open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pedreiras, Abadín, Abadín

**Pedreiras** é un lugar da parroquia de Abadín no concello de Abadín na provincia de Lugo. Segundo datos do IGE tiña 63 habitantes en 2023 (29 homes e 33 mulleres). Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2015 cando tiña 68 habitantes (28 homes e 40 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abadín 
### Parroquias de Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Cabo de Vila, Abeledo, Abadín

**Cabo de Vila** é un lugar da parroquia de Abeledo no concello lugués de Abadín. Segundo o IGE en 2023 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres), os mesmos habitantes que en 2015 e tres menos que en 2003.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abeledo 
### Parroquias da Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
O Campo, Abeledo, Abadín

**O Campo** é un lugar da parroquia de Abeledo no concello de Abadín na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2023 tiña 3 habitantes (2 homes e 1 muller) o que significa unha diminución respecto a 2015 cando tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abeledo 
### Parroquias da Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
O Carballo, Abeledo, Abadín

**O Carballo** é un lugar da parroquia de Abeledo, no concello lucense de Abadín. Segundo o IGE en 2023 tiña 13 habitantes (6 homes e 7 mulleres), o que significa unha diminución con respecto a 2015 cando tiña 24 habitantes (11 homes e 13 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abeledo 
### Parroquias da Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Gontán, Abadín, Abadín

**Gontán** é un lugar da parroquia de Abadín no concello de Abadín na provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2023 tiña 14 habitantes (8 homes e 6 mulleres), os mesmos que en 2021.

É coñecido por albergar o Recinto Ferial de Abadín e acoller cada ano a Feira de Santos. 

## Lugares e parroquias 
miniatura|esquerda|Entrando en Gontán.
### Lugares de Abadín 
### Parroquias de Abadín 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Gontán, Abadín. Vista xeral.jpg|Vista xeral de Gontán (2015)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
San Xoán do Monte, Vigo

**San Xoán do Monte****,** ou **San Xoán Bautista de Vigo**, é unha parroquia eclesiástica, logo dunha reestruturación parroquial, canda Santo Ignacio de Loiola, Nosa Señora das Neves, Santa Clara (en Cabral), Santo Cristo da Vitoria (Coia), Santo Antonio de Padua (A Florida) e San Bieito (Valadares).

No seu termo tamén se sitúa a capela das relixiosas de María Reparadora, situada na rúa da Fonte .

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vigo
Qat

O **qat** (***Catha edulis***) é unha planta da familia *Celastraceae*, unha fanerógama, orixinaria de zonas tropicais da África oriental. É unha planta estimulante orixinaria do corno de África, que se naturalizou na África oriental e na Península Arábica. É particularmente común en Somalia e no Iemen, que se consome esmagada e coa que se comercia (moitas veces ilegalmente) até Arabia Saudita.

## Descrición 
É un arbusto ou arboriña pequena, que medra uns 5-8 m de alto, coas follas perennes de 5–10&nbsp;cm × 1–4&nbsp;cm. As flores xorden en curtos acios axilares de 4 a 8&nbsp;cm de longo, miúdas e con cinco pétalos brancos. O froito é unha cápsula trivalvada oblonga que contén de 1 a 3 sementes.

## Principios activos 
[thumb|240px|Molécula de [catinona.]]
[thumb|240px|Un home somalí a preparar qat en [Mogadixo.]]

O qat é un estimulante vexetal que se mastiga, usado tradicionalmente no Iemen, Etiopía, Somalia e outros países árabes veciños do Corno de África. Trátase da planta coas propiedades psicoestimulantes máis potentes que se coñece até o momento. Os seus principios activos son os alcaloides psicotrópicos *catina* e *catinona*. Ambas as dúas son moléculas psicoestimulantes, derivadas da fenetilamina, e emparentadas química e funcionalmente coas anfetaminas. En particular, a catinona é a máis activa das dúas, e é coñecida, ademais, porque serve de substrato para a obtención dunha poderosa droga, a *metcatinona*. Esa síntese química realízase de xeito relativamente sinxelo e a baixo custo, en laboratorios clandestinos distribuídos ao longo dos EUA, e o seu mercado é crecente por mor da semellanza da *metcatinona* coa metanfetamina. Porén, a fonte e precursores para producir este derivado sintético non saen da planta, senón dos mesmos compostos que se usan para producir metanfetamina, como a efedrina e outros derivados similares.

Os efectos desta droga son semellantes aos das outras aminas simpaticomiméticas, producindo estimulación do sistema nervioso central e sensación de estimulación e euforia a nivel psíquico. Malia o dito por algúns medios, os seus efectos pouco teñen que ver cos da cocaína e o seu uso moderado non ten problemas, sendo esa a razón pola que os seus países de orixe optaron por non prohibila, mais o seu abuso, sobre todo por grupos de parados e de mozos, si pode carrexar problemas para o consumidor.
O seu prezo é baixo en países onde é legal, pero a prohibición, por exemplo a de 2014 no Reino Unido, multiplicou o seu prezo por 10. Un feixe da mesma, que se usa de xeito semellantes á planta da coca, mastigándose, pasou de 3 a 30&nbsp;libras esterlinas. Noutros lugares pode alcanzar un prezo duns 300&nbsp;euros o kg, como nos países occidentais, e até 600&nbsp;dólares/kg nos Estados Unidos.

## Notas 
## Véxase tamén
Agostiño de Canterbury

**Santo Agostiño de Canterbury**, coñecido como *o apóstolo de Inglaterra*, con data e lugar de nacemento descoñecidos e finado en Canterbury no ano 605, foi o primeiro arcebispo de Canterbury.

## Traxectoria 
Enviado xunto a Lourenzo de Canterbury polo papa Gregorio Magno no ano 597 dende o mosteiro de Santo André en Roma. Contou co apoio do rei de Kent, Aethelberht, grazas á súa muller, de orixe merovinxia.

A celebración da súa festa é o 28 de maio.

## Véxase tamén
Juhani Aho

**Johannes Brofeldt**, coñecido como **Juhani Aho**, nado en Lapinlahti o 11 de setembro de 1861 e finado en Helsinqui o 8 de agosto de 1921, foi un escritor finlandés.

## Traxectoria 
Escribiu numerosos relatos e novelas. Comezou a escribir en sueco no seus anos de instituto, pero por influencia de Runeberg traduciunos ao finlandés, lingua que adoptará como propia. Durante os seus anos na Universidade estivo moi vencellado ao círculo literario formado arredor da nai de Arvid Järnefelt, que deu orixe ao grupo coñecido como Nuori Suomi (*Nova Finlandia*).

## Obras 
* *Rautatie* (*O ferrocaril*) foi a primeira novela de Aho, editada en 1884, contando nun estilo realista e humorístico a primeira viaxe en tren dunha parella de vellos campesiños.
* *Papin tytär* (*A filla do crego*), 1885, historia da iniciación á vida dunha rapaza nova.
* *Helsinkiin* (*Cara a Helsinqui*), 1889, relato nun ton máis realista e comprometido centrado na vida dos estudantes.
* *Yksin* (*So*), 1890, que describe o namoramento dun home maduro cunha rapaza nova, a separación e a fuxida ao París que era a capital cultural europea de finais do século XIX.
* *Papin rouva* (*A dona do crego*), 1893, continuación de *Papin tytär*
* *Panu*, 1897, novela histórica
* *Kevät ja takatalvi* (*Primavera e inverno serodio*) 1906, a máis erótica das súas obras
* *Juha* 1911
29 de abril

O **29 de abril** é o 119º día do ano do calendario gregoriano (120º nos anos bisestos). Quedan 246 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1661 - A Dinastía Ming, chinesa, ocupa Taiwán
* 1945 - Rendición incondicional das tropas alemáns na Italia, durante a segunda guerra mundial

## Nacementos 
miniatura|100px|Konstantinos Kavafis.
* 1854 - Henri Poincaré, matemático e filósofo da ciencia francés.
* 1862 - Constante Amor Neveiro, sacerdote e xornalista galego.
* 1863 - Konstantinos Kavafis, poeta grego.
* 1863 - William Randolph Hearst, xornalista e magnate da prensa estadounidense.
* 1893 - Harold Clayton Urey, químico estadounidense.
* 1895 - Vladimir Propp, folclorista e etnólogo ruso.
* 1899 - Duke Ellington, pianista e compositor de jazz estadounidense.
* 1899 - Aldo Nadi, tirador de esgrima italiano (m. 1965).
* 1901 - Hirohito, emperador do Xapón.
* 1907 - Fred Zinnemann, director de cine austríaco.
* 1908 - Manuel García Gerpe, avogado e político galego (m. 1949).
* 1917 - Celeste Holm, actriz estadounidense (m. 2012).
* 1931 - Frank Auerbach, pintor alemán e británico (m. 2024)
* 1936 - Alejandra Pizarnik, poeta arxentina.
* 1936 - Zubin Mehta, director de orquestra indio.
* 1940 - Marcelino, futbolista galego.
* 1941 - António Gil Hernández, sociolingüista galego.
* 1953 - Miguel Anxo Mato Fondo, escritor e crítico literario galego.
* 1956 - Xurxo Lobato, fotógrafo galego.
* 1957 - Daniel Day-Lewis, actor de cine británico.
* 1957 - Pilar Pallarés, poeta galega.
* 1958 - Michelle Pfeiffer, actriz de cine estadounidense.
* 1970 - Uma Thurman, actriz de cine estadounidense.
* 1970 - Andre Agassi, tenista estadounidense.

## Mortes 
miniatura|100px|Ludwig Wittgenstein.
* 1380 - Catarina de Siena, doutora da Igrexa católica.
* 1854 - Vicente Manuel Cociña Vizoso, político e xornalista galego.
* 1923 - Renato Ulloa Varela, xornalista e poeta galego (n. 1850).
* 1933 - Konstantinos Kavafis, poeta grego.
* 1937 - José María Gallo Gallo, mestre e político galego.
* 1944 - Bernardino Machado, dúas veces presidente da República Portuguesa (n. 1851).
* 1951 - Ludwig Wittgenstein, filósofo austríaco.
* 1952 - Manuel Portela Valladares, xornalista e político galego.
* 1954 - Jaime Pacheco, fotógrafo galego (n. 1878).
* 1963 - Corona González Estévez, xornalista galega (n. 1889).
* 1964 - Wenceslao Fernández Flórez, escritor galego.
* 1964 - Elsa Fernández González, escritora galega (n. 1933).
* 1967 - Anthony Mann, actor e director de cine estadounidense.

* 2000 - Phạm Văn Đồng, político vietnamita.
* 2002 - Santiago Álvarez, político galego.

* 2008 - Aniceto Codesal, empresario e político galego.
* 2010 - Tuto Vázquez, actor galego.
* 2014 - Bob Hoskins, actor inglés.

## Festas e celebracións 
Día Internacional da Danza

## Outros 
* Santoral: Santa Catarina de Siena

Os 366 días do ano
Conrad Aiken

**Conrad Potter Aiken**, nado en Savannah (Xeorxia) o 5 de agosto de 1889 e finado no mesmo lugar o 17 de agosto de 1973, foi un escritor estadounidense.

## Traxectoria 
Marcado polo asasinato da súa nai polo seu pai, e o posterior suicidio deste, cando era novo. Criado por un familiar en Massachusetts. En Harvard fixo amizade con T.S. Eliot. Grandemente influenciado polo Simbolismo, en especial nos seus primeiros traballos. A partir de 1920 viviu entre os Estados Unidos e Gran Bretaña. En 1930 recibiu o Premio Pulitzer por *Selected Poems*.

## Obras 
* *Earth Triumphant*, 1914, poesía
* *The Charnel Rose*, 1918, poesía
* *Bring! Bring!*, 1924, relatos
* *Blue Voyage*, 1927, novela
* *Selected Poems*, 1930, poesía
* *And In the Hanging Gardens*, 1933, poesía
* *King Coffin*, 1934, novela
* *Among the Lost People*, 1934, relatos
* *Collected Poemes*, 1954
Aiken

**Aiken** é unha vila estadounidense, localizada no condado de Aiken, Carolina do Sur. Forma parte da área metropolitana de Augusta, en Xeorxia. No censo de 2000 tiña unha poboación de 25&nbsp;337. É a capital do condado de Aiken. O nome venlle de William Aiken, presidente da South Carolina Railroad and Canal Company, aínda que nunca visitou a cidade.

Industria téxtil, canteiras, serradoiros.

## Linguas 
Inglés 94,8 %, castelán 2,1 %, alemán 0,6 %, chinés 0,5 %, francés 0,4 %
Helene Hanff

**Helene Hanff**, nada en Filadelfia o 15 de abril de 1916 e finada en Nova York o 9 de abril de 1977, foi unha escritora en lingua inglesa.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia inmigrante e con poucos recursos. A afección do seu pai ó teatro, mesmo na Gran Depresión, encarreira a vocación de Helene: ser guionista de teatro. Con pouca fortuna económica, vai intentando cultivarse con libros o que nunca puidera conseguir con estudos e comeza a pedir libros clásicos a unha librería de vello en Londres. É así como empeza unha relación de intereses compartidos con Frank e o resto dos libreiros, a quen lles escribe no seu enderezo de 84 Charing Cross Road. É este enderezo o que lle dará título a unha edición da relación epistolar entre eles, que coñecería un grande éxito editorial e varias versións, para o teatro e para o cinema.
Gustave Aimard

**Gustave Aimard**, pseudónimo de **Olivier Gloux** nado en París o 13 de setembro de 1818 e finado o 20 de xuño de 1883, foi un novelista francés.

## Traxectoria 
Abandonado ao nacer polos seus pais, de espírito rebelde non acepta á parella que o adopta e aos nove anos escapa da casa e marcha a América do Sur. En 1835 enrólase na mariña real, deserta en 1839 durante unha estadía en Chile, participa nas loitas contra o ditador arxentino Rosas, trasládase posteriormente a Estados Unidos, onde convive cos cheyenes.

De volta a Europa en 1847 viaxa por España, Turquía e o Cáucaso. Despois da Revolución de 1848 a súa deserción da Mariña Real quédalle perdoada e pode regresar a Francia. En 1852 volve a América, pero en 1854 regresa definitivamente a Francia e comeza a escribir a partir de 1856. As súas experiencias servíronlle para escribir numerosas novelas de oeste que se fixeron moi populares en Francia e os Estados Unidos, aínda que tamén é autor de novelas marítimas e patrióticas.

En 1879, apareceu asinado por Gustave Aimard e Jules Berlioz d’Auriac, *Jim l’Indien*, seguida de once novelas máis, estas novelas xa apareceran antes co nome só de **Jules Berlioz d’Auriac**, Aimard limítase a asinar as obras sen participar na súa creación. A situación complícase ao se descubrir que as obras de Jules Berlioz d’Auriac son plaxios de obras de escritores norteamericanos poucos coñecidos, en concreto *Jim l’Indien* é unha tradución da obra de Edward Stewart Ellis, *Indian Jim. A Tale of the Minnesota Massacre*.

As súas obras están cheas de repeticións, con diálogos pouco elaborados e temáticas e personaxes repetitivas, malia iso foron un paso importante no desenvolvemento da novela de aventuras en Europa.

## Obras 
* ''Les Trappeurs de l'Arkansas*, 1858
* *Le chercheur de pistes*, 1858
* *La fièvre de l'or*, 1860
* *Le Guaranis*, 1864
* *La guerre sainte en Alsace*, 1871
* *Par mer et par terre*, 1879
* *Les bandits de l'Arizona'', 1882
William Harrison Ainsworth

miniatura|Caricatura de William Harrison Ainsworth.

**William Harrison Ainsworth**, nado en Manchester en 1805 e finado en Reigate en 1882, foi un escritor británico. Cultivou o xénero histórico, publicou máis de 40 novelas. Influíu na escrita de Charles Dickens.

## Traxectoria 
Xa na súa adolescencia comeza a escribir melodramas e obras de teatro gótico que se representan nun pequeno teatro local, e escribe relatos para varias revistas: London Magazine, Pocket Magazine, Edinburgh Magazine, New Monthly Magazine e European Magazine, atendendo os desexos de seu pai comeza a estudar dereito, carreira que axiña deixa para se inserir na vida literaria e social londiniense

En 1826 coa novela *Sir John Chiverton* fíxose tan popular que o mesmo Walter Scott mostra interese polo autor.

En 1834 o inmenso éxito de Rookwood, baseado nas aventuras de Dick Turpin, permitiulle unha ampla independencia económica.

## Obras 
### Novelas 
* Rookwood (1834)
* Sir John Chiverton (1834)
* Admirable Crichton (1837)
* (1839)
* The Tower of London (1840)
* Guy Fawkes: Or, the Gunpowder Treason (1841)
* (1841)
* The Miser's Daughter (1842)
* (1843) (tamén coñecida como Herne the Hunter)
* The Fall of Somerset (1844)
* Saint James's: or, The court of Queen Anne (1844)
* Auriol (1845) (tamén coñecido como The Elixir of Life)
* (1849)
* The Star-Chamber: An historical romance (1853)  
* The Flitch of Bacon: or, The custom of Dunmow (1854)
* The Spendthrift (1857)
* Ovingdean Grange: A Tale of the South Downs (1860)
* The Constable of the Tower (1861)
* Cardinal Pole: or, The days of Philip and Mary (1862)
* The Lord Mayor of London: Or, City Life in the Last Century (1862)
* Old Court (1866)
* Myddleton Pomfret (1867)
* The South-Sea Bubble (1868)
* Hilary St. Ives (1869)
* Talbot Harland: A Tale of the Days of Charles the Second (1870)
* Tower Hill (1871)
* Boscobel: Or the Royal Oak (1872)
* Manchester Rebels of the Fatal '45 (1873)
* Preston Fight (1875)
* The Leaguer of Lathom: A Tale of the Civil War in Lancashire (1876)
* Beau Nash: or, Bath in the eighteenth century (1879)
* Stanley Brereton (1881)
 
### Contos 
* The Spectre Bride (1821)		
* The Elixir of Life (1845)		
* The Lancashire Witches (excerpt) (1849)
10 de decembro

O **10 de decembro** é o 344º día do ano do calendario gregoriano e o 345º nos anos bisestos. Quedan 21 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 966 - O bispo Sisnando II de Iria doa o Castelo de Aranga ao Mosteiro de Sobrado[1].
* 1041 - Miguel V é coroado emperador en Bizancio.
* 1508 - Constitúese a Liga de Cambrai.
* 1617 - Turcos e berberiscos atacan con fogo de canón e fusil o porto de Vigo.
* 1844 - Horace Wells descobre as propiedades anestésicas do óxido nitroso.
* 1898 - A Paz de París finaliza a guerra entre EEUU e España.
* 1901 - Concédense por primeira vez os Premios Nobel.
* 1936 - Fusilados no Monte do Castro os republicanos de Lavadores e Vigo Urbano Rodríguez Moledo, Constante Moreda Vázquez, Manuel Núñez Álvarez, Antonio Sayar Carrera, Manuel Acuña Gómez, Fernando Costas Méndez, Luís Ferreira Vieitez, José González Andreu, Luís Martínez Román, Manuel Moreda Outeiral e José Moreda Vázquez.
* 1941 - Forzas do Xapón toman Filipinas e Guam durante a segunda guerra mundial
* 1948 - Na sede das Nacións Unidas en Nova York a ONU proclama a Declaración Universal dos Dereitos Humanos
* 1956 - Juan Ramón Jiménez recibe o Premio Nobel de Literatura
* 1954 - Ernest Hemingway obtén o Premio Nobel de Literatura.
* 1991 - Sinatura do Tratado de Maastricht que abre paso á Unión Europea

## Nacementos 
miniatura|125px|dereita|Emily Dickinson.
* 1804 - Eugène Sue, folletinista.
* 1815 - Ada Augusta Lovelace, programadora británica (m. 1852).
* 1830 - Emily Dickinson, poeta estadounidense (m. 1886).
* 1870 - Adolf Loos, arquitecto austríaco (m. 1933).
* 1871 - Xerardo Álvarez Limeses, escritor galego (m. 1940).
* 1891 - Nelly Sachs, escritora alemá (m. 1970).
* 1896 - Enrique Hertzog, expresidente boliviano.
* 1902 - Dulce María Loynaz, poeta cubana.
* 1908 - Olivier Messiaen, compositor e pedagogo francés (m. 1992).
* 1920 - Clarice Lispector,escritora e xornalista brasileira (m. 1977).
* 1923 - Jorge Semprún, escritor, político e cineasta español (m. 2011).
* 1938 - Liv Ullmann, actriz norueguesa.
* 1938 - *Buciños*, escultor galego.
* 1960 - Kenneth Branagh, actor e director norteirlandés.

## Mortes 
miniatura|125px|dereita|Luigi Pirandello.
* 1896 - Alfred Bernard Nobel, químico sueco, fundador da institución que leva o seu nome (n. 1833).
* 1936 - Luigi Pirandello, escritor italiano premio Nobel de Literatura en 1934 (n. 1867).
* 1936 - Constante Moreda, gaiteiro e militante comunista galego (fusilado).
* 1936 - Urbano Rodríguez Moledo, escritor galego (fusilado).
* 1936 - Enrique Blein Budiño, político galego.
* 1936 - Benito Colín Veiga, político galego.
* 1991 - Emilio González López, historiador e político galego (n. 1903).
* 2001 - Xosé Piñeiro Ares, escritor e político galego (n. 1927).
* 2006 - Augusto Pinochet, ditador chileno.

## Festas e celebracións 
* Día Internacional dos Dereitos Humanos.
* Día Internacional da Montaña.
* Cerimonia de entrega do *Premio Nobel*, en Suecia.

## Outros 
Os 366 días do ano
Aix-en-Provence

**Aix-en Provence**, en occitano **Ais de Provença** ou **Ais de Prouvènço** en grafía mistralenca, é unha comuna do departamento de Bocas do Ródano, da rexión Provence-Alpes-Côte d'Azur, Francia. En 2010 tiña 141.438 habitantes.

## Historia 
Aix (**Aquae Sextiae**) foi fundada no 123 a.C. polo cónsul romano Sextius Calvinus sobre unha antiga localidade celta. No ano 102 a.C. nos seus arredores librouse a batalla de Aquae Sextae, cando os romanos dirixidos por Gaius Marius venceron aos Cimbros e Teutóns,. No ano 477 a cidade foi ocupada polos visigodos, durante o século VI foi capturada polos francos e longobardos e no 731 pasou a mans dos árabes.
Durante a Idade Media, Aix, foi a capital do condado da Provenza. No século XII acada o seu cénit como centro artístico e cultural.
No ano 1487 pasou co resto da Provenza á coroa francesa. Lois XII estableceu aquí o Parlamento da Provenza que existiu ata 1789.
Na cidade naceron Eleanor da Provenza, muller de Henrique III de Inglaterra e Paul Cezanne.

## Administración 
A súa alcaldesa (2014) é Maryse Joissains-Masini, da Unión por un Movemento Popular.

## Patrimonio 
* **Catedral de Saint-Saveur** (Saint Sauvari) construída entre os séculos V e XVII en numerosos estilos arquitectónicos, destaca a portada en estilo gótico; a plante ten tres naves en estilos diferentes: románico, gótico e barroco.
* **Igrexa de Saint-Jean-de-Malto**, século XIII
* **Casa do Concello**, século XVII
* A cidade é coñecida como a cidade das mil fontes, e entre elas destaca a **Fontaine des Quatre Dauphins** (1667)

## Notas 
## Véxase tamén
Ahvaz

**Ahvaz** (en , *"Āvāz"*; en , *"Al-Ahwas"*) é a capital da provincia de lingua tradicional árabe de Khuzestán, Irán, situada a carón do río Karun. En 2002 tiña 2&nbsp;504&nbsp;804 habitantes.

O rei sasánida Ardashir I reconstruíu a antiga cidade de **Taryana** dándolle o nome de **Hormozd-Ardashir**, a cidade prosperou e chegou a se converter na capital do Khuzestán. Cando a cidade pasou a poder dos árabes, Hormozd-Ardashir cambiou o nome a **Soq-ol-Ahvaz** (mercado dos Khuzis). Durante a dinastía abásida a cidade converteuse no centro do cultivo da cana de azucre. As invasións mongois do século XIII e XIV destruíron a cidade. A construción da canle de Suez deulle un novo pulo á actividade comercial da cidade. O descubrimento de petróleo preto da cidade en 1980 fixo que a cidade se convertera no centro dunha ampla rexión produtora de petróleo, ao tempo que a guerra irano-iraquí danou seriamente a estrutura da cidade.

## Galería de imaxes 

Iran - Khuzestan - Ahvaz - White Bridge & Karoon River.jpg
Ahvaz White Bridge1.jpg
AJUMSHOSPITAL.JPG
Darmangah.jpg
JOUNDOSHAPOUR.jpg

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Ajaccio

**Ajaccio** ou **Aiacciu** (en , forma oficial; en ) é a capital da rexión francesa de Córsega e do departamento Córsega do Sur, situada na costa sur da illa, no ano 1999 tiña 52 880 habitantes.

## Historia
Fundada polos xenoveses o 21 de abril de 1492, ocupada polos franceses entre 1553 e 1559, volveu a Xénova, despois da sinatura do Tratado de Cateau-Cambrésis, ata que finalmente pasou a Francia no ano 1768.
É o lugar de nacemento de Napoleón Bonaparte.

## Administración
O seu alcalde (2014) é Laurent Marcangeli, da Unión por un Movemento Popular.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Ajaccio
Axman

**Axman** (Árabe:**عجمان**) é  a capital do Emirato de Axman, nos Emiratos Árabes Unidos.

## Poboación 
A cidade ten unha poboación de 238.000 habitantes (2010 estimado), o que representa máis do 90% da poboación do emirato. A área urbana conéctase directamente coa cidade de Sharjah ao longo da costa cara ao suroeste, que á súa vez se atopa xunto a Dubai, formando unha área urbana continua.

## Comercial 
Axman é a base de oficinas, empresas, mercados comerciais da Regra, e preto de 50 tendas retallistas locais e internacionais. Os bancos inclúen: Ajman Bank, Arab Bank PLC, Banco Saderat de Irán, e o Banco Comercial de Dubai. Axman é tamén a base da industria de importación e exportación pesqueira e de mariscos nos Emiratos Árabes Unidos.

## Turismo 
Axman continúa o desenvolvemento que se estancou pola crise financeira de 2007-08, e unha superada segue un período de crecemento. As atraccións turísticas no emirato, inclúen hoteis, os destinos de compras e culturais están crecendo rapidamente. As atraccións turísticas inclúen o Museo Nacional de Axman situado no Forte Axman, o Forte Vermello e o museo no enclave no interior de Manama.

A cornixa de Axman é un destino de noite e fin de semana para familias e conta cun gran número de restaurantes de comida rápida, cafeterías e postos de venda. É a base da 'Inn Outside', un bar popular entre os expatriados, así como a unha serie de hoteis, incluíndo o Ramada, Ajman Palace, o Kempinski e o luxoso Ajman Saray.

## Notas
Akashi

**Akashi** (**明石市**, あかしし en xaponés, Akashi-shi) é unha cidade localizada no sur da prefectura de Hyōgo, no Xapón.

## Historia 
A cidade desenvolveuse arredor dun castelo construído no século XVII, aínda que se atoparon nos arredores restos fósiles moi antigos. O 17 de xaneiro de 1995 un terremoto destruíu 10&nbsp;000 casas da cidade, matou 26 persoas e feriu outras 1000.

## Xeografía 
O concello de Akashi limita cos concellos de Kakogawa, Harima, Inami e Kōbe. O meridiano 135 leste, que determina o horario oficial xaponés, pasa por esta cidade.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Akashi .
* Sitio web oficial da cidade de Akashi .
Mark Akenside

miniatura|dereita|Mark Akenside.

**Mark Akenside**, nado en Newcastle-upon-Tyne en 1721 e finado en 1770, foi un médico e poeta inglés.

## Traxectoria 
No ano 1739 marcha a Edimburgo para estudar teoloxía, pero despois dun trimestre comeza a estudar medicina, ao mesmo tempo que se aproxima a posicións deístas. Coñecido polo seu poema didáctico *Pleasures of the Imaginatination*, influído polos ensaios de Joseph Addison.
Aix-les-Bains

**Aix-les-Bains** ( **Ës** en francoprovenzal) é un concello do departamento de Savoia, na rexión Ródano-Alpes, Francia, situado na costa sueste do lago de Bourget.

## Historia 
A cidade foi unha vila termal fundada polos romanos no ano 23 a.C., despois do ano 383 recibiu o nome de **Aquae Gratianae** para lembrar ao emperador Graciano, asasinado preto da vila. Aínda sobreviven numerosas edificacións da época romana, como as termas antigas e o arco romano de Campanus.

En 1816 estivo na vila (que por entón recibía o nome de **Aix-en-Savoie**) o escritor Alphonse de Lamartine, que escribiu aquí o seu célebre poema **Le lac**.

A economía da cidade depende case enteiramente do turismo.

## Administración 
O seu alcalde (2014) é Dominique Dord, da Unión por un Movemento Popular.

## Notas
Akhisar

**Akhisar** é unha cidade de 90.000 habitantes, localizada na provincia de Manisa, Turquía, coñecida nos templos bíblicos como **Thyatira**, unha das sete igrexas da Apocalipse.

As investigacións arqueolóxicas proban a existencia dun asentamento cando menos dende o 3.000 a.C. situado nunha importante encrucillada comercial, foi unha das primeiras cidades lidias en usar moeda. Arredor do 500 a.C. os persas conquistan a cidade. Alexandre Magno tamén se fai co seu control, e no 80 a.C. serán os romanos os que a gobernen. No ano 214, Akhisar, convértese na capital dun conventus romano. En 1307 os turcos controlan a cidade.

Actualmente, é o centro dunha rexión produtora de tabaco e aceite
## Véxase tamén
Gregor Aichinger

**Gregor Aichinger**, nado en Ratisbona en 1564 e finado en Augsburgo o 21 de xaneiro de 1628, foi un compositor e organista alemán de música sacra.

## Traxectoria 
Foi organista de Jakob Fugger en Augsburgo, en 1584 fai unha primeira visita a Italia, onde queda moi influído pola escola veneciana, e en especial por Giovanni Gabrieli, en 1599 durante unha segunda visita a Italia toma os hábitos, de volta a Alemaña faise cargo dunha parroquia en Regensburg.

## Composicións 
* *Sacrae cantiones*, 1590
* *Divinae laudes*, 1598
* *Tricina Mariana*, 1598
* *Liturgica, sive Sacra Officia ad omnes dies festos Magnae Dei Matris*, 1603
Akita

**Akita** (秋田市, あきたし, *Akita-shi* en xaponés) é a capital da prefectura de Akita, no Xapón, a carón do río Omono. 

## Historia 
A cidade medrou arredor do castelo de Akita, construído no ano 733; o 1 de abril de 1889 Akita acadou o status de cidade. 

Akita tamén foi o lugar de lanzamento dos foguetes sonda Kappa entre 1956 e 1990, cun total de 81 foguetes lanzados.

## Economía 
Preto da cidade de Akita está o campo petroleiro máis importante do Xapón. A refinaría de petróleo, a industria da seda, da madeira e a ourivaría constitúen a base da economía local.

## Universidades 
* Universidade de Akita (秋田大学).
* Universidade da prefectura de Akita (秋田県立大学).
* Universidade internacional de Akita (国際教養大学).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Akita .
* Sitio web oficial da cidade de Akita .
USB

O **USB** (siglas de ***Universal Serial Bus***; *bus universal en serie*, en galego) é un sistema de conexión de periféricos ó ordenador.

## Características 
Os chamados 'discos USB' ou 'flash drives' inventáronse en IBM no 1998, sendo a súa alternativa de almacenamento ós diskettes para os seus portátiles Think Pad. O invento foi patentado despois pola empresa contratada por IBM para a súa produción, a empresa israelí M-Systems.

O sistema USB ten un deseño asimétrico, que consiste nun só servidor e múltiples dispositivos conectados en serie para ampliar a gama de conexión, mediante unha estrutura de árbore, e utilizando concentradores especiais. Permite a conexión de ata 127 dispositivos simultaneamente pero a suma debe incluír aos concentradores tamén, así que o total de dispositivos realmente usables é algo menor.

O interface USB permite conectar e desconectar os periféricos co ordenador acendido e sen precisar reiniciar o sistema (*Plug and Play*). A versión 1.1 permite velocidades de transmisión de datos de ata 12 Mbit/s mentres que USB 2.0 permite velocidades de ata 480 Mbit/s. A versión 3.0 multiplica por dez a velocidade da súa predecesora, acadando 5 Gbit/s Foi deseñado principalmente por Intel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Firewire

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do estándar 
* Páxina de Intel sobre USB 
* Páxina sobre o soporte dos diferentes dispositivos USB en Linux
Acad

**Acad**, **Acadia**, **Accad**, **Akkad** ou **Agadé** era unha cidade ao norte da Babilonia (actual Iraq), na marxe esquerda do Éufrates entre Asiria e Sumeria, unha das capitais do imperio de Nimrod, segundo unha citación da Biblia (no transcorrer do terceiro milenio a. C.). Acadou o seu máximo apoxeo entre os séculos XXII e XVIII a. C. como capital do Imperio acadio, antes do ascenso de Babilonia.

## Etimoloxía 
Os hebreos usaron o nome **Akkad**, que é a forma semita do antigo nome non semita, **Agadé**.

O nome non semita Agade significa, probabelmente, *coroa (ago) de lume (de)*, e está ligado a Ishtar, "a deusa brillante", a deusa do amor e da guerra, que é a brillante estrela da mañá e do solpor (Venus).

Parece que Agade non foi un nome dado a unha rexión, e o título "emperador de Sumeria e de Agade" significaba a pretensión de reinar sobre as partes norte e sur de Babilonia.

## Historia 
O lugar exacto no que se localizaba Acad non foi aínda identificado. Os primeiros rexistros escritos acadios datan do tempo de Sargón, no século XXIII a. C., quen conquistou as cidades sumerias e construíu un auténtico imperio dende o mar Mediterráneo ata Anatolia, formando un dos primeiros imperios que se estableceu no Medio Oriente. Sargón coñeceuse no seu tempo como o *rei dos catro recantos da Terra*, en alusión ás "catro cidades" bíblicas (Agade, Babel, Erech e Calneh), e en recoñecemento ao éxito na unificación mesopotámica.

Os gutis foron os responsábeis da fin do imperio sumerio-acadiano, por volta de 2180 a. C., cando invadiron Agade procedentes dos Montes Zagros.

Entre as características culturais de Agade, cítanse o uso da escrita cuneiforme e a presenza dos cigurats, pirámides en chanzos con fins relixiosas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Encyclopedia Britannica de 1911, versión online en dominio público
Sergei Aksakov

miniatura|dereita|Sergei Aksakov.
**Sergei Timofeevich Aksakov** (en ruso *Сергей Тимофеевич Аксаков*), nado en Ufa o 1 de outubro de 1791 e finado en Moscova o 12 de maio de 1859, foi un escritor ruso.

## Traxectoria 
Pequeno propietario rural conservador, traballou como funcionario como tradutor e censor de prensa. Conseguiu fama por *Crónica de familia* (1856), baseada na historia da súa propia familia, na que describe nun estilo naturalista, con grande influencia de Gogol, a vida de dúas xeracións de colonos na Asia rusa dende os tempos de Catarina a Grande.

En *Anos de infancia* (1856) describe a súa propia infancia como neto dun rico colono siberiano.
Cancioneiro da Ajuda

[miniatura|Palacio Nacional da Ajuda, en [Lisboa]]
O **Cancioneiro da Ajuda** é unha colección de poesías escritas en galego medieval ou galego-portugués datada a finais do século XIII, influídas pola lírica occitana.

## Historia
Recibe o seu nome por se conservar na Biblioteca do Palacio Real da Ajuda, en Lisboa. É un códice de pergameo escrito por unha soa persoa en letra gótica con miniaturas que quedou incompleto: aparecen os textos poéticos, mais non se acabaron as miniaturas nin se copiou a música -que ten un espazo reservado baixo os versos da primeira estrofa de cada cantiga-. Trátase dunha colectánea que posúe 310 composicións poéticas, todas cantigas de amor.

As primeiras edicións completas datan de 1824 e 1849, aínda que a edición clásica é a realizada por Carolina Michaëlis no ano 1904.

É o máis antigo dos tres principais cancioneiros conservados e o máis fiábel de todos por estar elaborado na época trobadoresca na corte de Afonso X o Sabio. Os outros dous son o Cancioneiro da Vaticana e o Cancioneiro da Biblioteca Nacional. Outros textos importantes son o Cancioneiro de Berkeley, o Pergamiño Vindel e o Pergamiño Sharrer.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* *Cancioneiro da Ajuda. Edição fac-similada do códice existente na Biblioteca da Ajuda*, Lisboa, Edições Távola Redonda, Instituto Português do Património Arquitectónico e Arqueológico, Biblioteca da Ajuda, 1994.
### Outros artigos
*Arte de trovar
*Cancioneiro da Biblioteca Nacional
*Cancioneiro da Vaticana
*Trobadorismo

### Ligazóns externas
**Carolina Michaëlis e o Cancioneiro da Ajuda, hoxe* Artigos lingüísticos e literarios sobre o Cancioneiro da Ajuda -formato pdf e ocupa 10 mb-
* Ramón Lorenzo. A lingua das cantigas medievais
19 de novembro

O **19 de novembro** é o 323º día do ano no Calendario Gregoriano e o 324º nos anos bisestos. Quedan 42 días para rematar o ano.

## Acontecementos
*1493 - no mar Caribe, Cristovo  Colón ―na súa segunda viaxe― desembarca nunha illa que avistou o día anterior. Bautízaa San Xoán Bautista, pero máis tarde será chamada Porto Rico.
*1895 - O estadounidense Frederick E Blaisdell patenta o lapis.
*1819 - Inaugúrase o Museo do Prado.
*1918 - 1ª gravación do Himno Galego.
*1942 - Batalla de Stalingrado: forzas do xeneral Zukhov contra-atacan ás forzas alemás, revertendo a vantaxe para os soviéticos, na segunda guerra mundial.
*1968 - Malí: derrocamento do goberno de Modibo Keita por un golpe militar.
*1990 - Carta de París pon fin ao enfrontamento entre os bloques da OTAN e do Pacto de Varsovia.
*2002 - Afundimento do petroleiro *Prestige* fronte ás costas de Galiza.

## Nacementos
miniatura|100px|dereita|Wilhelm Dilthey.
*1824 - Benito Losada Astray, médico, militar e escritor galego (m. 1891).
*1831 - James Abram Garfield, presidente dos Estados Unidos (m. 1881).
*1833 - Wilhelm Dilthey, filósofo alemán (m. 1911).
*1875 - Mikail Kalinin, líder bolxevique (m. 1946).
*1887 - James Batcheller Sumner, químico e bioquímico estadounidense (m. 1955).
*1913 - Ataúlfo Argenta, director de orquestra (m. 1958).
*1917 - Indira Gāndhi, primeira ministra da India (m. 1984).
*1919 - Gillo Pontecorvo, cineasta italiano (m. 2006).
*1920 - Manuel Suárez-Pumariega Molezún, atleta e pintor galego (m. 2001).
*1933 - Larry King, escritor, xornalista e locutor estadounidense.
*1934 - Dino Pacio Lindín, profesor e escritor galego.
*1961 - Meg Ryan, actriz estadounidense.
*1962 - Uxía, cantante galega.
*1962 - Jodie Foster, actriz e directora de cine estadounidense.
*1964 - Petr Nečas, político checo.
*1970 - Justin Chancellor, músico inglés.
*1975 - Ezequiel Mosquera, ciclista galego.

## Mortes
miniatura|100px|dereita|Franz Schubert.
*1828 - Franz Schubert, compositor clásico austríaco.
*1850 - Richard Mentor Johnson, político dos Estados Unidos (n. 1780).
*1886 - José María Posada Pereira, escritor bilingüe galego, fundador do xornal *Faro de Vigo* (n. 1817).
*1929 - Torleiv Hannaas, filólogo noruegués (n. 1874).
*1936 - Mercedes Romero Abella mestra republicana galega (n. 1907).
*1967 - João Guimarães Rosa, escritor brasileiro (n. 1908).
*1982 - Erving Goffman, sociólogo canadense (n. 1922).
*1993 - Kenneth Burke, filósofo e teórico da literatura norteamericano (n. 1895).
*1998 - Alan J. Pakula, director de cine estadounidense (n. 1928).
*2000 - Sebastiana Vitales Gascón, militante libertaria española (n. 1902).

## Festas e celebracións
* Día Mundial da Hixiene
* Día Mundial do Retrete 
* Día Internacional da Muller Emprendedora 

## Outros
*Santoral: San Fausto.

## Notas 
Os 366 días do ano
Akimiski

A **Illa Akimiski** (Akimiski Island) é a illa máis grande da Baía de James (área sueste da Baía de Hudson), Canadá, que forma parte da rexión de Qikiqtaaluk do territorio de Nunavut.

## Xeografía
Ten unha superficie de 3.001&nbsp;km² , o que a fai ocupar o lugar 164ª do mundo e 29ª do Canadá.

A illa está deshabitada, só edificacións para científicos e funcionarios do Santuario de Paxaros Migratorios da Illa Akimiski, establecido en 1941. A superficie de Akimiski é plana, con ladeiras orientadas gradualmente cara ao norte. A maior parte da vexetación que cobre a illa componse de liques, brións, herbas Cyperaceaes e abetos negros ananos. A metade oriental da illa é un santuario de aves migratorias. A illa é unha zona húmida costeira que inclúe marismas, pantanos de marea, e marismas de marea. Algúns arroios de auga doce que desembocan no suroeste da Baía de James levan como sedimentos abundantes nutrientes que axudan a manter o produtivo hábitat das aves acuáticas ao redor da Illa Akimiski.

## Natureza
A Illa Akimiski é o fogar dun dos Santuarios de Aves Migratorias.Véxase lista de aves do parque en: http://www.bsc-eoc.org/ía/site.jsp?siteID=NU036 As augas costeiras e as zonas húmidas de Illa Akimiski (e da Baía de James, en xeral) son importantes áreas de alimentación para moitas variedades de aves migratorias. A Baía de James e a Baía de Hudson teñen forma de embude e iso é a causa de que a migración de aves desde o Ártico tenda a concentrarse neste ámbito. Durante a migración do outono, existe unha abundancia de aves, tanto adultas como novas. Na primavera, as aves tenden a residir nas zonas meridionais da Baía de James ata a sección norte en desxeo. O Grupo da Illa Akimiski inclúe as illas de Akimiski, Gasket e illas Gullery; Albert Shoal e as illas do Estreito de Akimiski.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Blaney, C S, e P M Kotanen. 2001. "Articles - The Vascular Flora of Akimiski Island, Nunavut Territory, Canada". *The Canadian Field-Naturalist*. 115, no. 1: 88. 
* Hill, Michael Robert John. *Factors Influencing Pre- and Post-Fledging Growth and Survival of Canada Goose Goslings on Akimiski Island, Nunavut*. Ottawa: National Library of Canada = Bibliothèque nationale du Canada, 2000. ISBN 0612425274
* Martini, I. P. *Sedimentary Geology of Akimiski Island, Canada*. Sedimentary geology, v. 37, no. 4. Amsterdam: Elsevier, 1984. 
### Ligazóns externas
* NASA Photo : "STS085-713-070 Akimiski Island"
20 de xuño

O **20 de xuño** é o 171º día do ano do calendario gregoriano e o 172º nos anos bisestos. Quedan 194 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1897 - José Sellier roda a primeira cinta galega, Entierro del General Sánchez Bregua
* 1991 - O Parlamento alemán aproba o traslado da capital do país desde Bonn ó Berlín reunificado.

## Nacementos 
miniatura|100px|Jacques Offenbach.
miniatura|100px|Mary L. Good.

* 1819 - Jacques Offenbach, famoso compositor de ópera, coñecido por ser o compositor de "Orfeo nos Infernos" e polo clásico Can-Can.
* 1861 - Frederick Gowland Hopkins, bioquímico inglés (m. 1947).
* 1906 - Amada López Meneses, historiadora galega.
* 1909 - Errol Flynn, actor estadounidense (m. 1959).
* 1915 - Terence Young, director de cine do Reino Unido (m. 1994).
* 1930 - Henrique Otero Covelo, o gaiteiro de Fragoso, primeiro profesor de gaita galega nun conservatorio (m. 2013)
* 1931 - Mary L. Good, química estadounidense (m. 2019)
* 1932 - Nam June Paik, vídeo-artista nado en Seúl (Corea) (m. 2006).
* 1941 - Stephen Frears, director de cine británico.
* 1942 - Santiago Agrelo, frade franciscano e arcebispo galego.
* 1943 - Santos Oujo, enxeñeiro e político galego.
* 1967 - Nicole Kidman, actriz estadounidense.
* 1968 - Robert Rodriguez, director de cine estadounidense.
* 1971 - Jeordie White, músico estadounidense.

## Mortes 
miniatura|100px|Antolín Faraldo.
* 1853 - Antolín Faraldo, escritor galego e figura destacada do provincialismo galego.
* 1883 - Gustave Aimard, pintor francés (n.1818)
* 1923 - Constantino Horta, escritor galeguista (n. 1860).
* 1933 - Clara Zetkin, política alemá (n. 1857).
* 1937 - Andreu Nin, político catalán líder do POUM.
* 1953 - Antón Zapata García, poeta galego (n. 1886).
* 1953 - Vsevolod Pudovkin, director ruso (n. 1893).
* 1958 - Kurt Alder, químico alemán (n. 1902).
* 1960 - Frieda B. Hennock, avogada estadounidense (n. 1904).
* 1961 - José Juncal Verdulla, pedagogo, xornalista e escritor galego (n. 1869).
* 1994 - Manuel Reimóndez Portela, médico, escritor e político galego (n. 1916).
* 1994 - Einar Haugen, lingüista americano (n. 1906).
* 2005 - Jack Kilby, enxeñeiro eléctrico estadounidense (n. 1923).
* 2011 - Ryan Dunn, personalidade da televisión nos Estados Unidos (n. 1977).
* 2012 - Antonio Pérez Barreiros, guerrilleiro antifranquista galego (n. 1928).

## Festas e celebracións 
* Día Mundial dos Refuxiados  

## Outros 
## Notas 
Os 366 días do ano
18 de xuño

O **18 de xuño** é o 169º día do ano do calendario gregoriano e o 170º nos anos bisestos. Quedan 196 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1815 - Napoleón Bonaparte é derrotado na Batalla de Waterloo polas tropas inglesas e prusianas do Duque de Wellington
* 1937 - Publícase *Galicia Libre* unha publicación semanal editada en Buenos Aires por iniciativa de Luís Seoane e Xosé Núñez Búa.
* 1981 - A epidemia de SIDA é recoñecida por médicos en San Francisco, California
* 2006 - Apróbase en referendo o novo Estatuto de autonomía de Cataluña

## Nacementos 
miniatura|100px|Raymond Radiguet.
* 1845 - Charles Louis Alphonse Laveran, médico francés, Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (m. 1922).
* 1868 - Miklós Horthy, rexente da Hungría (m. 1957).
* 1882 - Georgi Dimitrov, político búlgaro (m. 1949).
* 1884 - Édouard Daladier, primeiro ministro de Francia (m. 1970).
* 1897 - Roxelio Pérez González, mestre e pedagogo galego (m. 1963).
* 1903 - Raymond Radiguet, escritor francés (m. 1923).
* 1903 - Jeanette MacDonald, actriz e cantante estadounidense (m. 1965).
* 1918 - Franco Modigliani, economista italiano, Premio Nobel de Economía (m. 2003).
* 1929 - Jürgen Habermas, pensador e filósofo alemán.
* 1931 - Fernando Henrique Cardoso, expresidente do Brasil.
* 1932 - Dudley R. Herschbach, químico estadounidense, Premio Nobel.
* 1941 - Úrsula Heinze, escritora galega de orixe alemá.
* 1942 - Paul McCartney, cantante e músico inglés.
* 1942 - Thabo Mbeki, presidente de Suráfrica.
* 1946 - Maria Bethânia, cantante brasileira.
* 1949 - Lech Kaczyński, presidente da Polonia.
* 1949 - Jarosław Kaczyński, primeiro ministro da Polonia, irmán de Lech Kaczyński.
* 1951 - Xosé Luís Rivas Cruz Mini, cantautor, compositor e musicólogo galego, cofundador dos grupos Fuxan os Ventos e A Quenlla.
* 1952 - Isabella Rossellini, actriz italiana.
* 1962 - Lino Braxe, actor, director de teatro e escritor galego.
*1974 - Itziar Ituño, actriz vasca

## Mortes 
miniatura|100px|José Saramago.
* 1834 - Salvador López del Pan, avogado e político galego (n. 1764).
* 1936 - Maxim Gorki, escritor ruso (n. 1868).
* 1958 - Nereu Ramos, presidente do Brasil (n. 1888).
* 1963 - Pedro Armendáriz, actor mexicano (n. 1912).
* 1971 - Paul Karrer, químico suízo, Premio Nobel (n. 1889).
* 2003 - Celso Montero, sacerdote, xornalista e político galego (n. 1930).
* 2007 - Vilma Espin, revolucionaria e militante comunista cubana (n.1930)
* 2010 - José Saramago, escritor Premio Nobel de Literatura (n. 1922).

## Festas e celebracións 
* Día Internacional do Sushi 
* Día nacional das Seychelles

## Outros 
## Notas
Os 366 días do ano
Cantil

[miniatura|Os cantís máis altos de Europa. [Teixido, Cedeira|Santo André de Teixido, Cedeira (Galiza).]]
[miniatura|[Cantís de Moher, Irlanda.]]
[miniatura|*[Acantilado de los Gigantes*, Tenerife (España).]]
[miniatura|[Isfjorden, Svalbard.]]

Un **cantil** ou **acantilado** é un accidente xeográfico que consiste nun lugar escarpado, de gran pendente vertical normalmente preto do mar, sobre o que forma un beiril ou balconada. Tamén poden considerarse cantís os que existen nas montañas, fallas e beiras dos ríos (**cárcavas** ou **cavorcos**).

Os cantís acostuman estar formados de rochas resistentes á erosión e ao desgaste pola acción da atmosfera, xeralmente rochas sedimentarias coma limonitas, arenitas, calcarias ou dolomías, malia aparecer tamén rochas magmáticas coma basaltos ou granitos, coma no caso das formacións galegas.

Unha **escarpa** é un caso particular de cantil, formada polo movemento dunha falla tectónica ou un derrubamento. A meirande parte dos cantís rematan a xeito de pendente no seu baseamento; en áreas áridas ou baixo grandes cantís, o noiro é polo xeral un amoreamento de rochas desprendidas, mentres que nas áreas de maior humidade, as rochas do noiro fican cubertas por unha camada de terra compactada pola humidade, formando un solo.

Moitos cantís presentan tamén fervenzas e espenucas ou furnas escavadas no baseamento. Ás veces os cantís morren ao final dunha crista, creando estruturas pétreas senlleiras.

## Exemplos
### Galicia
En Galicia hai varios ben coñecidos, como os de Fisterra, e en xeral na Costa da Morte, os da Praia das Catedrais, ou os da comarca do Ortegal (Costa Ártabra), onde salientan os de Herbeira, preto de Santo André de Teixido, en Cedeira. Con 613 m sobre o nivel do mar, son os máis altos da Europa continental.

### Estranxeiro
Entre os cantís costeiros máis altos do mundo áchanse o Thumbnail (ao sur de Groenlandia, con preto de 1500 metros sobre o mar), o *Risco de Faneque* na illa de Gran Canaria (Illas Canarias) con 1027 m  ou un situado en Kaulapapa (Hawai, con 1010 metros). No Brasil salientan os da cidade de Torres, no Río Grande do Sur.

Entre os cantís interiores máis grandes do mundo atópanse a cara Rupal do Nanga Parbat, no Paquistán, con 4600 metros sobre o baseamento, a parede oriental das Torres do Trango (no cordal do Karakorum, Paquistán, con 1340 m de altura de parede case vertical) e o monte Thor (Illa de Baffin, no Canadá, con 1250 metros de parede vertical con zonas extrachumbadas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Escarpa
*Cabo (xeografía)
*Baía