open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neverwinter Nights

***Neverwinter Nights*** é un videoxogo de rol en terceira persoa en 3D baseado na terceira versión das regras do xogo de rol Dungeons & Dragons. Foi publicado nos Estados Unidos o 18 de xuño do ano 2002 por Bioware.

O xogo utiliza case a totalidade da versión 3.0 das regras oficiais de Dungeons & Dragons, publicadas por Wizards of the Coast. Un dos puntos fortes do xogo é o seu modo multixogador, que permite xogar coas mesmas regras do xogo de mesa con varios xogadores nun ambiente moi parecido.

## Expansións e secuelas
Existen dúas expansións oficiais do xogo orixinal (Neverwinter Nights: Shadows of Undrentide e Neverwinter Nights: Hordes of the Underdark), ademais de cinco módulos comerciais con aventuras independentes (''Witch's Wake*, *Shadow Guard*, *Kingmaker*, *Pirates of the Sword Coast* e *Infinite Dungeons'').

Ten unha secuela, Neverwinter Nights 2, publicada o 7 de novembro de 2006 en España.

## Recepción
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Baldur's Gate
### Ligazóns externas
*Neverwinter Nights, páxina oficial do xogo (en varios idiomas).
*BioWare Páxina oficial de Bioware (en varios idiomas).
Marcel Marceau

miniatura|dereita|200px|**Marcel Marceau**
**Marcel Mangel**, coñecido como **Marcel Marceau**, nado en Estrasburgo o 22 de marzo de 1923 e finado o 22 de setembro de 2007, foi un mimo francés.

Na súa memoria, o 22 de setembro celébrase o *Día Internacional do Mimo*.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira como mimo en Alemaña, actuando para as tropas francesas de ocupación, logo da segunda guerra mundial. Tras esa incursión na arte dramática decidiu estudar esta disciplina no Teatro Sarah Bernhardt de París.

O seu personaxe máis famoso era *Bip*, que tiña a cara pintada de branco e levaba uns pantalóns moi anchos e unha camisa de raias, cunha chisteira moi vella da que saía unha flor vermella.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fundación Marcel Marceau
Teorema das catro cores

[miniatura|Un mapa con [catro cores]]
O **teorema das catro cores** é un teorema de formulación e conceptualización simple, mais de demostración extremadamente complexa. A súa formulación é a seguinte:
:*Dado un mapa plano, dividido en rexións, chegan catro cores para colorealo, de forma que rexións veciñas non partillen a mesma cor.*

É necesario precisar un pequeno detalle: as rexións que só se tocan nun punto non se consideran veciñas. Sen esta condición, o teorema demostrouse pola primeira vez en 1976 por Appel e Haken, utilizando un computador IBM 360. En 1994 produciuse unha proba simplificada por Paul Seymour, Neil Robertson, Daniel Sanders e Robin Thomas, mais continúa a ser imposíbel demostrar o teorema sen recorrer a un computador.

A aplicación pode ser un mapa político de rexións e/ou países; as rexións pódense colorear, usando non máis de catro cores, sen que fiquen dúas rexións que se topan coa mesma cor. Cada rexión debe ser contigua, é dicir, non debe ter exclaves, tales como países como Angola, Azerbaidján ou os Estados Unidos de América.

Normalmente tres cores non chegan; este é o caso de se poñemos nun mapa unha rexión rodeada por outras tres rexións (aínda que para un número par de países circundantes tres cores cheguen) e tampouco é difícil de probar que abondan con cinco cores para pintar o mapa.

## Importancia
O teorema das catro cores foi o primeiro teorema importante que se demostrou coa axuda dun computador, o que fixo que a demostración non se aceptase por todos os matemáticos debido a que non é factible para un ser humano verificar a demostración a man. No extremo, para crer nesa demostración, hai que ter fe na corrección do compilador e do hardware que executa o programa informático usado para probalo. Pola mesma razón, esta demostración por computador foi vista como pouco elegante.

En canto ao seu posíbel uso en cartografía, aínda que o teorema foi descuberto no proceso de colorear un mapa real, é moi raramente usado na práctica en cartografía, pois non parece haber tendencia a minimizar o número de cores usadas. A maioría dos mapas usan máis de catro cores. Ademais das rexións políticas con zonas non contiguas, os mares e lagos acostuman pórse nunha cor específica, co cal, se hai varios lagos ou mares, o teorema xa non se aplica como tal.
Nove

O **nove** (9) é o número natural que segue ao oito e precede ao dez.

O 9 é un número composto, que ten os seguintes factores propios: 1 e 3. Como a suma dos seus factores é 4  1+8= 9
* O número nove é un número máxico para os satanistas.

### Curiosa aritmética do número 9 
Existe un fenómeno curioso coa aritmética do número nove, e é que para calquera número natural inicial que conteña un ou máis noves como unha(s) das cifras que o constitúen no sistema decimal, a suma das súas cifras tomadas como individuais (e desta, se é necesario simplificada ao engadir as cifras do número resultante da mesma forma) dará un resultado idéntico á adición das mesmas cifras se o número nove non estiver presente no número natural inicial.

Isto significa que dado un número natural calquera que conteña un 9, por exemplo:
19 a suma das cifras como díxitos será idéntica á do mesmo número sen o nove presente así que:
:19 → 1 + 9 = 10 → 1 + 0 = 1
:1 = 1

De igual forma, se o número contén máis noves:
:499 → 4 + 9 + 9 = 22 → 2 + 2 = 4
:4 = 4

* Outro exemplo:
:No número natural 123&nbsp;456&nbsp;789, a suma das cifras constituíntes engadidas individualmente será idéntica á suma dos díxitos no número 12&nbsp;345&nbsp;678:
:: porque 1 + 2 + 3+ … + 8 + 9 = 45 → 4 + 5 = 9 , que dá o mesmo resultado que 1 + 2 + 3+ … + 7 + 8 = 36 → 3 + 6 = 9

* Máis exemplos:
:9 + 9 + 9 + 9 = 36 → 3 + 6 = 9
:9 + 9 + 9 = 27 → 2 +7 = 9
:42979 → 4 + 2 + 9 + 7 + 9 = 31 → 3 + 1 = 4

## O número 9 na cultura popular galega 
* Colocar a terra procedente de nove toupeiras, cun pouco de unto e rezando certos ensalmos, cura as necroses provocadas polo *fogardente* (ergotismo).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Curiosidades sobre o número 9
Neptuno (homónimos)

**Neptuno** pode ser:
* **Neptuno**, deus da mitoloxía romana;

* **Neptuno**, oitavo planeta do Sistema Solar.
Código internacional de navegación marítima

250px|dereita|miniatura|Comunicación naval
O **código internacional de navegación marítima** utiliza bandeiras para transmitir mensaxes, ora entre dous ou máis barcos, ora entre un barco e a terra ou o porto. Existen bandeiras de diferentes formas e cores, de maneira que cada unha representa unha letra do alfabeto internacional, así como os números do 1 ao 0.

Cando un barco necesita transmitir unha mensaxe consistente en unha ou varias palabras ou números, iza no mastro dianteiro as bandeiras que representan as letras e números da mensaxe, aliñadas de arriba para abaixo. Se a mensaxe é máis longa, repetirase a operación con novas bandeiras.

Tamén se utilizan as bandeiras individualmente ou en combinacións de dúas, e neste caso teñen un significado determinado segundo un código internacionalmente vixente.

Desde que existe a radio, o uso das bandeiras de sinais para transmitir mensaxes diminuíu notabelmente. No entanto, séguense utilizando de forma xeneralizada as bandeiras individuais ou en combinacións de dúas ou máis, para sinalizar un aviso determinado. Deste xeito na Armada española segue a existir a figura do **sinaleiro**, que realiza os seus labores en contacto directo coa ponte de mando do navío. Determinadas sinalizacións son neste corpo de obrigado cumprimento, como por exemplo o aviso de *práctico a bordo*.

Tamén acostuman ser usadas para engalanar ao navío na celebración de actos festivos. Nese suposto as bandeiras adoitan ser izadas desde a proa ata a popa.

## Letras e bandeiras
## Combinacións
As letras poderán ser combinadas adquirindo outros significados. Exemplo dalgúns sinais de dúas letras e o seu significado:

::**AC** - Estou a abandonar o meu navio
::**AN** - Preciso dun médico
::**BR** - Necesito un helicóptero
::**CD** - Pido asistencia inmediata
::**DV** - Estou á deriva
::**EF** - O SOS/Mayday encontrase cancelado
::**FA** - Pode fornecerme a miña posición?
::**GW** - Home ao mar. Efectúe a súa recollida
::**JL** - Corre o risco de encallar
::**NC** - Estou en perigo e pido asistencia inmediata
::**PD** - As súas luces de navegación non son visíbeis
::**PP** - Manteñase bastante afastado de min
::**QD** - Estou a desprazarme para vante
::**QT** - Estou a desprazarme para atrás
::**QU** - Fondear non está permitido
::**QX** - Solicito autorización para fondear
::**RU** - Mantéñase afastado de min. Estou a manobrar con dificultade
::**SO** - Debe parar o seu navio inmediatamente
::**UM** - O porto está fechado ao tráfego marítimo
::**UP** - Solicito autorización para entrar no porto con urxencia. Encóntrome en dificultades
::**YU** - Vou comunicar coa súa estación a través do Código Internacional de Sinais
::**ZL** - O seu sinal foi recibido mais non comprendido

## Números
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Historia dos sinais navais 
*Bandeiras e os seus significados 
*Bandeiras náuticas
Gaspar Nava Álvarez de las Asturias

**Gaspar Nava Álvarez de las Asturias**, **conde de Noroña**, nado en Castelló de la Plana en 1760 e finado en Madrid en 1815, foi un militar e escritor español que se distinguiu durante a Guerra da Independencia española. Con frecuencia é citado erradamente como conde de Noreña.

## Traxectoria 
### O militar 
Gaspar Nava Álvarez naceu en Castelló en 1760, cando seu pai era gobernador militar da cidade. Ingresou no exército español e serviu no asedio de Xibraltar (1782). Durante a Guerra do Rosellón, alcanzou o grao de coronel (1793). Foi embaixador acreditado perante o tsar de Rusia. Durante a Guerra da Independencia española incorporouse no Exército da Esquerda, baixo o mando do marqués de la Romana, como segundo comandante xeneral. Séndolle encomendada a misión de obstaculizar o avance do mariscal Ney cara a Vigo, o conde de Noroña dispuxo as súas tropas nos arredores de Ponte Sampaio, lugar que defendeu entre os días 7 e 9 de xuño de 1809, obrigando a retirarse a Ney. A vitoria liberou o sueste da Galiza dos franceses.

Aínda que Gaspar Nava figura nalgunhas listas como Capitán xeneral de Galiza en dúas datas distintas do ano 1809, en realidade este cargo ocupouno como subcomandante do marqués de la Romana, ante a imposibilidade deste de exercer o seu cargo, a súa función foi pois delegada. Como tal fíxose cargo da autoridade legal na Galiza e emitiu bandos. En 1811 foi nomeado gobernador militar de Cádiz.

### O escritor 
O conde de Noroña foi tamén escritor de poemas e atribúenselle algunhas obras teatrais. Aínda que hoxe está bastante esquecido como escritor, foi no seu tempo un representante da poesía neoclasicista e prerromántica, amigo e compañeiro de armas de José Cadalso e admirador de Meléndez Valdés.

A antoloxía *Poesías asiáticas puestas en verso castellano*, publicada postumamente, inclúe as traducións de poesía árabe que fixo a partir de versións en inglés e en latín. Con elas encetou o gusto polo exótico e orientalizante en España, que desenvolverán José de Espronceda ou José Zorrilla, e deixou tamén pegada na obra de Gustavo Adolfo Bécquer. Guiado polo lema horaciano de *Carmina non prius audita... virginibus puerisque canto*, Noroña pretendía renovar a poesía española contrastando "as composicións cheas de lume e imaxes pintorescas" dos orientais e a súa "calor e entusiasmo" coas "insulsas filosóficas prosas rimadas" dos franceses.

## Obras publicadas 
* *Poesías*. Madrid. Imprenta de Vega y Compañía. 1799-1800.
* *Odas al coronel del regimiento de la Posma*. Imprenta de la Calle de la Greda. 1807.
* *Omníada: poemas*. Madrid. Imprenta Real. 1816, 2 vols.
* *Poesías asiáticas puestas en verso castellano*. París. Imp. Julio Didot. 1833.

Existe unha escolma, relativamente recente, dos seus poemas so o título: *Antología poética*. Edición de Santiago Fortuño Lloréns. Madrid. Cátedra. 1997.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Batalla de Ponte Sampaio
Ciclocrós

[miniatura|dereita|220px|Corredor de ciclocross apeitando a [bicicleta ao lombo.]]

O **ciclocrós** é unha disciplina ciclista, nacida a mediados do século XX, que consiste en realizar un determinado número de voltas a un circuíto con tramos de asfalto, camiños e prados e cunha serie de obstáculos (naturais ou artificiais) que deban obrigar ao corredor a baixarse da bicicleta para sortealos.

## Os dominadores 
Os ciclistas do norte de Europa, especialmente os belgas e neerlandeses, son os especialistas desta disciplina. Nos anos de historia do ciclo-cros apareceron diferentes dominadores procedentes desta zona, como Andrè Dufraisse, Erik de Vlaeminck, Renato Longo, Roland Liboton ou máis recentemente Mario De Clercq.

## A bicicleta 
[miniatura|dereita|270px|[Ciclocross de Asteasu]]
A bicicleta coa que se compite en ciclo-cros é moi parecida á que se utiliza nas probas de estrada, aínda que con algunhas diferenzas:

* As rodas son un pouco máis anchas para mellorar a tracción en chans esvaradíos. 
* Os pneumáticos teñen un debuxo máis marcado para mellorar a adherencia en chans esvaradíos. 
* Os freos son de tipo cantilever, para evitar que en terreos embarrados se acumule o barro na ponte. 
* A pinza dianteira ten máis separación polo mesmo motivo. 
* O eixo pedalier está lixeiramente máis alto para evitar que a bicicleta golpee con obstáculos elevados.
* A separación entre o tubo vertical e a roda traseira é lixeiramente maior para evitar a acumulación de terra e barro.
* Utilízanse pedais de bicicleta de montaña.
* Ultimamente, no guiador adóitase incorporar unha segunda quenda de freos para permitir ao ciclista frear desde calquera situación na que se atope.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Campionato do Mundo de Ciclocrós
* Copa do Mundo de Ciclocrós
* Superprestige (Europa)
* Trofeo BPost Bank (Bélxica)
* U.S. Gran Prix of Cyclocross (USA)
* Cross Crusade (USA)
Semana Catalá de Ciclismo

A **Semana Catalá de ciclismo** (*Setmana Catalana de Ciclisme* en catalán) foi unha competición ciclista por etapas que se disputou entre 1963 e 2005.
O *Esport Ciclista Barcelona*, era o organizador desta proba, entidade que tamén organiza a *Escalada Internacional* ao Castelo de Montjuïc.

José Pérez-Francés (primeiro vencedor da proba), Luis Ocaña, Eddy Merckx, Alex Zülle, Laurent Jalabert e Michael Boogerd son os ciclistas que máis veces gañaron a proba, todos en dúas ocasións.

## Palmarés 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados da Semana Catalá
Paridade de poder adquisitivo

A **paridade do poder adquisitivo** (PPA) é un termo económico introducido a principios do decenio de 1990 polo Fondo Monetario Internacional, para comparar dun xeito realista o nivel de vida entre distintos países, atendendo ao produto interno bruto (PIB) *per cápita* en termos do Custo de Vida en cada país.

Baseándose en que, por exemplo, o poder adquisitivo dun euro non é o mesmo en España que en Alemaña, as estatísticas reflicten con maior exactitude con que recursos económicos vive a poboación dun país determinado. A PPA é unha medida máis adecuada para comparar os niveis de vida que o PIB *per cápita*, posto que toma en conta as variacións de prezos.

Isto tamén afecta ao cálculo do PIB efectivo do país, xa que con outro exemplo, China pasa de ser considerada a cuarta potencia económica mundial á segunda. Tamén elimina a ilusión monetaria ligada á variación dos tipos de cambio, de tal xeito que unha apreciación ou depreciación dunha moeda non cambiará a PPA dun país, posto que os habitantes dese país reciben os seus salarios e fan as súas compras na mesma moeda.

## Véxase tamén 
* Lista de países por PIB (PPA)
* Lista de países por PIB (PPA) per cápita
Lista de países por PIB nominal per cápita

miniatura|300px 
Esta é unha listaxe de países do mundo ordenada segundo o seu produto interno bruto (PIB) a prezos nominais per cápita, significando a suma de todos os bens e servizos finais producidos por un país nun ano, dividido pola poboación media do mesmo ano.

**O PIB nominal per cápita** non pode servir para a comparación da riqueza relativa entre distintos países dado que as flutuacións conxunturais entre distintas divisas crean unha *ilusión monetaria*. Por esa razón, para a comparación da riqueza relativa entre distintos países os economistas recomendan usar PIB *per cápita* en paridade de poder adquisitivo.

Así por exemplo, se se compara o PIB *per cápita* nominal de España, co de Israel obsérvase que no ano 2001 o valor de Israel era de 18.311 dólares *per cápita*, mentres que o de España era de 15.081 (segundo os datos de FMI).

Con todo, na previsión de FMI para o ano 2006, os PIB nominais *per cápita* de España e Israel son de 29.266 e 19.878 respectivamente. O factor clave no cambio da situación, débese á variación entre o Euro e Novo shekel (variación superior ao 30%) a cal non afecta ao crecemento real da economía de cada país.

O PIB per cápita PPA (paridade de poder adquisitivo) dá unha idea máis exacta, se se quere comparar a riqueza que a economía de distintos países xera por habitante, pois a renda xerada por cada cidadán só pode apreciarse plenamente en relación aos bens e servizos que poden obterse a cambio da mesma. Así, os valores con independencia da ilusión monetaria, revelan un nivel de riqueza similar entre ambos os países: Israel 24.357; España 27.542 en 2006.

## Valores estimados polo FMI 
A seguinte táboa inclúe aos estados membros do Fondo Monetario Internacional dos cales tense información.

## Véxase tamén 
* Lista de países por PIB (PPA) - PIB calculado a prezos de paridade de poder adquisitivo (PPA)
* Lista de países por PIB (PPA) per cápita - PIB calculado a prezos de paridade de poder adquisitivo (PPA) por habitante
* Lista de países por PIB nominal - PIB a prezos de mercado ou gobierno
Ditador

[miniatura|[Adolf Hitler paradigma de ditador]]
Un **ditador** é un gobernante que exerce a autoridade absoluta ou autocrática e que asume solitariamente o poder sobre o Estado (a pesar do termo non se aplica as monarquías absolutistas). Un estado gobernado por un ditador chámase ditadura. A palabra **ditador** proben do título dun maxistrado da Roma Antiga proposto polo senado romano para gobernar o estado en tempo de emerxencias.

Do mesmo xeito que o termo "tirano" (que orixinalmente era un título respectable do grego antigo), e en menor grao "autócrata", "ditador" chegou a ser usado case exclusivamente como un termo non nominal para o dominio  opresivo, mesmo abusivo, con todo era raro o uso coa acepción moderna de ditador.
## Orixe romana
Os ditadores romanos eran xeralmente propostos por un cónsul e eran investidos dunha autoridade avasaladora sobre os cidadáns, pero eran orixinalmente limitados por un mandato de seis meses e non posuían poderes sobre as finanzas públicas. Lucio Cornelio Sila e Xulio César, con todo, aboliron estas limitacións e gobernaron sen estas restricións. Os romanos abandonaron a institución da ditadura despois do asasinato de César.
## Era moderna
Na súa acepción moderna, o termo ditador é xeralmente usado para describir un líder que posúe un extraordinario poder persoal, especialmente o poder de facer leis, sen que exista un poder lexislativo independente.

Ditadores modernos xeralmente ascenderon ao poder en tempos de crise. Moitas veces tomaron o poder a través dun golpe de estado, pero noutras, notablemente Benito Mussolini en Italia, Adolf Hitler en Alemaña ou Ferdinand Marcos en Filipinas, ascenderon ao cargo a través de medios legais e, unha vez no poder, gradualmente disolveron as súas restricións constitucionais. A concentración de poder do Partido Comunista da Unión Soviética en Iosif Stalin desenvolveuse nunha ditadura persoal, pero tras a súa morte emerxeu un sistema de ditadura colectiva. Diversas nacións latinoamericanas e africanas pasaron por diversas ditaduras, moitas baixo o mando dunha xunta militar, por exemplo en Uganda, onde Idi Amin exercía o seu poder.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Despotismo
*Golpe de estado
*Tiranía
Falabarato

***Falabarato*** foi unha publicación gratuíta de anuncios breves.

## Traxectoria e características 
Promovido en 1994 por Severiano Pérez, contaba cunha tirada mensual de 3.000 exemplares, repartidos na comarca do Barbanza e en Santiago de Compostela. Sustentábase economicamente cos publicitarios que figuraban en cada número. Propoñíase un concurso, coa fin de ensalzar ós publicitarios, con premios variados, como un 10% de desconto na compra en calquera dos anunciantes, 1 lote de conservas Calvo, ou unha cea para 2 persoas en varios restaurantes.

As fotos de portada actuaban como enganche da curiosidade. Nas páxinas centrais compúñase un diario onde se narraban actividades deportivas e lúdico-culturais que acontecían na Comarca do Barbanza.

Durou 22 números, rematando a súa publicación en novembro do 1995. Dez anos despois renaceu en formato dixital, como portal galego de anuncios verbais.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
### Ligazóns externas 
* www.falabarato.net
Batalla de Medina de Rioseco

[miniatura|Monumento en [Medina de Rioseco aos caídos na batalla, inaugurado en 1908. Bronce de Aurelio Carretero (1863-1917)]]
A **batalla de Medina de Rio Seco** foi disputada durante a guerra da Independencia española o 14 de xullo de 1808 e provocou a derrota do único exército español capaz de defender os vellos reinos de Castela e León contra os franceses.

## Situación no norte de España 
As recentes operacións efectuadas polos franceses na rexión estaban lonxe de espertar o interese de Napoleón. En xuño, unha columna destacada de Jean-Baptiste Bessières tentou marchar sobre Santander, a fin de asegurar as comunicacións francesas e gardar a costa cantábrica ante un posíbel desembarco británico. Abafado pola resistencia masiva na zona, Bessières viuse forzado a dar marcha atrás.

Napoleón empeñou entón máis tropas e formulou unha nova estratexia. En xullo ordenou a Bessières que renovase a ofensiva sobre o Leste. Fronte os franceses opúñase o xeneral Joaquín Blake y Joyes, que comparte mando nun difícil duunvirato co xeneral Cuesta, axuntando un exército heteroxéneo de recrutas, milicianos e máis soldados regulares que procedían de cuarteis illados. Ámbolos dous xenerais españois comandan unha forza de arredor de 24&nbsp;000 homes. Esta forza tomou posicións sobre unha suave altura próxima á cidade de Medina de Rio Seco.

## Desenvolvemento da batalla 
O 14 de xuño unidades das dúas divisións do exército de Bessières efectúan o asalto da crista. A maioría dos españois combaten con vontade indomábel, inflixindo aos franceses unhas perdas calculadas en máis de 1&nbsp;000 homes, mais o fráxil exército de Blake foi finalmente quebrado polos asaltos determinantes do seus inimigos, sendo posto en fuga cara ao oeste. Se hai que facer algún reproche sobre esta derrota española, debe recaer sobre Cuesta, que por razóns nada claras, refusou despregar os seus 6&nbsp;500 homes.

## Consecuencias da batalla 
Como secuela da acción de Medina de Rio Seco, Bessières tomou doadamente León e Zamora. Os franceses efectuaron salvaxes represalias cos prisioneiros e contra as poboacións das localidades veciñas, que ironicamente foran das poucas que non se uniran ao levantamento popular xeral.

A vitoria de Bessières mellorou grandemente a posición estratéxica do exército francés no Norte de España. Encantado, Napoleón proclamou: 

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Exército de Galicia
Adecuación

A **adecuación** textual é unha das condicións que depe presentar todo texto para que sexa comprensible, pois, dependendo da situación en que se produza un acto de fala, o texto resultante debe empregar unha variedade de lingua determinada, máis ou menos formal ou coidada, ou máis ou menos informal

A adecuación implica polo tanto:

*Unha variedade de lingua determinada, para o que se terá en conta a intención con que se xera o texto, o tema que se trata, o destinatario,...
*Que se respondan as preguntas fundamentais para a perfecta localización e comprensión do texto: ¿Quen fala?, ¿a quen?, ¿onde?, ¿como?, ¿por que?,...
Coherencia

A **coherencia** textual é a condición que debe presentar todo texto para que poida ser percibido con claridade e sen ambigüidades polo lector.

A coherencia implica que toda mensaxe debe ter as seguintes características:

*Ser comprensible.
*Estar ben estruturada e ordenada en progresión lóxica
*Achegar unha información completa e pertinente.
*Facilitar a lectura ou audición. Debe terse en conta a puntuación, a distribución dos parágrafos; ou a entoación.
Bioma

300px|Biomas terrestres clasificados segundo a vexetación|alt=Biomas terrestres clasificados segundo a vexetación.|miniatura
Un ** bioma** (dos grego «bios», vida), tamén chamado **paisaxe  bioclimática** ou **áreas  bióticas** (e que non debe confundirse cunha ecozona ou unha ecorrexión), é unha determinada parte do planeta que comparte o clima, flora e fauna. Un  bioma é o conxunto de ecosistemas característicos dunha zona  bioxeográfica que está definido a partir da súa vexetación e das especies animais que nel predominan. É a expresión das condicións ecolóxicas do lugar no plano rexional ou continental: o clima e o chan determinarán as condicións ecolóxicas ás que responderán as comunidades de plantas e animais do  bioma en cuestión.

En función da latitude, a temperatura, as precipitacións e a altitude, en definitiva, e das características básicas do clima, pódese dividir a terra en zonas de características semellantes; en cada unha desas zonas desenvólvese unha vexetación (fitocenose) e unha fauna (zoocenose) que cando están relacionadas, definen un  bioma, que comprende as nocións de comunidade e a interacción entre chan, plantas e animais.

Hai diferentes sistemas para a clasificación de  biomas, que en xeral adoitan dividir a terra en dous grandes grupos — biomas terrestres e  biomas acuáticos-, cun número non demasiado grande de  biomas. A escala planetaria, a selva tropical densa, a sabana, a estepa, os bosques temperados e a tundra, son os grandes  biomas que caracterizan a  biósfera e que teñen unha repartición zonal, é dicir, que non superan certos valores  latitudinais. A escala rexional ou continental, os  biomas son difíciles de definir, en parte porque existen diferentes patróns e tamén porque as súas fronteiras adoitan ser difusas (véxase o concepto de ecotono).

Os  biomas a miúdo son coñecidos polos seus nomes locais. Por exemplo, un  bioma de herbais coñécese como pradería en América do Norte, sabana en África,  estepa en Asia, pampa en  Suramérica e veld en Suráfrica.

Os  biomas terrestres son descritos pola ciencia da bioxeografía. Por extensión, fálase de  microbioma para designar a esfera da vida  microbiota.

O concepto de  bioma non debe confundirse con outros conceptos similares como o de  ecozona —grandes extensións da superficie da terra onde as plantas e os animais desenvólvense en relativo illamento durante longos períodos de tempo, separados uns doutros polas características xeolóxicas, tales como océanos, grandes desertos, altas montañas ou cordilleiras, que forman barreiras á migración de plantas e animais—, hábitat —área que é habitada por unha especie particular de animais ou plantas— ou ecosistema—complexo dinámico composto por plantas, animais e microorganismos, e a natureza morta que os rodea actuando en interacción en tanto que unidade funcional—. As distintas  ecorrexións do mundo agrúpanse tanto en  biomas como en  ecozonas.
## Notas
Funafuti

**Funafuti** é un atol no que se atopa a capital e principal centro económico do país insular de Tuvalu. Ten unha poboación de 6.025 persoas, polo que é o atol máis poboado do país, co 56,6 por cento da poboación de Tuvalu.

Ás veces, a capital de Tuvalu é referida como Fongafale ou Vaiaku. Con todo, todo o atol de Funafuti é oficialmente a capital.

Funafuti está situada no atol máis grande do pequeno país. Desde o atol, expórtase copra e outros moitos froitos tropicais. O atol carece de recursos naturais, polo que os habitantes da zona confían na agricultura de subsistencia e na pesca.

O único hotel de Tuvalu está situado moi preto de Funafuti, na localidade de Fongafale.

O atol de Funafuti tamén conta con aeroporto.

## Xeografía 
O atol é un anel formado por unha estreita franxa de terra, de entre 20 e 400 metros de largo, que rodea unha gran lagoa central (*Te Namo*) de 18&nbsp;km de longo e 14&nbsp;km de largo. A profundidade media da lagoa Funafuti é de aproximadamente 36,5 metros. Cunha superficie de 275&nbsp;km², é de lonxe a lagoa máis grande de Tuvalu. 

Ten 33 illotes e a superficie total terrestre suman 2,4&nbsp;km², menos do un por cento da superficie total do atol. Os buques de carga poden ingresar á lagoa de Funafuti e atracar nas instalacións portuarias de Fongafale.

## Illas de Funafuti 
Estímanse 33 illas no atol.
* Te Ava Pa Pua
* Te Ava Fuagea
* Te Ava Papa
* Te Ava Kum Kum
* Te Ava Tepuka Vili
* Te Ava Tepuka
* Te Avua Sari
* Te Ava i te Lape

## Lagoa 
A lagoa (*Te Namo* en tuvalés) do atol ten unha lonxitude de norte-sur de 24,5 km, e de leste-oeste de 17,5 km, facendo unha superficie total de 275 km² e a lagoa máis grande de Tuvalu. A súa profundidade chega acadar os 54,72 metros, mais ten algúns escollos e arrecifes de moi pouca profundidade.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Fongafale

### Ligazóns externas
*
*
*
Torradora

Unha **torradora** é un pequeno electrodoméstico que serve para torrar rebandas de pan de molde ou outros alimentos semellantes. Unha rebanda que se fixo así chámase torrada.

Nunha torradora típica quéntase o pan aproveitando a calor desprendida polo efecto Joule ao conducir electricidade a través dunha resistencia. O proceso de torrado consiste en reducir o contido de auga do pan (orixinalmente 35% do peso total), evaporándoo, e chamuscando lixeiramente a súa superficie. Unha torradora moderna de dúas rebandas adoita empregar uns 900W e fabrica as torradas entre 1 e 3 minutos.

As sandwicheiras, un tipo especial de torradoras, serven para torrar sándwichs enteiros.

## Historia 
Torradora con dúas entradas.|miniatura|300px
General Electric lanzou unha torradora eléctrica en 1909, patentada co nome de D-12. Pénsase que foi a primeira torradora eléctrica do mercado, pero existe certa controversia respecto diso, tal como anunciouno a Pacific Electric Heating Company para o seu modelo competidor Hotpoint. Devandito anuncio sitúa a presentación do modelo Hotpoint en 1905, o mesmo ano que Albert Marsh desenvolveu o cable Nichrome. O cable Nichrome puido asegurar a xeración dun grao de calor adecuada durante longo tempo polo que o descubrimento de devandito filamento pode considerarse o punto de partida do desenvolvemento da torradora eléctrica.

Charles Strite patentou en 1919 a primeira torradora que expulsa as torradas logo de quentalas.

En 1925, empregando un modelo redeseñado da torradora de Srite a Toastmaster Company comezou a comercializar a torradora doméstica que podía quentar pan polos dous lados á vez, empregando un temporizador para quentar as rebandas e expulsándoas cando remataba. Cara a 1926, a torradora de Charles Strite estaba dispoñible para o público e tivo grande éxito.

Adicións máis recentes á tecnoloxía da torradora inclúen a posibilidade de torrar pan conxelado, bandexas separadas que permiten aos usuarios torrar dúas ou catro torradas e funcións de requentamento que permiten quentar a torrada sen que se queime.

Os **fornos torradora** realizan funcións de torrado coa diferenza de que os cables da resistencia están colocados horizontalmente, como nos fornos. Un forno torradora xeralmente, ten unha porta de cristal e unha bandexa extraíble sobre a que se deposita o alimento a torrar. Grazas a este deseño o forno torradora pode ter algunhas funcións de forno pero a menor escala.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sandwicheira

### Ligazóns externas 
* O Museo da torradora. Unha páxina dedicada ás torradoras e a súa historia. 
* O Museo Alemán da Torradora. Historia da Torradora. 
* Como funcionan as torradoras .
Nanumanga

**Nanumanga** ou **Nanumaga** é unha illa arrecife e un distrito da nación insular oceánica de Tuvalu. Ten unha superficie duns 3&nbsp;km² cunha poboación de 491 habitantes (Censo de 2017). 

## Historia
Foi descuberta por Francisco Mourelle, que a nomeou *Illa do Cocal*. O 9 de maio de 1824 unha expedición do goberno francés ao mando do capitán Louis Isidore Duperrey do barco *La Coquille* avistou Nanumaga.

A Expedición exploradora dos Estados Unidos visitouna en 1841.

Louis Becke, que máis tarde se convertería en escritor, converteuse no comerciante residente da empresa de Liverpool de John S. de Wolf and Co. en Nanumaga desde aproximadamente abril de 1880 ata que a estación comercial foi destruída máis tarde ese ano por un ciclón. Becke escribiu máis tarde *The Rangers of the Tia Kau* que describe un ataque dun tiburón no arrecife de Tia Kau entre Nanumea e Nanumaga.

Estímase que a poboación de Nanumaga entre 1860 e 1900 estaba entre 300 e 335 habitantes.

A oficina de correos de Nanumaga abriu arredor de 1925.

En 1986 converteuse nun centro de debate cando os arqueólogos do Pacífico descubriron as covas de Nanumanga mergulladas, e atoparon o que argumentaban que eran restos de lume creados polos habitantes da prehistoria .

## Xeografía
Ten 3 lagoas, tendo a maior dela, Vaiatoa, catro illas. Hai árbores e vexetación seca. O atol ten forma de ovo.

### Cabos
* Cabo no norte: Te Kaupapa 
* Cabo no sur: Te Papa

### Poboación
De acordo ao censo do ano 2002, a poboación no atol era de 589 persoas.

### Vilas
Existen dúas vilas Tonga (308 habitantes) e Tokelau (281 habitantes), ao oeste do atol.

## Transporte
Existen algúns carreiros.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Tuvalu

### Ligazóns externas
Batalla de Cabezón

A **batalla de Cabezón** foi un encontro bélico no lugar de Cabezón de Pisuerga, moi preto de Valladolid, nos inicios da guerra da Independencia española, o 12 de xuño de 1808, entre unha pequena forza española (que pomposamente foi chamada "Exército de Castela") e as tropas do xeneral Lasalle, que estaba ás ordes do Corpo do exército francés que dirixía o mariscal Bessières.

A batalla tivo lugar cando o pequeno exército, cuns 4&nbsp;700 homes e 300 xinetes, provistos dun par de pezas de artillaría e dirixido polo xeneral Cuesta, reunido a presa para tentar defender Castela a Vella, foi despregado entre a ponte de Cabezón e o camiño de Burgos fronte as divisións francesas que se achegaban. No canto de encravarse na beira do río Pisuerga, Cuesta, levado polo entusiasmo dos seus homes, conducíu as súas tropas atravesando o río, contra un inimigo que practicamente o dobraba en número (9&nbsp;000 homes). O resultado estaba cantado: a veterana cabalaría de Lasalle desfíxose con facilidade dos verdes recrutas de Cuesta e marchou sobre Valladolid. Os franceses tiveron 50 baixas, sendo o número de perdas españolas descoñecido.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gates, David: *The Spanish Ulcer: A History of the Peninsular War.* Da Capo Press 2001. ISBN 0-306-81083-2.
Mercadotecnia permitida

A **mercadotecnia permitida** (do inglés **permission marketing**) é un concepto acuñado por Seth Godin e usado na mercadotecnia electrónica que consiste en que os vendedores lles piden permiso aos potenciais clientes antes de enviar anuncios publicitarios dos seus produtos. Así, é para eles unha forma eficiente de publicitárense xa que, ao pedir permiso anticipadamente, envían os seus anuncios só ás persoas que están interesadas no que ofrecen.

A efectividade deste tipo de publicidade permítelles aos anunciantes pagarlles unha pequena cantidade por recibiren correos electrónicos cos anuncios que lle interesan ao consumidor. Ademais se se conseguen amigos que tamén acepten recibir publicidade (referidos), o consumidor cobra polos correos electrónicos que estes lean. Isto é o que se denomina mercadotecnia viral.

A cantidade de diñeiro que o consumidor recibe non é moi elevada, só conseguindo moitos referidos se pode chegar a unha cantidade aceptábel. Cando unha empresa di pagar cantidades moi elevadas por recibir publicidade, adoita tratarse dunha estafa.
Atol Nukufetau

**Nukufetau** é un dos nove atois de Tuvalu, situado a 86&nbsp;km ao nordeste de Funafuti e a 57&nbsp;km ao suroeste de Vaitupu. A súa superficie total é de 2,99&nbsp;km². A illa foi reclamada polos Estados Unidos nos anos de 1800 e foi cedida nun Tratado de Amizade finalizado en 1979 e forzando o seu retorno en 1983. Segundo o censo no 2002, ten unha poboación de 586 habitantes e posúe 33 illas:

* Faiava Lasi 
* Fale 
* Funaota 
* Kongo Loto Lafanga 
* Lafanga 
* Matanukulaelae 
* Motufetau 
* Motulalo 
* Motuloa do Norte 
* Motuloa do Sur 
* Motumua 
* Niualuka 
* Niuatui 
* Oua 
* Sakalua 
* Savave 
* Teafatule 
* Teafuaniua 
* Teafuanonu 
* Teafuone 
* Temotuloto 
* e outras 12 illas máis.

A illa máis grande é Motulalo. Preto da cidade Savave está unha aldea.
Río Pisuerga

260px|miniatura|O Pisuerga en Valladolid
O **río Pisuerga** é un curso fluvial do noroeste da Península Ibérica, afluente do río Douro pola súa marxe dereita. Ten un curso total de 283&nbsp;km.

## Etimoloxía 
No que hoxe é Herrera de Pisuerga (provincia de Palencia) existiu un asentamento dos celtas turmogos chamado *Pisoraca* que deu nome ao río enteiro. A evolución da palabra é común a outras no castelán: *Pisóraca > Pisóraga > Pisorga > Pisuerga*. O topónimo tería a súa orixe en *bis-ur-aca* (sufixo -aca similar a -briga, moi común na lingua celta), co significado de "dúas lameiras", pode ser que en referencia aos dous ríos próximos, Pisuerga e Burejo.

## Percorrido 
Nace no glaciar Covarrés, do pico Valdecebollas (provincia de Palencia), discorre por Sel de la Fuente, e se fai subterráneo, para emerxer en Fuente Cobre, na serra de Peña Labra, na Cordilleira Cantábrica, cerca de Santa María de Redondo, municipio de La Pernía. Baixa en dirección sur, atravesando a comarca do Alto Campoo, delimitando a de Terra de Campos cara Occidente.

Serve de linde entre as provincias de Palencia e Burgos, na súa parte media, nun bo treito de percorrido. Logo continúa pola provincia de Valladolid, pasando pola mesma cidade de Valladolid, onde se lle une o río Esgueva, para seguir a Simancas, até a súa unión co Douro.

## Desembocadura 
Desemboca no río Douro pasado Pesqueruela, Simancas, no límite do termo municipal de Geria co da localidade de Villamarciel, municipio de Tordesillas (Valladolid).

## Datos básicos 
O seu caudal hídrico na desembocadura supera o do río Douro neste punto, en aproximadamente 80 m³/s.

## Afluentes principais 
* Rivera
* Camesa
* Ritobas
* Monegro
* Sauguillo
* Burejo
* Fresno
* Valdavia
* Carrión
* Arlanzón
* Esgueva

## Localidades que atravesa 
### Na Provincia de Palencia 
* Santa María de Redondo
* Cervera de Pisuerga
* Aguilar de Campoo
* Becerril del Carpio
* Alar del Rey
* Herrera de Pisuerga (antiga Pisóraca que deu nome ao río)
* Ventosa de Pisuerga

### Na Provincia de Burgos 
* Zarzosa de Riopisuerga
* Castrillo de Riopisuerga
* Olmos de Pisuerga
* Naveros de Pisuerga
* San Llorente de la Vega
* Melgar de Fernamental

### De novo na Provincia de Palencia 
* Osorno la Mayor
* Magaz de Pisuerga
* Venta de Baños
* Tariego de Cerrato
* Dueñas

### Na Provincia de Valladolid 
* Valoria la Buena
* Cabezón de Pisuerga
* Santovenia de Pisuerga
* Valladolid
* Arroyo de la Encomienda
* Simancas

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Atol Nukulaelae

**Nukulaelae** é un dos atois de Tuvalu. Segundo o censo realizado no 2002, o atol ten unha poboación de 393 persoas. Ten forma de óvalo, e consiste en, polo menos, 15 illotes. A superficie total é de 1,66&nbsp;km². Os illotes máis grandes son Niuoko e Tumuiloto situados ao leste, pero o único illote habitado é Fangaua situado ao oeste

## Illas do Atol 
O atol Nukulaelae está formado por 19 illas:
Curlandia

miniatura|300px|Entrada ao pazo de Rundale, sede dos duques soberanos de Curlandia.
**Curlandia** (en letón, *Kurzeme*; en ruso, *Курземе*; en alemán, *Kurland*), rexión que constitúe na actualidade a maior parte do oeste de Letonia.

## Situación xeográfica
Situada no golfo de Riga, á beira do mar Báltico, ocupa 26.000&nbsp;km² aproximadamente.

## Poboación
Poboada orixinariamente por curos (ou kurs) e livonios, na actualidade letóns e lituanos son os principais grupos de poboación. A súa capital histórica foi Mitau (a actual Jelgava).
[150px|miniatura|esquerda|[Brasón de Curlandia.]]

## Historia
En 1048 os dinamarqueses erixiron na zona unha igrexa cristiá, e en 1158 asentáronse comerciantes xermanos. A principios do século XIII o territorio foi tomado por membros da orde militar e relixiosa dos Cabaleiros de Lituania (máis tarde os Cabaleiros da Orde Teutónica).

En 1234 fundouse un bispado que pronto foi incorporado a Lituania, o estado dos Cabaleiros Teutónicos. En 1561, cando a Reforma protestante houbo gando adeptos e tras a derrota dos Cabaleiros Teutónicos polas tropas do tsar Iván IV o Terrible de Rusia (un suceso que levou á disolución da orde), *Curlandia* converteuse nun ducado baixo control de Polonia.

dereita|300px|miniatura|Ducado de Curlandia, 1740.A rexión caeu baixo influencia rusa a principios do século XVIII cando Ana Ivanovna, tsarina de Rusia entre 1730 e 1740, casou co duque de Curlandia.

Máis tarde, en 1795, tras a terceira partición de Polonia, converteuse en provincia rusa. En 1919 pasou a formar parte do estado independente de Letonia, que entre 1940 e 1991 pertenceu á Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS).

## Nova Curlandia
Curlandia foi o estado máis pequeno e afastado de América que mantivo posesións coloniais neste continente, principalmente na illa de Tobago, entre 1642 e 1689. A colonia, coñecida como **Nova Curlandia**, foi abandonada finalmente debido aos problemas vividos na Metrópole, polo que desde entón o seu dominio considerouse ligado ao da veciña illa de Trindade.

## Véxase tamén
*Orde Teutónica
*Letonia
*Estados Bálticos
Luc Ferry

**Luc Ferry**, nado en París no ano 1951, é un filósofo e exministro francés.

## Carreira política 
Ferry exerceu de Ministro de Educación en Francia entre os anos 2002 e 2004.

Estando no cargo, Ferry prohibiu o uso de símbolos relixiosos nas aulas.

## Obra escrita 
* *Aprender a vivir*, libro de filosofía do que se venderon 300.000 exemplares en Francia para o ano 2007. No verán dese mesmo ano foi publicada a tradución ao castelán do libro. Varios anos antes da publicación do libro, Dominique de Villepin, colega de Ferry no goberno francés, lle pediu que lle explicase para que servía a filosofía. O libro xurdiu a partir de aí.
W (homónimos)

O **w** pode referirse a:

* a letra W, utilizada no alfabeto galego en traducións ou adaptacións de verbas doutras linguas;
* o símbolo do vatio, a unidade de potencia do S.I.. Escríbese en maiúscula.
* o símbolo químico do volframio. Escríbese en maiúscula.
Portada

|  style="border:5px solid transparent;" |

| style="width:35%; border:1px solid #a7d7f9; background:none; vertical-align:top; padding: 0px 10px 10px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;"|

|}

__NOTOC__
__NOEDITSECTION__
Zamburiña

[miniatura|240px|Volandeiras (*[Aequipecten opercularis*), ós lados, e zamburiña (*Mimachlamys varia*), no centro.]]
A **zamburiña** (*Mimachlamys varia*) é un molusco bivalvo da orde dos pectínidos, superfamilia dos pectinoideos, familia dos pectínidos, unha das 18 especies integradas no xénero *Mimachlamys*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae* baixo o nome de *Ostrea varia*. 

### Hábitat 
É unha especie que vive en augas pouco profundas, até uns 100 m de profundidade, ao longo de zonas rochosas costeiras. Habitualmente vive debaixo de pedras ou entre algas.

## Características 
A cuncha é ovalada, de até 60 mm de diámetro, coas *orellas* moi diferentes: as anteriores son alongadas e as posteriores moito máis pequenas; entre elas hai un pequeno canal. A valva superior presentga numerosas costelas, fortes, radiais, e que case sempre son escamosas preto do bordo. A cor é moi variábel, en xeral parda violácea escura.

Vive en fondos de cascallo, desde o litoral inferior até os 30 m de profundidade, moitas veces fixada ao substrato por un biso.

É moi abundante en Galicia nalgunhas zonas.

É comestíbel, polo que ten sido moi procurada para a súa comercialización, principalmente en conserva.

## Protección 
*Mimachlamys varia* está en hábitats protexidos en Strangford Lough, en Irlanda do Norte, e debido ao seu rápido declive alí, polo que está catalogada como unha especie prioritaria de Irlanda do Norte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Rolán, Emilio e Otero-Schmitt, Jorge (1966): *Guía dos moluscos de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-072-1.

### Outros artigos 
* Pectínidos (orde)
* Pectínidos
* Lista de bivalvos de Galicia

### Ligazóns externas 
* Fichas de diferenciación e recoñecemento de especies pesqueiras do mercado galego Xunta de Galicia.
* Anuario de pesca 2017. Anexo III cos nomes das especies, publicado pola Consellería do Mar da Xunta de Galicia
* Ficha en pescaderiascorunesas.es .
Kharxa

Unha **kharxa** (do árabe *jarya* ‘saída’ ou ‘final’) é unha composición lírica popular da Hispania musulmá, que constituía a parte final da muaxaha, da que existen exemplos desde o século XI. As kharxas están compostas en dialecto hispanoárabe coloquial, ou na lingua romance que utilizaban os andalusís, impropiamente chamada mozárabe.

Foron escritas por poetas cultos árabes e xudeus que se inspiraban en cancionciñas románicas de tipo popular. Puideron recollelas do folclore tradicional, ou ben adaptalas ás súas necesidades métricas (pois debían integrarse na muaxaha) ou ben compoñelas como novas creacións, a partir de moldes tradicionais. A súa importancia radica en que son o documento máis antigo que se coñece de poesía en lingua romance.

## Procedencia das kharxas
A muaxaha (procedente do árabe * muwashshaha*; ou *muwassaha*, que significa "colar") é un tipo de poema culto que tivo o seu momento de esplendor en Al-Andalus entre os séculos IX e XII. Os árabes trouxeron consigo un modelo lírico do século IV, a qasida, que constaba de longos versos monorrimos emparellados adecuados para a transmisión oral polo mestre. É o tipo de verso en que está escrito o Corán. A muaxaha está escrita en versos curtos, debido á influencia da lírica popular, pero con temas e estruturas moi complexas. Aparece na península e crese que é froito da mestura de culturas existente derivada da estreita convivencia de culturas na Hispania musulmá da época de taifas, (árabe, hebrea e cristiá). Os propios árabes referíanse ás veces ás muaxahas como "cancionciñas ao estilo dos cristiáns".

Ao final da serie de versos que compoñen a muaxaha aparece un refrán  en lingua romance, hebrea ou árabe vulgar. Este refrán é a **kharxa**.

Existe outro xénero poético, o céxel, no que os versos en romance aparecen dispersos por todo o poema.

## Temática das kharxas
As kharxas mozárabes amatorias son pequenos poemas populares nos que, xeralmente, unha moza fala das súas experiencias amorosas á súa nai ou ás súas irmás. Os seus trazos máis destacados son a abundancia de exclamacións, interrogacións e repeticións, o uso dun léxico sinxelo e de moitos diminutivos, a construción en versos de arte menor. Considérase que as kharxas, as cantigas de amigo galego-portuguesas e os vilancicos casteláns son ramas dunha mesma tradición popular, que tamén ten ramificacións fora da Península.

## Exemplos:
Exemplo de kharxa (en romance):

::*Vayse meu corachón de mib.*
::*ya Rab, ¿si me tornarád?*
::*¡Tan mal meu doler li-l-habib!*
::*Enfermo yed, ¿cuánd sanarád?*
   

*(tradución ao galego)*

::*Vaise o meu corazón de min.*
::*Oh Deus, vaime volver?*
::*Tan forte a miña dor polo amado!*
::*Enfermo está, cando sandará?*
   

## Descubrimento das kharxas na actualidade
As kharxas foron descubertas no ano 1948 polo hebraísta Samuel Miklos Stern en colaboración co arabista español Emilio García Gómez, e puideron ser recuperadas grazas a que poetas cultos árabes e hebreos daqueles séculos as incorporaron nas súas composicións escritas.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Texto completo das kharxas existentes  *(en castelán)*