Historia dos xudeus da Coruña

miniatura|A rúa da Sinagoga, na cidade vella da Coruña, é un dos numerosos elementos da cidade que lembran a presenza xudía na mesma.
A **historia dos xudeus da Coruña** é a historia da comunidade xudía que habitou na cidade galega da Coruña. Non se coñece con exactitude cando chegaron e se estableceron na cidade da Coruña persoas xudías, mais o primeiro documento da presenza hebrea data de 1375. A xudaría coruñesa foi medrando rapidamente ao longo da Baixa Idade Media. Pénsase que logo das persecucións que o pobo xudeu sufriu en Castela, un gran número de persoas xudías se refuxiou en Galicia en xeral, e na cidade herculina en particular. Sábese que a comunidade xudía coruñesa comerciaba con Castela e Aragón, e que en 1451 contribuíron ao rescate da xudaría de Murcia cunha elevada suma de cartos, o que podería demostrar a prosperidade da comunidade.

No século XV, a cidade herculina contaba cunha próspera comunidade xudía que, segundo Cecil Roth, era unha das comunidades hebreas máis ricas da Península Ibérica, posuíndo varias Biblias en hebreo, entre as cales cita a Biblia de Cervera. Amais da prosperidade económica, a comunidade xudía herculina tiña unha relevante actividade cultural, destacando a maior escola de iluminadores hebreos de Europa, entre os que salientou a mediados do século XV Abrahán Ibn Hayyim, que era considerado o mestre máis distinguido do continente na arte de mesturar cores para iluminar manuscritos e que realizou un dos libros máis empregados en Europa a finais da Idade Media e nos inicios do Renacemento, o *Tratado del arte de mezclar colores*. A fama dos artistas iluminadores coruñeses queda patente na obra de Roth *The Jews in the Renaissance*, na que cita os xudeus coñecidos máis importantes nesta arte en Europa, se ben explica:

En 1492, os Reis Católicos asinaron en Granada o chamado Decreto da Alhambra, que obrigou as persoas que profesasen a relixión xudía a abandonaren o reino ou a convertérense ao cristianismo. Este feito provocou o exilio ou a conversión de moitas familias hebreas, moitas das cales se lles perdeu a pista.

## A xudaría 
Se ben a documentación conservada sobre a comunidade xudía na Coruña é escasa, si é suficientemente significativa como para que se poida considerar que houbese unha zona da cidade na que residisen maioritariamente persoas xudías, e que estaría nas proximidades das portas da muralla, como noutros casos como Monforte de Lemos.

Non se coñece con exactitude a localización da xudaría da cidade da Coruña, e téñense presentado varias hipóteses sobre a mesma: a tradición defende que o barrio xudeu coruñés estaría localizado dentro das murallas da cidade, na actual rúa da Sinagoga; outra posible localización é a zona coñecida como A Rabiada, no antigo barrio de Santa Lucía; e unha terceira hipótese defendida por outros autores afirma que ambas as xudarías coexistiron. Con todo, en base á carta de foro de 1494, a xudaría herculina situaríase na Cidade Vella, nas proximidades da actual Porta dos Ares:

Os documentos non permiten saber se a comunidade xudía vivía dispersa por toda a cidade e foi segregada logo de 1480 como aconteceu na cidade de Ourense, ou se dende o principio se estableceu en torno a unha rúa como fixo en Ribadavia.

## Sinagoga e cemiterio 
[miniatura|250px|A [estación da Coruña-San Diego, que dá servizo ao porto herculino, situada nas proximidades do peirao de San Diego, posible localización do antigo cemiterio xudeu.]]
O achado casual de varias lápidas sepulcrais hebreas na zona da Palloza confirma a existencia dun cemiterio na cidade da Coruña. Aínda que non permiten coñecer o seu lugar exacto, pode supoñerse que estaría localizado no exterior da muralla, unha práctica habitual das comunidades xudías galegas.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*