Espermatóforo

[160px|miniatura|*[Phylliidae* sp.O espermatóforo está na súa parte inferior.]]

En bioloxía denomínase **espermatóforo** a unha estrtura que conteña calquera célula reprodutora (gameto).

## Etimoloxía 
O termo está formado polos elementos *espermato*- e -*foro*, tirados do grego antigo  σπέρμα, σπέρματος *spérma, spérmatos*, "semente", e -φορος -*phoros*, "que leva", unidos por un -o- epentético. Os espermatóforos tamén poden conter alimento para a femia, nese caso chámase *agasallo nupcial*. No caso da avelaíña tóxica *Utetheisa ornatrix*, o espermatóforo inclúe espermatozoides, nutrientes e alcaloides de pirrolizidina, que impiden a depredación porque estes últimos son velenosos para a maioría dos organismos. Porén, nalgunhas especies, como na bolboreta *Euphydryas editha*, o "agasallo" subministra pouco valor nutritivo. O peso do espermatóforo transferido ao apareamento ten pouco efecto sobre a produción reprodutiva feminina.  

### Invertebrados 
#### Artrópodos 
A reprodución por espermatóforos é común nos invertebrados, sendo o máis normal nos arácnidos. Pero moitos insectos tamén se reproducen deste modo. En varios insectos, como nos saltóns da familia dos tetigoníidos, o espermatóforo adoita estar rodeado por unha cuberta proteica denominada espermatofílax, unha especie de bóla xelatinosa que os insectos machos expulsan durante a copulación xunto co espermatóforo, e que funciona como suplemento nutritivo para a femia.  ou *Utetheisa ornatrix* chegan a investir ao redor do 10 % da súa masa corporal na creación dun único espermatóforo.

*Cyrtodiopsis dalmanni* tamén deposita un espermatóforo na femia durante a cópula, pero o espermatóforo é moi pequeno e ocupa só unha parte da capacidade vaxinal da femia. Esta é probablemente unha adaptación á tendencia cara a unha alta frecuencia de apareamento nesta especie, onde os machos invisten até o 10 % da súa masa corporal en crear un único espermatóforo. 

Sábese que estas especies de bolboretas teñen o comportamento de frecuentaren charcos con barro, como se demostrou con *Dryas iulia*, para obteren os minerais necesarios para a produción do espermatóforo..

En calquera caso, as femias, prefieren os machos de maior tamaño debido a unha serie de múltiples beneficios que isto lles achegará á súa descendencia; así, por exemplo, un menor interese dos seus depredadores debido ao seu tamaño máis grande.
[160px|miniatura|Espermatóforo dunha [píntega.]]
[160px|miniatura|Representación artística dun [conidióforo de *Botritys* sp. ao microscopio.]]

#### Cefalópodos 
A maioría dos cefalópodos usan un tentáculo  modificado para formar estruturas reprodutivas chamadas espádices, que cumpren o rol de introducir os espermatóforos na cavidade paleal da femia; estes tentáculos denomínanse hectocótilos e, unha vez realizada a súa función, despréndense. Os espermatóforos do polbo xigante do Pacífico, *Enteroctopus dofleini*, miden aproximadamente un metro. Un complexo mecanismo hidráulico libera os espermatozoides do espermatóforo que son almacenados internamente pola femia. 

Nalgúns cefalópodos, como o argonauta (*Argonauta argo*), o brazo é desmontábel e capaz de movemento autonomamente e ten unha supervivencia prolongada dentro da femia, até o punto de que foi confundido cun verme parasito por Georges Cuvier, que lle deu o nome xenérico de *Hectocotylus*. Nalgúns casos, os espermatóforos de varios machos poden estaren presentes dentro da mesma femia simultaneamente..

### Vertebrados 
Algúns vertebrados tamén se reproducen a través de espermatóforos, cápsulas ou masas que conteñen espermatozoides creadas por machos de varias especies animais, especialmente píntegas e tritóns, que se transfire á femia durante a reprodución. As femias poden elixir aceptalos ou non, dependendo do éxito do cortexo previo.

## En botánica 
En botánica, nas criptógamas, o espermatóforo é unha hifa ou excrescencia dos fungos e os liques,

Nas fanerógamas, a placenta máis ou mens modificada dos froitos, convertida en sopofrte seminal, a miúdo pulviniforme e, en xeal, tamén se denomina así o soporte da calquera célula espermática, tanto nas plantas superiores coma nas inferiores (véxase conidióforo).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica. Tomo I*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3350-076-7.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2.
* Ruppert, Edward E.; Fox, Richard S. & Barnes, Robert D. (2008): *Invertebrate Zoology*. Boston, Massachusetts: Learning. ISBN 978-81-315-0104-7.
* Simpson, M. (2010): *Plant Systematics*. Cambridge, Massachusetts: Elsevier Academic Press. ISBN 978-0-0809-2208-9.
* Strasburger, E. (1994): *Tratado de botánica*. 8ª edición. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-0979-0.