open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Cuadra Centauro

thumb|dereita|Parte traseira do La Cuadra Centauro 7,5 HP.
O **La Cuadra Centauro** foi o único automóbil de turismo con motor de explosión producido polo fabricante La Cuadra de Barcelona (o primeiro fabricante de automóbiles da Península Ibérica).

Foi fabricado entre 1900 e 1901; a empresa desenvolveuno despois de varios fracasos con automóbiles eléctricos. Foron producidas dúas versións do Centauro: unha con 4,5 HP e outra con 7,5 HP. Os seus motores foron deseñados polo enxeñeiro suízo Marc Birkigt.

## Chasis e carrozaría 
O Centauro estaba dispoñíbel con dúas carrozarías faetón; unha era bipraza sen portas e a outra era de catro prazas sen portas dianteiras e con dúas portas traseiras.

O chasis era de forma rectangular, con 2.100 mm de longo e 720 mm de largo, fabricado con ferro angular de 40 mm, que ademais estaba reforzado con madeira. e outro coche foi vendido a Juan Pellisó e foi o primeiro vehículo que se matriculou na provincia de Lleida. e participou no Rally de Sitges de automóbiles antigos.

## Referencias
Omphalodes nitida

***Omphalodes nitida*** é unha especie de planta perenne pertencente á familia das Boraginaceae.

## Descrición 
É unha herba que alcanza un tamaño de até de 80 cm de altura, perenne, rizomatosa, esparcidamente setosa, con indumento formado por pelos ríxidos no envés das follas, pedicelos e cálices, ± verdosa. Talos erectos, ramificados. Follas agudas ou acuminadas, con marxe ciliada; as inferiores até de 33 × 3,2 cm, oblanceoladas; as medias e superiores até de 15 × 2,3 cm, lanceoladas. Inflorescencia con poucas cimas, até de 60 cm na fructificación. Flores ebracteadas ou a inferior de cada cima bracteada; brácteas lanceoladas, semellantes ás follas superiores; pedicelos en flor até de 16 mm, en froito até de 40 mm, de patentes a deflexos. Cáliz en flor de 2,7-4,3 mm, densamente peloso por ambas as caras, en froito de 5,5-8,5 mm; lóbulos en flor de 1-1,7 mm de anchura, ± lanceolados, en froito de 2,2-3,4 mm de anchura, anchamente lanceolados. Corola de 7-12 mm de diámetro, azul; tubo c. 2 mm, pardo; garganta con escamas de c. 1 mm, oblongas; lóbulos (2,5)3-4 × 3-4,5 mm, oblongos. Estames insertos á mesma altura, na parte superior do tubo da corola; anteras 0,9-1 mm, amareladas. Ovario co estilo máis curto que o tubo da corola. Núculas 2,3-3,3 × (1,5)1,9-2,7 mm, cilíndrico- truncadas, ± seríceas, dun pardo claro a pardas, coa marxe alada da cara dorsal plana, incurva e regularmente lobada.

## Distribución e hábitat 
Atópase en pradarías e noiros húmidos e umbríos, marxes de cursos de auga, en substrato arenoso ou pizarroso; a unha altitude de 90-1600 metros no noroeste da Península Ibérica.

Un estudo de 2011 atopou que o ADN do seu parente máis próximo é *Myosotidium hortensium* a pesar de que se produce só nas Illas Chatham, o que suxire a dispersión a extremadamente longa distancia das sementes aladas.  Os dous xéneros diverxeron entre 3.64 e 22.45 Ma. As dúas secuencias xenéticas difiren nun 5,3%.

## Taxonomía 
*Omphalodes nitida* foi descrita por Hoffmanns e Link e publicada en *Flore portugaise ou description de toutes lles* ... 1: 194, t. 25. 1811.

; Sinonimia
:

* *Picotia nitida* Roem. & Schult.

## Notas
Wamba, Valladolid

**Wamba** é un concello e localidade de España, na provincia de Valladolid, comunidade autónoma de Castela e León. Atópase na parte suroriental da comarca dos montes Torozos. Limita cos concellos de Peñaflor de Hornija, Villanubla, Ciguñuela, Valladolid (por un enclave do seu termo municipal), Castrodeza e Torrelobatón. 

## Toponimia 
Wamba é a única localidade de España cuxo nome comeza pola letra uve dobre. O seu nome provén do rei godo Wamba, que foi elixido rei nesa localidade no ano 672. Daquela chamábase Gérticos e o rei Recesvinto tiña nela unha vila de descanso. Ao morrer Recesvinto na devandita vila, os nobres elixiron a Wamba ese mesmo día.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de concellos de Valladolid
The Strays

***The Strays*** é un filme británico de 2023 escrito e dirixido por Nathaniel Martello-White. No filme Neve (Ashley Madekwe) é unha muller birracial de clase alta que leva unha vida idílica coa súa familia. Como socialité da súa comunidade e directora adxunta dunha escola privada, a vida privilexiada de Neve ponse en perigo cando o seu pasado turbulento rexorde para minar todo o que construíu. *The Strays* estreouse en Netflix o 22 de febreiro de 2023, onde conta con opción subtitulada ao galego.

## Personaxes 
* Ashley Madekwe como Neve / Cheryl
* Bukky Bakray como Abigail / Dione
* Jorden Myrie como Marvin / Carl
* Samuel Small como Sebastian
* Maria Almeida como Mary 
* Justin Salinger como Ian
* Lucy Liemann como Amanda
* Tom Andrews como Barry
* Rob Jarvis como Robert
* Michael Warburton como Kenneth 
* Alastair Ellery como Keith
* Vanessa Bailey como Elle
* Joanna Brookes como Betty

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Unha pantasma anda solta pola casa

***Unha pantasma anda solta pola casa*** (en ) é un filme estadounidense de 2023 escrito e dirixido por Christopher Landon. Baséase na historia curta de 2017 "Ernest" escrita por Geoff Manaugh. Está protagonizado por David Harbour, Jahi Winston, Tig Notaro, Jennifer Coolidge e Anthony Mackie. Estreouse o 24 de febreiro de 2023 a través de Netflix, onde conta con opción subtitulada ao galego. Recibiu valoracións dispares por parte da crítica.

## Personaxes 
* Anthony Mackie como Frank Presley
* David Harbour como Ernest
* Jahi Winston como Kevin Presley
* Tig Notaro cmo Dr. Leslie Monroe
* Erica Ash como Melanie Presley
* Jennifer Coolidge como Judy Romano
* Faith Ford como Barbara Mangold
* Niles Fitch como Fulton Presley
* Isabella Russo como Joy Yoshino
* Scott A Martin como Sheriff Brown
* Steve Coulter como Deputy Director Arnold Schipley
* Jo-Ann Robinson como June
* Tom Bower como Ernest Scheller

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Symphytum officinale

***Symphytum officinale*** é unha especie de planta perenne pertencente ao xénero *Symphytum* da familia Boraginaceae chamada **consolda**. É orixinaria de Europa e é coñecida noutros lugares, incluíndo América do Norte, como unha especie introducida e, ás veces unha mala herba.
miniatura|Ilustración.
miniatura|Detalle.
miniatura|Ilustración.

## Descrición 
A planta é resistente e pode crecer até unha altura de 1 m. Flores péndulas e rosadas, follas grandes e brillantes.

## Usos 
As raíces de *Symphytum officinale* utilizáronse na medicina tradicional austríaca internamente (como té ou tintura) ou externamente (como ungüento, compresas, ou a dixestión alcohólica) para o tratamento de trastornos do sistema locomotor e o tracto gastrointestinal. As follas e talos tamén se utilizaron para o tratamento dos mesmos trastornos, e tamén para o tratamento de reumatismo e gota.

A *Symphytum officinale* utilizouse na medicina popular como unha cataplasma para o tratamento de queimaduras e feridas. Con todo, o consumo interno, como en forma de tisana , non é recomendable, xa que foi moi debatido sobre se pode causar dano grave ao fígado.

Contén alantoína que ten un efecto cicatrizante, reepitelizante; os mucílagos actúan como demulcente (hidratante, antiinflamatorio); os taninos son adstrinxentes (antidiarreico, hemostático local).

Indicado para o tratamento da gastritis, úlceras gastroduodenais, diarreas e síndrome do intestino irritable. En uso tópico: escoceduras, eczemas secos, prurito, gretas dos seos, ictiosis, psoriasis, distrofia da mucosa vulvovaxinal, parodontopatías, tendinite, bursite, inflamacións osteoarticulares, contusións, hematomas. Tradicionalmente empregouse para acelerar a consolidación de fracturas.

## Taxonomía 
*Symphytum officinale* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum* 1: 136. 1753.

; Etimoloxía
:

***Symphytum***: nome xenérico que provén do grego *sympho* ou *symphein* = "medrar xuntos", e *phyton* = "planta", o nome *symphyton* foi utilizado por Dioscórides para esta planta que tiña fama de curar feridas.

***officinale***: epíteto latino que significa "planta medicinal de venda en herbarios". 

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Medicinal Plants for Livestock
* Washington Burke Museum
* Photo gallery
Symphytum tuberosum

A ***Symphytum tuberosum*** é unha planta da familia das boraginaceae.
miniatura|No seu hábitat.
miniatura|Detalle das flores.

## Descrición 
Planta vivaz, de 25 a 50 (60) cm, provista de rizomas tuberosos máis ou menos deformes. Talos pouco ramificados  e pelosos. Follas lanceolado-oblongas, grandes (até 12 cm), estreitadas en pecíolo nada ou moi pouco decurrente; as superiores sentadas; as medias superan en tamaño ás inferiores. Flores tubulares de cor amarela pálida, con escamas na garganta. Lóbulos do cáliz cunha lonxitude 3 veces maior que o tubo. Ovario con tubérculos, estilo saínte e estames ocultos. Froito granuloso e brillante. Florece na primavera.

## Hábitat 
Bosques caducifolios.

## Distribución 
Gran parte de Europa excepto no norte, Portugal, Irlanda, Bélxica, Holanda.

## Propiedades 
*Symphytum tuberosum* desempeñou un papel curativo  na medicina natural ao longo dos séculos. Nestas curas tradicionais, as receitas utilizan as follas e as raíces , antigamente utilizábase para acelerar a curación das abrasións menores a través de ser aplicada directamente sobre a pel danada baixo unha compresa.

## Taxonomía 
*Symphytum tuberosum* foi descrita por Carl von Linné  e publicada en *Species Plantarum* 1: 136. 1753.

; Etimoloxía
:

***Symphytum***: nome xenérico que deriva do grego *sympho ou symphein* = "medrar xuntos", e *phyton* = "planta", o nome *symphytum* foi utilizado por Dioscórides para esta planta que tiña fama de curar as feridas.

## Notas
Larrauri, Mungia

**Larrauri** é un barrio de Mungia (Biscaia), situado na estrada en dirección a Bakio. É o punto de partida habitual para a escalada ao monte Jata.

## Patrimonio 
Durante moitos anos foi un lugar de verán para os que viñan de Bilbao e alí construíron varias casas e pazos elegantes.

A propia igrexa tamén ten elementos valiosos. Desapareceron o antigo balneario e o colexio. Este último é empregado polas asociacións veciñais na actualidade. En Zumetxaga, atópase a ermida de San Miguel, unha das únicas de Biscaia con restos románicos, con valiosos elementos de época antiga.

## Festas 
Celébranse o 24 de setembro, na honra á Nosa Señora da Piedade; son festas coñecidas, non faltan concertos e romarías.
Weka

O **weka**, tamén coñecido popularmente como **galiña maorí** (***Gallirallus australis***) é unha especie de ave non voadora da familia dos rálidos. É endémica de Nova Zelandia. É o único membro existente do xénero *Gallirallus*. Recoñécense catro subespecies pero só dúas (norte/sur) están apoiadas por evidencia xenética.

Son robustos paxaros pardos, do tamaño dun polo. Como omnívoros, aliméntanse principalmente de invertebrados e froitos. Adoitan poñer ovos entre agosto e xaneiro; ambos os sexos axudan a incubar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Bell 214

O **Bell 214** é un helicóptero medio derivado da ubicua serie UH-1 Huey de Bell Helicopter. O Bell 214ST comparte o mesmo número de modelo pero é un derivado máis grande, bimotor e moi modificado.

## Deseño e desenvolvemento 
O desenvolvemento orixinal do Model 214 foi anuncioado por Bell en 1970 baixo o nome "Huey Plus". O primeiro prototipo estaba baseado nunha célula dun Bell 205 equipada cun motor Lycoming T53-L-702 de 1 900 shp.

O primeiro prototipo de demostración Bell 214A chegou pouco despois e avaliouse en Irán durante exercicios de campo coas Forzas Armadas Imperiais iranianas. As probas foron consideradas un éxito e pedíronse 287 helicópteros 214A. A intención era que eses aparellos fosen fabricados por Bell nas súas instalacións de Dallas-Fort Worth, e que 50 214A máis e 350 Bell 214ST fosen construídos en Irán. Entregáronse 296 helicópteros da variante 214A e 39 da 214C antes de que a Revolución iraniana de 1979 acabase cos plans para a produción nese país.

Semellante en tamaño e aparencia aos Bell 205 e Bell 212, o Bell 214 usa un único e máis potente motor Lycoming LTC4B-8 (2 930 shp; 2 185 kW) e un sistema rotor actualizado, dándolle unha gran capacidade de elevación e un bo rendemento a altas temperaturas e grandes altitudes. Pódese identificar polo único e gran conduto de escape e as pas do rotor de corda ancha sen barras estabilizadoras.

Bell ofreceu o Bell 214B "BigLifter" para uso civil.

## Variantes 
* **Bell 214 Huey Plus** - prototipo de 214, equpado cun turboeixo Lycoming T53-L-702 de 1 900 shp (1 415 kW).
* **Bell 214B-1** - variante do Bell Model 214B limitada a 5 670 kg de peso máximo cunha carga interna debido a diferentes estándares de certificación. A carga externa é a mesma que no 214B.  As únicas diferenzas entre o 214B e o 214B-1 son a placa de datos e o manual de voo.

## Notas
Red Rose (serie de televisión)

***Red Rose*** é unha serie de televisión británica de 2022. Baséase na angustia adolescente experimentada en diversos graos dentro dun grupo de estudantes obsesionados cos seus teléfonos intelixentes. Creada por Michael e Paul Clarkson e producida por Eleven Films, estreouse a través de BBC Three o 15 de agosto de 2022. Estreouse en Netflix internacionalmente o 15 de febreiro de 2023, onde conta con opción subtitulada ao galego.

## Personaxes 
* Amelia Clarkson como Wren Davies
* Isis Hainsworth como Rochelle "Roch" Mason
* Natalie Blair como Ashley "Ash" Banister
* Ellis Howard como Antony Longwell
* Ali Khan como Tariq "Taz" Sadiq
* Ashna Rabheru como Jaya Mahajan
* Adam Nagaitis como Rick Bennet
* Natalie Gavin como Rachel Davies
* Samuel Anderson como Vinny Mason
* Harry Redding como Noah Royston
* Silvie Furneaux como Little Jenna
* Ruaridh Mollica como Patrick Hume
* Emma Fryer como Jennifer
* Jennifer Hennessy como Andrea Longwell
* Nia Roberts como Shelley Royston
* Rod Hallett como Simon
* Ellie James como Gloria Mason
* Poppy Jhakra como Mrs. Mahajan
* Graeme Hawley como Dave Banister
* Charlie Hiscock como Jacob Taylor
* Tom Rosenthal como Douglas Sensei
* Daniel Coll como oficial Warren

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Rally Pazo Tizón

O **Rally Pazo Tizón**, inicialmente coñecido como **Rally do Lacón**, é unha competición de rally que se disputa na localidade do Carballiño e é puntuable para o Campionato de Galicia de Rally. Foi unha proba célebre na década dos anos 70 e 80 e disputouse de maneira descontinua dende o ano 1998 con edicións nos anos 2001, 2006 e a cancelada do 2012. Foi organizado pola Escudería Carballiño, a Escudería Bangauto (2006), a Escudería A.G.E. Motorsport (2021) e dende 2022 pola Escudería JLB Motorsport cando recibe ademais o novo nome de rally Pazo Tizón.

Ao longo da súa historia participaron destacados pilotos galegos que venceron en varias ocasións: Carlos Piñeiro, «Peitos», Germán Castrillón, Manuel Senra, Javier Paz ou Alberto Meira entre outros.

## Palmarés 
## Notas
O Ferreiriño, Reis, Teo

**O Ferreiriño** é un lugar da parroquia de Reis no concello coruñés de Teo, na comarca de Santiago. Segundo o IGE, en 2022 tiña 35 habitantes (15 homes e 20 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Reis 
### Parroquias de Teo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Teo
Myosotis alpestris

A ***Myosotis alpestris*** é unha especie de planta herbácea da familia Boraginaceae e do xénero *Myosotis*.

## Descrición
A *Myosotis alpestris* mide de 5&nbsp;a 30 cm de altura. Ten follas de elípticas a oblongas-lanceoladas, os talos van diminuíndo gradualmente a un pecíolo.

Os mericarpos, de 2&nbsp;a 2,5&nbsp;mm de lonxitude, son máis anchos no centro. Esta planta de flores azuis florece de xuño a agosto.

## Distribución e hábitat 
A planta é orixinaria da Asia temperá e Europa.

Frecuente no sotobosque dos bosques de faias e abetos, pradrías finas, pedregais estabilizados, pastos finos dos Alpes, do sur do Jura e dos Pireneos. Altitudes: 1&nbsp;400&nbsp;a 3&nbsp;100&nbsp;metros, nas montañas do sur de Europa.

Esta planta resistente necesita un abastecemento importante de auga que provén do derretemento da neve e tolera temperaturas moi baixas, ata −25.
alt=Myosotis alpestre.|miniatura|154x154px| Parte superior dunha inflorescencia de *Myosotis alpestris*.

## Confusión 
A *Myosotis alpestris* pode confundirse facilmente con:

* *Myosotis sylvatica*

* *Myosotis asiatica*

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* 
* 
* Belles fleurs de France&nbsp;: Myosotis alpestris  
* INPN&nbsp;: Myosotis alpestris F.W.Schmidt, 1794 (TAXREF) 
* Páxina web canope.ac-besancon.fr 
* Páxina web FloreAlpes
Sorano

'*Sorano (*Soranus*)** é o nome dos seguintes personaxes:
## Deuses
* **Sorano (divindade)**, divindade sabina.
## Humanos
* **Sorano de Cos**, escritor grego.
* **Sorano de Malo**, médico grego.
* **Sorano de Éfeso o Vello**, médico grego.
* **Sorano de Éfeso o Mozo**, médico grego.
* **Quinto Valerio Sorano**, poeta romano
* **Sorano Barea*', perseguido por Nerón.
Glandora diffusa

***Glandora diffusa***,  sin. *Lithodora diffusa*, *Lithospermum diffusa*, é unha especie de planta con flores da familia Boraginaceae. É unha planta perenne en forma de mata que crece até 15&nbsp;cm de alto a 60&nbsp;cm ou máis de ancho, con follas sempre verdes, peludas, de cor verde escura e masas de flores azuis ou brancas de 5 lóbulos. É adecuada para o cultivo nun xardín de rochas ou nun xardín alpino . 

Aínda que existe unha variedade con flores brancas, *G. diffusa var. alba*,  as variedades de flores azuis son as máis apreciadas nos xardíns pola intensa cor azul das súas abundantes flores. Desenvolvéronse varios cultivares para uso en xardíns. 

*Glandora diffusa* é resistente até ,  e require unha situación a pleno sol. 

## Etimoloxía
O antigo termo grego *lithodora* significa literalmente "agasallo de pedra", referíndose ao seu hábitat preferido. *Diffusa* significa "estenderse" e refírese ao hábito de crecemento da planta. 

## Notas 
## Véxase tamén
Sorano de Éfeso o Mozo

**Sorano de Éfeso o Mozo** (en grego antigo Σωρανός, en latín *Soranus*) foi un médico grego nativo da cidade de Éfeso. Viviu no século II ou III.

## Traxectoria 
Segundo *Suidas* escribiu entre outras obras:

* 
* 

Johann Albert Fabricius di que lle correspondería o fragmento  que aínda se conserva, e que podería formar parte da obra *De Morbis Mulierum* (Sobre as enfermidades das mulleres) (o autor é considerado metódico), mencionada por Aecio; e tamén  en polo menos dous libros. Como o tratado *De Morbis Mulierum* menciona algúns médicos que viviron no século III, isto obrigaría a colocar este médico neste momento ou máis tarde.

*De Methodo Medendi* (Sobre o método da curación) escrito arredor de 178 sería outra obra dun Sorano, pero pola cronoloxía non encaixa ben nin con Sorano de Éfeso o Vello nin con Sorano de Éfeso o Mozo.

Outros traballos que poderían corresponder a calquera dos dous doutores Sorano de Éfeso:

* 1. , *De Arte Obstetricia Morbisque Mulierum*
* 2. , *De Utero et Pudendo Muliebri*
* 3. , *De Signis Fracturarum*
* 4. , *De Fascis*
* 5. , *Vita Hippocratis*
* 6. *In Artem Medendi Isagoge*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *De Anima* 

## Notas
Myosotis nemorosa

***Myosotis nemorosa*** (sin. *Myosotis strigulosa*) é unha planta herbácea anual do xénero *Myosotis* e da familia *Boraginaceae*. 

## Descrición 
É semellante a *Myosotis scorpioides* L. pero o talo é anguloso e está provisto de pelos curvados cara a abaixo na súa parte inferior, as follas inferiores ás veces están provistas deles tamén na súa parte inferior, as flores son máis pequenas (a corola, azul pálida, ás veces rosa é de 4 a 6&nbsp;mm  de diámetro). Floración de maio a xullo.

## Distribución 
Centro e sur de Europa.

## Hábitat 
Prados e bosques húmidos, lugares pantanosos, beiras de lagoas, regatos, gabias.

## Etimoloxía
***Myosotis***: nome xenérico que deriva do grego: *mys, myos*, que significa "ratonciño" e *otos*, que significa "orella", aludindo á forma da folla nalgunhas das especies do xénero.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* INPN&nbsp;: Myosotis nemorosa Besser, 1821 (TAXREF) 
* Páxina canope.ac-besancon.fr
Pulmonaria montana

A ***Pulmonaria montana*** é unha especie de planta da familia das Boraginaceae.

## Descrición
A *Pulmonaria montana* é unha planta herbácea perenne que adoita alcanzar unha altura de 10 a 40 centímetros. O talo medra de erguido a ascendente e só ten escasos pelos glandulares.

As follas do talo son de dúas a tres veces máis longas que anchas, cunha base ancha e de 1 a 2 centímetros de anchura. Ten a face sen manchas, moi raramente tamén con manchas de cor verde clara. As follas basais, oblongo-lanceoladas, estréitanse gradualmente cara a ambos extremos e miden entre catro e seis veces máis que a súa anchura. Son de cor verde intensa. A face é rugosa con cerdas densamente erizadas.

O período de floración é principalmente en abril e maio. As flores preséntanse en espirais bastante densas, de pelos suaves e non pegañentos. As flores hermafroditas, de simetría radial, teñen cinco dentes. Os talos florais son moi curtos e cúrvanse cara a abaixo na época de frutificación. Os cinco sépalos están fusionados en forma de campá, o cáliz ten dez veas e agrándanse no froito maduro. Os pétalos, de cor avermellada ó principio e máis tarde de cor azul a púrpura escuro, están unidos tubularmente; o tubo da corola é case tan longo coma o cáliz. Só hai un círculo con cinco estames; os filamentos son moi curtos. O estigma é cefálico.

O número de cromosomas é 2n = 22 ou 24.

## Distribución e hábitat
*Pulmonaria montana* atópase en Francia, Alemaña, Suíza, Bélxica e Luxemburgo.

*Pulmonaria montana* medra en bosques caducifolios mixtos, marxes de bosques e prados forestais. Desenvólvese mellor en chans frescos, ás veces encharcados, arxilosos e limosos.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Floraweb.de 

* Thomas Meyer: Lungenkraut  Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei *Flora-de: Flora von Deutschland*
After: Amor infinito

***After: Amor infinito*** (en ; nalgúns países estreouse como *After Ever After* ou *After Forever*) é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Castille Landon a partir dun guión de Sharon Soboil. Baséase na novela homónima de 2015 de Anna Todd, e é a secuela de *After We Fell*, sendo o cuarto filme da serie *After*. Está protagonizado por Josephine Langford e Hero Fiennes Tiffin, que retoman os seus papeis como Tessa Young e Hardin Scott respectivamente.

Estreouse dobrado e subtitulado en galego o 1 de xaneiro de 2023 a través da plataforma de Amazon Prime Video.

## Personaxes 
* Josephine Langford como Tessa Young
* Hero Fiennes Tiffin como Hardin Scott
* Louise Lombard como Trish Daniels
* Chance Perdomo como Landon Gibson
* Rob Estes como Ken Scott
* Arielle Kebbel como Kimberley
* Stephen Moyer como Christian Vance
* Anton Kottas como Smith
* Mira Sorvino como Carol Young
* Frances Turner como Karen Scott
* Kiana Madeira como Nora
* Jack Bandeira como James
* Carter Jenkins como Robert Freeman

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
A elefanta do mago

***A elefanta do mago*** (en ) é un filme estadounidense-australiano de 2023 dirixido por Wendy Rogers, escrito por Martin Hynes e producido por Julia Pistor. Baséase na novela homónima de 2009 escrita por Kate DiCamillo, e conta coa interpretación das voces de Noah Jupe, Mandy Patinkin, Natasia Demetriou, Benedict Wong, Miranda Richardson e Aasif Mandvi. Foi animado por Animal Logic e estreouse o 17 de marzo de 2023] a través de Netflix, onde con opción dobrada e subtitulada en galego.

## Personaxes 
*Noah Jupe como Peter
*Benedict Wong como o mago
*Pixie Davies como Adele
*Sian Clifford como Gloria Matienne
*Brian Tyree Henry como Leo Matienne
*Aasif Mandvi como o león
*Mandy Patinkin como Sarxento Vilna Lutz
*Miranda Richardson como Madam LaVaughn
*Natasia Demetriou como Fortune Teller
*Kirby Howell-Baptiste como a condesa

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Christmas Is Cancelled

***Christmas Is Cancelled*** (anteriormente titulado ***The Fight Before Christmas***) é un filme estadounidense de 2021 dirixido por Prarthana Mohan e escrito por Sara Endsley. Está protagonizado por Hayley Orrantia, Janel Parrish e Dermot Mulroney. Conta a historia de Emma, cuxo pai e eterna rival no instituto comezan a saír. Emma embárcase nunha misión para romper a relación entre os dous. *Christmas Is Cancelled* estreouse nos cinemas o 16 de decembro de 2021, e pertence a Particular Crowd, MarVista Entertainment, Line Film Company e Lionsgate.

O 23 de novembro de 2022, estreouse en Amazon Prime Video unha versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Hayley Orrantia como Emma Lockhart
* Janel Parrish como Brandy Barnes
* Dermot Mulroney como Jack Lockhart
* Lisa McConnell como Beatrice
* Jackson Evans como Maite D
* Danny Glenn como George Portnoy
* Timothy Hull como Tom Hackett
* Emilie Modaff como Charlyne
* Michael Naizu como Josh Jamison
* Jeff Parker como Elliot Murphy
* Mirelly Taylor como nai de Emma

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
A memoria dun asasino

***A memoria dun asasino*** (en ) é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Martin Campbell a partir dun guión de Dario Scardapane. Baséase na novela *De Zaak Alzheimer* de Jef Geeraerts e é un remake do filme belga *De Zaak Alzheimer*. Está protagonizado por Liam Neeson no papel dun sicario melancólico con demencia precoz que debe fuxir despois de declinar un contrato cunha moza nova; Guy Pearce, Monica Bellucci, Harold Torres, Taj Atwal e Ray Fearon forman o resto do elenco.

*A memoria dun asasino* estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 29 de abril de 2022 a través de Open Road Films, e recibiu valoracións negativas por parte da crítica. O 25 de novembro de 2022, estreouse en Amazon Prime Video unha versión subtitulada en galego. 

## Personaxes 
* Liam Neeson como Alex Lewis
* Guy Pearce como Vincent Serra
* Monica Bellucci como Davana Sealman
* Harold Torres como Hugo Marquez
* Taj Atwal como Linda Amistead
* Ray Fearon como Gerald Nussbaum
* Daniel de Bourg como William Borden
* Josh Taylor como Randy Sealman 
* Ray Stevenson como Detective Danny Mora
* Mia Sanchez como Beatriz Leon
* Lee Boardman como Mauricio
* Scot Williams como Ellis Van Camp
* Rebecca Calder como Wendy Van Camp
* Stella Stocker como Maya
* Natalie Anderson como Maryanne Borden
* Atanas Srebrev como Dr. Joseph Myers
* Antonio Jaramillo como Papa Leon
* Doug Rao como Andy Villalobos
* Josh Macrena como Howe
* J.R. Esposito como Ballard
* Vlado Mihailov como Coleman
* Sofia Soltess como Emma Van Camp
* Tudor Chirila como Luis Matan
* Marina Krumova como Madera Matan
* Lubomir Buchvarov como Paul
* Sigal Diament como Serena
* Danay Velinova como Marisol
* Louis Mandylor como broker bébedo
* Jake Tapper como el mesmo (sen acreditar)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Kitti Katz

***Kitti Katz*** é unha serie de televisión infantil estadounidense de 2023 creada por Ed Bignell no estudo británico KidsCave Studios. A estrea da serie tivo lugar o 18 de maio de 2023 na plataforma Netflix, onde conta con versión dobrada e subtitulada en galego.

O creador da serie, Ed Bignell foi responsable das series de animación *As desfeitas do rei Arthur* (2005) e *Robozuna* (2018).

## Sinopse 
Un antigo garda do coñecemento dálle superpoderes a tres mozas que se converten en superheroínas gatos. As mozas tentan salvar o mundo dunha malvada deusa exipcia e xogan ao fútbol.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Sorano de Éfeso o Vello

**Sorano de Éfeso o Vello** (en grego antigo Σωρανός, en latín *Soranus*) foi un médico grego nativo da cidade de Éfeso, fillo de Menandro e Febe.
## Traxectoria 
Exerceu a súa profesión inicialmente en Alexandría (Exipto) e posteriormente marchou a Roma no reinado de Traxano e Hadriano (no primeiro cuarto do século&nbsp;II). É mencionado por *Suidas*, quen di que compuxo varias obras excelentes. Segundo Fabricio, era da escola metódica e escribiu *De Coenotetis* en polo menos dous libros. Algunhas obras de *Sorano*, non se sabe se pertencen a el ou a Sorano de Éfeso o Mozo (ver a lista de obras en Sorano de Éfeso o Mozo).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Sorano de Éfeso o Mozo.
La Belle Époque (filme)

***La Belle Époque*** é un filme francés de 2019 escrito e dirixido por Nicolas Bedos. Estreouse fóra de competición no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2019.

O 2 de decembro de 2022 estreouse en Amazon Prime Video unha versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Daniel Auteuil como Victor Drumond
* Guillaume Canet como Antoine
* Doria Tillier como Margot
* Fanny Ardant como Marianne Drumond
* Pierre Arditi como Pierre
* Denis Podalydès como François
* Michaël Cohen como Maxime Drumond
* Jeanne Arènes como Amélie
* Bertrand Poncet como Adrien
* Bruno Raffaelli como Maurice/Yvon/Hemingway

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Fauna invasora de Galicia

A **fauna invasora de Galicia** é o conxunto de especies animais que foron transportadas e introducidas polo ser humano en Galicia, fóra da súa área de distribución natural. Estas especies conseguiron establecerse e espallarse resultando as máis das veces daniñas ecoloxicamente. Que unha especie animal invasora resulta daniña significa que produce cambios importantes na composición, a estrutura ou os procesos dos ecosistemas naturais ou seminaturais, poñendo en perigo a diversidade biolóxica nativa (en diversidade de especies, diversidade dentro das poboacións ou diversidade de ecosistemas).

## Listaxe de fauna invasora en Galicia 
A seguir dáse unha relación das especies foráneas introducidas polo home e naturalizadas en Galicia:

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Especie invasora
* Especie ameazada
* Flora invasora de Galicia
* 100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo

### Ligazóns externas 
* Fauna: Especies invasoras (Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas) [consultada o 28.07.2023]
Palacio Real de Bruxelas

O **Palacio Real de Bruxelas** (en , en ) é o palacio oficial do rei dos belgas, no centro da capital nacional, Bruxelas. O palacio non é usado como residencia real, xa que o rei e a súa familia viven no Castelo Real de Laeken, nas aforas de Bruxelas. O rei cumpre as súas funcións de xefe de Estado neste palacio real.

O palacio atópase ao sur do Parque Real, na parte alta da cidade de Bruxelas. Por outro lado, enfrontado ao Palacio atópase o Parlamento Federal de Bélxica. Estes dous edificios representan a forma de goberno en Bélxica: a monarquía constitucional.

## Historia 
A construción do Palacio Real comezou a principios do século XIX a mans de Guillerme I, rei dos Países Baixos. Durante o reinado de Leopoldo II o palacio sufriu moitas remodelacións e quedou como pode verse actualmente.
Dende 1965, o Palacio Real de Bruxselas está aberto ao público habitualmente dende o 21 de xullo (día da festa nacional) até comezos de setembro. O horario de visita é de martes a domingo de 10:30 a 17:00 horas.

## Galería de imágenes 

Palacio Real, Bruselas, Bélgica, 2021-12-14, DD 25-33 HDR PAN.jpg|Vista nocturna.
Palacio Real, Bruselas, Bélgica, 2021-12-15, DD 56.jpg|Vista diurna.
Poortingang van het Koninklijk Paleis in Brussel.jpg|Entrada.
Royal Palace of Brussels 01.jpg|Estancia do palacio.
Belgian Royal collection Grand Salon Blanc II.jpg|Gran Salón Branco.
Secretary Kerry Sits With King Philippe at the Royal Palace in Brussels to Pay Condolences on Behalf of the American People Following the March 22 Terrorist Attacks (26025840515).jpg|John Kerry e o rei Filipe na sala do Rei do palacio.
Bundesarchiv B 145 Bild-F075760-0010, Brüssel, Sitzung des Europarates.jpg|Foto de presidentes de goberno na sala dos espellos (1987).

## Notas
Vandal

Os **vándalos** foron unha tribo xermánica oriental, que saqueou Roma en 455, e o termo aplícase hoxe a quen comete vandalismo. En lingua inglesa vándalo é ***vandal***, termo homónimo para o apelido de diversas persoas, bandas de música e empresas. Pode referirse a:

;Persoas

* **Albert Vandal** (1853–1910), conde e historiador francés
* **Dan Vandal** (nacido en 1960), político canadense
* **Liz Vandal** (nada en 1965), deseñadora de moda canadense
* **Ecca Vandal**, rapeiro australiano

;
**Música**
* **The Vandals**, banda estadounidense de punk rock dos anos 80
* **The Vandals**, banda británica de punk rock dos anos 70
* ***Ecca Vandal***, álbum de 2017 de Ecca Vandal
* **Vandalism**, banda australiana de electro house

;
**Outros**
* ***Vandal***, petroleiro fluvial ruso de 1903
* **Vandal Hearts**, videoxogo publicado por Konami
* **Vandal**,  web galega de videoxogos, que toma o nome do xogo de Konami. É propiedade de Vandal Networks SL.
* "Vandal", poema de Patti Smith do seu libro *Babel* (1978)
* O dron supersónico MQM-8G Vandal foi feito a partir de mísiles RIM-8 Talos convertidos
* **Idaho Vandals**, equipos de atletismo da Universidade de Idaho

## Véxase tamén 
* Wandal
* Vandalario
Vandal (web)

***Vandal*** é un sitio web galego de videoxogos fundado en 1997. É a máis antiga en lingua castelá xunto a MeriStation, e a primeira especializada en videoconsolas. Ademais dos contidos tradicionais sobre videoxogos, leva anos publicando artigos e noticias sobre hardware, entretemento e deportes electrónicos.

A oficina de Vandal está situada no centro da Coruña, mentres que os editores están repartidos por toda Europa. A maioría dos seus visitantes son españois e mexicanos.

## Historia 
Na súa fase inicial, a web *Vandal.net* era actualizada cada tres semanas, alterando a súa portada e seccións para preservar contidos antigos como arquivos. Porén, tras uns meses, a web comezou a actualizarse de forma regular, acabando por ter actualizacións diarias.

O seu nome, Vandal, deriva do videoxogo de rol *Vandal Hearts*, publicado por Konami. Ao longo do tempo, a plataforma pasou de centrarse exclusivamente en PlayStation e Nintendo 64 a cubrir todas as consolas, PCs e dispositivos móbiles. Ademais, expandiu o seu alcance ao incluír contidos relacionados con hardware, entretemento e deportes electrónicos.

En abril de 2016, Vandal diversificou as súas temáticas, lanzando Vandal Sports, seguido polas seccións Ware (dedicada ao hardware) e Vandal Random (enfocada no mundo do entretemento) en 2017. Nese mesmo ano, Vandal converteuse nunha sección do diario *El Español.*

Nos seus 25 anos de existencia, Vandal mantívose como líder na prensa de videoxogos en castelán, acumulando máis de 5500 análises rexistradas no agregador Metacritic e formando parte do xurado de votación nos premios The Game Awards desde 2019. 

Destácase tamén pola súa presenza en redes sociais, contando con millóns de seguidores en varias plataformas. Segundo o director Pablo Grandío, a estratexia editorial de Vandal baséase na independencia editorial, o rigor informativo, o respecto ás diferenzas e a inclusión de todos os públicos no sector do videoxogo.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Consola
* Museo do Videoxogo (MUVI)
* Videoxogo

### Ligazóns externas 
* https://vandal.elespanol.com/ Páxina web oficial
* Museo do Videoxogo - MUVI
Hugo Gernsback

**Hugo Gernsback**, nado en Luxemburgo no 16 de agosto de 1884 e finado en Nova York, 19 de agosto de 1967 foi un escritor pioneiro de ciencia ficción e novas tecnoloxías (entre outras cousas, deseñou dous novos instrumentos musicais electrónicos: o pianorad e o staccatone). As súas contribucións ao xénero da ciencia ficción como editor foron tan significativas que, xunto cos novelistas HG Wells e Jules Verne, foi considerado "O pai da ciencia ficción".

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|170x170px|Retrato de **Hugo Gernsback** por W. E. Blythe, publicado na SWS en [1929]]
Aos vinte anos, en 1904, Hugo Gernsback emigrou aos Estados Unidos. En 1925, Hugo Gernsback fundou a estación de radio WRNY.

Antes de entrar no mundo da escritura, Gernsback era un empresario que traballaba na industria electrónica, importando pezas de radio de Europa aos Estados Unidos. En abril de 1908 fundou *Modern Electrics*, a primeira revista de electrónica. En 1913 fundou *Amazing Stories*, unha revista similar na que comezou a incluír historias de ciencia ficción, incluída a súa propia novela, *Ralph 124C 41+* . En 1919 creou a revista de tecnoloxía *Radio News*.

Morreu en Nova York o 19 de agosto de 1967 aos 83 anos.

### Vida persoal 
Casou tres veces: con Rose Harvey en 1906, con Dorothy Kantrowitz en 1921 e con Mary Hancher en 1951. 

## Homenaxes 
* Os Premios Hugo foron nomeados na súa honra. 
* O cráter Gernsback na lúa leva este nome na súa memoria.
* Nos anos 80, Steven Spielberg produciu *Amazing Stories*, titulada así como homenaxe á revista de Gernsback. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Premios Hugo
** Premio Hugo á mellor presentación dramática
* Ciencia ficción
### Ligazóns externas 
* Libros de Hugo Gernsback (segundo popularidade) - Project Gutenberg
Cécile Biéler

**Cécile Biéler**, nada en Xenebra o 2 de xullo de 1884 e finada o 1 de xuño de 1966, foi unha enxeñeira eléctrica suíza. 

## Traxectoria 
Foi a primeira enxeñeira eléctrica pola Escola de Enxeñería de Lausana, tras obter o seu diploma en 1907. Estudou o invar, unha aliaxe moi usada en reloxaría.

Activista en diversos movementos sociais (mulleres liberais etc.), foi a cofundadora do club Soroptimist Lausannois en 1949.

## Notas
Betty Twarog

**Betty Mack Twarog**, nada en Nova York o 28 de agosto de 1927 e finada o 6 de febreiro de 2013, foi unha bioquímica estadounidense e a primeira científica en encontrar serotonina no cerebro dos mamíferos.

## Impacto en ciencia e medicina 
O illamento da serotonina no cerebro que logrou desenvolver Twarog estabeleceu o seu potencial como neurotransmisor e, por iso, como modulador da actividade cerebral. O seu descubrimento foi un precursor esencial para a creación en 1978 dos medicamentos antidepresivos ISRS como a fluoxetina e a sertralina.

## Notas
Dorothy M. Horstmann

**Dorothy Millicent Horstmann**, nada en Spokane o 2 de xullo de 1911 e finada en New Haven o 11 de xaneiro de 2001, foi unha epidemióloga, viróloga e pediatra estadounidense cuxa investigación sobre a propagación do poliovirus no fluxo sanguíneo humano axudou a sentar as bases para o desenvolvemento da vacina contra a poliomielite. Foi a primeira muller nomeada como profesora permanente na Escola de Medicina de Yale.

*The Woman with the Cure* é unha novela de ficción histórica, escrita por Lynn Cullen e lanzada por Berkley en 2023, baseada na importante participación de Horstmann na procura das causas da poliomielite.

## Notas
Síndrome de sobrecrecemento bacteriano

A **síndrome de crecemento excesivo bacteriano**, **SIBO** polas súas siglas en inglés (*Small intestinal bacterial overgrowth*), é un trastorno caracterizado por un crecemento excesivo de bacterias no intestino delgado. A diferenza do intestino groso, que é rico en bacterias, o intestino delgado xeralmente contén menos de 10000 organismos por mililitro. Os factores de risco inclúen dismotilidade, alteracións anatómicas intestinais e o uso de certos medicamentos. 

## Causas 
[esquerda|miniatura|Na foto, bacterias [clostridium perfringens (na foto), e. Coli o u algunhas especies de streptococcus poden ser causantes do SIBO]]Certas persoas son máis propensas ao desenvolvemento de supercrecemento bacteriano debido a varios factores de risco. 

Estes factores agrúpanse en catro categorías:

* trastornos de motilidade ou cambios anatómicos no intestino delgado
* trastornos do sistema inmunitario
* interferencia coa produción de encimas proteolíticas, ácido gástrico ou bile,
* condicións que causan un maior número de bacterias do colon para entrar no intestino delgado. 

O uso de certos medicamentos, que se utilizan para reducir o ácido do estómago, tamén se asocia cun risco aumentado de desenvolver SIBO.

## Diagnóstico 
O diagnóstico da síndrome de supercrecemento bacteriano habitualmente realízase mediante a proba de análise de alento, que é menos invasiva e máis segura que outras técnicas.

## Tratamento 
O tratamento leva a cabo mediante unha dieta específica ou antibióticos, en ocasións seguidos de fármacos procinéticos se se sospeita que a causa é a dismotilidade.

## Síntomas 
Os síntomas máis comúns son náuseas, sensación de inchazo na barriga, vómitos, diarrea, desnutrición, perda de peso e mala absorción intestinal. 

## Doenzas relacionadas 
Estudos recentes sinalan que ata o 80% dos pacientes con síndrome do intestino irritable (SII) poden presentar SIBO2. Non obstante, o debate persiste sobre se os resultados anormais nas probas de alento na SII suxiren realmente a presenza de SIBO3.

## Presenza en redes sociais 
É importante resaltar que, a pesar do crecente interese e discusión en redes sociais e foros de saúde en liña, a SIBO segue sendo unha doenza non moi ben definida con moitos aspectos aínda en investigación. As opinións dos expertos sobre a prevalencia, diagnóstico e tratamento do SIBO varían amplamente.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Síndrome de sobrecrecemento bacteriano no Manual Merck
* O SIBO nas redes sociais, unha alarma "que non existe" (gciencia.com)
Recantos (concurso)

***Recantos*** é un concurso musical integrado no programa Luar da TVG.

Os premios aos finalistas na tempada 2021-22 eran de 2000 e 5000 €.

## Historial 
Comezou na tempada 2010 a 2011. Os concursante vanse seleccionando en varias eliminatorias ata chegaren dous finalistas ao remate da tempada.

* 1ª tempada 2010-2011. Finalista: Hugo Torreiro.
** Gañadora: Maret
* 2ª tempada 2011-2012. Finalista: Maite. Xurado Xosé Manuel Piñeiro, Pili Pampín e Manuel de Andrade.
** Gañador: Os irmáns Diumaró.
* 3ª tempada 2012-2013. Finalista: Fran.
** Gañadora: Noelia
* 4ª tempada 2013-2014. Finalista Iria. Xurado: Xosé Manuel Piñeiro, Tania Fuegho e Manuel de Andrade
** Gañador Rubén.
* 5ª tempada 2014-2015. Finalista Pablo Couto. Xurado: Manuel de Andrade, Xosé Manuel Piñeiro e Tania Fuegho.
** Gañadora: Luci
* 6ª tempada 2015-2016. Finalista Gonzalo Brea.
** Gañadora: Esmeralda
* 7ª tempada 2016-2017. Finalista Ruth Cundíns. Xurado: Manuel de Andrade, Tania Fuegho e Pili Pampín.
** Gañador: Antonio Barros 
* 8ª tempada 2017-2018. Finalista Marc Alonso. Xurado: Tania Fuegho, Manuel de Andrade e Xosé Manuel Piñeiro.
** Gañador: O Chylava
* 9ª tempada 2018-2019. Finalista Alberte Suárez. Xurado: Moncho Lemos, Manuel de Andrade...
** Gañadora: A China
* 10ª tempada 2019-2020. Finalista Maite Creo. Xurado Fátima Pego, Tania Veiras e Manuel de Andrade.
** Gañadora: Ruth Cundíns
* 11ª tempada: 2020-2021. Finalista Fernando Hernández. Xurado: Laura Añón, Manuel de Andrade e Xosé Manuel Piñeiro.
** Gañadora: Sofía Rial
* 12ª tempada 2021-2022. Finalista : Jennifer Cambón. Xurado: Laura Añón, Manuel de Andrade e Xosé Manuel Piñeiro.
** Gañadora: Ara Nieto
* 13ª tempada 2022-2023: Finalista Mar Brey. Xurado: Laura Añón, Manuel de Andrade e Xosé
** Gañador: Oliver Insua

## Notas
Chinanu Onuaku

**Chinanu Onuaku**, nado o 1 de novembro de 1996 en Lanham, Maryland, é un xogador profesional estadounidense de baloncesto que xoga nos Santeros de Aguada do Baloncesto Superior Nacional (BSN). Con 2,08 metros de estatura xoga nas posicións de ala-pivote e pivote.

## Traxectoria profesional 
O 23 de xuño de 2016, Onuaku foi seleccionado polos Houston Rockets na 37ª posición do Draft da NBA de 2015. O 20 de xullo de 2016, Onuaku asinou cos Rockets. O 26 de decembro de 2016, Onuaku debutou na NBA na vitoria dos Rockets por 131–115 contra os Phoenix Suns.

O 2 de agosto de 2018, os Rockets traspasaron a Onauku ós Dallas Mavericks a cambio dos dereitos de Maarty Leunen. Foi cortado polos Mavericks catro días máis tarde.

O 4 de setembro de 2018, Onuaku asinou cos Portland Trail Blazers. O 13 de outubro de 2018, foi cortado polos Trail Blazers.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas en BasketballReference.com
Mary Mallon

**Mary Mallon**, nada en Cookstown o 23 de setembro de 1869 e finada en Nova York o 11 de novembro de 1938, coñecida como **Typhoid Mary** (*María Tifoide* ou *María a Tifosa*), foi unha cociñeira irlandesa, a primeira persoa nos Estados Unidos identificada como portadora sa ou asintomática dos patóxenos asociados coa febre tifoide (*Salmonella* Typhi e *Salmonella* Paratyphi A e B).

Non se sabe cantas persoas infectou no transcurso da súa carreira como cociñeira. Foi posta en corentena en dúas ocasións polas autoridades de saúde pública e faleceu despois de case tres décadas en corentena total.

## Traxectoria 
Mallon naceu en Cookstown, Irlanda do Norte e emigrou aos Estados Unidos en 1884. En 1900 traballou nunha casa de Mamaroneck, Nova York. En menos de dúas semanas, os residentes contraeron febre tifoide. Entre 1900 e 1907 traballou como cociñeira nas casas de oito familias, a última delas en Park Avenue, e en cada unha delas a xente enfermaba ou morría. Cando isto sucedía, Mallon liscaba e atopaba traballo noutro lugar. A familia dunha das vítimas contratou un investigador chamado George Soper, quen identificou a Mallon como portadora asintomática. Segundo algunhas versións, cando Soper se enfrontou a ela por primeira vez, botouno fóra da cociña ameazándoo cun garfo de trinchar.

Mudouse a Manhattan en 1901 e os membros da familia para a que traballou tamén desenvolveron a doenza. A continuación pasou a traballar para un avogado ata que tivo relacións sexuais con el, contaxiándoo. Sete dos oito membros da familia desenvolveron a febre tifoide. En 1906 estableceuse en Oyster Bay, Long Island. En dúas semanas, seis dos once membros da familia para a que traballaba foron hospitalizados con febre tifoide. Cambiou sucesivamente de emprego, contaxiando os habitantes doutras tres casas. As autoridades de Nova York estaban desesperadas, e en 1907 foi exiliada ás instalacións de illamento en North Brother Island no río ás aforas de Nova York.

Mary iniciou accións legais alegando que era inxusto tratala como unha paria cando non fixera nada mao. O seu caso foi amplamente cuberto polo magnate da prensa William Randolph Hearst, que contou por primeira vez o caso o 20 de xuño de 1909. O apoio de Hearst acabou por ser unha espada de dobre fío para Mallon: a publicidade que xerou deulle os cartos para as súas accións legais, mais o alcume "Typhoid Mary", que a perseguiu o resto da súa vida xurdiu das publicacións do xornal.

Despois de que se levantase o illamento, Mallon tratou de traballar na lavandaría, mais finalmente volveu cociñar usando nomes falsos, chegando a traballar nas cociñas dun hospital. Cando as autoridades a localizaron novamente en 1915 non houbo campañas na prensa nin simpatía que a salvase. Mallon foi enviada de novo ao illamento e viviu confinada durante vinte e tres anos. En 1932 sufriu un infarto cerebral que lle deixou a metade do corpo paralizado e do que non se recuperou. Faleceu en 1938 aos 69 anos por mor dunha pneumonía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*