ARN nucleolar pequeno

O **ARN nucleolar pequeno** (**ARNnop**
* Pseudouridilación é a conversión (isomerización) do nucleósido uridina a unha forma isomérica distinta, a pseudouridina (Ψ). Os ARNr maduros humanos presentan aproximadamente 95 modificacións Ψ.
Os snoRNA clasifícanse dentro dos ARN nucleares pequenos no MeSH.

### snoRNA de caixa C/D 
[miniatura|dereita|200px|Exemplo de [estrutura secundaria dos ácidos nucleicos|estrutura secundaria dun snoRNA de caixa C/D tomado da base de datos Rfam. Este exemplo é o snoRNA SNORD73 (RF00071).]] 
Os snoRNA de caixa C/D conteñen dous curtos motivos de secuencia conservados, C (UGAUGA) e D (CUGA) localizados preto dos extremos 5' e 3' do snoRNA respectivamente. Rexións curtas (~ 5 nucleótidos) situadas corrente arriba da caixa C e corrente abaixo da caixa D son normalmente complementarias en bases e forman unha estrutura caixa-talo que pon os motivos das caixas C e D en estreita proximidade. Esta estrutura caixa-talo é esencial para a correcta síntese dos snoRNA e para a súa localización nucleolar. Moitos snoRNA de caixa C/D conteñen tamén unha copia adicional menos conservada dos motivos C e D (denominada C' e D') situada na porción central da molécula de snoRNA. Unha rexión conservada de 10-21 nucleótidos situada corrente arriba da caixa D é complementaria do sitio de metilación do ARN diana e permite que o snoRNA forme un dúplex de ARN co ARN. O nucleótido que debe ser modificado no ARN diana está localizado normalmente na quinta posición corrente arriba a partir da caixa D (ou da caixa D'). Os snoRNA de caixa C/D asócianse con catro proteínas esenciais conservadas na evolución, que son en eucariotas: fibrilarina (Nop1p), Nop56p, Nop58p, e Snu13 (o seu homólogo en arqueas é L7Ae)) as cales forman o núcleo das snoRNP de caixa C/D. As rexións forquita conteñen protuberancias internas coñecidas como bucles de recoñecemento, nos cales están localizadas as secuencias guía antisentido (complementarias en bases coa secuencia obxectivo). Esta secuencia de recoñecemento é bipartita (construída a partir de cada un dos dous brazos da rexión bucle) e forma pseudonós complexos co ARN obxectivo. O snoRNA de caixa H/ACA asócianse con catro proteínas esenciais conservadas evolutivamente, que son: disquerina (Cbf5p), Gar1p, Nhp2p e Nop10p, que forman o núcleo das snoRNP de caixa H/ACA.

O compoñente ARN da telomerase humana (hTERC) contén un dominio H/ACA para a formación de pre-RNP e a localización nucleolar da propia RNP telomerase. Un dato importante é que a snoRNP H/ACA foi implicada na rara enfermidade xenética disqueratose conxénita debido á súa asociación coa telomerase humana. As mutacións no compoñente proteico da snoRNP H/ACA orixinan unha redución dos niveis fisiolóxicos de telomerase (TERC). Isto foi claramente correlaciondo coa patoloxía asociada á disqueratose conxénita, a cal parece ser unha doenza producida principalmente por un deficiente mantemento do telómero.

### snoRNA compostos de caixa H/ACA e C/D 
Identificouse un snoRNA U85 guía pouco común que funciona tanto na metilación 2'-O-ribosa coma na pseudouridilación do ARN nuclear pequeno (snRNA) U5. Este snoRNA composto contén tanto dominios de caixa C/D coma de H/ACA e asóciase coas proteínas específicas de ambas as clases de snoRNA (fibrilarina e Gar1p respectivamente). Foron caracterizados máis snoRNA compostos.

Estes snoRNA compostos viuse que se acumulan nun orgánulo subcelular chamado corpo de Cajal e denomínanse ARN específicos dos corpos de Cajal. Isto contraponse ao que se observa na maioría dos snoRNA de caixa C/D ou de caixa H/ACA, os cales se localizan no nucléolo. Estes ARN específicos dos corpos de Cajal suponse que poden estar implicados na modificación dos ARN espliceosomais U1, U2, U4, U5 e U12 transcritos pola ARN polimerase II. Hai probas de que algúns destes snoRNA orfos regulan transcritos de splicing alternativo. Por exemplo, parece que o snoRNA de caixa C/D SNORD115, regula o splicing alternativo do ARNm do receptor 2C da serotonina por medio dunha rexión conservada complementaria. 
Para outro snoRNA de caixa C/D, o SNORD116, que se encontra no mesmo clúster ca SNORD115, predicíronse 23 posibles dianas nos xenes codificadores de proteínas usando un método bioinformático. Destes, unha gran proporción viuse que sufrían splicing alternativo, o que suxire un papel do SNORD116 na regulación do splicing alternativo.

## Modificacións da diana 
O efecto preciso das modificacións de metilación e pseudouridilación na función dos ARN maduros non se coñece aínda. As modificacións non parecen ser esenciais pero sábese que incrementan sutilmente o pregamento do ARN e a interacción con proteínas ribosómicas. Apoia a súa importancia o feito de que as modificacións dos sitios diana están exclusivamente localizados nos dominios conservados e funcionalmente importantes do ARN maduro e están normalmente conservados en especies eucariotas moi afastadas na árbore evolutiva. e a ganancia de copias adicionais de SNORD115 foi asociada co autismo. 

A rexión 14q32 contén repeticións de dous snoRNAs: SNORD113 (9 copias) e SNORD114 (31 copias) dentro de intróns dun transcrito de ARN non codificante específico de tecido (MEG8). O dominio 14q32 comparte características xenéticas co loci impreso 15q11-q13 e foi suxerida unha posible función para as repeticións en tándem de snoRNA de caixa C/D na evolución ou no mecanismo de loci impresos.

## Outras funcións dos snoRNA 
Os snoRNA poden funcionar como microARN. Demostrouse que o ARN ACA45 humano é un snoRNA que pode ser procesdo nun microARN maduro de 21 nucleótidos de longo por unha endonuclease Dicer da familia da RNase III. Este produto snoRNA fora previamente identificado como mmu-miR-1839  e demostrouse que era procesado independente da endorribonuclease Drosha que xera os outros microARN. Análises bioinformáticos revelaron que fragmentos similares a microARN supostamente derivados de snoRNA están presentes en diversos organismos.

Recentemente, descubriuse que os snoRNA poden ter funcións non relacionadas co ARNr. Unha desas funcións é a regulación do splicing alternativo do transcrito *trans*xene, realizado polo snoRNA HBII-52, tamén coñecido por SNORD115.

Outro recente descubrimento tamén mostra a existencia de características de snoRNA, microARN e piRNA nun novo ARN non codificante, o ARN non codificante x (x-ncRNA) e a súa implicación biolóxica no *Homo sapiens*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* plant snoRNA database
* snoRNAbase: human H/ACA and C/D box snoRNA database
* snoRNP Database
* The yeast snoRNA database
* Rfam page for C/D box snoRNAs
* Rfam page for H/ACA box snoRNAs
* Rfam page for scaRNA snoRNAs