Turba

[miniatura|Apañando turba en [Westhay, Somerset (Inglaterra) en 1905]]
miniatura|Pías e cortes de turba en Westhay, Somerset, Inglaterra

A **turba** é un material orgánico, esponxoso, rico en carbono e de cor parda escura. Ten unha orixe vexetal, xa que se forma por acumulación de vexetación parcialmente descomposta formando capas xeralmente en rexións pantanosas, brañas, e tamén en zonas altas húmidas. Estes ecosistemas coñécense como turbeiras. Un dos compoñentes máis característicos das turbeiras é a vexetación que cobre o chan, salientando os musgos do xénero *Sphagnum*, aínda que atopamos moitas outras especies de arbustos e pequenas plantas. O solo con gran cantidade de turba coñécese co nome de histosol. A turba fórmase en solos con condicións moi húmidas, onde as charqueiras impiden que fluxos de osíxeno da atmosfera atravesen o chan e entren no solo, reducindo o grao de descomposición da materia orgánica.

As turbeiras son a fonte máis importante de turba, malia que, en menor medida, outros ecosistemas húmidos tamén poden conter bos depósitos, incluíndo brañas ou lameiros, *fens*, pocosíns ou bosques húmidos turbeiros.
As paisaxes con solos de turba teñen unha flora particular, especialmente musgos *Sphagnum*, ericáceas , e ciperáceas. Debido a que a materia orgánica vaise acumulando durante milleiros de anos, os depósitos de turba son un bo indicador da vexetación e o clima de tempos pasados, especialmente grazas á análise do pole que neles fica. Deste xeito é posíbel reconstruír o clima e os cambios climáticos que ocorreron no pasado así coma os cambios no uso do solo.
A turba emprégase coma unha importante fonte de combustíbel nalgunhas partes do mundo. Por volume, hai uns 4 trillóns de m³ de turba no mundo cubrindo un total do 2% da superficie terrestre, contendo arredor de 8 billóns de terajoules de enerxía.

## Distribución xeográfica 
As turbeiras son terreos cunha capa natural acumulada de turba. As turbeiras pódense atopar en 175 países e cobren arredor de 4 millóns de km² ou o 3% do total da superficie terrestre. En Europa as turbeiras ocupan 515.000 Km².
Atopamos moitas turbeiras no norte de Europa e en Norte América. No Canadá e nos Estados Unidos encóntranse as turbeiras máis extensas, coma as da baía de Hudson e as do val do río Mackenzie.. As turbeiras escasean máis no hemisferios sur, en parte porque hai menos terra emerxida. Con todo, en Suramérica (sur da Patagonia / Terra do Fogo) atópase un dos maiores lameiros do mundo con gran cantidade de turba.

Arredor do 60% dos lameiros ou zonas húmidas do mundo son turbeiras. O 7% do total de turbeiras foron explotadas para uso agrícola ou forestal. Baixo condicións axeitadas, a tuba tórnase finalmente en carbón de lignito.
### En Galicia 
[miniatura|Na [Serra do Xistral en Galicia, abundan as turbeiras.]]
En Galicia hai turbeiras en todo o territorio grazas ás abundantes precipitacións características do clima oceánico. Segundo de onde proveñan os nutrientes que manteñen o ecosistema distínguese entre turbeiras baixas (brañas), cando os nutrientes proveñen do solo; turbeiras elevadas, cando os nutrientes proveñen da atmosfera, aínda que inicialmente había unha conexión co solo; e turbeiras de cobertor (tremedal, barreira, lagoa), cando os nutrientes proveñen exclusivamente da atmosfera.
Salientan as turbeiras da Serra do Xistral.

## Formación 
A turba fórmase cando o material vexetal, normalmente en zonas húmidas, non pode descompoñerse completamente por mor de condicións acedas e anaeróbicas. Este material vexetal provén de plantas típicas das brañas coma musgos, xuncos, uces e outros pequenos arbustos. A turba acumula auga, polo que favorece as condicións de humidade no solo, axudando a incrementar a superficie da braña. A paisaxe típica dunha turbeira é unha superficie de herba, uces e musgos, alternado con charcas, poceiras e algún penedo. A turba adoita acumularse moi aos poucos, nunha media dun milímetro por ano.
A turba que hoxe temos formouse durante uns 360 millóns de anos, e contén unhas 550 xigatoneladas de carbono.

Baixo condicións axeitadas, a turba pode considerarse un estadio previo da formación do carbón.

## Tipos de turba 
miniatura|Lume de turba
A turba pode ser un material fíbrico, hémico ou sáprico. A turba fíbrica é a menos descomposta e aínda contén fibras intactas. As turbas hémicas están pouco decompostas, e as sápricas son, polo tanto, as máis descompostas.
Os especialistas adoitan dicir que un solo é de turba cando ten un alto contido en materia orgánica. Estes solos adoitan ser problemáticos pois teñen unha estrutura bastante pobre (pouca aireación, pouca infiltración de auga).

## Características e usos 
A turba é un material mol que pode esmagarse de xeito doado liberando a auga que contén. Deste xeito a turba seca pode usarse coma combustíbel fósil. Este uso ten grande importancia industrial en países coma Irlanda, Finlandia ou Escocia, onde non abundan as árbores, polo que a turba empregábase tradicionalmente para cociñar e quecer o lar. Nalgunhas zonas rurais aínda se atopan pías de turba.

Ademais a turba emprégase en xardinaría para mellorar a estrutura dos solos e incrementar a capacidade de retención de auga.

A turba serviu de material de construción tradicional nas rexións onde non atopamos madeira ou pedra. Ten a vantaxe de ser facilmente manipulábel e de ser un bo illante térmico, grazas á súa posrosidade. En Islandia por exemplo, usouse moitísimo na Idade Media na construción de granxas. En Irlanda, as familias pobres utilizábana para a construción de casas pequenas e alpendres, especialmente nos séculos XVII e XVIII..
Os *tixolos de turba* tamén se empregaron no levantamento de muros. A turba tamén se empregou como cubrimento das cubertas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Peat Lewis.jpg| Turba na illa de Lewis, Escocia.
Ficheiro:Torfabbau-.jpg| Extracción de turba no leste de Frisia, Alemaña
Ficheiro:Peat-Stack in Ness, Outer Hebrides, Scotland.jpg| Unha pía de turba en Ness, na illa de Lewis en Escocia.
Ficheiro:Peatcuttingulsta.jpg| Turbeira en Ulsta, (Yell, Illas Shetland)
Ficheiro:Shovel-Falklands.jpg| Veciños das Illas Malvinas a padexar turba en 1950.
Ficheiro:Ferme tourbe glaumbær face.jpg|Granxa cunha construción feita en turba en Islandia.
Ficheiro:Ferme tourbe glaumbær arriere.jpg|Granxa en Islandia feita en turba.
Ficheiro:Ferme tourbe glaumbær couloir.jpg|Corredor central, granxa en Islandia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Turbeira