Dolores Corbella Díaz

**Dolores Corbella Díaz**, nada en Santa Cruz de Tenerife o 1 de xullo de 1959, é unha filóloga española, experta en lexicografía diferencial e en historia da lingua, académica de número da RAE, ocupando a cadeira d.

## Traxectoria 
Corbella defendeu a súa tese de doutoramento en 1984 e en 1987 optou á praza de Profesora titular. Unha década despois, accedeu á Cátedra de Filoloxía Románica da Universidade de La Laguna, converténdose naquel momento nunha das catedráticas máis novas da súa especialidade. Impartiu docencia e conferencias en centros como a Fundación Duques de Soria, Cilengua ou El Colegio Nacional (México), así como na Universidade de Granada, a Universidade Rovira i Virgili, a Universidade dá Coruña, a Universidade Complutense de Madrid, a Universidade de Rostock, a Universidade de Heidelberg, a Universidade de Paderborn, a Universidade de Lausana, a Universidade de Évora ou a Universidade da Cidade de Nova York. 

É membro da Sociedade de Lingüística Románica, da Rede de Lexicografía (RELEX), da Asociación de Historia da Lingua Española (AHLE) e da Asociación de Lingüística e Filoloxía de América Latina (ALFAL). Formou parte da xunta directiva da Asociación española de Lexicografía (AELex). Pertence ao comité evaluador de varias axencias, revistas e editoriais, así como ao comité científico de diversos congresos e proxectos panhispánicos. Foi coordinadora da sección «Fontes para a historia do español» do XXI Deutscher Hispanistengag (29 de marzo ao 2 de abril de 2017), presidenta da sección de Lexicografía do XXIXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Copenhague, 2019) e do comité organizador do XXXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (La Laguna, 2022). Na ULL, dirixe o grupo de investigación «LexHis» (Lexicografía e Historia) e foi investigadora principal de varios proxectos competitivos, o último concedido para o período 2021-2024. O 17 de marzo de 2021 o Goberno das Canarias outorgoulle o Premio das Canarias na modalidade de *Investigación e Innovación*.

Durante máis dunha década Corbella coordinou a sección de Filoloxía do Instituto de Estudos Canarios, do que foi ademais vicedirectora e directora. Baixo a súa dirección, este centro modernizou o seu funcionamento e trasladouse á actual sede na Casa de Ossuna, no centro histórico da cidade de La Laguan. Ocupou tamén varios cargos de xestión na súa Universidade, da que chegou a ser Vicesecretaria xeral. En 2015 foi nomeada académica correspondente da RAE como representante territorial das Canarias e, en 2022, elixida académica de número, ocupando a cadeira «d».Tomou posesión o 16 de abril de 2023 cun discurso titulado "Un mar de palabras", no que disertou sobre o panhispanismo. Deulle a réplica Pedro Álvarez de Miranda de la Gándara

## Traballo lexicográfico 
O seu labor xunto a Cristóbal Corrales (catedrático emérito de Lingua Española) foi recoñecido internacionalmente polos avances que os seus traballos supuxeron para a lexicografía diferencial. A primeira publicación importante nesta liña de investigación foi a edición do *Tesoro lexicográfico del español de Canarias* (1992; 1996). A partir desta publicación, foi coautora de diversos dicionarios que inciden nesta temática como o *Diccionario diferencial* (1996), o *Dicionario ejemplificado de canarismos* (2009) ou o *Diccionario histórico del español de Canarias* (2001; 2013), este último publicado en aberto na páxina web da Fundación Rafael Lapesa desde decembro de 2014. Os seus dicionarios serviron de modelo para outros proxectos similares que se levaron a cabo ou están en execución en varias zonas do español europeo e en países como Porto Rico, Venezuela, Cuba ou a República Dominicana.

Outra das súas liñas de investigación foi a tradución e edición dos textos da expansión atlántica, un traballo interdisciplinar que realizou no seo do IEMyR (Instituto de Estudos Medievais e Renacentistas da ULL), do que foi cofundadora. Dentro do grupo «Derroteros atlánticos», que coordina desde os seus inicios, traballou e segue colaborando con especialistas como Eduardo Aznar (Catedrático de Historia Medieval) e Antonio Tejera (Catedrático de Arqueoloxía, Premio Canarias de Patrimonio histórico).

## Premios e recoñecementos 
* 2008 Premio de investigación Canarias-América da Casa de Colón.
* 2010 Nomeamento de muller canaria. Concello de San Cristóbal de la Laguna e Orfeón La Paz.
* 2011 Premio de investigación filológica da Real Academia Española.
* 2013 Membro de honra do Instituto de Estudos Canarios.
* 2015 Académica correspondente por Canarias da Real Academia Española.
* 2016 Premio de investigación do IUEM (Instituto Universitario de Estudos da Muller).
* 2021 Premio das Canarias na modalidade de *Investigación e Innovación*.
* 2022 Académica de número (cadeira «d») da Real Academia Española.

## Principais obras 
dereita|miniatura

* *Libro de Apolonio* 1(992, 1999 (2ª ed.)). Madrid: Cátedra, 305 pp.
* *Tesoro lexicográfico del español de Canarias* (1992, 1996 (2ª ed.)). Con C. Corrales e Mª Á. Álvarez. Madrid-Canarias: Real Academia Española-Goberno das Canarias, 3 vols., 2822 pp.
* *Diccionario diferencial del español de Canarias* (1996). Con C. Corrales e Mª Á. Álvarez. Madrid: Arco/Libros, 1339 pp.
* *El español de Canarias hoy: análisis y perspectivas* (1996). Madrid/Frankfurt: Iberoamericana/Vervuert, 303 pp.
* *Dicionario histórico del español de Canarias*. (2001, 2013 (2ª ed.)). Con C. Corrales. La Laguna: IECan, 2 vols., 2069 pp. Versión digital na páxina web da RAE. Incluído en el *Tesoro de diccionarios históricos de la lengua* desde novembro de 2021.
* *Lle Canarien*. *Manuscritos, transcripción y traducción* (2003). Con B. Pico e E. Aznar. La Laguna: IECan, 491 pp.
* *Historiografía lingüística en el ámbito hispánico* (2007). Con J. Dorta. Madrid: Arco/Libros, 611 pp.
* *Diccionario ejemplificado de canarismos* (2009)*.* Con C. Corrales. La Laguna: IECan, 2 vols., 2264 pp.
* *Tesoro léxico canario-americano* (2010). Con C. Corrales. Las Palmas de Gran Canaria: Casa de Colón, 1198 pp.
* *La Crónica de Guinea*. *Un modelo de etnografía comparada* (2012). Con E. Aznar e A. Tejera. Barcelona: Edicions Bellaterra, 346 pp.
* *Lexicografía hispánica del siglo XXI* (2012). Madrid: Arco/Libros, 574 pp.
* *Islas y voces del azúcar I* (2014)*.* Con A. Viña e C. Corrales. La Laguna/Las Palmas de Gran Canaria: AHPT/AHPLP, 385 pp.
* *Léxico azucarero atlántico* (2014). Con C. Corrales e A. Viña. Logroño: Cilengua, 318 pp.
* *Diccionario de historia natural*, de José de Vise y Clavijo.(2014).  Con C. Corrales. Santa Cruz de Tenerife: Ed. Idea, 2 vols., 649+692 pp.
* *Islas y voces del azúcar II* (2016). Con A. Viña e C. Currais. La Laguna/Las Palmas de Gran Canaria: AHPT/AHPLP, 351 pp.
* *Los viajes africanos de Alvise Cadamosto* (2017). Con E. Aznar e A. Tejera. La Laguna: IECan, 182 pp.
* *Español y portugués en contacto. Préstamos léxicos e interferencias* (2017). Con A. Fajardo. Berlín/Boston: De Gruyter, 430 pp.
* *Historia del léxico español y Humanidades digitales* (2018). Con A. Fajardo e J. Langenbacher. Berlín: Peter Lang, 498 pp.
* *La canariedad encubierta de Benito Pérez Galdós* (2020). Con C. Currais. Las Palmas de Gran Canaria - La Laguna: Casa Museo Pérez Galdós / IECan, 231 pp.
* *África y sus islas en el manuscrito de Valentim Fernandes* (2021). Con E. Aznar. Madrid: Dykinson, 275 pp.

## Ligazóns externas 
* Instituto Rafael Lapesa: Consulta del Diccionario histórico del español de Canarias.
* Red de Lexicografía (RELEX) .
* Asociación de Historia de la Lengua Española (AHLE).
* Asociación de Lingüística y Filología de América Latina (ALFAL).
* Asociación española de Lexicografía (AELex).
* XXIXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Copenhague, 2019).
* Instituto de Estudios Canarios.
* IEMyR (Instituto de Estudios Medievales y Renacentistas de la ULL).
* Acto de ingreso en la Academia. 

## Notas