open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Río Branco

**Río Branco** pode referirse a:
* **Río Branco**, cidade capital do estado de Acre no Brasil.
* **Río Branco**, cidade e municipio do Uruguai.
* **Río Branco**, río do Brasil, que discorre integramente polo estado de Roraima.
* **Rio Branco Atlético Clube**, club deportivo da cidade de Vitória, no estado de Espírito Santo, Brasil.
* **Rio Branco Esporte Clube**, club de fútbol da cidade de Americana no Estado de São Paulo. Brasil.
*  **Rio Branco Football Club**, club de fútbol da cidade de Río Branco no estado de Acre, Brasil.
Río Branco, Roraima

O **río Branco** é un río amazónico brasileiro, o principal afluente pola marxe setentrional do río Negro, que discorre integramente polo estado de Roraima.

Ten unha lonxitude de 560 km, aínda que, cunha das súas fontes, o río Uraricoera, alcanza os 1 430 km.

## Notas
Sensibilización central

miniatura|Puntos da dor.
A **sensibilización central**, coñecida tamén coma **dor nociplástica**, é un proceso patolóxico que cursa con disfunción do sistema nervioso central. Está definida coma a resposta desproporcionada e aumentada das neuronas nociceptivas do sistema nervioso central fronte a estímulos normais. Existe unha diminución da limiar da dor, de xeito que estímulos que normalmente non son dolorosos (táctiles, prensiles, térmicos) producen dor.

A sensibilización central non é unha enfermidade en si, senón unha característica fisiopatolóxica que se atopa en diversas doenzas coma a fibromialxia, a síndrome de fatiga crónica, a sensibilidade química múltiple, a neuralxia postherpética e outras doenzas que cursan con dor crónica. Existen fármacos que tamén poden provocar sensibilización central, coma os opioides (hiperalxesia inducida por opioides) ou a ketamina, entre outros.

## Fisiopatoloxía
Os mecanismos de sensibilización central son diversos e complexos. Cando se produce un estímulo doloroso, tanto somático coma visceral, libéranse unha serie de mediadores inflamatorios tales coma bradicinina, serotonina, histamina, prostaglandinas e substancia P, entre outras. Na sinapse das vías da dor, o glutamato contribúen á hiperexcitabilidade desta. Outras substancias coma o óxido nítrico tamén activan os receptores NDMA. Estes receptores son os principais responsables da hiperexcitabilidade das neuronas e dos estímulos dolorosos.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Síndrome de fatiga crónica
* Fibromialxia
* Sensibilización periférica
Pristigaster whiteheadi

***Pristigaster whiteheadi*** é unha especie de peixe osteíctio da orde dos clupeiformes, suborde dos clupeoideos, unha das dúas intagradas na familia dos pristigastéridos.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito no ano 2000 polos ictiólogos brasileiros Naércio Aquino de Menezes e Mário César Cardoso de Pinna.

### Etimoloxías 
Para a do xénero, ver *Pristigaster*.

O epíteto específico, *whiteheadi*, é unha homenaxe que Menezes e de Pinna lle fixeron ao ictiólogo Peter James Palmer Whitehead (1930-1992), que traballou no Museo de Historia Natural de Londres. 

## Hábitat e distribución 
*Pristigaster whiteheadi* é un peixe de auga doce, peláxico, tropical, que se encontra en América do Sur, na conca do río Amazonas, no Brasil, o Perú e Ecuador, probabelmente a profundidades de atá os 5 m.

A súa lonxitude máxima estándar é de 8,9 cm.

## Poboación 
A información sobre a poboación desta especie é limitada. Existen 8 rexistros en FishNet2, con até 2 individuos nun único grupo. Species Link ten 55 rexistros. Esta especie está amplamente distribuída pero non abundante localmente
. Os impactos da degradación localizada no encoros poden estar a producirse e poden converterse nunha ameaza importante nun futuro próximo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Martelo, J., Lorenzen, K., Crossa, M. & McGrath, D. G. (2008): "Habitat associations of exploited fish species in the Lower Amazon river–floodplain system". *Freshwater Biology* **53** (12): 2455-2464.
* Menezes, N. A. & De Pinna, M. C. C. (2000): "A new species of *Pristigaster*, with comments on the genus and redescription of *P. cayana* (Teleostei: Clupeomorpha: Pristigasteridae)". *Proceedings of the Biological Society of Washington* **113** (1): 238-248.

### Outros artigos 
* Clupeiformes
* Clupeoideos
* Pristigastéridos
* *Pristigaster*

### Ligazóns externas 
* *Pristigaster whiteheadi* Menezes & de Pinna 2000 na EOL.
Oleg Artemiev

**Oleg Germanovich Artemiev**, nado en Riga (Letonia) o 28 de decembro de 1970, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TMA-12M, Soiuz MS-08 e Soiuz MS-21 e foi membro das expedicións 39, 40, 55, 56 e 57 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria 
Artemiev graduouse en física e tecnoloxía pola Universidade Técnica Bauman de Moscova en 1998. Foi seleccionado como candidato a cosmonauta en xaneiro de 2003, completando o seu adestramento 28 de xuño de 2005. Participou nas misións Soiuz TMA-12M, Soiuz MS-08 e Soiuz MS-21, sendo membro das expedicións 39, 40, 55, 56 e 57 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 365,96 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Expedición 39
*Expedición 40
*Expedición 55
*Expedición 56
*Expedición 57
Anatoli Artsebarski

**Anatoli Pavlovich Artsebarski**, nado en Prosianaia (Ucraína) o 9 de setembro de 1956, foi un cosmonauta soviético que formou parte da misións Soiuz TM-12.

## Traxectoria 
Artsebarski graduouse no Instituto da Forza Aérea en 1977. Foi seleccionado como candidato a cosmonauta, adestrándose entre novembro de 1985 e decembro de 1987. Participou na misión Soiuz TM-12, pasando un total de 144,64 días no espazo. Deixou o corpo de cosmonautas por razóns médicas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM-12
Ottepel

**Ottepel**, en alfabeto cirílico , é unha novela curta de Ilya Ehrenburg publicada por primeira vez no número de primavera de 1954 de *Novy Mir*. Acuñou o nome do "Desxeo" o período de liberalización posterior á morte de Stalin en 1953 e a desestalinización de Nikita Khrushchev. A novela supuxo unha ruptura tanto co traballo anterior puramente prosoviético de Ehrenburg como con ideas anteriores sobre o realismo socialista.

## Resumo 
A novela segue a tres personaxes principais: Ivan Vasilievich Zhuravlev, un despótico director de fábrica, Vladimir Andreevich Pukhov, un pintor que traballa para o goberno, e Saburov, un colega fracasado de Pukhov. 

## Recepción 
A novela tivo moito éxito, vendendo os 45.000 exemplares da primeira edición nun só día.

Foi traducido ao inglés por Manya Harari e publicado en 1955, co título *The Thaw*, por Regnery nos Estados Unidos e Harvill Press no Reino Unido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Texto en ruso
Herpes zóster

O **herpes zóster** é unha doenza cutánea producida polo virus da varicela. Prodúcese coma reactivación do virus que permanecía latente nos ganglios radiculares do organismo. A afectación, así pois, é en forma de neuropatía gangliorradicular. Segue unha distribución metamérica, e pode afectar a calquera raíz nerviosa do organismo, sendo máis frecuentes as raíces torácicas ou os nervios da cara (trixémino e as súas ramas: nervio oftálmico, nervio mandibular e nervio maxilar).

A erupción cutánea que produce adoita ser precedida de molestias, proído ou formigueo. Ditas lesións raramente duran máis de catro semanas, e resólvense soas. 

Algunhas persoas desenvolven unha condición denominada neuralxia postherpética, caracterizada por unha dor intensa de tipo neuropática que pode perdurar días, meses ou até anos despois de se resolver o herpes.

En persoas inmunodeprimidas, o herpes zóster pódese espallar polo resto do organismo. Se afecta ao ollo pódese producir unha perda de visión.

O tratamento consiste en antivirais coma o Aciclovir, pensados para deter a progresión do herpes; e medicación sintomática, principalmente analxésicos para combater a dor.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Herpes simple
* Neuralxia postherpética

### Ligazóns externas
Lista de illas de Oceanía por superficie

Esta é unha **lista de illas de Oceanía por área**. Inclúe todas as illass de Oceanía maiores de , ordenadas en orde descendente por área. Non se inclúen Indonesian illas fóra das provincias de Papúa e Papúa Occidental e ningunha outra illa do Arquipélago Malaio. A modo de comparación, tamén se mostra Australia.

## Lista de illas 
### Illas 1.000 km² e maiores
### Illas 
NB. É posible que algunhas illas de Australia e Papúa Occidental (Indonesia) falten nesta lista .

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
* Lista de países por superficie
* Lista de illas por poboación

### Ligazóns externas
* 
*
Bandeira de Redondela

A **bandeira de Redondela** é a bandeira oficial do concello homónimo. Atópase regulada polo Decreto 138/2016, do 20 de outubro dese mesmo ano. 

A descrición do escudo, tal e coma se recolle na norma que o regula, e conforme ao aprobado pola Comisión de Heráldica da Xunta de Galicia, é a seguinte:

O deseño da bandeira foi realizado polo Seminario de Estudos Redondeláns, que recolleu os símbolos de identidade da vila de acordo coa normativa heráldica.

## Historia
O deseño da bandeira de Redondela foi encargado a un grupo de expertos pertencentes ao Seminario de Estudos Redondeláns. Nun primeiro borrador deseñouse un fondo granate inspirado no pendón municipal, co escudo no centro. Porén, foi rexeitado pola Comisión de Heráldica por incumplir a normativa, dado que na bandeira non pode representarse o escudo. En substitución deste, dita comisión propoñeu a colocación dalgún dos motivos empregados no escudo. Finalmente, optouse polas tres cunchas douradas e o "R".

As orixes do pendón de Redondela descoñécense, aínda que a hipótese máis defendida a sitúan coma elemento distintivo nas batallas contra as tropas francesas en Pontesampaio ou en Vigo no século XIX.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Escudo de Redondela
* Historia de Redondela
Javier Fraiz

**José Javier Fraiz López**, máis coñecido como **Javier Fraiz**, nado en Ourense en 1986, é un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
É licenciado en xornalismo pola Universidade de Santiago e traballa desde 2009 no Faro de Vigo. Ten colaborado con Onda Cero, Radio Nacional de España e a Axencia EFE. Exerceu de cronista musical, especializado en jazz e música independente.

## Obra 
### Galego 
* *Morte no espello* (2022). Vigo: Galaxia. 280 páxs. ISBN 978-84-9151-898-3. Nesta novela unha morte crea o conflito, outra resólveo.
* *Amar / Azar* (2025). Vigo: Galaxia. 160 páxs. ISBN 978-84-1176-477-3.

### Castelán 
* *Abro comijazz* (2021). Libros.com. 180 páxs. ISBN 9788418261749. Crónica de concertos de jazz. Prólogo de Xosé Miguélez.

## Premios 
* 2019: XXIX Premio de Periodismo Xosé Aurelio Carracedo, "polos seus artigos "en perfecto equilibrio entre literatura e periodismo"

## Notas
Refraneiro galego agrícola

* *Pícame tarde i-arrándame cedo, e sacarás ao teu amo de empeño. Isto dixo o millo*.
* *Gurrón, gurrón, vinte días debaixo do turrón - díxolle a liñaza ao millo, e repúxolle este : Privada, privada, os tres días xa estás nada*. 
* *Ano de noces, ano de voces*.
* *Horta de outono mantén ao seu dono*.
* *Ano de ameixas, ano de queixas, e ano de herba, ano de miseria*.
* *Cando Deus quer dar a anada, non a leva vento nin xeada*.
* *Cando a ruliña veña a rular, colle o millo e vai sementar*. 
* *Horta de Sanmartiño, mantén o dono e o veciño*.
* *Pola Santa Mariña, deixa a sacha e colle a fouciña*.
* *Pola Santa María, rapa a aniña*.
* *Na semana de Ramos lava os teus panos, que na maor, ou os lavarás ou non*.
* *A castaña quer en agosto arder e en setembro beber*. 
* *Desque ven o cuco, ven o pan ao suco* 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Santiago Grisolía

**Santiago Grisolía García**, nado en Valencia o 6 de xaneiro de 1923 e finado na mesma cidade o 4 de agosto de 2022, foi un bioquímico valenciano. Foi nomeado Marqués de Grisolía en 2014.

## Traxectoria 
Santiago Grisolía comezou a carreira de Medicina na Universidade de Madrid pero marchou á Universidade de Valencia onde se licenciou en 1944 con matrícula de honra e, posteriormente, obrivo o doutoramento na Universidade de Madrid. En xaneiro de 1946 conseguira unha bolsa de ampliación de estudos para os Estados Unidos e marchou ao Departamento de Bioquímica e Farmacoloxía na Universidade de Nova York, que estaba baixo a dirección de Severo Ochoa de quen foi un dos seus discípulos. e ampliou as súas investigacións sobre o ciclo da urea (mecanismo polo cal os mamíferos eliminan un produto da degradación das proteínas que é tóxico para eles) e demostrou que a citrulina é un intermediario neste ciclo.

En 1977, retornou a España para dirixi-lo Instituto de Investigacións Citolóxicas de Valencia.

Foi o promotor e impulsor dos premios de investigación Jaume I, da Generalitat valenciá.

Ten pulbicado máis de 400 traballos científicos

Foi membro da Academia Europea de Ciencias e Artes, presidente do Consello Valenciano da Cultura, académico de honra da Real Academia de Doutores de España, membro fundador do Colexio Libre de Eméritos e Doutor Honoris Causa polas Universidades de Salamanca, Barcelona, ​​​​Valencia,

En 2014, foi nomeado por Xoán Carlos I, marqués de Grisolía polo seu "prolongado e encomiable labor investigador e docente", e pola súa "contribución ao coñecemento científico". Tiveron dous fillos.

## Notas 
## Véxase tamén
A Ponte, Fisteus, Quiroga

**A Ponte** é un lugar da parroquia de Fisteus, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.

Está situado xunto á Ponte (O Hospital).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Fisteus 
### Parroquias de Quiroga 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Quiroga
KK Cedevita Olimpija

:*Non confundir con KK Cedevita ou KK Olimpija.*
O **Košarkarski klub Cedevita Olimpija**, usualmente coñecido como **KK Cedevita Olimpija** ou simplemente **Olimpija**, é un club de baloncesto profesional con sede en Liubliana, Eslovenia. O club compite na Liga de Eslovenia, na ABA Liga (Liga do Adriático), así como na EuroCup. O club foi fundado en 2019 tras a fusión do club esloveno máis exitoso, o KK Olimpija, e o destacado equipo croata KK Cedevita. O Cedevita Olimpija herdou 70 trofeos dos dous antecesores e as súas licenzas de competición.

## Historia 
O KK Cedevita Olimpija é o resultado da fusión de dous clubs de países veciños, o esloveno Olimpija de Liubliana e o croata Cedevita de Zagreb. A historia do Olimpija remóntase a 1946. O club foi unha das primeiras potencias da Liga Iugoslava con Ivo Daneu liderando a seis títulos domésticos entre 1957 e 1970. Despois da independencia de Eslovenia en 1991, Olimpija gañou dez dos once campionatos entre 1992 e 2002. A nivel europeo tamén gañara a Recopa de Europa na temporada 1993–94, alén de ter disputado en tres ocasións a Final Four da Copa de Europa, a última en 1997 da man Arriel McDonald e Marko Milič. A nivel doméstico, despois da independencia eslovena, o Olimpija conseguiu un total de 17 Ligas e 20 Copas. 

Por outra banda, o Cedevita posuía nas súas vitrinas de cinco campionatos de Liga e sete torneos de Copa. O club fora fundado en Zagreb en 1991 como KK Botinec, chegando por vez primeira á máxima categoría en 2002. As súas ambicións do equipo aumentaron cando Atlantic Grupa asumiu a dirección do club en 2005, mudando o seu nome a Cedevita. O Cedevita chegou a debutar na Euroliga na temporada 2012-13.

O 4 de xuño de 2019, anunciouse a intención de ambos clubs de fuisonarse e formar o Cedevita Olimpija, un novo club de baloncesto profesional con sede en Liubliana. O 13 de xuño, os consellos de administración de Cedevita e Olimpija confirmaron o nomeamento de Davor Užbinec como director xeral e Sani Bečirovič como director deportivo, sendo o novo club estabelecido oficialmente o 8 de xullo. O KK Cedevita continuou competindo co nome de Cedevita Junior, regresando á máxima división do baloncesto croata na temporada 2020−21.

## Xogadores 
### Dorsais retirados 
Ambos dorsais retirados corresponden a xogadores do KK Olimpija.

## Adestradores 
*  Slaven Rimac (2019–2020)
*  Jurica Golemac (2020–presente)

## Palmarés 
**Liga**
***Campións (2)**: 2021, 2022
**Copa**
* **Campións (1)**: 2022
**Supercopa**
* **Campións (2)**: 2020, 2021

### Palmarés herdado 
Despois da fusión, o novo club obtivo o dereito aos trofeos dos dous clubs predecesores.

;Notas
* OL Gañado por KK Olimpija Ljubljana (1946–2019)
* CZ Gañado por KK Cedevita Zagreb (1991–2019)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
O Souto, O Hospital, Quiroga

**O Souto** é un lugar da parroquia do Hospital, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 3 habitantes (1 home e 2 mulleres).

## Notas 

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Hospital 
### Parroquias de Quiroga 
## Notas
Cistite intersticial

miniatura|Vexiga urinaria masculina e feminina.
A **cistite intersticial** ou **síndrome da vexiga dolorosa** é unha doenza de causa descoñecida que se caracteriza por un aumento da frecuencia urinaria, a sensación de non poder conter a urina e a urxencia de miccionar o máis axiña posible. Tamén coexiste, xunto a estes síntomas, a dor na zona perineal ou abdominal. Todos estes síntomas prodúcense en ausencia dunha infección urinaria. Igual que moitas das patoloxías de etioloxía descoñecida, o diagnóstico é de exclusión e baseado en síntomas do paciente.

## Causa
As causas da cistite intersticial son descoñecidas.

## Síntomas
Os síntomas da cistite intersticial inclúen:

* Dor pelviana
* Aumento na frecuencia miccional (Poliaquiuria)
* Nicturia (aumento da micción pola noite)
* Disuria (dor ao miccionar).

## Tratamento
Dado que non se coñecen as causas da doenza, non existe un tratamento específico da enfermidade.

As opcións terapéuticas abranguen o tratamento médico, cirúrxico ou o cambio no estilo de vida.

En canto aos hábitos, recoméndase evitar o alcohol, a cafeína, as froitas da familia dos cítricos ou as comidas picantes, pois semella que estes compoñentes poden agravar a irritación da vexiga urinaria. O exercicio físico, e en especial os exercicios do chan pelviano de Kegel, poden ser útiles. Outras medidas non farmacolóxicas inclúen a redución do estrés ou a psicoterapia.

O tratamento da dor derivado da cistite intersticial trátase de xeito similar a outras patoloxías que cursan con dor. Os máis empregados son os analxésicos vía oral, coma os AINEs (ibuprofeno, dexketoprofeno ou metamizol) o paracetamol ou o polisulfato de pentosano sódico. Tamén se empregan antidepresivos tricíclicos ou anticonvulsivantes. 

O tratamento medicamentoso tópico intravesical pode ser con dimetilsulfóxido ou con lidocaína. O tratamento cirúrxico consiste na hidrodistensión.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Infección urinaria
* Cistite
* Pielonefrite
* Prostatite
* Síndrome de fatiga crónica
* Fibromialxia
* Cefalea tensional
* Síndrome do intestino irritable
Mutaxénese de saturación

[miniatura|Mutaxénese de saturación dunha soa posición nunha proteína teórica de 10 residuos. A versión de [tipo salvaxe da proteína móstrase arriba, onde M representa o primeiro aminoácido, metionina, e * representa a terminación da tradución. Debaixo móstranse todos os 19 mutantes na posición 5.]]

A **mutaxénese de saturación** ou **mutaxénese de saturación de sitios (SSM)** ou, simplemente, **sturación de sitios**, é unha técnica de mutaxénese aleatoria usada na enxeñaría de proteínas, na cal un só codón ou conxunto de codóns é substituído por todos os posibles aminoácidos nesa posición. Hai moitas variantes da técnica de saturación de sitio, desde a **saturación de sitios emparellados** (saturando dúas posicións en cada mutante da biblioteca) ata a **saturación de sitios escaneados** (realizando unha saturación de sitios en cada sitio da proteína, o que ten como resultado unha biblioteca de tamaño [20 x (número de residuos da proteína)] que contén cada posible mutante puntual da proteína).

## Método 
[miniatura|Representación dun modo común de clonar unha biblioteca de [mutaxénese dirixida a sitio (é dicir, usando oligos dexenerados). O xene de interese é sometido a PCR con oligos que conteñen unha rexión que é perfectamente complementaria ao molde (en azul), e unha que difire do molde nun ou máis nucleótidos (en vermello). Moitos deses cebadores que conteñen dexeneracións na rexión non complementaria son xuntados na mesma PCR, o que ten como resultado moitos produtos de PCR distintos con diferentes mutacións nesa rexión (os mutantes individuais móstranse con diferentes cores debaixo).]]

A mutaxénese de saturación conséguese normalmente por PCR de mutaxénese dirixida a sitio cun codón aleatoriado nos cebadores (por exemplo na mutaxénese de saturación de secuencias  ou SeSaM) ou por síntese de xenes artificiais, cunha mestura de nucleótidos de síntese usada nos codóns que van ser aleatorizados.

Poden utilizarse diferentes codóns dexenerados para codificar conxuntos de aminoácidos. Desenvolvéronse varias ferramentas computacionais para permitir un alto nivel de control sobre os codóns dexenerados e os seus correspondentes aminoácidos.

(Significado dos símbolos de bases nos codóns dexenerados: N = calquera base ; K = cetona ; S = forte ; D = non citosina ; T = timina ; B = non adenina ; R = purina. Os símbolos dos aminoácidos da última columna son os símbolos dunha letra dos aminoácidos proteinoxénicos).

## Aplicacións 
A mutaxénese de saturación é utilizada xeralmente para xerar variantes para a evolución dirixida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mutaxénese de saturación de secuencias
O Pontido, Nocedo, Quiroga

**O Pontido** é un lugar da parroquia de Nocedo, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 estaba deshabitado.

Está a carón do cruzamento das estradas N-120 e LU-933, xunto á desembocadura do rego de Porteme no río Sil.

## Notas 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Nocedo 
### Parroquias de Quiroga
Panza de burro (homónimos)

O termo **panza de burro** pódese referir:
* Panza de burro, o fenómeno meteorolóxico de nubes baixas típico do Perú ou das illas Canarias.
* A novela da escritora canaria Andrea Abreu *Panza de burro*.
Pedro Núñez Vela

**Pedro Núñez Vela**, nado en Ávila no século XVI, foi un escritor humanista e filósofo luterano do Século de Ouro, que tivo que expatriarse en Suíza.

## Traxectoria 
Gran coñecedor do grego, do hebreo e do latín, e estudoso da Filosofía de Aristóteles, Cicerón, Epicuro e Lucrecio; seguiu a fondo as ideas do francés Pierre de la Ramée, máis coñecido como Petrus Ramus e foi un furioso antiaristotélico e participante desta opinión xunto con outros ilustres pensadores do seu tempo, como Hernando Alonso de Herrera, Juan Núñez de Valencia ou Francisco Sánchez, o Escéptico. En 1548 xa se trasladou a Suíza, onde ensinou grego na famosa Academia de Lausana; Teodoro de Beza substitúeo ao ano seguinte, pero alí permaneceu ensinando grego polo menos até 1570, cando se ten noticia de que recibiu con alegría a Petrus Ramus e propúxolle con outros profesores que dese clases públicas da súa nova *Dialéctica*, con aprobación de moitos, e (escribe o biógrafo de Ramus J. Thomas Freigius)ː

: *Sobre todo Núñez, que foi máis libre no xuízo e antepuxo a odiada Lóxica de Ramus ante todos os preceptos de Aristóteles*.

Ramus confirma nunha carta escrita desde Lausana en agosto de 1570 a boa acollida dos profesores de Lausana, aínda que non fala en particular de Núñez.

## Obra 
As súas obras máis importantes foron *Poematum latinorum et graecorum* (1570) e *Disputationum logicarum libri tres* (1578). 

* *Dialéctica, libro III.*
* *De ratione interpretandi aliorum scripta, liber I.*
* *Poematum latinorum et graecorum, libri duo* (Basileae, 1570, apud Petrum Pernam, dedicado ao Senado de Basilea.

: Reimprimiu a *Dialéctica* máis breve e corrixida en Xenebra (1578).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Marcelino Menéndez Pelayo: *Historia de los heterodoxos españoles*.
Mário César Cardoso de Pinna

**Mário César Cardoso de Pinna** é un ictiólogo brasileiro.

## Traxectoria 
Graduado en Bioloxía pola Universidade Federal do Rio de Janeiro en 1988, e Doutor en Bioloxía Evolutiva pola Universidade da Cidade de Nova York en 1993.

En 2000 foi docente na Universidade de São Paulo. As súas actividades de investigación en zooloxía, céntranse na ictioloxía, especialmente na sistemática e na filoxenia dos siluriformes e os clupeiformes. Así mesmo algunhas das súas actividades tamén son a sistemática teórica e a popularización da teoría da evolución.

Foi investigador asociado no Museo Americano de Historia Natural (Nova York) e na Smithsonian Institution (Washington, DC), e profesor visitante e investigador no Museo Nacional de Historia Natural de Francia (París) desde 2014 a 2015.

Tamén exerce como editor asociado do *Zoological Journal of the Linnean Society* da Sociedade Linneana de Londres e *Papeis Avulsos de Zoologia* e é membro do consello editorial do *International Journal of Ichthyology* e da *Revista Brasileira de Zoologia*.

Actualmente é profesor titular do Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo.

Co seu colega Naércio Aquino de Menezes foi o descritor da nova especie *Pristigaster whiteheadi*.

## Algunhas publicacións 
* Mário de Pinna, Jansen Zuanon, Lucia Rapp Py-Daniel & Paulo Petry (2017): "A new family of neotropical freshwater fishes from deep fossorial Amazonian habitat, with a reappraisal of morphological characiform phylogeny (Teleostei: Ostariophysi)". *Zoological Journal of the Linnean Society* **182** (1): 76–106. (Resume).
* Meneces, N. A. & M. C. C. de Pinna (2000): "A new species of *Pristigaster*, with comments on the genus and redescription of *P. cayana* (Teleostei: Clupeomorpha: Pristigasteridae)". *Proceedings of the Biological Society of Washington* **113** (1): 238-248.

## Algúns taxons nomeados por de Pinna 
**Ammoglanis pulex*
**Copionodon*
**Copionodon lianae*
**Copionodon orthiocarinatus*
**Copionodon pecten*
**Copionodontinae*
**Glaphyropoma rodriguesi*
**Glaphyropoma spinosum* 
**Pristigaster whiteheadi*

## Abreviatura 
A abreviatura **de Pinna** emprégase para recoñecer a Mário César Cardoso de Pinna como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Peter Moon (6 de febreiro de 2018): Descoberta nova família de peixes amazônicos, a primeira em 40 anos.
A Casa de Outeiro, Quiroga, Quiroga

**A Casa de Outeiro** é un lugar da parroquia de Quiroga, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é unha parte alta ou elevación do terreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Quiroga 
### Parroquias de Quiroga 
## Notas
Pedro Nunes

**Pedro Núñez, Pedro Nuñes, Pedro Núñes** ou **Pedro Nunes** pode referirse a:

* **Pedro Núñez** (s. XI), bispo de Astorga;
* **Pedro Nunes** (s. XIII), mestre da Orde de Santiago;
* **Pedro Núñez Vela** (s. XVI), filósofo nado en Ávila, expatriado en Suíza;
* **Pedro Nunes** (1492-1577), matemático, astrónomo e xeógrafo portugués;
* **Pedro Nunes**, neto do anterior, condeado polo Santo Oficio;
* **Pedro Núñez del Valle** (1597 - 1649), pintor barroco madrileño, formado en Roma;
* **Pedro Núñez de Villavicencio** (1635-1700), pintor barroco sevillano que traballou en Madrid
* **Pedro Núñez Granés** (1859-1944), enxeñeiro, militar e urbanista español;
* **Pedro Núñez Navarrete** (1906-1989), compositor chileno.
A Presa, Vilanuíde, Quiroga

**A Presa** é un lugar da parroquia de Vilanuíde, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga. Recibe o nome por estar a carón da presa do encoro de San Martiño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilanuíde 
### Parroquias de Quiroga
Aldreu, Riotorto, Riotorto

**Aldreu** é un lugar da parroquia de Riotorto, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.

No ano 2024 tiña, segundo o Instituto Galego de Estatística, 3 habitantes (2 homes e 1 muller).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Riotorto 
### Parroquias de Riotorto 
## Notas
Paseo marítimo das Avenidas (Vigo)

O **paseo marítimo das Avenidas** é un paseo urbano de Vigo.

## Historia 
O 12 de agosto de 2018 tivo lugar o accidente do Marisquiño, un derrubamento da estrutura de madeira na parte norte do paseo durante a celebración dun concerto dentro do festival O Marisquiño. Tras tres anos pechado e após dun proceso de investigación, en abril de 2022 produciuse a reapertura ao público, cunha pasarela renovada e un carril bici.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Porto de Vigo
* Avenida de Beiramar
Pacios de Mondelo, Quiroga, Quiroga

**Pacios de Mondelo** é un lugar da parroquia de Quiroga, no concello lucense de Quiroga na comarca de Quiroga. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 92 habitantes (42 homes e 50 mulleres).

## Notas 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Quiroga 
### Parroquias de Quiroga
Mugil

***Mugil***, é un xénero de peixes osteíctios acantopterixios da orde dos muxiliformes, que é o tipo da orde e da familia dos muxílidos (*Mugilidae*).

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae*.

### Etimoloxía 
Linneo tomou para o nome deste xénero o nome latino *mugil, -ĭlis*, o nome no latín clásico da especie tipo, *Mugil cephalus* (o muxe).  

### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:
**Mugil broussonnetii* Valenciennes, 1836
**Mugil capurrii* (Perugia, 1892)
**Mugil cephalus* Linnaeus, 1758
**Mugil curema* Valenciennes, 1836
**Mugil curvidens* Valenciennes, 1836
**Mugil galapagensis* Ebeling, 1961
**Mugil hospes* Jordan & Culver, 1895
**Mugil incilis* Hancock, 1830
**Mugil liza* Valenciennes, 1836
**Mugil longicauda* Guitart & Alvarez-Lojonchere, 1976
**Mugil margaritae* Menezes, Nirchio, Oliveira & Siccharamirez, 2015
**Mugil rubrioculus* Harrison, Nirchio, Oliveira, Ron & Gaviria, 2007
**Mugil setosus* Gilbert, 1892
**Mugil thoburni* Jordan & Starks, 1896
**Mugil trichodon* Poey, 1875

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Hoboken, Nova Jersey: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-4712-5031-7.

### Outros artigos 
* Muxiliformes
* Muxílidos
Rubén Díez

**Rubén Díez Adán**, en ocasións coñecido como **Jamelli**, nado en Zaragoza o 18 de agosto de 1993, é un futbolista español que xoga no Tenerife. Desenvólvese principalmente como mediocampista central, aínda que tamén pode xogar como centrocampista ofensivo.

## Traxectoria 
Nado en Zaragoza, formouse como futbolista no Stadium Casablanca de dita cidade, co que competiu na División de Honra Xuvenil. Na tempada 2012/13 pasou ao Valdefierro, debutando con este conxunto na Tercera División. Alcumado nos seus inicios Jamelli, en referencia a Paulo Jamelli, nos seguintes anos pasou polo Almudévar, o Ebro, o Deportivo Aragón e o Tarazona, todos eles de Terceira, antes de fichar en 2018 polo Teruel, da Segunda División B. Xogou co equipo turolense ata xaneiro de 2019, cando foi traspasado ao Castellón, da mesma categoría.

Militou no equipo castellonenco durante dúas campañas e media, e na segunda delas logrou o ascenso á Segunda División, contribuíndo con seis goles en 29 partidos. O 12 de setembro de 2020, aos 27 anos, debutou na categoría de prata, ao saír de inicio na vitoria por 1-2 ante a Ponferradina na primeira xornada. Marcou o seu primeiro gol dúas semanas despois, facendo o único tanto do seu equipo no empate 1-1 contra a UD Logroñés. Foi titular en case tódolos partidos da tempada 2020/21, sendo o xogador con máis minutos do equipo, que, con todo, acabou descendendo ao rematar penúltimo. Deixou o club tralo descenso, cun balance de 86 partidos oficiais e 14 goles.

En agosto de 2021 asinou un contrato de catro anos co Tenerife tamén da Segunda División. No equipo adestrado por Ramis, os seus números reducíronse respecto á tempada anterior, sobre todo na segunda volta, pero contribuíu á clasificación para a promoción de ascenso a Primeira, promoción na que non chegou a participar. Para a seguinte campaña non entrou nos plans do técnico, polo que saíu cedido ao Deportivo da Coruña, da Primeira División RFEF.

Mostrou un bo nivel de xogo na primeira metade da súa tempada na Coruña, pero acabou baixando o seu rendemento na segunda. Disputou un total de 34 partidos e marcou 3 goles.

## Notas
José María Bello Amigo

**José María Bello Amigo**, coñecido como **Bello Amigo**, nado en Ribeira o 18 de marzo de 1935 e finado no mesmo lugar o 12 de decembro de 2020, foi un futbolista galego que xogaba como centrocampista. 

Foi pai do tamén futbolista José Fernando Bello, coñecido tamén como Bello Amigo, que xogaba como porteiro.

## Traxectoria 
### Celta de Vigo 
Comezou a xogar ao fútbol aos 15 anos, cando saltou ao campo nun partido en Frións. Axiña comezou a destacar e aos 17 anos fichou polo Celta de Vigo, que o cedeu ao Casablanca, da Serie A, onde coincidiu con xogadores como Padrón ou Quinocho. Durante a tempada 1953/54 xogou cedido no Club Santiago, da Terceira División.

Durante esa época chegou a xogar varios partidos amigables nas filas do Celta, pero ningún oficial, e en xuño de 1954 recibiu a carta de liberdade.

### Racing de Ferrol 
Ao deixar o Celta de Vigo probou co Deportivo da Coruña, equipo do que era simpatizante, Debutou na categoría de prata aos 19 anos, da man do adestrador Vázquez nun partido ante o Sestao, e marcou o seu primeiro col tres semanas despois contra o Eibar. Militou durante tres tempadas no club ferrolán, no que coincidiu con xogadores como Bernabé, Fábregas, Seijas, Franco, Lexo, Tucho Sampedro, Suco ou Tito Blanco. 

Durante a súa etapa no club verde sufriu varias lesións, polo que só puido disputar 27 partidos, nos que marcou 4 goles. En 1957 foi realizar o servizo militar á Coruña, e foi cedido ao Xuvenil, da Terceira División, onde coincidiu con futbolistas como Pais, Firi e Vegazo.

### Arousa 
En 1958, cando xa planeaba emigra a Australia, recibiu unha oferta do Arousa, tamén de Terceira, que acabou por aceptar. Debutou cun triplete ante o Cambados, e volveu coincidir con Tito Blanco. Axiña se converteu no capitán do equipo arousán, no que militou ata 1960, cando unha nova lesión o desmoralizou e o fixo emigrar a Australia.

### Australia 
No país oceánico xogou no Canterbury e traballou nunha tabaqueira da marca Rothmans. Tivo tres fillos e un deles, José Fernando Bello, coñecido tamén como Bello Amigo, foi futbolista e xogou como gardameta en equipos como o Racing de Ferrol ou o Poli Ejido.

A finais dos anos 70 regresou a Ribeira para rexentar o Hotel Moderno, propiedade de seus pais, pero acabou volvendo a Australia. Faleceu en Ribeira o 12 de decembro de 2020, aos 85 anos de idade.

## Notas
A Igrexa, Aldurfe, Riotorto

**A Igrexa** é un lugar da parroquia de Aldurfe, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.

## Toponimia 
O topónimo **A Igrexa** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa de San Pedro de Aldurfe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Aldurfe 
### Parroquias de Riotorto 
## Notas
A Cruz, Espasande de Baixo, Riotorto

**A Cruz** é un lugar da parroquia de Espasande de Baixo, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 30 habitantes (15 homes e 15 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Espasande de Baixo 
### Parroquias de Riotorto 
## Notas
Pedro de Freitas Branco

**Pedro de Freitas Branco**, nado en Lisboa en 1896 e finado ibídem en 1963 foi un director e compositor portugués.

## Traxectoria 
### Vida e carreira 
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Affiche_de_la_premi%C3%A8re_audition_du_Concerto_en_sol_de_Maurice_Ravel.jpg/280px-Affiche_de_la_premi%C3%A8re_audition_du_Concerto_en_sol_de_Maurice_Ravel.jpg|alt=Handbill for concert giving details of venue, performers and programme|miniatura
Branco naceu en Lisboa, e estudou música con Tomás Vaz de Borba e Luís de Freitas Branco (o seu irmán máis vello). Fundou a Compañía de Ópera Portuguesa en 1926, e dirixiu a orquestra sinfónica estatal desde 1934.

Branco fixo o seu debut en París en 1932 nun concerto de música de Maurice Ravel na Salle Pleyel dirixindo *Daphnis et Chloé*, *Pavane pour une infante defunte*, *Rapsodie espagnole*, *La valse* e *Boléro*. Nese mesmo concerto Ravel dirixiu a estrea do seu Concerto para piano en sol maior.

Na década de 1940 Branco era considerado o director principal de Lisboa. En 1943 dirixiu na Bienal de Venecia. Dirixiu como convidado noutros países europeos, como Francia, Alemaña, España e Gran Bretaña. e cando o concerto con Maurice Ravel foi gravado pouco despois da estrea, o seu nome apareceu como director na etiqueta do disco e nos anuncios, pero de feito Branco dirixiu a orquestra baixo a supervisión de Ravel nas sesións de gravación.

A cantante Astra Desmond eloxiou a Branco *"a súa magnífica musicalidade, a súa inmersión no espírito e no estilo de calquera compositor que toque, o seu entusiasmo sen límites e o seu completo abnegación"*.

## Gravacións 
As gravacións realizadas por Branco inclúen:

* Beethoven – Concerto para violín (David Oistrakh, solista)
* Falla – *El amor brujo*
* Falla – *El retablo de maese Pedro*
* Falla – *El sombrero de tres picos*, Suite núm. 2
* Hindemith – Overture *Neues vom Tage*
* Ravel – *Alborada del gracioso*
* Ravel – *Boléro*
* Ravel – *La valse*
* Ravel – *Pavane pour un infante defunte*
* Ravel – Concerto para piano en sol maior ( Marguerite Long, solista)
* Ravel – *Valses nobles et sentimentales*
* Roussel – Suite en F
* Schumann - Sinfonía nº 2
* Stravinsky - *A consagración da primavera*
* Tchaikovsky – Concerto para violín (David Oistrakh, solista)
* Vaughan Williams – Sinfonía no 9
* Weber – Overture *Der Freischütz*

:: Fonte: WorldCat . 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
O Mazo, Ferreiravella, Riotorto

**O Mazo** é un lugar da parroquia de Ferreiravella, no concello lugués de Riotorto, na comarca de Meira. 

En 2024 tiña, segundo o Instituto Galego de Estatística, 19 habitantes (11 homes e 8 mulleres).

Forma un único núcleo xunto co Mazo (Espasande de Baixo).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreiravella 
### Parroquias de Riotorto 
## Notas
Homofobia interiorizada

**Homofobia interiorizada**, **homofobia internalizada** ou **homonegatividade internalizada** é o medo, odio ou repulsa da propia homosexualidade. Este tipo de homofobia maniféstase frecuentemente de forma consciente e inconsciente, contra outros membros da comunidade LGBTI.

Segundo un estudo realizado en conxunto polas universidades estadounidenses de Essex, Rochester e California, a homofobia interiorizada podería a ser maior entre persoas homosexuais ou bisexuais que non aceptaron a súa propia condición sexual. Nestes casos, a homofobia pódese manifestar verbal ou fisicamente contra outras persoas LGBTI, e sería unha forma de reprimir o propio desexo que, por diferentes motivos, é inaceptable para si mesmo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Homofobia liberal
* Bifobia
Artroplastia

En medicina, unha artroplastia (do grego *artros* -articulación- e *plastia* -reemplazo-), tamén coñecida coma **cirurxía de reemplazo articular**, é o procedemento cirúrxico no que se reemplaza unha articulación biolóxica por outra artificial, polo xeral de metal. É unha intervención realizada no ámbito hospitalario, na especialidade de cirurxía ortopédica.

As dúas artroplastias máis realiadas a nivel mundial son a de xeonllo e a de cadril. O obxectivo adoita ser reducir a dor, restaurar a mobilidade ou a capacidade funcional dunha articulación danada. A artroplastia emprégase para o tratamento cirúrxico da osteoartrite, artrite reumatoide e traumatismos ou fracturas.

## Tipos
Existen varios tipos de artroplastias en función da articulación que se repara ou substitúe:
* Artroplastia de cadril.
* Artropalstia de xeonllo.
* Artroplastia de ombro ou glenohumeral.
* Artroplastia de nocello.
* Artroplastia dixital.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Artrodese
Estación de Bioloxía Mariña de Inhaca

A **Estación de Bioloxía Mariña**, ou polo seu nome en portugués **Estação de Biologia Marítima de Inhaca**, na illa de Inhaca, á entrada da baía de Maputo, no sur de Mozambique, é un centro de investigación da Universidade Eduardo Mondlane. 

### Historia 
Foi inaugurado en 1951 polo Instituto de Investigação Científica de Moçambique, para apoiar a investigación da Universidade de Witwatersrand en Suráfrica. 

### Situación 
A illa da Inhaca forma parte da Reserva Mariña Parcial da Ponta do Ouro. O complexo está situado preto dunha enseada na beira occidental da illa e está separado da praia por unha franxa de vexetación autóctona, só aberta en dous lugares para o acceso das persoas. Polo lado terrestre, a estación está protexida por unha duna duns 100 m de altura, sobre a cal está a casa do director da estación e un pequeno posto meteorolóxico.

### Estrutura 
A Estación está formada por un bloque con laboratorios, biblioteca e museo e outro con dous dormitorios separados por un conxunto de salas; as salas teñen capacidade para unhas 30 persoas cada unha e normalmente están ocupadas por estudantes de cada sexo, que se desprazan até alí para realizar traballos de campo. As aulas están reservadas para o profesorado.

#### Museu 
A Estación de Bioloxía Mariña, cuxo museo -que reflicte as actividades de investigación que alí se desenvolven- non só conta cunha enorme colección de organismos mariños, senón tamén de ecosistemas terrestres.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Estación de Bioloxía Mariña
Universidade Eduardo Mondlane

A **Universidade Eduardo Mondlane** é o centro de ensino superior máis antigo de Mozambique. 

## Historia 
### Séculos XVIII e XIX 
Os precursores da Universidade remóntanse á época colonial. A Facultade de Medicina da Universidade Eduardo Mondlane (FMUEM) como sucesora da Aula de Anatomía Lourenço Marques, creada pola Carta Patente de D. María I, o 24 de abril de 1789, baixo o coidado do Físico, Mór de Moçambique João Domingues Toscano, a creación deste curso como fito na instalación da educación superior en territorio mozambicano, convertendo a FMUEM na institución orgánica máis antiga da UEM.

A institución seguiu funcionando, de forma intermitente, até o 11 de decembro de 1851 (ano no que xa levaba o nome de Escola Médico-Cirúrgica de Lourenço Marques), cando, a través dun informe ministerial, o goberno recoñeceu o valor da iniciativa, sinalando as dificultades e deficiencias, distinguiu a Facultade de Medicina de Goa como a única que obtivera resultados aceptables e, finalmente, en lugar de propoñer solucións, o decreto que pechaba ese documento extinguiu algunhas destas escolas e entre elas a de Lourenço Marques. Así rematou unha experiencia que durou máis de sesenta anos.

### Séculos XX e XXI 
Coa chegada dos movementos de descolonización, a partir de 1960, o Estado Novo decidiu, entre outras cousas, retomar a educación universitaria (servindo de contrarresposta de carácter social), institucionalizándoa en Mozambique, o 21 de agosto de 1962, polo Decreto-Lei núm. 44530, creando o *Colégio de Estudos Gerais de Moçambique*, integrado na Universidade Portuguesa (neste caso, baixo a supervisión da Universidade de Coímbra). O primeiro reitor da EGUM foi o doutor en física José Veiga Simão. 

En 1968 a escola foi elevada á categoría de universidade polo Decreto-Lei 48790. Durante moito tempo foi a única universidade do país.

#### Cambio de nome 
Despois das loitas pola independencia, a universidade, que durante algún tempo foi chamada Universidade Lourenço Marques (Lourenço Marques era o nome usado pola administración colonial portuguesa para denominar a capital, hoxe Maputo) foi rebautizada en honor ao heroe da independencia e líder do FRELIMO Eduardo Mondlane.

### Centros asociados 
A Estación de Bioloxía Marítima de Inhaca depende da universidade e do Instituto de Investigação Científica de Moçambique e colabora coa Universidade de Witwatersrand en Suráfrica. 

## Estudantes 
En 2012, a universidade tiña 27&nbsp;000 estudantes e en poucos anos aumentou até 36 000 estudantes, ademais duns 3300 estudantes de posgraduado.

## Notas 
## Véxase tamén
Amphiarius

***Amphiarius*** é un xénero de peixes actinopterixios da orde dos siluriformes, familia dos aríidos e subfamilia dos ariinos.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 2007 polos ictiólogos  brasileiros Alexandre Pires Marceniuk e Naércio Aquino de Menezes, no seu traballo:
:Marceniuk, A. P. & Menezes, N. A. (2007): "Systematics of the family Ariidae (Ostariophysi, Siluriformes), with a redefinition of the genera". *Zootaxa* **1416**: 1–126.

### Etimoloxía 
O nome científico *Amphiarius* está formado pola unión dos elementos *Amphi*- e -*arius*. O primeiro deriva do grego antigo ἀμφί *amphí* ("ambos") referíndose á aparición das especies incluídas no xénero tanto en augas doces como mariñas, e o segundo é *Arius*, o xénero tipo tanto da familia como da subfamilia.

### Especies 
O xénero comprende soamente dúas especies: 
* *Amphiarius phrygiatus* (Valenciennes, 1840)
* *Amphiarius rugispinis* (Valenciennes, 1840)

### Nota taxonómica 
*Amphiarius phrygiatus* e *A. rugispinis* foron descritos orixinalmente por Achille Valenciennes en 1840 como especies de *Arius*, no que foron situados tradicionalmente. Tamén foron clasificados dentro do xénero *Notarius*. Desde entón, recoñeceuse que estas dúas especies forman unha agrupación natural e monofilética e suxeriuse que representaban un novo xénero sen describir. O xénero *Amphiarius* foi finalmente erixido para estas dúas especies en 2007.

## Distribución 
As dúas especies distribúense en augas mariñas, salobres e doces da costa occidental do océano Atlántico, no norte e no leste de América do Sur.

## Características 
As especies de *Amphiarius* distínguense de todas as outras da familia pola presenza de placas dentarias accesorias que son de pequenas a moderadas, aproximadamente arredondadas e situadas lateralmente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nelson, J. S. (2006): *Fishes of the World* (4ª ed.) Hoboken, Nova Jersey: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-0-4712-5031-9.

### Outros artigos 
* Siluriformes
* Aríidos
Río Viñao

O **río Viñao** é un afluente do río Avia pola marxe esquerda. Ten todo o seu percorrido na provincia de Ourense, percorrendo os concellos do Irixo e Boborás. Nace cerca do alto da Gándara no Irixo e ten unha lonxitude total de 27 km, e a súa conca cobre uns 139 km² de superficie. Recolle as augas de múltiples regatos e finalmente desemboca no río Avia á altura de Salón, Albarellos.

[miniatura|esquerda|Río Viñao e ponte de [Brués, Boborás|Brués (Boborás).]]
No ano 2001 cinco persoas morreron nun accidente de tráfico ao precipitarse un autobús ao río dende unha altura de 35 metros.

## Notas