Lingua sarda

O **sardo** (***sardu*** en lingua sarda) é unha lingua neolatina propia da Sardeña falada polo pobo sardo. Ata moi recentemente non contou cunha norma común ás diferentes variedades da lingua. Desde 1997 é lingua oficial, xunto coa lingua italiana, da Rexión Autónoma da Sardeña, o que impulsou a elaboración dunha proposta de normativa común denominada Lingua Sarda Unificada (2001). Na LSU baséase a Lingua Sarda Común que se emprega nos documentos oficiais da Rexión Autónoma. Considérase a máis conservadora das linguas derivadas do latín. O sardo está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Variedades 
* **Sardo logudorese**, no norte e parte do centro de Sardeña, é a variedade en que se escribiu a maioría da literatura sarda. Comprende á súa vez dous dialectos do logudorés común (*Logudorese comune*) e do sardo nuorés (*Sardo nuorese*); constitúe a forma máis arcaica, con maior prestixio e viveza cultural;
* **Sardo campidanese**, falado na rexión histórico-xeográfica do Campidano, na parte centro-meridional de Sardeña; é a variedade que ten máis falantes; presenta fortes influxos cataláns e toscanos.

Tamén se consideran dialectos sardos, aínda que presentan unha estrutura gramatical máis similar ao corso e con fortes influxos lígures e toscanos, as seguintes variantes:
* **Gallurese**, falado na parte nordeste da illa, en Gallura, é unha variedade lingüisticamente máis próxima ó corso que ó sardo pero considérase parte do sardo.
* **Sassarese**, propio da cidade de Sassari, en Porto Torres e en zonas circundantes, posúe características de transición (intermedias) entre o galurés e o logudorés, derivados tamén da forte influencia exercida polos dominadores pisanos, xenoveses e cataláns.

## Ámbito de difusión 
É falada en toda a illa, coa excepción da cidade de Alguer (onde falan catalán), e nas illas menores circundantes, salvo en San Pietro e parte de San Antíoco (onde persiste o dialecto lígur tabarquino).

## Recoñecemento institucional 
A lingua sarda foi recoñecida coa lei rexional Nº 26 do 15 de outubro de 1997 como segunda lingua oficial de Sardeña, á beira do italiano. A lei rexional aplica e regulamenta algunhas normas do estado italiano en tutela das minorías lingüísticas.
Os códigos ISO 639-3 son:
* sardo campidanés: "sro"
* sardo logudorés: "src"
* galurés: "sdn"
* sasarés: "sdc"

## Vocabulario 
Táboa de comparación das linguas neo-latinas:

## Morfoloxía e sintaxe 
En moitos aspectos diferénciase dun xeito dabondo claro do italiano e outras linguas neolatinas, especialmente no verbo, así:
* O futuro simple: fórmase mediante o auxiliar **haber** máis a preposición "a" e o infinitivo. Ex.: appo a narrere (direi), as a narrere (dirás, has de dicir).
* O condicional: fórmase utilizando unha forma modificada do verbo **deber** máis o infinitivo. Ex.: dio narrere (diría), dias narrere (dirías).
* Forma progresiva: fórmase co auxiliar **ser** máis o xerundio. Ex.: so andende (estou indo/andando).
* Imperativo negativo: analogamente ás linguas románico-ibéricas, o imperativo negativo fórmase usando a negación "no" máis o subxuntivo. Ex.: no andes (non vaias/andes).

## Ortografía e pronuncia 
Non existe unha ortografía unificada.
Unha das súas principais características é a chamada **vocal epentética**, que é aquela que en pausa pecha unha palabra que termina en consoante e non se escribe nunca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en sardo
### Ligazóns externas 
* Accademia campidanese dei lingua sarda  (en sardo campidanés)
* Ditzionàriu online - Dizionario della lingua sarda (en sardo, italiano e inglés)
* Sa Limba sarda (en italiano e inglés, inclúe unha gramática)