Martiño de Dumio

[miniatura|Representación de Martiño de Dumio nunha miniatura da *[Crónica Albeldense*, (ca. 976).Biblioteca do Mosteiro do Escorial.Á esquerda, pódese ler *Martinus episcopus bracarensis*.]]

San **Martiño de Dumio**, nado en Panonia (actual Hungría) contra 510 ou 520 e finado en Braga no 579 ou 580, tamén chamado **san Martiño Dumiense**, **san Martiño de Dume** ou **san Martiño de Braga**, foi un relixioso cristián do século VI.

Está considerado como o apóstolo dos suevos, responsable maior da súa conversión do arianismo ao catolicismo. A súa obra eclesiástica e literaria, presentando un cristianismo adaptado aos diferentes grupos de poboación; a súa preocupación por transmitir valores procedentes da Antigüidade clásica; a predicación dun cristianismo ortodoxo nos tempos de herexía e as súas relacións cos reis suevos, anuncian o ideal episcopal de Leandro e Isidoro de Sevilla.

Foi bispo de Dumio e de Braga.

## Traxectoria 
[miniatura|180px|Estatua de Martiño de Dumio en [Braga, Portugal.]]

Membro dunha importante familia romana da antiga provincia de Panonia (actual Hungría), ingresa pronto no clero e moi novo trasládase a Palestina a visitar os Santos Lugares. Alí reside durante varios anos e entra en contacto co florecente movemento monástico que se desenvolve nas montañas de Xudea.

### Gallaecia 
Sen coñecerse exactamente a razón, talvez por tratarse *Gallaecia* dun reino cristián independente de Roma pero fóra do catolicismo, decide trasladarse ao Reino dos suevos —ao que en principio se refire como *Finis Terrae*—, cuxa clase dirixente era en gran parte ariana.
 
Na súa viaxe pasa algún tempo nas Galias e chega á Gallaecia arredor do 550. Entón a antiga cidade romana de Bracara Augusta, capital da provincia romana de Gallaecia, convértese na capital do Reino suevo.

### Mosteiro de Dume 
En Gallaecia traballa varios anos como presbítero e como monxe. Funda un mosteiro en Dumio, preto de *Bracara Augusta* (a actual Braga, en Portugal), a capital do reino, xunto á igrexa que o rei suevo Carriarico dedicara a san Martiño de Tours, tras a súa conversión ao catolicismo.

Pronto o mosteiro de Dumio convértese no principal centro de difusión de cultura e espiritualidade cristiá de orixe oriental no norte da Península Ibérica, xa que os seus monxes tiñan encomendada a copia de códices, moitos posibelmente traídos polo mesmo Martiño de Oriente.

Pouco tempo máis tarde, Lucrecio, bispo de Braga, crea a diocese de Dumio en torno ao novo mosteiro, e consagra a Martiño como o seu primeiro bispo contra o 556.

Amais de batallador pola ortodoxia contra os arianos, foi tamén un fecundo escritor. Entre as principais obras, están os *Escritos canónicos e litúrxicos*. Traduciu os *Pensamentos dos padres exipcios*.

Martiño de Dumio é unha figura de capital importancia para a historia da cultura e lingua tanto galega como portuguesa. De feito, considerando indigno de bos cristiáns que se continuase a chamar os días da semana segundo os nomes latinos pagáns de *Lunae dies, Martis dies, Mercurii dies, Jovis dies, Veneris dies, Saturni dies e Solis dies*, foi o primeiro en usar a terminoloxía eclesiástica para os designar (*Feria secunda, Feria tertia, Feria quarta, Feria quinta, Feria sexta, Sabbatum, Dominica Dies*), de onde proveñen os nomes dos días actuais en lingua portuguesa e aínda presente nalgunhas falas galegas: (segunda-feira, terça/terceira/terza-feira, quarta/corta-feira, quinta-feira, sexta-feira, sábado e domingo), caso único entre as linguas neolatinas, dado ter sido a única en substituír enteiramente a terminoloxía pagá pola cristiá. É unha clara proba da forte acción desenvolvida por Martiño e os seus sucesores na eliminación de formas pagás. Tentouno tamén cos nomes dos planetas, ámbito onde non logrou o mesmo éxito e por iso aínda hoxe se denominan polos seus nomes clásicos e pagáns.

Foi sepultado na basílica de San Martiño de Dume. Para si mesmo compuxera o seguinte epitafio:

A súa festa celébrase o 20 de marzo, porque en tal data (equinoccio de primavera) quería situar Martiño o aninovo (realmente, el falou do 25 de marzo):

## Labor político 
miniatura|O rei Teodomiro cos bispos Lucrecio, André e Martiño.
Chega a Galicia no ano 550, e convértese o máximo impulsor do esplendor cultural e político do Reino suevo. Moi próximo ao rei suevo Teodomiro, anímao ao goberno do reino apoiándose na xerarquía eclesiástica galaica e logra que abxure do arianismo e se bautice como católico en 560, atraendo con el á maior parte da poboación do reino.

Os concilios de Braga son a máxima expresión desa concepción do goberno, que busca a lexitimidade no apoio da Igrexa galaico-romana. Tratábase dunha actitude de reafirmación política fronte ao arianismo do Reino visigodo hispano.

### I Concilio de Braga 
Presidiu o primeiro Concilio de Braga, convocado polo papa Xoán III para poñer fin á querela suscitada pola doutrina prisciliana, que se celebra no ano 561 (ou 563). Martiño contribúe á condena doutrinal e moral do priscilianismo:

### II Concilio de Braga 
[miniatura|180px|O rei [Miro de Galicia con Martiño de Braga.]]
En xuño do ano 572 preside o segundo Concilio de Braga no que os bispos da *Gallaecia* en presenza do rei suevo Miro establecen as liñas de actuación misional e de práctica litúrxica e moral desta igrexa particular. Mandou engadir ás *Actas* deste concilio unha recompilación metódica de oitenta e catro canons tomados dos sínodos dos Padres orientais da Igrexa, postos en orde e reunidos polo mesmo bispo Martiño.

Cabe marcar tanto as semellanzas como as diferenzas entre os pequenos catecismos morais que escribe Martiño dirixidos ao rei suevo Miro, coas súas Etimoloxías, a enorme enciclopedia de Isidoro destinada a mellorar a cultura das elites laicas e eclesiásticas do reino, procurándolles unha especie de manual enciclopédico cómodo.

Martiño, no seu modelo de sermón *para corrxir os rústicos* dos campos galegos, busca unha linguaxe simplificada, para uso dun público inculto, que Isidoro empregaría, ao contrario do seu irmán máis vello Leandro, o ano 589 na sesión de clausura do III Concilio de Toledo, pomposa peza destinada a seducir e fascinar a corte e non para proporcionar unha formación relixiosa elemental a un auditorio corrente.

## Iconografía 
Represéntase nun retablo de San Martiño Pinario cortando un piñeiro con ídolos pagáns, en alusión ó seu propósito de erradicar en Galicia o culto pagán ás árbores, ríos e pedras.

## Obras 
[miniatura|300px|Túmulo de san Martiño de Dume, en [Braga.]]

* *Pro Repellenda Iactantia* (A favor de rexeitar a vanagloria)
* *Item de superbia* (Acerca da soberba)
* *Exhortatio humilitatis* (Exortación da humildade)
* *Sententiae Patrum Aegyptiorum* (Sentenzas dos Padres Exipcios)
* *De ira* (Da Ira)
* *De correctione rusticorum* (Da Corrección dos rústicos)
* *Formula vitae honestae* (*Como levar unha vida honesta*)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barlow, C. W. (1950): *Martiní Bracarensís Opera Omnia*. New Haven: Yale Uníversíty Press. 
* Costa, Avelino de Jesus (1950): *S. Martinho de Dume, (XIV Centenário da sua chegada à Península)*. Braga: Ed. Cenáculo.
* Ferro Ruibal, X. (Dir.) *et al*(1992): *Diccionario dos nomes galegos*. Vigo: Ir Indo.
* Fontaine, Jacques (2002): *Isidoro de Sevilla. Génesis y originalidad de la cultura hispánica en los tiempos de los visigodos*. Ediciones Encuentro. ISBN 978-84-7490-653-0.
* López Carreira, Anselmo (1996): *Martiño de Dumio: a creación dun reino*. Vigo: Edicións do Cumio. ISBN 84-8289-044-1
* Soares, Luís Ribeiro (1997): *A linhagem cultural de S. Martinho de Dume* Lisboa: Imprensa Nacional - Casa da Moeda.