open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Máxico Boo

é un personaxe de ficción da serie de manga e anime **Dragon Ball Z**. É o derradeiro inimigo ó que se enfrontan os heroes no manga, un monstro rosado coa habilidade de absorber persoas, tralo cal cambia de forma e vólvese máis poderoso adquirindo a súa enerxía e habilidades especiais. Ademais, pode imitar as técnicas dos seus adversarios con tan só observalas unha vez.

## Biografía 
### Orixe 
Este monstro foi creado por Bibidi 5 millóns de anos antes do *ano cero* da Cronoloxía de Dragon Ball. Inicialmente tiña a aparencia dun neno pequeno e aniquilou centos de planetas durante varios anos, pero era un ser que nin o propio Bibidi podía controlar, así que encerrábao nunha esfera mediante unha fórmula máxica cando non o necesitaba. Aniquilou ós Kaiō Shin do Norte e do Oeste, absorbeu ó do sur adquirindo unha forza e enerxía maiores coa aparencia dun coloso musculado, posteriormente absorbeu ó Dai Kaiō Shin, decrecendo a súa resistencia, enerxía e agresividade pero obtendo novos poderes máxicos (como transformar o que sexa no que queira), nesta transformación adquiriu unha aparencia obesa e unha gran apetencia pola comida da cal obtiña a súa enerxía. Grazas a isto Bibidi foi capaz de controlalo con maior facilidade, pero quedou encerrado na esfera cando Bibidi foi asasinado por Kaiō Shin do Leste e Kibito.

### O espertar na Terra 
No ano 774 da Cronoloxía de Dragon Ball, Babidi, fillo de Bibidi, liberou o monstro utilizando a enerxía de Son Goku, Son Gohanda e Vexeta transformados en Super Saián 2. Para iso empregou en primeiro lugar a Spopovich e a Yamu, dous humanos subordinados que lle quitaron a metade da enerxía necesaria a Son Gohanda cunha xiringa especial. Posteriormente usou a Vexeta xa que os seus subordinados (salvo Dabla) non podían facerlles fronte. Vexeta pola súa parte, deixouse medio controlar por Babidi a propósito para poder forzar unha loita contra Son Goku e que Babidi lle espertase de paso o seu poder oculto. O Máxico Boo conseguiu saír do seu encerro e nuns instantes derrotou a Dabla, Son Gohanda e Kaiō Shin do Leste. Ó observar a enorme forza do Máxico Boo, "Majin" Vexeta deixou inconsciente a Son Goku para enfrontarse a el. Aínda que nun primeiro momento pareceu dominar ó Máxico Boo, Vexeta viuse superado pola súa enorme potencia e a súa invulnerabilidade. Poñéndose no lugar de Son Goku e mostrando por primeira vez sentimentos de nobreza, Vexeta decidiu concentrar toda a súa enerxía nunha potente explosión que o auto destruiría para que o Máxico Boo non puidese rexenerarse, pero non deu resultado e o Máxico Boo recuperouse sen ningunha secuela.

## Transformacións 
* Máxico Boo Musculoso: Máxico Boo Orixinal + Kaio Shin do Sur
* Máxico Boo Gordo: Máxico Boo Orixinal + Kaio Shin do Sur + Dai Kaio Shin
* Máxico Boo Malo: Máxico Boo Pura Maldade + Máxico Boo Bo
* Máxico Boo Son Gotoranks: Máxico Boo Malo + Son Gotoranks SS3 + Piccoro
* Máxico Boo Piccoro: Máxico Boo Malo + Piccoro + Son Goten + Toranks
* Máxico Boo Son Gohanda: Máxico Boo Malo + Son Gohanda + Piccoro + Son Goten + Toranks

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de personaxes de Dragon Ball
Pirano

En química o **pirano** é un composto heterocíclico formado por cinco átomos de carbono e un átomo de osíxeno, que presenta dous dobres enlaces. A súa fórmula molecular é C5H6O. Existen dous tipos de isómeros do pirano, os cales difiren na localización dos dobres enlaces. No 2*H*-pirano, o carbono saturado está na posición 2, entanto que no 4*H*-pirano dito carbono se atopa na posición 4 .

Aínda que os piranos non teñen moita importancia en química, unha variedade dos seus derivados son importantes biomoléculas, como algúns flavonoides. Algúns colorantes sintéticos e medicamentos son derivados do pirano. O 4*H*-pirano facilmente orixina o dihidropirano e o ión pirilio, que se hidroliza doadamente en medio acuoso.

O 4H-pirano é un aceite incoloro cun punto de ebulición de 80&nbsp;°C, soluble en etanol, benceno e éter dietílico, que no aire se volve castaño rapidamente. A súa síntese baséase no glutaraldehido .

O termo pirano é tamén a miúdo aplicado ao anel saturado tetrahidropirano. Neste contexto os monosacáridos que conteñen un anel hexagonal de estrutura similar ao pirano pero sen dobres enlaces son coñecidos como aneis piranosos ou piranosas . De todos modos, os azucres piranosas non se sintetizan a partir do pirano; simplemente teñen unha estrutura do anel similar.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Furano
* Piranosa
Rocío Dúrcal

**María de los Ángeles de las Heras Ortiz**, nada en Madrid o 4 de outubro de 1944 e finada en Torrelodones o 25 de marzo de 2006, foi unha actriz e cantante española, coñecida artisticamente como **Rocío Dúrcal**. Foi a solista española máis vendedora de discos con máis de 80 millóns ata a actualidade. Foi o máximo expoñente feminino da música ranchera no mundo, sendo bautizada "A Raíña das Rancheras". O "Día Internacional de Rocío Dúrcal" é o 11 de novembro.

## Traxectoria 
## Discografía 
## Filmografía 
* *Canción de juventud*, de Luis Lucia Mingarro (1962)
* *Rocío de La Mancha*, de Luis Lucia Mingarro (1963)
* *La chica del trébol*, de Sergio Grieco (1963)
* *Tengo 17 años*, de José María Forqué (1964)
* *Más bonita que ninguna*, de Luis César Amadori (1965)
* *Acompáñame*, de Luis César Amadori (1966)
* *Buenos días, condesita*, de Luis César Amadori (1967)
* *Amor en el aire*, de Luis César Amadori (1967)
* *Cristina Guzmán*, de Luis César Amadori (1968)
* *Las Leandras*, de Eugenio Martín (1969)
* *La novicia rebelde*, de Luis Lucia Mingarro (1971)
* *Marianela*, de Angelino Fons (1972)
* *Díselo con flores*, de Pierre Grimblat (1974)
* *Me siento extraña*, de Enrique Martí Maqueda (1977)

## Series 
* *La sierpe del Nilo* (década de 1970)
* *Los negocios de mamá* (1997)

## Teatro 
* *La muchacha sin retorno* (1974), de Santiago Moncada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Rocío Dúrcal en 20 minutos
Patrician

***Patrician*** é unha serie de videoxogos de PC, desenvolvidos por Ascaron. É un simulador de comercio marítimo en tempo real por cidades do norte de Europa, como Londres, Hamburgo, Oslo, Lubeck e outras cidades, inspirado na antiga Liga Hanseática que existiu a finais da Idade Media, formada por comerciantes afiliados ós seus gremios, (XIV e XV). Esta serie conta con máis dun millón de xogadores en todo o mundo.

A serie conta cos seguintes títulos:

* *The Patrician* (1992)
* *Patrician II* (2000)
* *Patrician III: Rise of the Hanse* (2003)
* *The Patrician IV* (2010)

Tamén existe unha versión *online* do xogo chamada Patrizian Online, que ata o momento só se atopa en alemán.
Geraint

[dereita|miniatura|Geraint, coa súa muller [Enida, extraído do *Idylls of the King*]]

**Geraint** é un personaxe pertencente ó folclore galés que aparece nas lendas artúricas e na Materia de Bretaña. É descrito como o rei de Dumnonia e como un afouto guerreiro. É posíbel que vivira pouco antes do tempo do Rei Artur, pero algúns estudosos dubidan a súa existencia. O seu nome é a forma en galés do nome latino Gerontius.

## Personaxe histórico 
O pai de Geraint foi Erbin, un pastor de ovellas, e de acordo co *Culhwch ac Olwen*, tiña dous irmáns chamados Ermind e Dywel. Aparece un 'Geraint do Sur' na Batalla de Catraeth (cara ao ano 600 d.C.) no poema *Y Gododdin*, atribuído a Aneirin. Geraint foi un dos "tres mariños da Illa de Gran Bretaña", segundo as *Trioedd Ynys Prydain*. As súas fazañas na Batalla de Llongborth son celebradas no poema *Geraint fillo de Erbin*, que poder ter sido composto no século X ou no XI. Tamén aparece un Rei Geraint en 'Life of Saint Teilo' e existen lendas locais dun Rei Geraint, santo patrón de Gerrans, que foi soterrado en Carne Beacon preto de Veryan. A súa festividade celébrase o 10 de agosto.

## Lenda Artúrica 
É probábel que sexa coñecido como o protagonista do relato galés *Geraint e Enid*, onde se converte no amante de Enida. *Geraint e Enid* é un dos tres Y Tair Rhamant asociados co *Mabinogion*. A súa historia ten moitos paralelismos con *Erec e Enide*, escrito polo escritor francés Chrétien de Troyes. Algúns estudosos conciben as dúas obras como derivadas dunha fonte común perdida, pero a maioría cre que a versión galesa deriva directa ou indirectamente de Chrétien. Nese caso, a renomeada figura de Geraint tería a finalidade de adaptarse ó público de Gales que non estaba familiarizado co protagonista de Chrétien.

*Geraint e Enid* foi reformulado por Alfred Tennyson nos poemas *The Marriage of Geraint* e *Geraint e Enid*, que forman parte da súa *Idylls of the King*.

## Notas
Lobo (anatomía)

[250px|dereita|thumb|Lobos do [fígado.]]
Un **lobo** é, en anatomía, unha parte arredondada e ben delimitada de certos órganos, como o cerebro, o cerebelo, os riles, os pulmóns, o fígado ou a orella. Se é pequeno tamén se lle adoita chamar ***lóbulo***.

## Exemplos de lobos 
### Cerebro 
*Véxase: **Lobo (cerebro)***

Entre os lobos do cerebro están:

* Lobo frontal
* Lobo temporal
* Lobo parietal
* Lobo occipital
* Lobo óptico

### Cerebelo 
*Véxase: **Lobo (cerebelo)***

* Lobo floculonodular
* Lobo anterior (cerebelo)
* Lobo posterior (cerebelo)

### Pulmón 
* Pulmón esquerdo: lobos superior e inferior.
* Pulmón dereito: lobos superior, medio e inferior

### Fígado 
*Véxase: **Lobo (fígado)***

* Lobo esquerdo do fígado
* Lobo dereito do fígado
* Lobo cadrado do fígado
* Lobo caudado do fígado

### Outros 
* O **lóbulo **da orella.
* Os **lobos **testiculares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lobo (cerebro)
Fucosa

A **fucosa** é un desoxiazucre de seis carbonos (hexosa) cun grupo aldehido no extremo da molécula, polo que é unha aldosa coa fórmula química C6H12O5. Atópase en glicanos con enlaces N-glicosídicos da superficie de células de mamíferos, insectos e plantas, e é a subunidade fundamental do polisacárido fucoidano de algas, especialmente do xénero *Fucus*.

Hai dúas características estruturais que distinguen a fucosa doutros azucres de seis carbonos presentes nos mamíferos: a ausencia de grupo hidroxilo no carbono 6 (polo que é un desoxiazucre), e a configuración L, pouco frecuente nos monosacáridos. En realidade, a fucosa é o equivalente da 6-desoxi-L-galactosa.

Nos glicanos que conteñen fucosa ou glicanos fucosilados, a fucosa pode aparecer como unha modificación terminal ou servir como un lugar de unión para a adición doutros azucres. Estes compostos son sintetizados por fucosiltransferases, para as que se identificaron polo momento 13 xenes no xenoma humano.
Nos glicanos humanos, a fucosa está normalmente unida por enlace α-1,6 a unha β-*N*-acetilglicosamina redutora terminal unida a unha asparaxina. Algunhas fucosas están unidas directamente a grupos OH dos aminoácidos serina e treonina da proteína .

Un exemplo de glicosaminoglicano que pode conter L-fucosa é o queratán sulfato.
 
A fucosa metabolízase por acción dun encima chamado α-fucosidase.

## Funcións 
Algunhas glicoproteínas fucosiladas funcionan como antíxenos. Os antíxenos dos grupos sanguíneos AB0 son os glicanos fucosilados mellor coñecidos. Neles, a fucosa do extremo non redutor unida por enlace α-1,2 á galactosa forma o antíxeno H, que é a subestrutura dos antíxenos dos grupos sanguíneos A e B.

Un núcleo de fucosa con enlace α-1→3 é probablemente o antíxeno glicídico que intervén na alerxia mediada por anticorpos IgE.

Os glicanos fucosilados da superficie celular interveñen tamén no recoñecemento de células para a adhesión celular (por exemplo a adhesión de leucocitos ás paredes capilares previa á súa extravasación), na transdución de sinais, na adhesión de microbios (por exemplo a unión á superficie gástrica da bacteria *Helicobacter pylori* e de flora normal non patóxena), ou na adhesión de células durante o desenvolvemento embrionario.

## Síntese e metabolismo 
A fucosa engádese aos oligosacáridos en forma de GDP-fucosa. A GDP-fucosa pode formarse a partir da GDP-manosa en tres reaccións encimáticas, ou, en menor proporción, pode formarse a partir da fucosa libre extracelular que chega á célula ou de fontes lisosómicas en dúas reaccións encimáticas

## Doenzas 
Existen doenzas relacionadas co metabolismo da fucosa. Por exemplo, no cáncer prodúcese unha alteración da glicosilación que afecta aos oligosacáridos con fucosa unidos a moléculas da superficie celular. Outros exemplos nos que se observan alteracións na fucosilación son a artrite reumatoide e a fibrose quística.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fucitol
* Fuculosa
* Fucoidano
* Fucosilación
Campionato do Mundo "A" de hóckey a patíns 1949

A quinta edición do Campionato do Mundo "A" de hóckey a patíns masculino tivo lugar na cidade de Lisboa (Portugal) entre os días 28 de maio e o 4 de xuño de 1949. Nesta edición participaron un total de oito seleccións encadradas nun único grupo, decidíndose o título a xeito de liguiña. Ao final da liguiña, a selección de Portugal alzouse co título por terceira vez consecutiva, por diante dos combinados de España e Italia, prata e bronce respectivamente. Nos 28 partidos do torneo anotáronse un total de 196 goles, cunha media de 7,00 goles por partido.

## Torneo 
No torneo participaron oito seleccións, todas elas europeas. O torneo disputouse no formato de liguiña de todos contra todos, saíndo campión o equipo que máis puntos sumara ao final dos oito partidos, sendo o sistema de puntuación de 2 puntos para o gañador, 1 punto para cada equipo no caso de empate, e ningún punto para o equipo perdedor.

### Clasificación 
### Resultados 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados en www.rink-hockey.net
Friedrich Wöhler

**Friedrich Wöhler**, nado en Eschersheim (hoxe parte de Frankfurt) o 31 de xullo de 1800 e finado en Gotinga o 23 de setembro de 1882, foi un químico alemán.

## Traxectoria 
Mentres estudaba medicina en Heidelberg interesouse pola química, trasladándose a Estocolmo para estudar co químico sueco Berzelius. En 1836 foi profesor de química na universidade de Gotinga.

Precursor no campo da química orgánica, Wöhler é famoso pola súa síntese do composto orgánico urea, a partir amoníaco e ácido cianhídrico, dúas substancias minerais. Non foi este o primeiro composto orgánico que sintetizou a partir de compostos inorgánicos, xa que o primeiro foi o oxalato de amonio, pero non revelou dito acontecemento debido a que non sabía daquela o nome que debería levar, e por iso chamouno *sólido branco descoñecido*.
miniatura|300px|esquerda|Síntese de Wöhler.

Con esta síntese demostrou, en contra do pensamento científico da época, que un produto propio dos procesos vitais se podía obter no laboratorio a partir de materia inorgánica. Isto provocou unha *revolución* na química e na bioloxía, e foi un golpe decisivo para refutar as concepcións vitalistas.

Tamén fixo investigacións importantes sobre o ácido úrico e o aceite de améndoas amargas, en colaboración co químico alemán Justus von Liebig.

Illou ademais dous elementos químicos, o aluminio e o berilio. Descubriu o carburo de calcio e, a partir deste, obtivo o acetileno. Tamén desenvolveu un método para preparar o fósforo que aínda se segue a utilizar hoxe.

En 1830 determinou que o eritronio, descuberto por Andrés Manuel del Río en México en 1801, e o vanadio, descuberto por Nils Gabriel Sefström en Suecia 30 anos despois, eran o mesmo elemento.

Escribiu varios libros de texto de química orgánica e inorgánica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hoppe, Brigitte (2007): "Review of 'The life and work of Friedrich Wohler (1800-1882)' by Robin Keen, edited by Johannes Buttner", in *Isis*, **98**, (1), páxs. 195–196.
* Kauffman, George B. & Steven H. Chooljian: (2001): "Friedrich Wöhler (1800-1882), on the Bicentennial of his Birth", in *The Chemical Educator* **6**, páxs. 121-133. 
* McKie, Douglas (1944): "Wöhler's syntethic Urea and the rejection of Vitalism: a chemical Legend", in *Nature* **152**, páxs. 608-610. 
* Ramberg, Peter J.(1967): "The Death of Vitalism and the Birth of organic Chemistry. Wöhler's Urea Synthesis and the disciplinary Identity of organic Chemistry", in *Ambix* **47**, páxs. 170-215. 
* Keen, Robin (2005): *The Life and Work of Friedrich Wöhler*. Bautz.

### Outros artigos 
* Orixe da vida
* Vitalismo
Paparazzi (canción)

miniatura|Logotipo da canción.
"**Paparazzi**" é unha canción interpretada pola cantante estadounidense Lady Gaga, escrita por Gaga e Rob Fusari e producida por Rob Fusari. A canción está incluída no seu primeiro álbum de estudio *The Fame*, e foi lanzada como quinto e último sinxelo do álbum.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lady Gaga: Vídeo de "Paparazzi" no YouTube
Bandeira de Qatar

A **bandeira de Qatar** (en árabe: علم قطر) posúe unhas dimensións de 11:28. É de cor granate cunha franxa vertical dentada (con nove dentes de cor branca). Nun primeiro momento foi de cor vermella pero a súa exposición ao sol escurecía a cor, circunstancia que motivou cambiar esta cor polo granate actual. Foi adoptada o 9 de xullo de 1971 e garda moitas semellanzas coa bandeira de Bahrain, pero as súas proporcións e cores son diferentes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Santuario da Nosa Señora das Ermidas

O **santuario da Nosa Señora das Ermidas** pode referirse a:

***Santuario da Nosa Señora das Ermidas**, en Antas (A Lama);

***Santuario da Nosa Señora das Ermidas**, nas Ermidas (O Bolo).
Viola

A **viola** é un instrumento musical de corda fretada pertencente á familia do violín, cun tamaño e rexistro entre o violín e o violonchelo, situado nunha oitava por riba do violonchelo e unha quinta por baixo do violín. Ten catro cordas afinadas a unha distancia de quinta xusta, sendo estas La (I), Re (II), Sol (III) e Do (IV), ou Do2, Sol3, Re4 e La4. Tócase xeralmente fregando un arco coas cordas para facelas vibrar, se ben tamén se poden puntear as cordas cos dedos para facelas soar.

A música escrita para a viola adoita estar escrita en clave de do, mais para os rexistros máis agudos emprégase a clave de sol.
## Véxase tamén
Nada en la nevera

***Nada en la nevera*** é unha película española dirixida por Álvaro Fernández Armero, do ano 1998, definida por Armero como "unha comedia neurótica de homes de trinta anos na segunda idade do pavo".

## Argumento 
Conta a historia de Carlota (María Esteve) e Jose Mari / Nº1 (Coque Malla), unha parella que se ama, pero que ao parecer é incapaz de estar xunta, contada desde o ángulo de cada un dos protagonistas empeza Carlota explicando a súa historia e logo Nº1 entrelaza o seu relato dos feitos co de Carlota.

A película trata da procura da felicidade, da soidade, da obsesión por encontrar parella.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Todo es mentira

***Todo es mentira*** é unha película española de 1994 dirixida por Álvaro Fernández Armero.

## Ficha artística 
:**Actores principais:**

::Penélope Cruz (Lucía), Coque Malla (Pablo), Jordi Mollá (Ariel), Gustavo Salmerón (Claudio), Irene Bau (Natalia), Fernando Colomo (Alejandro), Mónica López (Beatriz), Christina Rosenvinge (Lola), Ariadna Gil (A sucia), Patricia García Menéndez (Alicia), Javier Manrique (Gonzalo), Amparo Valle (nai de Lucía), Saturnino García (pai de Lucía), Santiago Segura.

## Sinopse 
As parellas son Ariel - Lola e Pablo - Lucía. Todos os membros teñen problemas e ningún está contento coa súa parella, pero todos deixarán que as cousas sigan como están, quizais por compromiso, quizais por preguiza...
Capela de San Miguel

**Capela de San Miguel** pode referirse a:
* **Capela de San Miguel de Celanova**.
* **Capela de San Miguel de Ribadeo**.
Traballo (socioloxía)

[miniatura|150px|dereita|*Traballo* no [Tahuantinsuyo. Desde a orixe da humanidade o traballo é unha actividade social.]]
O **traballo**, unha das categorías centrais da socioloxía (e da economía), pode definirse como a execución de tarefas que implican un esforzo físico ou mental e que teñen como obxectivo a produción de bens e servizos para atender as necesidades humanas.

O traballo é, por tanto, a actividade a través da cal o home obtén os seus medios de subsistencia, polo que, ou ben traballa para vivir ou vive do traballo dos demais.

O concepto de traballo foise transformado e adquiriu relevancia desde a revolución francesa e a revolución industrial. vinculado ao desenvolvemento da democracia e o sindicalismo, a escravitude deixa de ser a forma predominante de traballo, para ser substituída polo traballo asalariado. Con el emerxe unha valoración social positiva do traballo por primeira vez na historia da humanidade.

En xeral os grandes sociólogos (Comte, Weber, Durkheim) concederon ao traballo un lugar central nas súas teorías. Pero só a partir da segunda guerra mundial foi cando se desenvolveu unha socioloxía do traballo. Conceptos claves da socioloxía como os de "división do traballo", "clase social", "estratificación social", "conflito", "poder", están intimamente relacionadas coas implicacións sociolóxicas do traballo.

Para a socioloxía do traballo o estudo do traballo vai máis alá das "relacións sociais de emprego" para centrarse no moito máis amplo e complexo concepto de "mundo do traballo", que abarca todas as formas de traballo e actividade, prestando atención tanto á actividade como á intención para a cal a actividade se leva a cabo, chegando até o concepto mesmo de "empresa" como esforzo colectivo do traballo.

A socioloxía presta atención e estuda as implicacións sociais da relación do traballo coa ferramenta (técnica e a tecnoloxía).

As profundas transformacións que derivan do paso do traballo con simples ferramentas individuais (artesanado), ao traballo industrial con grandes máquinas (maquinismo), ao traballo con computadores (sociedade da información), constitúen un permanente tema de estudo sociolóxico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Godio, Julio (2001): *Sociología del trabajo y política*, Buenos Aires: Corregidor.
* Sanchis, Enric (2010): "Trabajo y paro en la sociedad postindustrial", in *Tirant Lo Blanch*, Valencia, ISBN 978-84-9004-105-5

### Outros artigos 
* Desemprego
* Traballo social

### Ligazóns externas 
* Ignacio Sotelo: *Religión, trabajo y sufrimiento*, El País, 20/05/2008.  
* Philosophica: Enciclopedia filosófica on line — Voz: Trabajo 
* Historia del trabajo y del rechazo al trabajo, en Revista Ñ, Diario Clarín
Balé, Burkina Faso

**Balé** é unha provincia de Burkina Faso localizada na rexión de Boucle du Mouhoun. A súa capital é a cidade de Boromo.

## Departamentos 
esquerda|320px|Departamentos de Balé
A provincia de Balé está dividida en dez departamentos:

* Bagassi
* Bana
* Boromo
* Fara
* Oury
* Pâ
* Pompoï
* Poura
* Siby
* Yaho
Lingua palta

O **palta** é unha lingua indíxena de América, actualmente extinta, pero falada en tempos coloniais no sur de Ecuador. O palta, ao igual que o malacata, adscríbense usualmente á familia xíbara.

A documentación sobre o palta é realmente escasa, as únicas palabras do palta coñecidas son, a parte de posibles topónimos: *yumé* 'auga', *xeme* 'millo', *capal* 'lume', *let* 'madeira'. As tres primeiras foron relacionadas coas linguas xíbaras. Jacinto Jijón y Caamaño (1936) clasificouna en lingua xibara por estas probas. Kaufman (1994) expón que hai "un certo parecido", e Adelaar (2004) fala dunha conexión razoable. Entre os topónimos considéranse aqueles que rematan en *-anga, -numa, -namá*. Estes dous últimos autores suxiren que vén do sufixo do caso locativo xibaroano *-num ~ -nam*, aínda que Torero (1993) apunta que vén do aguaruna (xíbara) *namák(a)* 'río'.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Jiménez de la Espada, Marcos, ed. (1965 [1586]): *Relaciones geográficas de Indias: Perú*, 3 vols. Biblioteca de Autores Españoles 183–5. Madrid: Atlas.
* Jijón y Caamaño, Jacinto (1936–8): *Sebastián de Benalcázar*, vol. 1 (1936) Quito: Imprenta del Clero; vol. 2 (1938) Quito: Editorial Ecuatoriana.
* Jijón y Caamaño, Jacinto (1940–5): *El Ecuador interandino y occidental antes de la conquista castellana*, vol. 1 (1940), vol. 2 (1941), vol. 3 (1943), vol. 4 (1945). Quito: Editorial Ecuatoriana (1998 edition, Quito: Abya-Yala).
Carrie Underwood

**Carrie Underwood** nada en Muskogee (Oklahoma) o 10 de marzo de 1983 é unha cantante country.

## Traxectoria
Deuse a coñecer en 2004 no programa estadounidense de novos talentos *American Idol*. Obtivo cinco Premios Grammy e foi nomeada en dúas ocasións pola ACM (Academy Country Music Awards) artista do ano. Os seus álbums *Some Hearts* (2005), *Carnival Ride* (2007) e *Play On* (2009) foron grandes éxitos de vendas. Leva vendidos máis de 15 millóns de álbums e máis de 20 millóns de sinxelos.

Colocou 9 cancións no número un das listas country. Ten dez discos de platino (dous LPs e oito sinxelos). O LP *Some Hearts* foi certificado sétimo platino. Obtivo un número un para un sinxelo(*Inside your Heaven*) na POP 100 e outro número un para un LP (*Carnival Ride*) na *Billboard* 200.

En maio de 2012, lanzou o álbum *Blown Away* que acadou na primeira semana o número un da *Billboard* 200, e o número un tamén nas listas country.
Contrabaixo

O **contrabaixo** é un instrumento musical de corda fretada que pertence á familia do violín, sendo o instrumento máis grande e co rexistro máis grave de entre todos os desta familia. Ten catro cordas que, ao contrario do que ocorre con tódolos demais instrumentos da familia, afínase por cuartas ascendentes e non por quintas ascendentes, sendo a afinación das mesmas de grave a agudo Mi, La, Re e Sol, aínda que tamén existen contrabaixos de cinco cordas nos que se engade unha corda máis grave que a cuarta afinada en Do ou Si. Xeralmente emprégase un arco para fregar as cordas e facelas vibrar, o que produce o son, se ben tamén se poden puntear as cordas cos dedos (pizzicato).
Cayetana Fitz-James Stuart

**María del Rosario Cayetana Fitz-James Stuart y Silva**, comunmente coñecida como **Cayetana de Alba** ou **Duquesa de Alba**, nada no Palacio de Liria (Madrid) o 28 de marzo de 1926 e finada no Palacio de las Dueñas (Sevilla) o 20 de novembro de 2014, foi unha aristócrata española, XVIII duquesa de Alba, xefa da Casa de Alba e connotada figura social. Foi a terceira muller que ostentou o título por dereito propio dentro da familia. Cayetana era descendente directa do Rei Xacobe II de Inglaterra a través do seu fillo ilexítimo James Fitz-James, o cal tivo co seu amante Arabella Churchill.

Segundo o Libro Guinness dos Récords, Cayetana de Alba posuía máis títulos que ningún outro nobre no mundo legalmente ante un goberno vixente que os recoñezca: era cinco veces duquesa, dezaoito veces marquesa (entre elas, marquesa de Sarria, vinte condesa (de Lemos e Ribadeo entre outros), vicecondesa, condesa-duquesa e condestablesa, ademais de ser catorce veces Grande de España.

## Títulos nobiliarios 
* Títulos con Grandeza de España:
** 6 Ducados:
*** XVIII duquesa de Alba de Tormes (a partir do 18 de febreiro de 1955).
*** XI duquesa de Berwick (a partir do 18 de febreiro de 1955)
*** XI duquesa de Liria e Jérica (a partir do 18 de febreiro de 1955).
*** X duquesa de Montoro, cedido á súa filla Eugenia Martínez de Irujo y Fitz-James Stuart, XI duquesa desde do 24 de novembro de 1994.
** 1 Condado-Ducado:
*** XIV condesa-duquesa de Olivares (a partir do 18 de febreiro de 1955).
*** XIX marquesa de Coria (a partir do 18 de febreiro de 1955).
*** XVII marquesa de Orani (a partir do 9 de novembro de 1991).
*** XXV condesa de Ribadeo (a partir do 31 de decembro de 1957).
** 1 Vizcondado:
*** X vizcondesa de la Calzada (a partir do 18 de febreiro de 1955).

## Notas 
## Véxase tamén
Santo

[miniatura|*[Tareixa de Ávila*, pintura de Rubens. Santa Tareixa de Xesús.]]
Os **santos** (do latín *sanctus, -i*, de *sanctus, -a, -um*, 'sagrado', 'venerado'; en  grego αγίος (*hagíos*); en hebreo *qâdosh*, 'elixido por Deus') son homes ou mulleres distinguidos nas diversas tradicións relixiosas polas súas atribuídas relacións especiais coas divindades.

Estas relacións conducen a unha especial distinción dos suxeitos polas súas calidades en especial morais, e este sentido presérvase en tradicións espirituais no necesariamente teístas.

A influencia dun santo supera o ámbito da súa relixión cando a aceptación da súa moralidade adquire compoñentes universais: por exemplo, é o caso de Tareixa de Calcuta e, en xeral, polo menos até certo punto, de todos os fundadores das grandes relixións.

## Catolicismo
A Igrexa Católica ensina que ela non fai santo a ninguén, senón que simplemente recoñece a santidade de determinadas persoas. Na Igrexa Católica, o título de *"Santo"* refírese a aquela persoa que ten sido canonizada e que, xa que logo, pénsase que está no Ceo e proponse como modelo aos fieis:

A veneración dos santos, en latín *"cultus"*, é a devoción particular a un santo determinado. Este culto é un culto de honra e respecto (*dulia*), mais non de adoración (*latria*), reservada só a Deus e nunca empregado cos santos. Pódese pedir a súa intercesión ante Deus por aqueles fieis que aínda viven, do mesmo xeito que un fiel pode pedirlle a outro que pregue por el.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Santos do día .
* Santoral católico completo  .
* Santos, oracións e milagros  .
* O Espírito Santo e os Santos .
Zatch Bell!

é unha serie manga creada por Makoto Raiku, máis tarde levada ó anime (co nome de ), que trata sobre as aventuras dunha criatura doutro mundo con aparencia de neno chamado Zatch Bell. O manga foi publicado pola revista semanal Shogakukan’s Shōnen Sunday, entre xaneiro de 2001 e decembro do 2007 cun total de 33 volumes. Existen outras novelas gráficas de Zatch Bell! que teñen historietas curtas baixo o título de *Zatch & Suzy* (*Gash & Suzume* na versión orixinal).

No 2003, a historia de Raiku gañou o premio Shōgakukan na categoría Shōnen.

## Notas
Àstrid Bergès-Frisbey

**Àstrid Bergès-Frisbey**, nada o 26 de maio de 1986 en Barcelona, é unha actriz e modelo franco-catalá.

Nada de pai catalán e nai franco-americana, pode traballar en catro linguas de xeito nativo; francés, inglés, español e catalán. Este feito dálle a posibilidade de traballar en diferentes países e en producións tan distintas entre si como a estadounidense, *Pirates of the Caribean,* a francesa *La Fille du Puisatier* de Daniel Auteuil, ou a española Bruc.

No ano 2011 traballou ás ordes do director galego Xavier Villaverde en *O sexo dos anxos*.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén
Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides

***Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides*** é un filme de aventuras estadounidense dirixido por Rob Marshall que se estreou no 2011. É o cuarto filme da saga, precedido por ''Pirates of the Caribbean: At World's End*.

## Sinopse 
Cando Jack Sparrow (Johnny Depp) volve atoparse cunha muller a quen coñecera anos atrás (Penélope Cruz), non está seguro de si se trata de amor ou se ela é unha estafadora sen escrúpulos que o está utilizando para dar coa lendaria Fonte da Xuventude. A todo isto, Jack é capturado polo *Queen Anne's Revenge'', o barco do temible pirata Barbanegra (Ian McShane), que o obriga a unirse á súa tripulación, o que lle fará vivir unha inesperada aventura na que non sabe quen lle inspira máis medo, Barbanegra ou esa muller que regresa do pasado.

## Personaxes 
* Johnny Depp como Capitán Jack Sparrow
* Penélope Cruz como Angelica
* Geoffrey Rush como Capitán Hector Barbossa
* Ian McShane como Edward "Barba negra" Teach
* Kevin McNally como Joshamee Gibbs
* Sam Claflin como Philip Swift
* Àstrid Bergès-Frisbey como Syrena
* Greg Ellis como Tenente Theodore Groves
* Damian O'Hare como Tenente Gillette
* Stephen Graham como Scrum
* Óscar Jaenada como O Español, axente da maxestade 
* Gemma Ward como Tamara, Raíña das sereas
* Richard Griffiths como Xurxo II de Gran Bretaña 
* Keith Richards como Capitán Teague
* Judi Dench como Muller da nobreza
* Derek Mears como Mestre de armas
* Sebastian Armesto como Fernando VI de España 
* Anton Lesser como Lord John Carteret
* Roger Allam como Henry Pelham, Primeiro Ministro de Gran Bretaña
* Paul Bazely como Salaman

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Estala o duelo

é un filme de animación xaponés dirixido por Shigeyasu Yamauchi que se estreou en 1993. Décimo primeiro filme baseado no manga e anime *Dragon Ball* creado por Akira Toriyama e oitavo da etapa Dragon Ball Z.

Esta película foi dobrada ao galego e emitiuse na TVG o 5 de xaneiro de 1998.

## Sinopse 
Durante un descanso de primavera chega á Terra Paragus, un dos Guerreiros do espazo sobrevivente, este chega a informarlle a Vexeta que conquistaron un novo planeta para a raza Saiyan. Toranks intenta convencer a Vexeta de que é unha trampa pero non o logra polo que decide acompañalo, xunto con eles van Oolong, Son Gohanda e Mestre Mutenroi. Por outro lado Goku é contactado por Kaiō do norte para que investigue a aparición dun Saiyan que destruíu a galaxia do sur.

Coa chegada de Goku, Brolin logra soltarse do control mental ó que o tiña sometido o seu pai. Ó espertar o seu poder destrutivo, Brolin logra facer que Goku e os seus amigos sexan insignificantes ante o seu dominio total. Mesmo Vexeta, o orgulloso príncipe dos saiyans, queda intimidado ó pensar que morrería a mans de Brolin. Tras unha dura batalla, Goku axudado coa forza dos seus amigos, logra derrotar a Brolin.

## Personaxes 
* Son Goku
* Son Gohanda
* Piccoro
* Vexeta
* Brolin
* Toranks
* Krilín
* Oolong
* Bulma
* Mestre Mutenroi
* Chichi
* Doutor Brief
* Rei Vexeta
* Kaiō do norte

## Dobraxe 
* **Data:** maio de 1995
* **Dirección e axustes:** Antón Pazos
* **Estudio:** CTV Galaxia, S.A. ()

**Actores da dobraxe:**

## Música 
**Tema de apertura**
* "CHA-LA HEAD-CHA-LA" por *Hironobu Kageyama*

**Tema de peche**
*  por *Hironobu Kageyama* e *Yuka*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Barduck

é un personaxe ficticio do universo de Dragon Ball. Aparece por primeira vez no especial de televisión *O pai de Goku*, aínda que logo aparece en varios recordos no manga e no anime. É un membro dos Guerreiros do espazo de rango menor e pai de Son Goku e Raditz. O seu poder de pelexa é de 10&nbsp;000 (cada vez que loitaba ó máximo, o seu poder aumentaba). A pesar de ser un guerreiro de clase baixa, o seu poder é superior ó da maioría de guerreiros de clase alta. Na transformación Ōzaru, o seu poder multiplícase por 10, xa que consegue un dominio perfecto desta transformación. Contiña ó igual que o seu neto, Son Gohanda un elevado poder oculto no seu interior. O seu nome provén da palabra en inglés para Arctium lappa, Burdock.

## Biografía 
Barduck era o líder dun equipo de catro saiyans (Panpukin, Selypar, Tooma e Toteppo) que conquistaban planetas para Freezer. Pai de Kakarotto, quen no futuro sería coñecido como Goku, dende que este nacera os seus sentimentos debatéronse entre o amor que espertaba espontaneamente o seu fillo nel e a vergonza social que representaba ser o pai do guerreiro do espazo máis débil que existira nunca.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de personaxes de Dragon Ball
Belén Martínez

**Ana Belén Martínez Delgado**, nada na Coruña en 1973, é unha filóloga galega.

## Obra 
*Ensaio: *A Esmorga de Blanco Amor e Parranda de Gonzalo Suárez* (2000). Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-998-9
*Tradución: *Residente privilexiada*, de María Casares (2009). Editorial Trifolium.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "¡Imos de esmorga!", artigo en *Vieiros*, 29 de maio de 2001.
Pazo do Espiño

O **pazo do Espiño** é unha edificación localizada en Santiago de Compostela de arquitectura modernista erixida entre 1910 e 1915 por Jesús López de Rego, por encargo de Ramón Gutiérrez de la Peña Quiroga.

## Características 
miniatura|dereita|200px|Detalle do campanario da capela.
miniatura|dereita|200px|Detalle dunha gárgola.

Consta de dous andares e unha capela anexa na parte posterior. Trátase dun pazo residencial, e destacan as súas ameas na liña de cornixa, así como tamén polo tratamento de imitación de pedra dado aos seus muros de formigón, e mais polos detalles vexetais e figurativos (gárgolas) da súa decoración exterior, moldeados en cemento da época.

Está rodeado por abundante vexetación, entre a que sobresae unha carballeira que limita co pazo presidencial de Monte Pío, e a un quilómetro escaso da praza do Obradoiro.

En 2011 atopábase en estado ruinoso, malia que no inicio dun proceso de restauración.

### Polémica 
Xa no século XX presentouse un proxecto para rehabilitar o espazo como parque público e para a construción dunha residencia da terceira idade. Durante o mandato de Conde Roa liberouse o solo coa intención de edificar 120 vivendas de luxo. O seu sucesor na alcaldía Ángel Currás, sinalou, pola contra, que a súa prioridade era o acondicionamento do espazo público: parque e rehabilitación do palacete modernista. Non obstante, colectivos de activistas denunciaron en 2012 a política de liberalización do solo do PP, como unha "privatización dos espazos e dereitos públicos". Finalmente foi expropiada a parte correspondente o parque e o pazo que foi habilitada e aberta ao público en agosto de 2014.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Galería fotográfica en Flickr.
Residencia oficial de Monte Pío

miniatura|O amencer en Monte Pío durante o inverno.
A **residencia oficial de Monte Pío** é o aloxamento do Presidente da Xunta de Galicia. Está situada nas Casas Novas (Vista Alegre, Santiago de Compostela).

## Características 
Foi deseñada por Manuel Gallego Jorreto nuns terreos que foron cedidos polo Instituto Nacional de Meteoroloxía nunha faldra do barrio compostelán de Casas Novas. Canda o proxecto de residencia, habilitouse unha zona anexa como parque público. Foi estreada en 2002 por Manuel Fraga. Neste complexo viviron até o momento o propio Fraga, o socialista Emilio Pérez Touriño, Alberto Núñez Feijóo e mais Alfonso Rueda. Conta con 25.000 m² (o total, coa zona verde do parque é de 70.000 m²) e dúas áreas definidas: a da vivenda e mais unha zona dedicada á actividade institucional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Info xeral en *El Correo Gallego*.
Orquesta de Cámara Reina Sofía

A **Orquesta de Cámara Reina Sofía** ou **OCRS** (en galego *Orquestra de Cámara Raíña Sofía*) é unha orquestra de cámara profesional con sede na cidade de Madrid (España).

## Historia 
A primeira interpretación da orquestra tivo lugar no Teatro Real de Madrid en 1984 nun concerto presidido pola Raíña Sofía. Dende aquela, a orquestra ten interpretado todo o repertorio para corda e orquestra de cámara e actúa con frecuencia no Auditorio Nacional de Madrid e outras salas de prestixio.

## Colaboracións e concertos 
A orquestra ten colaborado con solistas do talle de Alicia de Larrocha, Pepe Romero, Montserrat Caballé, Philippe Entremont, Nicanor Zabaleta, Joaquín Achúcarro, Henryk Szeryng, Yehudi Menuhin ou Neville Marriner entre outros.

A Orquesta de Cámara Reina Sofía actuou con frecuencia nos máis prestixiosos escenarios de todo o mundo, como o Teatro alla Scala de Milán, Accademia Nazionale di Santa Cecilia de Roma e outros lugares en Zürich, Montevideo e Berna.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
Orquestra Simfònica Julià Carbonell de les Terres de Lleida

A **Orquestra Simfònica Julià Carbonell de les Terres de Lleida** ou **OJC** (en galego *Orquestra Sinfónica Julià Carbonell das Terras de Lleida*) é unha orquestra sinfónica con base en Lleida e que centra a súa actividade concertística nas localidades das comarcas de Lleida. A OJC é a orquestra titular do Auditori Enric Granados e do Teatre de la Llotja de Lleida, ademais de ter programación estable no Auditori AXA de Barcelona. Actualmente o seu director titular e artístico é Alfons Reverté i Casas.
## Historia 
A Orquestra Simfònica Julià Carbonell de les Terres de Lleida (OJC), promovida pola Fundación Julià Carbonell e co impulso da Deputación de Lleida, naceu no ano 2002 co obxectivo de facilitar o acceso á música sinfónica e de cámara a toda a cidadanía. O Concello de Lleida, consciente da importancia e da significación que representa a orquestra, sumouse tamén como entidade que a apoia.

Deste xeito, a OJC naceu coa vocación de desprazarse habitualmente a tódolos puntos do territorio para amosar a súa programación de concertos de xeito continuado. A OJC comezará en breve un proxecto social baixo o nome *"L’Orquestra, amb tu!"* (en galego *"A Orquestra contigo!"*), co cal se pretende levar a música a hospitais, escolas etc., para derrubar barreiras e levar  música a todos. Ademais deste proxecto social, a OJC tamén impulsa proxectos de procura musicolóxica que impulsan e incentivan a creación musical actual.

A orquestra, ademais de seguir os seus obxectivos fundacionais realizando concertos en moitas poboacións, ten actuado en salas emblemáticas catalás, como o Gran Teatre del Liceu, o Palau de la Música Catalana e o Auditori de Barcelona. Cómpre salientar tamén a data do 20 de marzo do 2010, cando participou no concerto inaugural do novo órgano de Montserrat.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Peking Express

***Peking Express*** é un programa de telerrealidade creado en Bélxica e os Países Baixos e que ten versións noutros países como Alemaña, Dinamarca, España, Francia, Noruega ou Suecia. Este concurso é á súa vez unha versión do formato orixinal *The amazing race*, adaptado para non ser acusado de plaxio. En Marrocos, a canle 2M fixo a súa propia versión chamada *Dakar-Fez Express*, que como o seu nome indica, é unha ruta dende Dakar (Senegal) ata Fez (Marrocos), pasando por Mauritania.

## Formato 
### Mecánica do concurso 
No concurso, dez parellas teñen que percorrer os 10.000 km que separan dúas cidades en 13 etapas de 3 días cada unha; a parella que chegue na última posición en cada etapa é eliminada, a non ser que os salve un sobre que leva a parella gañadora da anterior etapa. Os concursantes teñen un presuposto dun euro por persoa e día para conseguir comida, mentres que o transporte e o aloxamento teñen que conseguilo gratuítamente.

### Xogos de inmunidade 
Á metade de cada etapa os concursantes chegan a un punto no que se encontra un libro vermello no que teñen que asinar, de todos eles, os máis rápidos participan nun xogo que lles pode facer gañar a inmunidade. A parella que gañe este xogo consegue un adhesivo vermello co seu nome que lles impide ser eliminados nesa etapa mesmo.

### Eliminación 
Ao final de cada etapa, o/a director/a de carreira informa ás parellas da súa posición na mesma. A parella que chega na última posición debe abandonar o concurso, a non ser que o sobre lacrado que leva a parella gañadora da última etapa sexa de cor verde. Se o sobre contén unha tarxeta vermella, a parella abandona inmediatamente o concurso.

Nas etapas nas que o sobre lacrado é verde, e que polo tanto non son eliminatorias, pasan á seguinte etapa tódolos concursantes; mais a parella que chegou na última posición e foi salvada polo sobre verde deberá facer o percorrido cun *hándicap*. O *hándicap* pode ralentizar a viaxe desta parella, aínda que isto depende en gran parte da pericia dos concursantes.

### O kit de supervivencia 
Os concursantes contan cunha serie de elementos que lles son útiles para cubrir as súas etapas:

* A mochila: levan a roupa, a comida que puideron mercar e os sacos para durmir á intemperie. Cada aventureiros debe levar a súa mochila obrigatoriamente á hora de chegar ao libro vermello ou á meta.
* Un busca: con el reciben ordes do programa, como a de que a certa hora a carreira se para e deben abandonar o medio de transport no que se encontren para procurar aloxamento ou proseguir a marcha a pé.
* Mapa: o mapa márcalles onde teñen que ir e por que zonas poden desprazarse.
* Fichas de idioma: as fichas de idioma axudan aos concursantes a comunicarse cos habitantes de cada país.

## Edicións existentes 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do programa en España
Jesús López de Rego

**Jesús López de Rego Labarta**, nado en Santiago de Compostela en decembro de 1876 e finado na mesma cidade en 1972, foi un arquitecto galego, autor entre outros edificios do Pazo do Espiño.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|Número 8 da [rúa da Acibechería (Santiago de Compostela)]]
Trasladouse a Madrid no ano 1883. Alí estudou a carreira de Arquitectura e traballou durante tres anos, mais en 1905 obtivo unha praza como profesor de Mecánica e Construción Xeral na Escola de Artes e Industrias de Santiago, da que en setembro de 1909 foi nomeado Secretario. De 1912 a 1914 ocupou interinamente a praza de arquitecto municipal, e en 1918 foi nomeado arquitecto diocesán.

Foi vicepresidente da Asociación de Arquitectos de Galicia. A finais dos anos 1920 deixou practicamente o exercicio profesional, para dedicarse ao seu labor docente e de empresario en Automóbiles Santiagueses.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en COAG
Instrumento óptico

miniatura|200px|Microscopio óptico composto de 1751.

Un **instrumento óptico** é un instrumento que serve para formar unha imaxe dun obxecto, mellorándoa para a súa visualización, ou para analizar as ondas de luz para determinar as súas propiedades características.

Xeralmente está constituído pola asociación de varios sistemas ópticos (por exemplo, obxectivo e ocular).

Os primeiros instrumentos ópticos foron os telescopios, utilizados para a magnificación de imaxes de obxectos moi distantes, e os microscopios, utilizados para magnificar imaxes de obxectos moi pequenos. Desde os días de Galileo e van Leeuwenhoek, estes instrumentos foron moi mellorados e se estenderon a outros rangos do espectro electromagnético.

De maneira máis xeral, chámase *instrumento óptico* calquera instrumento que utiliza a óptica no seu funcionamento.

## Tipos de instrumentos ópticos 
Segundo o tipo de imaxe formada, os instrumentos ópticos poden clasificarse en dous grupos:

* Cando se necesita a presenza do ollo humano para observar a imaxe do obxecto, os instrumentos ópticos denomínanse **subxectivos**, por exemplo, a lupa ou microscopio simple, o microscopio óptico, o telescopio, o periscopio etc., que dan unha imaxe virtual grazas a un ocular.
* Cando os instrumentos ópticos non necesitan a presenza do ollo humano, *a contrario*, denomínanse **obxectivos**, por exemplo, os proxectores (de cine, de diapositivas, retroproxectores etc.), as cámaras fotográficas (tradicionais, ou de película, ou dixitais), de cinematográficas, as webcams etc., que dan unha imaxe real, é dicir, que se pode recoller nun soporte (pantalla, placa fotográfica, negativo, memoria dixital etc.).

O ollo é un instrumento óptico que forma unha imaxe real dos obxectos na retina.

Segundo as finalidades do seu uso, os instrumentos ópticos poden clasificarse así mesmo en dous grupos:

* Algúns son principalmente de **observación**, como a lupa, os microscopios ópticos etc.
* Outros son de **medida**, como os instrumentos xeodésicos: o telémetro, o teodolito, o goniómetro etc. 

## Outros instrumentos ópticos 
Outra clase de instrumentos ópticos son os utilizados para analizar as propiedades da luz ou de materiais ópticos. Entre eles se inclúen:

* Interferómetros, para medir a interferencia das ondas de luz.
* Fotómetros, para medir a intensidade da luz.
* Polarímetros, para medir a dispersión ou rotación da luz polarizada.
* Reflectómetros, para medir a reflectividade da superficie dun obxecto.
* Refractómetros, para medir os índices de refracción de materiais transparentes.
* Esprectómetros, para o estudo do espectro luminoso dos corpos, utilizados en química, física e astronomía.

E outros.

## Véxase tamén
Benibás, Cespón, Boiro

**Benibás** é un lugar da parroquia de Cespón no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 50 habitantes (26 homes e 24 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Cespón
### Parroquias de Boiro