Craniados

O dos **craniados** (*Craniata*), ás veces denominado **craniotas** (*Craniota*), é un clado proposto do filo dos cordados, sen categoría taxonómica, que inclúe dous grupos viventes, os mixíns (*Myxini*) e os vertebrados (*Vertebrata*), que á súa vez comprende os hiperoartios (*Hyperoartia*) —entre eles as lampreas— e os gnatóstomos (*Gnatostomata*) ou *vertebrados con mandíbulas*. Abarca, por tanto, todos os animais con cranio, xa sexa este óseo ou cartilaxinoso, feito do que deriva o seu nome.

O termo craniados propúxose para substituír o antigo uso do termo vertebrados (vertebrados en sentido amplo). A principal diferenza entre a antiga e a nova interpretación de "vertebrados" é que os mixíns quedan fóra dos vertebrados en sentido estrito, xa que carecen de verdadeiras vértebras. O termo *Vertebrata* debe usarse en sentido estrito para incluír só aos craniados con auténticas vértebras (lampreas e vertebrados con mandíbulas), tal como se pon de manifesto no seguinte cladograma:

O termo "*Vertebrata*", usado en sentido amplo, é sinónimo de "*Craniata*", e inclúe os mixíns, que non posúen auténticas vértebras; si usamos *Vertebrata* en sentido estrito (só os cordados con vértebras), debe excluirse dito grupo. Porén, hai evidencias que xustifican que os mixíns deben ser incluídos entre os vertebrados.

## Características 
As principais características dos craniados son:
* Cranio inicialmente cartilaxinoso e fibroso.
* Cerebro dividido en cinco partes, rombencéfalo, metencéfalo, mesencéfalo, diencéfalo e telencéfalo, que se continúa posteriormente nunha medula espiñal.
* Con polo menos sete nervios craniais: nervio olfactorio (I), nervio óptico (II), nervio trixémino (V), nervio facial (VII), nervio auditivo (VIII), nervio glosofarínxeo (IX) e nervio vago (X).
* Presenza da liña lateral, órgano sensorial usado para detectar o movemento e a vibración da auga circundante (ausente nos amniotas).
* Presenza de hipófise.
* Presenza de aleta caudal (que desaparece nos tetrápodos).
* Aparello circulatorio composto por arterias, veas e capilares.
* Corazón en posición ventral con polo menos dúas cámaras, atrio (aurícula) e ventrículo.
* Con páncreas (inicialmente disperso ao longo da parte anterior do tubo dixestivo), glándula produtora de enzimas e hormonas (glicagón e insulina) que regulan o nivel de glicosa no sangue (glicemia).
* Con fígado con diversas funcións metabólicas, entre elas segregar bile
* Con riles, cuxa unidade funcional é o nefrón.
* Con polo menos un canal semicircular no oído interno

## Árbore filoxenética 
* Deuteróstomos
** Cordados
*** Cefalocordados
*** *Olfactores*
**** Urocordados
**** **Craniados**
***** Myxini
***** Vertebrados
****** Petromizontiformes
****** Gnatóstomos (vertebrados con mmadíbulas)
******* Condrictios (peixes cartilaxinosos)
******* Osteíctios (peixes óseos)
******** Actinopterixios (peixes con aletas radiadas)
******** Sarcopterixios (peixes conb naletas carnosas)
********* Actinistios (celacanto)
********* Ripidistios
********** Dipneustos
********** Tetrápodos
*********** Lisanfibios
*********** Amniotas
************ Saurópsidos
************* Anápsidos 
************** Testudines (tartarugas)
************* Diápsidos 
************** *Lepidosauria* 
*************** *Sphenodontida* (tuátara)
*************** *Squamata* (serpes)
************** *Archosauromorpha* 
*************** *Crocodylia* (crocodilos)
**************** Saurisquios 
***************** Aves
************* Sinápsidos (dos que derivaron os Mamíferos)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Campbell, Neil A. & Reece, Jane B. (2005): *Biology*, Seventh Edition. San Francisco CA: Benjamin Cummings.
* Cleveland P.; Hickman, J.; Roberts, L. S., Keen, S. L.; Larson, A. & Eisenhour, D. J. (2007): *Animal Diversity*, Fourth Edition. Nova York: McGraw Hill.
* Cracraft, Joel & Donoghue, Michael J. (2004): *Assembling the Tree of Life*. Nova York: Oxford University Press US. ISBN 978-0-19-517234-8.
* Donoghue, Phillip C. J.; Forey, Peter L. e Aldridge, Richard J. (2000): "Conodont affinity and chordate phylogeny". *Biological Reviews* **75** (2): 191–251. Resumo
* Hickman, C. P.; Ober, W. C. & Garrison, C. W. (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª edición. Madrid: McGraw-Hill-Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.

### Outros artigos 
* Cordados
* Mixíns
* Vertebrados

### Ligazóns externas 
* Evolución e Filoxenia. Os Reinos da materia viva  Consultada o 22/11/2012.