Mar do Norte

O **mar do Norte** é un mar marxinal do océano Atlántico, situado entre as costas de Noruega e Dinamarca no leste, as das illas británicas ao oeste e as de Alemaña, os Países Baixos, Bélxica e Francia ao sur. O estreito de Skagerrak constitúe unha especie de baía ao leste do mar, o cal conéctao co Báltico a través da baía de Kattegat; tamén está conectado co Báltico mediante a canle de Kiel. A canle da Mancha a través do paso de Calais conéctao ao resto do Atlántico polo sur, mentres que polo norte conecta en través do mar de Noruega, que é o nome que adopta o mar ao norte das illas Shetland.

As mareas son bastante irregulares xa que conflúen nel unhas correntes provenientes do norte e outra do sur. Hai moita choiva e néboa durante todo o ano, e do noroeste veñen violentas tormentas que fan a navegación perigosa.

Ten unha superficie duns 750 000&nbsp;km², unha lonxitude aproximada de 960&nbsp;km e unha anchura máxima de 480&nbsp;km. É un mar moi pouco profundo, cunha profundidade media de 95 metros: de feito que no banco Dogger, no medio do mar e a unha profundidade duns 25 metros, atopáronse restos de mamuts, proba de que durante a última glaciación ou ben estaba cuberto de xeo ou ben estaba emerxido. Co desxeo, o banco converteuse nunha especie de último reduto en forma de illa. Á súa vez divídese en tres partes: mar de Wadden, Skagerrak e Kattegat

O mar do Norte ocupou un lugar destacado nos asuntos xeopolíticos e militares, sobre todo na Europa do norte, desde a Idade Media até a era moderna. Tamén foi importante a escala mundial polo poder que os europeos do norte proxectaron en todo o mundo durante gran parte da Idade Media e até a era moderna. O mar do Norte foi o centro da xurdimento dos viquingos. A Liga Hanseática, a República Holandesa e o Reino de Gran Bretaña trataron de facerse co control do mar do Norte e o acceso aos mercados e recursos do mundo. O mar do Norte, única saída ao mar para Alemaña, tivo unha grande importancia estratéxica durante as dúas guerras mundiais.

A costa ten unha xeoloxía e xeografía diversas. No norte, profundos fiordes e cantís escarpados marcan gran parte das súas costas norueguesas e escocesas, respectivamente, mentres que no sur, a costa componse principalmente de praias de area, estuarios de longos ríos e amplas marismas. Debido á densa poboación, a forte industrialización e o intenso uso do mar e a zona que o rodea, diversos problemas medioambientais afectan os ecosistemas mariños. Os problemas medioambientais adversos, que adoitan incluír a sobrepesca, as escorras industrial e agrícola, o dragado e a vertedura, entre outros, deron lugar a varios esforzos para previr a degradación e salvagardar os beneficios económicos a longo prazo.

Ten importantes xacementos de petróleo e gas natural, os cales comezaron a explotarse nos anos 1970.

O mar do Norte constitúe unha zona de forte tránsito marítimo, de explotación petrolífera e de pesca.
## Nome 
Durante a Idade Antiga este mar coñecíase como *Oceanum* ou *Mare Germanicum*. O nome actual crese que xurdiu desde o punto de vista das illas Frisias, desde onde quedaba totalmente ao norte, e por oposición ao mar do Sur (o mar de Frisia e o Zuiderzee, nos Países Baixos). A longo prazo, o nome actual acabouse impoñendo, de maneira que xa era predominante durante a Idade Moderna. Na citada Idade Moderna foi común chamar mar do Norte ou mar do Nord a todo o océano Atlántico, sendo por contrapartida chamado «mar do Sur» ou «mar do Sud» todo o océano Pacífico.

Segundo as linguas oficiais dos estados que o rodean, denomínase *Mer du Nord*, en francés; *Noordzee*, en neerlandés; *Nordsee*, en alemán; *Nordsjön*, en sueco; *Nordsøen*, en danés; *Nordsjøen*, en noruegués; e *North Sea* en inglés. En frisón dise *Noardsee* e en gaélico escocés ''A' Mhuir en Tuath*.

Un dos primeiros nomes que se recollen é o de "Septentrional Oceanus, ou "Océano do Norte", que foi citado por Plinio. Con todo, os celtas que vivían ao longo da súa costa referíanse a el como o "Morimaru", ou o "mar morto", que tamén foi adoptado polos pobos xermanos, dando "Morimarusa". Este nome refírese á "auga morta" ou franxas resultantes dunha capa de auga doce que repousaba na parte superior dunha capa de auga salgada que resultaba unha auga de aspecto moi tranquilo. A referencia a este mesmo fenómeno prolongouse na Idade Media, por exemplo, "giliberōt" no antigo alto alemán ou en neerlandés medio "lebermer" ou "libersee" .

Outros nomes comúns no uso durante longos períodos de tempo foron os termos latinos "Mare Frisicum", ou "Oceanum-Mare Germanicum", así como os seus equivalentes noutras linguas.

## Delimitación da IHO 
A máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares, a Organización Hidrográfica Internacional (*International Hydrographic Organization*, IHO), considera o mar do Norte como un mar. Na súa publicación de referencia mundial, «Limits of oceans and seas» (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asígnalle o número de identificación 4 e defíneo da forma seguinte:

## Xeografía 
[miniatura|esquerda| Unha recreación de [1490 dun mapa da *Xeografía'' de Tolomeo coa denominación de "Oceanus Germanicus"]]
O mar do Norte está delimitado, na parte occidental, polas illas Orcadas e a costa leste de Inglaterra e Escocia, na parte oriental polo extremo sur-occidental da península de Escandinavia e o oeste de Xutlandia (litoral noruegués e danés, respectivamente ) e ao sur pola costa occidental de Alemaña, o litoral dos Países Baixos e Bélxica e o do extremo norte de Francia ata o canle da Mancha. Ao suroeste, máis aló da estreito de Dover ou paso de Calais, o mar do Norte convértese na canle da Mancha, que o conecta co océano Atlántico. ao leste, conéctase co mar Báltico a través do estreito de Skagerrak e a baía de Kattegat, dous estreitos que separan Dinamarca de Noruega e Suecia, respectivamente. ao norte está bordeado polas illas Shetland e conéctase co mar de Noruega, que se atopa no extremo nororiental do Atlántico.

Esténdese ao longo de 970 quilómetros e ten unha anchura de 580 quilómetros, ocupa unha superficie de 750.000 quilómetros cadrados e un volume de 94.000 quilómetros cúbicos. Ao redor de todo o litoral do mar do Norte hai illas e arquipélagos importantes, como as illas Shetland, as illas Orcadas e as illas Frisias. Ao redor de 184 millóns de persoas viven na cunca dos ríos que flúen cara ao mar do Norte. Esta área contén densas concentracións industriais. 
### Profundidade 
Cara ao norte a partir de latitude 53°24′&nbsp;N, dun xeito xeral, o fondo do Mar do Norte
descende de forma desaxeitada mentres que no sur, inclínase cara ao paso de Calais.

Na súa maior parte, o Mar do Norte atópase na plataforma continental europea, cunha profundidade media de 90 metros; e con poucas zonas máis profundas de 100 metros. A única excepción é a fosa de Noruega, que ten entre 20 e 30 quilómetros de amplitude, Ao leste da Gran Bretaña, o banco Dogger, unha meseta que provén dunha gran morena do período glacial, produto da acumulación de cascallos de glaciares non consolidados, elévase entre 15 e 30 metros por baixo da superficie do mar. Esta característica produciu unha zona moi rica para a pesca. que foi aliviada pola aplicación dos novos sistemas de navegación por satélite.

Tamén hai grandes profundidades na parte occidental do mar do Norte, como o Buraco do Diaño ao longo da cidade de Edimburgo, ten 460&nbsp;metros, e outras fóra da baía de The Wash. Estes corredores poderían formarse polos ríos durante a última glaciación. De feito, neste momento da glaciación, o nivel do mar do norte era máis baixo que o nivel actual (regresión mariña). Os ríos entón erosionarían certas partes entón ao descuberto que o mar cobre na actualidade (transgresión mariña). O máis probable é que sexan restos do val de túnel, manténdose abertas para as correntes das marea.
### Hidroloxía
#### Temperatura e salinidade
[miniatura|upright|[Ocean currents mainly entering via the north entrance exiting along the Norwegian coast]]
[miniatura|upright|• Localización dos mareógrafos enumerados• [Mar de Noruega#Hidroloxía|Horarios das mareas despois de Bergen (negativo = antes)• Os tres centros anfidrómicos• Costas:&nbsp;&nbsp;marismas = verde&nbsp;&nbsp;marismas = azul averdado&nbsp;&nbsp;lagoas = azul brillante&nbsp;&nbsp;dunas = amarelo&nbsp;&nbsp;diques mariños = azamboado&nbsp;&nbsp;morrenas preto da costa = marrón claro&nbsp;&nbsp;costas rochosas = marrón agrisado]]
A temperatura media é de 17 °C no verán e de 6 °C no inverno. As temperaturas do aire en xaneiro oscilan entre 0 e 4 °C de media, e en xullo entre 13 e 18 °C. Os meses de inverno son propensos a fortes ventos e tormentas.
#### Circulación da auga e mareas
O patrón principal do fluxo de auga no mar do Norte é unha rotación en sentido antihorario ao longo dos bordos.

### Estados costeiros 
#### Ao Oeste 
*  Gran Bretaña.

#### Ao Sur 
*  Francia
*  Bélxica
*  Países Baixos
*  Alemaña

#### Ao Leste 
*  Dinamarca
*  Noruega

### Principais ríos que desembocan no mar 
* Río Elba (1165&nbsp;km), desemboca en Cuxhaven (Alemaña).
* Río Weser (452&nbsp;km), desemboca en Bremerhaven (Alemaña).
* Río Ems (371&nbsp;km), desemboca en Emden (Alemaña).
* Río Rin (1230&nbsp;km), desemboca en Rotterdam (Países Baixos).
* Río Mosa (950&nbsp;km), desemboca en Rotterdam (Países Baixos).
* Río Escalda (355&nbsp;km), desemboca en Flesinga (Países Baixos).
* Río Támese (346&nbsp;km), desemboca en Southend-on-Sea (Inglaterra).
* Río Trent (298&nbsp;km), desemboca en Kingston upon Hull (Inglaterra).
* Río Ouse (84&nbsp;km), desemboca en Kingston upon Hull (Inglaterra).
* Río Tyne (321&nbsp;km), desemboca en South Shields (Inglaterra)
* Río Forth (47&nbsp;km), desemboca en Stirling (Escocia)
* Río Tay (188&nbsp;km), desemboca en Dundee (Escocia)
* Río Ijzer, desemboca en Nieuwpoort (Bélxica)

## Tráfico marítimo 
miniatura|Mar do Norte
O mar do Norte é moi importante para o tráfico marítimo. Algúns dos portos máis grandes do mundo sitúanse nas súas costas ou ben nas beiras dos ríos poucos quilómetros río arriba da súa desembocadura (é o caso, por exemplo, de Rotterdam -terceiro porto do mundo-, Anveres, Hamburgo e Londres), ou ben teñen un fácil acceso, como o de Ámsterdam, cousa que fai que dispoña de rutas marítimas moi solicitadas. É vital para o comercio da Europa Occidental.
### Principais portos 
*  Francia:
** Calais
** Dunkerque
*  Bélxica
** Ostende
** Zeebrugge
*  Países Baixos
** Anveres
** Flesinga
** Rotterdam
** Den Helder
*  Alemaña
** Emden
** Wilhelmshaven
** Bremenhaven
** Cuxhaven
*  Dinamarca
miniatura|Vista do porto de Esbjerg desde a torre da auga.
** Esbjerg
*  Noruega
** Oslo
** Kristiansand
** Stavanger
** Bergen
*  Escocia
** Aberdeen
** Dundee
** Edimburgo
*  Inglaterra
** Newcastle upon Tyne
** Sunderland
** Kingston upon Hull
** Grimsby
** Great Yarmouth
** Lowestoft
** Colchester
** Southend-on-Sea 
** Dover

## Turismo 
[miniatura|dereita|Praia de [Scheveningen, nos Países Baixos, arredor de 1900.]]
As praias e augas costeiras do Mar do Norte son destinos turísticos. As costas belgas, holandesas, alemás e dinamarquesas están desenvolvidas para o turismo. No Reino Unido, hai destinos turísticos na costa setentrional do Mar do Norte con complexos turísticos nas praias e campos de golf. A cidade costeira escocesa de St Andrews está considerada como o berce deste deporte.

A costa do nordeste inglés ten algunhas cidades turísticas coma Scarborough, Bridlington, Seahouses, Whitby, Robin Hood's Bay e Seaton Carew; así como longas praias de area e clubs de golf coma o Seaton Carew Golf Club e o Goswick Golf Club.

A senda do Mar do Norte é unha senda de longo percorrido que discorre a través de sete países arredor do Mar do Norte. O wíndsurf e a vela son deportes populares debido aos fortes ventos reinantes. Outras actividades son a pesca deportiva, a observación de aves.

Xa dende principios do século XIX atribúeselle ao clima e auga do mar do Norte unha capacidade curativa e restauradora, recibindo numerosos viaxantes dende entón que utilizan a súa estancia con este fin. A brisa mariña, a temperatura, o vento, a auga e a luz do sol están entre as condicións beneficiosas para activaren as defensas corporais, mellorar a circulación sanguínea, e fortalecer o sistema inmunolóxico, e teñen efectos curativos na pel e o sistema respiratorio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Liga Hanseáticaa
### Ligazóns externas 
* The North Sea in brief