Ricardo Courtier

**Ricardo Courtier Burguero**, nado na Coruña o 10 de marzo de 1865 e finado en Ourense o 10 de decembro de 1922, foi un músico e compositor galego. Nado nunha familia de músicos, é considerado o membro máis salientable da terceira xeración de músicos da saga Courtier.

Logo de finalizar a súa formación instalouse na Pobra de Trives, onde foi director da banda de música. Foi precisamente nesta vila ourensá onde desenvolveu un intenso labor fundando diversas agrupacións e compoñendo obras que serían interpretadas por estas. Posteriormente trasladouse coa súa familia á cidade de Ourense, onde residiu ata o seu falecemento, e onde foi director da Banda de Música Municipal.

A súa obra salienta pola influencia da música tradicional galega, con harmonías sinxelas e formas típicas da música popular. Ademais do seu labor como compositor, Ricardo Courtier realizou  arranxos para as distintas agrupacións que liderou.

## Traxectoria 
### Orixes e formación 
Foi fillo de José Courtier, afamado violinista concertino da Catedral de Santiago de Compostela e profesor na Escola de Música da capital galega. Tivo por discípulo a Pablo Sarasate, cuxo pai era director da "Banda do Rexemento Aragón" de gornición en Galicia. Foi continuador dunha longa saga familiar de músicos asentados en Galicia dende 1818, cando o seu bisavó, Juan Courtier, violinista do 5º rexemento de artillaría e mestre de capela das catedrais de Segovia e Sevilla, trasladouse a Santiago de Compostela para prestar servizo na catedral. O seu avó, chamado igualmente Juan Courtier, músico da catedral de Santiago, creara a escola de música da *Real Sociedade de Amigos do País* en 1877. Dende a cidade condal marcharía despois a Cádiz, onde complementou a súa formación musical. Ao pouco de chegar á capital da Terra de Trives, en xuño de 1889, Courtier tivo unha filla extra-matrimonial, Ángeles Marina, con Filomena Santamaría Domínguez, viúva. Acabaron casando en 1889 e tiveron catro fillas máis: Rosario (1890), Matilde (1892), María de los Ángeles (1894) e Milagros (1896).
[miniatura|250px|O [Teatro Eslava de Madrid acolleu a estrea da zarzuela de Ricardo Courtier *Flor de cardo* o 25 de maio de 1904.]]
Na época, Trives era punto de reunión da nobreza galega e un dos concellos máis importantes da provincia de Ourense. Segundo os irmáns Beatriz e Alberto Cancela Montes, existe referencia expresa da creación da Banda de Música de Trives desde 1889, ano no que Ricardo Courtier lle solicita por carta ao empresario coruñés Canuto Berea un catálogo para a renovación de instrumentos. Esta información contradí o sinalado por Enrique Alvarellos na súa obra *Bandas de música de Galicia* (1986), quen afirma que a banda trivesa estaba en activo entre 1890 e 1898, con 16 músicos e cos instrumentos da desaparecida Banda de Música de Manzaneda. Os irmáns Cancela Montes sosteñen que en 1890 a agrupación contaba xa con 26 músicos. 

A agrupación continuou a súa actividade como mínimo ata 1905, ano no que Ricardo Courtier volveu escribir ao empresario coruñés para un novo pedido de instrumentos. Ao tempo que se ocupaba da banda de música, creou o *Orfeón Courtier* en 1893, tamén en Trives. Estaba formado por 40 voces da localidade, algunhas delas de escolares,

En Trives foi compositor e membro fundador do grupo Os Trintas de Trives, unha agrupación integrada por gaita, requinto, caixa e bombo. Amais de chegaren a percorrer boa parte do estado, actuaron na coroación do rei Afonso XIII en 1902. Porén, Courtier non actuaba en directo e dedicábase máis ben a harmonizar os sons da agrupación, á composición e aos arranxos.

### Estadía en Ourense 
En 1907 trasladouse coa familia a Ourense, xa que obtivo por oposición a dirección da banda de música da cidade.

### Morte 
Ricardo Courtier faleceu na Rúa Moratín de Ourense o 10 de decembro de 1922, aos 59 anos, debido a unha bronquite crónica. Xa viúvo, estaba ao cargo de catro das súas fillas: Matilde, Rosario, Marina e Milagros. Catro anos despois do seu pasamento recibiu unha homenaxe o día da conmemoración do seu aniversario. Nela reuníronse as tres bandas de música que daquela existían na cidade das Burgas, xunto co Orfeón Unión Orensana, para honrar o labor que realizara na cidade. Ademais, a asociación cultural que leva o seu nome xestionou a Banda de Música de Ourense dende principios do século XX ata 2015.

O 23 de maio de 2013, a editorial ourensá Ouvirmos publicou na súa colección "A Tiracolo" un disco con gravacións da Banda Batallón Mérida de Ourense. Realizadas en 1929, foron as primeiras gravacións dunha banda de música en Galicia. Estas gravacións incluían catro composicións de Ricardo Courtier: as muiñeiras *Angelines*, *Ay Rosiña…!* e *Flor de Cardo* e o pasodobre de concerto *Os Noitébregos*.

Tamén en 2013 a editorial Alvarellos publicou o libro dos irmáns Beatriz e Alberto Cancela Montes *La saga Courtier en Galicia*, que repasa a historia da familia Courtier.

## Obra 
A obra de Courtier amosa gran versatilidade, xa que creou composicións orixinais sobre o sustento da música popular. A harmonía da súa música é, en xeral, sinxela, moi próxima á música popular. Porén, en obras como *Flor de cardo*, *Morriña* e especialmente *Hechizo* amosa a súa creatividade e destreza. A súa obra manifesta os seus amplos coñecementos da música académica. Con todo, estes coexisten con elementos como as longas pedais, floreos, repeticións en eco ou melodías que tentan imitar instrumentos como a gaita ou o tamboril, máis característicos da música popular. Estes trazos confírenlle á súa música unha sonoridade propia característica.
 [miniatura|"Morriña, melodía gallega". Letra de [Xan Pla Zubiri. Música de Ricardo Courtier.]]
* *Flor de cardo*, zarzuela.
* *Rosicler*, valse.
* *Hechizo*, valse.
* *El club*, pasodobre.
* *Os noitébregos*, pasodobre.
* *De pándiga*, pasodobre.
* *Evita*, pasodobre.
* *El garrotín de Viluma*, pasodobre.
* *Rosariño*, muiñeira.
* *Villoria*, muiñeira.
* *Conchiña*, muiñeira.
* *Angelines*, muiñeira.
* *Mimi Monchiña*, muiñeira.
* *Ay Rosiña…!*, muiñeira.
* *Saludo a Vigo*, pasarrúa.
* *Morriña*.
* *Os Trintas*.
* *Blanca o Negra*.
* *A Desperniquebradera*.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
* 
*