João Pedro Mésseder

**José António Gomes** coñecido como **João Pedro Mésseder,** nado no Porto en 1957, é un escritor portugués .

## Traxectoria 
João Pedro Mésseder (nome literario de José António Gomes) naceu en 1957, en Porto. É investigador e profesor coordinador de Literatura na Escola Superior de Educación do Instituto Politécnico do Porto, doutorándose en Literatura Portuguesa do século XX pola Universidade Nova de Lisboa e publicou varios estudos nas áreas de Historia e Crítica Literaria (PLiteratura Portuguesa Contemporáneo e Literatura Infantil e Xuvenil), ademais de varias antoloxías, asinadas co seu nome civil. Neste cargo, fundou e dirixiu a revista *Malasartes – Cadernos de Literatura para a Infância e a Juventude.*

Os seus textos foron empregados en espectáculos teatrais por grupos como Andante, Sopa de Letras, Renascer, Teatromosca, Gisela Cañamero / Arte Pública, TIN.BRA - Teatro Infantil de Braga, Imaginar do Gigante, O Som do Algodão e Colibri. Creou o texto principal do espectáculo Lenheiras de Cuca-Macuca (2008) de Teatro e Marionetas de Mandrágora, dirixido por José Caldas. Varios dos seus poemas e outros textos foron musicados, interpretados e gravados polo Bando dos Gambozinos , baixo a dirección musical de Suzana Ralha, sendo *o Romance do 25 de Abril* musicado integramente por Pedro Moura e presentado, no forma de opereta infantil, nun espectáculo celebrado na Biblioteca Almeida Garrett, no Porto, o 25 de abril de 2007. En 2010, por encargo de Rádio e Televisão de Portugal, escribiu o relato *Comedia italiana*, baseado no cadro, co mesmo título, de Columbano. Fíxose unha película de animación baseada en ambas. En 2018, tamén escribiu para RTP os contos *A Fada das Multiplicações* e *Há Amigos e Amigos* . O 8 de decembro de 2020 realizouse unha lectura animada do seu libro *O Aquário* baixo o epígrafe “Contos sobre o solto”, no espazo infantil Zig-Zag, da RTP2.

No concurso 50 Listas, promovido polo Plan Nacional de Lectura en 2023, no que 430 centros educativos seleccionaron 50 libros para diferentes perfís de lectores de 4 a 65 anos, incluíronse varias obras do autor. Catro grupos de escolas escolleron a obra *Caras*, tres seleccionaron *Coisas que Gostam de Coisas,* dous elixiron *Romance do 25 de Abril*, un escolleu *Olhos Tropeçando em Nuvens e Outras Coisas*, un *A Fada das Multiplicações*, un *O Aquário*, um *Tabuar Tabuar Não Há que Errar*, e un *Poemas Tangerinos*.

En abril de 2016, por invitación da Asociación de Pais da Escola Portuguesa de Sierre (Suíza) e das estruturas locais de ensino portugués, participou no Open de Portugal (en Chippis, Sierre). En setembro de 2018, foi convidado a participar na Feira do Libro de Gotemburgo, onde participou en varias iniciativas. Por invitación do Camões – Instituto de Cooperación e Lingua, mantivo encontros coa comunidade lusófona e participou, en Estocolmo, na 3ª edición da Feira do Libro Infantil Portugués en Suecia, onde se organizaron obradoiros e sesións de lectura para nenos.

A súa obra conta con varias ducias de títulos publicados que foron obxecto de estudos e críticas.

### Traxectoria literaria 
João Pedro Mésseder debutou dobremente no ámbito da poesía e da literatura infantil e xuvenil, en 1999, con *A Cidade Incurável* e *Versos com Reversos* . A súa poesía está marcada pola brevidade formal, a contención e o vigor verbal e a precisión das imaxes, o que suxire máis do que el di. A súa poesía revela a miúdo unha reflexión sobre problemas sociais inscritos historicamente, como podemos ler en «Além Tejo, os Homens»: «En certos días a cor da cal non cambia. E cede ao lume da chaira, coa mirada vencida polo sol. / Pero hoxe alumea un día para romper a voracidade deste espello. E camiña ombreiro con ombreiro con alicerces de sangue e suor que atravesaron séculos de paisaxes maltreitas. Pero nunca deixaron de florecer dentro da fame. No rigor dunha ambición civil e cotiá”  . Como dixo o crítico Ramiro Teixeira, os poemas de João Pedro Mésseder revelan «unha especie de retorno (...) ao núcleo do ser, ao pasado considerado como de aprendizaxe, reactualizado e purgado para evitar o charco común. ou exhibición de ser dado en espectáculo”  . Tamén cultivou a crónica e os rexistros conmemorativos. No eido da literatura infantil e xuvenil, a escrita de João Pedro Mésseder amosa sinais dunha inevitable interferencia da literatura oral, visibles nos recontos e reescrituras dos textos tradicionais portugueses, que souberon maxistralmente (re)inscribilos dun xeito máis próximo do lector novo, facendo uso dunha coloración verbal que case prescinde dos códigos non verbais obrigatorios *in illo tempore*, cando as historias eran narradas por un contador á comunidade, pero tamén en textos poéticos que reflicten secuencias numéricas, ritmos orixinados da lingua. -torcedores. A brevidade tamén está presente na produción para os máis pequenos, a través de aforismos, glosarios, greguerías, poemas en prosa breve, haiku, textos de álbum de tipo narrativo e outras formas breves. En *Canções do Ar e das Ciências Altas*, publicada en 2018, fanse patentes os vínculos entre a súa escrita e a música, que xa eran notorios na escrita para adultos.

## Obras 
### Poesía, narrativa e outros 
* *A Cidade Incurável* (1999)
* *Ordem Alfabética* (2000)
* *Fissura* (2000)
* *Uma Pequena Luz Vermelha e Outros Poemas de Abril*, con Conceição V. Manaia; Luzia Henriques; A. Breda de Carvalho (2000)
* *Uma Pequena Luz Vermelha* (deseños de Fernando Oliveira, Isabel Cabral, Rodrigo Cabral) (2000) 
* *Espuma* (ilustrações de Emílio Remelhe; apresentação de Francisco Duarte Mangas) (2001)
* *Meridionais*, Câmara Municipal de Beja (2001)
* *Alguns Negativos* (2000)
* *Gondomar em Fundo* (ilustracións de Gémeo Luís) (2003)
* *De um Caderno Grego* (2003)
* *Infinito Im/pessoal* (2004) Ilustracións de Gémeo Luís; design de Rui Mendonça)
* *O que Impuro Olhar Algum* (2005). Deseños de Roberto Machado.
* *Abrasivas* (2005). Ilustracións de Emílio Remelhe; final de Ana Margarida Ramos, ed. bilingue portugués e galego. 
* *Elucidário de Youkali seguido de Ordem Alfabética* (2006). Ilustracións de capa e contracapa de Emílio Remelhe) (2006)
* *Meridionais* (2007)
* *Guias Sonoras e Outras Abrasivas* (posfacio de Ana Margarida Ramos) (2010)
* *Abres um Livro* (2013). Fotografias de António Rilo), sinalando o 13.º aniversario da Biblioteca Municipal de Oliveira do Bairro. 
* *Contos do Quarto Minguante* (2014)
* *Lá Longe o Fogo* (2015). Ilustracións de José Santa-Bárbara.
* *Caderno de Música* (2015)
* *Junho – variações em forma de cereja* (2016)
* *A Doença das Cores seguido de Ilhas de Deus* 2016)
* *Clube Mediterrâneo: doze fotogramas e uma devoração* (2017). Ilustracións de Ana Biscaia; concepción gráfica de Joana Monteiro
* *E Nele Todo o Sangue se Concentra* (2018)
* *O que Mata a Sede do Mar* (2018)
* *Pequeno Livro do Tempo / Petit Livre du Temps* (2018)
* *Bicho-da-seda* (2020). En co-autoria con José Pinto Leite e José Soares Martins; deseños de Miguel Cameira
* *A Quem Pertence a Linha do Horizonte* (2020). Ilustracións de Ana Biscaia
* *Companhia (I)limitada* (2020)
* *Gallaecia, Um Pouco a Norte* */ Gallaecia, Un Pouco ao Norte / Gallaecia, Un Poco al Norte* (2020)
* *Espanta-espíritos – haicais ou quase* (2020). Poesía
* *Estação dos Líquidos* (2021)
* *Uma Pequena Luz Vermelha e Outros Poemas* (2020). Deseño da capa de Ana Biscaia, edición refundida e aumentada do libro de 2000.
* *O Porto com Suas Palavras* (2023)
* *Porto, Maneira de Olhar – crónicas e memórias* (2023). Fotografías de Inês Ramalhete Gomes.

### Literatura infantil e xuvenil 
* *Versos com Reversos* (1999). Ilustracións de Danuta Wojciechowska (poesía)
* *De que Cor É o Desejo?* (2000) Iustracións de José Miguel Ribeiro. (poesía)
* *Timor Lorosa’e: A Ilha do Sol Nascente*  (2001). Iustracións de André Letria (álbum, narrativa poética)
* *À Noite as Estrelas Descem do Céu* 2002). Ilustracións de Emílio Remelhe. (poesía)
* *Breviário do Sol* (2002). En co-autoría con Francisco Duarte Mangas (ilustracións de Geraldo Valério (poesía)
* *Breviário da Água* (2004). En co-autoría con Francisco Duarte Mangas (ilustracións de Geraldo Valério (poesía)
* *Não Posso Comer sem Limão* (2004). Ilustracións de Evelina Oliveira (reconto)
* *A Couve, as Calças e o Burro* (2004). Ilustracións de Alexandra Jordão Pires (reconto)
* *O Aquário* (2004). (conto)
* *Palavra que Voa* (2005). Ilustracións de Gémeo Luís (álbum, poesía)
* *O Mundo a Cair aos Bocados* (2005). Ilustracións de Assunção Melo (reconto)
* *A Canção dos Piratas* (2006). Ilustracións de Luís Henriques (poesía)
* *Como un Golpe de Vento* (2006). En co-autoría con Gloria Sánchez, Paco Martín e Anabela Mimoso (edición bilingüe en português e galego, ilustracións de António Modesto (novela)
* *Lendas de Gondomar Contadas Outra Vez* (2007). Fotografías de Daniel Fernandes (reconto)
* *Romance do 25 de Abril* (2007). Ilustracións de Alex Gozblau (narrativa en verso)
* *Histórias de Pedro Malasartes* (2007). Ilustracións de Maria Ferrand (reconto)
* *Histórias a Muitas Mãos* (2007). Ilustracións de Mónica Cid (conto)
* *Vozes do Alfabeto* (2007). Ilustracións de João Maio Pinto (poesía)
* *O Coelhinho e a Formiga Rabiga mais a Cabra e a sua Barriga*, (2008). En co-autoría con Elsa Lé (ilustracións de Elsa Lé (reconto)
* *Trocar as Voltas ao Tempo* (2008). Ilustracións de Gémeo Luís (álbum, poesía)
* *Versos quase Matemáticos* (2008). Ilustracións de Catarina Fernandes (álbum, poesía)
* *O g É um Gato Enroscado* (2008). Ilustracións de Gémeo Luís (poesía)
* *O Aquário* (2009). Ilustracións de Gémeo Luís (álbum, conto)
* *Não Venham Já ou Uma Casa Virada do Avesso* (2009). Ilustracións de Luís Henriques (álbum, poesía)
* *Caneta Feliz* (2009). Ilustracións de Gabriela Sotto Mayor (conto)
* *Línguas de Perguntador* (2009). Ilustracións de Madalena Matoso (álbum, poesía)
* *Porto Porto* (2009). Ilustracións de Helena Veloso (álbum, poesía)
* *Guardador de Árvores* (2009). Ilustracións de Horácio Tomé Marques (álbum, poesía)
* *O Meu Primeiro Miguel Torga* (2000). Ilustracións de Inês Oliveira (narrativa)
* *Contos e Lendas de Portugal e do Mundo* (2009)*.* En co-autoría con Isabel Ramalhete (ilustracións de Fátima Afonso) (reconto)
* *O Pai Natal e o Maiúsculo Menino* (2009). Ilustracións de Gabriela Sotto Mayor (álbum, texto en verso)
* *El Tiempo Vuela* (2010). Ilustracións de Gémeo Luís (álbum, poesía)
* *O Tempo Voa* (2010). Ilustracións de Gémeo Luís (álbum, poesía)
* *Conto da Travessa das Musas* (2010). Ilustracións de Manuela São Simão (álbum, conto)
* *Lulu ou a Hora do Lobo* (2010). Ilustracións de Silvestre da Silva (álbum)
* *As Letras de Números Vestidas* (2010). Ilustracións de Marta Madureira (álbum, poesía)
* *Gatos, Lagartos e Outros Poemas* (2011). Ilustracións de Manuela Bacelar (álbum, poesía)
* *Pequeno Livro das Coisas* (2012). Ilustracións de Rachel Caiano (poesía)
* *O Livro dos Meses* (2012). Ilustracións de Arianna Vairo e Ana Biscaia
* *Lembro-me* (2013). Proxecto gráfico de Biscaia
* *Que Luz Estarias a Ler?* (2014). Ilustracións de Ana Biscaia
* *Tudo É Sempre Outra Coisa* (2014). Ilustracións de Rachel Caiano) (poesía en prosa)
* *Poemas do Conta-Gotas*(2014). Ilustracións de Ana Biscaia
* *Palavras Viageiras* (2016). Ilustracións de Paul Hardman (poesía)
* *De Umas Coisas Nascem Outras* (2016). Ilustracións de Rachel Caiano (poesía, aforismos)
* *À Noite as Estrelas Descem do Céu – Iniciação à Escrita de Haicais: poemas e guia* (2016). Ilustracións de Susa Monteiro) (reedición revista e acrecentada)
* *Olhos Tropeçando em Nuvens e outras Coisas* (2017). Ilustracións de Rachel Caiano (poesía)
* *Clube Mediterrâneo: doze fotogramas e uma devoração* (2017). Ilustracións de Ana Biscaia; concepción gráfica de Joana Monteiro
* *Canções do Ar e das Coisas Altas* (2018). Ilustracións de Rachel Caiano (poesía)
* *O Pequeno País dos Frutos* (2018). Ilustracións de Paul Hardman)(poesía)
* *Tabuar, Tabuar, Não há que Errar* (2018). Ilustracións de Célia Fernandes (poesia)
* *O Aquário* (2019). Reedición (ilustracións de Célia Fernandes) (conto)
* *Poucas Letras, Tanto Mar* (2019). Ilustracións de Ana Biscaia (poesía)
* *Poemas Tangerinos* (2020). Ilustracións de Helena Mancelos (poesía)
* *Vozes de Letras* (2021). Ilustracións tipográficas e design gráfico de Joana Monteiro (poesía / alfabeto)
* *Coisas Que Gostam de Coisas* (2021). Ilustracións de Rachel Caiano (poesía)
* *A Fada das Multiplicações* (2022). Ilustracións de Helder Teixeira Peleja (álbum, conto)
* *Caras* (2022). Ilustracións de Inês Oliveira (álbum)
* *Por Cada Pássaro Que Anoitece…* (2022). Ilustracións de Rachel Caiano (conto)
* *Pequeno Livro do Natal* (2022). Pinturas de Paul Klee (recontos e poemas)
* *As Casas das Coisas* (2023). Ilustracións de Rachel Caiano (prosa de recorte poético)
* *Pedra a Pedra, Bicho a Bicho* (2023). Ilustracións de Carla Anjos (poesía)

### Publicacións en galego 
* *Abrasivas* (2005). Ilustracións de Emílio Remelhe. Bilingüe: Portugués e Galego. Deriva Editores. ISBN 978-972-9250-15-6.
* *Como un Golpe de Vento / Como Um Pé de Vento* (2006). Co-autoría con Salta-Pocinhas, Gloria Sánchez, Paco Martín e Anabela Mimoso. Ilustracións de António Modesto. Bilingüe: Portugués e Galego. Dirección Xeral de Creación e Difusión Cultural.
* *O Tempo Voa* (2010). Ilustracións de Gémeo Luís. Kalandraka. ISBN 9788484647263.
* *O Acuario* (2019). Ilustracións de Célia Fernandes. Hércules Ediciones.
* *Conto da Travesía das Musas* (2019). Ilustracións de Raquel Senra e tradución de Anxo Tarrio. Hércules Ediciones. ISBN 9788494984334.
* *Gallaecia, Um Pouco a Norte* */ Gallaecia, Un Pouco ao Norte / Gallaecia, Un Poco al Norte* (2020). Trilingue: Portugués, Galego, Castelán. Traducións de Isabel Soto López. Poética Ed. 

## Distincións 
* *Versos com Reversos* (1999). Nomeado na Lista de Honra do IBBY - International Board on Books for Young People 2000.
* *Uma Pequena Luz Vermelha* (1999). 1. º Premio do V Certame Literario SPRC “25 Anos de Abril”.
* *Fisura* (2000). Premio Literario de Poesía Maria Amália Vaz de Carvalho .miniatura|*Mediterranean Club – Doze Fotogramas e Uma Devoração* é un libro de poemas breves sobre o drama de homes, mulleres e nenos que foxen da guerra, da destrución e da morte, arriscando a súa vida no impulso vital da fuga.
* *Timor Lorosa’e: A Ilha do Sol Nascente* (Porto, 2001). Incluído na selección de White Ravens de 2003 da Biblioteca Internacional da Xuventude de Múnic.
* *Palavra que voa* (2005). Nomeado na Lista de Honra de 2006 do IBBY – International Board on Books for Young People.
* *rocar as Voltas ao Tempo* (Porto, 2008); *El Tiempo Vuela* (Sevilla, 2010); *O tempo voa* (Pontevedra, 2010), en coautoría co ilustrador Gémeo Luís. Mención do Xurado do Premio Compostela de álbums infantís.
* *Pequeno Livro das Coisas* (2012). Premio Bissaya Barreto de Literatura Infantil, 2014. *Pequeno Livro das Coisas* (2012). Candidatura ao Premio de Autores 2013 (Literatura Infantil) de SPA .
* *De Umas Coisas Nascem Outras* (2016). Premio de Autores 2016 (Literatura Infantil) de SPA .
* *Que Luz Estarias a Ler?* (2014). Nomeado aos XIII Trofeos Centrais de Banda Deseñada / 2015 no Festival de Banda Deseñada de Beja – modalidade: Mellor Publicación Independente.
* *Clube Mediterrâneo: doze fotogramas e uma devoração* (2017). Diplomado en 12º edición do Concurso Internacional de Ilustración e Deseño de Libros Imaxe do Libro, na Feira Internacional do Libro de Moscova, na categoría de libro de autor.
* *O Pequeno País dos Frutos* (2018). Nomeado para a Gala Mirtilo d'Ouro 2019 (Sever-do-Vouga), na área de cultura.
* Poema «Memórias» (2020), en *A Quem Pertence a Linha do Horizonte*, un dos dez finalistas do Premio aRi[t]mar (mellor poema portugués de 2020), da Escola Oficial de Idiomas de Santiago de Compostela, de Xunta da Galicia, 2021.
* *Estação dos Líquidos* (2021). Premio Nacional de Poesía Vila de Fânzeres.
* *Caras / Faces* (2022) – álbum de Inês Oliveira (ilustracións) e J. P. Messeder (texto). Seleccionado para The Unpublished Picture Showcase 2 pola plataforma dPICTUS, 2020. Finalista nos 4th CJ Picture Book Awards, Corea do Sur; Selo “Distinción” Caminhos de Leitura e “Mención Honorífica António Torrado” Caminhos de Leitura (mellor libro) 2022, do Observatório de Leitura. Nomeamento ao Premio de Autores de Literatura Infantil da Sociedade Portuguesa de Autores (SPA), en 2023.
* Medalla ao Mérito do Concello de Porto (Concello de Porto, 2023).

## Notas