Anónimo de Rávena

[miniatura|Mapamundi baseado no *Anónimo de Rávena*. Na parte inferior pódese ver a *[Reino de Galiza|Galletia* .]]
O ***Anónimo de Rávena*** ou a ***Cosmografía de Rávena*** (latín: ***Ravennatis Anonymi Cosmographia***), coñecido tamén popularmente como ***Ravennate***, é un texto-compilación toponímico mundial dun cosmógrafo cristián que viviu en Rávena (Italia), feito no século VII (aproximadamente contra o ano 670), manexando documentación de séculos anteriores (século III ou século IV), con moitas corrupcións e variantes introducidas despois polos sucesivos copistas medievais, no cal se describen itinerarios romanos.

## Libros 
Trátase máis que dunha *cosmographia*, como o mesmo autor a chama, dun catálogo nominal de tipo cosmográfico que abrangue todo o mundo coñecido até aquela altura, da India a Irlanda. Posteriormente a obra foi dividida polos primeiros editores en cinco libros.

* I Libro: Conceptos xeográficos e descrición da terra onde explica que toda a súa extensión está rodeada por océano e é iluminada completa e simultaneamente polo sol, xa que a concibe coma unha superficie totalmente chá.
* II Libro: Descrición de Asia
* III Libro: Descrición de África
* IV Libro: Descrición de Europa
* V Libro: Descrición do Mediterráneo, cunha relación de illas nos distintos mares e no océano.

O *Anónimo de Rávena* constitúe unha valiosa fonte escrita a ter en conta para o estudo das vías romanas. Porén, non fornece as distancias entre unha mansión (lugar con pousada) e outra, limitándose soamente a consignar o nome destas e as liñas de ruta, listando arredor de 5300 referencias, entre elas uns 300 ríos; sendo o resto cidades. Só no libro quinto ofrece algúns datos de distancias e só algunhas das cidades se enumeran por provincias, aínda que dun xeito bastante desordenado e irregular. Engade ó *Itinerario de Antonino* novos nomes de cidades ou mansións nacidas posteriormente e seguramente tivo a mesma fonte de inspiración que a *Tabula Peutingeriana*, aínda que ás veces o *Anónimo de Rávena* inclúe datos máis completos cá Táboa.

## Manuscritos 
Os textos que sobreviviron, tres copias manuscritas, feitas varias xeracións despois do manuscrito orixinal, ofrecen diversos desafíos. As copias están ateigadas de erros de ortografía, divisións de palabras e omisións; as variacións entre os textos non se limitan só ós topónimos, mais tamén son significativas nos comentarios.

* Codex Vaticanus Urbinas 961. Século XIII
* Codex Parisinus, bibliothecae imp. 4794. Século XIV
* Codex Basiliensis F.V. 6. Séculos XIV-XV

A edición crítica máis recente dos tres manuscritos foi a de Joseph Schnetz en 1942 (republicada en 1990).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outras fontes antigas para o estudo das vías romanas 
#### Península ibérica 
* Itinerario de Antonino
* A Geographia de Ptolomeo
* Vasos de Vicarello
* Tabula Peutingeriana
* Itinerario de barro de Astorga
* Tegula de Valencia
* Guidonis Geographica
* Itinerarium maritimum

### Outros artigos 
* Vía romana

### Bibliografía 
* Guido Pisanus, *Liber Guidonis compositus de variis historiis : studio ed edizione critica dei testi inediti*, ed. e com. por Michele Campopiano, Florencia, 2008 (*Edizione Nazionale dei Testi Mediolatini*, 22) .
* Louis Dillemann, *La cosmographie du Ravennate*, ed. e notas por Yves Janvier, Bruxelas, 1997 (*Collection Latomus*, 235)  (relatorio ; resumo).
* Anonyme de Ravenne (Anonymus Ravennas) et Guido da Pisa (Guido Pisanus), *Ravenmatis anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica*, ed. por Joseph Schnetz, Leipzig, 1940 (*Itineraria Romana*, 2) ; repr. Stuttgart, 1990  (relatorio).
* Id., *Ravennatis anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica*, ed. por Gustav Parthey e Moritz Pinder, Berlín, 1860 ; repr. Aalen, 1962 (en liña transcrición, archive, Google).

### Ligazóns externas 
* Ravennatis Anonymi Cosmographia: Spania (PDF v.6 - 4.4 MB)  Texto orixinal do *Anónimo de Rávena* para a banda da Península Ibérica
* The Roman Map of Britain Web que amosa a pescuda realizada por Thomas G. Ikins sobre a xeografía de Britannia a partir do *Anónimo de Rávena*