Modernismo

[miniatura|[Casa Batlló (1905) do catalán Antoni Gaudí, en Barcelona.]]
[miniatura|Fachada principal do [edificio Simeón (1906) dos irmáns galegos Gómez Román, en Vigo.]]
**Modernismo** é o termo co que se designa a unha corrente de renovación artística e literaria desenvolvida a finais do século XIX e principios do XX. Segundo os distintos países, recibiu diversas denominacións: *Art Nouveau* (en Bélxica e Francia), *Sezession* (en Austria), *Jugendstil* (Alemaña), *Liberty* (Inglaterra) e *Floreale* (en Italia). En catalán, *modernisme* ou *Estilo modernista*.

## Características 
As características máis importantes de dita corrente literaria son o preciosismo, exotismo, a alusión ós nobres, mundos desaparecidos (a idade media cabaleiresca, as cortes dos Luíses en Francia, as monarquías chinesas e xaponesas). Mención dos obxectos preciosos. Símbolo: cisne.

O modernismo opón o latino ó anglosaxón.
O modernismo é unha reacción que vai en contra do positivismo, e interésase pola teosofía.
Na narrativa oponse ó realismo, optando pola novela histórica ou a crónica de experiencias da alucinación e a loucura; a descrición de ambientes de refinada bohemia. Introduce o personaxe da muller fatal, que leva ós homes ó pracer e a morte

De acordo con Francisco Rico, a palabra modernismo, foi un calco dunha tendencia heterodoxa con respecto ó catolicismo tradicional, condenada como modernismo por Pío X e León XII, e que foi debatido nas dúas últimas décadas. Posteriormente foi un calco despectivo do moderno. Ata que os modernistas a adaptaron como signo de identidade. (Rico, Francisco "O Modernismo como actitude" p.&nbsp;46).

## Unha arte nova 
Todas estas denominacións fan referencia á intención de crear unha arte nova, levando a cabo unha rutura cos estilos dominantes na época, tales como o historicismo ou o eclecticismo. Trátase de crear unha estética nova, en que predominen a inspiración na natureza á vez que se incorporen novidades derivadas da revolución industrial. E así en arquitectura é frecuente o emprego do ferro e o cristal. Así a todo, é igualmente unha reacción á pobre estética da arquitectura en ferro, tan en voga por eses anos.

En gran medida as súas aspiracións baséanse nas ideas de John Ruskin e William Morris, que podemos resumir en democratizar a beleza no sentido de que ata os obxectos máis cotiáns teñan valor estético e sexan accesibles a toda a poboación (socialización da arte), grazas ás técnicas de produción masiva facilitadas pola revolución industrial. Por iso o modernismo non só se dá nas artes maiores, senón tamén no deseño de mobiliario e todo tipo de obxectos útiles na vida cotiá. A miúdo os artistas modernistas son artistas "integrais", pois non só deseñan edificios, senón os mobles e outros aparellos de uso diario. Así pois moitos arquitectos modernistas son tamén deseñadores, pois as súas creacións non se limitan ó edificio en si, dado que tamén elaboran a súa decoración e os utensilios que ha de conter.

Consecuentemente, deuse en arquitectura, pintura, escultura e nas artes decorativas e menores (mobles, lámpadas, xoias, carteis etc. ).

Unha das súas características é o uso da liña curva e a disimetría, tanto na plantas e o alzado dos edificios como na decoración. Nesta última é moi frecuente o uso da chamada "liña látego". Unha derivación deste estilo na década de 1920 é a denominada Art Déco.

## Artistas máis destacados 
### Galegos 
* Valle-Inclán (escritor: dramaturgo, poeta e novelista)
* Xesús Corredoyra (pintor)
* Antonio López Hernández (arquitecto)

### Outros 
* Rubén Darío (escritor)
* Aubrey Beardsley (ilustrador)
* Lluís Domènech i Montaner (arquitecto)
* Émile Gallé (ceramista e vidreiro)
* Antoni Gaudí (arquitecto e deseñador)
* Hector Guimard (arquitecto)
* Josef Hoffman (arquitecto)
* Victor Horta (arquitecto)
* Gustav Klimt (pintor)
* René Lalique (ourive)
* Charles Rennie Mackintosh (arquitecto e deseñador)
* Kolo Moser (deseñador)
* Alfons Mucha (pintor, carteis)
* Joseph Maria Olbrich (arquitecto)
* Louis Comfort Tiffany (deseñador)
* Jan Toorop (pintor)
* Henry van de Velde (arquitecto, pintor, deseñador)
* Otto Wagner (arquitecto)
* Pablo Neruda (escritor)

## Arquitectura modernista en Galicia 
[dereita|miniatura|230px|[Torre dos Moreno, en Ribadeo.]]
[dereita|miniatura|230px|[Casa Rey, na Coruña.]]
O modernismo entra en Galicia no ano 1900, aínda moi influenciado polo eclecticismo burgués, o modernismo puro chega a Galicia algo máis tarde ca no resto de Europa (1908-1914) seguindo o modernismo ou *art nouveau* europea. Salientan obras nas cidades da Coruña, Vigo, Ferrol e Santiago de Compostela. A partir de 1914, co estoupido da primeira guerra mundial a arquitectura volve ao eclecticismo para rematar no racionalismo contra o ano 1930 O modernismo en Galicia vén da man de burgueses enriquecidos co comercio ultramarino e pola incipiente industria naval e conserveira, que amosaba a súa prosperidade económica e cultural á sociedade do seu tempo.

O modernismo galego caracterízase polo uso de fábrica de pedra de granito e de galerías por mor da necesidade de luz no interior dos edificios, onde salienta a cidade da Coruña, coas súas belas galerías de fermosos enfeites na decoración das fachadas. Estas galerías constrúense en madeira e sempre van pintandas en cor branca e apoian en canzorros de pedra. Tamén salientan os balcóns de ferro forxado..

### A Coruña 
Entra da man do arquitecto asturiano Julio Galán Carvajal, diferentes casas. Con Ricardo Boán fai a casa da rúa de Juana de Vega; e segue co Pazo de Xustiza e coa Casa Rey. Tamén salientaron os galegos Antonio López Hernández e Andrés Reboredo
* Palacio de Xustiza da Coruña (1908), de Julio Galán Carvajal
* Casa Rey (1911), de Julio Galán Carvajal
* Galerías da rúa Real (1910), de Antonio de Mesa e Julio Galán Carvajal
* Casa da Rúa de Feijoo 7 (1909), de Ricardo Boán.
* Casa da Rúa de San Nicolao 11-13 (1912), de Ricardo Boán.
* Casa de Santo André 128 (1912), de Ricardo Boán.
* Edificio na rúa de Juana de Vega 47-49 (1907), de Julio Galán Carvajal.
* Casa Viturro (1910), na rúa de Compostela, de Julio Galán Carvajal.
* Casa Salorio (1912), na Praza de Pontevedra, de Antonio López Hernández.
* Casa Arambillet (1912), na Praza de Lugo, de Antonio López Hernández. 
* Casa Reboredo (1898-1930), na Praza de Lugo, de Juan de Ciórraga.

### Pontevedra 
[dereita|miniatura|230px|Edificios modernistas na [praza da Ferrería en Pontevedra.]]
Salientou Antonio López Hernández coa súa casa da Praza da Estrela ou a casa de Prudencio Landín.
* Café Moderno, (1902). 
* Palace Hotel, (1904), de Andrés López de Ocáriz Robledo, na praza de Galicia, 4 (demolido a finais dos anos 70).
* Casa da Confraría da Peregrina, de Antonio López Hernández.
* Pazo de Lourizán, de Jenaro de la Fuente Domínguez
* Casas centrais da praza da Ferrería, a do número 8 (1912) de Andrés López de Ocáriz Robledo, a do número 9 dos anos 20.
* Casa Luciano Dazevedo, (1914), de Andrés López de Ocáriz Robledo na rúa García Camba, 5.
* Edificio Gran Garaje, (1915), de Maximiliano Limeses Artime.
* Casa Sanz Díaz, de Antonio López Hernández na avenida da Coruña, 20.
* Instituto Valle-Inclán, (1926), de Joaquín Rojí López-Calvo e José María Lorite Kramer.
* Casa de Correos e Telégrafos, de Carlos Gato Soldevilla.

### Ferrol 
Salientou Rodolfo Ucha Piñeiro, foi arquitecto municipal en 1908 despois de volver licenciado de Madrid. 
* Casa Pereira (1908), de Rodolfo Ucha.
* Casa da Rúa Dores, de Rodolfo Ucha.
* Hotel Suízo (1913), de Rodolfo Ucha.
* Casa Rodríguez Trigo, (1914), de Rodolfo Ucha.
* Casa Antón (1918), de Rodolfo Ucha.

### Vigo 
[dereita|miniatura|230px|[Edificio Banco de Vigo, ecléctico con toques modernistas.]]
O modernismo vigués caracterízase pola sinxeleza e o uso do granito, que lle proporciona características de seu. O seu representante máis salientábel foi Benito Gómez Román, que xa no seu edificio de García Barbón de 1901 inclúe elementos premodernistas. En 1906 crea o espectacular Edificio Simeón, moi influenciado pola obra viguesa de Michel Pacewicz. A morte prematura de Benito fai que a súa obra sexa rematada polo seu irmán Manuel Gómez Román. Tamén salientan Luis Vidal e especialmente o vigués Xosé Franco Montes, consciente do seu modernismo.
* Edificio Simeón (1906), de Benito López Román.
* Casa na Praza de Compostela, de Luis Vidal.
* Casa na rúa Pablo Morillo, de Luis Vidal.
* Casa no Paseo de Afonso XII (1908), estilo goticista, de José Franco Montes.
* Chalé do Pilar (*El Pilar*), hoxe Casa da Xuventude de Vigo, na rúa López Mora, de José Franco Montes.
* Edificio Banco de Vigo (1919), de Manuel Gómez Román.

### Santiago de Compostela 
O vigués Xosé Franco Montes realiza unha casa na zona vella, para despois abandonar o modernismo polo eclecticismo. En Compostela o modernismo sofre a presión da Igrexa. Jesús López de Rego impuxo o seu modernismo de grande elegancia influenciado pola escola de Glasgow entre 1906 e 1912. Antonio Palacios viuse premido pola Igrexa na construción do Pavillón de Recreo Artístico e Industrial de 1909.
* Casa de Ramón Núñez, salienta o claustro, de Jesús López de Rego.
* Pazo do Espiño, de Jesús López de Rego.
* Vivendas de Preguntoiro, de Jesús López de Rego.
* Vivendas en Casas Reais, de Jesús López de Rego.
* Vivenda en Orfas, de Jesús López de Rego.
* Vivenda en Acibechería, de Jesús López de Rego.
* Vivenda en Carreira do Conde, de Jesús López de Rego.
* Casa da Rúa Senra (1912), de Jesús López de Rego. 
* Pavillón de Recreo Artístico e Industrial (1909), de Antonio Palacios.
* Edificio Castromil (1926), desaparecido en 1975.

### Ourense 
O modernismo chega máis tarde. Salienta Daniel Vázquez-Gulías Martínez, arquitecto municipal entre 1909 e 1914, cando usou elementos do modernismo internacional nalgúns dos seus edificios eclécticos, influenciado polo modernismo coruñés e pola obra de Otto Wagner.
* Casa para Ricardo Sampayo, (1909), de Daniel Vázquez-Gulías Martínez.
* Casa na Praza Maior (1909), de Daniel Vázquez-Gulías Martínez, clara influencia da obra de Julio Galán Carvajal na Coruña.
* Casa Alfonso Junquera (1913), de Daniel Vázquez-Gulías Martínez.

### Sada 
Os arquitectos do grupo coruñés: Julio Galán Carvajal, Ricardo Boán e Antonio López Hernández, desenvolveron obras modernistas na vila de Sada.
* Quiosco A Terraza (reformado en 1912 por Antonio López Hernández e ergueito orixinalmente na Coruña nos Xardíns de Méndez Núñez), trasladouse a Sada en 1920. É quizais a obra máis importante do modernismo en Galicia, declarado Monumento Histórico-Artístico.

### Ribadeo 
* Torre dos Moreno (1914).

## Obras importantes fóra de Galicia 
* Azul (de Darío, en Nicaragua)
* Casa Batlló (de Gaudí, en Barcelona)
* Bocas do Metro (de Guimard, en París)
* Casa Tassel (de Horta, en Bruxelas)
* Friso Beethoven (de Klimt, en Viena)
* Escola de Arte (de Mackintosh, en Glasgow)
* Edificio Sezession (de Olbrich, en Viena)
* Edificio da Caixa Postal (de Wagner, en Viena)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Henríquez Ureña, Mac. Breve historia do modernismo. México: Fondo de cultura Económica, 1978.
* Rico, Francisco. *Historia y crítica de la Literatura española: Modernismo y 98*. Barcelona: Editorial Crítica, 1980.
* Schmutzler, Robert. *El modernismo*. Madrid: Alianza Forma, 1985.
* Ward, Thomas. "Los posibles caminos de Nietzsche en el modernismo". *Nueva Revista de Filología Hispánica* 50.2 (2002): 489-515
### Outros artigos 
* Literatura modernista
* Art nouveau
* Arts & Crafts
* Estilo internacional (arquitectura)
* Arquitectura moderna
* Arquitectura moderna estadounidense
### Ligazóns externas 
* Museo Lis de Salamanca 
* LE CERCLE GUIMARD - A asociación para a protección e a promoción da obra de Hector Guimard 
* Artigo en HENCICLOPEDIA 
* lartnouveau.com