Illa Decepción

*Para a novela homónima de Berta Dávila, véxase Illa Decepción (novela).*

A **illa Decepción** pertence ao arquipélago das Shetland do Sur, na Antártida. Sitúase no noroeste da península Antártica.

## Xeografía 
É un foco de actividade sísmica e volcánica da Antártida, sendo o principal volcán activo da cunca do estreito de Bransfield.

Sendo o cumio dun cráter volcánico, a súa forma é aproximadamente circular, cun diámetro medio de 15&nbsp;km; ten 18&nbsp;km de norte a sur e 16&nbsp;km de leste a oeste. A súa altitude máxima é de 540 msnm no monte Pond, fronte a caleta Péndulo. A illa alberga no seu interior unha gran baía, chamada Foster, que ten unha estreita abertura duns 150 m, chamada Foles de Neptuno, que a comunica co exterior.

A base deste volcán, que orixinou a illa no período cuaternario, atópase a 850 m baixo o nivel do mar, cun diámetro de 25–30&nbsp;km. Máis do 50% da illa está cuberta por glaciares, menores que os que cobren illas veciñas, nalgúns casos cubertos polos piroclastos xerados polas erupcións (*glaciares negros*).

Destacan na baía Foster as famosas caleta Baleeiros, caleta Péndulo, caleta Teléfono e caleta 1º de Maio (ou Iquique). Entre C. Baleeiros e C. Péndulo hai unha gran enseada, chamada do Bo Tempo. No exterior da illa sobresae a punta Froilán (ou Macaroni Point), no nordeste. A rocha Ravn está na entrada da gran baía, que se abre ao sueste.

Encóntranse na illa numerosas lagoas termais. A temperatura da auga de baía Foster é moi superior á da do mar exterior da illa.

## Historia 
[miniatura|250px|dereita|Mapa da illa Decepción creado pola expedición de 1829 ao mando do capitán [Henry Foster.]]
miniatura|250px|Vista da illa Decepción.
Sobre o seu nome existe unha lenda, que basicamente fala do sentimento provocado no seu momento pola crenza de que existían fabulosos tesouros de piratas e bucaneiros que nunca apareceron, sendo a verdadeira xoia da illa o porto natural protexido dos ventos e relativamente temperado, que baleeiros e cazadores de focas utilizaron durante moitos anos para desenvolver as súas actividades.

O estadounidense Nathaniel Palmer, indo das illas Malvinas, recalou en Decepción. A actual baía Foster foi chamada polos norteamericanos Yankee-Harbor, nome desbotado posteriormente.

En 1820 o almirante Fabian Gottlieb von Bellingshausen, contratado por Rusia, visitou e rebautizou Decepción, como fixo con outras illas do grupo, chamándoa *Yaroslav*.

En 1829, o expedicionario Foster visitou e estudou a illa, realizando medicións pendulares e magnéticas en marzo e xaneiro na caleta Péndulo.

En 1839, o tenente estadounidense Charles Wilkes, visitou a illa e fixo estudos de estratexia naval. Ese mesmo ano, o francés Jules Dumont D'Urville, nos barcos *Astrolabe* e *Zelee*, cartografou a illa.

Por decreto supremo, o goberno de Chile aprobou en 1906 os estatutos da Sociedade Baleeira de Magalláns -organizada por Adolfo Andresen e Pedro A. de Brupne-, que desde o ano anterior tiña instalada a súa base de operacións en Decepción.

En 1908, na súa segunda viaxe á Antártida, o francés Jean-Baptiste Charcot visitou as compañías baleeiras norueguesas e a chilena. Un informe de Charcot di:

En marzo de 1941, o barco británico HMS *Queen of Bermuda* foi enviado a destruír depósitos de carbón e tanques de petróleo da antiga estación baleeira norueguesa da Hektor Whaling Company, que operou entre 1912 e 1931, para previr o seu posible uso polos alemáns durante a segunda guerra mundial.

Arxentina realizou na illa Decepción a súa toma de posesión formal do territorio continental antártico entre os 25° e 68° 34" oeste o 8 de febreiro de 1942, mediante a colocación dun cilindro que contiña unha acta e unha bandeira pintada sobre as paredes da Hektor Whaling Company, deixados alí por unha expedición ao mando do capitán de fragata Alberto J. Oddera no transporte ARA *1° de Mayo*. O 8 de xaneiro de 1943, persoal do barco británico HMS *Carnarvon Castle* destruíu as evidencias da toma de posesión arxentina, borrou a bandeira pintada, deixou escrito que a construción era de propiedade do Goberno británico e envioulle a Bos Aires a acta. O Ministro de Relacións Exteriores arxentino replicou que o seu país consideraba os seus dereitos antárticos como *herdanza de España*. O 5 de marzo dese ano o ARA *1° de Mayo* removeu a bandeira británica e repintou nas paredes as cores arxentinas.

O Reino Unido enviou no marco da Operación Tabarin os barcos HMS *Williant Scoresby* e SS *Fitzroy*, que o 3 de febreiro de 1944 estableceron unha base permanente na illa, a *Base B* na baía Baleeiros, removendo novamente a bandeira arxentina.

miniatura|250px|dereita|Vista da base arxentina Decepción durante a CAV 2009.
O 19 de novembro de 1947, a Armada Arxentina inaugurou o Refuxio Caleta Péndulo en Porto Foster. O 25 de xaneiro de 1948, Arxentina instalou unha Base.

O 3 de xaneiro de 1953, Arxentina inaugurou o Refuxio Naval Thorne na baía Telefón de Porto Foster. O 17 de xaneiro de 1953 foi inaugurado na caleta Baleeiros o Refuxio Tenente Lasala (unha cabana e unha tenda de campaña) por persoal do barco arxentino ARA *Chiriguano*, quedando nel un sarxento e un cabo da Armada Arxentina. O 15 de febreiro desembarcaron 32 royal marines da fragata británica HMS *Snipe* armados con metralladoras Sten, rifles e gas lacrimóxeno apresando aos dous mariños arxentinos. O refuxio arxentino e un próximo refuxio chileno deshabitado foron destruídos e os mariños arxentinos foron entregados a un barco dese país o 18 de febreiro nas illas Xeorxias do Sur. Un destacamento británico permaneceu tres meses na illa mentres a fragata patrullou as súas augas até abril.

En 1955 inaugurouse na caleta Péndulo a base chilena Pedro Aguirre Cerda.

En 1961 o presidente da Arxentina, Arturo Frondizi visitou a illa.

O 4 de decembro de 1967 mediante un cable na Arxentina difundíase a nova: *"Sobre a baía e as praias da illa Decepción, improvisadamente cae unha choiva de pedras"* Durante o 5 de decembro de 1967 a precipitación pétrea cesara, para dar paso a unha enorme columna de gases e vapores, que proxectada até máis de mil seiscentos metros, formaba o típico fungo eruptivo.

## Interese científico 
miniatura|250px|Pingüíns en Illa Decepción.
Cinco son as zonas ou áreas sinaladas polo Tratado Antártico como Zonas de Especial Interese Científico:
* **Zona A**: con capas de vexetación espesa baixo cinzas superficiais.
* **Zona B**: coa flora máis variada da illa. Zona de especial actividade sísmica.
* **Zona C**: de substrato completamente novo, que xurdiu na erupción de 1967.
* **Zona D**: área de terra quente, onde se desenvolveron comunidades brióficas con especies que non se coñecen en ningunha outra parte da Antártida.
* **Zona E**: actividade xeotérmica múltiple con fondos colonizados por algas termofílicas.

## Fauna 
Os pingüíns son moi abundantes na illa, localizados sobre todo na súa cara suroeste, especialmente a especie *Pygoscelis antarcticus*, que ocupa a maior parte da illa.
Unha das aves comúns é o *papamerda subantártico*.

## Reclamacións territoriais 
miniatura|250px|Foles de Neptuno, entrada á baía Foster.
Arxentina inclúe a illa dentro do Departamento Antártida Arxentina, dentro da Provincia de Terra do Fogo, Antártida e Illas do Atlántico Sur; para Chile forma parte da Comuna Antártica da Provincia da Antártica Chilena, dentro da Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena; e para o Reino Unido integra o Territorio Antártico Británico. As tres reclamacións están suxeitas ás disposicións do Tratado Antártico.

Nomenclatura dos países reclamantes: 
* Arxentina: *isla Decepción*
* Chile: *isla Decepción*
* Reino Unido: *Deception Island*

## Na cultura popular 
A Illa Decepción dá nome a un galardoado libro da escritora galega Berta Dávila.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Grupo de xestión da illa Decepción