open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Suupohja

**Suupohja** (en finés *Suupohjan seutukunta*) é unha das catro subrexións da rexión de Ostrobotnia do Sur. En 2017 tiña unha poboación de 17&nbsp;507 habitantes.

## Municipios 
## Historia 
* 1 de xaneiro de 2001: Kauhajoki converteuse en cidade.
* 1 de xaneiro de 2009: Jurva deixou a subrexión logo de unirse á cidade de Kurikka.

## Poboación 
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Suupohja   
** Sitio web de Isojoki 
** Sitio web de Karijoki 
** Sitio web de Kauhajoki 
** Sitio web de Teuva
Pobo vietnamita

Os **vietnamitas** ou **kinh** (en ; ou ) son un grupo étnico orixinario do norte do actual Vietnam. Son o meirande grupo étnico do país, representando o 86% da poboación segundo o censo de 1999, e son oficialmente coñecidos como **kinh** para distinguilos dos outros grupos étnicos de Vietnam. A forma máis antiga de nomear o pobo vietnamita da que se ten rexistro é *Lạc*.

Malia que xeográfica e lingüisticamente son clasificados como asiáticos do sueste, os longos períodos de dominación e influencia chinesa sitúan ós vietnamitas na esfera do leste de Asia, ou máis especificamente os seus veciños setentrionais inmediatos, os chineses han e outros pobos do sur da China. A verba *Việt* é unha abreviación de *Bách Việt*, un nome empregado na antigüidade para describir varios pobos non chineses que foron asimilados na cultura chinesa. *Nam* significa "sur". Xuntos, Vietnam quere dicir "ós sur dos Viet", xa que Vietnam se atopa ó sur de *Bách Việt*.

## Notas 
## Véxase tamén
Catlocarpio siamensis

***Catlocarpio siamensis*** (coñecido en  *pron*; ou , *kaman*; en , *trei kól*; e en ), é a meirande especie de ciprínido do mundo. Este peixe migratorio só habita nas concas dos ríos Mae Klong, Mekong e Chao Phraya, en Indochina. A súa poboación decreceu drasticamente por mor da destrución do hábitat e a sobrepesca, polo que a especie está considerada en perigo crítico.

## Notas
Persuasión (novela)

***Persuasión*** (en ) é a derradeira novela escrita por Jane Austen. Empezouna a escribir pouco tempo despois de rematar *Emma*, acabándoa en agosto de 1816. Austen morreu á idade de 41 anos en 1817, e *Persuasión* foi publicada como traballo póstumo en 1818. *Persuasión* está conectada coa abadía de Northanger non soamente por ser publicada xunto a esta nun só tomo dous anos máis tarde, senón tamén porque ambas as historias toman lugar en *Bath*, balneario no que Jane acudía naquela época.

Foi traducida ó galego por Celia Recarey e foi publicado pola editorial Irmás Cartoné no ano 2017.

## Sinopse 
Na novela, Anne é a filla de Sir Walter Elliot, home vaidoso e demasiado preocupado das aparencias como para ver o que sucede á súa ao redor. Anne ten dúas irmás, Elizabeth, maior que ela pero aínda fermosa e atractiva, de carácter idéntico ó do seu pai, e Mary, menor e xa casada con Charles Musgrove. No medio destas persoas atópase Anne, cuxa idade "adecuada" para contraer matrimonio pasou, de beleza e plenitude perdida. Varios anos antes, Anne coñeceu a un oficial de mariña, Frederick Wentworth, pobre e sen ningunha perspectiva para que unha familia como a dos Elliot accedese a un matrimonio cun dos seus membros. Movida pola persuasión de Lady Russell, quen criou a Anne como unha nai pola ausencia da verdadeira, Anne vese obrigada a negarse ó seu amor e enfrontar longos anos de soidade nos cales aínda que vai perdendo a beleza crece o seu espírito e a súa intelixencia, converténdose nunha muller atractiva e bondadosa. 

Porén, a escura sorte de Anne cambia cando, despois de todos eses anos aparece novamente no seu círculo social o ascendido a capitán Wentworth, enriquecido pola guerra e altamente atractivo. Aínda que nun principio o resentimento e a dor moven ó home, axiña o carácter de Anne cativarao de novo dándolle a ambos unha nova oportunidade na vida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Persuasión en Project Gutenberg
APEX (homónimos)

* **Advanced Photovoltaic Experiment**, un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos lanzado o 3 de agosto de 1994.
*Asteroid Prospection Explorer, parte da Misión HERA da ESA.
* **Atacama Pathfinder Experiment**, un radiotelescopio en Atacama, Chile.
* **Apex**, un diacrítico do alfabeto latino
Kipps

***Kipps. Historia dunha alma simple*** (en ) é unha novela de H. G. Wells, publicada orixinalmente en 1905. Cun ton simpático, trátase dunha perceptiva novela social que é considerada polo xeral unha obra mestra, sendo unha das obras favoritas do propio autor.

Foi traducida ó galego por Celia Recarey e foi publicado pola editorial Irmás Cartoné no ano 2017.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
**Kipps*: audio recording at Librivox.org
Incendio da catedral de Notre-Dame de París

O 15 de abril de 2019, pouco antes das 18:50 CEST, un lume comezou no teito da catedral de Notre-Dame en París, Francia, causando danos significativos na construción. O chapitel e o tellado da catedral colapsaron, e producíronse danos considerables no interior, muros superiores e fiestras, así como numerosas obras de arte. Porén, a bóveda de pedra do teito impediu que o lume se espallase polo interior dos baixos da catedral. O presidente francés Emmanuel Macron anunciou a creación dunha campaña nacional de recollida de fondos para restaurar Notre-Dame.

## Contexto 
A construción da catedral de Notre-Dame de París comezou no século XII, usando cachotaría de pedra para os muros e a bóveda, e madeira para o tellado principal e o icónico chapitel. O chapitel foi unha recreación do século XIX, en carballo recuberto con chumbo, xa que o chapitel orixinal fora eliminado en 1786. En 2014, o Ministerio de Cultura estimou o custo dos traballos de renovación en 150 millóns de euros.

En 2016, a arquidiocese de París fixo un chamamento para recadar 100 millóns de euros ó longo dos seguinte cinco a dez anos para asumir os custos de mantemento e restauración. Para iso, erixíronse estadais de ferro no tellado e arredor do chapitel. As estatuas de pedra, cobre e bronce, incluíndo estatuas dos doce apóstolos que rodeaban a base do chapitel, foran retirados do sitio días antes do incendio como parte das renovacións.

## Lume 
miniatura|dereita|O colapso do chapitel, arredor das 19:45 CEST.
Crese que o lume comezou no ático da catedral, arredor das 18:50 CEST, preto do remate do día, cando a catedral estaba aberta a turistas. Estaba programada unha misa sobre esa hora, entre as 18:15 e as 19:00. Segundo testemuñas na escena, as portas da catedral pecháronse abruptamente cando tentaron entrar, e un fume branco comezou a extenderse dende o teito. O fume converteuse en negro, indicando que estaba a ocorrer un lume máis grande. A xente reuniuse arredor das beiras do Sena e nos edificios achegados para ver. A posibilidade de extinción aérea foi rexeitada, xa que o peso da auga e a intensidade da caída a baixa altura poderían debilitar a estrutura da catedral. O persoal de emerxencia tratou de salvar a arte e os artefactos relixiosos gardados na catedral. Segundo un voceiro da catedral, algunhas das obras de arte xa se retiraran antes das renovacións e a maioría das reliquias sagradas estaban gardadas na sancristía. Descoñécese se as reliquias que non foron trasladadas sobreviviron ó incendio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial da Notre-Dame de París 
*Lume de Notre-Dame: Imaxe do incendio (BBC)
Mocidade sen deus

***Mocidade sen deus*** (en ) é a terceira novela do escritor austrohúngaro Ödön von Horváth, publicada en alemán en 1937. En 1938, o libro foi colocado na lista de autores prohibidos polo réxime nacional-socialista.

## Sinopse 
*Mocidade sen deus* é a narración en primeira persoa dun profesor de trinta e catro anos, que ensina Xeografía e Historia nun instituto da Alemaña durante a década de 1930. Contrario á ideoloxía racista e totalitaria imperante, ten que evitar manifestarse abertamente para non perder o seu emprego nunha época de grave crise económica.

## Adaptacións 
* *Nur der Freiheit gehört unser Leben* ("As nosas vidas pertencen só á liberdade", 1969). Filme para televisión dirixido por Eberhard Itzenplitz.
* *Wie ich ein Neger wurde* ("Como me convertín en negro", 1970). Filme dirixido por Roland Gall.
* *Jugend ohne Gott* ("Mocidade sen deus", 1991). Filme dirixido por Michael Knof.
* *Jeunesse sans Dieu* ("Mocidade sen deus", 1996). Filme para televisión dirixido por Catherine Corsini.
* *Jugend ohne Gott* ("Mocidade sen deus", 2017). Filme dirixido por Alain Gsponer.

## Traducións 
* *Mocidade sen deus* (2017). Tradución directa ao galego de Patricia Buján. Irmás Cartoné.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krischel, Volker: *Ödön von Horváth: Jugend ohne Gott.* Königs Erläuterungen und Materialien (Bd. 400). Hollfeld: Bange Verlag 2004. ISBN 978-3-8044-1797-7 
* Klaus Kastberger: *Sich ins Exil Schreiben: Ödön von Horváths* Jugend ohne Gott Online auf Academia.edu
Xiuxiong Chen

**Xiuxiong Chen** é un matemático chinés que investiga nos campos da xeometría e ecuacións diferenciais.

En 2019, recibiu o prestixioso Premio Veblen. Obtivo o seu doutoramento en xeometría diferencial baixo a supervisión de Eugenio Calabi en 1994.

## Notas
Reggio de Calabria

**Reggio de Calabria** (en italiano, *Reggio di Calabria* ou *Reggio*; en grecocalabrés, *Righi*; en dialecto regino, *Rrìggiu*, en  catalán, *Regols*, na época da Coroa de Aragón, no século XIII e, en castelán antigo, *Ríjoles*), é unha cidade e poto da Italia meridional, na rexión de Calabria, situada xunto ao estreito de Messina, enfronte de Sicilia. 

Foi a antiga capital da provincia de Reggio Calabria e, desde o 1 de xaneiro de 2015, é a capital da Cidade metropolitana de Reggio de Calabria,

## Xeografía 
O municipio (comuna) ocupa unha superficie de 236 km², sobre a que se asentaba, no ano 2016, unha poboación de 182 703 habitantes, o que facía unha densidade de poboación de 	790,52 hab./km². 

### Evolución demográfica 

## Historia 
### Etimoloxía 
O nome de Reggio é posíbel que teña a súa orixe, segundo di Esquilo no seu drama satírico *Galuco marino*, nos desastres que tiveron lugar nesta rexión. Segundo o tráxico ateniense, Sicilia foi arrincada do continente por un sismo. A etimoloxía establécese a partir da raíz verbal grega *rhēg*-, sobre o seu significado "arrincar", "separar". co nome de *Ῥήγιον*, no século VIII a.C., no ano 730&nbsp;a.&nbsp;C., no lugar dun asentamento de época anterior chamado chamado *Pallantión*, e en grego antigo Ερυθρά *Erythrá*, "A Vermella".

### Nomes a través da Historia 
Ao longo da Historia, a cidade recibiu distintos nomes:
* *Erythrá* (Ερυθρά, "A Vremella"), asentamento pre-grego habitado por itálicos;
* *Rhégion*, cidade da Magna Grecia, até a época romana; 
* *Febea*, durante o breve período baixo Dionisio II de Siracusa;
* *Regium*, primeira latinización do nome;
* *Rhegium Julium*, na era augusta;
* *Risa*, baixo os normandos; 
* *Rivà*, durante o breve período baixo a dominación árabe;
* *Regols*, na época da Coroa de Aragón, no século XIII;
* *Reggio* ou *Regio*, na Idade Moderna;
* *Reggio di Calabria*, despois da unificación de Italia.

## Cultura 
A cidade é sede do Consello Rexional da Calabria e da Superintendecia Arqueolóxica da Calabria. En Reggio hai dúas novas universidades, a "Mediterránea" (fundada en 1968) e a "Dante Alighieri" (instituída en 1984), ademais posúe un dos máis importantes museos arqueolóxicos nacionais de Italia, no que están expostos os notábeis Bronces de Riace, que se converteron nun símbolo da cidade.

## Galería de imaxes 

Reggio Calabria Piazza Italia.jpg|Piazza Italia
Reggio Calabria Teatro Cilea facciata.jpg|Teatro Cilea
Reggio calabria duomo.jpg|Catedral de Reggio
Bronzi Di Riace Statua A+B.jpg|Bronces de Riace
Palazzo San Giorgio Reggio Calabria illuminato.jpg|Municipalidade

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cidade metropolitana de Reggio de Calabria
* Provincia de Reggio Calabria

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial  .
Albor Tholus

**Albor Tholus** é un volcán inactivo da rexión volcánica de Elysium, situada no planeta Marte. Fica ó sur dos volcáns próximos, Elysium Mons e Hecates Tholus. Albor Tholus ten 4,5 km de altitude e ten un diámetro duns 160 km na súa base. A súa gran caldeira ten uns 30 km de diámetro e unha profundidade de 3&nbsp;km, moi profunda en comparación coas caldeiras que se poden atopar na Terra. A altitude do nivel máis baixo da caldeira é a mesma cá da base do volcán; con todo, as pendentes orixinais de Albor Tholus puideron ser cubertas polos fluxos de lava do seu veciño máis grande, Elysium Mons. As avaliacións realizadas pola sonda Mars Express descubriron que os volcáns da rexións de Elysium estiveron activos durante longos períodos de tempo.

Ficheiro:MOLA albor tholus.jpg|Topografía de Albor Tholus e os seus arredores.
Ficheiro:Albor Tholus with THEMIS.JPG|Albor Tholus a ollos do THEMIS. A area sufriu a aparición dunha extensa falla.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Albor Tholus with Google Mars
Pasar

***Pasar*** (en ) é unha novela da autora estadounidense Nella Larsen, publicada orixinalmente en 1929. Ambientada no barrio de Harlem da cidade de Nova York durante a década de 1920, a historia céntrase na reunión de dúas amigas da infancia, Clare Kendry e Irene Redfield, e a súa crecente fascinación polas vidas da outra. O título fai referencia á práctica da "passing" ou asimilación racial, e é un elemento chave na novela, xa que o intento de Clare Kendry de pasar como branca para o seu marido, John (Jack) Bellew, é a representación máis significativa da novela, e un catalizador para os acontecementos tráxicos.

As distintas formas de vivir e concibir a maternidade son un dos vectores que caracterizan e diferencian as dúas protagonistas principais.

A exploración racial de Larsen fundaméntase na propia herdanza racial mixta da autora e ó incremento da práctica do "passing" na década de 1920. Eloxiada dende a súa publicación, a novela é vista como referencial pola súa complexa representación da raza, do xénero e da sexualidade, e é obxecto dunha considerable crítica académica. Como unha das dúas únicas novelas que escribiu Larsen, *Pasar* foi especialmente significativa á hora de colocar á súa autora á vangarda de varios canons literarios.

Foi traducida ó galego por Carlos Valdés García e foi publicada pola editorial Irmás Cartoné no ano 2017.

## Notas 
## Bibliografía 
* *Passing*
Gobernador Xeral das Bahamas

O **Gobernador Xeral da Mancomunidade das Bahamas** é o representante do monarca das Bahamas (actualmente o rei Carlos III). Como a rei non pode residir en todos os seus reinos, nomea representantes para levar a cabo os seus deberes como rei das Bahamas. Os gobernadores xerais exercen un mandato ''at Her Majesty's pleasure'', normalmente durante cinco anos. Son responsables de nomear o primeiro ministro así como outros ministros de goberno despois de consultar co primeiro ministro.

A casa de goberno en Nassau é a residencia oficial do gobernador xeral. A actual gobernadora xeral é Marguerite Pindling.

## Gobernadores Xerais das Bahamas (1973–presente) 
## Notas 

## Véxase tamén 
* Reinos da Commonwealth de Nacións
* Xefes de Estado e Goberno actuais
* Lista de Primeiros Ministros das Bahamas

### Ligazóns externas 
*Constitución das Bahamas .
Cidade metropolitana de Reggio de Calabria

A **cidade metropolitana de Reggio de Calabria** (en italiano *città metropolitana di Reggio Calabria*) é unha das 14 cidades metropolitanas de Italia, situada na rexión da Calabria.

## Xeografía 
miniatura|235x235px|A cidade metropolitana, dentro da rexión.|esquerda
Ocupa unha superficie de 3 183 km², e a súa poboación, segundo o censo do 31 de agosto de 2018, era de 549 505 habitantes,, polo que a súa densidade de poboación nesa data era de 172,64 hab./km². 
  
A cidade metropolitana engloba 97 municipios (*comune*).

## Historia 
O establecemento da cidade metropolitana de Reggio de Calabria tivo lugar o 31 de xaneiro de 2016, ao finalizar o mandato do presidente da provincia de Reggio de Calabria, Giuseppe Raffa, despois dun "semestre branco" durante o cal se produciu a transición da provincia á cidade metropolitana. 

O 7 de agosto de 2016 celebráronse eleccións de segundo nivel (indirectas) para elixir o primeiro Consello metropolitano. O cargo de alcalde metropolitano (*sindaco metropolitano*) foi cuberto por Giuseppe Falcomatà, alcalde (*sindaco*) de Reggio de Calabria.

## Galería 

Reggio calabria duomo.jpg|Catedral de Reggio de Calabria
Scilla Castello.jpg|Castelo Ruffo, Scilla
Bova eina rural - 2.jpg|Bova, capital cultural da Bovesia
Cattedrale di Gerace - Esterno.jpg|Catedral e "Porta dos Bispos", Gerace
Scoglio dell'Ulivo di Palmi.jpg|Rochas Agliastro, Palmi
Seminar01.jpg|Castelo Mezzatesta, Seminara
Monastero da Lontano.jpg|Mosteiro ortodoxo de San Giovanni Theristis, Bivongi
Torre Ruggiero - Bagnara Calabra.JPG|Torre Ruggiero, Bagnara Calabra
Stilocattolica.jpg|Cattolica de Stilo, igrexa bizantina do século IX

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cidades metropolitanas de Italia
* Provincia de Reggio de Calabria

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial .
Subrexión de Mariehamn

A **subrexión de Mariehamn** (en finés *Maarianhaminan kaupunki* e en sueco *Mariehamns stad*, literalmente *cidade de Mariehamn*) é unha das tres subrexións da rexión de Åland. A subrexión inclúe só a cidade de Mariehamn. En 2017 tiña unha poboación de 11&nbsp;685 habitantes.

## Municipios 
## Poboación 
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Mariehamn
Adriana Lastra

**Adriana Lastra Fernández**, nada en Ribeseya o 30 de marzo de 1979,   é unha política española do PSOE.

## Traxectoria 
Cursou antropoloxía social, sen chegar a rematar a carreira. Con 18 anos entrou nas Xuventudes Socialistas da súa localidade natal, converténdose na secretaria local en 1999 logo dun ano de militancia, e ata 2004 cando asumiu a secretaría de movementos sociais da FSA-PSOE. Tras as eleccións autonómicas de 2007 logrou acta de deputada na Xunta Xeral do Principado de Asturias pola circunscrición oriental, exercendo como voceira do Grupo Socialista na Comisión de Presidencia, Xustiza e Igualdade durante a lexislatura. Resultou reelixida parlamentaria nas eleccións autonómicas de 2011, e mais nas de 2012.

Nas eleccións xerais de 2015, encabezou a lista ao Congreso dos Deputados polo PSOE no Principado de Asturias, logrando acceder á cámara.

Nas eleccións xerais de 2016, volveu liderar a lista ao Congreso dos Deputados no Principado de Asturias e foi outra volta deputada.

Dende o 27 de xullo de 2014 ata outubro de 2016 foi secretaria de política municipal do PSOE cesando, ao igual que o resto dos partidarios de Pedro Sánchez que aínda continuaban na dirección do partido, tralo fracaso da proposta deste, perante o Comité Federal do PSOE, de celebrar un Congreso Extraordinario con carácter urxente. Como consecuencia, Sánchez renunciou e nomeouse unha Comisión Xestora para dirixir temporalmente o partido, dirixida polo presidente asturiano Javier Fernández. Adriana Lastra, acatou a decisión tomada polo Comité Ferderal mais mantivo unha postura belixerante e crítica coa Comisión Xestora e con algunha das súas decisións como a de se abster na invstidura de Mariano Rajoy como presidente.

Foi un dos apoios determinantes para Pedro Sánchez concorrer ás primarias de 2017 e recuperar o liderado do PSOE, e xogou un papel esencial na campaña do candidato, baseada no rexeitamento ao proxecto ideolóxico do PP e na importancia concedida ás bases socialistas para recuperar o partido. Tras ser novamente elixido Pedro Sánchez secretario xeral nas primarias, con máis do 50% dos votos, celebrouse un novo congreso do PSOE no que Lastra se converteu en vicesecretaria xeral e man dereita de Sánchez.

Tras a elección de Sánchez como presidente do goberno converteuse en voceira do grupo parlamentario socialista en substitución de Margarita Robles.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Twitter oficial
*Ficha no Congreso dos Deputados
Golfo de Nápoles

O **golfo de Nápoles** (en italiano *golfo di Napoli*) é un golfo do mar Tirreno (mar Mediterráneo) que se encontra na costa suroeste de Italia. 

No golfo encóntrase, ao norte, a cidade de Nápoles —capital da rexión da Campania e da cidade metropolitana de Nápoles— e a de Pozzuoli. Entre os lugares destacábeis están as antigaa cidades romanas de Pompeia e Herculano e o volcán Vesuvio, situado ao leste do golfo. Ao sur, cerra o golfo a península Sorrentina, cuxa principal cidade é Sorrento. Esta península separa o golfo de Nápoles do golfo de Salerno.

O golfo está limitado polas illas de Capri, Ischia e Procida. 

A rexión é un importante destino turístico en Italia pola beleza a súa costa e illas, e polas ruínas romanas de Pompeia e Herculano, destruídas durante a erupción do Vesuvio do ano 79.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Campania
* Cidade metropolitana de Nápoles
* Nápoles

### Ligazóns externas 
* Hallados tres barcos del Imperio Romano en el golfo de Nápoles (17-09-2004) .
Grafila

[miniatura|[Anverso dunha moeda sasánida con **gráfila** de puntos]]
A **grafila** dunha moeda é a parte elevada que rodea completamente o seu contorno por ambas as caras, o anverso e o reverso. Cómpre non confundila co canto da moeda, coñecido tamén como "terceira cara". A grafila aparece adoito adornada con puntiños, liñas e outras figuras. 
miniatura|Disco sen cuñar, rodeado só por unha **grafila** continua ou **listel**
Cando carece destes adornos e se limita a unha liña continua polo bordo exterior do disco denomínase adoito **listel**.

Coa presenza da grafila redúcese o desgaste tanto dos motivos gravados como do propio campo ou parte lisa da moeda. Ademais da protección contra o desgaste, a grafila tamén ten como misión evitar a práctica fraudulenta do retallamento, mediante o cal, sobre todo antigamente nas moedas de prata e ouro, se lles extraían pequenas porcións de metal limando ou recortando os cantos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid. ISBN 978-84-8181-405-7
Chant de Ralliement

"**Chant de Ralliement**" é o himno nacional do Camerún.

## Historia 
A canción foi composta a finais da década de 1920. Foi empregada de xeito non oficial a comezos de 1948 antes da independencia, e foi adoptada oficialmente en 1957. A composición é obra de René Djam Afame, quen tamén escribiu a letra xunto con Samuel Minkio Bamba e Moïse Nyatte Nko'o. A letra foi modificada en 1978.

## Letra en francés 
:O Cameroun berceau de nos ancètres,
:va debout et jaloux de ta liberté,
:comme un soleil ton drapeau fier doit etre,
:un symbole ardent de foi et d'unité.
:&nbsp;
:Que tous tes enfants du Nord et Sud,
:De l'Est a l'Ouest soit tout amour,
:Te servir que ce soit le seul but,
:pour remplir leur devoir toujour.
:&nbsp;
:Coro:
:Chère Patrie, Terre cherie,
:Tu es notre seul et vrai bonheur,
:Notre joie, notre vie,
:En toi l'amour et le grand honneur.

## Letra en inglés 
:O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,
:Holy Shrine where in our midst they now repose,
:Their tears and blood and sweat thy soil did water,
:On thy hills and valleys once their tillage rose.
:&nbsp;
:Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!
:How can we ever pay thy due?
:Thy welfare we will win in toil and love and peace,
:Will be to thy name ever true!
:&nbsp;
:Coro:
:Land of Promise, land of Glory!
:Thou, of life and joy, our only store!
:Thine be honour, thine devotion,
:And deep endearment, for evermore.
Escudo do Camerún

O **escudo do Camerún** é un dos símbolos nacionais do país. Consiste nun escudo con lemas dispostos enriba e debaixo del. Detrás do escudo atópanse dúas fasces cruzadas. O escudo ten o mesmo patrón de cores que a bandeira do Camerún, e no centro ten un mapa da nación. A balanza da xustiza está posta por enriba do mapa dende o ano 1998.

## Outros escudos de armas 

Ficheiro:British Cameroons Seal.svg|Escudo do Camerún británico (1922-1961).
File:Proposed Coat of Arms Kamerun 1914.svg|Escudo proposto do Camerún alemán (1914).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bandeira do Camerún
Joseph Ngute

**Joseph Dion Ngute**, nado o 12 de marzo de 1954, é un político camerunés e o noveno Primeiro ministro do Camerún dende xaneiro de 2019. Sucedeu a Philémon Yang, quen estaba no posto dende 2009.

## Traxectoria 
Ngute graduouse cun doutoramento en dereito na Universidade de Warwick, no Reino Unido. En 1991, exerceu como director da "Advanced School of Administration and Magistracy". En 1997, entrou no goberno, servindo como Ministro Delegado do Ministerio de Relacións Exteriores. En marzo de 2018, foi nomeado Ministro de deberes especiais na Presidencia da República.

## Notas
Louis Pergaud

***Louis Pergaud***, nado o 22 de xaneiro de 1882 en Belmont e finado o 8 de abril de 1915 en Fresnes-en-Woëvre, foi un escritor francés.

É coñecido por ser o autor de *De Goupil à Margot*, que acadou o Premio Goncourt en 1910, e, sobre todo, pola súa novela xuvenil *A guerra dos botóns* (*La Guerre des boutons*), publicada orixinalmente en 1912.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* PDF da obra en galego , na Biblioteca Virtual de Tradución da ATG.
* Proxecto transmedia sobre Louis Pergaud (pergaud1915) .
Silas Marner

***Silas Marner: O tecelán de Raveloe*** (en ) é a terceira novela de George Eliot, publicada en 1861. 
## Temas 
É unha historia aparentemente sinxela sobre un tecelán de liño, e salienta polo seu forte realismo e o seu sofisticado tratamento dunha variedade de temas que van dende a relixión á industrialización até a comunidade.
## Traducións 
* *Silas Marner* (2016). Tradución directa ao galego de Celia Recarey. Irmás Cartoné.

## Notas
Rei de Bahrain

O **Rei de Bahrain** (: ) é o monarca e xefe de Estado de Bahrain. Entre 1783 e 1971, o monarca de Bahrain gobernaba co título de Hakim, e, entre 1971 a 2002, co título de Emir. O 14 de febreiro de 2002, o entón Emir de Bahrain, Hamad bin Isa Al Khalifa, declarou Bahrain un reino e proclamouse o primeiro rei.

O Rei goza de amplos poderes, os cales inclúen nomear o Primeiro Ministro e o Gabinete, ostentar o mando supremo das Forzas Armadas, presidir o Consello Superior de Xustiza, nomear a cámara alta do parlamento e disolver a cámara baixa. 

## Lista de monarcas 
### Hakims De Bahrein (1783–1971) 
O título árabe de Hakim, romanizado, era *Hakim al-Bahrain* (Gardián de Bahrain). O Hakim tamén ostentaba o título honorífico de xeque.

### Emires De Bahrein (1971–2002) 
O título árabe de Emir, romanizado, era *Amir dawlat al-Bahrain* (Xefe de Estado de Bahrain). O Emir tamén ostentaba o título honorífico de xeque.

### Rei de Bahrain (2002–presente) 
O título árabe do rei, romanizado, é *Malik al-Bahrain* (Rei de Bahrain). O Rei tamén ostenta o título honorífico de xeque.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Casa de Khalifa
*Liña de sucesión ao trono de Bahrain
*Primeiro Ministro de Bahrain
Simpsonaias ambigua

***Simpsonaias ambigua*** é unha especie de molusco bivalvo da familia Unionidae, que vive en Norteamérica. Ten a caracterísitca única entre os mexillóns de auga doce de utilizar as píntegas *Necturus* como hóspedes das súas larvas gloquidios, que parasitan as súas branquias. É o único mexillón de auga doce coñecido que ten un hóspede que non é un peixe.

## Distribución e status de conservación 
É nativo dos Estados Unidos e Ontario, no Canadá. No Canadá está na lista de especies en risco clasificada como en perigo.

## Notas
Douala

**Douala** é a maior cidade do Camerún e capital da Rexión do Litoral e do departamento de Wouri. Cunha poboación de 2&nbsp;768&nbsp;400 habitantes (2014), cidade atópase no oeste do país, a beiras do golfo de Guinea, no océano Atlántico, xusto na desembocadura do río Wouri. A cidade esténdese a ambas as beiras do río, unidas pola ponte Bonaberi. Douala é unha das cidades máis importantes do país e a capital económica do Camerún. Tamén é un importante porto de entrada de mercadorías cara ó Chad e a República Centroafricana, os veciños do Camerún sen litoral.

A cidade conta con importantes infraestruturas como o Aeroporto Internacional de Douala. Ademais é o principal porto do país e é a terminal de dúas liñas de ferrocarril que se prolongan cara ó interior e enlazan con Yaoundé, Ngaoundéré, Kumba e Nkongsamba. Así pois, dende Douala realízanse a maioría das exportacións do país, como as de petróleo, café e cacao, ademais de producirse un importante comercio co veciño Chad. En Douala atópase o mercado Eko, o maior do país. As industrias máis importantes son as fábricas de produtos de aluminio, a elaboración de cervexa, refrescos, a industria téxtil e da madeira.

## Historia 
Os portugueses foron os primeiros europeos en chegar á cidade, en 1472. En 1650 converteuse nun asentamento de emigrantes duala provenientes do interior, e durante o século XVIII foi un centro do comercio transatlántico de escravos. Tras pasar a mans alemás en 1884, a poboación recibiu o nome de *Kamarunstadt* (Cidade do Camerún en alemán) e converteuse na capital do Camerún alemán. En 1907 foi rebautizada como *Douala* e pasou a mans de Francia en 1919. Foi a capital do Camerún dende 1940 até 1946.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brooke, James (1987). "Informal Capitalism Grows in Cameroon." *The New York Times*. 30 de novembro. 
* Derrick, Jonathan (1977). "Review of Douala: ville et histoire by René Gouellain." *Africa: Journal of the International African Institute*. 47:4. 
* Diwouta-Kotto, Danièle (2010). *Suites architecturales: Kinshasa, Douala, Dakar*. Épinal: Association VAA. 

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
María del Carmen González Guinda

**María del Carmen González Guinda**, nada o 28 de xaneiro de 1961,  é unha política española, deputada polo Partido Popular no Congreso dos Deputados durante as XIª, XIIª, XIIIª e XIVª lexislaturas.

## Traxectoria 
Licenciouse en ciencias químicas pola Universidade de Valladolid, e exerceu como profesora de educación secundaria na especialidade de física e química. Militante do PP, é alcaldesa de Garrafe de Torío dende 2007 e secretaria provincial en León do Partido Popular. Deputada pola Provincia de León no Congreso dos Deputados, logo de renunciar á acta Manuel Cobo. Nas eleccións de 2016 foi reelixida deputada.

## Notas
Ålands landsbygd

**Ålands landsbygdn** (en finés *Ahvenanmaan maaseutu*) é unha das tres subrexións da rexión de Åland. En 2017 tiña unha poboación de 15&nbsp;683 habitantes.

## Municipios 
## Poboación 
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Eckerö 
* Sitio web de Finström 
* Sitio web de Geta  
* Sitio web de Hammarland 
* Sitio web de Jomala  
* Sitio web de Lemland 
* Sitio web de Lumparland  
* Sitio web de Saltvik     
* Sitio web de Sund
Martín Torrado Mariño

miniatura|Décimas ao Apóstolo Santiago (S).
**Martín Torrado Mariño y Figueira** nado en Santa María de Leiro, Rianxo, e bautizado o 2 de decembro de 1621, foi un sacerdote galego, coñecido por ser o autor da composición poética "Décimas ao Apóstolo Santiago", en lingua galega.

## Traxectoria 
O seu pai, Juan da Figueira Torrado, nacera en Isorna e descendía dos Torrados do pazo de Asados; o seu bisavó fora Fernán Mariño, señor da casa e do pazo de Vimieiro en Boiro. A súa nai, unha Somoza, naceu en Leiro.

Foi Colexial de Fonseca, onde desfrutou dunha bolsa de teólogo. En 1627 opositou e gañou cátedra. Desde entón desempeñou a “Regencia de Medianos”. En 1645 obtén a bolsa en teoloxía e, en 1651, foi elixido reitor do Colexio de Fonseca (despois de exercer de abade en Urdilde entre 1622 e 1630 e San Miguel de Boullón), un ano antes da súa morte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* , F. (1968). "Las décimas al Apóstol Santiago de Martín Torrado"  p. 17-21. *Boletín de la Real Academia Gallega* LXI .
* 

### Outros artigos 
* Séculos Escuros
* Literatura galega dos Séculos Escuros
* "Décimas ao Apóstolo Santiago"
### Ligazóns externas 
* Décimas ao Apóstolo Santiago (M) e  Décimas ao Apóstolo Santiago (S) (1627) Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna, ILG, USC.
Ekhiñe Zapiain

**Ekhiñe Zapiain Arlegi**, nada en Bera no ano 2002, é unha bertsolari navarra.

## Traxectoria 
Estudou en Bertso Eskola durante os anos 2015, 2017, e 2018 e na Escola Navarra de Bertsolaris no ano 2019, sendo subcampioa nas dúas últimas edicións (XXXII e XXXIII). Por esta razón, participou na edición de 2018 do Campionato da Escola Vasca de Euskal Herria, sendo Xabat Ilarregi Martoz o campión. En 2019, tamén terá unha segunda oportunidade na Escola do País Vasco.

## Notas
Carmen Boza

**Carmen Boza Tomillero**, nada en La Línea de la Concepción (Cádiz, Andalucía) o 24 de xullo de 1987, é unha cantante e compositora española. 

## Traxectoria 
Empezou a súa carreira musical subindo vídeos á plataforma Youtube. Foi a partir de aí onde aos poucos foi gañando fama ao subir un vídeo seu á rede social Tuenti coa súa canción "Cartas desde el círculo polar", xa que contaba con máis de 200.000 visitas.

A partir de entón, a súa música empezou a soar en pequenos locais de cantautores, como poden ser: Sala La botica, Sala PayPay, Sala Galileo Galilei, á vez que tamén vai dando concertos en salas Fnac.

En 2011, publicou o seu primeiro disco chamado " Lapislázuli" composto por once temas, producido coa colaboración de Román Méndez, batería de  Miss Cafeína. En 2012, recompilou nun álbum gravado na súa casa todas as cancións que subira ata o momento na súa canle de Youtube que daquela se chamaba @rollitosdeprimavera, o cal publicou de balde en liña. En 2015, publicou o seu segundo álbum titulado “La mansión de los espejos”. Para iso, a mesma cantante iniciou unha campaña de crowfunding a cal tivo un grande éxito entre os seus seguidores, xa que de 10.000 euros que pedía inicialmente conseguiu máis do triplo.

No 2018, publicou o seu terceiro disco chamado “La caja Negra”. O seu novo traballo está formado por nove cancións compostas, producidas e arranxadas por ela mesma, con Román Méndez á batería e Estefanía Gómez ao baixo. O deseño do formato físico foi elaborado por Anabel  Perujo. Na primeira semana desde a súa publicación física e dixital converteuse no segundo disco máis vendido nas Illas Salomón, só por detrás de Arctic Monkeys.

## Discografía 
* Álbums
** *Boza* (2011)
** *La Mansión de los Espejos* (2015)
** *La Caja Negra* (2018)

* Sinxelos e EPs
** "Fin" (2016)
** "Culpa y castigo" (2015)
** "Rollitos de primavera" (2012)
** "Lapislázuli" (2011)
** "Sisonera" (2018)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Quitridiomicetos

Os **quitridiomicetos** (**Chytridiomycetes**) é unha clase de fungos. Viven no solo, augas doces e estuarios salinos. Os máis antigos que se coñecen quedaron fosilizados no chert de Rhynie. Recentemente os Chytridiomycetes   foron redefinidos para excluír os taxons dos Neocallimastigomycota e Monoblepharidomycetes, que son agora un filo e unha clase irmá, respectivamente.

Chytridiomycetes é a principal clase do filo (ou división) Chytridiomycota, que contén varias especies parasitas. Polo menos dúas especies desta clase infectan a diversas especies de anfibios e están a contribuír de forma importante ao seu declive.

## Filoxenia 
Baseada na obra "The Mycota: A Comprehensive Treatise on Fungi as Experimental Systems for Basic and Applied Research", Powell e Letcher 2015 e Karpov et al. 2014.
{{Clade
|style=font-size:100%; line-height:80%
|1={{clade
  |1=
  |2={{clade
    |1=
    |2={{clade
      |label1=Polytrichiales
      |1=
      |2={{clade
        |1=
        |2={{clade
          |1=
          |label2=Rhizophydiales
          |2={{clade
            |1=*Entophlyctis helioformis* (Dangeard 1886) Ramsbottom 1916
            |2=
             }}
           }}
         }}
       }}
     }}
   }}
}}

## Notas
Cockatoo

**Cockatoo** foi o nome dun foguete sonda australiano activo entre 1970 e 1976.
## Características 
Cockatoo foi un foguete de propelente sólido e dúas etapas que era lanzado desde Woomera. A primeira etapa consistía nun Gosling I británico e a segunda nun Lupus 1 australiano. Cunha masa de 400 kg, unha altura de 6,60 m e un diámetro de 0,26 m, podía chegar a alturas de ata 140 km. Lanzáronse un total de 28 Cockatoos, a maior parte en misións de estudo da concentración de ozono, radiación ultravioleta e condicións ionosféricas.

## Notas
Kenneth Cockrell

**Kenneth Dale "Taco" Cockrell**, nado en Austin (Texas) o 9 de abril de 1950, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-56, STS-69, STS-80, STS-98 e STS-111. Pasou un total de 64,52 días no espazo.

## Traxectoria
Cockrell é graduado en enxeñería mecánica pola Universidade de Texas en 1972 e máster en sistemas aeronáuticos pola Universidade de Florida Oeste en 1974.

Cockrell traballou como enxeñeiro e piloto no Campo Ellington (Houston) entre novembro de 1987 e xullo de 1990. Foi instrutor e piloto de probas en avións T-38 da NASA e levou a cabo misións de mostreo e investigación a grandes alturas pilotando un avión WB-57. Tamén foi comandante da aeronave de transporte Gulfstream I.

Foi seleccionado como candidato a astronauta en xaneiro de 1990, pasando as probas e converténdose en astronauta oficialmente en xullo de 1991. Participou nas misións STS-56, STS-69, STS-80, STS-98 e STS-111, pasando un total de 64,52 días no espazo. Apartouse do servizo civil en outubro de 2014 para pasar a traballar como piloto de probas experimental.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-56
*STS-69
*STS-80
*STS-98
*STS-111
Dinemellia dinemelli

***Dinemellia dinemelli*** é unha especie de ave da orde dos paseriformes, suborde dos oscines, infraorde dos paséridos, e familia dos ploceidos.

Trátase dunha especie monotípica, xa que é a única do xénero *Dinemellia*.

Endémica da África oriental, o seu nome en inglés, *white-headed buffalo weaver*, alude ao seu hábito de seguir ao búfalo africano (*Syncerus caffer*), para alimentarse dos insectos escorrentados polos pasos deste gran bóvido.

## Taxonomía 
### Descrición 
#### Xénero 
O xénero foi descrito en 1863 polo botánico e ornitólogo alemán Ludwig Reichenbach.

#### Especie 
En canto a especie, describíraa en 1845 o naturalista, tamén alemán, Eduard Rüppell, na páxina 72 da súa obra *Systematische Uebersicht der Vogel Nord-Ost-Afrikas*.
 
### Etimoloxía 
Tanto o nome do xénero, *Dinemellia*, como o epíteto específico, *dinemelli*, derivan do apelido Dimenelli, dun recolledor de espécimes en Etiopía.

### Subespecies 
Nesta especie recoñécense as dúas subespecies seguintes:

* *Dinemellia dinemelli boehmi* (Reichenow, 1885), na parte sur da súa área de distribución: Kenya e Tanzania.
* *Dinemellia dinemelli dinemelli* (Rüppell, 1845), parte norte do se territorio: Etiopía, Djibuti, Somalia, Sudán, Sudán do Sur, norte de Kenya e Uganda.

## Características 
É unha ave que mide entre 17 e 19&nbsp;cm de lonxitude, e ten un peso que oscila entre os 57 e os 85 g. As ás, as partes dorsais e a cola son de cor parda, coa pate baixa da cola de cor avermellada ou alaranxada. Non existe dimorfismo sexual na especie, e ambos os sexos son similares na plumaxe e difíciles de diferenciar. O peteiro é cónico e de cor negra. A subespecie *D. d. dinemelli* ten a cola de cor parda, mentres que *D. d. boehmi* a ten negra.

## Distribución e hábitat 
Esta ave é orixinaria dos países da África oriental: Etiopía, Djibuti, Kenya, Somalia, Sudán, Sudán do Sur, Tanzania e Uganda.

O seu hábitat natural inclúe sabanas, matogueiras de arbustos espiñentos e bosques de acacias.

Polo xeral, só se encontra a altitudes inferiores aos 1 400 m.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J.; Collar, N. J.; Christie, D. A.; Elliott, A., Fishpool, L. D. C.; Boesman, P. & Kirwan, G. M. (2016): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 2: Passerines*. Barcelona / Cambridge, UK: Lynx Edicions / BirdLife International. ISBN 978-84-9655-398-9.
* Fry, C. H. & Keith, S. (2004): *The birds of Africa. Volume VII*. Londres, Reino Unido: Christopher Helm. ISBN  978-0-7136-6531-4.
* VV. AA. (1986): *Enciclopèdia Natura de los Animales. Voluma 4. Aves*, Barelona: Editorial Orbis, S. A. ISBN 84-7634-433-5, pp.&nbsp;424 – 427.
* Williams, John G. & Arlott, Norman (1985): *A Field Guide to the Birds of East Afica*. Londres, Reino Unido: Collins. ISBN 0-0021-9172-2, p.&nbsp;381.

### Outros artigos 
* Paseriformes
* Ploceidos

### Ligazóns externas 
* BirdLife Especies, Ficha técnica.
Javier Alfonso Cendón

**Javier Alfonso Cendón**, nado en León o 21 de outubro de 1983, é un sindicalista e político leonés.
## Traxectoria 
De familia berciana residente na capital provincial, licenciouse en enxeñería informática na Universidade de León en 2005 e logo exerceu como profesor nesa universidade. Afiliado á UGT, foi o responsable de xuventude da UGT en Castela e León ata 2018 e foi membro da dirección moza da Confederación Europea de Sindicatos. Afiliado ao PSOE foi responsable de participación da agrupación local leonesa dende 2012 ata 2016 e dende finais de 2017 é secretario xeral provincial de León. Encabezou a lista do PSOE ao Congreso dos Deputados por León nas eleccións xerais de 2019.
## Notas
Kazoku wa Tsurai yo

é un filme xaponés de 2016 dirixido por Yoji Yamada. Está protagonizado por Isao Hashizume, Kazuko Yoshiyuki, Masahiko Nishimura, Yui Natsukawa, Tomoko Nakajima, Hayashiya Shōzō IX, Satoshi Tsumabuki e Yū Aoi. Estreouse no Xapón a través de Shochiku o 12 de marzo de 2016. O filme ten o mesmo elenco que o título de Yamada de 2013 *Tōkyō Kazoku*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Rafetus swinhoei

***Rafetus swinhoei*** (en ; pinyin: bānbiē) é unha especie extremadamente rara de tartaruga da familia Trionychidae. A especie é endémica do leste e sur da China e do norte de Vietnam. Só se coñece a existencia de tres exemplares, un na China (en catividade) e dous en Vietnam (en liberdade) (un cuarto exemplar de Vietnam foi declarado morto en xaneiro de 2016), e está clasificado como en perigo crítico pola Lista Vermella da IUCN. É probablemente a meirande especie de tartaruga de auga doce do mundo. A femia da última parella reprodutora morreu no zoolóxico de Suzhou, na China, en abril de 2019. Unha femia en liberdade foi descuberta en Vietnam o 22 de outubro de 2020.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Meylan PA. "*Rafetus swinhoei* ". '''*In*:'* Pritchard P, Rhodin AGJ (eds.). *The Conservation Biology of Freshwater Turtles.* : IUCN Publications.
*Meylan PA, Webb RG (1988). "*Rafetus swinhoei* (Gray) 1873, a valid species of living soft-shelled turtle (family Trionychidae) from China". *Journal of Herpetology'' **22**: 118-119.
O demo no corpo

***O demo no corpo*** (en ) é unha novela escrita por Raymond Radiguet publicada orixinalmente no ano 1923. Conta a historia dunha muller casada nova que ten unha aventura cun rapaz de dezaseis anos mentres o seu marido está lonxe loitando na fronte, o cal provoca un escándalo nun país que aínda acaba de pasar pola primeira guerra mundial. Aínda que Radiguet o negou, estabeleceuse posteriormente que parte da historia era autobiográfica. A crítica, que inicialmente desprezaban a intensa campaña publicitaria para o lanzamento do libro (algo que normalmente non estaba asociado a obras de mérito literario da época) foi finalmente conquistada pola calidade da escritura de Radiguet e o seu estilo sobrio e obxectivo.

Foi traducida ó galego por Samuel Solleiro e foi publicado pola editorial Irmás Cartoné no ano 2016.

## Notas
Nebulosa do Cangrexo do Sur

A **Nebulosa do Cangrexo do Sur** ou **Hen 2-104** é unha nebulosa na constelación Centaurus. A nebulosa está a varios milleiros de anos luz da Terra, e a súa estrela central é unha simbiótica Mira variable - par de ananas brancas. É chamada así pola súa semellanza coa Nebulosa do Cangrexo, no ceo norteño.

A nebulosa, planetaria de emisión, xa fora observada usando telescopios terrestres, pero as imaxes tomadas co telescopio espacial Hubble en 1999 proporcionaron moitos máis detalles, revelando que no centro da nebulosa hai un par de estrelas, unha xigante vermella e un anana branca.

O 18 de abril de 2019 unha imaxe da nebulosa foi a elixida para conmmemorar o 29 aniversario do Hubble.

## Notas 
## Ligazóns externas 
Datos sobre a nebulosa na Universidade de Estrasburgo.

Datos varios en Anne's Astronomy News.

Imaxe do Hubble de 1999, comentada, no sitio do Hubble.
Monólito

[miniatura|250px|O gran [menhir de Dol-de-Bretagne, Francia.]]

Un **monólito** é un bloque de rocha de gran tamaño, composto dun só elemento.

## Etimoloxía 
O termo monólito é un cultismo calcado do adxectivo latino *monolithus*, 'constituído por unha soa pedra', á súa vez calcado do grego antigo μονόλιϑος *monólithos*, formado polo elemento μόνο-, de μόνος *mónos*, 'un só', e λίθος *líthos*, 'pedra'. Literalmente 'unha soa pedra'. O termo entrou nas linguas modernas en 1829, a partir do francés *monolithe*.

## Tipos 
Utilízase este termo para referirse tanto aos monólitos de orixe natural —un accidente o trazo xeomorfolóxico, similar a unha montaña— como aos realizados polo ser humano, que ou ben os tallou como monumentos, ou ben extraeu boques pétreos das canteiras desde a antigüidade para construílos.

Os monólitos naturais están formados por unha única rocha individual, que a erosión normalmente deixou exposta e que, na súa maioría, é unha rocha metamórfica dura e sólida.

## Na cultura popular 
A referencia cultural máis coñecida é o estraño monólito negro de orixe extraterrestre do filme *2001: Unha odisea do espazo* de Stanley Kubrick, que formaba parte dunha rede informática establecida por unha civilización extraterrestre para realizaren o seguimento dun experimento evolutivo que finalmente culminou na humanidade na Terra.

Por outra parte, na película *Stalker*, de Andrei Tarkovsky, hai unha importante referencia a un monólito do recinto da planta nuclear de Chernóbil, capaz de realizar os maiores desexos do home.

## Galería 

Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru, Territorio Norte, Australia.
Monolithos 1.jpg|Fortaleza de monólitos en Rodas, Grecia.
Brand hires trimmed.jpg|Imaxe desde o espazo da montaña Brandberg, Namibia.
Gávea.jpg|Pedra da Gávea, monólito próximo ao mar, preto de Rio de Janeiro, Brasil.
Beacon rock.jpg|Beacon Rock, Estado de Washington.

Rock of Gibraltar northwest.jpg|"A Rocha" de Xibraltar
El Capitan in 2010.jpg|*El Capitán*, no Parque Nacional de Yosemite.
stawamus sharp.jpg|*Stawamus Chief* en Squamish, Columbia Británica.
Elpenolantioquia.JPG|*El Peñón*, monólito en Colombia, no Departamento de Antioquia.
Peñon de Ifach-2009.jpg|O penyal d'Ifac, Calp, Alacant.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Menhir
* Megálito

### Ligazóns externas 
* 14 Largest Monoliths in the World .