open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marcador tumoral

Os **marcadores tumorais** son unha serie de substancias que poden detectarse, dependendo do tipo de marcador, en sangue, ouriños, feces ou outros tecidos do organismo e cuxa presenza nunha concentración superior a determinado nivel pode indicar a existencia dun cancro. Aínda que unha concentración anormal dun marcador tumoral poida suxerir a presenza de cancro, isto, en por si, non é suficiente para diagnosticalo. Xeralmente a súa utilidade redúcese a sospeitar o diagnóstico ou valorar a evolución dun tumor detectado por outros procedementos. A maior parte dos marcadores tumorais poden ser producidos tamén polas células normais, polo que existen falsos positivos. Ademais, algunhas doenzas non cancerosas provocan que os niveis de certos marcadores tumorais medren. Noutras ocasións, o resultado do test é negativo e aínda así existe un tumor maligno (falso negativo). A interpretación do resultado, tanto positivo como negativo para un determinado marcador tumoral pode chegar a revestir gran complexidade, polo que é imprescindible o asesoramento médico.

## Clasificación 
As substancias que se poden empregar como marcadores tumorais son moi heteroxéneas dende o punto de vista bioquímico e poden clasificarse nos seguintes grupos:

* Antíxenos oncofetais como o antíxeno carcinoembrionario, alfa-fetoproteína e gonadotropina coriónica humana.
* Glicoproteínas como o antíxeno prostático específico, o CA 125, CA19-9, CA 15-3 e CA72.4
* Enzimas como a lactato deshidroxenase (LDH) e fosfatase alcalina.
* Hormonas como as catecolaminas.
* Proteínas como a tiroglobulina.

## Notas
Alanina aminotransferase

A **alanina aminotransferase** (ALAT), tamén chamada **alanina transaminase** (ALT) ou **transaminase glutámico pirúvica** (GPT) é unha enzima que pertence ó grupo das transaminases ou aminotransferases (). Esta enzima atópase principalmente nas células do fígado. O nivel en sangue da alanina aminotransferase é un parámetro moi útil en medicina, pois a elevación das cifras normais pode sinalar lesión hepática por destrución de hepatocitos (citólise). Ten unha vida media en sangue de 18 horas.

## Función 
Cataliza a transferencia dun grupo amino (NH2) da alanina ó ácido α-cetoglutárico dando lugar a piruvato e glutamato. A reacción é reversible.
ningún|miniatura|600x600px
:L-alanina + α-cetoglutarato &#8652; piruvato + L-glutamato

## Notas
Cancro de endometrio

O **cancro de endometrio** inclúe un conxunto de variantes malignas que proveñen do endometrio ou revestimento do útero. O cancro endometrial é moi frecuente en países desenvolvidos; o tipo máis común é o *adenocarcinoma endometriode*, que ocorre polo xeral poucas décadas despois do inicio da menopausa e está asociado a unha excesiva exposición ó estróxeno. Con frecuencia o cancro de endometrio desenvólvese na forma dunha hiperplasia endometrial, presentándose principalmente con metrorraxia. O carcinoma de endometrio é unha causa común de morte debido a un cancro xinecolóxico, xeralmente por detrás do cancro de ovario e o cancro cervical. A abordaxe terapéutica máis frecuente é a eliminación cirúrxica do útero —histerectomía abdominal total— e os seus anexos —salpingooforectomía bilateral—, que inclúe ovarios e as trompas de Falopio.

Debido a que se pode desenvolver cancro noutras porcións do útero ademais do endometrio, o termo «cancro de útero» non é axeitado para referirse exclusivamente ó cancro de endometrio.

## Epidemioloxía 
O cancro de endometrio ocorre tanto en mulleres premenopáusicas (25 %), como en mulleres posmenopáusicas (75 %). A idade afectada máis comunmente está entre os 50 e os 59 anos, e é raro ver casos en mulleres menores de 40 anos. A maioría dos tumores (75 %) detéctanse en estadios temperáns (I-II), polo que o prognóstico e a morbilidade están en declive.

A incidencia de cancro endometrial en mulleres está entre 15-25/100 000. A incidencia ten un pico entre as idades de 60 e 70 anos, pero entre o 2 % e 5 % dos casos poden ocorrer antes dos 40 anos de idade. Un risco maior da aparición de cancro de endometrio foi notado en mulleres con niveis elevados de estróxeno natural.

Unha hiperplasia atípica e complexa leva un risco próximo ó 30% de contraer cancro de endometrio, mentres que unha hiperplasia simple e non complexa ten un risco tan só do 2-3 %. A pesar de que o fumar cigarros aumenta o risco de morte temperá, as mulleres que fuman un paquete de cigarros ó día teñen un menor risco de contraer cancro de útero.

## Notas
Carcinoma lobular invasivo

O **carcinoma lobular invasivo** é un carcinoma con orixe nos acinos glandulares das glándulas mamarias, cuxas células proliferan rompendo a membrana basal e infiltrando os tecidos adxacentes. É dicir, no carcinoma lobular infiltrante, o cancro espállase dende os lóbulos mamarios até o tecido normal circundante. Este tipo de cancro representa arredor do 5% de tódolos cancros malignos. A idade das mulleres ás que se diagnostica este cancro con maior frecuencia é entre os 45 e os 56 anos, aínda que se verifican casos en practicamente todas as idades, entre os 28 e os 86 anos.

Representa o 5-10% do total de cancros de mama.

A miúdo, o carcinoma lobular infiltrante pode atoparse en máis dunha rexión do mesmo seo (multicéntrico) ou ben en ambos os seos (bilateral), isto último entre 6 e 28%.[miniatura|Carcinoma lobular invasor. Trátase de células pequenas, con [núcleo celular|núcleos regulares e redondos e nucléolos discretos, mitoses escasas, citoplasma pouco abundante, dispostas en ringleiras, ou arrodeando estruturas ductais normais.|centro]]
## Notas
Carcinoma medular de mama

**Carcinoma medular da mama** é un tipo de cancro de mama que implica infiltración por linfocitos.

## Notas
Hidrofílidos

Os **hidrofílidos** (**Hydrophilidae**) son unha familia de escaravellos principalmente acuáticos. Os hidrofílidos acuáticos son notables polos seus longos palpos maxilares, que son máis longos que as súas antenas. Varias das antigas subfamilias de hidrofílidos foron recentemente elevadas á categoría de familia: Epimetopidae, Georissidae (= Georyssinae), Helophoridae, Hydrochidae e Spercheidae (= Sphaeridiinae).

Con raras excepcións, as larvas son predadoras, mentres que os adultos poden ser vexetarianos ou predadores ademais de preeiros. Moitas especies de hidrofílidos poden producir sons.

Hai 2&nbsp;835 especies en 169 xéneros. Algunhas especies do xénero *Hydrophilus* son consideradas pragas para os viveiros de peixes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Short, A. E. Z. Fikáček, M. 2011: World catalogue of the Hydrophiloidea (Coleoptera): additions and corrections II (2006–2010). *Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae*, **51**(1): 83-122.

### Ligazóns externas 
*
Aspartato aminotransferase

[miniatura|230px|Aspartato aminotransferase de *[Escherichia coli|E. coli* co cofactor Piridoxal 5'- Fosfato.]]
A **aspartato aminotransferase** (EC 2.6.1.1), antes coñecida como *transaminase glutámico-oxalacética* (GOT) e tamén chamada **aspartato transaminase** (**AST**), é unha enzima aminotransferase que se atopa en varios tecidos do organismo dos mamíferos, especialmente no corazón, o fígado e o tecido muscular. Atópase en cantidades elevadas no soro en casos de infarto agudo de miocardio, de hepatopatía aguda e de miopatías, polo emprego de determinados fármacos e en casos de calquera doenza ou trastorno onde as células resulten danadas gravemente.

## Reaccións catalizadas 
Esta enzima cataliza a reacción de transferencia dun grupo amino dende o L-aspartato ó 2-oxoglutarato, formándose L-glutamato e oxaloacetato. Esta enzima utiliza o piridoxal 5'-fosfato como cofactor.

Tamén pode actuar sobre a L-tirosina, a L-fenilalanina e o L-triptófano. Esta actividade pode ser formada desde o enzima aminoácido aromático transaminase mediante proteólise controlada.
Pobo ngunnawal

Os **ngunawal** son un pobo aborixe australiano de Nova Gales do Sur, cuxo territorio tradicional era a actual rexión de Canberra.

## Lingua 
A lingua ngunnawal, tamén coñecida como *gundungurra* ou *burragorang*, está clasificada xunto á lingua ngarigo como unha das dúas linguas das mesetas meridionais de Nova Gales do Sur.[miniatura|Arte ngunnawal, posibelmente un [equidna.|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista dos pobos indíxenas de Australia
Pobo murri

[miniatura|230px|O xogador profesional de rugby, [Robert Lui, do pobo murri.]]
Os **murri** son un pobo aborixe australiano orixinario do actual estado de Queensland. O termo é, en ocasións, asociado erradamente con pobos doutras partes de Australia. Os murri abranguen un grupo de tribos e grupos familiares estendidos ó longo da rexión (como os yugarabul, os jagera, os pobos de Coorparoo, e o pobo kwiambal de máis ó sur). As comunidades aborixes doutras rexións de Australia inclúen ós koori, anangu, noongar e nunga, entre outras.

Moitos murri foron desprazados forzosamente das súas terras e recolocados en misións cristiás xunto con outras tribos coas que pode que non tiveran relacións amigables. Entre 1900 e 1972, unha gran cantidade de nenos murri foron parte das xeracións roubadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista dos pobos indíxenas de Australia
Pobo noongar

thumb|300px|Grupos noongar.
Os **noongar** (tamén coñecidos como **nyungar**) son un pobo aborixe australiano que residen no recuncho suroeste da provincia de Australia Occidental, dende Geraldton até Esperance. As súas terras tribais esténdense dende Jurien Bay no norte da rexión até a costa ao sur e as vilas de Ravensthorpe e Southern Cros polo leste. Ademais, o nome noongar é usado para identificar á lingua que a tribo emprega.

## Historia 
Anterior ó estabelecemento europeo, o pobo Noongar estaba dividido en polo menos 13 grupos ou tribos diferentes, que compartían unha cultura común e unha linguaxe semellante con algunhas diferenzas dialectales. Algúns autores consideran que o pobo Noongar é identificado por dous factores, sendo o primeiro destes o uso dunha palabra similar a "Noongar" para describirse a si mesmos (significando home); e a diferenza da maioría dos indíxenas australianos, non circuncisaban ós nenos *homes* como cerimonia de iniciación. 

Actualmente, perdeuse gran parte da cultura Noongar, incluíndo a identificación con agrupacións rexionais particulares, aínda que en tempos modernos algunhas persoas Noongar están a solicitar a súa afiliación ós grupos identificados por Tindale no século XX.

Como outros grupos aborígenes, a comunidade Noongar mantén disputas legais co goberno estatal polo recoñecemento dos seus dereitos ancestrais sobre as súas terras e obter o chamado *Native Title* (Título Nativo). Exemplar o rol do activista Eddie Mabo a este respecto: tamén grazas ao seu traballo, a doutrina do Terra nullius baixo o amparo da cal se colonizou Australia, quedou proscrita.

Estímase que antes da colonización europea, a poboación noongar alcanzase entre 6.000 e 10.000 habitantes. Unha vez que os colonizadores chegaron, a violencia e doenzas traídas por eles decimaron a gran parte da poboación; mais no presente o pobo noongar suma máis de 28.000 persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua noongar
* Lista dos pobos indíxenas de Australia
Pescador, pescadora

[miniatura|Pescador en [Seychelles.]]
Un **pescador** é a persoa que vive das capturas de peixe e outros animais acuáticos (pesca), xa que captura cantidade suficiente para alimentarse e vender o excedente. Pertencente ó sector primario, é unha profesión que existiu dende a prehistoria en varias modalidades, basicamente pesca dende costa ou en barco. Calcúlase que no mundo hai máis de 30 millóns de persoas con este oficio, especialmente en Asia. Os técnicos da piscicultura tamén se consideran pescadores. O pescador tamén pode ser unha metáfora para referirse a Xesucristo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pesca
* Mariñeiro, mariñeira
Robert Hawker Dowling

dereita|miniatura|*Grupo de Indíxenas de Tasmania* (1859)
**Robert Hawker Dowling**, nado en 1827 e finado en 1886, foi un artista colonial australiano.

## Traxectoria 
Dowling naceu en Inglaterra, sendo o fillo máis novo do reverendo Henry Dowling e da súa muller Elizabeth, *née* Darke. Chegou a Launceston, Tasmania cos seus pais en 1839 no barco *Janet*. Recibiu clases de arte de Thomas Bock e Frederick Strange, e en 1850 anunciouse como pintor de retratos. En 1856, Dowling marchou a Londres coa axuda dos seus amigos de Launceston. Exhibiu 16 pinturas na Royal Academy entre 1859 e 1882 e outras no British Institute. De volta en Launceston, foi até Melbourne e pintou retratos de Henry Loch, James Moorhouse, Francis Ormond e outros. Regresou de novo a Londres en 1886 e morreu pouco despois da súa chegada.

O 2 de maio de 2007, unha das pinturas de Dowling, *Masters George, William and Miss Harriet Ware with the Aborigine Jamie Ware*, foi vendida por A$823&nbsp;500 á National Gallery of Victoria.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*H. Button, *Flotsam and Jetsam* (Launceston, 1909); 'no 364. "Early Effort: Art in Australia"', *Art-Journal* (Londres), 1860, p 169; *Art-Journal* (Londres), 1860, pp 351, 379; Examiner (Launceston), 5, 19 de marzo de 1851, 25 de agosto de 20, 23 de outubro de 1860, 19 de febreiro de 1863, 16 de febreiro de 1864, 15, 17 de xullo de 1886; *Atlas* (Londres), 25 de agosto de 1860; *Cornwall Chronicle* (Launceston), 20 de outubro de 1860, 29 de xuño de 1877; *Daily Telegraph* (Launceston), 23 febreiro, 26 de marzo de 1885, *Tasmanian* (Launceston), 24 de abril de 1886

### Ligazóns externas 
* Robert Dowling en ARTcyclopedia
* [Grandfather's visit 1865 - Ballarat Fine Art Gallery(https://gl.wikipedia.org/wiki/Ballarat_Fine_Art_Gallery).]
Praia de Caranza

A **praia de Caranza** é unha praia urbana artificial situada na ría de Ferrol, fronte a Caranza, Ferrol. Vai dende a Capela de Caranza ata a enseada do Montón.

No verán do 2023 obtivo por primeira vez a distintivo de bandeira azul.

## Galería de imaxes

File:Playa de Caranza, Ferrol - panoramio (1).jpg
File:Playa de Caranza - panoramio.jpg

## Notas
Dieta mediterránea

miniatura|240px|As verduras e o aceite de oliva son os elementos fundamentais da dieta mediterránea.
Coñécese como **dieta mediterránea** ao xeito de alimentarse baseado nunha idealización dalgúns padróns dietéticos dos países mediterráneos, especialmente: España, Portugal, Francia, Italia, Grecia e Malta.

As características principais desta alimentación son un alto consumo de produtos vexetais (froitas, verduras, legumes, froitos secos), pan e outros cereais (co trigo como alimento base), o aceite de oliva como graxa principal, o vinagre e o consumo regular de viño en cantidades moderadas.

## Historia 
As primeiras referencias científicas a unha *dieta mediterránea* son do ano 1948, cando o epidemiólogo Leland G. Allbaugh estudou o xeito de vida dos habitantes da illa de Creta e, entre outros aspectos, comparou a súa alimentación coa de Grecia e os Estados Unidos. Pola súa banda, o fisiólogo norteamericano Ancel Keys, que encabezou un estudo sobre as doenzas coronarias, o colesterol do sangue e o estilo de vida de sete países (Italia, Iugoslavia, Grecia, Países Baixos, Finlandia, os Estados Unidos e o Xapón) trala segunda guerra mundial, contribuíu á súa difusión. Keys e os seus colaboradores apreciaron que a incidencia das doenzas coronarias era menor nas zonas rurais do sur de Europa e no Xapón. Sospeitaron que había un factor protector no estilo de vida, que etiquetaron como "*maneira mediterránea*" (*mediterranean* way). Describiron este estilo de vida como "moi activo fisicamente (pola escasa mecanización do agro), frugal, e cunha inxestión predominante de produtos vexetais e reducida en produtos de orixe animal". A posterior difusión dos seus resultados asimilou o concepto de "*estilo mediterráneo*" co de "*dieta mediterránea*".

## Notas
Pargas

**Pargas** (en finés *Parainen*), coñecido entre 2009 e 2011 como *Väståboland* en sueco e *Länsi-Turunmaa* en finés, é unha cidade de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2018 a súa poboación era de 15&nbsp;254 habitantes. A superficie do termo municipal é de 5&nbsp;548,17 km2, dos cales 4&nbsp;666.46nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 17,28 hab./km².

Limita cos municipios de Kimitoön, Sauvo, Kaarina, Turku, Naantali, Kustavi, Brändö, Sottunga e Kökar, estes tres últimos na rexión de Åland.

O concello é bilingüe con maioría de fala sueca e minoría finesa.

## Cidades irmás 
A cidade de Pargas está irmandada con:

* Haninge, Suecia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Pargas
Ermengol VI de Urgell

[250px|miniatura|Territorios de Ermengol VI cando morreu [Ramon Berenguer III en 1131.]]
**Ermengol VI de Urgell**, coñecido como ***o de Castela***, nado en Valladolid en 1096 e finado en Castela o 20 de xuño de 1154,  foi conde de Urgell entre 1102, cando faleceu o seu pai, e 1154. Foi fillo do conde Ermengol V e de María Pérez, filla do conde Pedro Ansúrez quen se encargou da tutela do seu neto durante a súa minoría de idade ao quedar orfo en 1102.

## Biografía 
Coa axuda de Guerau II de Cabrera, gobernante real do condado, e de Ramon Berenguer III de Barcelona conquistou en 1106 a cidade de Balaguer, que pasou a ser dende aquel momento a capital do condado de Urgell.

Xa adulto colaborou con Afonso I de Aragón na conquista de Zaragoza en 1118, así como con Afonso VII de Castela na cruzada contra al-Mariyya en 1147.

A boa relació co casal de Barcelona levou a Ermengol VI a participar na viaxe de Ramon Berenguer IV de Barcelona ata a Provenza en 1144 e a colaborar co conde de Barcelona na Cruzada contra o emirato de Lleida e a repoboación da cidade en 1149.

## Matrimonio e descendencia 
En 1119 casou con Arsenda de Cabrera, filla de Guerau III de Cabrera, vizconde de Àger, e de Berenguera de Queralt. Do matrimonio naceron:
*o infante Ermengol VII (?-1184), conde de Urgell
*a infanta Sibil·la de Urgell, casada con Ramon Folch, vizconde de Cardona
*a infanta Estefania de Urgell (?-1177), casada con Arnau Mir de Pallars Jussà

Cara ao 1135 casou en segundas nupcias con Elvira de Lara, filla de Roderic de Lara e a infanta Sancha de Castela. Deste matrimonio naceron:
*o infante Galceran de Sales (?-v1184)
*a infanta María de Urgell (?-1196), señora de Almenara

## Notas
Lérida

**Lérida** é un concello situado ao norte do departamento de Tolima, en Colombia. Tiña en 2015 unha poboación de 17.584 habitantes.

Limita ao norte con Armero, ao oeste con Líbano, ao sur con Venadillo e ao leste con Ambalema. Atópase a 173&nbsp;km de Bogotá, a 366 metros sobre o nivel do mar. Fundouse o 26 de xuño de 1777.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Igrexa de Martebo

A **igrexa de Martebo** (sueco: *Martebo kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Martebo, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia 
Pouco se sabe sobre a orixe e a historia máis antiga da igrexa. O edificio de pedra probablemente foi antecedido por unha stavkirke. Da presente igrexa a torre é a parte máis vella, datando de mediados do século XIII e construída en estilo románico. A nave e o coro, de estilo gótico, son de principios do século XIV e substituíron a uns máis pequenos románicos.

## Arquitectura 
A igrexa é dun tipo bastante característico en Gotland, no cal a nave e o coro foron reconstruídos durante o alto gótico, pero onde permanece a vella torre, resultando nunha torre desproporcionadamente curta con respecto ao resto do edificio. Pegado á torre hai un detalle pouco común, unha pequena cámara que ten unha fiestra na nave pero carece doutra conexión. Probablemente funcionaba como un hagioscopio (quizais para membros enfermos da congregación) e foi engadido durante o século XIV.

A fachada externa da igrexa, destacando os tres portais, amosa algunhas das esculturas medievais máis logradas de Gotland. Estas datan do século XIV e foron realizadas cando a igrexa foi reconstruída en estilo gótico. Nalgunhas das esculturas aínda quedan restos da pintura orixinal. Probablemente foron executadas polo escultor local coñecido como Master Egypticus. Representan a vida de Xesús como se conta no Novo Testamento, con escenas que se suceden cronoloxicamente dun portal a outro, polo que os tres portais forman unha escultura narrativa completa.

No interior da igrexa hai restos de frescos medievais e unha pía baustismal de século XIII. No chan do coro hai situadas dúas tumbas medievais. O púlpito é un dos máis antigos de Gotland e data de mediados do século XVI.

## Galería de imaxes 

Martebo kyrka - KMB - 16000200024664.jpg|Portal da nave
Martebo kyrka - KMB - 16000200024694.jpg|Capitel dun dos portais
Martebo kyrka - KMB - 16000200024924.jpg|Interior da igrexa

## Notas
Liña Lleida-La Pobla de Segur

[250px|miniatura|Tren na estación de [Balaguer.]]
A **liña Lleida-La Pobla de Segur** é unha liña de ferrocarril que une Lleida, Balaguer, Tremp e La Pobla de Segur, en Cataluña, conectando a chaira de Lleida co Prepireneo.

Foi inaugurada entre Lleida e Balaguer en 1924 e en 1951 chegou ata La Pobla de Segur. Dende 2005 é propiedade de Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya, que en 2016 asumiu tamén a súa operación coa compra de unidades de tren propias.

Hai 10 servizos diarios por sentido entre Lleida e Balaguer; 6 deles da liña RL1, que finalizan o seu percorrido en Balaguer, e os 4 restantes da liña RL2, que continúan ata La Pobla de Segur. O 70% dos usuarios concéntrase no tramo Lleida-Balaguer. Ademais, ofrécese un servizo turístico baixo a marca *Tren dels Llacs* (Tren dos Lagos).

Tárdanse uns 26 minutos en percorrer o trazado entre Lleida e Balaguer, e ata 1 hora e 35 minutos en percorrer integramente o traxecto ata La Pobla.

## Liñas 
Hai dúas liñas:
***RL1**: servizo de proximidades entre as estacións de Lleida-Pirineus e Balaguer.
***RL2**: servizo rexional entre as estacións de Lleida-Pirineus e La Pobla de Segur.

frameless|1000px

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Igrexa de Fårö

A **igrexa de Fårö** (sueco: *Fårö kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Fårö, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A igrexa de Fårö data da Idade Media e partes dela foron construídas durante o século XIV. Unha posible data da súa inauguración é 1324, aínda que puido ser antes. Case toda a nave e a torre son medievais,

## Galería de imaxes 

Gotland-Fårö-kyrka 01.jpg|Vista dende o oeste
Fårö church inside 1.JPG|Interior da igrexa
Fårö kyrka - KMB - 16000300024512.jpg|Vista dende o aire
Gotland-Fårö-kyrka 03.jpg|Retablo

## Notas
A Costa, A Regueira, Oza-Cesuras

**A Costa** é un lugar da parroquia da Regueira no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos.

Neste lugar o 9 de marzo de 1952 foi detido Foucellas.

## Lugares e parroquias
### Lugares da parroquia da Regueira
### Parroquias de Oza-Cesuras
Igrexa de När

A **igrexa de När** (sueco: *Närs kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en När, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A parte máis antiga da presente igrexa de När é a torre, construída a mediados do século XIII. Orixinalmente foi deseñada para ser capaz de funcionar como unha torre defensiva, con seteiras aínda visibles na primeira planta. A nave e o coro actuais engadíronse á torre ao redor do ano 1300. Dunha igrexa románica anterior no mesmo lugar non se conserva ningún resto.

Externamente a igrexa ten dous portais decorados con esculturas de pedra na súa fachada sur. Internamente está dividida por dúas columnas centrais. Entre o mobiliario, a pía bautismal románica é a peza máis antiga. Foi realizada polo escultor coñecido como Hegvald e os seus relieves representan motivos relixiosos. A igrexa tamén ten unha cruz triunfal medieval. A meirande parte do resto do mobiliario é dos séculos XVII e XVIII. Nunha das lychgates que conducen ao edificio hai unha tumba decorada do ano 1322.

## Galería de imaxes 

Närs kyrka - KMB - 16000200025325.jpg|Vista dende o sur
Naer-kyrka-Gotland-portal1.jpg|Portal da nave
Närs kyrka - KMB - 16000200025495.jpg|Interior da igrexa

## Notas
Igrexa de Näs

A **igrexa de Näs** (sueco: *Näs kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Näs, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A igrexa de Näs foi construída a mediados do século XIII e permanece na súa maior parte inalterada dende entón. O interior cambiou durante unha restauración feita en 1910, e segundo a tradición a tore orixinalmente era máis alta (aínda que nada semella indicar que este feito sexa certo). Porén. poucos dos mobles orixinais sobreviviron. O retablo data do ano 1692 e foi feito en Burgsvik, mentres que o púlpito é de mediados do século XVIII. A cruz triunfal é unha copia dun crucifixo medieval, pero poucos fragmentos do orixinal sobreviven no Museo de Gotland en Visby. Na sancristía hai fragmentos dunha tumba medieval almacenados cunha imaxe que posiblemente represente a un bispo.

## Galería de imaxes 

Portal sur da nave da igrexa de Näs.jpg|Portal da nave
Näs kyrka - KMB - 16000200025655.jpg|Interior da igrexa
Näs kyrka - KMB - 16000300024425.jpg|Vista dende o aire

## Notas
Igrexa de Rute

A **igrexa de Rute** (sueco: *Rute kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Rute, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A parte máis antiga da igrexa é o coro, construído ao redor do ano 1230. A nave levantouse uns dez anos despois, mentres que a torre e o portal oeste foron as derradeiras partes do edificio en construírse. O interior da igrexa decorouse con frescos durante o final da Idade Media. Estes foron executados polo artista coñecido como Passionsmästaren e foron redescubertos durante unha restauración en 1951.

O teito da igrexa está soportado por catro piares cadrados, unha solución non atopada noutra igrexa de Gotland. Entre o mobiliario hai varios obxectos medievais. A pía bautismal é de mediados do século XIII, mentres que a cruz triunfal foi realizada ao redor do ano 1260. Unha tumba decorada do século XII, con runas inscritas, foi atopada durante a restauración de 1951. O retablo está feito de arenito e pode que orixinalmente estivese situado na igrexa do castelo de Visborg.

## Galería de imaxes 

Rute kyrka - KMB - 16000300024516.jpg|Vista dende o aire
Rute kyrka - KMB - 16000200026858.jpg|Interior da igrexa
Rute kyrka - KMB - 16000200026043.jpg|Portal da torre

## Notas
Diocese de Visby

miniatura|Catedral de Visby
A **Diocese de Visby** () é unha división da Igrexa de Suecia que abrangue Gotland. A sé é a catedral situada na parte antiga de Visby.

O bispo de Visby tamén é o responsable da supervisión da Igrexa de Suecia no estranxeiro (SKUT).

## Bispos de Visby 
*1572-1589 Moritz Christensen Glad (Mauritius Christiani Lætus)
*1586-1591 Petrus Johannis (Peder Hansen Riber)
*1592-1596 David Hansson Bilefeld
*1597-1599 Povel Andersen (Paulus Andræ Medelby)
*1600-1601 Willatz Sörensson (Willadius Severini)
*1601-1613 Lauritz Nielsøn Helsinburgicus
*1615-1624 Antonius Johannis Kolding (Anton Hansen Kolding) 
*1627-1631 Theodorus Erasmi (Thor Rasmussen) 
*1631-1644 Oluff Fock (Olavus Phocas Staphrophski)
*1645-1656 Hans Nilssøn Strelow
*1656-1657 Niels Lauritzen Wallensis Gardeus
*1657-1676 Johannes Brodinus
*1676-1679 Hans Nilsson Endislöv
*1679-1685 Haquin Spegel
*1685-1692 Petrus Stjernman
*1692-1709 Israel Kolmodin
*1711-1734 Johan Esberg (Johannes Esbergius)
*1735-1745 Georg Wallin d.y. (Jöran Wallin)
*1745-1757 Martin Wilhelmsson Kammecker
*1757-1795 Gabriel Thimotheus Thimotheusson Lütkeman
*1795-1796 Karl Fredrik Muhrbeck
*1796-1805 Johan Möller
*1807-1813 Nils Gardell
*1813-1838 Carl Johan Eberstein
*1838-1841 Christopher Isac Heurlin
*1841-1858 Carl Hallström
*1859-1884 Lars Anton Anjou
*1885-1920 Knut Henning Gezelius von Schéele
*1920-1936 Viktor Rundgren
*1936-1947 Torsten Ysander
*1948-1950 Gunnar Hultgren
*1951-1961 Algot Anderberg
*1962-1980 Olof Herrlin
*1980-1991 Tore Furberg
*1991-2003 Biörn Fjärstedt
*2003-2011 Lennart Koskinen
*2011-2018 Sven-Bernhard Fast
*dende 2018 Thomas Petersson

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Igrexas en Gotland
### Ligazóns externas 
* 
*
Corneliu Gârbea

**Cornelius Gârbea** (tamén coñecido como **Cornel Gârbea**), nado en Gheorghieni o 5 de setembro de 1928 e finado en Bucarest o 13 de xullo de 2018, foi un actor romanés.

## Traxectoria 
Formouse no Instituto de Teatro de Cluj (1952) e entrou na compañía do Teatrul Mic din Bucuresti, tamén participou en gran número de filmes, especialmente recoñecidas son as súas colaboracións co director Sergiu Nicolaescu.

Recibiu a medalla do mérito cultural de clase I (1967) "polos seus méritos no campo da arte dramática".

## Filmografía 
* *Brigada lui Ionuț* (1954) - Neagu
* *Alarmă în munți* (1955) - Bordea
* *Tudor* (1963)
* *Răscoala* (1965)
* *Faust XX* (1966)
* *Dacii* (1967)
* *Războiul domnițelor* (1969)
* *Mihai Viteazul* (1971) - boierul Dimcea
* *Răzbunarea* (1972)
* *Cu mîinile curate* (1972) -  Burdujel
* *Un comisar acuză* (1974) -  Chirvasie
* *Când trăiești mai adevărat* (telefilme, 1974)
* *Osînda* (1976) - ciobanul Bădin
* *Pentru patrie* (1978) - sarxento Zacheu
* *Das verschollene Inka-Gold* (1978)
* *Nea Mărin miliardar* (1979) - Peach
* *Mihail, cîine de circ* (1979) - Grimshaw
* *Falansterul* (1979)
* *Ultima noapte de dragoste* (1980) - maior Dimiu
* *Duelul* (1981) - Ureche
* *Iancu Jianu, haiducul* (1981)
* *Cucerirea Angliei* (1982) - contele Morcar
* *Șantaj* (1982)
* *Secretul lui Bachus* (1984) - Altoitu, angajat la IAS „Vinicola”
* *Sosesc păsările călătoare* (1984)
* *Ciuleandra* (1985) - axente de policía Grigore Leahu
* *Trenul de aur* (1986) - Androne
* *Mircea* (1989) -  Ion Iercău
* *Punctul zero* (1996) - avogado de Ceaușescu
* *Triunghiul morții* (1999)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Corneliu Girbea en Cinemagia
Igrexa de Sanda

A **igrexa de Sanda** (sueco: *Sanda kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Sanda, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A parte máis antiga da igrexa de Sanda é a torre, que data de mediados do século XIII. A nave é de principios do século XIV, mentres que o coro é de mediados dese século. Houbo unha igrexa anterior no mesmo lugar, e elementos desta foron incorporados como material de construción ao edificio actual. A igrexa está ricamente decorada con frescos medievais no seu interior. Estes representan diferentes motivos cristiáns. Do seu mobiliario destacan a pía bautismal, da segunda metade do século XII, e a cruz triunfal, de mediados do século XIII. A igrexa foi restaurada no ano 1956.

## Galería de imaxes 

Sanda kyrka - KMB - 16000300024442.jpg|Vista dende o aire
Sanda kyrka - KMB - 16000200026393.jpg|Interior da igrexa
Relieves da igrexa de Sanda.jpg|Relieves na fachada

## Notas
Doncela

O termo **doncela** pode referirse a:
*muller virxe;

*criada persoal;
***Doncela**, ***Coris julis***, peixe mariño da familia dos lábridos.

## Notas
Kimitoön

**Kimitoön** (en finés *Kemiönsaari*) é un municipio de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. O concello está situado no mar do Arquipélago e foi fundado en 2009 logo da fusión dos concellos de Dragsfjärd, Kimito e Västanfjärd. En 2018 a súa poboación era de 6&nbsp;758 habitantes. A superficie do termo municipal é de 2&nbsp;800,99 km2, dos cales 2&nbsp;114,04nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 9,84 hab./km².

Limita cos municipios de Salo, Sauvo, Pargas, Hanko e Raseborg estes dous últimos na rexión de Uusimaa.

O concello é bilingüe con maioría de fala sueca e minoría finesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Kimitoön
Defensor do Pobo (España)

O **Defensor do Pobo** (en castelán: *Defensor del Pueblo*) é un órgano de relevancia constitucional español que deriva da figura sueca Ombudsman (comisionado ou representante), encargado de velar polo respecto dos dereitos que o Título I (aínda que na práctica esténdese a todos os dereitos constitucionais) da Constitución de 1978 outorga ao cidadán, podendo inclusive para iso supervisar a actividade da Administración.

A figura está recollida no artigo 54 da Constitución e desenvolvida pola Lei orgánica 3/1981, de 6 de abril, del Defensor del Pueblo.[miniatura|O Palacio dos Marqueses de Bermejillo del Rey, en [Madrid, actual sede do Defensor do Pobo.|centro]]
## Lista de Defensores do Pobo 
* Joaquín Ruiz-Giménez Cortés (1982–1987)
* Álvaro Gil-Robles (1988–1993)
* Fernando Álvarez de Miranda y Torres (1994–1999)
* Antonio Rovira (en funcións, entre 1999-2000)
* Enrique Múgica Herzog (2000-2010).
* María Luisa Cava de Llano y Carrió (en funcións, 2010-2012)
* Soledad Becerril Bustamante (2012-2017)
* Francisco Fernández Marugán (en funcións, 2017 -2021 )
* Ángel Gabilondo (2021 - no cargo).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Marca temporal

Unha **marca temporal** (ou **estampa de tempo**) é unha cadea de caracteres que denotan a data e hora na que sucedeu certo evento. A cadea de caracteres xeralmente é presentada nun formato consistente, permitindo facilmente a comparación entre dúas marcas temporais distintas.
As estampas de tempo son estandarizadas pola Organización Internacional para a Estandarización (ISO) a través da Norma ISO 8601.

## Notas
Cube (filme)

***Cube***  é un filme canadense de 1997 de ciencia ficción e terror psicolóxico dirixido e coescrito por Vincenzo Natali. Unha produción de Canadian Film Centre, o filme conta a historia dun grupo de persoas atrapadas en habitacións con forma de cubo, algunhas das cales teñen trampas preparadas para matalos.

*Cube* acadou notoriedade como filme de culto debido á súa atmosfera surrealista e ambientación kafkiana, ademais das habitacións cúbicas de inspiración industrial. Na súa estrea recibiu críticas diversas e tivo dúas secuelas.

## Personaxes 
* Maurice Dean Wint como Quentin McNeil, un oficial de policía. É un home forte e agresivo que se fai cargo do grupo e asume a maioría das tarefas perigosas.
* Nicole de Boer como Joan Leaven, unha moza estudante con habilidades matemáticas.
* David Hewlett como David Worth, un descontento crónico e cínico que deseñou sen querer a carcasa exterior do Cube.
* Andrew Miller como Kazan, un home autista coa habilidade de facer cálculos moi rápidos de números primos.
* Nicky Guadagni como Dr. Helen Holloway, unha doutora e teórica das conspiracións
* Wayne Robson como Rennes, tamén coñecido como "the Wren", un escapista que fuxiu de sete prisións.
* Julian Richings como Alderson, un prisioneiro e misterioso personaxe. Espertou noutra habitación e nunca se encontrou co resto do grupo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Todo isto che darei

***Todo isto che darei*** (en castelán: *Todo esto te daré*) é unha novela negra en lingua castelá escrita pola autora vasca Dolores Redondo, publicada pola Editorial Planeta. Foi traducida ao galego por María Dolores Torres París e publicada por Edicións Xerais.

Foi a gañadora da 65ª edición do Premio Planeta,​ concurso ao que se presentou co título de *Sol de Tebas* e baixo o pseudónimo de Jim Hawkins.

## Trama
Manuel Ortigosa, un afamado escritor, atópase rematando a súa última novela no seu domicilio de Madrid cando recibe a noticia de que o seu marido acaba de falecer nun accidente de tráfico na Ribeira Sacra. Tras a súa viaxe para identificar o cadáver, empeza a procura da verdade nunha contorna e unha familia na que nada é o que parece.

## Premios 
*Premio Planeta 2016

## Notas
Campamento romano da Recacha

O **campamento romano da Recacha** (catálogo da Xunta GA27034121) é un campamento romano ou *castellum*, un recinto fortificado situado no alto dun esporón na serra de Penamarela, parroquia de Rao no concello de Navia de Suarna a 1250 metros de altitude controlando o val do río Balouta e o oriente galego. Fai de límite entre Galicia, Asturias e Castela e León. Está situado a 1700 metros en liña recta cara ao leste o campamento romano da Granda das Xarras, situado entre o concello leonés de Candín e o asturiano de Ibias. En 2011 foi identificado como campamento romano.
Ten forma irregular, adaptada ás formas do cumio do monte, cunha orientación SO-NL no eixe maior de 160 metros e no eixe menor de NL-SO duns 80 metros, cunha hectárea de superficie. Foron atopadas piquetas, tachuelas e unha pedra de asentar filos nunha escavación do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* A Recacha, ficha no catálogo da Xunta de Galicia
* "Localizados novos campamentos romanos en Galicia e nas súas fronteiras", artigo de Manuel Gago Mariño, 19 de setembro de 2011.
Cube 2: Hypercube

***Cube 2: Hypercube*** (estilizado como ***Cube2: Hypercube*** no filme) é un filme canadense de 2002 de terror e ciencia ficción dirixido por Andrzej Sekuła, escrito por Sean Hood e producido por Ernie Barbarash, Peter Block e Suzanne Colvin. É o segundo filme da serie e a secuela de *Cube*.

## Personaxes 
* Kari Matchett como Kate Filmore
* Geraint Wyn Davies como Simon Grady
* Grace Lynn Kung como Sasha / Alex Trusk
* Neil Crone como Jerry Whitehall
* Matthew Ferguson como Max Riesler
* Lindsey Connell como Julia Sewell
* Greer Kent como Becky Young
* Bruce Gray como Coronel Thomas H. Maguire
* Barbara Gordon como Mrs. Paley
* Andrew Scorer como Dr. Phil Rosenzweig
* Paul Robbins como Tracton
* Philip Akin como o Xeneral

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes
Igrexa de Gerum

A **igrexa de Gerum** (sueco: *Gerum kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Gerum, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
As partes máis antigas da igrexa de Gerum son o coro e a ábsida, que datan de so redor do ano 1200 e son de estilo románico. A nave gótica foi construída máis tarde no século XIII e probablemente substituíu a unha anterior románica. A torre, que nunca se rematou, construíuse ao redor do ano 1300. A única parte da igrexa que non é medieval é a sancristía, construída en 1835.

A igrexa de Gerum está construída en calcaria. O exterior está encalado, agás por varios detalles de pedra finamente esculpidos. A fachada está rota por catro fiestras na parte sur, mentres que a norte carece delas. A igrexa ten tres portais, un románico no coro e dous góticos na nave e na torre. Os portais góticos están decorados con esculturas de pedra. No interior a igrexa ten frescos de polo menos tres períodos: do século XIII, do XV (realizados polo artista coñecido como Passionsmästaren), e do século XVIII. A igrexa ten tamén unha vidreira do século XIV.

## Galería de imaxes 

Capitel na igrexa de Gerum.jpg|Capitel do portal da nave
Portal sur do coro da igrexa de Gerum.jpg|Portal do coro
Gerums kyrka - KMB - 16000300024434.jpg|Vista dende o aire

## Notas
Doncela (peixe)

A **doncela**, tamén chamado **señorita** ou **xulia**, (***Coris julis***) é un peixe teleósteo da familia Labridae, da suborde dos Acantopterixioss, caracterizado polos dobres beizos carnosos que cobren as súas mandíbulas. É de forma oblonga, está revestido de escamas e a súa carne é bastante apreciada. Pódese atopar nos fondos de escasa profundidade no mar Mediterráneo, onde é moi común, e nas costas do leste do océano Atlántico, desde Escocia ata Gabón, incluíndo as costas das illas Canarias. Pode medir ata 25&nbsp;cm de lonxitude, presenta unha coloración moi viva e, cando percibe perigo, ou durante a noite, entérrase na area.

## Características 
A femia é máis pequena que o macho, con cores máis apagadas e menos brillantes, tendo o macho maduro unha banda lonxitudinal laranxa.

## Notas
## Véxase tamén
Cube Zero

***Cube Zero*** é un filme canadense de ciencia ficción e terror de 2004 escrito por Ernie Barbarash. É o terceiro filme de serie *Cube*, sendo a precuela dos dous anteriores, *Cube* e *Cube 2: Hypercube*.

## Personaxes 
* Zachary Bennett como Eric Wynn
* David Huband como Dodd
* Stephanie Moore como Cassandra Rains
* Michael Riley como Jax
* Mike "Nug" Nahrgang como Meyerhold
* Terri Hawkes como Jellico
* Richard McMillan como Bartok
* Tony Munch como Owen
* Jasmin Geljo como Ryjkin
* Joshua Peace como Finn
* Diego Klattenhoff como Quigley
* Alexia Filippeos como Anna
* Sandy Ross como Chandler
* Dino Bellisario como Smith
* Ashley James como McCaw
* Fernando Cursione como Doutor
* Araxi Arslanian como Doutora

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en AllMovie
Plantoide

Un **plantoide** é un robot ou forma de vida artificial deseñada para lucir, actuar e medrar como unha planta. O concepto foi orixinalmente descrito en 2010 (aínda que os modelos de sistemas comparables controlados por redes neuronais remóntanse a 2003) e ata agora mantívose no plano teórico. Un prototipo da Axencia Espacial Europea atópase agora en desenvolvemento.

Un plantoide incorpora por definición arquitectura distribuída consistente en módulos autónomos e especializados. Os módulos poden ser modelados como partes da planta e comunicarse de xeito simple. Intelixencia de Enxame. Este tipo de sistemas pode amosar unha notable robustez e resiliencia. Suponse que é capaz de recoletar e xestionar enerxía, se pode ter conciencia ambiental colectiva e moitas outras funcións.
## Historia 
No 2016 un plantoide autónomo programado para aceptar doazóns de Bitcoin e usalas para pagar a un artista que o replique, foi creado por Primavera de Filippi, fundadora de Okahos, colectivo artístico tras a concreción do proxecto, que é tamén profesora asociada na facultade Berkman-Klein Center da Universidade Harvard e tamén é investigadora no Centre National de la Recherche Scientifique.

O programa auto-executado (un contrato intelixente na cadea de bloques de Ethereum) automatiza as transaccións. As persoas doadoras votan para determinar cal artista (ou colectivo artístico) construirá a seguinte versión. O **plantoide** contrata ós artistas e lles paga como parte do contrato.
As primeiras versións do plantoide e os seus creadores reciben unha parte das doazóns, creando un incentivo de mercadotecnia multinivel para que cada xeración teña a máxima descendencia posible. Os creadores supoñen que as versións esteticamente mais atractivas atraerán máis doazóns, creando un impulso para que os artistas poidan producir deseños cada vez máis agradables,

## Compoñentes 
Un plantoide está composto por dous compoñentes esenciais:
* O corpo do Plantoide, que é a súa forma física, consistente nun conxunto electro-mecánico que simula a aparencia dunha planta. É unha escultura metálica soldada que se mostra nun espazo público; un adorno estético que exhibe a súa beleza mecánica a quen se atope. Cando entra en contacto con organismos no mundo físico -como seres humanos -que poden amosar algunha forma de aprecio cara ao Plantoide (xeralmente mediante o envío dunha pequena doazón), o Plantoide pode espertar nun baile de música e luces, animado por unha mestura de avaricia mecánica e gratitude.
* O espírito do Plantoide, i.e. A súa alma, só subsiste no mundo dixital e está representada por un axente de software autónomo que vive nunha cadea de bloques. Isto é o que constitúe a alma actual do Plantoide, xa que o corpo físico é simplemente un medio para conectar a súa lóxica interna con criaturas no mundo físico.
Estes dous compoñentes interactúan entre si coa intención de traer ó Plantoide á vida, e o máis importante, asegurar que poida reproducirse e perpetuarse no tempo.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Okahos.com:Plantoids Consultado 2018-07-16
* Stefano Mancuso: The roots of plant intelligence TED talk. Consultado 2018-07-16
Lido

**Lido** é unha cadea de restaurantes internacional centrada na gastronomía tradicional letoa, foi fundada no ano 1987 polo empresario Gunārs Ķirsons.

## Historia e características
Durante o período 1991-2012 Lido traballou como unha sociedade limitada, até dar o salto a mediados do ano 2012 a sociedade anónima. Ten a súa sede central na rúa Lāčplēša ielā 53, na cidade de Riga, desde onde se dirixen as actividades nacionais e internacionais onde teñen presenza, como en Alemaña, Estonia ou Belarús.

A maior das filiais pódese atopar nesa cidade, na rúa Krasta ielā 76, Rīgā, con capacidade para 1.000 comensais. Ese restaurante, aberto en 1999, conta cun parque temático anexo. Está considerado a cabana de leñas máis grande de Europa.  A súa construción perseguía a ambientación folclórica nas casas máis tradicionais do país.

No ano 2005 a compañía estaba valorada en 18.3 millóns de lats.

## Notas
Festival Nacional do Cante e Baile Letón

[miniatura|Festival Nacional do Cante e Baile Letón. Edición de xullo de [2018]]
O **Festival Nacional do Cante e Baile Letón** é un dos eventos máis importantes da cultura letoa como compoñente principal da exaltación da identidade nacional. Conforma un evento multitudinario dedicado ao cante e baile tradicionais do país e celébrase na súa capital, Riga, en edicións quinquenais desde 1873.

O Festival Nacional do Cante e Baile Letón, xunto cos seus homólogos lituano e estoniano, está incluído na lista de Obras Mestras do Patrimonio Oral e Inmaterial da Humanidade por parte da Unesco desde o ano 2008.

Nas máis recentes edicións o número de participantes que actuaron simultaneamente na celebración do concerto final do festival superou os 30.000 artistas

## Historia e características 
Recollendo a tradición de grandes festivais de coros que deu comezo en Alemaña, no ano 1861 inaugúrase o primeiro Festival Báltico da Canción en  Riga. A partir dese momento a popularidade deses festivais decrece en Alemaña pero increméntase notabelmente nos Países Bálticos. Sempre asociados á defensa dos sentimentos nacionais en condicións de ocupación do territorio.

O Festival do Cante letón en Riga celébrase por primeira vez en 1873 cando o país aínda formaba parte do Imperio Ruso. Participan 1003 cantantes de 45 coros activos das cidades de Vidzeme e Kurzeme. Acompañábanos 30 músicos de orquestra. O festival xa celebraba a unión da nación letoa mostrando a súa pertenza aos ideais nacionais.

Xa no século XIX toman relevancia os populares coros rurais e das pequenas vilas, incrementando o número de participantes aos ensaios e ao concerto final.

O Festival chegou a converterse nun evento de masas dedicado ao movemento coral, o cante multitudinario, representacións de baile tradicional, concertos de música instrumental, bandas de música e do son kokle (instrumento musical nacional).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Mežaparks.jpg|miniatura|Noite do concerto final no teatro de Mežaparks. Edición de xullo do ano 2018.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web do Festival Nacional do Cante e Baile Letón
Forssa

**Forssa** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Tavastia Propia. En 2018 a súa poboación era de 17&nbsp;119 habitantes. A superficie do termo municipal é de 253,38&nbsp;km2, dos cales 4,62&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 68,82 hab./km².

Limita cos municipios de Humppila, Jokioinen, Tammela e Urjala este último na rexión de Pirkanmaa.

O concello é unilingüe en finés.

## Cidades irmás 
Forssa está irmandada con:

*  Södertälje, Suecia
*  Sarpsborg, Noruega
*  Struer, Dinamarca
*  Serpuhov, Rusia
*  Tierpin, Suecia
*  Gödöllő, Hungría
*  Sault Ste. Marie, Canadá

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da cidade de Forssa
Đoković

**Đoković** (en alfabeto cirílico: Ђоковић, ás veces transcrito **Djokovic**) é un apelido serbio e montenegrino orixinario de Nikšić (Montenegro). Pode referirse a:

***Novak Đoković** (n. 1987), tenista profesional serbio;
***Dragiša Đoković**, político montenegrino;
***Hasim Đoković** (n. 1974), futbolista albano-montenegrino;
***Ivan Đoković** (n. 1982), futbolista serbio;
***Marko Đoković** (n. 1991), tenista serbio;
***Veselin Đoković** (n. 1976), futbolista serbio.