Wesendonck-Lieder

right|miniatura|200px|Mathilde Wesendonck en 1850, por Karl Ferdinand Sohn.
***Wesendonck Lieder***, WWV 91, de Richard Wagner, é un ciclo de cinco cancións para voz feminina con acompañamento de piano (posteriormente orquestrado por Felix Mottl) composto polo compositor alemán inspirado en cinco poemas de Mathilde Wesendonck, dona do banqueiro e mecenas Otto Wesendonck. Esta e *Siegfried Idyll* son as súas únicas composicións non operísticas que aínda se interpretan regularmente. Os *Wesendonck Lieder* foron publicados baixo o título ***Fünf Gedichte von Mathilde Wesendonk für eine Frauenstimme und Klavier*** en 1857 e 1858 por C. F. Peters.

## Historia 
[left|200px|miniatura|A Vila Wesendonck, [Zürich.]]
O ciclo é unha escolma de poemas de Mathilde Wesendonck, a dona dun dos mecenas de Wagner. Wagner trabara amizade con Otto Wesendonck en Zürich, cando escapara de Saxonia despois da Revolución de maio en Dresde en 1849. Durante un tempo Wagner e a súa dona Minna viviron xuntos no *Asyl* (do alemán *Asylum* no sentido de "santuario"), unha pequena casa de campo na propiedade dos Wesendonck.

En outubro de 1857, Wagner comezara o borrador da composición do primeiro acto de *Tristan und Isolde*. En novembro, non obstante, musicou cinco poemas de Mathilde no que hoxe se coñecen como os ***Wesendonck Lieder***. Isto era algo infrecuente en Wagner, que case nunca puxo música a textos alleos, e que raramente se sentía inspirado por ningún tema que non fose dramático. Dúas destas cancións musicadas que máis tarde terían papeis importantes en *Tristan und Isolde* e que Wagner marcou como "Estudos para Tristán e Isolda" foron "Träume" e "Im Treibhaus". "Träume" emprega un motivo que forma o dúo de amor no Acto II de *Tristan*, mentres que "Im Treibhaus" (o último dos cinco que escribiu) introduce un tema que posteriormente se convertería no Preludio ao Acto III de *Tristan*.

Namorado platónicamente de Mathilde, Wagner empregou dúas das cancións -"Im Treibhaus" e "Träume"- como bosquexos (ou estudos) para escenas do segundo e terceiro acto da súa ópera *Tristan und Isolde*. Fose certo ou non o namoramento de Wagner e Mathilde, a situación e o namoramento contribuíu sen dúbida na intensidade da composición de *Tristan und Isolde*; e tamén sen dúbida nos poemas de Mathilde.

Wagner inicialmente escribiu as cancións para voz feminina e piano só, mais realizou unha versión completamente orquestrada de "Träume" para ser interpretada por unha orquestra de cámara baixo a fiestra de Mathilde polo seu aniversario o 23 de decembro de 1857. O ciclo foi interpretado por primeira vez en público cerca de Maguncia o 30 de xullo de 1862 baixo o título de *Cinco Cancións para unha Voz Feminina*.

A orquestración do ciclo completo foi realizada para grande orquestra por Felix Mottl, o director de Wagner. En 1972 o compositor italiano Vieri Tosatti reorquestrou o ciclo por completo. En 1976 alemán Hans Werner Henze realizou outra orquestración do ciclo completo para orquestra de cámara. Cada un dos músicos ten unha parte distinta, con algún rexistro do vento pouco usual. En 2013 o compositor francés Alain Bonardi realizou unha nova versión para voz, piano, clarinete e violonchelo, incluíndo interludios instrumentais con percusións resoantes orientais.

A orquestración de Mottl é a empregada habitualmente e son interpretadas por sopranos ou mezzosopranos: Lauritz Melchior gravou "Schmerzen" e "Träume" (gravadas para HMV en 1923). Moi ocasionalmente por tenores: "Der Engel" foi gravada por Franco Corelli (en francés), Plácido Domingo, Jonas Kaufmann (gravou o ciclo completo dirixido por Donald Runnicles en Berlín), Andrea Bocelli, Lauritz Melchior gravou a cuarta e quinta, e René Kollo o ciclo. Nalgunha ocasión por barítonos como Matthias Görne. E por baixos como Paata Burchuladze. Uns poucos tentaron interpretar todo o ciclo.

## Os cinco Lieder 
* Der Engel (O Anxo), novembro de 1857
* Stehe still! (Detente!), febreiro de 1858
* Im Treibhaus - *Studie zu Tristan und Isolde* (No invernadoiro) maio de 1858
* Schmerzen (Penas), decembro de 1857
* Träume -* Studie zu Tristan und Isolde* (Soños) decembro de 1857

## Textos 
**2. Stehe still!**

**3. Im Treibhaus**

**4. Schmerzen**

**5. Träume**

## Características 
Os poemas están escritos nun estilo melancólico, pathos-laden influenciado por Wilhelm Müller, o autor dos poemas empregados por Schubert a principios do século. Mais a linguaxe é máis enrarecida e intensa do que no estilo romántico se desenvolvera. Musicalmente, o estilo cromático-harmónico de *Tristan und Isolde* impregna os cinco Lieder e unifícaos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Texto en alemán e inglés
* Mathilde Wesendonck. Artigo de Judith Cabaud, autora de *Mathilde Wesendonck o el sueño de Isolda*.
* Wagner: Fünf Gedichte für eine Frauenstimme ("Wesendonck Lieder") 
* Kirsten Flagstad
* Kirsten Flagstad
* Kirsten Flagstad
* Kirsten Flagstad
* Kirsten Flagstad