open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Castelán uruguaio

O **castelán uruguaio** é a variedade de castelán falado no Uruguai e pola diáspora uruguaia. O castelán uruguaio é recoñecido como variedade do castelán riopratense, mais é indistinguible para un castelanfalante que viva noutras zonas, sendo semellante á variante porteña (principalmente en Montevideo), aínda que non é posíbel falar dunha semellanza total. Algo semellante ocorre coas variedades porteña-metropolitana, a bonaerense interior e a patagoa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castelán riopratense
### Bibliografía 
* Elizaincín, Adolfo (1987); Behares, Luis Ernesto; Barrios, Graciela: Nos falemo brasilero. Dialectos portugueses del Uruguay. Montevideo: Amesur. ISBN B0000D650N.
* 
* Elizaincín, Adolfo (1973): Algunos aspectos de la sociolingüística del dialecto fronterizo, Montevideo.
* Elizaincín, Adolfo (1992), *Dialectos en contacto. Español y portugués en España y América*, Arca, Montevideo.
Daniel Minimalia

**Daniel Llorente Rey**, nado en Vitoria o 3 de novembro de 1983, é un guitarrista, compositor e multinstrumentista galego, coñecido artisticamente como **Daniel Minimalia**. Recibiu un Latin Grammy, un Hollywood Music in Media Award e unha medalla de prata nos Global Music Awards.

## Traxectoria 
Naceu en Vitoria mais aos tres anos a súa familia foi vivir en Ourense. Comezou a tocar a guitarra de xeito autodidacta aos 13 anos.

Despois de militar en grupos de rock e folk, emprendeu o seu proxecto persoal que o levou a tocar entre España e os Estados Unidos. Entre a súa música aprécianse diferentes influencias que transitan desde o folk, flamenco, rock progresivo, blues ou música clásica, que o converteu nun referente da música instrumental no ámbito nacional e internacional.

Nos anos 2017 e 2020 foi nomeado ao premio Latin Grammy como "Mellor Álbum Instrumental", levando o recoñecemento no ano 2020 co seu álbum *Terra* publicado pola discográfica Rose Records. 

En xaneiro de 2021 gañou o "Hollywood Music Award" polo tema "Flor de Leyenda". Foi o primeiro músico español en ter dous galardóns da academia de Holllywood.

## Discografía 
* 2011: *Akainik*. EP: "Akainik", "Sonata para un día cualquiera", "Páramos Lejanos", "Al decir adiós". CD dixital Zouma Records.
* 2012: *Contos Sonoros*: "Páramos Lejanos", "Sonata para un día cualquiera", "La vida nunca dura lo suficiente", "Akainik", "Raíces", "El vals del trapecista", "En calma", "El eco de un sueño", "Interferencias", "Un extraño viaje", "La piel de una gota", "Al decir adiós". CD dixital Zouma Records.
* 2014: *Arenas de Luna*: "Latidos", "Olas del sur", "El estanque", "Arenas de Luna", "Si desvaneces", "Párvula esencia", "Al decir adiós" (OV), "Electricidad", "Contramarea". CD dixital Zouma Records.
* 2016: *Orixe*: "Acqua", "Epika", "Moraima", "Butter Butter" (Ft. Kepa Junkera), "Auria" (en directo), "Olas Del Sur" (En directo), "Life..." (En directo), "Restos", "Big Bang", "Para que soñes". CD dixital Zouma Records.
* 2020: *Terra*.

### Recompilatorios 
* *Esencial* (2017)

## Premios e nomeamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista a Daniel Minimalia en *Acceso Total* (Telemundo52)
* Daniel Minimalia en La noche  (Cadea COPE)
* Daniel Minimalia entrevista en ABC
* Daniel Minimalia entrevista en *Discópolis* de Radio3 (Radio Nacional de España)
* Masterclass de Daniel Minimalia en *6x3* de Radio3 (Radio Nacional de España)
* Daniel Minimalia en *Europa Press*
Pedro Brey Guerra

**Pedro Brey Guerra**, nado en Rendo (Oca, A Estrada) o 7 de setembro de 1889 e finado no mesmo lugar o 29 de maio de 1967, foi un mestre e fotógrafo galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Brey Barcala (1846-1923), mestre e propietario na parroquia de Oca, e Juana Guerra Fernández. Foi o sexto fillo nunha familia de sete irmáns. A súa nai faleceu en 1900 en Santiago de Compostela, e Pedro trasladouse a Noia baixo a tutela da súa tía Genoveva Guerra, tamén mestra. Pronto regresou a Oca co seu pai que morreu en 1923. Estudou maxisterio e foi nomeado mestre interino da escola de Arnois en outubro de 1913, ocupando o posto de seu pai. Dende xaneiro de 1916 foi mestre en propiedade desa escola por oposición.

Aprendeu de forma autodidacta a técnica fotográfica e cuns 17 anos escribiu uns apuntamentos onde resumía “o método para copiar a natureza e facer retratos cunha máquina en poucos minutos e con gran exactitude”. Como fotógrafo afeccionado documentou o seu contorno humano: familiares, amigos e paisanos. Fixo fotografías dende a súa xuventude até o nacemento da súa primeira neta, a mediados dos anos cincoenta cando postergou a súa afección.

## Vida persoal 
Casou en Santiago de Compostela con Purificación Álvarez Rico en xuño de 1917.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Pedro Brey Guerra
* Biografía na Real Academia de la Historia
Nina Zimina

**Nina Nikolaevna Zimina**, nada en Beloret o  11 de outubro de 1942 e finada na mesma cidade o 24 de xuño de 2014, foi unha poeta e tradutora de lingua rusa de Baxkortostán. 
## Traxectoria 
Naceu na entón República Autónoma Socialista Soviética de Baskiria. Con seis anos pasou a polio e como resultado ao longo da súa vida padeceu dificultades para andar con liberdade. Logo de se graduar na escola local nº 15 traballou como axudante de laboratorio durante un ano e en 1961 ingresou na facultade de filoloxía rusa do Instituto de Pedagoxía de Magnitogorsk. 

Entre 1966 e 1976 ensinou lingua e literatura rusa nunha escola nocturna obreira da súa cidade natal e alí estivo involucrada na vida social e cultural, foi unha das fundadoras da asociación literaria Plavka e dirixiu a asociación cultural Chetver. En 1996 admitírona na Unión de Escritores da Federación Rusa e mais na da República de Baxkortostán.  En 2011 logrou a distinción de "cidadá honoraria da cidade de Beloretsk".

## Literatura 
Nina comezou a escribir de nena e cando ía en noveno grao apareceu o seu primeiro poema publicado nun xornal local e escribiu ata o fin da súa vida. Moitos dos seus poemas publicáronse no xornal local, *Beloretskii Rabochii* e no *Ural* así como en numerosas colleitas de poesías. O primeiro libro publicouno en 1984 so o título de *Raduga*. O tema central da súa poesía é a meditación filosófica sobre o significado do amor e en xeral da vida . Ademais de coleccións de poesías publicou libros de relatos, en *Chistiie nebesa* (2005) as súas historias teñen como eixo a Gran Guerra Patria. En 2003 publicou o libro autobiográfico *Etiud v biryuzovom svete* e tamén traduciu ao ruso diversos poetas bashkires. En 2007 por *Raduga nad Agideliu* gañou o premio a mellor libro baskir do ano.

## Coleccións 
* *Raduga* (1984),
* *Nezavershennii krug* (1990),
* *Zhivu s lubovu* (1991),
* *Poslednii listok na tonenkoii vetke* (1993),
* *Stikhi v podarok liuvimomu* (1993)
* *Solnyshko nod vecher* (2000)
**Belaia ptitsa schastia* (2006)

## Notas
Beechcraft Super King Air

A familia **Beechcraft Super King Air** é parte dunha liña de avións con dous motores turbohélice producidos por Beechcraft. As series Model 200 e Model 300 comercializáronse orixinalmente como a familia "Super King Air"; a designación "Super" desapareceu en 1996. Forma a liña King Air cuntos coas series King Air Model 90 e 100.

No presente Beechcraft ofrece os modelos 250 (designación B200GT) e o máis grande 350i (B300 O 350ER (B300CER como vixilancia aérea, ambulancia ou voos de inspección. O avión rexional Beechcraft 1900 derivou do Model B200 King Air.

A familia Super King Air fabricouse continuamente dende 1974, o período de fabricación máis longo de calquera turbohélice civil da súa clase. O modelo superou a todos os seus competidores anteriores; o único outro avión turbohélice multimotor presurizado que agora está en produción é o Piaggio P.180 Avanti.

## Notas 
## Bibliografía 
* Phillips, Edward H., *Beechcraft: Pursuit of Perfection, A History of Beechcraft Airplanes.* Egan, Minnesota: Flying Books, 1992. .
Isistius brasiliensis

***Isistius brasiliensis*** é unha especie de peixe elasmobranquio da orde dos escualiforme e familia dos dalatíidos, unha das dúas integradas na actualidade no xénero *Isistius*.

## Taxonomía 
### Descrición 
### Etimoloxías 
### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a espeie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Inistius brasiliensis* (Quoy & Gaimard, 1824) (erro ortográfico)
* *Isistius labialis* Meng, Zhu & Li, 1985
* *Leius ferox* Kner, 1864
* *Scymnus brasiliensis* Quoy & Gaimard, 1824 (protónimo)
* *Scymnus brasiliensis torquatus* Müller & Henle, 1839
* *Scymnus brasiliensis unicolor* Müller & Henle, 1839
* *Scymnus brasiliensis* var. *torquatus* Müller & Henle, 1839
* *Scymnus brasiliensis* var. *unicolor* Müller & Henle, 1839
* *Scymnus torquatus* Müller & Henle, 1839
* *Scymnus unicolor* Müller & Henle, 1839
* *Squalus fulgens* Bennett, 1840
* *Tristius brasiliensis* (Quoy & Gaimard, 1824) (erro ortográfico)

## Características 
## Hábitat e distribución 
Este tiburón habita nos océanos cálidos de todo o mundo, particularmente cerca de illas, e se encontrou a profundidades de até 3,7&nbsp;km. Alcanza unha lonxitudeemáxima de 42 a 56 &nbsp;cm, e ten un corpo longo e cilíndrico cun fociño cirto e chato, grandes ollos, dúas pequenas aletas dorsais sen rsaios espiñentos e unha grande aleta caudal. A súa cor é parda escura, e está cuberto por fotóforos produtores de luz na súa parte inferior, excepto por un «colar» escuro ao redor da garganta e das fendeduras branquiais.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Isistius brasiliensis* (Quoy & Gaimard, 1824) en FishBase.
Lockheed P-38 Lightning

O **Lockheed P-38 Lightning** é un caza monopraza con motores de pistón usado durante a segunda guerra mundial. Desenvolvido para o Corpo Aéreo do Exército dos Estados Unidos, o P-38 tiña un característico deseño de fuselaxe dobre cunha góndola central onde ía a cabina e o armamento. A propaganda aliada afirmaba que a Luftwaffe alcumárao o "diaño da cola de forca" (alemán: der Gabelschwanz-Teufel) e os xaponeses "dous avións, un piloto". Xunto co seu uso como caza, o P-38 utilizouse en varios roles de combate, como o de cazabombardeiro cun alto grao de efectividade, caza nocturno, O P-38 tamén foi usado como indicador de curso de bombardeos, guiando a grupos de bombardeiros medios e pesados. ou incluso a outors P-38 equipados con bombas, aos obxectivos. Usado no rol de recoñecemento aéreo, o P-38 engargouse do 90% da filmación aérea capturada sobre Europa.

O escape do motor do P-38 estaba amortuguado por turbocompresores, algo pouco habitual para un caza da súa época, facendo as operacións do aviión relativamente silenciosas. Os dous turbocompresores tamén lle proporcionaban ao P-38 un bo rendemento a grande altitude, converténdoo nun dos primeiro cazas aliados en operar a esas alturas. O P-38 foi o único caza estadounidense fabricado a grande escala durante todo o tempo no que os Estados Unidos estivo na guerra, dende Pearl Harbor ata a vitoria sobre o Xapón. Ao final da guerra os pedidos por 1 887 máis foron cancelados.

## Notas 
## Bibliografía 
* Berliner, Don. *Surviving Fighter Aircraft of World War Two: Fighters*. Londres: Pen & Sword Aviation, 2011. .

* Bodie, Warren M. ''The Lockheed P-38 Lightning: The Definitive Story of Lockheed's P-38 Fighter*. Hayesville, North Carolina: Widewing Publications, 2001, 1991. .

* Boyne, Walter J. *Silver wings: A History of the United States Air Force.* Nova York: Simon & Schuster, 1993. .

* Stanaway, John C. *P-38 Lightning Aces of the Pacific and CBI.'' Nova York: Osprey, 1997. .
Pedro de Betanzos

**Pedro**, nado en Betanzos a finais do século XV e finado en 1570 en Chomes (hoxe en Puntarenas, Costa Rica), foi un misioneiro franciscano en América central.
## Traxectoria 
Orixinario de Betanzos. Ingresou en 1519 no convento franciscano da súa vila, e posteriormente viviu no do Val de Deus. e máis concretamente no territorio da actual Costa Rica; Estaba dotado de gran capacidade para os idiomas, chegando a dominar entre outros o náhuatl, o quiché, o tz’utujil e o kaqchikel. Pedro de Betanzos foi tamén un dos autores dunha obra publicada en México e titulada *"Arte, Vocabulario y Doctrina Christiana en Lengua de Guatemala"*; foi a obra impresa máis antiga nalgunha lingua indíxena de Guatemala, pero non se conserva ningunha copia dela.

## Notas
Francisco Suárez

miniatura|*Prima pars Summae theologiae. De Deo vno et trino* (1607).

**Francisco Suárez de Toledo Vázquez de Utiel y González de la Torre**, coñecido como **Doutor Eximius**, nado en Granada o 5 de xaneiro de 1548 e finado en Lisboa o 25 de setembro de 1617, foi un teólogo, filósofo e xurista xesuíta español. Unha das principais figuras do movemento da Escola de Salamanca, foi considerado un dos mellores escolásticos

## Traxectoria
O seu traballo considérase un punto de inflexión na historia do Segundo escolasticismo, que marca a transición do Renacemento á filosofía moderna. Segundo Christopher Shields e Daniel Schwartz, "figuras tan distintas entre si no lugar, o tempo e a orientación filosófica como Leibniz, Grocio, Pufendorf, Schopenhauer e Heidegger atoparon razóns para citalo como fonte de inspiración e influencia.

## Notas
Suu

**Susana Ventura,** nada en Barcelona o 14 de xaneiro de 2000, coñecida artisticamente polo monónimo **Suu**, é unha cantautora catalá que se fixo coñecida inicialmente na rede social Instagram.

## Traxectoria 
En 2018, lanzou o álbum *Natural* e recibiu o premio Enderrock á mellor artista revelación. En xaneiro de 2020 publicou *Ventura*, o seu segundo disco, con oito cancións en castelán e unha en catalán.
## Discografía 
* *Natural* (2018)
* *Ventura* (2020)
* *Karaoke* (2022)

## Notas
Gaia

* **Gaio**, **gaia**, un adxectivo galego que significa *alegre* e *xovial*.

## Ecoloxía, mitoloxía, filosofía e tecnoloxía 
* Hipótese de Gaia : hipótese científica da Terra como ser vivo
* Gaianismo - concepto filosófico relacionado coa supervivencia da vida na Terra
* *Gaia: Final Warning* - libro de James Lovelock
* *Die fröhliche Wissenschaft* — libro de Friedrich Nietzsche traducido en portugués como *A Gaia Ciência* (referido á "*Ciencia feliz"*, o adxectivo ten o mesmo significado que en galego).
* Gaia (sonda espacial) — Telescopio espacial de astrometría da Axencia Espacial Europea (ESA).
* Gaia (mitoloxía) - deusa grega da Terra, tamén chamada Xea.

* Gaio, tamén pega gaia, marza ou rebuldá.

* *Gaia,* revista ecoloxista española.
* GAIA, siglas de Gruppo Aziende Italiane e Argentine: grupo de empresas italiano-arxentinas, fabricante de locomotoras e motores de locomotoras, entre 1963 e 1970.

* GAIA, siglas de Global Alliance for Incinerator Alternatives, movemento ligado ao Zero Waste, impulsado por personalidades como Annie Leonard.

## Música e entretemento 
* Gaia Gozzi - cantante pop italo-brasileira
* Gaia Weiss - actriz e modelo franco-polaca
* Gaia Crusaders - xogo de loita de videoxogos
* Gaia Online : sitio web orixinalmente centrado no anime
* Gaia - un tipo de saxofón
* Gaia Clube de Ciclismo; equipo profesional portugués, tamén chamado Glassdrive Q8 Anicolor e Sagbal Anicolor.
* "Gaia", canción da banda Mägo de Oz

## Xeografía 
* Vila Nova de Gaia — concello portugués
* Gaià - concello da provincia de Barcelona 
* Gaia (distrito) - cidade e distrito do estado de Bihar, India

## Véxase tamén 
* Gaiás
* Gaián
Joselu Gómez

**José Luis Gómez Pérez**, coñecido como **Joselu**, nado en Palmeira (Ribeira) o 10 de xuño de 1987, é un exfutbolista galego, que xogaba de dianteiro. É, con 119 goles, o máximo goleador da historia do Racing de Ferrol, club no que militou durante nove tempadas (2014-2023) e ao que chegou despois de marcar 62 goles en dous anos co Compostela.

## Traxectoria 
Formado na canteira do do Celta de Vigo, en 2004 entrou a formar parte do cadro do Celta B, onde non conseguiu a titularidade, fronte a outros dianteiros como Goran Marić ou Iago Aspas.

No verán de 2008 fichou polo Lorca Deportiva. Despois de non ter moitas oportunidades, disputando só cinco partidos, no mercado invernal marchou ao CF Reus Deportiu, de Terceira División. Co Reus non chegou a un acordo para a súa renovación ao remate de tempada, fichando finalmente polo CD Teruel para a tempada 2009/10, da man do seu adestrador no Reus, Ramón Calderé. Co club turolense acadou o ascenso á Segunda División B. Renovou unha tempada máis no CD Teruel e no mercado invernal da tempada 2010-2011 fichou polo Cerceda, co que xogou o que restaba de tempada e outra máis, anotando na segunda delas 20 goles. En xullo de 2011 marcou o seu primeiro gol na Copa do Rei, na vitoria por 2-0 fronte ao CD Tenerife.

En 2012 chegou á SD Compostela, debutando na primeira xornada de liga, e anotando 4 goles no seu primeiro partido en San Lázaro, fronte ao Deportivo Dorneda CF. Acabou con 32 goles a súa primeira tempada en Santiago, 5 deles nos play-offs, contribuíndo de xeito destacado ao ascenso do equipo á Segunda División B. Foi o máximo goleador do Grupo I da Terceira, con 26 goles, 5 máis que Manu Barreiro e Luis Fernández. Na súa segunda campaña marcou 30 goles en 32 partidos, proclamándose como o máximo goleador dos catro grupos da Segunda B. 

En 2014 fichou polo Racing de Ferrol. Na súa segunda tempada no club ferrolán foi o máximo goleador do seu grupo da Segunda B, con 20 tantos. Durante os seguintes anos foi engrosando a súa conta anotadora, superando os 109 goles de Pablo Rey e desbancándoo como o máximo goleador da historia do club. O 17 de decembro de 2022 marcou o seu 119º e derradeiro gol co Racing de Ferrol, retirándose ao remate da tempada 2022/23, o día do seu 36º aniversario, despois de acadar o ascenso á Segunda División.

## Palmarés 
;Racing de Ferrol
* **Primeira División RFEF (1):** 2022/23.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en lapreferente.com .
Pastor Núñez Cariño

**Pastor Núñez Cariño**, coñecido como **Pichoneta**, nado na Pobra do Caramiñal o 18 de setembro de 1911 e finado no mesmo concello o 17 de xuño de 2000, foi un mariñeiro e político galego.

## Traxectoria 
Membro da UGT e afiliado á Agrupación Socialista da Pobra do Caramiñal. Logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro da Pobra do Caramiñal. Foi administrador de consumos da Pobra do Caramiñal. Logo de golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou evadirse de Galicia na lancha *San José n.º 2*. En Portugal foi internado no forte de Cascais, en Caxía, onde permaneceu tres meses ata embarcar no *Nyassa* con rumbo ás colonias portuguesas e que finalmente o levou a Tarragona onde desembarcou para incorporarse á Mariña republicana onde combateu ata o remate da guerra. Foi procesado polo xulgado de Noia no sumario 14/1937 sobre malversación de caudais. Foi xulgado en Ferrol por rebelión e declarado en rebeldía.

Cando rematou a guerra saíu coa Mariña de Guerra e en alta mar mandáronlle un cable ao Goberno francés pedíndolle dereito de asilo. Francia enviounos a Tunisia. Desembarcou en Bizerta con Antonio Ferreirós Martínez e foron internado nun campo de concentración preto da fronteira con Libia. Viviu en Tunisia ata 1958, cando regresou á Pobra do Caramiñal debido á morte da súa nai. Foi denunciado á Garda Civil por un veciño e tivo que volver a Tunisia, onde traballou nunha fábrica de conservas ata a súa xubilación en 1978. Retornou definitivamente á Pobra do Caramiñal, onde finou en 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* As fronteiras entre exilio e emigración: reflexións dende o caso galego (1936-1960) / Xosé M. Núñez Seixas
### Ligazóns externas 
* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego
Os Anguieiros, Montefurado, Quiroga

**Os Anguieiros** é un lugar da parroquia de Montefurado, no concello lucense de Quiroga, na comarca de Quiroga. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 11 habitantes (4 homes e 7 mulleres), o que supón unha diminución con respecto a 2011, cando tiña 24 habitantes.

O seu topónimo podería proceder da pesca de anguías no río Sil. 
## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Montefurado
### Parroquias de Quiroga
Ácaros verdes

***Ácaros verdes*** é unha novela de Pilar Buela Piedra, publicada en 2005 por Sotelo Blanco Edicións. Foi merecedora do Premio de novela curta Manuel Lueiro Rey e mais do Premio Arcebispo Xoán de San Clemente.
## Sinopse 
Esta novela recrea os últimos días dos xerarcas nazis como Hitler ou Goebbels e tamén das súas mulleres no búnker berlinés, menores esperan pola perentoria entrada do exército ruso na cidade.  

Toda a novela é relatada desde a visión de dúas mulleres chamadas Eva Braun e Magda Goebbels, arrastradas a un tráxico final.
Rally Comunidade de Madrid

O **Rally Comunidade de Madrid** é unha proba de rally que se organiza anualmente desde 2010 na Comunidade de Madrid, aínda que tamén adoita visitar provincias limítrofes como Ávila. 

Puntúa para o Campionato de España de Rallys, sendo en todas as súas edicións a derradeira proba do calendario. Está organizado polo RACE e entrou no certame en substitución do Rally Shalymar. Algunhas edicións tiveron como sede o circuíto do Jarama, onde tamén se disputan etapas superespeciais.

## Historia 
O primeiro gañador foi o lucense Pedro Burgo cun Mitsubishi Lancer Evo X, gañando por máis de medio minuto ao Škoda Fabia S2000 de Alberto Hevia. Outro galego, Sergio Vallejo, impúxose na segunda edición co Porsche 997 GT3 sobre o coruñés Álvaro Muñiz, segundo cun Lotus Exige GT. Os irmáns Vallejo repetiron vitoria en 2012 de novo co 997 cunha ampla vantaxe sobre o Evo X de Jonathan Pérez e Daniel Marbán. En 2013 José Antonio Suárez logrou a súa primeira vitoria no Campionato de España tras unha dura loita co gondomarés Alberto Meira que rematou segundo a só 1,2 segundos. 

En 2014 Sergio Vallejo volveu ser protagonista ao lograr a súa terceira vitoria no rally nunha edición onde tamén gañou o seu segundo campionato de España, despois de que o seu principal rival Miguel Ángel Fuster abandonase na segunda etapa. Outro Porsche doutro piloto galego, esta vez o de Iván Ares, gañou na sexta edición, na que dominou de principio a fin. En 2015 gañaron Christian García e Rebeca Liso, campións de España esa tempada, impoñéndose por diante dos irmáns Vallejo. O Suzuki Swift de Gorka Antxustegui foi o máis rápido na edición seguinte, dándolle ao vasco a súa primeira vitoria no nacional. Na edición de 2018 os vencedores foron o piloto asturiano José Antonio Suárez e o copiloto de Salvaterra de Miño Cándido Carrera, a bordo dun Hyundai i20 R5, mesmo modelo que logrou a vitoria ao ano seguinte, conducido por Iván Ares e con David Vázquez á súa dereita.

## Palmarés 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do RACE
* Sitio web oficial do Circuíto do Jarama
Eparquía ortodoxa grega de Przemyśl

A **eparquía** ou **diocese de Przemyśl** foi unha xurisdición ortodoxa mencionada por primeira vez a comezos do século XIII, como unidade administrativa da metrópole de Kíiv da Igrexa ortodoxa de Constantinopla. A sé existiu até 1691, cando aceptou definitivamente a Unión de Brest e pasou a formar parte da Igrexa greco-católica.

## Historia 
Foi unha das primeiras sés episcopais en Galicia, segundo varias fontes, fundada en 1026, ou en 1087, En calquera caso, o primeiro bispo do que se ten noticia foi Antonii Andreikovych, cuxo nomeamento está aosciado co reinado en Galicia de Mstislav o Valente; isto permitiría datar máis tarde o estabelecemento dun bispado, entre 1219 e 1220.

Inicialmente, a eparquía formaba parte da metrópole de Kíiv; porén, entre 1302 e 1332, entre 1337 e 1347, e entre 1371 e 1401, formou parte da metrópole de Galicia.

En 1422 o bispo Illia Isaiia foi o primeiro bispo en empregar o título de Przemyśl e Sambir; a diocese de Sambir existía dende o século XIII, e pouco máis tarde as sés foron unidas, pero o título dobre non se empregou até o pontificado de Illia. O seu sucesor, o bispo Atanasii Drohoiovskyi, opúxose á Unión de Florencia.

En 1596 o bispo Mykhailo Kopystenskyi asinou a declaración da Unión de Brest, mais posteriormente botouse atrás e foi excomungado polo metropolita de Kíiv Michal Rahoza. O seu sucesor, Atanasii Krupetskyi, si foi partidario da Unión, pero os ortodoxos elixiron entón a outro bispo e expulsaron a Atanasii, o que provocou que durante arredor dun século conviviran as dúas xurisdicións (grecocatólica e ortodoxa). En 1668, o bispo coadxutor ortodoxo Yurii Hoshovskyi pasou a vivir en Sanok, polo que os bispos pasaron a tomar o título de Przemyśl, Sambir e Sanok. O último bispo ortodoxo foi Inokentii Vynnytskyi, quen traballou dende a súa elección pola unión, e que o 23 de xuño de 1691 asinou a acta de unión.

## Episcopoloxio 
## Notas
Diario de Quiroga

***Diario de Quiroga*** é un blog de información xeral dos concellos de Quiroga, Folgoso do Courel e Ribas de Sil, na provincia de Lugo.

## Traxectoria 
Diario de Quiroga botou a andar a mediados do ano 2018 para dar cobertura á actualidade da comarca luguesa de Quiroga. Conta con varias seccións: novas, lecer e cultura, deportes, xeoparque e outras, como as dedicadas ao viño, aceite e mel, ademais dun espazo para cada un dos concellos.

En 2020 puxo en marcha a iniciativa Quiroga Futuro, «unha colección formada por relatos de emprendedoras e emprendedores que decidisen apostar por lanzar as súas iniciativas no municipio e que poidan servir de exemplo e impulso para outras persoas que teñan ideas de negocio e que as pretendan levar a cabo na vila». Por outra banda, no corenta aniversario da feira do viño do municipio, creou a campaña FDV40.

## Difusión 
En 2018, o blog recibiu 28&nbsp;000 visitas e en 2019 máis de 110&nbsp;000. Ademais, nas redes sociais acumula uns 3&nbsp;500 seguidores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Enlaces externos 
* Páxina de Diario de Quiroga en wordpress.com
Diario do Támega

***Diario do Támega*** é o primeiro xornal dixital dos concellos da comarca de Verín, na provincia de Ourense, e cobre todo tipo de información de interese, dende política até cultural, fundamentalmente en lingua castelá.
## Historia 
O seu editorial de presentación data do 12 de febreiro do 2019, e o seu primeiro produto xornalístico —unha entrevista a Ana María Villarino Pardo—, do 15 de febreiro. Nese mes do Entroido, as celebracións da zona contaron con ampla cobertura. Polas condicións actuais, o traballo de *Diario do Támega* conta cunha estrutura sinxela: a dirección -que ten funcións de administración, redacción e edición- coordina a actividade dos colaboradores —tanto xornalistas como profesionais audiovisuais— e dos comerciais. Finánciase a través das doazóns que os lectores aportan e tamén da publicidade de entidades públicas e privadas.

## Cobertura 
O *Diario do Támega* oferta cobertura nas localidades dos concellos que comprenden a Comarca de Verín —Castrelo, Cualedro, Monterrei, Oímbra, Laza, Riós, Verín e Vilardevós— prestando atención tamén á actualidade dos veciños de Conso-Frieiras e dos limítrofes con Portugal. O xornal dixital aspira a ser o medio de comunicación de referencia deste territorio.

## Nolas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina de Diario do Támega
Badal Novas

***Badal Novas*** é o primeiro xornal dixital dos concellos das comarcas do Carballiño e O Ribeiro e cobre todo tipo de información de interese (política, cultural, social, deportiva etc.) que ocorre neste territorio. A maior parte dos seus beneficios vai destinada a institucións de carácter benéfico e social. 
## Historia 
É propiedade de Badal Novas S.L. e naceu en 2020 pola necesidade de *crear comarca* . Foi presentado o venres 14 de febreiro no Aparthotel Arenteiro  nun acto no que se deron cita numerosos persoeiros da comarca. Dende o seu nacemento prestou especial atención ás persoas da zona na emigración, co obxectivo de que estas poidan estar informadas de todo o que pasa nos seus lugares de nacemento e, así mesmo, ser coñecedores do que lle sucede e preocupa alí onde residen na actualidade.

## Badal TV 
Ademais do portal web, Badal Novas tamén conta cunha canle de televisión local (Badal TV). Entre a súa variada programación destaca o informativo *Badal Novas,* presentado por Maiti Grande e que se emite ás 21:30 horas e comparten a través da súa canle de Youtube . Badal TV tamén retransmite os plenos e ten programas de entrevistas, faladoiro, infantís, de viaxes etc.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina de Badal Novas
Isistius plutodus

***Isistius plutodus*** é unha especie de peixe elasmobranquio da orde dos escualiforme e familia dos dalatíidos, unha das dúas integradas na actualidade no xénero *Isistius*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1964 polo ictiólogo neozelandés Jack Garrick e o ictiólogo e herpetólogo estadounidense Stewart Springer.

## Características 
*Isistius plutodus* é unha especie pouco común similar *Isistius brasiliensis* do que se difderencia sobre todo por ter os  dentes do maxilar inferior moito máis grandes. A maioría dos individuos, ademais, carecen do «colar» escuro de *I. brasiliensis*. 

Pode alcanzar unha lonxitude máxima de 42 cm.

## Hábitat e distribución 
Habita a profundidades de entre os 60 e os 200 m en lugares dispersos ao longo dos océanos Atlántico e Pacífico. 

Posibelmente a súa distribuicón sexa circumglobal, pero na actualidade só se encontrou en lugares dispersos do Pacífico occidental e no Atlántico norte e sur.

## Bioloxía 
É unha especie epibentónica (ca. 100 m de profundidade sobre a plataforma continental) e epipeláxico (profundidades de 60 a 120 m sobre o noiro continental con profundidades de fondo de entre os 815 e os 2 060 m; e 200 m sobre a fosa de Ryukyu con profundidade de fondo de 6 440 m), coa maioría dos espécimes recollidos cerca da terra. O exemplar dos Azores foi tomado por arrastre peláxico,

## Estado de conservación 
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta o relatado máis arriba considera que, aínda que se sabe pouco sobre esta especie, é probábel que estea amplamente distribuída e sen ameazas importantes aparentes e, polo tanto, avalíaa como *LC* (pouco preocupante).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nelson, J. S. (2016): *Fishes of the world*. Fifth edition. Nova York, NY, USA: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-1-1183-4233-6.
* Compagno, Leonard J. V. (1984): *Fao species catalogue. Vol.4. Sharks of the world. An annotated and illustrated catalogue of shark species known to date* . Rome: FAO. ISBN 92-5-1013-837.
* Compagno, Leonard J. V. & Hamlett, William C., ed. (1999): *Checklist of Living Elasmobranchs. Sharks, Skates, and Rays: The Biology of Elasmobranch Fishes*. Baltimore, Maryland, USA: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-6048-2. 
* Compagno, L., Dando, M. & Fowler, S. (2005): *Field Guide to the Sharks of the World*. Princeton, Nova Jersey: Princeton University Press. Princeton Field Guides. ISBN 978-0-6911-2072-0.

### Outros artigos 
* *Isistius*
* *Isistius brasiliensis*

### Ligazóns externas 
* Bigtooth Cookiecutter. *Isistius plutodus* Garrick & Springer 1964 na EOL.
Museo de Moedas e Medallas de Xoán Paulo II

O **Museo de Moedas e Medallas de Xoán Paulo II** (en polaco: *Muzeum monet i medali Jana Pawla II*) é un museo numismático de titularidade privada situado na localidade polaca de Częstochowa, especializado nas moedas e medallas emitidas en calquera país do mundo coa figura de Xoán Paulo II como tema principal.

Creouse en 2011 por iniciativa do empresario e filántropo local Krzysztof Witkowski, presidente da compañía *President Electronics Poland*.

## Historia 
O creador do museo leva anos colleitando artigos e recordos relacionados co papa Xoán Paulo II. En 2010 contactou con Wojciech Grabowski, un cidadán polaco asentado en Londres, daquela propietario da colección numismática, que xa fora presentada temporalmente en 2006, a modo de exposición móbil no Castelo Real de Varsovia, entre outros lugares. 

A partir dese contacto inicial, Krzysztof Witkowski adquiriu a colección, composta aproximadamente por 3.500 exemplares, e durante ese mesmo 2010 chegou a completarse con outros 2.000.

## A exposición 
[miniatura|177x177px|[Moeda lituana de 10 litas de 1993, conmemorativa da visita de Xoán Paulo II a Lituania.]]
O Museo de Moedas e Medallas de Xoán Paulo II en Czestochowa é único no mundo na súa especie. Entre as medallas destacan 49 "medallas de peregrinación", que o papa entrega persoalmente durante as súas viaxes apostólicas, así como outras medallas de gran módulo, de ata 14 centímetros de diámetro e un quilogramo de peso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de museos numismáticos

### Ligazóns externas 
* Museo de Moedas e Medallas de Xoán Paulo II
* Vídeo en Youtube: "Muzeum Monet i Medali Jana Pawla II w Czestochowie"
Lista de zonas arqueolóxicas da provincia da Coruña

Esta é unha **lista das zonas arqueolóxicas da provincia da Coruña** que están declarados, de forma definitiva, como BIC polo Ministerio de Cultura ou pola Xunta de Galicia.

## Boiro 
## Fisterra 
## Porto do Son 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lista de monumentos da provincia da Coruña.
*Lista de monumentos da provincia de Lugo.
*Lista de monumentos da provincia de Ourense.
*Lista de monumentos da provincia de Pontevedra.

### Ligazóns externas
*Relación de Bens de Interese Cultural de Galicia a 1 de marzo de 2016 Xunta de Galicia
*Rexistro de Bens de Interese Cultural da Xunta de Galicia
*Datos en formato aberto e reutilizable dos Bens de Interese Cultural na Xunta de Galicia
*Consultas de Bases de datos de Bens Culturais protexidos no Ministerio de Cultura
Mohsen Fakhrizadeh

**Mohsen Fakhrizadeh-Mahabadi** (en persa محسن فخری‌زاده) nado en Qom en 1958 e finado en Absard o 27 de novembro de 2020, foi un oficial iraniano da Garda Revolucionaria e profesor de física na Universidade Imam Hussein de Teherán. Segundo o Consello de Seguridade da ONU, Fakhrizadeh era un científico de alto rango adscrito ao Ministerio de Defensa e Loxística das Forzas Armadas e ex director do Centro de Investigación Física (PHRC). Foi asasinado o 27 de novembro de 2020.

## Biografía 
Naceu en Qom, asistiu á Universidade Shahid Beheshti e recibiu un doutoramento pola Universidade de Isfahán. Foi profesor na Universidade Iman Hussein, e líder do programa nuclear de Irán.

## Traxectoria 
Fakhrizadeh fora obxecto de investigación por parte de Estados Unidos, acusado de ser o responsable último do programa nuclear iraniano. Por ese motivo foi incluído na lista do Consello de Seguridade das Nacións Unidas pola que se conxelaban os seus activos e era preceptiva a notificación das súas viaxes. O Consello esixiu que o Axencia Internacional da Enerxía Atómica (AIEA) elaborase un informe e entrevistase a Fakhrizadeh, pero Irán negouse a polo á súa disposición.

Respecto ao traballo de Fakhrizadeh, Irán filtrou algunha información sobre a que a AIEA dixera que "non era incompatible coas súas propias conclusións", aínda que o organismo internacional continuou tentando corroborar as súas sospeitas.

## Asasinato 
O 27 de novembro de 2020, Fakhrizadeh foi ferido de gravidade preto da cidade de Absard, unha localidade próxima a Teherán. Houbo noticias dunha explosión. Foi trasladado a un hospital onde morreu debido ás súas feridas. Catro homes armados estiveron involucrados no ataque, tres dos cales foron matados polos gardacostas de Fakhrizadeh.
miniatura|Escena do crime.

## Notas
Som Catalans

**Som Catalans** (**SOM**) é un partido político catalán xenófobo e independentista. Foi fundado na primavera de 2014 a partir dunha escisión catalanista de Plataforma per Catalunya.

O partido foi fundado pola vigatana Ester Gallego e o valenciano Enric Ravello.  Ester Gallego militara en Esquerra Republicana de Catalunya na década dos 90 e máis tarde en Plataforma per Catalunya . Enric Ravello militara no Círculo Español de Amigos de Europa, no Movemento Social Republicano e, máis tarde, en Plataforma per Catalunya, onde foi responsable das relacións internacionais. A nivel internacional, mantén relacións cos partidos Vlaams Belang en Flandres, a Liga italiana, Aitheantas Éire en Irlanda e o Casal Europa en Perpiñán, dirixido polo ex-militante da Fronte Nacional Llorenç Perrié.

Presentouse ás eleccións municipais de 2015 en Vic sen obter representación. Presentouse ás eleccións municipais de 2019 en Llagostera, Sabadell, Sant Feliu de Guíxols e Ripoll sen obter representación en ningures.

## Notas
Front Nacional de Catalunya (2013)

A **Front Nacional de Catalunya** (**FNC**) é un partido político catalán xenófobo e independentista, presentado publicamente en 2013. Tivo unha concelleira en Ripoll entre 2019 e 2020. Os seus principais eixos ideolóxicos son promover o catalanismo e restrinxir as políticas de inmigración.

## Historia 
### Fundación 
O partido rexistrouse en 1999 co mesmo nome que o Front Nacional de Catalunya, disolto en 1990. No 2013, Jordi Casacubera i Pérez, Pere Soler i Montoliu, Miquel Àngel Rodríguez i Fernàndez e Moisès Font i Casademont presentaron publicamente o partido. Jordi Casacuberta fora membro da Fronte Nacional de Catalunya, Estat Català, Esquerra Republicana de Catalunya, Unitat Nacional Catalana e Reagrupament. Pere Soler e Miquel Àngel Rodríguez foran membros da Unió Democràtica de Catalunya. E Moisès Font fora concelleiro de Plataforma per Catalunya en Olot e presidente territorial da PxC de Xirona.

Ante isto, antigos militantes do FNC orixinal emitiron un comunicado no que afirmaban que se disolveran en 1990, que na última Asemblea Xeral se aprobara que ningún militante usaría as súas siglas no futuro e que a ideoloxía do novo FNC afastábase do progresismo defendido polo FNC orixinal.

Querían presentar "decenas" de candidaturas nas eleccións municipais de 2015, cousa que finalmente non fixeron e dixeron que non participarían nas eleccións ao Parlamento de Cataluña antes da independencia, para non dividir o voto. Alternativa per Ripoll, Esquerra Republicana de Catalunya, Junts per Catalunya e o Partit dels Socialistes de Catalunya acordaron non pactar nin traballar cos outros dous candidatos, FNC e Som Catalans, porque os consideraban formacións racistas, feito que FNC negou. Obtiveron 503 votos (9,44%) e a cabeza de lista foi elixida concelleira.

En 2020, Sílvia Orriols e o resto da sección de Ripoll abandonaron o partido por discrepancias coa executiva. Consideraron que a dirección do FNC tiña unha posición demasiado moderada en cuestións nacionais e de inmigración. Os escindidos non se adheriron a ningunha formación nin crearon outra. Sílvia Orriols mantivo a súa acta de concelleira, polo que o FNC quedou sen representación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aliança Catalana
### Ligazóns externas
Manuel Gallego González

**Manuel Gallego González**, coñecido como **Manolo Gallego**, nado no Incio cara a 1911 e finado en Caracas, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Militante do PCE. Logo de golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 integrouse no exército leal. Foi comisario da defensa antiaerea (DECA) no Ebro e en Cataluña. Ascendeu a comisario de Brigada por méritos de guerra na batalla do Ebro. Coa derrota da República pasou a Francia e foi internado nun campo de concentración. Exiliouse en Venezuela en 1940, e foi secretario xeral do PCE en Venezuela ata a súa morte. Organizou e presidiu o Lar Gallego de Caracas.

O seu sobriño, con mesmo nome, foi detido e acusado sen probas dun atentado á Fosforera en febreiro de 1963, e permaneceu dous anos exiliado no Uruguai.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
José Domínguez Benavides

**José Domínguez Benavides**, coñecido como **Bena**, nado en Ponteareas e finado en Venezuela en 1985, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo do médico de Ponteareas Manuel Domínguez Sánchez e irmán de Manuel Domínguez Benavides. Estudou en Santiago de Compostela e dirixiu unha revista estudantil. Emigrou a Arxentina, onde colaborou en varios xornais. Retornou a Galicia en 1924. Na República foi redactor de *Estampa* de Madrid. Foi nomeado cónsul da República Española en Niza. Chegou a Venezuela en 1940. Participó na fundación do xornal *El Nacional* con Henrique Otero Vizcarrondo e o seu fillo Miguel Otero Silva, onde exerceu como secretario de redacción, xefe de información e xefe de cables. Tamén colaborou na fundación de *Ultimas Noticias* en 1941. Formou parte do grupo de profesores que fundaron a Escola de Comunicación Social (antes Escola de Periodismo) da Universidade Central de Venezuela. Foi fundador da Asociación Venezolana de Periodistas. En 1948 marchou coa muller Ida Gramcko a Moscova, onde fora nomeada encargada de negocios con rango de embaixadora. Volveu cando foi derrocado Rómulo Gallegos e loitou na clandestinidade contra a ditadura.

## Vida persoal 
Casou en 1945 coa poeta venezolana Ida Gramcko, que tivo relación con Blanco Amor durante a súa estadía en Venezuela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Castelán neomexicano

O **castelán neomexicano** é unha variedade do castelán falado nos Estados Unidos, principalmente no estado de Novo México e parte do sur do estado de Colorado. Trátase dun dialecto particular dentro do panorama lingüístico castelanfalante debido ao illamento de Novo México dende os primeiros tempos nos que era territorio español e debido a isto ha puido conservar trazos do castelán medieval, ademais de contar con gran cantidade de indixenismos (do náhuatl primeiro e das linguas locais despois) e anglicismos (despois da anexión estadounidense en 1848).

## Características 
* Fonética:
** No castelán de Novo México o /s/ final de sílaba aspírase case sempre, a diferenza dos dialectos veciños do norte de México. 
** Tamén é frecuente a aspiración do /s/ inicial de palabra, de maneira que "sí, señor" pode escoitarse como "hí, heñor". 
** O /y/ é débil e elídese en contacto con /e/ e /i/: *gallina* > *gaína*, *sello* > *seio*. 
* Morfoloxía:
** A segunda persoa singular do pretérito indefinido fórmase co sufixo *–tes*: *hablates* (< *hablaste*), *comites* (< *comiste*), *dijites* (< *dijiste*), etc.
** Ás veces engádese unha vogal paragóxica en posición final de frase, sobre todo cando a última palabra é un infinitivo verbal: *vamos a comere*; *lo echaron a la cárcele*. 
** A morfoloxía verbal manifesta moitas configuracións rústicas, tales como *haiga* (*haya*), *huiga* (*huya*), *seigo* (*soy*).
** As formas esdrúxulas do pretérito imperfecto rematan en *–nos* no canto de *–mos*: *estábanos, fuéranos*, etc.
** A contracción é común; tales como *vete paía* (*vete para allá*), *yamboy* (*ya me voy*), *ontá mi apá* (*dónde está mi papá*), etc.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Rubén Cobos. *A Dictionary of New Mexico & Southern Colorado Spanish*. Santa Fe: Museum of New Mexico Press, 2003.
* Garland D. Bills. "New Mexican Spanish: Demise of the Earliest European Variety in the United States". *American Speech* (1997, 72.2): 154–171.
* Rosaura Sánchez. "Our linguistic and social context", *Spanish in the United States: Sociolinguistic Aspects*. Ed. Jon Amastae & Lucía Elías-Olivares. Cambridge: Cambridge University Press, 1982. 9–46.
* Carmen Silva-Corvalán. "Lengua, variación y dialectos". *Sociolingüística y Pragmática del Español* 2001: 26–63.
* L. Ronald Ross. "La supresión de la /y/ en el español chicano". *Hispania* (1980): 552–554.
Castelán llanero

[miniatura|dereita|250px|Dialectos falados en [Venezuela.]]
[miniatura|dereita|250px|Dialectos do castelán en [Colombia.]]
O **castelán llanero** é o conxunto de modalidades lingüísticas da lingua castelá falada na rexión dos Llanos de Colombia e Venezuela. Caracterízase pola mestura de elementos do castelán medieval con trazos indíxenas.

## Características
### Fonéticas 
O castelán llanero posúe o yeísmo e a articulación do “r” até a súa neutralización (*vorqueta* por volqueta, fenómeno visto en Arauca) ou a súa desaparición no infinitivo (*ventiá, aserrá, ordeñá, cogé*…).

Tamén ten a articulación do “s” (implosivo), a aspiración (*maíh* = "maíz2) oU perda (*cataplama* = "cataplasma"). Tamén aparece o trazo da aspiración do “s” prevocálico (*ji jeñol, eso je li olvida* = "sí señor, eso se le olvida").

Os seus fricativos intervocálicos (b-d-g) debilítanse, ou ben, desaparecen na fala llanera (*auacero* = "aguacero").

Conserva o son do antigo “h”.  É un trazo máis visto en Venezuela, Arauca e Casanare (*joyo, jumo, mojo, jallan, sajuma, ajoga, ajita* por hoyo, humo, moho, hallan, sahúma, ahoga, ahíta).

### Morfolóxicas 
Suprime, ou ben, debilita o –s redundante do plural: *los antioqueño, loj perro, cuatronarice* (*cuatronarices*, especie local de cobra), *loj padrino*.

Ten unha composición nominal semellante ás falas costeiras: *pativoltiao* (pata + volteado, é dicir, substantivo + adxectivo).

Formación do pretérito composto de subxuntivo co verbo “*ser*”: “*Si no **fuera*** (hubiera) *sido por Guadalupe Salcedo*…”

### Léxicas 
Algunhas formas léxicas de orixe costeira rexistradas na rexión son: “*cautivar*” (cultivar), “*concha*” (casca, cortiza), “pollino” (asno novo), “*yerna*” (nora), “*rabipelao*” (sarigüeia).

Tamén ten achegas do oeste de Colombia
 “*hamero*” (envoltura da mazaroca), “*choclo*” (millo tenro).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castelán colombiano
* Castelán venezolano
Julian Bailey

**Julian Bailey**, nado o 9 de outubro de 1961 en Woolwich, Londres, é un expiloto de Fórmula 1 que correu para os equipos Tyrrell e Lotus.

## Andaina 
Aínda que nado no Reino Unido, criouse en Menorca, España. Converteuse nun gran piloto de Fórmula Ford 1600 en Gran Bretaña, gañando o importante Festival de Fórmula Ford en Brands Hatch. En 1987 tivo a oportunidade de correr na Fórmula 3000, nun Lola GA Motorsport, no que gañou na súa terceira carreira de Fórmula 3000, converténdose no primeiro piloto británico en gañar unha carreira nesta fórmula. Isto atraeu a atención de Ken Tyrrell, e Bailey foi recrutado para pilotar para o seu equipo de Fórmula Un o ano seguinte. O coche era moi pouco competitivo e non anotou un só punto, mentres que o seu compañeiro Jonathan Palmer anotou cinco. En 1989 uniuse ao equipo da fábrica de coches deportivos Nissan e intentou volver á Fórmula Un en  con Lotus. Rematou sexto no Gran Premio de San Marino pero non mantivo o seu pulso despois de Mónaco. Durante a súa carreira na Fórmula Un, participou en 20 Grandes Premios, clasificándose para sete no momento en que as grellas estaban sobredimensionadas e obtivo un total de un punto no campionato. 

En 1992 uniuse ao equipo Toyota BTCC e, na tempada seguinte, quedou quinto no campionato, aínda que a súa tempada é lembrada pola súa colisión co compañeiro de equipo Will Hoy, que volcou o coche de Hoy sobre o seu teito. Na seguinte rolda en Knockhill, logrou a súa única e única vitoria no BTCC. Nas dúas tempadas seguintes tivo menos éxito, aínda que superou ao campión de 1991 Hoy nas dúas tempadas como compañeiros de equipo. Toyota retirouse do BTCC como equipo oficial a finais de 1995, pero Bailey aínda tiña contrato con eles. En 1996, Bailey competiu no Campionato de Turismos de Suráfrica (SATCC) para Minolta Toyota. Dende entón corre principalmente en coches deportivos. En 1997, Bailey uniuse a Lister, gañando finalmente o British GT Championship en 1999 e o FIA GT Championship en 2000 nun Lister Storm.

## Vida persoal 
O fillastro de Bailey, Jack Clarke, tamén é piloto de carreiras con experiencia na Fórmula BMW e na Fórmula Palmer Audi. En 2009 graduouse no FIA Formula Two Championship, e en 2014 mudouse ao British Touring Car Championship.

### Carreira posterior ás carreiras 
En 2008, uniuse a ESPN STAR Sports como comentarista invitado para varias carreiras de Fórmula Un.

### * Top Gear * 
No programa *Top Gear*, foi un dos varios pilotos que apareceron como The Stig. 

## Rexistro de carreiras 
### Resultados completos na Fórmula 3000 Internacional 
(clave) (As carreiras en **grosa** indican pole position, as carreiras en *cursiva* indican volta rápida.)

### Resultados completos na Fórmula 1
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados completos nas 24 Horas de Le Mans
### Resultados completos no campionato British Touring Car
(clave) (Carreiras en **grosa** indican pole position) (Carreiras en *itálica* indican volta rápida)

## Referencias