Alfonsina Storni

**Alfonsina Storni**, nada en Capriasca (Suíza) o 29 de maio de 1892 e finada en Mar del Plata o 25 de outubro de 1938, foi unha poeta e escritora arxentina do modernismo.

Os seus pais, propietarios dunha cervexaría en San Juan, regresaron a Suíza en 1891. En 1896 volveron á Arxentina xunto con Alfonsina, quen nacera durante a estancia da parella no país alpino. En San Juan asistiu á escola infantil e viviu a primeira parte da súa infancia. A comezos do século&nbsp;XX a familia mudouse a Rosario (provincia de Santa Fe), onde a súa nai fundou unha escola domiciliaria e o seu pai instalou un café preto da estación de ferrocarril Rosario Central. Alfonsina traballou como camareira no negocio familiar, pero dado que este traballo non lle gustaba independizouse e conseguiu emprego como actriz. Máis tarde percorreu varias provincias nunha xira teatral.

Storni exerceu como mestra en diferentes centros educativos, e durante este período escribiu as súas poesías e algunhas obras de teatro. A súa prosa é feminista. Unha corrente divide a súa obra en dúas partes: unha de corte romántico, que trata o tema desde o punto de vista erótico e sensual e amosa resentimento cara á figura do home, e unha segunda etapa na que deixa de lado o erotismo e aborda o tema desde un punto de vista máis abstracto e reflexivo. A crítica literaria, pola súa parte, clasifica en tardorrománticos os textos editados entre 1916 e 1925, e a partir de *Ocre* encontra trazos de vangardismo e recursos como o antisoneto (soneto en verso branco). As súas composicións reflicten, ademais, a doenza que padeceu durante gran parte da súa vida e amosan a espera do punto final da súa vida, expresándoo mediante a dor, o medo e outros sentimentos.

Foi diagnosticada con cancro de mama, do cal foi operada. A petición dun medio xornalístico realizouse un estudo de quiroloxía, cuxo diagnóstico non foi acertado. Isto deprimiuna, provocándolle un cambio radical no seu carácter e levándoa a descartar os tratamentos médicos para combatela.

Suicidouse en Mar del Plata lanzándose da escollera do Club Argentino de Mujeres. Alfonsina consideraba que o suicidio era unha elección concedida polo libre albedrío, e así o expresara nun poema dedicado ao seu amigo e amante, o tamén poeta suicida Horacio Quiroga. Hai versións románticas que din que se internou lentamente na mar; algunhas desas versións serviron para compoñer a canción «Alfonsina y el mar» baseada no seu suicidio, por Ariel Ramírez e Félix Luna e que foi interpretada por grandes autoras da canción latinoamericana como Mercedes Sosa ou Chabuca Granda. O seu corpo foi velado inicialmente nesa cidade balnearia e finalmente en Bos Aires. Os seus restos están soterrados no cemiterio da Chacarita.

En 2020 Manuel Antón Mosteiro García dedicoulle *Alma de mar: XXI poemas para Alfonsina Storni,* Ed. de autor, ISBN 9798690978709.

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Alfonsina Storni con 24 anos, cando publicou *La inquietud del rosal*. 
Os seus pais foron Alfonso Storni e Paulina Martignoni. Desde Lugano emigraron á provincia de San Juan en 1880 xunto cos irmáns máis vellos, María e Romero. Fundaron unha pequena empresa familiar, e anos despois, as botellas de cervexa etiquetadas «Cerveza Los Alpes, de Storni y Cía», comezaron a circular por toda a rexión.

En 1891 os pais viaxaron a Suíza, quedando en San Xoán os irmáns máis vellos. O 22 de maio de 1892 naceu Alfonsina na aldea Sala Capriasca, 8&nbsp;km ao norte da cidade de Lugano, sendo a terceira filla do matrimonio Storni-Martignoni. O seu pai, un home «melancólico e raro», foi quen elixiu o nome. Anos máis tarde Alfonsina explicoulle ao seu amigo Fermín Estrella Gutiérrez (1900-1990): «Chamáronme Alfonsina, que quere dicir *disposta a tod*o». Hai outras versións que indican que naceu o 22 de maio pero a rexistraron o 29, e outras que afirman que naceu nun barco no mar. Foi bautizada na parroquia de Tesserete, a aldea contigua a Capriasca. Á marxe da acta de bautismo o sacerdote Osvaldo Crivelli anotou: «Grande poetesa morta al mar della Plata».

Alfonsina aprendeu a falar en italiano, e en 1896 regresou a San Juan, de onde son os seus primeiros recordos.

A súa nai levouna á escola infantil. Nesa etapa era unha nena curiosa e que facía moitas preguntas, imaxinaba moito e mentía. A súa nai tiña dificultades para ensinarlle a dicir a verdade. Inventaba incendios, roubos e crimes, metía a súa familia en problemas, e nunha ocasión invitou aos seus docentes a pasar as vacacións nunha propiedade imaxinaria na periferia da cidade.

O recordo do seu pai reflícteo no poema "A mi padre", baseado na actitude melancólica do home. Noutra composición di:

Se ben a imaxe do pai ten matices melancólicos, a da nai reflicte tristeza oculta que amosa, á súa vez, a marca da resignación feminina. Dela escribiu:

Suponse que esta descrición da nai corresponde á época que precedeu a mudanza a Rosario e aos anos posteriores que foron difíciles. En 1900 naceu Hildo Alberto, o último irmán, a quen tivo que protexer.

### Viaxe a Rosario 
En 1901 a familia trasladouse novamente, esta vez ao barrio de Echesortu, na cidade de Rosario, por motivos descoñecidos. Levaron consigo algúns aforros, cos que Paulina abriu unha pequena escola domiciliaria, e pasou a ser a cabeza dunha familia numerosa e pobre. Os alumnos abonaban 1,50 pesos, e chegaron a ser cincuenta, mais a ganancia de setenta e cinco pesos mensuais non permitía unha vida cómoda.

Instalaron o Almacén Café Suízo na rúa Mendoza 3699, esquina Constitución, preto da Estación Rosario Norte; mais o proxecto non prosperou. Alfonsina deixou de asistir á escola e comezou a traballar lavando pratos e atendendo as mesas con dez anos. As demais mulleres comezaron a traballar de costureiras. O fracaso puido estar provocado polo alcoholismo do pai, quen sentaba nunha mesa a beber até que a súa esposa, xunto cun dos seus fillos, o arrastraban até a súa cama. Tras pechar o negocio mudáronse de casa. A súa irmá María casou, mais quedou viúva axiña. Nesa época Alfonsina comezou a escribir poesías. Tiña un mal recordo daquel momento:

As tarefas domésticas non a deixaban tomar un descanso, xa que tiña que axudar coa costura á súa nai até a madrugada e coas tarefas escolares ao seu irmán máis novo. Alfonsina comezou a publicar os seus poemas na revista *Monos y Monadas*. No número 82, do 8 de xaneiro de 1912, aparece o poema “Anhelos”, inspirado nun ombú que durante moitos anos creceu na Quinta San Pedro:

### A independencia 
Buscou traballo pola súa conta nunha fábrica de gorras. Na Semana Santa de 1907 o director teatral Manuel Cordero chegou a Rosario de xira coa súa compañía para representar as escenas da Paixón. Paulina contactou coa compañía e asignóuselle o papel de María Madalena. Alfonsina asistiu aos ensaios e aprendeu todos os papeis, e como dous días antes da estrea enfermou a actriz que facía de Xoán o Evanxelista, asumiu ela o papel, con eloxio da prensa ao día seguinte .

Tempo despois visitou Rosario a compañía de José Tallavi para entrevistarse con Alfonsina, quen demostrou que podía recitar e memorizar longos versos, e ofrecéronlle traballo. Alfonsina deixou a casa de Rosario, e percorreu Santa Fe, Córdoba, Mendoza, Santiago del Estero e Tucumán representando *Espectros* de Henrik Ibsen, *La loca de la casa* de Benito Pérez Galdós e *Los muertos* de Florencio Sánchez. Nesta época intercambiou correspondencia con Julio Cejador, un filólogo español. Segundo declarou á revista *El Hogar*, ao seu regreso escribiu a súa primeira obra de teatro, *Un corazón valiente*, mais non se conserva o texto.

A súa nai casou co libreiro Juan Perelli, e mudárase a Bustinza, onde establecera de novo a súa escola domiciliaria. Desprazouse até alí, e deu clases de recitado e de bos modos.

En 1909 deixou o fogar materno para terminar os estudos na Escola Normal Mixta de Mestres Rurais de Coronda. Segundo a directora do centro, a señora Gervasoni, cando abriu a escola precisábanse alumnos, e Alfonsina foi aceptada polo seu entusiasmo, pois non tiña certificado de estudos primarios nin aprobara o exame de ingreso. Foi nomeada celadora a cambio dun soldo de corenta pesos, e hospedábase na pensión da irmá da directora.

### Poeta en Bos Aires 
[dereita|miniatura|Storni co escritor [Fermín Estrella Gutiérrez en 1922.]]
En 1911 mudouse a Bos Aires. O 21 de abril de 1912 naceu o seu fillo Alejandro, sen pai coñecido. Deu a luz no hospital San Roque (actual Hospital Ramos Mejía). Tempo despois foron vivir a unha casa compartida cun matrimonio.

En 1913 conseguiu traballo de caixeira nunha farmacia, e posteriormente na tenda "A la Ciudad de México". Realizou algunhas colaboracións na revista *Caras y Caretas*. Nesta revista relacionouse con José Enrique Rodó, Amado Nervo, José Ingenieros e Manuel Baldomero Ugarte. Conseguiu traballo na empresa Freixas Hermanos, adicada á importación de aceite. Malia ter un salario baixo por ser muller, a súa situación económica mellorou e puido realizar viaxes frecuentes a Montevideo, onde coñeceu a poeta uruguaia Juana de Ibarbourou e ao escritor Horacio Quiroga.

En 1916 comezou a publicar poemas e prosa de forma esporádica na revista literaria *La Nota*, fundada e dirixida por Emín Arslán.. Nesta publicación estivo a cargo dunha sección permanente entre o 28 de marzo e o 21 de novembro de 1919. En *La Nota* publicou os poemas "Convalecer" e "Golondrinas".

Tamén en 1916 publicou *La inquietud del rosal*, poemario no que expresaba os seus desexos como muller e describía a súa condición de nai soltera sen ningún tipo de complexo. Escribiuno no traballo mentres ditaba ordes e correspondencias á mecanógrafa. Nun encontro co poeta Félix Visillac leulle os versos, e este propúxolle acompañala á imprenta de Miguel Calvello, quen aceptou imprimir 500 exemplares por cincocentos pesos, se ben Alfonsina non foi quen de xuntar os cartos. O libro non tivo boa acollida. Na revista *Nosotros*, de Roberto Giusti e Alfredo Bianchi, dixeron do texto en marzo de 1916: «libro dunha poeta nova e que aínda non conseguira a totalidade das súas cualidades que no futuro ha de nos dar máis dunha valiossa produción literaria». Mais o poemario permitiulle ser a primeira muller en ingresar nun cenáculo de escritores. Coa axuda do poeta Juan Julián Lastra e as colaboracións en *Caras y Caretas* comezou a relacionarse cos editores de *Nosotros*. A primeira reunión foi un xantar en homenaxe a Manuel Gálvez, quen festexaba o éxito da súa obra *El mal metafísico*, e nel Alfonsina recitou algúns dos seus versos e outros de Arturo Capdevilla.
Storni colaboraba de balde co periódico socialista *La Acción* e coa revista latinoamericanista *Proteo*. Buscou un traballo máis rendible e logrou ser directora no colexio Marcos Paz, pertencente á Asociación Protectora de Hijos de Policías y Bomberos. O centro tiña unha biblioteca con máis de dous mil libros, que lle permitiu completar as súas lecturas. Foi vivir coa súa irmá, con quen deixaba o seu fillo cando ía aos encontros literarios.

En 1918 publicou *El dulce daño*. Nese mesmo ano recibiu canda a Alicia Moreau de Justo e Enrique del Valle Iberlucea unha medalla como membro do Comité Argentino Pro Hogar de los Huérfanos Belgas, por asistiren a un acto na defensa de Bélxica con motivo da ocupación alemá durante a Primeira guerra mundial. Nunha visita ao local das Lavanderas Unidas, unha agrupación de carácter socialista frecuentada por persoas negras, mestizas e mulatas, comezou a dubidar da época en que vivía, e sentiuse trasladada á época colonial.

En 1926 escribió *Poemas de amor*. En 1927 estreou a obra de teatro *El amo del mundo*, que non tivo boa acollida da crítica. Despois pasou a escribir relatos en primeira persoa.

Viaxou a Europa, e en Madrid visitou a Residencia de Señoritas que dirixía María de Maetzu. Viaxou por Castela, Andalucía, París e a súa vila natal. En 1931 foi co seu fillo a Pompeia e Xenebra.

En 1932, publicou *Dos farsas pirotécnicas*: *Cimbelina en 1900 y pico* e *Polixena y la cocinerita*. En 1934 publicou *Mundo de siete pozos*, unha recompilación de poemas adicados ao seu fillo. En 1937 escribiu o seu último libro, *Mascarilla y trébol*.

O 20 de maio de 1935 foi operada do cancro de mama. Pensábase que era un tumor benigno, pero tiña ramificacións. A mastectomía deixoulle cicatrices físicas e emocionais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*Andreola, Carlos A.(1976). *Alfonsina Storni, vida, talento, soledad: primera biografía integral y documentada que reune antecedentes estrictamente desconocidos y revela aspectos apostamente vedados hasta hoy : guía cronológica, práctica y fundamental destinada a las escuelas, colegios y universidades*. Buenos Aires: Ed. Plus Ultra.
*Atorresi, Ana (1997). *Un amor a la deriva - Horacio Quiroga y Alfonsina Storni*. Montevideo: Solaris.(Colección «Personajes de la historia») ISBN 987-9172-11-6
*Bula Píriz, Roberto (1997). *Alfonsina en mi recuerdo: con una noticia bio-bibliográfica y poesía comentada de Alfonsina Storni*. Montevideo: El Galeón.(Colección Literaria; 6). ISBN 9974-553-14-8
*
*
*
*
* Mizraje, María Gabriela (1999): *Argentinas de Rosas a Perón*. Buenos Aires: Biblos.
* Nalé Roxlo, Conrado / Mármol, Mabel (1966): *Genio y figura de Alfonsina Storni*. Buenos Aires: Editorial Universitaria. (Biblioteca de América: Colección genio y figura).
* Verlichak, Carmen (1996): *Las diosas de la Belle Époque y de los años locos*. Buenos Aires: Atlántida (Colección Ensayo Argentino). ISBN 950-08-1599-0