Piorno galego

O **piorno galego** (***Cytisus oromediterraneus***, sin. *C. purgans* auct. non (L.) Spach) é unha especie arbustiva pertencente á familia das fabáceas. Tamén recibe o nome de **xesta de montaña**.

## Descrición 
Está formada por moitas pólas moi apertadas. Forma extensas matogueiras, só ou convivindo con outros arbustos, coma o xenebreiro rastreiro (*Juniperus communis* subsp. *nana*) nas altas montañas silíceas, case sempre por riba do nivel dos bosques ou convivindo co piñeiro rubio. As follas caen cedo polo que os talos están frecuentemente nus; as inferiores son trifoliadas, sen pecíolo; as florais sinxelas e tamén sentadas. Flores amarelas, pequenas, (9–12&nbsp;mm) solitarias ou por parellas na axila das follas, formando un acio máis ou menos denso na terminación das pólas sostidas por un pedúnculo de 2–6&nbsp;mm. Cáliz membranoso, e forma de campá e piloso. Corola tipo bolboreta, co pétalo superior arredondado. O froito é un legume de 15 a 30&nbsp;mm, recto ou algo curvo, moi comprimido lateralmente e cuberto de pelos aplicados á súa superficie. Florea de maio a xullo. O aspecto que presenta é moitas veces almofadado para se defender do frío e abeirarse dos fortes ventos que zoan nas alturas.

## Distribución 
En Francia, Península Ibérica e Norte de África. Na Península é moi abondoso nas Serras de Guadarrama, Gredos, Paramera de Ávila, La Serrota, Sistema Ibérico, Montes de León, Pireneos. Aparece tamén en Galiza, Cantabria, Aragón, Cataluña, Castela, Estremadura e Andalucía. Forma piorneiras.

## Ecoloxía 
[thumb|Piorneira na [Serra de Gredos]]
A súa importancia na vexetación ibérica é moi grande polas enormes superficies que ocupa. Na época de floración tinxe de amarelo moitos dos coradais peninsulares e bota un cheiro intenso e empalagoso semellante ao do mel.

## Usos 
Empregábase coma combustíbel en fornos, para teitos ou cubertas vexetais (colmados), para a fabricación de vasoiras, e coma estrume do gado.

### Propiedades medicinais 
Indicacións: úsase coma purgante e diurético.

## Taxonomía 
É unha especie conflitiva dende o punto de vista nomenclatural. Recentemente estableceuse unha nova división que se expón a seguir:

Polas súas caracteres morfolóxicas, ecoloxía e bioxeografía acéptqanse catro táxones no seo deste grupo (*Cytisus oromediterraneus* e *Cytisus balansae*) de *Cytisus*; dous en Europa:
*Cytisus oromediterraneus* e *Cytisus balansae* subsp. *nevadensis* e outros dous nas montañas do Norte de África:
*Cytisus balansae* subsp. *balansae* e *Cytisus balansae* subsp. *atlanticus*.
* *Cytisus oromediterraneus*: Ecoloxía e bioxeografía: Silicícola, supramediterráneo
subhúmido-húmido, supratemperado e orotemperado
húmido-hiperhúmido; submediterráneo
no interior da Península Ibérica. Carpetano-
Leonés, Orocantábrico, Oroibérico, Pirenaico e Auverniense (Francia).
*Cytisetalia scopario-striati, Juniperion nanae*.

* *Cytisus balansae* subsp. *balansae*: Ecoloxía e bioxeografía: Indiferente edáfico supramediterráneo
e oromediterráneo subhúmido-húmido.
Atlásico, Marrocos: Grande Atlas, Alxeria:
Dujrdjura, Aurés. *Erinacetalia*.
* *Cytisus balansae* subsp. *atlanticus*: Ecoloxía e bioxeografía: Preferentemente silicícola,
supramediterráneo e oromediterráneo seco-subhúmido.
Atlásico, Marrocos: Grande Atlas e
Atlas Medio. *Erinacetalia*.
* *Cytisus balansae* subsp. *nevadensis*:
Ecoloxía e biogeografía: Silicícola, oromediterráneo
subhúmido. España, Nevadense, *Genisto versicoloris-Juniperion hemisphaericae*.

## Sinonimia 
[240px|thumb|Piornos a florear na [Serra de Guadarrama (España).]]
* *Cytisus purgans* (L.) Boiss.	
* *Genista purgans* (L.) DC. 
* *Sarothamnus purgans]]* (L.) Godr.
* *Genista balansae* (Boiss.) Rouy
* *Genista europaea*  (G.López & C.E.Jarvis) O.Bòlos & Vigo
* *Cytisus balansae balansae* G.López & C.E.Jarvis
* *Cytisus balansae europaeus* (G.López & C.E.Jarvis) Muñoz Garm.
* *Sarothamnus purgans* (L.) Gren. & Godr.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
**"Cytisus oromediterraneus"* en EOL
* Flora Ibérica