen máis traballou esta estrutura. No seu poemario *Da terra asoballada* pódense atopar sonetos con rima tradicional abba abba cde cde, por exemplo os sonetos *O noso señor Santiago* e *¡Pondal!* Mais tamén hai exemplos de soneto francés con rima abba abba cdc ede (como os poemas *A Rosalía de Castro*, *A Brañas*) e de soneto francés en rima abba abba ccd eed (como o poema *A Don Manuel Murguía'').

## Outros exemplos
* Guido Cavalcanti, L’anima mia vilment’ è sbigotita.
* Dante Alighieri, A ciascun’alma presa e gentil core.
* Francesco Petrarca, Voi ch’ascoltate in rime sparse il suono.
* Francisco de Sá de Miranda, O sol é grande, caem co'a calma as aves.
* Luís Vaz de Camões, Amor é um fogo que arde sem se ver;
* Lope de Vega, Un soneto me manda hacer Violante.
* William Shakespeare, From fairest creatures we desire increase.
* Stéphane Mallarmé, Sonnet en X.
* Emma Lazarus, The New Colossus.
* Rainer Maria Rilke, Die Flamingos

## Notas
Epitalamio

O **epitalamio** (do grego, *sobre* + *leito nupcial*) é un subxénero da lírica consistente en composicións referidas a vodas. Foi cultivado na Grecia Clásica, e foi posteriormente imitado na Roma Antiga. Adoitaban cantarse á porta da habitación dos noivos por coros de mozos e doncelas acompañados de frautas e outros instrumentos suaves e harmoniosos.

## Historia
Os epitalamios ou cantos nupciais estaban xa en uso entre os hebreos nos tempos do rei David. Na Grecia Clásica comezou sendo unha sinxela aclamación ao deus Himeneo, cuxa palabra pasou a ser un accesorio do epitalamio, intercalando o seu nome no poema, expresando así o coro os votos a favor dos desposados. Compuxeron epitalamios Safo, Calímaco e Hesíodo, que fixo un para a voda de Tetis e Peleu.

O epitalamio latino iniciábase coa aclamación do deus das vodas Talasio. Mais despois dábase paso a versos fesceninos, con groserías e obscenidades, que estiveron en uso até o tempo de Catulo. Este poeta foi o primeiro dos latinos en tomar por modelo a Safo, substituíndo Talasio por Himeneo e mellorando a calidade dos epitalamios.

Trala idade media o xénero foi reabsorbido con outros de inspiración clásica polo Renacemento.

Un exemplo son as *Letrillas de los labradores gallegos a los regios esposorios*, unhas coplas en lingua galega de autoría descoñecida, que tratan sobre o matrimonio entre Fernando VII de España e María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias en 1829.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Bastús, J.: "¿Qué es un Epitalamio?", en *El Trivio y el cuadrivio* (1868).
Pastorela

miniatura|dereita|Unha pastora

A **pastorela** é un subxénero da lírica moi cultivado en Francia e Provenza. Consiste nunha composición amorosa que alude ó encontro dun cabaleiro cunha pastora. O fundamental da peza é o diálogo amoroso, nunha paisaxe primaveral (medio bucólico), que comeza o personaxe masculino e ao que resposta a pastora. Ela pode sucumbir ao pastor, "vencelo" no diálogo, ou ser rescatada por outros pastores. Representa as posibilidades do amor entre un nobre e unha vilá, polo que está fóra do código do amor cortés. No ámbito galego-portugués consérvanse oito textos que adoptaron elementos da cantiga de amor ou da de amigo, dando lugar a unha forma híbrida.

## Historia e características 
### Orixe 
[miniatura|150px|[Marcabru, nun libro manuscrito]]
O xénero creouno Marcabrú, poeta occitano da primeira metade do século XII, na lírica occitana coñécese como *pastorella*, e foi frecuente na lírica de Oil do século XIII, pasando moi pronto á lírica galego-portuguesa medieval.

### Pastorelas galego-portuguesas 
Consérvanse unhas 25 pastorelas en occitano, 150 en francés e 7 en galego-portugués. Os autores que escribiron pastorelas en galego-portugués foron Pedro Amigo de Sevilha, Johan Airas, Johan Perez de Aboim, Airas Nunes e Don Dinís (deste último consérvanse tres). O xénero foi importado no último terzo do século XIII, mais non callou ben na nosa lírica e presenta moitas hibridacións coa cantiga de amigo e de amor. A pastorela galaico-portuguesa prescinde do diálogo entre cabaleiro e pastora, e limítase a presentar o soliloquio da pastora, razón pola cal ás veces se presenta como un subxénero da cantiga de amigo.

Este é o comezo da pastorela de Pedr`Amigo de Sevilha:

: Quando eu un dia fuy en Compostela
: en romaria, vi unha pastor
: que, poys fui nado, nunca vi tan bela,
: nen vi outra que falasse milhor,
: e demandey-lhe logo seu amor
: e fiz por ela esta pastorela

## Táboa de *pastorelas*
## Notas
## Véxase tamén
* Bucolismo
* Égloga

### Bibliografía 
*Jeanroy, Alfred. *La poésie lyrique des troubadours*. Tolosa: Privat, 1934.
Bailada

A **bailada** ou **bailía** é un subxénero da cantiga de amigo consistente nunha composición destinada ó baile. Segue unha estrutura paralelística, apropiada para a súa dramatización por un grupo de rapazas.

A protagonista ou *cantadeira* entoa as principais cobras (ou estrofas), mentres que as restantes raparigas, formando unha especie de coro, entoan o refrán (ou retrouso).

Unha das bailadas máis famosas foi composta por Airas Nunes: *Bailemos nós já todas três, ai amigas*.

Hai outro exemplo dunha bailada, mais neste caso neotrobadoresca: *María Balteira, da saya çintada*, de Xosé María Álvarez Blázquez

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Exemplos de bailadas (en portugués)
Gozo

O **gozo** é un subxénero da lírica consistente nunha composición que celebra a felicidade espiritual, xeralmente relixiosa.
Anacreóntica

A **anacreóntica** é un subxénero da lírica consistente nunha composición festiva e alegre en versos de arte menor en que se canta os praceres sensuais. Debe o seu nome ao poeta grego Anacreonte.

Un exemplo na literatura galega é a peza de Ramón Cabanillas "Diante dunha cunca de viño espadeiro".
Panxoliña

[miniatura|300px|Pintura onde se amosa a nenos cantando panxoliñas en [Grecia (1872).]]
A **panxoliña** é un subxénero da lírica consistente nunha composición popular de tema relixioso que se canta polo Nadal.

Segundo Carlos Villanueva Abelairas, profesor da Universidade de Santiago de Compostela, as panxoliñas non son o mesmo que os vilancicos. Estes son pezas en lingua vulgar que se cantan nas igrexas, con textos populares ou poemas de autor, e que se usan na liturxia das festas principais en xeral. As panxoliñas, pola contra, son cancións populares cantadas polo pobo, en grupo ou individualmente ante o Belén ou na festa do Nadal.

Sábese da existencia de panxoliñas desde o século XV, mais non nos chegou ningún documento que explique as súas características, só referencias a como se organizaban os veciños para lle iren cantar ao neno Xesús e ao portal dos Reis.

## Etimoloxía 
O nome panxoliña procede das dúas primeiras palabras do himno *Pange lingua gloriosi corporis mysterium* escrito por Tomé de Aquino no século XIII. A recuperación do termo tivo lugar en 1958 coa publicación do texto de Cipriano Torre Enciso.

## Panxoliñas 
*Adeste Fideles

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Vilancico

### Ligazóns externas 
* [O nadal nas letras galegas (1940-1979), por Xesús Alonso Montero(https://gl.wikipedia.org/wiki/Xes%C3%BAs_Alonso_Montero), en PDF]
* Características das panxoliñas e outros cantares
* Sobre o Nadal galego e tres panxoliñas para oírmos
* Vídeo musical: Vinde vir o neno
Cantiga de labor

[miniatura|200px|Monumento ao agricultor, en Valado dos Frades ([Portugal)]]
A **cantiga de labor** é un subxénero da lírica consistente nunha cantiga destinada a acompañar o traballo.

En Galiza os labores do campo acompañábanse moitas veces con cantigas, mais isto foi desaparecendo na segunda metade do século XX coa chegada da mecanización e a diminución dos traballos cooperativos. Quedan exemplos de cantos de seitura, de sementeira...
Tenzón

A **tenzón** é unha cantiga de xénero xocoso, que constitúe un xénero menor da lírica occitana elaborada en forma de debate aberto entre dous e ás veces máis poetas que defenden cadansúa tese ao tempo que rexeitan aqueloutra que propón o contrario. É tamén un subxénero da lírica medieval galego-portuguesa en que aparecen as críticas mutuas entre xograres e trobadores.

## Características 
A tenzón  é un xénero menor das cantigas de escarnio. É unha cantiga de carácter dialogado en que, polo xeral, un dos interlocutores fala nunha estrofa e outro na seguinte. Na *Arte de Trobar* dise que as tenzóns poden ser de amor, de amigo ou de escarnio, mais hoxe téndese a falar de tenzóns coma unha variedade das cantigas de escarnio e maldicir.

Nesta composición dialogan un trobador e un xograr, co interese conseguinte da diferenza social e cultural que podían presentar. O primeiro que intervén elixe o argumento, o outro debe responder aténdose ó mesmo esquema métrico e rítmico. Hai pois unha tendencia á ridiculización pública e son, sen dúbida ningunha, a mellor crónica da vida e da sociedade da época.

Consérvanse trinta tenzóns galego-portuguesas: vinte e oito son burlescas e só dúas son de amor. Este xénero tivo o seu apoxeo na época de Afonso X o Sabio, xa que case todas corresponden ao período entre 1250 e 1280.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Trobadorismo
* Regueifa

### Ligazóns externas
*Joseph Ghanime *A tenzón e o partimén*
Partimén

O **partimén** é un subxénero da lírica en que se realiza unha tenzón de temática amorosa. Un exemplo é o poema "No meio do silencio" de Luz Pozo Garza.

Á súa vez, o tenzón é un xénero menor das cantigas de escarnio, no que, polo xeral, un dos interlocutores fala nunha estrofa e outro na seguinte. Na *Arte de Trobar* dise que as tenzóns poden ser de amor, de amigo ou de escarnio, mais hoxe téndese a falar de tenzóns coma unha variedade das cantigas de escarnio e maldicir.
Sátira

miniatura|"Le e sátira l'epístola di Orazio Flacco Q. ", impresa en 1814.
A **sátira** é un xénero literario que expresa indignación cara a alguén ou algo, con propósito moralizador, lúdico ou simplemente burlesco. Escríbese en prosa ou verso, ou alternando ambas as formas (sátira menipea).

## Historia 
Xorde en Grecia (os iambógrafos Simónides de Amorgos e Arquíloco de Paros principalmente, aínda que tamén a inclúe nas súas obras o comediógrafo Aristófanes. Achegáronse a ela o poeta Bión e os filósofos cínicos Menipo de Gádara e Luciano de Samosata). Desenvólvese fundamentalmente en Roma (Ennio, Lucilio, Varrón, Catulo, Horacio, Xuvenal, Persio, Marcial, por orde cronolóxica). Tanto é así, que Marco Fabio Quintiliano consideraba á sátira como un xénero completamente romano.

A sátira adóitase valer do humor, da anécdota e do enxeño para ridiculizar defectos sociais ou individuais; ás veces adopta para iso a forma máis concentrada do epigrama, que expresa un só concepto e un único tema de burla; pola contra, a sátira adoita ser moito máis extensa e prolixa.

Ennio, Lucilio e Varrón escribiron sátiras menipeas inspiradas pola filosofía cínica ou estoica, que se expresaba a través de discursos ou «sermóns» morais chamados diatribas. Epicteto, Bión, Menipo e Luciano de Samosata escribiran xa este tipo de discursos que ridiculizaban os defectos morais e sociais e serviron de modelo a estes escritores latinos.

En España o xénero cultivouse dende a Idade Media; o primeiro foi Juan Ruiz, arcipreste de Hita, que atacou o poder igualador do diñeiro ao trastocar o inmutable orde social estamental medieval. O satírico entrou ata na composición de numerosos xéneros como a novela picaresca, a fábula, o artigo xornalístico ou a peza teatral de costumes, o esperpento de Ramón María del Valle-Inclán ou a traxedia grotesca de Carlos Arniches; é máis, forma parte esencial de obras tan importantes como o Don Quixote da Mancha de Miguel de Cervantes.

Na literatura galega, ademais de exemplos evidentes na Cantiga de escarnio (*Abadesa, oí dizer...* de Afonso X), encontramos *Contribución ao plan de desenvolvemento económico (Índices estadísticos)* na cal Celso Emilio Ferreiro critica con ironía o atraso e a explotación en que o sistema capitalista tiña sumida a Galicia durante a ditadura franquista.
Sirventés

O **sirventés** é un tipo de composición poética da literatura provenzal próxima á canción. Ao contrario desta, que ten como tema o amor cortés, o sirventés expresa opinións sobre a vida social e ten carácter moral e satírico.

## O sirventés provenzal
### Temática
O sirventés provenzal, atendendo á súa temática, presenta tres tipos diferentes

;Sirventés moral:
O sirventés moral ou relixioso amoesta, reprende os malos costumes e aconsella como obrar. Ridiculizaban a decadencia da cabalaría, a rudeza dos fidalgos, a presunción das mulleres, os costumes dos cregos...

;Sirventés político: No Sirventés político o trobador faise voceiro dun país, señor dunha facción política reconquista española, guerra albixense, os asuntos de Italia, a intervención francesa e aragonesa, as cruzadas a oriente...

;Sátira persoal: A Sátira persoal é de base social. A súa finalidade é denigrar un individuo e, por medio del, o grupo ou estamento a que este pertence.

O sirventés influenciou as *cantigas de escarnho e maldizer* da literatura galego-portuguesa medieval e a poesía española do século XV, como nos "decires" do marqués de Santillana.

## Cantigas de escarnio e maldicir
O **sirventés** é tamén un subxénero das cantigas de escarnio e maldicir da lírica galego-portuguesa. Case tódalas cantigas de escarnio e maldicir son composicións humorísticas referidas a circunstancias, acontecementos ou individuos concretos. Presentan, con absoluta liberdade de linguaxe, pequenos anacos da vida máis ou menos cotiá da Idade Media, de aí o seu valor histórico e sociolóxico. Pero son escasas as composicións que expresan reflexións morais de carácter xeral, e aplícase a elas especialmente o termo provenzal de sirventés cando achamos unha no noso lirismo. Un bo exemplo de sirventés moral é a cantiga de Airas Nunes coñecida co nome de *A percura da verdade* ou o de Martín Moxa, onde o trobador coida que as guerras, a inxustiza e as guerras daquel século eran sinais seguros da próxima chegada do Anticristo.
Cantiga de berce

miniatura|Cantiga de berce irlandesa.
Unha **cantiga de berce**, *arrolo* ou *anaina* é unha canción relaxante de ritmo suave, empregado para facer durmir os nenos. Practicamente cada cultura musical ten as súas propias formas de arrolos, adaptadas as súas particularidades musicais.

## Características 
[miniatura|*Berceuse*, de [William-Adolphe Bouguereau (Século XIX)]]
En occidente a música das cantigas de berce adoitan a ser repetitivas e de ritmo lento, o que facilita a súa interpretación con abondosas melismas. En ocasións úsanse melodías que se empregan noutros ámbitos, tirándolle o cambiándolle a letra. A súa temática é moi variada: a ausencia dos pais, o medo, as preocupacións e traballos da nai, ... Non era raro falarlles de cousas que lles asustaban como animais (lobos e outras feras) ou seres fabulosos.  Hai as letras nas que a nai avisa, de xeito máis ou menos claro, o seu amante que non soba, posto que o marido está na casa:

As estrofas poden estar previamente definidas ou improvisarse no momento, normalmente sobre estruturas xa construídas, paralelismos ou variando outras xa coñecidas. Non ten un ritmo característico nin unha estrutura ríxida. Dado que a finalidade é durmir o neno, poden repetirse estrofas ou incluír en ocasións pequenas frases musicais tararexadas máis curtas ou murmurios suaves, que seguen o ritmo da estrofa principal.

## Exemplo 
*A RUN, RUN* (Cantiga popular)

## Historia 
Créese que os cantos de berce lévanse empregando dende antigo. O arrolo latino 'Lalla, Lalla, Lalla, aut dormi, aut lacte' (Ou choras ou mamas) aparece como un escolio de Aulus Persius Flaccus, e pode ser a máis antiga das conservadas. En 1072 o escritorio turco Mahmud al-Kashgari fala dos cantos de berce turcos chamados 'balubalu' no seu libro 'Dīwānu l-Luġat al-Turk'. Tamén se especula que o termo inglés *lullaby* proceda de "Lilith-bye" ou "Lilith-Abi" (en hebreo, "Vaite, Lilit"). Segundo a tradición xudía Lilit roubaba os nenos pola noite. Moitos versos medievais que falan do nacemento do neno Xesús pasaron a cultura popular con forma de arrolos.

Moitos compositores clásicos inspiráronse nos arrolos populares para as súas creacións. É habitual o uso do termo berceuse, palabra francesa que significa a un tempo arrolo e berce. A composición *Wiegenlied* Op.49 núm.4 que Brahams escribiu polo nacemento do seu segundo fillo pode que sexa o arrolo máis coñecido, e emprégase en multitude de aparellos para durmir os nenos. A *Berceuse* para piano, de Chopin (opus 57) tamén é moi coñecida. Maurice Ravel, Falla, Igor Stravinskii, George Gershwin, Franz Liszt, Camille Saint-Saëns e outros moitos compuxeron tamén este tipo de pezas. Curiosamente o *Arrorró* composto polo canario Teobaldo Power converteuse en 2003 no Himno da Comunidade Autónoma de Canarias.

Cancións coma "Nin non" de Lluís Llach, *Duerme negrito* de Atahualpa Yupanqui, son unha boa mostra de cancións de berce na música actual. En Galicia Fuxan os Ventos converteu unha *Cantiga de berce* nun canto de marcado carácter reivindicativo.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Proxecto de recompilación de arrolos
* Canto de berce de Xacebáns
Poema en prosa

Un **poema en prosa** é un texto literario inzado de recursos poéticos e intencións líricas en que se prescinde do verso, rachando así coas convencións asociadas coa prosa.
Letrilla

A **letrilla** é unha composición burlesca en lingua castelá historicamente asociada ó vilancico.

É unha composición breve, dividida en estrofas simétricas ao final das cales se repite un mesmo pensamento nun ou máis versos denominados retrousos. Os temas son lixeiros e satíricos.

## Exemplos
O exemplo clásico de letrilla é *Ándeme yo caliente, y ríase la gente*, de Góngora.
Frankenstein

****Frankenstein ou o moderno Prometeo***, novela de terror de Mary Shelley (1818).
***Monstro de Frankenstein**, personaxe ficticio e monstro creado por Victor Frankenstein.
****Frankenstein***, película de 1931 baseada no libro.
***Ząbkowice Śląskie**, cidade polaca coñecida antigamente como Frankenstein.
Drácula

***Dracula*** é unha novela de Bram Stoker, publicada en 1897. É un clásico entre os libros de terror, e unha das representacións máis famosas do concepto de vampiro. O libro deu lugar a unha longa serie de versións para o cine, o teatro, a televisión e a banda deseñada.

Foi traducido ao galego por Xela Arias en 1999 e por Gabriel Álvarez Martínez en 2025.

## Trama 
O libro conta a historia de como a vida de varias persoas, entre elas o estudoso Van Helsing, foi afectada polo vampiro Conde Drácula. Interesante na obra é o pequeno retrato que o autor fai dalgúns conceptos do século XIX, como a posición da muller na sociedade e a influencia da relixión na vida das persoas.

O castelo do conde Drácula fica en Bran, na Transilvania, unha rexión da Romanía, no leste europeo.

O conde Drácula ten como inspiración a figura histórica do voivoda valaco Vlad III Draculea, alcumado Tepes (o Empalador) polos seus severos métodos de xustiza e a súa crueldade cos seus inimigos. O vampiro de Bram Stoker, non obstante, presenta algunhas diferenzas importantes, pois é un nobre sículo, non valaco e o seu castelo está situado no Paso do Borgo, en Transilvania, non en Valaquia, onde gobernou Vlad Draculea. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* : Drácula. Tradución de Xela Arias (2000), 448 pp. Edicións Xerais de Galicia. ISBN 978-84-8302-469-0.http://www.xerais.es/libro.php?id=87493