Scala naturae

[miniatura|upright=1.35|Debuxo de 1579 da Gran cadea do ser da obra de [Diego de Valadés *Rhetorica Christiana*]]

A ***scala naturae*** (escada da natureza), tamén chamada **gran cadea do ser**, **gran cadea de seres** ou **gran cadea da vida**, é unha estrutura xerárquica de toda a materia e seres vivos, que durante o cristianismo medieval se pensaba fora decretada por Deus. A cadea empeza con Deus e descende aos anxos e despois sucesivamente aos humanos, animais e plantas ata os minerais.

Trátase dun concepto derivado de Platón, Aristóteles (na súa *Historia Animalium*), Plotino e Proclo. O concepto seguiu desenvolvéndose durante a Idade Media, e chegou á súa máxima expresión no neoplatonismo moderno temperán .

## Divisións 
A xerarquía da *scala naturae* ten a Deus no máis alto, por riba dos anxos, os cales, igual ca El, son enteiramente espíritos, sen corpos materiais, e, por tanto, inmutables. Debaixo deles están os humanos, que constan de espírito e materia; cambian e morren, e deste modo son esencialmente temporais. Máis abaixo están os animais e as plantas. Abaixo de todo están os materiais minerais da propia terra; que consisten só en materia. Deste xeito, canto máis alto está un ser na cadea de seres, máis atributos ten, incluíndo todos os atributos dos seres que están por debaixo. Os minerais son, na mente medieval, unha posible excepción á inmutabilidade dos seres materiais da cadea, xa que a alquimia prometera transformar elementos inferiores, como o chumbo, noutros que están máis altos na cadea, como a prata ou o ouro.

## A gran cadea 
A gran cadea de seres liga Deus, anxos, seres humanos, animais, plantas e minerais.

Nos séculos V e VI, Pseudo Dionisio Areopaxita estableceu unha xerarquía máis elaborada, que consiste en tres listas, cada unha con tres tipos:

* Anxos de presenza, que loan a deus
** Serafíns, espíritos do amor
** Querubíns, espíritos da harmonía
** Tronos, espíritos de sabedoría e coñecemento
** Virtudes, anxos de movemento e libre albedrío
** Poderes

### En alquímia 
A alquimia utilizou a gran cadea dos seres como base para a súa cosmoloxía. Como todos os seres vivos estaban ligados na cadea, para que houbese unha unidade fundamental de toda a materia, a transformación pasando dun lugar da cadea ao seguinte sería posible segundo o razoamento alquimista. Á súa vez, a unidade da materia permitía a alquimia facer outra suposición clave, a pedra filosofal, a cal dalgún modo xuntaba e concentraba o espírito universal atopado en toda materia da cadea, e que *ex hypothesi* podería permitir a transformación alquímica dunha substancia noutra, como a do metal de base chumbo no metal nobre ouro.

### A *scala naturae* en evolución 
[miniatura|upright|esquerda|O pedigree humano [teoría da recapitulación|recapitulando a súa filoxenia recuando ata a ameba mostrada como unha cadea de seres  reinterpretada con animais vivos e fósiles. Dunha crítica das teorías de Ernst Haeckel de 1873.]]

A natureza establecida das especies e de aí a certeza do lugar das criaturas na gran cadea de seres, púxose en dúbida durante o século XIX. A natureza dual da cadea, dividida aínda que unida, sempre permitira ver a creación como esencialmente un todo continuo, coa posibilidade de solapamento entre os elos. Os pensadores radicais como Jean-Baptiste Lamarck consideraban que había unha progresión de formas de vida desde as criaturas máis simples que se esforzaban para gañar en complexidade e perfección, un esquema aceptado por zoólogos como Henri de Blainville. A simple idea dunha ordenación de organismos, mesmo se se supoñían fixos, sentou as bases da idea da transmutación das especies, quer por medio dunha ortoxénese progresiva dirixida a unha meta, quer por medio dunha evolución non dirixida como a de Charles Darwin.

A cadea dos seres continuou sendo parte da metafísica na educación do século XIX, e o concepto era moi coñecido. O xeólogo Charles Lyell usouna como metáfora na súa obra de 1851 *Elements of Geology* na descrición da columna xeolóxica, onde utilizou o termo "elos perdidos" para referirse ás partes perdidas do continuo. O termo "elo perdido" pasou posteriormente a significar fósil transicional, especialmente para aqueles casos que salvan o espazo entre o home e as bestas.

A idea desta gran cadea, así como os "elos perdidos" derivados, foron abandonados pola ciencia de inicios do século XX, a medida que se abandonou en bioloxía a noción de que animais modernos representan antepasados doutros animais modernos (un peixe moderno representaría os antepasados dun anfibio moderno, como se podería ver comparándoo co embrión de anfibio). No entanto, a idea dunha certa secuencia que vai desde o "inferior" ao "superior" aínda perdurou un tempo, como o fixo a idea de progresión en bioloxía.

## Implicacións políticas 
Allenby e Garreau propuxeron que as teses sostidas pola Igrexa Católica sobre a gran cadea dos seres mantiveron a paz en Europa durante séculos. O mesmo concepto de rebelión simplemente quedaba fóra da realidade na que a maioría da xente vivía, porque desafiar ao rei era como desafiar a Deus, xa que o rei fora posto no trono por Deus. O propio rei Xaime I de Inglaterra escribiu: "O estado da monarquía é a cousa máis suprema sobre a Terra: pois os reis non só son os lugartenentes de Deus na Terra, e sentan no trono de Deus, senón que mesmo o propio Deus os chamou Deuses." No seu libro de 1977 *A Guide for the Perplexed*, o ecomomista E. F. Schumacher describiu a xerarquía dos seres, cos humanos no cumio con capacidade de percibiren conscientemente o "agora eterno".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia do pensamento evolucionista
* Historia natural

### Bibliografía 
* 
* 
* Miguel Espinoza, *La Hiérarchie naturelle. Matière, vie, conscience et symbole,* L'Harmattan, París, 2022 ().
* Tillyard, E. M. W. (1942) *The Elizabethan World Picture: A Study of the Idea of Order in the age of Shakespeare, Donne & Milton*. Nova York: Random House

### Ligazóns externas 
* *Dictionary of the History of Ideas* – Chain of Being
* The Great Chain of Being reflected in the work of Descartes, Spinoza & Leibniz. . Peter Suber, Earlham College, Indiana
* The Chain of Being: Tillyard in a Nutshell