Whakatāne

**Whakatāne** é unha vila situada na rexión da Baía de Plenty, na Illa Norte de Nova Zelandia, a 90 quilómetros ao leste de Tauranga e 89 quilómetros ao nordeste de Rotorua. A cidade está situada na desembocadura do río Whakatāne. O distrito de Whakatāne é a autoridade territorial que abrangue a cidade, así como a área ao sur e ao oeste da cidade, excluíndo o enclave do distrito de Kawerau.

## Historia 
### Ocupación maorí 
A zona onde se atopa a cidade leva moito tempo poboado. Os pā maorís (aldea fortificada maorí) da zona remóntanse aos primeiros asentamentos polinesios, que se estima que foron ao redor do ano 1200. Segundo a tradición maorí, Toi-te-huatahi, máis tarde coñecido como Toi-kai-rakau, desembarcou en Whakatāne cara ao ano 1150 na procura do seu neto Whatonga. Ao non atopalo, instalouse na localidade e construíu un pā no punto máis alto do promontorio agora chamado Whakatāne Heads, con vistas á cidade actual. Uns 200 anos despois, a waka (canoa) Mātaatua desembarcou en Whakatāne.

O nome maorí *Whakatāne* ten fama de conmemorar un incidente acontecido despois da chegada da canoa Mātaatua. Os homes desembarcaran e a canoa comezou a ir á deriva. Wairaka, unha muller líder dixo: "Kia whakatāne au i ahau" ("Actuarei coma un home") e comezou a remar, algo que ás mulleres non se lles permitía facer. Coa axuda das outras mulleres salvouse a canoa. Os esforzos de Wairaka son conmemorados cunha estatua de bronce dela na desembocadura do río Whakatāne, que foi instalada en 1965.

[miniatura|esquerda|O [profeta maorí Rua Kenana Hepetipa reúnese co primeiro ministro Joseph Ward en Whakatāne, 1908.]]
A rexión ao redor de Whakatāne tivo importancia durante as guerras de Nova Zelandia de mediados do século XIX, en particular polo incidente Völkner. O seu papel culminou en 1869 coas incursións das forzas de Te Kooti e algúns dos seus poucos edificios foron arrasados, o que provocou que unha policía armada quedara estacionada enriba da cidade durante un tempo. A praia de Whakatāne acolleu tamén unha reunión histórica o 23 de marzo de 1908 entre o primeiro ministro Joseph Ward e o profeta e activista maorí Rua Kenana Hepetipa. Kenana afirmaba ser o sucesor de Te Kooti.

### Asentamento europeo 
[miniatura|A vila de Whakatāne (arredor da [década de 1910).]]
A cidade foi un notable centro de construción naval e comercio desde 1880, e coa drenaxe do pantano de Rangitāiki para crear terras de cultivo produtivas a partir de 1904, Whakatāne creceu considerablemente. A principios da década de 1920, foi a cidade de máis rápido crecemento do país durante un período duns tres anos e isto viu a introdución da electricidade por primeira vez. A fábrica de cartón de Whakatāne comezou como unha pequena operación en 1939 e continúa funcionando ata o día de hoxe.

O río Whakatāne tivo unha vez unha ruta moito máis longa e tortuosa ao longo do bordo occidental da área urbana de Whakatāne, tras ser desviado significativamente na década de 1960, eliminando algúns dos seus meandros máis ondulados para axudar a evitar inundacións e facilitar a expansión da cidade. Quedan restos do curso de auga orixinal como o lago Sullivan e a lagoa Awatapu. A ponte orixinal de formigón de ferro construída en 1911 na chamada Bridge Street foi demolida en 1984 e substituída pola ponte de Landing Road.

## Demografía 
Whakatāne tiña en 2023 unha poboación urbana de 16&nbsp;850 habitantes, o que a converte na 33ª área urbana máis grande de Nova Zelandia e na terceira área urbana máis grande da baía de Plenty, despois de Tauranga e Rotorua. Outras 21&nbsp;950 persoas viven no resto do distrito de Whakatāne. Ao redor do 42% da poboación identifícase como de ascendencia maorí e o 66% como de ascendencia europea/pakeha, en comparación co 17% e o 72% a nivel nacional (algunhas persoas identifícanse con varias etnias).

## Clima 
## Notas 
## Véxase tamén