Crannóg

miniatura| Reconstrución: ***crannóg*** no lago TayUn ou unha ***crannog***, ***crannòg*** ou ***crannóg***  (en , plural *crannóga*; en ) é unha illa artificial feita de pedras, troncos e area. 

Téñense creado nas partes orientais das illas británicas desde o período neolítico e foron raramente utilizados até a Idade Media.

Ás veces tamén se construían casas nestas illas artificiais. Raramente, as illas naturais están rodeadas de muros e construídas como *"cronnóg"*: Exemplos son An Dún (Forte Doon) no lago An Dúin" situado no condado de Donegal e o Crannóg no lago Na-Crannagh no condado de Antrim. 

## Étimo 
O nome provén do irlandés (*crann* = tronco de árbore).
## Difusión 
Coñécense varios centos de crannógs (estímase en 3 000) en Irlanda, as Hébridas (Colla, Islay, Muileo, Uibhist a Tuath e Tiriodh ) e no continente escocés. Poucos atópanse nas illas Orcadas e Shetland. Un único exemplo, o Llan-Gors Crannóg, atopouse en 1868 en Gales no lago Llangorse, o lago máis alto do sur de Gales no Parque Nacional de Brecon Beacons nas Montañas Negras.

## Investigacións 
[miniatura| Escavacións do ***crannóg*** de Buiston no ano [1881]]

### Cronoloxía 
Eilean Dhomhnaill no lago escocés Olabhat na illa escocesa de Uibhist a Tuath (North Uist) é quizais o *crannóg* máis antigo. A cerámica de Unstan e a datación por radiocarbono proban a súa orixe neolítica entre o 3650 - 2500 a. C.

En Escocia o uso dos *crannógs* remata no século XVII. A illa do Priorato no lago Tay era un castro dun clan, que foi construído sobre os restos do *crannóg*. A familia Campbell de Glen Orchy construíu unha fortaleza no século XVI, cuxas ruínas aínda permanecen na illa.

### Método de construción 
Nos lagos e pantanos construíase unha illa artificial redonda ou raramente tamén ovalada feita con madeira e pedras, que estaba rodeada de troncos (cuxo diámetro raramente supera os 20 m). As cabanas da illa eran igualmente redondas. Os muros das cabanas consistían en pólas trenzadas, o teito era de feno e había un lugar para o lume (no Moynagh Lough Crannóg e no Lagore Crannóg tamén un lume de ferreiro).

Nalgúns lugares os *crannóg* tiñan acceso a través de presas de pedra e madeira, que moitas veces estaban por debaixo do nivel da auga para que un estraño non puidese chegar ao illote. Ademais, podíase chegar en barco e varios tiñan ramplas. Atopáronse balsas de tronco en moitos crannógs.

### Artesanía 
Probablemente os *crannóg* eran obradoiros. En moitos atopáronse carballos, teixos, amieiros, abeleiras e salgueiros, que eran materias primas importantes. Tamén se atoparon artefactos de madeira, como cubos, culleres e chaves, así como madeira decorada e ósos. Noutros illotes a xente producía tecidos ou adornos. No *crannóg* de Ardakillen, na comarca de Ros Comáin, atopáronse esposas e cadeas.

## Exemplos actuais 
[miniatura| Reconstrución de *crannóg* en [Comber.]]miniatura| Reconstrución: *crannóg* en Loch TayOs restos dos *crannóg* pódense atopar até hoxe como illas cubertas de bosque nos lagos. Non poucas veces están ao mesmo tempo xunto con *Dun* -s ou *Rath* -s (fortaleza, como no topónimo Rathgar). En Lisleitrim, no condado de Ard Mhacha ), hai *crannógs* reconstruídos especialmente impresionantes.

* Irlanda
** Creagán Eoghain (Craggaunowen), An Clár
** Caladh na Carraige (Ferrycarrig), Loch Garman (Wexford)
* Irlanda do Norte
** Ulster History Park, Tír Eoghain
* Escocia
** Scottish Crannóg Centre no Loch Tay
** Sete *crannógs* no val de Kilmartin
** Crannógs na illa da Colla
** Cherry Island no lago Ness
* Gales
** Welsh Crannóg Center no lago Llangor

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### Escocia 
* Nicholas Dixon: *The history of crannog survey and excavation in Scotland* In: International Journal of Nautical Archaeology 20,1 (2007) 1–8.

#### Irlanda 
* Christina Fredengren: *Lough Gara through time*. Archaeology freland 12 (I), 1998 S. 31/3 ISBN 1-869857-56-9
* Eamonn P. Kelly: *Observations on Irish lake-dwellings*. In C. Karkov and R. Farrell (eds) Studies in insuLar art and archaeology 1991 S. 81–98. American Early Medieval Studies 1. Cornell
* Aidan O'Sullivan: *Crannogs, Lake-dwellings of early Ireland*, Country House, Dublin 2000, ISBN 1-86059-091-8
* Aidan O’Sullivan: *Crannogs in early medieval Ireland*, Four Courts, Dublin, 2005, ISBN 1-85182-927-X

### Ligazóns externas 
* The Scottish Crannog Centre (en inglés)
* Crannogs: a study of people’s interaction with lakes, with particular reference to Lough Gara in the north-west of Ireland by Cristina Fredengren  (Recensión de libro, en inglés)
* Lough-Gara-Crannògs  (en inglés e irlandés)