Operón

miniatura|350px|dereita|Esquema das partes dun operón típico.
En xenética, un **operón** é unha unidade funcional do ADN xenómico bacteriano ou máis raramente eucariótico ou vírico, que contén un grupo de xenes e rexións reguladoras, que están baixo o control dun só sinal regulador ou promotor. Os xenes do operón son transcritos xuntos a ARNm e despois poden ser traducidos xuntos no citoplasma ou sofren primeiro un trans-splicing para crear ARNm monocistrónicos que se traducen por separado, é dicir, fórmanse varias moléculas de ARNm a partir do ARNm inicial grande, as cales codifican cada unha un só produto xénico (proteína). O resultado disto é que os xenes que contén o operón se expresan xuntos ou non se expresan en absoluto. Deben ser *cotranscritos* ou *corregulados* varios xenes para definir un operón.

Inicialmente pensábase que os operóns existían só nos procariotas, pero despois atopáronse algúns en eucariotas e virus. Desdo o descubrimento dos primeiros operóns en eucariotas a principios da década de 1990, acumuláronse máis evidencias que indican que os operóns son máis comúns do que previamente se pensaba. En xeral, a expresión dos operóns procarióticos orixina a formación dun ARNm policistrónico, mentres que nos operóns eucariotas fórmanse ARNm policistrónicos ou monocistrónicos procedentes da clivaxe de transcritos iniciais policistrónicos, segundo os casos Por exemplo, os fagos T7 teñen dous operóns, o primeiro codifica varios produtos incluíndo unha ARN polimerase T7 especial, que pode unirse e transcribir o segundo operón, o cal contén un xene de lise, que se cre causa que a célula hóspede estoupe.

Un operón contén un ou máis xenes estruturais, que se transcriben xeralmente como un ARNm policistrónico (unha soa molécula de ARNm que codifica máis dunha proteína). Con todo, a definición de operón non require que o ARNm sexa necesariamente policistrónico, aínda que isto sexa o máis común. Augas arriba dos xenes estruturais encóntrase unha secuencia promotora, que proporciona un sitio para que se una a ARN polimerase e inicie a transcrición. Preto do promotor hai unha sección do ADN denominada *operador*.

## Historia 
O termo "operón" foi proposto por primeira vez nun curto artigo publicado en 1960 pola Academia Francesa de Ciencias. Os reguladores dun determinado operón, como son os represores, correpresores, e activadores, non están necesariamente codificados polo operón ao cal regulan. A localización e condicións dos reguladores, promotores, operadores e secuencias de ADN estruturais poden determinar os efectos de mutacións comúns.

Os operóns están relacionados cos regulóns, estimulóns e modulóns; pero mentres que os operóns conteñen un conxunto de xenes regulados polo mesmo operador, os regulóns conteñen un conxunto de xenes que están regulados por unha soa proteína, e os estimulóns conteñen un conxunto de xenes regulados por un só estímulo celular. Segundo os seus autores o termo operón significa "operar".

## Estrutura xeral dun operón 
miniatura|300px|Operón *lac*. '''*1*: ARN polimerase, *2*: Represor, *3*: Promotor, *4*: Operador, *5*: Lactosa, *6*: lacZ, *7*: lacY, *8*: lacA.
** **Arriba**: O xene está esencialmente "apagado". Non hai lactosa para inhibir o represor, polo que este se une libremente ao operador, o cal impide que a ARN polimerase se una ao promotor e produza o ARNm do encima lactase.
**Abaixo'*: O xene está "encendido". A lactosa está presente e inhibe o represor, o que permite que a ARN polimerase se una ao promotor, e se expresen os xenes, e se poida formar o encima lactase. Finalmente, a lactase dixerirá toda a lactosa, ata que non haxa ningunha que se una ao represor, o cal desactivará de novo o xene.

Un operón consta de 3 compoñentes básicos no ADN:

* Promotor. ë unha secuencia de nucleótidos que permite que se transcriba un xene. O promotor é recoñecido por unha ARN polimerase, a cal despois inicia a transcrición. Na síntese de ARN, os promotores indican que xenes deberían usarse para a formación do ARNm, e, por extensión, controlan as proteínas que produce a célula.
* Operador. É un segmento de ADN ao que se une un regulador. Defíniuse clasicamente no operón *lac* como un segmento entre o promotor e os xenes do operón. Cando se une a el un represor, a proteína represora o que fai é empecer fisicamente á ARN polimerase para que esta non poida realizar a transcrición.
* Xenes estruturais. Son os xenes que son corregulados polo operón.

Ademais, poden conter un xene regulador. Este non sempre está incluído no operón, e consiste nun xene que se expresa constantemente, que codifica unha proteína represora. Este xene regulador non ten por que ser adxacente ou nin sequera próximo do operón.

## Regulación 
O control dun operón é un tipo de regulación xénica que permite aos organismos regular a expresión de varios xenes dependendo das condicións ambientais. A regulación dun operón pode ser negativa ou positiva por indución ou por represión. Este é un exemplo de modelo correpresible (represible negativo).

## Predición do número e organización de operóns 
O número e organización de operóns foi estudado máis intensamente en *E. coli*. Como resultado dos coñecementos adquiridos e dos coñecementos de xenómica, fixéronse predicións de operóns baseadas na secuencia xenómica dun organismo.

Un método de predición utiliza a distancia interxénica entre marcos de lectura como un preditor primario do número de operóns no xenoma. A separación simplemente cambia o marco e garante que a lectura é eficiente. Existen tramos máis longos onde os operóns empezan e acaban, a miúdo de ata 40–50 bases.

Un método alternativo para predicir operóns baséase en atopar *clusters* de xenes nos que a orde e orientación dos xenes está conservada en dous ou máis xenomas.

A predición de operóns é mesmo máis exacta se consideramos o tipo funcional de moléculas. As bacterias teñen agrupados os seus marcos de lectura en unidades, secuestrados pola súa coimplicación na formación de complexos proteicos, vías metabólicas comúns, ou compartición de substratos e transportadores. Así, unha predición exacta debería ter en conta todos estes datos, o cal é unha difícil tarefa.

O laboratorio de Pascale Cossart foi o primeiro que identificou experimentalmente todos os operóns dun microorganismo, *Listeria monocytogenes*. Os seus 517 operóns policistrónicos foron listados nun estudo de 2009 que describía os cambios globais na transcrición que tiñan lugar en *L. monocytogenes* baixo diferentes condicións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Caixa TATA
* Síntese de proteínas
* Código xenético
* Integrón
* Regulón
* Cistrón

### Ligazóns externas 
**Mycobacterium tuberculosis* H37Rv en Operon Browser 
* *The Operon Concept: F.Jacob & J.Monod-1961''