open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Endopeptidase

miniatura|A tripsina bovina é unha endopeptidase.
As **endopeptidases** ou **endoproteinases** son peptidases proteolíticas que rompen enlaces peptídicos entre aminoácidos non terminais (é dicir, no interior da molécula), diferenciándose así das exopeptidases, as cales rompen os enlaces peptídicos desde os extremos da cadea peptídica nos aminoácidos terminais. Por esta razón, as endopeptidases non poden degradar os péptidos xerando monómeros (os aminoácidos soltos), cousa que si poden facer as exopeptidases. Un tipo especial de endopeptidases son as oligopeptidases, cuxos substratos son  oligopéptidos en vez de proteínas.

Xeralmente son moi específicas para certos aminoácidos. Exemplos de endopeptidases son:
* Tripsina - corta despois dunha arxinina ou lisina, a non ser que vaian seguidas de prolina.  Moi estrita. Funciona mellor a pH 8.
* Quimotripsina - corta despois dunha fenilalanina, triptófano ou tirosina, a non ser que vaian seguidas de prolina. Corta máis lentamente despois de histidina, metionina ou leucina. Funciona mellor a pH 8.
* Elastase - corta despois dunha alanina, glicina, serina ou valina, a non ser que vaian seguidas de prolina.
* Termolisina - corta antes dunha isoleucina, metionina, fenilalanina, triptófano, tirosina ou valina, a non ser que vaian precedidas de prolina. Ás veces corta despois da alanina, ácido aspártico, histidina ou treonina. Termoestable.
* Pepsina - corta antes dunha leucina, fenilalanina, triptófano ou tirosina, a non ser que vaian precedidas por prolina. Tamén noutros aminoácidos, xa que é bastante pouco específica. Funciona mellor a  pH 2.
* Glutamil endopeptidase - corta despois do ácido glutámico. Funciona mellor a pH 8.
* Neprilisina - corta en residuos de aminoácidos hidrófobos.

## Notas 
* 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Exopeptidase
* The Proteolysis Map
Península de Pärispea

A **península de Pärispea** (en ) é unha península situada na costa do condado de Harju, en Estonia.

## Xeografía 
miniatura|esquerda|A pedra xigante Tiirukivi.
A península está situada entre a baía de Hara e a baía de Eru, a 75 km ao leste de Talín pola estrada que une a capital con Narva. A súa lonxitude é de 12 quilómetros e a súa anchura é duns 4 quilómetros.

A poboación da zona está concentrada principalmente na vila de Loksa, e nas aldeas costeiras de Suurpea, Viinistu, Turbuneeme e Kasispea.

## Notas 
## Véxase tamén
Tempada 1915/16 do Deportivo Auténtico

A **tempada 1915/16** foi a segunda de existencia do **Deportivo Auténtico**, trala súa escisión do Deportivo da Coruña.

## Resumo 
A tempada 1915/16 do Deportivo Auténtico deu inicio en agosto de 1915, nun partido contra o Club Ferrol en Riazor correspondente á ida da Copa Amboage, cuxo encontro de volta non se xogaría ata máis dun ano despois. En outubro, o club conquistou contra o Deportivo Lugo o Campionato do Noroeste (torneo celebrado en Lugo con motivo das festas de San Froilán) e contra o Real Club Coruña a Copa da Asociación de Prensa da Coruña.

No mes de novembro, no medio dun conflito coa Federación Galega de Fútbol, o Deportivo Auténtico e o Real Club Coruña, que ían participar no Campionato de Galicia desa tempada xunto co Fortuna de Vigo, retiráronse do mesmo e formaron a Unión Galega de Clubs xunto co Vigo Sporting, organizando un campionato propio no que tomaron parte os tres clubs desconformes coa FGF. Este Campionato da Unión foi coñecido tamén como o Campionato de Honra e constou de seis xornadas. O Deportivo venceu en dúas ocasións ao Real Club Coruña, pero perdeu contra o Vigo Sporting tanto en Coia como na Coruña, proclamándose campión o club vigués.

Finalmente en maio o Deportivo volveu xogar dous novos partidos contra o seu máximo rival, o Real Club Coruña, encontros dos que se seleccionarían varios xogadores de ambos clubs para formar unha selección coruñesa para contender con outra viguesa. No primeiro destes partidos debutou o gardameta Sardinero, que defendería a portería do Deportivo durante os seguintes anos. O Coruña saíu vencedor dos dous encontros.

## Persoal 
### Xogadores 
### Xunta directiva 
## Partidos 
### Amigables 
#### Copa Amboage 
#### Campionato do Noroeste 
#### Copa da Asociación de Prensa da Coruña 
#### Campionato da Unión 
## Notas
Celtia (nome)

**Celtia** é un nome propio feminino galego. A súa orixe é o nome poético que Eduardo Pondal lle deu a Galicia.

En xaneiro de 2023 existían 190 mulleres en Galicia co nome Celtia, cunha media de idade de 13,8 anos, e 325 co nome Zeltia (forma non recollida pola guía de nomes galegos da RAG), cunha media de idade de 19,4 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
As voces baixas

***As voces baixas*** é unha novela en lingua galega de Manuel Rivas, publicada por Edicións Xerais en outubro de 2012.

## Argumento 
O libro presenta unha biografía sentimental de Manuel Rivas e da cidade da Coruña e bisbarra que viviu na nenez e mocidade (Monte Alto, O Castro de Elviña, O Corpo Santo...) acompañado en todo momento pola súa irmá María, onde reconstrúe a historia de terceiras persoas (parentes, veciños, lavandeiras, costureiras, zapateiros...) que conforman, todas elas, as voces baixas que lle dan nome á obra.

## Personaxes principais 
* María Rivas: irmá do narrador, o propio Manuel Rivas.
* Carmiña Barrós: nai do narrador e leiteira.
* Manuel Rivas: pai do narrador, albanel e músico.

## Temas e estilo literario 
* Temas abordados na obra: memorias de infancia, A Coruña como escenario literario, franquismo e represión, relacións familiares, oficios tradicionais.
* Estilo narrativo: autoficción e prosa poética.

## Premios 
* Premio Fervenzas Literarias ao mellor libro de narrativa para adultos no 2012.

## Traducións 
* Ao castelán (2012), ao inglés (2017), e ao árabe (2021)

## Notas
Celeste (serie de televisión)

***Celeste*** é unha serie de televisión española creada por Diego San José e dirixida por Elena Trapé. Está protagonizada por Carmen Machi e Andrea Bayardo.

## Sinopse 
Sara Santano (Carmen Machi) é unha inspectora de Facenda que dedicou toda a súa vida á recadación de impostos. O derradeiro día antes de prexubilarse, recibe o encargo máis importante da súa carreira: demostrar que Celeste (Andrea Bayardo), a grande estrela hispanoamericana, reside en España e ten que pagar os seus impostos no país, unha misión da que dependen vinte millóns de euros para as arcas españolas. Para iso, Sara terá que aparcar a súa vida para percorrer a de Celeste e demostrar que pasou 184 días en España.

## Personaxes 
* Carmen Machi como Sara Santano
* Manolo Solo como Tony
* Andrea Bayardo como Karen Albarrán "Celeste"
* Antonio Durán "Morris" como Carmelo
* Aixa Villagrán como Eva
* Clara Sans como Dani
* Jesús Noguero
* Marc Soler

## Notas
Nerea Pallares

**Nerea Pallares Vilar**, nada en Lugo o 10 de outubro de 1989, é unha xornalista e escritora galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela. Fixo un Mestrado en Literatura, Arte e Pensamento na Universidade Pompeu Fabra de Barcelona, cunha tese sobre as novas expresións escénicas da filosofía do absurdo, e foi bolseira, entre outras institucións, na Cité Internationale des Arts en París, no Centro de Investigação Artística Hangar, en Lisboa, e na Fundación Gala de Córdoba. Colaborou en *Dorna, Quimera* e *Granta*. 

Participou en varias residencias literarias, entre elas a **Residencia** **Literaria** da **Cidade** **da** **Cultura dirixida por Javier Peña.**

En 2025 gañou o Premio García Barros con *Punto de araña*, onde reflexiona sobre a precariedade do traballo feminino e reivindica as mulleres do mar.

## Obras 
### En galego 
* *Punto de araña* (2025). Vigo: Galaxia. 158 páxs. ISBN 978-84-1176-469-8.

### En castelán 
* *Sidecar* (2015). Ed. Oblicuas. 76 páxs. ISBN 978-8415528470.
* *Los ritos mudos* (2021). Inlimbo Ed. 116 paxs. ISBN 9788412167597.

## Premios 
* 2025: Premio de xornalismo Manuel Lueiro Rey, por Botar un conto.
* 2025: Premio García Barros con *Punto de araña*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Galegos
* Ficha en Calamo & Cran
Asociación Galega de Xadrecistas

A **Asociación Galega de Xadrecistas** (AGAX) é unha entidade cultural e deportiva sen ánimo de lucro que promove a práctica, difusión e estudo do xadrez en Galicia. Fundada en 1989 na cidade da Coruña, ten como obxectivo achegar o xadrez ao conxunto da sociedade galega, especialmente ao ámbito educativo, cultural e asociativo.

## Historia 
A asociación naceu en 1989 como iniciativa dun grupo de afeccionados e promotores do xadrez interesados en crear un espazo independente e plural para fomentar esta disciplina en Galicia. Desde os seus primeiros anos, AGAX destacou por organizar actividades accesibles para todos os públicos e por impulsar a presenza do xadrez en centros educativos e culturais.

## Actividades 
AGAX organiza regularmente torneos, ligas locais e eventos especiais como campionatos escolares, torneos rápidos, partidas simultáneas e conferencias. Tamén participa en proxectos de introdución do xadrez nas escolas e colabora con entidades culturais e sociais en toda Galicia.

## Publicacións e divulgación 
A asociación mantén presenza activa en liña a través do seu sitio web oficial e das redes sociais (@xadrecistas), onde publica novas, resultados de torneos e artigos sobre xadrez. Tamén promove publicacións en formato impreso e dixital relacionadas coa historia do xadrez galego, biografías de xogadores e crónicas de actividades.

## Enfoque educativo 
AGAX é coñecida polo seu compromiso co ensino do xadrez en contornas educativas, defendendo o seu valor como ferramenta pedagóxica que mellora a concentración, o pensamento lóxico e a toma de decisións en nenos e mozos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial de AGAX
* Redes sociais: @xadrecistas *(en Twitter/X e outras plataformas)*
Sociedade Cultural e Deportiva Palaestra

A **Sociedade Cultural e Deportiva Palaestra** é unha entidade sen ánimo de lucro con sede na cidade da Coruña, dedicada principalmente á promoción do xadrez, tanto a nivel formativo como competitivo. Fundouse o 26 de marzo de 1989, e desde entón mantén unha actividade continuada no ámbito deportivo e cultural.

## Historia 
A Sociedade Palaestra naceu en 1989 como proxecto impulsado por persoas vinculadas ao ensino, ao deporte base e á cultura, cun enfoque integral que unise o desenvolvemento intelectual e físico. A elección do nome “Palaestra” —vocábulo que designaba na Grecia clásica o espazo para a práctica do exercicio e a formación— reflicte esta vontade de integración, igoal que o seu lema "ad discendum nos delectamus".

## Actividade 
A principal actividade actual da entidade céntrase na promoción e ensino do **xadrez**, mantendo **escolas activas de xadrez** en colaboración con diferentes entidades:

* O **Sporting Club Casino da Coruña**, onde Palaestra organiza cursos e actividades regulares.
* O **Centro Comercial Los Rosales**, que acolle outra das súas escolas de xadrez abertas ao público.

A entidade tamén organiza distintas accións culturais e de defensa do patrimonio cultural.

Foi tamén a entidade promotora da Federación Galega de Béisbol a través do seu equipo Panteras.

## Obxectivos 
Palaestra promove o xadrez como ferramenta educativa, cultural e social, con especial atención ao traballo con nenos e nenas, así como á difusión do pensamento estratéxico e o xogo limpo. 

## Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Páxina para o xadrez
* Páxina cultural
Club de Iniciativas Deportivas Universitarias

O **Club de Iniciativas Deportivas Universitarias** (**CIDU**) é unha entidade deportiva centrada exclusivamente na práctica e promoción do xadrez. Foi fundado o 1 de maio de 1994 na cidade da Coruña, e mantén unha estreita vinculación coa Universidade da Coruña a través da asociación universitaria INCUDE (Iniciativas Culturais e Deportivas Universitarias).

## Historia 
O CIDU naceu como proxecto impulsado por seis estudantes e un profesor da Universidade da Coruña interesados en fomentar o xadrez no ámbito universitario e na contorna da cidade. A súa fundación coincidiu co auxe de iniciativas autoxestionadas na universidade, das que INCUDE foi un dos principais motores.

## Actividade 
O club dedícase exclusivamente ao xadrez, tanto na súa dimensión competitiva como divulgativa. Organiza unha parte importante dos torneos de xadrez da cidade da Coruña, incluíndo torneos abertos, escolares e universitarios. Tamén participa en ligas oficiais da Federación Galega de Xadrez, sendo un dos clubs máis activos do panorama local.

## Vinculación universitaria 
Desde os seus inicios, o CIDU mantén unha colaboración constante con INCUDE, compartindo espazos, proxectos e valores. 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *xadrezuniversitario.org*
Iniciativas Culturais e Deportivas Universitarias

A **Asociación de Iniciativas Culturais e Deportivas Universitarias** (**INCUDE**) é unha asociación de estudantes da Universidade da Coruña, creada o 4 de xaneiro de 1993, que promove actividades culturais, deportivas e de lecer no ámbito universitario.

## Historia 
INCUDE naceu a comezos dos anos 90 como resposta á necesidade de ampliar e diversificar as actividades extracurriculares dentro da Universidade da Coruña. A asociación apostou desde o principio por unha combinación de deporte, cultura e ocio, integrando distintas disciplinas nunha única entidade aberta ao estudantado.

## Actividade 
As principais áreas de actuación de INCUDE son:

* **Xadrez**: Organización de torneos, clases e eventos de promoción do xogo ciencia dentro e fóra da universidade.
* **Xogos de mesa**: Difusión de xogos de estratexia, rol e ocio alternativo a través de torneos e encontros periódicos.
* **Esports**: Impulso da competición de videoxogos en contornas universitarias, tanto en liñas recreativas como competitivas.
* **Visitas culturais**: Organización de saídas e actividades de carácter histórico, artístico e patrimonial destinadas a fomentar a cultura entre o estudantado.

A asociación mantén unha relación activa con clubs como o Club de Iniciativas Deportivas Universitarias (CIDU), creado por membros de INCUDE para potenciar a sección de xadrez.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://incude.udc.es/
Adolescence (serie de televisión)

***Adolescence*** é unha miniserie de televisión británica de drama psicolóxico creada por Jack Thorne e Stephen Graham e dirixida por Philip Barantini. Conta a historia dun rapaz de 13 anos chamado Jamie Miller (intepretado por Owen Cooper) que é detido tras o asasinato dunha nena no seu colexio. Cada un dos seus episodios foi rodado nunha única toma continua.

*Adolescence* estreouse en Netflix o 13 de marzo de 2025, onde conta con versión subtitulada en galego. Logo da súa estrea conseguiu a aclamación pola súa dirección, guión e fotografía, con especial atención á atmosfera e ás interpretacións. *Adolescence* foi o primeiro programa en liña en situarse na parte superior das clasificacións semanais de televisión de Barb Audiences.

O 9 de abril de 2025, Deadline informou de que Netflix e Plan B Entertainment estaban a conversar sobre unha segunda tempada da serie.

## Personaxes 
### Principais 
* Stephen Graham como Eddie Miller
* Ashley Walters como Luke Bascombe
* Faye Marsay como Misha Frank
* Mark Stanley como Paul Barlow
* Christine Tremarco como Manda Miller
* Owen Cooper como Jamie Miller
* Amélie Pease como Lisa Miller
* Hannah Walters como Mrs Bailey
* Jo Hartley como Mrs Fenumore
* Fatima Bojang como Jade
* Kaine Davis como Ryan Kowalska
* Amari Bacchus como Adam Bascombe
* Erin Doherty como Briony Ariston

### Secundarios 
* Emilia Holliday como Katie Leonard
* Lewis Pemberton como Tommy
* Austin Haynes como Fredo
* Alfie Ward como Moray
* Elodie Grace Walker como Georgie
* Douglas Russell como Victor

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
La malcasada

***La malcasada*** é un filme español mudo en branco e negro de 1926 dirixido por Francisco Gómez-Hidalgo y Álvarez, quen escribiu o guión xunto a José Luis de Lucio. Baséase no matrimonio fracasado entre o toureiro mexicano Rafael Gaona e a actriz española Carmen Ruiz Morales, amante de Afonso XIII de España entre 1914 e 1931. Estreouse no Teatro do Centro o 10 de xaneiro de 1927.

## Sinopse 
O filme conta a historia dunha señora da alta sociedade española que por interese casa cun toureiro mexicano, nun momento no que se tramitaba unha lei de divorcio nas Cortes Españolas.

## Elenco 
* Inocencia Alcubierre
* María Banquer
* Juan Belmonte
* Julia A. de Belmonte

## Produción 
O seu interese radica en que teñen pequeños papeis varios personaxes de sona da época, entre eles os militares Francisco Franco, José Sanjurjo, José Millán-Astray e Miguel Primo de Rivera, Ramón María del Valle-Inclán, Juan Belmonte, o conde de Romanones, Azorín, Julio Romero de Torres, Alejandro Lerroux, Manuel Machado ou Juan de la Cierva.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* La película La Malcasada como ejemplo de la proyección de la imagen estereotipada de los militares africanistas en los medios de comunicación por Cristóbal Martín Molina. En: *Revista Universitaria de Historia Militar*, volume 6, número 11, ano 2017, pp. 217-238, ISSN: 2254-6111
*
Regra da man dereita

En matemáticas e física, a **regra da man dereita** (ou **regra de Fleming**) é unha convención e unha mnemotécnica, utilizada para definir a orientación dos eixos no espazo tridimensional e para determinar a dirección do produto vectorial de dous vectores, así como para estabelecer a dirección da forza sobre un condutor que transporta corrente nun corpo magnético.

## Historia 
miniatura| Regra da man dereita para o produto vectorial
esquerda|miniatura| Regra da man dereita de Fleming
A regra da man dereita en física foi introducida a finais do século XIX por John Fleming no seu libro *Magnets and Electric Currents*. Fleming describiu a orientación da forza electromotriz inducida facendo referencia ao movemento do condutor e á dirección do campo magnético na seguinte representación: "Se un condutor, representado polo dedo medio, se move nun campo de fluxo magnético, cuxa dirección está representada pola dirección do dedo furabolos, a dirección deste movemento, estando na dirección da forza electromotriz, indicarase na dirección da forza electromotriz no que o dedo pai de todos sinala."  tamén chamada "regra do parafuso dereito"  ou "regra da cunca de café"; úsase cando se debe definir un vector (como o vector de Euler) para representar a rotación dun corpo, un campo magnético ou un fluído, ou viceversa, cando é necesario definir un vector de rotación para comprender como se produce a rotación. Revela unha conexión entre a corrente e as liñas de campo magnético no campo magnético que creou a corrente. Ampère inspirouse no seu compañeiro físico Hans Christian Ørsted, quen observou que as agullas xiraban cando estaban preto dun cabo que transportaba corrente eléctrica e concluíu que a electricidade podía crear campos magnéticos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rotacional
* Produto vectorial
* ISO 2
### Ligazóns externas 
* Feynman's lecture on the right-hand rule
* Right and Left Hand Rules - Interactive Java Tutorial 
* 
* Christian Moser : right-hand-rule : wpftutorial.net
Glutamil endopeptidase II

A **glutamil endopeptidase II** (, *GluSGP*) é un encima bacteriano con actividade de endopeptidase. Este encima cataliza a seguinte reacción química:

: Clivaxe preferente: -Glu- >> -Asp- . Preferencia por Pro ou Leu en P2 e Phe en P3. A clivaxe de enlaces -Glu-Asp- e -Glu-Pro- é lenta.
Este encima illouse da bacteria *Streptomyces griseus*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glutamil endopeptidase I

### Ligazóns externas 
*
Jugendstil

***Jugendstil*** , ***estilo xuvenil*** en alemán, foi un movemento artístico, particularmente nas artes decorativas, que influíu principalmente en Alemaña, Austria e noutros lugares de Europa en menor medida desde aproximadamente 1895 ata preto de 1910. Foi a contraposición alemá e austríaca do Art Nouveau. Os membros do movemento estaban reaccionando contra o historicismo e o neoclasicismo das academias oficiais de arte, arquitectura e deseño. Tomou o seu nome da revista de arte *Jugend* , fundada polo artista alemán Georg Hirth. Foi especialmente activo nas artes gráficas e na decoración de interiores.

Os seus principais centros de actividade foron Múnic , Viena e Weimar e a Colonia de Artistas de Darmstadt fundada en Darmstadt en 1901. As figuras importantes do movemento incluíron o artista gráfico suízo Hermann Obrist, Otto Eckmann, o arquitecto e decorador belga Henry van de Velde, así como os austríacos, Otto Wagner, Joseph Maria Olbrich, Gustav Klimt e Koloman Moser, entre outros. Nos seus primeiros anos, o estilo estivo influenciado polo estilo moderno británico. Tamén estivo influenciado polas estampas xaponesas. Máis tarde, baixo a influencia dos secesionistas, tendeu á abstracción e ás formas máis xeométricas.

De 1898 a 1903, a Secesión Vienesa, dirixida por Gustav Klimt e Max Kurzweil publicou a revista *Ver Sacrum*, unha importante crónica de moitas das achegas artísticas dos grupos ao mundo da arte e do deseño.

O Pavillón da Secesión, rematado en 1898 por Joseph Maria Olbrich en Viena, é considerado un dos edificios modernistas máis destacados de Europa ao estilo da Secesión de Viena.

## Notas
Yo, adicto

***Yo, adicto*** é unha miniserie española de 2024 creada por Javier Giner e Aitor Gabilondo. Baséase na novela homónima autobiográfica de Giner. Estreouse en Disney+ o 30 de outubro de 2024.

## Sinopse 
Javier Giner (Oriol Pla) é un profesional da industria audiovisual que toma a decisión de ingresar voluntariamente nun centro de desintoxicación na procura de axuda profesional. A súa decisión débese á súa incapacidade de lidar coa súa angustia vital, a cal o sumiu nunha insostible espiral de alcohol, drogas e sexo. Ao longo duns meses, mudará profundamente, sobre todo grazas a un proceso de curación e redención no que teñen moito que ver os compañeiros e traballadores do centro e os seus familiares.

## Personaxes 
### Principais 
* Oriol Pla como Javier Ignacio "Javi" Giner Miranda
* Nora Navas como Anais López (episodio 1 - episodio 4; episodio 6)

### Secundarios 
* Bernabé Fernández como Sergi (episodio 2 - episodio 3 - episodio 4)
* Victoria Luengo como Rui (episodio 2)
* Àlex Brendemühl como Rafael (episodio 3 - episodio 5)
* Omar Ayuso como Iker Garay Acosta (episodio 4)

### Episódicos 
* Itziar Lazkano como nai de Javi (episodio 1; episodio 5)
* Marina Salas como Lola (episodio 3 - episodio 4; episodio 6)
* Catalina Sopelana como Interna clínica (episodio 2 - episodio 3; episodio 6)
* Pilar Bergés como Alicia (episodio 2 - episodio 4; episodio 6)
* Ramón Barea como Tino Giner (episodio 5)

## Notas
Eleccións en Estonia

Estonia elixe unha lexislatura a nivel nacional. O Riigikogu ten 101 membros, elixidos para un prazo de catro anos por representación proporcional cun 5% de limiar electoral. Un xefe de estado, o presidente, é elixido para un prazo de cinco anos polo parlamento (1.ª–3.ª rolda) ou nun colexio electoral (4.º e roldas subseguintes). Localmente, Estonia elixe consellos de goberno locais, os cales varían en tamaño. A lei de eleccións expón o tamaño mínimo dun consello que depende no tamaño de concello. Os consellos de goberno locais son elixidos por representación proporcional tamén.
*O número mínimo de membros do consello prescríbese como mínimo de 7 prazas
*Máis de 2.000 habitantes: cando menos 13 prazas
*Máis de 5.000 habitantes: cando menos 17 prazas
*Máis de 10.000 habitantes: cando menos 21 prazas
*Máis de 50.000 habitantes: cando menos 31 prazas
*Máis de 300.000 habitantes: cando menos 79 prazas

## Eleccións 
Estonia ten un sistema multipartidista con numerosos partidos. Moitas veces ningún partido ten a oportunidade de gañar o poder só e os partidos deben traballar uns cos outros para formar gobernos de coalición.

As eleccións directas tiveron lugar nos seguintes anos:
*Riigikogu (parlamento): 1920, 1923, 1926, 1929 1932, 1936, 1938, 1940, 1992, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015, 2019, 2023.
*Local/municipal: 1993, 1996, 1999, 2002, 2005, 2009, 2013, 2017, 2021 e 2025.
*Parlamento Europeo: 2004, 2009, 2014, 2019, 2014, 2019, 2024.
*Referendos: 2003 (UE).
*Presidente: 1992 (as eleccións presidenciais dende 1996 tiveron lugar en Riigikogu ou no Colexio Electoral).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Riigikogu
Transporte en Estonia

O **transporte en Estonia** confía principalmente en redes de estradas e trens 

## Estradas 
miniatura|Rede principal de estradas de Estonia.
* Total: 57.565 km (incluúdis 16.465 km de estradas nacionais)
* Pavimentadas: 12.926 km (incluídos 99 km de estradas de acceso limitado)

### Estradas nacionais 
As estradas nacionais forman o núcleo da rede de estradas de Estonia. A súa lonxitude total é de 16.489 km (o 28% de todas as estradas), o 67% das cales están asfaltadas. Divídense en 4 clases segundo a súa importancia:

* Estradas principais (1.607 km)
* Estradas básicas (2.406 km)
* Estradas secundarias (12.476 km)
* Estradas locais (18.455 km)

### Rede de vehículos eléctricos 
Estonia é o primeiro país da Unión Europea e do mundo en introducir un sistema de carga de servizo público a nivel nacional para cargar a baterías de vehículos eléctricos. As 165 estacións de carga rápida están equipadas con conectores estándar CHAdeMO. Atópanse en todo o país, incluídas as illas, e teñen unha distancia máxima de 40-60 km entre si. Tamén se pode navegar polas estacións de carga mediante unha aplicación para teléfonos intelixentes (actualmente só para Android). A rede relativamente densa e as cargas rápidas de 30 minutos están a construírse para permitir unha rede nacional de vehículos eléctricos. O sistema ofrece un único servizo de reserva e varias tarifas diferentes, algunhas das cales parecen atractivamente baixas. A rede de estacións de recarga sitúa a Estonia á vangarda en Europa, aínda que Noruega en realidade ten unha maior penetración dos vehículos eléctricos. Estonia ten unha taxa de 1 vehículo eléctrico por cada 1.000 habitantes, mentres que Noruega ten 4 vehículos por cada 1.000 habitantes.

### Ligazóns ferroviarios con países adxacentes 
*  Letonia – si – calibre 1,520 mm 
*  Rusia – si – calibre 1,520 mm

A partir de 2023, está previsto que o proxecto Rail Baltica para enlazar unha liña de alta velocidade a través de Letonia e Lituania con Polonia estea rematado en 2030. Espérase que os servizos nalgúns dos tramos comecen en 2028.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* MS Estonia
Viimne reliikvia

***Viimne reliikvia*** (en ; *Poslyednyaya ryelikvya*) é un filme soviético de 1969 dirixido por Grigori Kromanov. Baséase en *Vürst Gabriel ehk Pirita kloostri viimsed päevad*, unha novela histórica de Eduard Bornhöhe. O filme fíxose moi popular, e algúns críticos considérano o único filme de culto estoniano.

O editor de contidos do filme foi o despois presidente de Estonia Lennart Meri.

## Personaxes 
* Aleksandr Goloborodko como Gabriel (voz estoniana: Mati Klooren)
* Ingrīda Andriņa como Agnes von Mönnikhusen (voz estoniana: Mare Garšnek)
* Elza Radziņa como Abtiss (voz estoniana: Aino Talvi)
* Rolan Bykov como Johannes (voz estoniana: Jüri Järvet)
* Eve Kivi como Ursula 
* Uldis Vazdiks como Siim (voz estoniana: Aksel Orav)
* Raivo Trass como Hans von Risbieter 
* Peeter Jakobi como Ivo Schenkenberg (voz estoniana: Olev Eskola)
* Karl Kalkun como líder rebelde
* Valdeko Ratassepp como Johann von Risbieter
* Jüri Uppin como Delvig
* Helmut Vaag como Innkeeper
* Katrin Karisma como camareira
* Ago Saller como sacerdote do mosteiro
* Priit Pärn como insurxente
* Ants Lauter como vello
* Hans Kaldoja como monxe
* Ain Jürisson como monxe
* Hugo Laur como monxe
* Kalju Komissarov como monxe
* Feliks Kark como ladrón
* Valdo Truve como ladrón
* Viivi Dikson intérprete co laúde

## Notas
Newtonianismo

O **newtonianismo** é unha doutrina filosófica e científica inspirada nas crenzas e métodos do científico e filósofo natural Isaac Newton. Aínda que as contribucións influentes de Newton foron principalmente na física e as matemáticas, a través de obras fundamentais como o *Principia Mathematica*, a súa ampla concepción do universo como rexido por leis racionais e comprensíbeis sentou as bases de moitas vertentes do pensamento da Ilustración.  

O newtonianismo converteuse nun programa intelectual influente que aplicou os principios de Newton a moitas vías de investigación, sentando as bases da ciencia moderna (ciencias naturais e ciencias sociais), ademais de influír na filosofía, o pensamento político e a teoloxía. O filósofo escocés David Hume, probabelmente inspirado nos métodos de análise e síntese desenvolvidos por Newton en *Opticks*, foi un firme partidario do empirismo newtoniano nos seus estudos dos fenómenos morais.

Newton e a súa filosofía conduciron á popularización da ciencia en Europa, especialmente en Inglaterra, Francia e Alemaña. Pode contrastarse esta filosofía con outras, por exemplo o cartesianismo, baseado na filosofía de René Descartes.

## Orixes e fundamentos 
Newton desenvolveu un método que privilexia a observación empírica e o razoamento matemático. Na súa obra, substituíuse o termo "hipóteses" por "regras", evidenciando a aposta pola demostración a partir dos fenómenos observados. Este enfoque diferenciouse do método cartesiano e foi determinante para o establecemento do empirismo científico.

## Influencia e legado 
O newtonianismo converteuse nun programa intelectual que transcende as ciencias exactas. A súa influencia expandiuse ao pensamento filosófico, político e teolóxico, servindo de inspiración para figuras como Hume, que aplicou os principios empíricos na análise dos fenómenos morais.

Ademais, o newtonianismo desempeñou un papel crucial na popularización da ciencia en Europa, contribuíndo a catalizar a Era da Ilustración.

## Relixiosidade 
A pesar do seu rigor científico, Newton era profundamente relixioso. Interpretaba as *Escrituras* de forma literal e sostiña que a intervención divina era necesaria para manter o funcionamento do universo, idea que reconciliaba coa súa visión mecánica da natureza.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Empirismo
* Filosofía
* Filosofía da ciencia
* Filosofía das matemáticas
* Ilustración
* Razoamento dedutivo
* Razoamento indutivo
Eduard Wiiralt

**Eduard Wiiralt**, nado en Kalitino o 20 de marzo de 1898, e finado en París o 8 de xaneiro de 1954, foi un artista gráfico estoniano. Na historia da arte, Wiiralt é considerado o mestre máis salientable da arte gráfica de Estonia na primeira metade do seu século XX. Entre as súas obras máis coñecidas destacan "Inferno", "Hell", "Cabaret", "Heads of Negroes", "Sleeping Tiger" e "Head of a Camel".

## Traxectoria 
Eduard Wiiralt naceu en Kalitino Manor, Tsarskoselsky Uyezd, Gobernación de San Petersburgo, fillo dos criados estonianos Anton e Sophie-Elisabeth Wiiralt. En 1909, a familia trasladouse a Estonia, onde o pai estaba empregado en Varangu, no condado de Järva. Aos 17 anos, Wiiralt ingresou na Escola de Artes Aplicadas de Talín. Alí un dos seus mestres foi o pintor e debuxante estoniano, Nikolai Triik, que exerceu unha forte influencia na obra do novo artista. Porén, Wiiralt non se graduou por mor do inicio da ocupación alemá e da revolución.

Wiiralt continuou os seus estudos en Tartu na escola de arte de Pallas, traballando no estudio de escultura de Anton Starkopf en 1919. Alí as ensinanzas da arte do gravado foron guiadas polos manuais e as obras dos vellos mestres. Isto influíu na súa técnica artística ata os seus últimos anos. Os estudos foron interrompidos pola súa participación na guerra de independencia de Estonia. En 1922–1923, Wiiralt continuou os seus estudos como bolseiro de Pallas, na Academia de Arte de Dresde en Alemaña;

### Últimos anos e morte 
miniatura|Tumba de Wiiralt no cemiterio de Père-Lachaise de París.
Sobreviviu á segunda guerra mundial en Estonia. En 1944, intentou regresar a París, pero a guerra levouno a Alemaña e máis tarde a Suecia. Non foi ata o outono de 1946 cando chegou de novo a París. Ao final, viviu na parte sur da cidade, Sceaux, na rúa Houdan 61. Eduard Wiiralt morreu aos 55 anos en París, no hospital de Danncourt por mor dun cancro gástrico e foi enterrado no cemiterio de Père Lachaise o 12 de xaneiro de 1954.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Rosa Alice Branco

**Rosa Alice Branco**, nada en Aveiro (Portugal) en 1950, é unha poeta en lingua portuguesa.

## Traxectoria 
É doutora en filosofía contemporánea e profesora na área de psicoloxía da percepción e cultura contemporánea. É secretaria do PEN Club portugués.

En decembro de 2016, a súa obra *O Gado do Senhor* (*Cattle of the Lord* en inglés) foi seleccionada como un dos "10 mellores libros novos para ler en decembro" pola recoñecida *The Chicago Review of Books*. Este libro foi traducido por Alexis Levitin e publicado nos Estados Unidos por Milkweed Editions.

## Obras 
* *Animais da Terra* (1998). Limiar.
* *O Desenvolvimento da Filosofia do Sugerir: a Percepção como Operação Interpretativa*, tese de mestrado (1990)
* *Monadologia Breve* (1991). Limiar.
* *O Que falta ao Mundo para ser Quadro* (1993). Limiar.
* *A Mão Feliz. Poemas D(e)ícticos* (1994). Limiar.
* *O Único Traço de Pincel* (1997). Limiar.
* *Da Alma e dos Espíritos Animais* (2001). Campo das Letras
* *Soletrar o Dia* (2002). Quasi Edições.
* *Animal Volátil* (2005). Edições Afrontamento. Con Casimiro de Brito.
* *O Mundo Não Acaba no Frio dos Teus Ossos* (2009). Quasi Edições.
* *Gado do Senhor* (2011). & Etc.
* *Gado e o Gado* (2018). & Gado.
* *Traçar um Nome no Coração do Branco* (2018). Assírio & Alvim.
* *As cores das coisas* (2022)
## Notas
María Álvarez Landesa

**María Álvarez Landesa**, nada en Vigo o 20 de febreiro de 1970, é unha docente e escritora galega.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filoloxía Hispánica na Universidade de Santiago de Compostela e completou a formación na Université de Bourgogne - Faculté Droit-Lettres -Dijon. Exerce a docencia nun colexio de Vigo. Forma parte do colectivo de escrita feminista As Comadres das Letras. 

## Obras 
* *Como dúas crebas* (2022). A Coruña: Medulia Ed. 50 páxs. ISBN 978-84-124948-3-9.
* *Os pozos elegantes das clavículas* (2024). Santiago: Alvarellos. 66 páxs. ISBN 978-84-18567-63-6. Cun limiar de Míriam Ferradáns e un código QR que dá acceso á lectura dos poemas coa música de Paco Dicenta. 

### Obra colectiva 
* *Contármonos* (2023). Santiago: Alvarellos.
* *Cantos de dor e liberdade. Voces galegas por Palestina* (2024). Antoloxía de AA.VV. Tempo Galiza Editora,

## Premios 
* 2022: Terceiro premio do certame de micropoemas *Vilariñas*, organizado polo colectivo NPG.
* 2023: Finalista en aRi(t)mar co poema “Ser mar” .
* 2023: Segundo premio do VIII Certame de poesía Manuel María, organizado pola *Casa de Galicia en Gipuzkoa*.
* 2025: Premio Follas Novas do Libro Galego na modalidade de Poesía por *Os pozos elegantes das clavículas.*

## Notas
Gonzalo Pardellas Puga

**Gonzalo Pardellas Puga**, nado en Pontevedra o 25 de novembro de 1908 e finado na mesma cidade o 14 de xaneiro de 1987, foi un mestre galego.

## Traxectoria 
Entudou maxisterio na Escola Normal de Pontevedra, rematando en 1928. Fixo o servizo militar no Rexemento de Infantería de Murcia e foi premiado no concurso literario organizado polo Rexemento en decembro de 1930. Foi nomeado mestre de Salcedo en novembro de 1931. Aprobou as oposicións de maxisterio en 1932. Recibiu unha homenaxe dos alumnos da escola de Salcedo cando marchou en setembro de 1933. Foi socio fundador da Casa del Maestro de Pontevedra. Destinado a Morcelle (Becerreá) en marzo de 1934, foi trasladado a Arcos (Ponteareas) en agosto.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo en agosto. O seu expediente de depuración resolveuse con separación definitiva do servizo e baiza na escala en maio de 1940; revisado o expediente foi finalmente sancionado en 1942 con suspensión de emprego e soldo polo tempo en que estivo suspendido, traslado fora da provincia por cinco anos e inhabilitación para cargos directivos. Foi mestre do Colexio Minerva de Pontevedra. Volveu exercer como mestre nacional nas escolas de Carracedo, Campañó e O Campiño, onde se xubilou na década dos setenta. Finou en Pontevedra o 14 de xaneiro de 1987.

## Recoñecementos 
Unha rúa na Pobra do Caramiñal leva o seu nome dende 2001.

## Vida persoal 
Casou con Pilar de Blas Amor e foi pai de Gonzalo, Xulio e Celestino Pardellas de Blas.
## Notas
Cyrillus Kreek

**Cyrillus Kreek**, nado como **Karl Ustav Kreek** o 3 de decembro de 1889  en Võnnu, no condado de Lääne, e finado o 26 de marzo de 1962 en Haapsalu, foi un compositor estoniano.

Kreek estudou trombón e composición no Conservatorio de San Petersburgo dende 1908 ata 1916 nos anos inmediatamente anteriores á Revolución Rusa, despois traballou primeiro como profesor de música en Haapsalu (no oeste de Estonia), despois no Colexio de Música de Tartu, e finalmente no Conservatorio de Talín.

Kreek comezou a recompilar cancións populares relixiosas en 1911 na rexión de Haapsalu. Recompilou sistematicamente a música popular do seu país natal e, dende entón, moitos dos seus arranxos de melodías populares convertéronse en parte do repertorio permanente das sociedades corais estonianas. Foi o primeiro coleccionista estoniano en usar o fonógrafo para este propósito e as harmonizacións que realizou convertéronse nunha preocupación para toda a vida. As súas fermosas composicións de salmos teñen un inconfundible matiz popular e, con todo, son moito máis que simples arranxos de cancións populares, coa súa coidadosamente graduada cor coral e o seu uso pasaxeiro da imitación. A obra magna de Kreek foi o seu *Réquiem*, utilizando unha tradución estoniana do texto do *Réquiem* de Mozart, pero a súa esencia exprésase perfectamente nestas miniaturas corais. Cyrillus Kreek tamén acadou sona como compositor instrumental coa súa *Musica sacra*, unha Humoreske para orquestra e unha Suite para cítaras e orquestra.

## Composicións 
* *Reekviem* (1927)
* *Musica sacra* (para orquestra, 1943)
* *Armastuslaul 13. sajandist* (para orquestra, 1943)
* *Kalevipoeg nõiakoopas* (cantata, 1953)
* *Setu sümfoonia* (para orquestra, 1953)

## Notas
Javier Castro Urdín

**Javier Castro Urdín**, nado en Madrid o 13 de setembro de 2000, é un futbolista español que xoga como defensa no Racing de Santander, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do Canillas e do Rayo Vallecano, no que ingresou en 2015. En xullo de 2019, despois de rematar a súa etapa como xuvenil, fichou polo Alcorcón B, da Terceira División, categoría na que debutou nun partido ante o Alcobendas Sport.

O 26 de xaneiro de 2020 debutou co primeiro equipo do Alcorcón na Segunda División, substituíndo a Paris Adot nunha vitoria por 3-1 sobre a Ponferradina. No verán de 2021 renovou o seu contrato co Alcorcón e saíu cedido ao Celta de Vigo B, na Primeira División RFEF. Ás ordes de Onesimo Sánchez, foi o xogador con máis minutos do equipo celeste, que quedou a un punto da promoción de ascenso.

De regreso en Alcorcón, foi titular indiscutible para Fran Fernández, disputando dende o inicio 41 dos 42 partidos de liga, perdendo só un encontro por sanción. Contribuíu así ao ascenso do Alcorcón á Segunda División. Continuou como titular habitual na tempada 2023/24 na categoría de prata, pero o equipo acabou descendendo.

O 10 de xullo de 2021 fichou polo Racing de Santander, co que asinou un contrato de dous anos.

## Notas
Hotel Viru

O **Original Sokos Hotel Viru** é un hotel situado en Talín, Estonia. Foi o primeiro rañaceos do país e está conectado co centro comercial Viru Keskus. É propiedade de Sokos Hotels.

## Historia 
O Hotel Viru foi construído por Intourist, o monopolio turístico do goberno da Unión Soviética. A empresa encargada da construción foi Repo Oy, con sede en Savonlinna, Finlandia.​​ As obras comezaron en xullo de 1969, pero en decembro dese ano produciuse un incendio no décimo piso do edificio, o que levou á bancarrota a empresa finesa.​​ Posteriormente, outra empresa finesa, Haka Oy, finalizou a construción en maio de 1972 e o Hotel Viru abriu as súas portas o 14 de xuño dese mesmo ano.​

Durante a era soviética, o piso 23 do hotel albergaba un centro de escoitas da KGB, utilizado para espiar aos clientes. Sesenta habitaciones do hotel tiñan dispositivos de espionaxe ocultos, e algunas mesas do restaurante tamén estaban equipadas con micrófonos. A KGB abandonou o hotel pouco antes de que Estonia recuperase a súa independencia en agosto de 1991, pero as habitaciones segredas non foron descubertas ata 1994. Este antigo centro de radio funciona no presente como museo.​

En 2003 o hotel foi vendido ao Grupo S, unha organización cooperativa finesa de distribución polo miúdo. No presente conta con 516 habitacións.

## Notas
Luiza Neto Jorge

**Luiza Neto Jorge**, nada **María Luísa Neto Jorge** en Lisboa o 10 de maio de 1939 e finada en Lisboa o 23 de febreiro de 1989, foi unha tradutora e poeta portuguesa .

## Biografía 
### Infancia e xuventude 
Maria Luísa Neto Jorge naceu en São Sebastião da Pedreira, Lisboa, o 10 de maio de 1939, no seo dunha familia burguesa.

Estivo na facultade ata principios dos anos 60, cando casou co escritor António Barahona da Fonseca. A parella trasladouse ao Algarve, onde vivían como hóspedes de Gastão Cruz.  

O matrimonio con António Barahona só durou uns dous anos, el marchou a Mozambique e Luísa Neto Jorge a París.  Na capital francesa, continuou escribindo mentres traballaba, e algunhas das súas poesías foron publicadas en Portugal.  co que tivo o seu único fillo, Dinis, nacido en 1973, e co que casaría en 1987.  Destacou nesta actividade, ao recibir o premio de tradución do PEN Club portugués

Tamén traballou na adaptación de textos para o teatro, a partir de obras de diversos autores, entre eles Denis Diderot.    Tamén destacou como artista plástica no debuxo e a cerámica, e especialmente na pintura, tendo realizado exposicións no Círculo de Artes Plásticas, entidade na que tamén foi directora.

## Homenaxes 
O nome de *Luísa Neto Jorge* colocouse en rúas das localidades de Leça da Palmeira, Carnaxide, Famões e Lisboa, e tamén nunha praza da parroquia de Brandoa.

## Obras 
Entre as súas obras destacan  

* *A Noite Vertebrada* (1960)
* *Quarta Dimensão*
* *Terra imóvel : poemas*  (1964)
* *O Seu a Seu Tempo*
* *Dezanove recantos : epopeia sumária* (1969)
* *Os sítios sitiados* (1973), poesia
* *A lume* (1989)
* *Poesia : 1960-1989 : os sítios sitiados : a lume : dispersos* (1993) 
* *Par le feu* (1996)
* *Corpo insurrecto e outros poemas* (2008)
* *Poesia traduzida* (2011). 2022: Ediçöes Afrontamento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Luiza Neto Jorge declama o poema Margnólia no disco entre nós e as palavras, música Rodrigo Leão e Gabriel Gomes
* Ensina RTP | Joana Seixas declama o poema Minibiografia de Luiza Neto Jorge
* Casa de Fernando Pessoa | Poema A CASA DO MUNDO de Luiza Neto Jorge
Jon Karrikaburu

**Jon Karrikaburu Jaimerena**, nado en Elizondo o 19 de setembro de 2002) é un futbolista navarro que xoga como dianteiro no Racing de Santander, da Segunda División, cedido pola Real Sociedad.

## Traxectoria 
Formado como futbolista na canteira da Real Sociedad, debutou co equipo C na Terceira División con 17 anos, nun partido ante o Pasaia.

Pechou a súa primeira tempada co segundo filial, con 10 goles, cifra que superou na seguinte campaña, na que marcou 22 goles en só 20 partidos co equipo C, incluíndo senllos tripletes ante o Aurrerá Ondarroa e o Balmaseda e catro tantos nunha goleada por 6-1 sobre o Deusto.

O 28 de marzo de 2021 debutou coa Real Sociedad B na Segunda División B ante o Alavés B, marcando un dos catro goles do seu equipo (4-1). Anotou tres goles máis co filial esa campaña, incluíndo o gol na prórroga da final da promoción de ascenso contra o Algeciras, co que o *Sanse* adestrado por Xabi Alonso regresou á Segunda División 59 anos despois.

O 30 de setembro de 2022 debutou co primeiro equipo da Real, nun partido da Europa League ante o Monaco no que saltou ao campo como substituto do seu antigo compañeiro no xuvenil Mikel Oyarzabal.

Para a tempada 2022/23 subiu ao primeiro equipo, onde tivo pouco protagonismo, polo que no mercado invernal saíu cedido ao Leganés, da Segunda División. A continuación foi cedido sucesivamente ao Alavés, o Andorra e o Racing de Santander.

## Notas
Maguette Gueye

**Maguette Gueye**, nado en Sakal (Louga) o 30 de decembro de 2002, é un futbolista senegalés que xoga como centrocampista no Racing de Santander, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido no *arrondissement* senegalés de Sakal, no departamento de Louga, chegou ao fútbol europeo en 2021, cando asinou como novo xogador do Partizani Tirana albanés, co que asinou un contrato por catro anos. Debutou só cinco días despois, nunha derrota por 1-0 ante o KF Teuta en Durrës. Militou tres anos no club de Tirana, disputando un total de 88 encontros oficiais, nos que marcou 8 goles, e conquistou unha liga albanesa e unha Supercopa.

En agosto de 2024 anunciouse a súa fichaxe polo Racing de Santander, da Segunda División española, que pagou por el arredor dun millón de euros.

## Palmarés 
;Partizani
* **Kategoria Superiore (1):** 2022/23.
* **Supercopa de Albania (1):** 2023.

## Notas
Cranio

O **cranio** é normalmente un recinto óseo arredor do cerebro dun vertebrado. Nalgúns peixes e anfibios, o cranio é de cartilaxe. O cranio está no extremo da cabeza do vertebrado.

No ser humano o cranio comprende dúas partes destacadas: o neurocranio e o esqueleto facial, que evolucionou a partir do primeiro arco farínxeo. O cranio forma a parte máis dianteira do esqueleto axial e é produto da cefalización e do aumento vesicular do cerebro, con varias estruturas sensoriais especiais como os ollos, orellas, nariz, lingua e, nos peixes, órganos táctiles especializados como bigotes preto da boca.

O cranio está composto por tres tipos de ósos: ósos craniais, ósos faciais e ósos do oído, que está formado por unha serie de ósos planos e irregulares fusionados. Os ósos craniais únense en unións fibrosas firmes chamadas suturas e contén moitos foramens, fosas, apófises e seos. En zooloxía, as aberturas do cranio chámanse fenestras ou forame, a máis destacada das cales é o *foramen magnum*, por onde atravesa o tronco encefálico para unirse á medula espiñal.

As funcións do cranio inclúen: a protección física para o cerebro, proporcionando insercións para os músculos do pescozo, os músculos faciais e os músculos da mastigación, proporcionando concas oculares fixas e oídos externos (condutos auditivos e aurículas) para permitir a visión estereoscópica e a localización do son, formando cavidades nasais e orais que permiten un mellor olfacto, gusto e dixestión, e contribuíndo á fonación por resonancia acústica dentro das cavidades e seos. Nalgúns animais como os ungulados e os elefantes, o cranio tamén ten unha función de defensa e de selección sexual ao proporcionar a base para cornos, cornamentas e cabeiros.

## Notas
Sven Lõhmus

**Sven Lõhmus**, tamén coñecido como **Beatboy**, nado o 13 de xullo de 1972, é un compositor, letrista, e produtor estoniano en Moonwalk Estudios, unha empresa de música que representa artistas de Estonia.

Traballou con artistas principais de Estonia, incluíndo Vanilla Ninja, do que foi representante, Suntribe, Urban Symphony, Grete Paia, Laura Põldvere e Getter Jaani. En 2003, 2004 e 2010 gañou o premio ao "mellor autor" do "Eesti Popmuusika Aastaauhinnad". Tamén foi o vocalista das bandas Mr. Happyman e Black Velvet.

## Discografía como compositor 
### Eurovisión 
*"Let's Get Loud" de Suntribe (), 20º posto (semifinais; non se clasificou).
*"Rändajad" de Urban Symphony (), 6º posto.
*"Rockefeller Street" de Getter Jaani (), 24º posto.
*"Verona" de Koit Toome & Laura (), 14º posto (semifinais; non se clasificou).

### Eurovisión Júnior 
* "" de Annabelle (), 14th place

### Outros 
*“Bravely” (como parte de Beatboy), 1992

## Notas