Woke

miniatura|324x324px|A excongresista dos Estados Unidos, Marcia Fudge, sostendo unha camiseta coa frase "Stay Woke: Vote" en 2018|alt=Persoa afroamericana sostendo unha camisola que pon "Stay woke, vote"
***Woke*** («esperto» en inglés) é un termo, orixinario dos Estados Unidos, que inicialmente se usaba para referirse a quen se enfrontan ou se manteñen alerta fronte ao racismo. Posteriormente, chegou a abarcar unha conciencia doutras cuestións de desigualdade social, por exemplo, en relación co xénero e a orientación sexual. Desde finais da década de 2010, tamén se utilizou como un termo xeral para os movementos políticos progresistas e/ou de esquerda e perspectivas que salientan a política identitaria das persoas LGBT, da comunidade negra e das mulleres.

Para 2020, partes do centro político e a dereita en varios países occidentais usaban o termo *woke*, frecuentemente de maneira irónica, como forma de denominar a varios movementos e ideoloxías progresistas radicais ou de esquerda identitaria posmoderna percibidos como demasiado entusiastas, agresivos, axitadores, susceptíbeis ou pouco sinceros, e pola súa tendencia á censura de opinións discrepantes mediante a chamada cultura da cancelación. Á súa vez, algúns comentaristas chegaron a consideralo un termo ofensivo con asociacións negativas para quen promoven ideas políticas que involucran identidade e raza.  

Para 2021, *woke* usouse case exclusivamente como pexorativo, e os usos máis destacados da palabra teñen lugar nun contexto despectivo. Aínda que, en galego non ten unha tradución asentada e xeralmente se usa o termo inglés sen máis, destacada en cursiva ou entrecomillada ao ser un extranxeirismo, en España chámanse ***espertas*** ás persoas que o seguen. A RAG non recolle a palabra. Unha tradución proposta pola RAE é ***concienciado***.

## Orixe e usos do termo 
A frase «stay woke» («mantente esperto») xurdiu nos Estados Unidos na década de 1930. Ao desenvolverse dentro do inglés afroestadounidense vernáculo, *woke* referiuse a unha conciencia dos problemas sociais e políticos que afectan aos afroamericanos, especialmente aos prexuízos raciais e a discriminación. Desta forma, apareceu en varios contextos, por exemplo, en cancións de Leadbelly e Erykah Badu. Tras o asasinato de Michael Brown en Ferguson, Missouri. En 2014, a frase foi popularizada por activistas de Black Lives Matter (BLM) que buscaban crear conciencia sobre os tiroteos policiais contra afroamericanos. A expresión popularizouse en Black Twitter e gañou tracción como un meme de Internet, utilizándose con frecuencia por persoas que non eran afroamericanas, para sinalar o seu apoio ao Black Lives Matter. Asociado coa xeración E, o termo estendeuse internacionalmente e agregouse ao *Oxford English Dictionary* en 2017.

A medida que o uso do termo se estendeu máis aló das súas orixes afroamericanos, *woke* utilizouse cada vez máis como un termo xeral para describir os movementos e ideoloxías de xustiza social de esquerda radical identitaria. Para 2020, persoas críticas destas posicións en varios países occidentais empezaron a usar o termo *woke* de maneira irónica como unha denominación dirixida a movementos e ideoloxías de esquerda identitaria percibidos como demasiado fanáticos ou insinceros, e tendentes a censurar de forma dogmática calquera desviación da súa perspectiva ideolóxica. Algúns movementos de esquerda chegaron a consideralo un termo ofensivo utilizado para denigrar a quen fan campaña contra a discriminación.

Coa extensión das accións de censura en redes sociais a contas de perfil conservador ou críticas coa imposición das posturas consideradas como «politicamente correctas» desde a esquerda, o termo «woke» pasa a ser despectivo, como sinónimo de «progre».

## Capitalismo *woke* e *woke-washing* 
A mediados da década de 2010, a linguaxe asociada co "espertar" entrara nos principais medios de comunicación e estábase utilizando para mercadotecnia. O termo capitalismo *woke* foi acuñado polo escritor Ross Douthat para as marcas que usaban mensaxes politicamente progresistas como substituto dunha reforma xenuína. Segundo The Economist, os exemplos de capitalismo *woke* inclúen campañas publicitarias deseñadas para atraer aos millennials, quen a miúdo teñen puntos de vista socialmente máis liberais que as xeracións anteriores.

As científicas culturais Akane Kanai e Rosalind Gill describen o capitalismo *woke* como a tendencia "que se intensifica drasticamente" para incluír grupos historicamente marxinados (principalmente en termos de raza, xénero e relixión) como mascotas na publicidade, cunha mensaxe de apoderamento para sinalar valores progresistas. Por unha banda, Kanai e Gill argumentan que isto crea unha idea individualizada e despolitizada da xustiza social, reducíndoa a un aumento da confianza nun mesmo. Doutra banda, a visibilidade omnipresente na publicidade tamén pode amplificar unha reacción violenta contra a igualdade de precisamente estas minorías. Estes converteríanse en mascotas non só das empresas que os utilizan, senón tamén do indiscutíbel sistema económico neoliberal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hunt, Kenya (21 de novembro de 2020). "How 'woke' became the word of our era". *The Guardian*.

### Outros artigos 
* Cultura afroamericana
* Progre (adxectivo)
* Xustiza social