open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Napszállta

***Napszállta*** é un filme húngaro de 2018 dirixido por László Nemes e escrito por Nemes, Clara Royer e Matthieu Taponier. Está ambientado no Budapest antes da primeira guerra mundial, e está protagonizado por Juli Jakab e Vlad Ivanov. Estreouse na 75ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia e tamén se proxectou no Festival Internacional de Cinema de Toronto de 2018. Foi escollido como candidato de Hungría para o Óscar ó mellor filme internacional na 91ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Juli Jakab como Írisz Leiter
* Vlad Ivanov como Oszkár Brill
* Evelin Dobos como Zelma
* Marcin Czarnik como Sándor
* Levente Molnár como Gaspar
* Julia Jakubowska como condesa Rédey
* Christian Harting como Otto von König
* Mihály Kormos como coidador
* Sándor Zsótér como doutor Herz
* Dorottya Moldován como Lili
* Judit Bárdos como Szeréna
* Susanne Wuest como a princesa
* Tom Pilath como o príncipe
* Enrique Keil como home co monóculo
* Balázs Czukor como Nulla
*Zsolt Nagy como Szilágyi
* Péter Fancsikai como Robert
* Áron Öze como home do xubileu
* Uwe Lauer como o coronel
* Urs Rechn como Ismael
* István Pion como chofer de Otto von König
* Björn Freiberg como home de branco

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Hungría propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 91ª edición dos Óscar
Eloy Pérez

**Eloy Pérez Sindín**, nado en Monterroso en 1971, é un enxeñeiro agrícola e político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
Enxeñeiro agrícola e asesor. Nas eleccións municipais de 2019 encabezou a candidatura do PPdeG en Monterroso e foi elixido concelleiro. Logo da renuncia á alcaldía e o abandono do concello polo alcalde Antonio Gato en xullo de 2020, foi elixida alcaldesa a independente Rocío Seijas o 29 de xullo co apoio dos edís do PPdeG, polo que pasou a se-lo primeiro tenente de alcalde. Nas municipais de 2023 volveu encabeza-la candidatura do PPdeG, e foi elixido alcalde ó se-la forza máis votada, con tan só 8 votos de vantaxe sobre o PSdeG e 3 concelleiros de 11.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Monterroso

### Ligazóns externas 
* "Temos que traballar para impulsar Monterroso como o municipio máis puxante da comarca da Ulloa"
O Cagaxol, Pontecesures, Pontecesures

**O Caxagol** é un lugar da parroquia de Pontecesures no concello pontevedrés de Pontecesures, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 12 habitantes (8 homes e 4 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pontecesures 
### Parroquias de Pontecesures 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontecesures
Mark Haddon

**Mark Haddon**, nado en Northampton, Northamptonshire, Reino Unido, o  28 de outubro de 1962, é un escritor, ilustrador e pintor inglés.

Escribiu numerosos libros infantís e contos para nenos que ilustrou el mesmo, e unha colección de poemas. Tamén participou na creación de guións para series de televisión e películas. Traballou durante un tempo con persoas con limitacións físicas e intelectuais, o que lle axudou a crear a súa primeira novela *O curioso incidente do can á medianoite*, publicada en lingua galega por Rinoceronte Editora en 2008. 

## Traxectoria 
### Formación 
Estudou literatura inglesa no Merton College de Oxford, rematando os seus estudos na Universidade de Edimburgo. 

### Actividade profesional, alén de escritor 
Ensina literatura creativa na Universidade de Oxford e na Fundación Arvon, e dedícase á pintura abstracta. 

Durante un tempo, Haddon traballou con persoas con discapacidade física e intelectual, feito que lle valeu a interpretación do personaxe principal na súa primeira novela destinada ao lector adulto.

### Vida persoal 
Haddon é vexetariano. Descríbese a si mesmo como un "ateo de liña dura."

Haddon vive en Oxford coa súa muller Sos Eltis, membro do Brasenose College de Oxford, e os seus dous fillos.

### Poesía 
* *The Talking Horse and the Sad Girl and the Village Under the Sea*

### Teatro 
* *Polar Bears* (2010)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
Constance Ortmayer

**Constance Ortmayer**, nada en Nova York o 19 de xullo de 1902 e finada en Morristown, Tennessee, o 15 de maio de 1988, foi unha escultora e deseñadora de moedas estadounidense.

## Traxectoria 
Constance Ortmayer naceu en 1902 en Nova York, filla de Mildred Cerny e do litógrafo Rudolph Joseph Ortmayer. Cursou o seu ensino secundario na *New York High School* entre 1914 e 1916. Descubriu o seu talento artístico na escola de verán *Bryn Mawr* e posteriormente formouse en escultura na súa cidade natal. en cuxa Escola Superior de Arte estudou entre 1930 e 1932, para acadar un mestrado en Belas Artes, contando entre os seus mestres os escultores Franz Plunder e Josef Müllner.

Entre outras entidades eruditas e artísticas, Ortmayer formou parte da *National Sculpture Society*, do *Florida Artist Group*, da *Florida Federation of Art* e da *Orlando Ceramic Society.*  Tamén é salientable a súa escultura *The Spirit of the Theatre*, para o teatro *Anne Russell* do *Rollins College*. mais finalmente foi aprobado pola Casa da Moeda dos Estados Unidos, cunha representación do músico Stephen Foster no anverso e unha alegoría feminina da música, tanguendo unha lira, no reverso.

Ademais, Ortmayer creou unha medalla para a Academia de Ciencias de Florida e numerosos premios para o *Rollins College*, como as medallas Hamilton Holt, William Fremont Blackman, George Morgan Ward, Roy E. Crummer e *Jubilee*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Price Davis, A.; Emerson, J.S. (2015). *New Deal Art in Alabama*. McFarland & Co., Jefferson. Páxina 163. ISBN 978-0-7864-9829-1
* Smith, P. (2012). "". En *American Numismatic Biographies*. Páxina 319.
* Starck, J. (2010). "Cincinnati Music Center Coin Designer Has Varied Career". En *Coin World*. 29 de marzo. Páxinas 56, 58, 80.
Cara, Bora, Pontevedra

**Cara** é un lugar da parroquia de Bora no concello de Pontevedra, na provincia de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 30 habitantes (14 homes e 16 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Bora 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Cynthia Solomon

**Cynthia Solomon**, nada en Somerville (Massachusetts) en 1938, é unha científica computacional estadounidense.

## Traxectoria
Doutora en pedagoxía pola Universidade Harvard e divulgadora científica especialista en intelixencia artificial, coñecida sobre todo polas súas aportacións en intelixencia artificial e por popularizar a programación informática para nenos e nenas. En particular, é unha das cocreadoras do primeiro linguaxe de programación educativo, a linguaxe de programación Logo.

## Notas
O Casal de Rei, Campañó, Pontevedra

**O Casal de Rei** é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña, xunto coa veciña localidade do Ribeiro, 198 habitantes (101 homes e 97 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Campañó 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Sancovade

Como topónimo **Sancovade** pode referirse a:

;En Galiza
***Sancovade**, parroquia do concello de Vilalba;
***Sancovade**, lugar da parroquia de Formigueiros, no concello de Samos.
Covade

**San Covade**, (en ) nado en Scillium, actual Tunisia en 269 e finado en Sant Cugat del Vallès en 304, foi un mártir cristián que morreu en *Castrum Octavianum*, lugar do actual mosteiro de Sant Cugat. É venerado como santo polo catolicismo.

O seu día festivo é o 25 de xullo, mais nalgunhas zonas é celebrado o 27 de xullo para evitar conflito co importante día de Santiago, o patrón de Galicia. O seu nome podería ter orixe no fenicio, co significado "ao que lle gusta andar de brincadeira".

## Traxectoria 
Segundo a tradición, entre lendas fiables e piadosas, naceu no norte de África, na cidade de Scillium preto de Cartago, onde historicamente houbo antes do século IV unha gran vitalidade cristiá. Outras hipóteses citan *Cillium*, na actual Tunisia como lugar de orixe.

Contra finais do século III viaxou a Hispania en compaña de San Fiz, amigo, irmán ou familiar seu, o cal se afincou en Xirona, onde tamén sufriu martirio.

Covade foi perseguido polo gobernador romano en tempos de Diocleciano por mor da súa fe, e sufriu toda clase de tormentos, mais conseguiu soportalos todos. Foi feito prisioneiro preto de Barcelona a oito millas romanas de camiño de Barcino a Egara (Terrasa). Finalmente foi degolado no ano 304.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Monestir de Sant Cugat.jpg|Mosteiro de Sant Cugat
Ficheiro:Carrelage.chapelle.Saint.Cucuphas.eglise.Saint.Denis.png|Deseños de baldosas cerámicas da capela de Saint-Cucuphas, Saint-Denis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arqueta de Sant Cugat
XXXVI edición dos Premios Goya

A **36ª edición dos Premios Goya**, entregados pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas de España, recoñeceu o mellor do cinema español en 2021 e tivo lugar no Palau de les Arts Reina Sofia de Valencia o 12 de febreiro de 2022, sendo a primeira vez en que se entregan os premios nesta cidade. As candidaturas para cada unha das categorías déronse a coñecer o 29 de novembro de 2021 polos actores Nathalie Poza e José Coronado, Esta foi a primeira vez na que se presentou un premio non competitivo como recoñecemento a persoeiros relevantes do cine internacional. Así, nesta edición se lle outorigou ese premio á actriz australiana Cate Blanchett, que lle foi entregado por Penélope Cruz e Pedro Almodóvar.

## Nomeamentos e premios das películas 
## Premios 
[miniatura|171x171px|[Fernando León de Aranoa, Goya 2022 á mellor dirección.]]
[miniatura|214x214px|[Javier Bardem, premio Goya 2022 á mellor interpretación masculina.]][miniatura|173x173px|[Blanca Portillo, premio Goya 2022 á mellor interpretación feminina.]]
[miniatura|209x209px|[Nora Navas, premio Goya 2022 á mellor interpretación fminia secundaria.]]
[miniatura|195x195px|[Urko Olazabal, premio Goya 2022 á mellor interpretación masculina secundaria.]]
[miniatura|240x240px|[Chechu Salgado, premio Goya 2022 ao mellor actor revelación.]]
[miniatura|225x225px|[María Cerezuela, premio Goya 2022 á mellor actriz revelación.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial dos Premios Goya 
* Información sobre os Premios Goya en RTVE.es 
* Cerimonia da entrega dos Premio Goya en RTVE play (vídeo) 
* Sitio oficial da Academia do Cine
Fausto Dopico

**Fausto Dopico Gutiérrez del Arroyo**, nado en Xixón en 1944 e finado en Santiago de Compostela o 31 de outubro de 2020, foi un economista e escritor galego.

## Traxectoria 
Nado en Xixón de pais galegos. Sendo estudante participou na creación do Frente de Liberación Popular (FLP) en Galicia (onde adoptou o nome de Unidade Socialista) e despois integróuse no PSdeG-PSOE. Licenciado en matemáticas e económicas. Foi profesor de Historia Económica na Universidade de Santiago de Compostela dende 1974. Doutor en Económicas coa tese *A Ilustración e a sociedade galega, a visión de Galicia dos economistas ilustrados* (1977), que foi a primeira tese lida en galego na USC. Catedrático de Historia e Institucións Económicas na USC dende 1992, mantivo relación con Ernest Lluch e colaborou con María Xosé Rodríguez Galdo no campo da historia agraria de Galicia. Foi vicepresidente da ADEH en 1996 e colaborou no campo da demografía histórica. Foi director en Galicia da Universidade Internacional Menéndez Pelayo, dirixiu a *Revista Galega de Economía* e colaborou en *Grial*, *Revista de Historia Económica* e *El Museo de Pontevedra*. Finou o o 31 de outubro de 2020.

## Obras 
* *A ilustración e a sociedade galega. A visión de Galicia dos economistas ilustrados*, 1978.
* *Crisis agrarias y crecimiento económico en Galicia en el siglo XIX*, 1981 (con María Xosé Rodríguez Galdo).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Obituario. Fausto Dopico, construyendo conocimiento y libertad.
Lunar Orbiter 2

**Lunar Orbiter 2** foi unha sonda espacial da NASA lanzada o 6 de novembro de 1966 mediante un foguete Atlas SLV-3 Agena D desde Cabo Cañaveral cara a Lúa.

## Características 
Lunar Orbiter 2 foi unha sonda do programa Lunar Orbiter para fotografar a maior parte da superficie lunar cunha resolución de ata 1 metro de cara a facilitar o camiño para as alunizaxes do proxecto Apollo. Tamén levaba a bordo medidores de intensidade da radiación e de impacto de micrometeoritos.

Lunar Orbiter 2 foi inxectada nunha órbita cislunar, chegando á Lúa tras 92,5 horas de viaxe. Colocouse nunha órbita elíptica case ecuatorial cun periapse inicial de 196 km (baixado ata os 49,7 km tras 33 órbitas) e un apoapse inicial de 1850 km, cunha inclinación de 11,8°.

A nave tomou 609 imaxes de alta resolución e 208 de media resolución, perdéndose seis imaxes debido ao fallo dun amplificador no último día de transmisións. Tamén recolleu datos sobre a radiación, rexistrando tres impactos de micrometeoritos. Tras cumprir a súa misión a nave foi estrelada contra a superficie da Lúa o 11 de outubro de 1967, usándose para probar técnicas de seguimento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Programa Lunar Orbiter
*Atlas SLV-3 Agena D
*Lunar Orbiter 1
*Lunar Orbiter 3
*Lunar Orbiter 4
*Lunar Orbiter 5
Lunar Orbiter 5

**Lunar Orbiter 5** foi unha sonda espacial da NASA lanzada o 1 de agosto de 1967 mediante un foguete Atlas SLV-3 Agena D desde Cabo Cañaveral cara a Lúa.

## Características 
Lunar Orbiter 5 foi unha sonda do programa Lunar Orbiter para fotografar partes do lado oculto da Lúa e facer un estudo xeral da mesma. Tamén levaba a bordo medidores de intensidade da radiación e de impacto de micrometeoritos e foi usada para probar a rede de seguimento e localización do proxecto Apollo.

Lunar Orbiter 5 foi inxectada nunha órbita cislunar o 5 de agosto de 1967, chegando á Lúa e colocándose nunha órbita elíptica cun periapse inicial de 194,5 km e un apoapse inicial de 6023 km, cunha inclinación de 85° e un período de 8 horas e 30 minutos.

A nave tomou fotografías entre o 6 e o 18 de agosto, transmitíndoas a terra ata o 27 de agosto. Tomou 633 imaxes de alta resolución e 211 de resolución media. A nave foi enviada a impactar contra a superficie lunar o 31 de xaneiro de 1968, usándose para probas de seguimento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Programa Lunar Orbiter
*Atlas SLV-3 Agena D
*Lunar Orbiter 1
*Lunar Orbiter 2
*Lunar Orbiter 3
*Lunar Orbiter 4
Men, Women & Children (filme)

***Men, Women & Children*** é un filme estadounidense de 2014 dirixido por Jason Reitman e coescrito con Erin Cressida Wilson. Baséase nunha novela homónima escrita por Chad Kultgen. Está protagonizada por Rosemarie DeWitt, Jennifer Garner, Judy Greer, Dean Norris, Adam Sandler, Ansel Elgort, Kaitlyn Dever e Timothée Chalamet.

Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Toronto o 6 de setembro de 2014. Estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 3 de outubro de 2014 a través de Paramount Pictures.

## Personaxes 
* Emma Thompson (*voz*) como a narradora
* Rosemarie DeWitt como Helen Truby
* Jennifer Garner como Patricia Beltmeyer
* Judy Greer como Donna Clint
* Dean Norris como Kent Mooney
* Adam Sandler como Don Truby
* Ansel Elgort como Tim Mooney
* Kaitlyn Dever como Brandy Beltmeyer
* J. K. Simmons como Mr. Doss
* David Denman como Jim Vance
* Jason Douglas como Ray Beltmeyer
* Shane Lynch como Angelique
* Dennis Haysbert como Secretluvur
* Phil LaMarr como Shrink
* Olivia Crocicchia como Hannah Clint
* Elena Kampouris como Allison Doss
* Travis Tope como Chris Truby
* Tina Parker como Mrs. Doss
* Will Peltz como Brandon Lender
* Kurt Krakowian como mestre
* Timothée Chalamet como Danny Vance  
* Katherine Hughes como Brooke Benton
* Intern AJ como xogador de fútbol (sen acreditar)

## Notas
Lunar Orbiter 4

**Lunar Orbiter 4** foi unha sonda espacial da NASA lanzada o 4 de maio de 1967 mediante un foguete Atlas SLV-3 Agena D desde Cabo Cañaveral cara a Lúa.

## Características 
Lunar Orbiter 4 foi unha sonda do programa Lunar Orbiter para fotografar a maior parte da superficie lunar cunha resolución de ata 1 metro de cara a facilitar o camiño para as alunizaxes do proxecto Apollo. Grazas a que as súas tres antecesoras completaron o obxectivo do programa, Lunar Orbiter 4 centrouse máis na fotografía científica. Tamén levaba a bordo medidores de intensidade da radiación e de impacto de micrometeoritos.

Lunar Orbiter 4 foi inxectada nunha órbita cislunar, chegando á Lúa e colocándose nunha órbita elíptica cun periapse inicial de 2706 km e un apoapse inicial de 6111 km, cunha inclinación de 85,5°.

O 11 de maio a porta térmica da cámara comezou a deixar de responder ben aos comandos para abrirse e pecharse, polo que decidiuse deixala aberta ante o risco de quedar pechada e bloquear a cámara, o que implicou manobras de control de actitude adicionais para manter a cámara alonxada da luz solar. A pesar diso o 13 de maio descubriuse que algo de luz solar estaba danando a película fotográfica e tomouse a decisión de pechar parcialmente a porta da cámara, para máis tarde atopar que a lente tiña condensación causada polas baixas temperaturas, sacando fotos lixeiramente borrosas. O 20 de maio o mecanismo de avance da película comezou a mostrar problemas, polo que a parouse de tomar fotos o 26 de maio. Finalmente tomáronse 419 imaxes de alta resolución e 127 de resolución media, cubrindo o 99% da superficie do lado próximo da Lúa cunha resolución de 58 e 134 m respectivamente. O contacto coa nave perdeuse o 17 de xullo de 1967. Debido ao decaemento natural da órbita calcúlase que impactou contra a superficie antes do 31 de outubro de 1967.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Programa Lunar Orbiter
*Atlas SLV-3 Agena D
*Lunar Orbiter 1
*Lunar Orbiter 2
*Lunar Orbiter 3
*Lunar Orbiter 5
Patrimonio da Humanidade en Laos

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Laos**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Laos ratificou a convención o 20 de marzo de 1987, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.

No ano 2022, Laos tiña tres sitios Patrimonio da Humanidade. A vila de Luang Prabang foi incluída en 1995, Vat Phou en 2001 e a chaira dos xerros en 2019.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Laos
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
2024

**2024** (**MMXXIV**) é un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en luns. É un ano bisesto, vixésimo cuarto ano do século XXI e do terceiro milenio.

## Acontecementos 
[miniatura|300px|Efectos da DINA en [Catarroja.]]
### Xaneiro 
* Recollida dos gránulos trala vertedura de granulado de plástico na costa de Galicia.

### Febreiro 
* 18 de febreiro, celébranse as eleccións ao Parlamento de Galicia.

### Maio 
* 30 de maio, un xurado declara ao expresidente dos USA, Donald Trump, culpable de tódolos cargos no Caso Stormy Daniels.

### Outubro 
* 29 de outubro, unha DINA provoca graves danos na provincia de Valencia e outras zonas próximas, causando máis de duascentas vítimas mortais.

## Mortes 
*Artigo principal:* Finados en 2024.

### Xaneiro 
* 7 de xaneiro, Franz Beckenbauer, xogador e adestrador alemán.
* 8 de xaneiro, Ventura Pons, director de cinema, guionista e produtor catalá.

### Febreiro 
* 13 de febreiro, Xesús Mato, crego e musicólogo galego.

### Abril 
* 30 de abril, Paul Auster, escritor estadounidense.

### Maio 
* 1 de maio, Victoria Prego, periodista española.

### Xuño 
* 24 de xuño, José María Caneda, 77 anos, empresario.

### Xullo 
* 31 de xullo, Ismail Haniyeh, líder de Hamas.

### Novembro 
* 11 de novembro, Frank Auerbach, pintor alemán e británico.

### Decembro 
* 20 de decembro, Henrique Harguindey, escritor e tradutor galego.
* 29 de decembro, Jimmy Carter, político demócrata, expresidente dos Estados Unidos (n. 1924).

## Día das letras galegas dedicado a: 
miniatura|150px|Luisa Villalta
* Luísa Villalta

## Festas e celebracións 
* Abetouro, elixida como *ave do ano 2024* pola SEO/BirdLife.
* Ano Internacional dos Camélidos (declarado polas Nacións Unidas baixo o lema "*Heroes dos desertos e as alturas*").

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Finados en 2024
* Historia ano a ano
Tupolev Tu-114

O **Tupolev Tu-114 Rossiya** (ruso: Tyполев Тy-114 Poccия; designación OTAN **Cleat**) é un gran avión turbohélice de pasaxeiros de longo alcance deseñado por Tupolev e construído na Unión Soviética a partir de maio de 1955. O aparello foi o avión de pasaxeiros máis grande e rápido da época, e tamén tiña o maior alcance, con 10 900 km. Ostenta o título oficial de avión de hélice máis rápido dende 1960.

Grazas á súa á en frecha e ao deseño dos seus motores, o Tu-114 era capaz de voar a velocidades típicas de reactores modernos, acadando unha velocidade máxima duns 880 km/h. Aínda que era capaz de acomodar a 224 pasaxeiros, a configuración máis común con Aeroflot era a de 170 pasaxeiros con camas e un comedor.

O Tu-114 trannsportou a máis de 6 millóns de pasaxeiros antes de ser substituído polo reactor Ilyushin Il-62. Fabricáronse un total de 32 unidades na factoría de Kuibyshev (Nº 18).

## Notas
Piñeiro, Campañó, Pontevedra

**Piñeiro** é un lugar da parroquia de Campañó, no concello de Pontevedra, na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2022 tiña 45 habitantes (20 homes e 25 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Campañó 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Década de 2030

A **década de 2030** é a década que abrangue o período entre o 1 de xaneiro de 2030 até o 31 de decembro de 2039.
Alisma plantago-aquatica

A ***Alisma plantago-aquatica*** é unha especie de planta acuática pertencente á familia da alismatáceas.
miniatura|*Alisma plantago-aquatica*.
miniatura|Ilustración.

## Descrición 
É unha planta herbácea perenne que alcanza 10-100 cm de lonxitude cunha raíz fibrosa e bulbosa con varias follas basais de 15-30 cm de lonxitude formando unha roseta, estas son oblongas ou lanceoladas, subcordadas na base con peciolos longos e acanalados parecidos aos do xénero Plantago. O talo floral é triangular e alcanza un metro de altura, xorden directamente da raíz e terminan nunha inflorescencia con pequenas e numerosas flores brancas ou rosadas que se dispoñen nunha panícula piramidal laxa, formando aneis ou feixes ao redor do talo. A corola ten tres pétalos e o cáliz tres sépalos. O froito é un aquenio cunha semente.

## Distribución
É nativa do Hemisferio Norte, en Europa, Asia e Norteamérica. 

## Hábitat
Medra en lugares húmidos e pantanosos, beiras dos ríos, pozas e encoros.

## Etimoloxía 
A palabra *alisma* dise provén do celta e significa "auga", en referencia ao seu hábitat onde crece. Os primeiros botánicos nomeárona *plantago* pola semellanza das súas follas.

## Taxonomía 
*Alisma plantago-aquatica* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum* 1: 342. 1753.

; Sinonimia
:

## Notas
Baldellia alpestris

***Baldellia alpestris*** é unha das tres especies de plantas do xénero *Baldellia*. Herba adaptada aos medios moi húmidos ou acuáticos, hidrófitas.  

## Descrición 
Pequena herba perenne de até 20 cm de altura. Decumbente, cos talos e follas prostrados ou tendidos. Tuberobulbo na base que está rodeado polas vaíñas das fibrosas follas vellas. Este tuberobulbo dará lugar a novas rosetas de follas nos anos sucesivos, con brotes que saen desde a base do talo, pseudoestolóns,  enraizante polos nós das inflorescencias onde, ao final, desenvolvésense novas plantas fillas.

A diferenza dos das outras dúas especies do xénero que teñen todas o limbo agudo a *B. alpestris* ten o limbo das follas obtuso e contraidas no peciolo.
Inflorescencia decumbente, cunhaff ou dúas flores todas con pequeno rabo na flor (pediceladas), con varias follas e raíces nos nós. Sépalos de 3 mm, cuculados (semellante a unha capucha), con nervios paralelos rosados. Pétalos ovados brancos ou branco-rosados e denticulados, amarelos na base. Froito en aquenios con costelas non moi marcadas a diferenza das outras dúas especies. Sementes en forma de pera e rematadas en punta (apiculadas) de cor parda de entre 1 e 1,5 mm.

## Distribución e hábitat 
miniatura|200x200px|*Baldellia alpestris* Estimación da distribución do endemismo peninsular.
Habita augas remansadas pouco profundas e visiblemente eutróficas, estanques, lagoas, fontes, arroios, turbeiras; dende o nivel do mar até os 2000 m s. n. m. Trátase dun endemismo que se atopa distribuído pola zona noroeste da Península Ibérica. Incluído desde o ano 2007 dentro da categoría de especie vulnerable en varias comunidades autónomas de España.

### Número de cromosomas 
2n = 18 

## Sinonimia 
*Baldellia alpestris* (Coss.) M. Laínz en Bol. Inst. Estud. Asturianos, Supl. Ci. 5: 41 (1962)

* *Alisma alpestre* var. *grandiflorum* Merino 
* *Alisma alpestre* Coss. en Bull. Soc. Bot. France 11: 333 (1864)Basónimo
* *Baldellia alpestris* subsp. *alpestris* (Coss.) M. Laínz 
* *Echinodorus alpestris* (Coss.) Micheli 

## Notas
Big data

miniatura|Infografía que mostra o crecemento dos datos desde unha única fonte cara ao '***big data***', e o volume, a velocidade e a variedade asociados a el.

***Big data*** é un termo usado para determinados sistemas de bases de datos. Utilízase para unha serie de tecnoloxías que axudan a organizar, recoller e analizar datos. En galego tamén se emprega o termo **base de datos a grande escala**. 

Aplícanse polo menos algunhas das seguintes características:

* Hai cantidades enormes de datos

* Os datos cambian con moita frecuencia

* É difícil estruturar os datos para que se poidan usar facilmente

## Uso 
Os big data utilízanse para analisar diferentes temas. A través da análise pódese obter nova información. As cantidades máis grandes de datos facilitan atopar información fiable. Utilízase en moitas áreas diferentes, como goberno, saúde, seguros, medios de comunicación, publicidade e tecnoloxía da información.

## Orixe 
Os datos recóllense entre outras cousas a través de:

* Vixilancia
* O uso de tarxetas de crédito
* Comunicación electrónica (por exemplo, correo electrónico e teléfonos intelixentes)
* Internet e redes sociais (por exemplo, usando a busca en Google Search ou ao visitar Facebook)
* Internet das cousas (obxectos que poden conectarse a Internet, por exemplo Amazon Alexa)
* Gobernos e Autoridades públicas (por exemplo, datos fiscais, datos do censo)

## Crítica 
O *big data* foi criticado por diferentes motivos. Unha crítica destacada é a crecente vixilancia para recoller datos, que ten lugar de moitas formas novas. Edward Snowden revelou como a Axencia Estadounidense de Seguridade Nacional (NSA) usa tecnoloxía dixital para espiar persoas de todo o mundo. Outras críticas destacadas é a privacidade dos datos, que trata sobre o risco de filtración de datos persoais sensibles porque non están o suficientemente protexidos.
[miniatura|[Amparo Alonso Betanzos|Amparo Alonso antes da súa participación no encontro Big Data Coruña de 2017]]
Unha crítica máis fundamental do *big data* é que só porque sexa máis grande, non é automaticamente mellor. A calidade dos datos aínda ten que ser controlada. Tamén se indica que a análise de datos só pode preguntar "que" está a pasar, pero non "por que" está a suceder. 

No eido académico galego, unha das maiores defensoras do emprego do big data é a catedrática Amparo Alonso Betanzos.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Análise de contido
* Datos
* Intelixencia artificial
* Programación 
* Privacidade
* Visualización dos datos
Xogo non cooperativo

[miniatura| O [Monopoly é un **xogo non cooperativo**.]]
Na teoría de xogos, un **xogo non cooperativo**  é un xogo no que os xogadores toman decisións de forma independente para o seu beneficio persoal, o que non impide que nalgúns casos esa toma de decisións poida favorecer a todos. sendo isto o que se busca nos xogos cooperativos.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Equilibrio de Nash 
* Xogo cooperativo
Cubo de Necker

O **cubo de** **Necker** é un cubo que proporciona unha imaxe interpretada polo cerebro como unha ilusión óptica  Foi publicado por primeira vez en 1832 polo cristalógrafo suízo Louis Albert Necker.
miniatura|Unha representación do cubo de Necker.

## Historia 
O cubo de Necker é unha figura ambigua nomeada en honor de L. A. Necker, que a publicou por primeira vez na revista *Philosophical Magazine* en 1832. Necker era un cristalógrafo e, nos seus estudos de cristais, observou a natureza ambigua da figura que hoxe leva o seu nome.

## Ilusión óptica 
O cubo de Necker é unha figura de liñas que pode ser interpretada de dúas formas distintas en tres dimensións. A primeira interpretación é a dun cubo coa esquina superior esquerda máis próxima ao observador, e a segunda é a dun cubo coa esquina inferior dereita máis próxima. Esta ambigüidade provoca un fenómeno de alternancia perceptiva ou multiestabilidade, onde a percepción do observador pode oscilar entre as dúas interpretacións.

## Bases perceptivas e psicolóxicas 
Estudos de psicoloxía e neurociencia demostraron que o cerebro humano busca constantemente patróns tridimensionais en imaxes bidimensionais, o que contribúe á ilusión óptica. Ademais, a interpretación que o cerebro fai do cubo pode verse afectada por pistas visuais previas, o ángulo de visión, e a orientación da figura. A través do estudo do cubo de Necker, os investigadores poden aprender máis sobre como funciona a percepción visual e como o cerebro interpreta a información visual.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Gestalt
* Ilusión óptica
* Multiestabilidade
* Obxecto imposíbel
* Pareidolia
* Perspectiva
* Perspectiva cabaleira
* Sensación

### Bibliografía 
* **Necker L. A.** (1832). "Observations on some remarkable optical phaenomena seen in Switzerland; and on an optical phaenomenon which occurs on viewing a figure of a crystal or geometrical solid". *The London and Edinburgh Philosophical Magazine and Journal of Science*. 1: 329–337.

* Gregory RL (1997). "Knowledge in perception and illusion". *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences.* 352 (1358): 1121–1128.

* Leopold DA, Logothetis NK (1999). "Multistable phenomena: changing views in perception". *Trends in Cognitive Sciences*. 3 (7): 254–264.
### Ligazóns externas 
* 
*
Héxira

A **Héxira** (en  ) foi a viaxe do profeta islámico Mahoma e os seus seguidores dende a Meca até Medina. O ano no que tivo lugar a Héxira tamén se identifica como a época dos calendarios Hijri Lunar (musulmán)  e Solar (persa); a súa data equivale ao 16 de xullo de 622 no calendario xuliano.   

## Terminoloxía 
A palabra árabe *hijra* significa "partida" ou "migración", entre outras definicións. Tamén foi transliterado como ***Hegira*** en latín medieval, un termo aínda en uso en linguas como o portugués, castelán ou inglés (onde son máis frecuentes *hijra* e *hijrah*). 

### Etimoloxía 
Hijrah é unha transliteración moderna do substantivo árabe  que significa partida, derivado do verbo  que significa "emigrar". O primeiro uso rexistrado da palabra, na forma da transliteración latina medieval de "Héxira", produciuse a finais do século XV,

## Historia 
A principios da predicación do islam por parte de Mahoma, os seus seguidores só incluían aos seus amigos e parentes próximos. Tras a difusión da súa relixión, Mahoma e a súa pequena facción de musulmáns enfrontáronse a varios desafíos, incluíndo un boicot ao clan de Mahoma, torturas, asasinatos e outras formas de persecución relixiosa por parte dos mecanos (habitantes da Meca). A finais da década morreu Abu Talib, tío de Mahoma, que o apoiaba entre os líderes da Meca. Finalmente, os líderes da Meca ordenaron o asasinato de Mahoma, que ía ser executado por 11 homes con espadas.

En maio de 622, despois de reunirse dúas veces con membros das tribos medinas de Aws e Khazraj en al-'Aqabah preto de Mina (hoxe en Arabia Saudita) Mahoma abandonou en segredo a súa casa na Meca para emigrar á cidade, xunto co seu amigo, o seu sogro e o seu sogro e compañeiro Abu Bakr. A chegada do profeta Mahoma a Medina foi moi ben recibida, o que provocou o cambio de nome da cidade de Yathrib a Al Madinah Al Munawwarah (en árabe: المدينة المنورة, romanizado: al-Madīnah al-Munawwarah, lit. 'A Cidade Iluminada', pronuncia hejazi: [almadiːna almʊnawːara]), comunmente simplificada como Madinah ou Medina (árabe: المدينة, romanizado: al-Madina, pronuncia hejazi: [almadiːna]; lit. 'A cidade').

## Referencias 
### Notas 
## Véxase tamén 
* Calendario musulmán
* Calendario persa
### Ligazóns externas 
* Incidente da cova 
* Artigo de IslamiCity.com sobre a Hégira
* Artigos, audios sobre a Hégira
Salvadur

O topónimo **Salvadur** pódese referir a:

;En Galiza
***Salvadur**, antigo nome da parroquia de Rozavales, no concello de Monforte de Lemos;
****Salvadur**, lugar de dita parroquia;
***Vilachá de Salvadur**, parroquia contigua á anterior do concello da Pobra do Brollón.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Eliseo Sastre del Blanco

**Eliseo Sastre del Blanco**, nado en Bilbao o 9 de novembro de 1903, foi un político español.

## Traxectoria 
miniatura|Monumento ao Sagrado Corazón de Xesús en Cuntis.
Fillo de Eliseo Sastre Pérez. Foi xefe de milicias de Falange Española Tradicionalista y de las JONS do Rosal  en 1940. Foi secretario do concello do Rosal dende 1942,  e despois do de Cuntis. Foi xefe provincial de Educación y Descanso en 1943, posto do que cesou en outubro de 1945. Foi comisario da Feira en Levante. Foi un dos promotores do Monumento ao Sagrado Corazón de Xesús de Cuntis. Foi nomeado delegado provincial sindical en Albacete en agosto de 1946. Despois foi delegado provincial de Sindicatos en Ciudad Real, Zaragoza, Málaga e Asturias. Foi procurador en Cortes en representación da organización sindical de 1949 a 1967. Foi Delegado de Asuntos Sociais de Guinea Española, posto do que cesou en 1966.

## Recoñecementos 
* A Junta Central de Recompensas concedeulle en 1946 a Aspa Roja, Ángulo Verde con barra verde e Ángulo de Plata con dúas barras de prata.
* Medalla ao Mérito no Traballo categoría de Prata de segunda clase, en 1955.

## Notas
Lange

O apelido **Lange** pode estar referido a:

* **David W. Lange** (1958-2023), numismático estadounidense;
* **Dorothea Lange** (1895-1965), fotoxornalista documental estadounidense;
* **Jessica Lange** (nada en 1949), actriz estadounidense;
* **Johan Lange** (1818-1898), científico dinamarqués;
Baldellia ranunculoides

***Baldellia ranunculoides*** é unha especie de planta da familia Alismataceae. Está moi relacionada co xénero *Echinodorus* e pode ser incluída neste xénero despois de recentes investigacións. 
miniatura|322x322px|Ilustración

## Distribución e hábitat 
Eurasiático e na rexión Mediterránea-occidental. En España atópase en Galicia, no Andévalo,  Barcelona, Castelló, Xirona, Illas Baleares, Tarragona e Valencia onde crece nos torrentes e pequenas balsas. No parque natural Los Alcornocales (Cádiz-Málaga), aparece na primavera sobre charcas estacionais.

## Descrición 
É unha herba acuática que vive enraizada nos sedimentos de lagoas e regatos, coas súas follas e inflorescencias aéreas. As follas son pecioladas, elípticas a lanceoladas ou lineais lanceoladas, e teñen unha lámina ovalada cunha base moi atenuada. As flores son hermafroditas, con 1-3 cabezas en umbelas ou acios con pedúnculos longos sobre follas axilares. Ten seis estames, numerosos carpelos, reunidos en espiral ou en cabezas esféricas. Os froitos son aquenios. Florece a finais da primavera.

## Taxonomía 
*Baldellia ranunculoides* foi descrita por (L.) Parl., e publicada en *Nuovi Generi e Nuove Specie dei Piante Monocotiledoni* 1854.

; Sinónimos
:

* *Alisma ranunculoides*  L.
* *Echinodorus ranunculoides* (L.) Engelm.
* *Echinodorus repens* (Lam.) J.Kern & Reichg.

; Variedades
:

* *Baldellia ranunculoides subsp. cavanillesii* Molina Abril, A.Galán & J.M.Pizarro (1994).
* *Baldellia ranunculoides subsp. ranunculoides.*
* *Baldellia ranunculoides subsp. repens* (Lam.) Á.Löve & D.Löve (1961).

## Notas
Mage 2

**Mage 2** é a denominación do motor foguete do usado como última etapa dos Ariane 2 e Ariane 3.

## Características 
Os Mage 2, desenvolvidos a partir dos Mage 1, eran motores de circularización, usados na última etapa dos Ariane 2 e 3 para circularizar a órbita dos satélites que necesitaran unha órbita final circular. Usáronse por primeira vez en 1984 e lanzáronse 17 unidades.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Ariane 2
*Ariane 3
*Mage 1
Patrimonio da Humanidade en Malta

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Malta**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Malta ratificou a convención o 14 de novembro de 1978, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Malta
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
David W. Lange

:*Non confundir con David Lange, primeiro ministro de Nova Zelandia (1984-1989)*.

**David Walter Lange**, nado en San Francisco, California, o 29 de agosto de 1958 e finado en Bradenton, Florida, o 16 de xaneiro de 2023, foi un numismático estadounidense.

## Traxectoria 
Lange cursou os seus estudos no *College of San Mateo*, en San Mateo, California, e entre 1980 e 1994 traballou como delineante nunha compañía de instalacións de gas e electricidade.

Mais o verdadeiro interese de Lang foi a numismática, afección que desenvolveu xa desde a súa infancia, cando se iniciou no coleccionismo. Os seus estudos posteriores levárono a ser un dos maiores coñecedores da historia da moeda estadounidense, aspecto ao que dedicou varias publicacións. e en 2023 lle concedeu o premio Burnett Anderson Memorial. En varias ocasións, Lange exerceu como docente nos seminarios de verán desta última institución, impartindo un curso sobre os tipos na moeda estadounidense.

Enn 1994 recibiu o premio Embaixador Numismático, de *Florida United Numismatists* (FUN). En 2018, o Gremio Literario Numismático concedeulle a súa máis alta honra, o premio Clemy. En 2021 foi incluído pola revista *Coin World* na lista das persoas máis influentes da numismática no período 1960-2020.

## Vida persoal 
O 18 de agosto de 2001 casou con Alba Iris Acosta, de quen se divorciou en 2012.

* (1992). '**. DLRC Press. ISBN 9781880731147
* (1993). **'. DLRC Press. ISBN 978-1880731192
* (1996). *The Complete Guide to Lincoln Cents*. Bowers & Merena . ISBN 978-0943161679
* (2005). ''*. Whitman Pub. ISBN 978-0794819729
* (2005). *A Guide Book of Modern U. S. Proof Coin Sets* (con Q. D. Bowers e L. B. Stack). Whitman Pub. ISBN 978-0794817640
* (2004). *Grading Guide for Modern U. S. Coins* (con R. S. Montgomery). Whitman Pub. ISBN 978-0794819101

* (2007). *Coin Collecting Boards of the 1930s & 1940s*. PennyBoard Press.

* (2013-2020). *Coin Collecting Albums. A Complete History and Catalog.* PennyBoard Press. 
** (2013). Vol.1: *The National Coin Album* *& Related Products of Beistle, Raymond & Meghrig*. ISBN 978-0989455305
** (2016). *Vol. 2: Library of Coins. Treasury of Coins*. ISBN 9780989455312
** (2020). Vol. 3: *Whitman Publishing Company folders and albums 1940-1978*. ISBN 978-0989455329

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "David W. Lange (1958-2023)". En *Coins Weekly*. 26 de xaneiro de 2023.
* Smith, P. (2012). " ". En *American Numismatic Biographies*. Páxina 249.
* Smith, P. (2023). "David W. Lange (1958-2023)". En *E-Sylum*. Vol. 26. Nº 4. 22 de xaneiro.
* Tucker, D. (2023). "Remembering David W. Lange (1958–2023)". En *Coin Update''. 16 de xaneiro .
Estrella Couso do Baño

**Estrella Couso do Baño**, nada na Pedreira (Padrón) o 17 de outubro de 1846, foi unha moza galega que acadou sona en 1859 por unha posible posesión diabólica. Trasladada á Coruña e examinada polos médicos, chegouse á conclusión de que se trataba dun caso de epilepsia.

## Traxectoria 
Foi a sétima de oito irmáns, filla dun canteiro de Cuntis que se estabelecera en Padrón. Na primavera de 1859 apenas comía e tiña convulsións, polo que se comezou a sospeitar que a nena padecese unha posesión diabólica. O arcebispado de Santiago de Compostela autorizou a realización dun exorcismo, que se programou para o 27 de maio.

Ante as dúbidas de que se tratase dunha enfermidade mental e non dunha posesión, as autoridades civís interviñeron para favorecer que se suspendese o exorcismo. A nena foi traslada ao Hospital da Caridade da Coruña, onde evolucionou favorablemente e os médicos chegaron á conclusión de que se trataba dun caso de epilepsia. 

Juana de Vega, en calidade de presidenta da asociación de señoras da beneficencia da Coruña, visitou a enferma no hospital e encargouse da súa curación. Unha carta súa datada o 16 de xullo informa da recuperación da nena, que nesa altura continuaba na Coruña. Ademais, móstrase moi crítica con aqueles clérigos que seguían a defender a posesión diabólica.

O suceso mostra o conflito entre as crenzas relixiosas e a ciencia, e por extensión os conflitos entre o poder civil e o poder relixioso. Seis anos antes fora xulgado Manuel Blanco Romasanta, coñecido como o lobishome de Allariz. A mediados do XIX existía tamén unha gran tensión entre as tendencias liberais e a confianza na ciencia que caracterizaban o pensamento burgués e as ideas políticas reaccionarias que seguían conformando o pensamento de amplos sectores da Igrexa.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
*
Carothers

O apelido **Carothers** pode estar referido a:

* **Wallace Carothers** (1896-1937), químico estadounidense;
* **Neil Carothers** (1884-1965), economista e nuimismático estadounidense.
Apósito

Un **apósito** é un produto médico (como unha gasa estéril, por exemplo) que se aplica a unha ferida ou úlcera para favorecer a cicatrización ou evitar que empeore. Un apósito está deseñado para estar en contacto directo coa ferida, a diferenza dunha vendaxe, que se usa con máis frecuencia para manter un apósito no seu lugar.

## Función 
Un apósito ideal debería:

* Ofrecer protección mecánica.
* Facilitar a eliminación de exsudado e tecido necrótico.
* Promover a curación (mantendo un ambiente húmido)
* Actuar como barreira contra os microorganismos (mantendo un pH ácido).
* Permitir o intercambio gasoso (pero non líquido).
* Non ser tóxico nin alerxénico.
* Decolarse facilmente (sen deixar partículas estrañas nas feridas).

## Tipos 
## Notas 
### Notas 2 
## Véxase tamén 
* Vendaxe

## Ligazóns externas 
* Catálogo de APÓSITOS.pdf (SERGAS)
*
Supersólido

Un **supersólido** é un material ordenado no espazo; é dicir, que é un sólido ou cristal con propiedades superfluídas.  Cando fluídos específicos, como o helio, arrefríanse por debaixo dunha temperatura característica, sofren unha transición de superfluidez e convértense nun fluído con viscosidade cero, o que significa que pode fluír sen fricción. Crese que esta transición está asociada coa condensación de Bose-Einstein.

No caso do helio (máis concretamente, helio-4), conxecturouse desde 1969 que sería posible crear un supersólido. Algúns experimentos que buscan este estado fallaron. Non obstante, en 2004, os físicos Moses Chan e Eun-Seong Kim, da Universidade de Pensilvania, observaron un fenómeno que foi interpretado como un comportamento supersólido. A confirmación da existencia do novo estado cuántico da materia chegaría en 2019, cando un equipo de investigación do *5.* *Physikalisches Institut* da Universidade de Stuttgart, dirixido por Tilman Pfau e Tim Langen, demostrou isto experimentalmente.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Supervidro

### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Historia *da natureza* sobre o experimento 
* "Penn State: que é un supersólido?"
Artemisa Semedo

**Artemisa del Mar Semedo da Moura**, coñecida como **Artemisa Semedo**, nada en Assomada (Cabo Verde) en 1985, é unha artista, poeta, actriz, activista e socióloga galega e caboverdiana lesbiana.

## Traxectoria 
Naceu na localidade caboverdiana de Assomada, na illa de Santiago.

Iniciou a carreira de Socioloxía na Universidade da Coruña. Uniuse tamén ao colectivo de poetas *Esbardalle* e á compañía de teatro *Artes pola Integración*. Formou parte do elenco de «Hijas de Bernarda», un proxecto de investigación teatral sobre a obra *La casa de Bernarda Alba* de Federico García Lorca desenvolvido no Teatro del Barrio (Madrid).

Impartiu talleres de escritura creativa coas escritoras Estíbaliz Espinosa, Antía Otero e Noelia Morgana. En 2022 tamén formou parte das accións en torno ao Día Internacional da Muller do Museo Nacional de Antropoloxía xunto a Esther Mayoko Ortega, Anna Fux, Celia Montoya, Fátima Aspiritou, Iki Yos Piña Narváez e Mabel Chapata.

## Recoñecementos 
En 2020 Semedo foi incluída no libro *Diversas, libres nuestras vidas de mujeres LBT*, editado por COGAM, que recolle os relatos de vida de 20 mulleres bisexuais, lesbianas e trans. En 2021 foi unha das 12 mulleres LBT residentes en Galiza retratadas na mostra de Susana Milnes Aler *A rede visible*, xunto a Cristy Shedimar, Lucía Trenor López, Marta Herraiz, Andrea Nunes Brións, Elena Ferro Lamela, Rocío Fraga Sáenz, María Halcón, Cristina Yagüe, Xácia Ceive, Patricia López-Carcedo e Marta Álvarez.

## Notas