open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
As bruxas

***As bruxas*** é unha novela infantil do escritor galés Roald Dahl, publicada en 1983 co título orixinal de ***The Witches***, ilustrada por Quentin Blake.

Foi traducida ao galego por Xela Arias e Lidia Iglesias Izquierdo e publicada na Colección Xabarín de Edicións Xerais de Galicia en 1989.

## Sinopse 
O protagonista é un neno inglés, que trala morte de seus pais vaia a Noruega xunto a súa avoa. Ela fálalle das bruxas, seres malvados e ben organizados nos diferentes países do mundo co único propósito de facer desaparecer os nenos e nenas, aos que aborrecen. De todas as bruxas do mundo, a máis perigosa é a Gran Bruxa. Despois, a avoa explícalle como recoñecer a unha bruxa para ter coidado con elas: en vez de uñas teñen gadoupas; non teñen pelo natural, senón perruca; teñen os buratos do nariz grandes, para detectar o cheiro a neno ou nena; a pupila múdalles de cor; nos pés non teñen dedos; e teñen o cuspe azul.

O neno ten o seu primeiro encontro cunha bruxa xogando nunha cabana nunha árbore. Unha señora chama por el e ofrécelle unha serpe, pero o neno decátase e sobe árbore arriba.

Logo de que enferme a avoa, que fuma caxatos, marchan a Inglaterra para descansar. No hotel, o neno decátase de que se está a levar a cabo a Convención Anual das Bruxas de Inglaterra, disfrazadas como damas da Real Sociedade para a Prevención da Crueldade cos Nenos. Escondido para que non o descubran as 85 bruxas presentes, escoita atento as novidades e decisións tomadas: A Gran Bruxa preséntalles a *Fórmula 86: Facedor de Ratos de Acción Retardada*, coa que as bruxas deben converter os nenos en ratos. O neno é descuberto, e antes de lograr escapar, é convertido en rato.

Xa transfigurado chega á habitación da avoa, e cóntalle o que sucedeu. Entre os dous deciden rematar coas bruxas. Rouban un frasco da beberaxe e bótano no caldo que han comer. De súpeto, no comedor as bruxas convértense en ratos, e os camareiros acaban con elas.

Xa de volta en Noruega, o neno é consciente de que non ha vivir máis alá de dez anos, pero non lle dá mágoa, porque só quere ser coidado pola súa avoa, que xa ten oitenta e seis anos. Pero axiña se poñen a pensar noutro plan para rematar coas bruxas. Investigando, e a través da policía de Londres, a avoa descobre que o refuxio da Gran Bruxa era un castelo de Noruega, e deciden ir alá cuns gatos e frascos coa fórmula para remataren coas bruxas.

## Narración 
### Personaxes 
* O **neno**, un rapaz inglés de sete anos, convertido en rato.
* A **avoa**, unha señora norueguesa de oitenta e seis anos, que leva toda a vida estudando as bruxas.
* **A Gran Bruxa**, unha muller norueguesa moi vella e moi mala cos nenos e nenas.
* **Bruno**, outro neno convertido en rato.

## Adaptacións 
O libro foi levado ao cinema, nun filme de 1990 dirixido por Nicolas Roeg, con Anjelica Huston e Rowan Atkinson nos papeis principais. No filme, o neno é chamado Lucas (Luke) Eveshim, a avoa é Helga Eveshim e a Gran Bruxa é Evangeline Ernst.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Marie Pape-Carpantier

**Marie Pape-Carpentier**, nada como **Marie Joséphine Olinde Carpantier** o 11 de setembro de 1815 en La Flèche (Sarthe) e finada o 31 de xullo de 1878 en Villiers-le-Bel (Val-d'Oise), foi unha docente francesa. É recoñecida por loitar contra a inxustiza social e a pobreza, e a favor da educación das nenas. Ademais foi a primeira en dar o paso cara á renovación do ensino infantil en Francia.

## Traxectoria 
A súa vida estivo dedicada de maneira total á pedagoxía, e fixo posible introducir melloras sobre todo nun sector, o referente ás salas de asilo (escolas de párvulos).

Fíxose cargo durante catro anos dunha sala, A Fleche, con axuda da súa nai, onde se formou como mestra. Á parte dun manual de Cochin en 1833, non existían apenas consellos pedagóxicos sobre as salas de asilo; todo estaba por facer e Marie Pape Carpentier atopou niso o seu camiño.

Inventa modos de ensinar e levar a clase e en 1845 publica a súa primeira obra (*Conseils sur la direction des salles d´asile*). Logo de lograr fama encárgaselle que dirixa un establecemento onde se forme a mestras de salas, o cal converteríase en Escola maternal.

## Notas
Escola maternal

A **Escola maternal** naceu en Francia da man da pedagoga Marie Pape-Carpantier(1815-1878), que dedicou toda a súa vida á educación tanto nas salas de asilo como tamén no ensino primario. Sendo moi nova, foi directora das salas de asilo na cidade de La Flèche.

Trasladada a Le Mans, ocupa a dirección en 1845, trala publicación de *Consellos sobre a dirección das salas de asilo*, da Escola Normal Maternal de París. Concibe estes centros como unha institución para a educación dos cativos de clases populares e sen posibilidades formativas.

Marie Pape-Carpantier caracterizouse polo seu laicismo e por utilizar unha metodoloxía natural e atractiva que evita todo tipo de coaccións, resaltando a relevancia da educación sensorial e moral. No 1846 publica *Asesoramento sobre a dirección das salas de asilo*. Destaca á súa vez o respecto á espontaneidade e a adaptación ao desenvolvemento do cativo, para o cal propón unha ensinanza concéntrica e progresiva que posibilite a especialización.

Os asilos onde traballaba eran institucións que xurdiron pola necesidade social da época. Eran de carácter benéfico caritativo e pertencían na súa maioría ao sector privado. Neses lugares os nenos eran atendidos por persoas adultas. As características destes asilos eran:
*Non estaban suxeitos a ningún regulamento ou control oficial.
*Posuían unha matrícula de 300 a 400 alumnos, atendidos en salóns, cun espazo pouco adecuado. 
*Rexíanse por unha disciplina rigorosa e unha educación netamente tradicionalista, xa que os nenos debían permanecer sentados durante horas e en completo silencio e aprendían por medio do memorismo e verbalismo.

Marie Pape-Carpentier efectuou un cambio enorme nos asilos que dirixía, xa que incorpora ideas innovadoras ao distribuír os nenos en seccións organizadas e reducindo a matrícula a un máximo de cento cincuenta nenos. O feito de que os mestres coñeceran os alumnos contribuíu positivamente na ensinanza; creou un método de ensinanza onde os nenos aprendían co contacto de diversos elementos, o que facía o traballo máis agradable para alumnos e mestres. Dadas estas condicións os asilos pasaron a ser Escolas Maternais e comenzou a instaurase nelas a pedagoxía.

O éxito destas novas institucións despertou o interese de persoas caritativas e industriais que querían que lles brindaran aos fillos das traballadoras, e os nenos orfos. Isto causou o interese por parte do estado, intervindo e investindo nelas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Escola de asilo
*Escola de amiga
*Escola de dama
*Escola mutua
Patrick Makau Musyoki

**Patrick Makau Musyoki**, nado en Manyanzwani o 2 de marzo de 1985, é un corredor de longa distancia kenyano, actual plusmarquista mundial do maratón.

## Traxectoria 
Fondista dedicado a carreiras de rúa, máis especialmente de medio maratón e maratón, ten o cuarto tempo do mundo na primeira modalidade (58' 52"), marca conquistada en Ras al-Khaimah, nos Emiratos Árabes Unidos, en febreiro de 2009.

Con grandes resultados no medio maratón entre 2005 e 2009, ese ano Makau comezou a disputar o maratón, comezando no maratón de Rotterdam co excelente tempo de 2h 06' 14" e o cuarto posto. Ó ano seguinte, volveu a Rotterdam e venceu a proba esta vez en 2h 04' 48", a mellor marca do ano e a entón cuarta mellor marca da historia, e conseguiu nova vitoria no maratón de Berlín, con 2h 05' 08".

O 25 de setembro de 2011, Makau volveu disputar o maratón de Berlín e venceu a proba por segunda vez, establecendo nova marca mundial de 2h 03' 38", 21 segundos máis rápido que a marca anterior do etíope Haile Gebrselassie, tamén conquistada en Berlín, en setembro de 2008. Gebrselassie, que tamén disputou a proba mais desistiu no km 35 debido a problemas de respiración, viu o seu antigo récord mundial ser quebrado polo kenyano, encerrando unha era de máis de 20 anos de dominio do etíope, considerado o máis grande fondista da historia do atletismo, en probas de longa distancia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Les Wriggles

[miniatura|Les wriggles en [Clermont-Ferrand o 29 de abril de 2009]]
**Les Wriggles** é un grupo musical francés nacido en 1995 formado por Christophe Gendreau, Stéphane Gourdon, Frédéric Volovitch, Antoine Réjasse e Franck Zerbib, deixando estes dous últimos o grupo en setembro de 2006.

Nas súas actuacións visten roupa vermella mentres tocan a guitarra, cantan sobre as trivialidades da existencia humana e realizan unhas coreografías.

As cancións máis populares de Le Wriggles en Francia son La petite olive, Poupine et Thierry, Monolithe e Les voisins.

## Discografía 
; CD
* *Justice avec des saucisses* (1997)
* *Les Wriggles partent en live* (1999)
* *Ah bah ouais mais bon* (2002)
* ''Moi d'abord* (2005)
* *Tant pis tant mieux* (2007)

; DVD
* *Les Wriggles à la Cigale* (2003)
* *Les Wriggles : Acte V au Trianon* (2005)
* *Les Wriggles en TourNez'' (2009)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Os taxis vermellos

***Os taxis vermellos*** (en ) é a primeira historia de banda deseñada da serie do personaxe Bieito Fendeferro, creada por Peyo. Apareceu co título de *Benoît Brisefer* en 1960, entre os números 1183 e 1224 da revista *Spirou*, e foi publicada como álbum en 1962.

Foi traducido ao galego por Miguel Vázquez Freire, e publicado por Editorial Casals en outubro de 1991.

## Trama 
Bieito Fendeferro é un rapaz moi educado e estudoso que vive en Vila Ledicia. Na cidade aparece unha nova compañía de taxis, que amolan ao seu amigo o taxista Caetano. Investigando, Bieito descobre que a compañía é unha tapadeira do señor Polónez para roubar os bancos e mais as xoierías da vila.

Caetano e Bieito son secuestrados e levados a unha illa deserta, pero Bieito logra escapar nunha barca, e tras desembarcar en Portugal, volve correndo á súa vila para avisar á policía.
O tío Plácido

***O tío Plácido*** (***Tonton Placide*** en lingua francesa) é a cuarta historia de banda deseñada da serie do personaxe Bieito Fendeferro, creada por Peyo. Apareceu en 1968, entre os números 1555 e 1584 da revista *Spirou*, e foi publicada como álbum en 1969.

Foi traducido ao galego por Miguel Vázquez Freire, e publicado por Editorial Casals en outubro de 1990.

## Trama 
Bieito Fendeferro vai pasar as vacacións á casa do seu tío Plácido. Este traballa de gardacostas dos servizos secretos, encargado da vixilancia de políticos importantes. O seu superior, o coronel, encárgalle que vixíe o ministro de Finanzas dun país estranxeiro, que vén recoller uns documentos importantes para a impresión de billetes de banco. Plácido protesta porque está tamén de vacacións pero o xefe dille que é unha misión sen risco e que pode levar con el ao cativo, pois trátase simplemente de escoltar ao home até o aeroporto.

Porén, unha banda de ladróns quere roubarlle a maleta ao ministro, e comeza un secuestro e unha persecución, na que Bieito toma parte para axudar ao seu tío.

### Personaxes 
* Bieito Fendeferro
* O tío Plácido
* Monsieur Chnick, ministro de Facenda do principado de Fürengrootsbadenschtein.
Escola mutua

miniatura|Joseph Lancaster, arredor de 1818.

As **escolas mutuas** foron un modelo educativo creado por Joseph Lancaster (1778-1838), quen deseñou un programa no que o propio alumnado se transmitía o coñecemento.

## Características
Cando o alumnado destas aulas acadaba unha certa idade convertíanse en mestres do grupo, e o mestre só tiña a función de vixiar e intervir cando fose necesario. Este tipo de escola xurdiu polo gran número de alumnos e a escaseza de mestres. Nestas escolas mantíñase a disciplina a través de premios e castigos. Un dos motivos polos que foi coñecido o seu método foi porque se os alumnos transmitían ben a información ós seus compañeiros estes eran premiados.

Porén este tipo de escola tivo moitas críticas xa que os seus logros eran mínimos e a disciplina era moi elevada para os alumnos desas idades. Tamén cabe destacar os castigos corporais que recibían os alumnos, aínda que hai xente que opina que prefire eses castigos e non someterse a educación lancasteriana.

Nun principio Lancaster fracasou ao intentar incorporar este método á educación infantil, pero co tempo emigrou aos EUA e conseguiu fundar algunhas escolas. Este método alcanzou nos EUA a súa maior popularidade na primeira década do século XIX. No momento da súa morte (1838) había entre 1200 e 1500 escolas co seu modelo educativo. 

Pero a ensinanza de Lancaster presenta algunhas debilidades no seu sistema como:
*Non era un método pedagóxico senón un sistema de organización dunha institución elemental.
*As súas estratexias eran mecanicistas.
*Non había interacción entre o alumnado nin do alumnado co profesorado.
*Utilizábase a memorización mediante a repetición aínda que na maioría dos casos non se entendera o que se estaba a aprender.
*Era un método masivo debido a que era barato.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Escola de asilo
*Escola de amiga
*Escola de dama
*Escola maternal
Monsters, Inc.

***Monsters, Inc.*** é un filme de animación estadounidense producido por Pixar e dirixido por Pete Docter, estreado no 2001.

## Sinopse 
Monsters Inc. é a maior empresa de medo do mundo, e James P. Sullivan é un dos seus mellores empregados. Asustar os nenos non é un traballo doado, xa que todos cren que os nenos son tóxicos e non poden ter contacto con eles. Pero un día, unha nena cólase sen querer na empresa, provocando o caos.

## Personaxes 
* John Goodman como James P. "Sulley" Sullivan
* Billy Crystal como Michael "Mike" Wazowski
* Mary Gibbs como "Boo"
* Steve Buscemi como Randall Boggs
* Jennifer Tilly como Celia Mae
* James Coburn como Henry J. Waternoose III
* Bob Peterson como Roz
* Frank Oz como Fungus
* John Ratzenberger como o Abominable Home das Neves
* Samuel Lord Black como George Sanderson
* Dan Gerson como Smitty e Needleman
* Jeff Pidgeon como Thaddeus Bile
* Bonnie Hunt como Ms. Flint

## Galardóns e nomeamentos 
* 2001: Oscar: Mellor canción orixinal. 4 nomeamentos entre eles o de Mellor filme de animación.
* 2001: BAFTA: Mellor longametraxe animada.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Voto de san Nicolás

miniatura|dereita|San Nicolás de Tolentino

O **Voto de san Nicolás de Tolentino** é unha ofrenda a dito santo instaurada polos veciños de Pontedeume despois do incendio que padeceu a vila no ano 1621, en agradecemento pola súa intervención para aplacar o lume.

## Historia
Conta a tradición que en dito incendio os monxes do convento de Santo Agostiño sacaron en procesión unha imaxe de Nicolás de Tolentino e botaron ao lume unha reliquia ou xoia do santo. A partir dese momento o lume comezou a minguar ata a súa extinción. O feito foi considerado como un milagre.

Pouco despois do incendio, o 19 de xuño de 1621, reuniuse a Corporación Municipal e decidiu votar un día para gardalo, que será o 10 de setembro de cada ano coincidindo coa súa festividade. Ese día farase misa solemne cantada con sermón e procesión, e o día anterior vésperas solemnes no convento de Santo Agostiño.

O 16 de maio de 1622, a vila, e no seu nome o alcalde maior Pedro Labora, renovou o voto e determinouse nomear Nicolás de Tolentino copatrón da vila, que tiña como único patrón a Santiago Apóstolo. Neste voto faise referencia aos boliños de san Nicolás, pequenas pezas de pan que se consagran na misa solemne do día 10 de setembro e que se reparten entre os veciños para protexeren as súas casas do lume. Este costume lembra a reliquia que se lanzara ás chamas.

## Tradición
Desde entón, as familias eumesas vanse alternando na renovación do voto e a preparación dos boliños, dos que son moi celosos, levándoos ás súas casas para protexelas dos incendios. En dous incendios posteriores nos anos 1892, cando se queimaron tres casas, e en 1941 que ardeu unha casa, botáronse ao lume os boliños.

Hoxe en día, o día 10 de setembro é un dos días grandes das festas patronais e continúase renovando o voto.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* *San Nicolás de Tolentino, Co-patrono de la Villa de Pontedeume*. DL C-1161/97
Gran Premio de Marrocos

O **Gran Premio de Marrocos** (en ‎) foi un Gran Premio de automobilismo iniciado en 1925 en Casablanca, Marrocos coa denominación oficial de "Gran Premio de Casablanca".

## Historia 
En 1930 a carreira celebrouse no novo Circuíto de Anfa Cobrouse a vida do piloto conde Bruno d'Harcourt durante unha sesión de práctica. Todos os gañadores, de automóbiles de turismo, eran francéses ou de Mónaco.

Non houbo carreira en 1933, nin entre os anos 1935 e 1953. Cando volveu en 1954, levouse a cabo nun circuíto para automóbiles deportivos na cidade de Agadir, e o dominio francés viuse interrompido por un piloto italiano, Giuseppe Farina.

Un novo deseño en Ain-Diab preto de Casablanca, foi preparado para o Gran Premio de Marrocos de 1957 de Fórmula Un unha carreira que, aínda que non contaba para o Campionato Mundial, atraeu aos mellores pilotos de clase mundial do momento.

Ao ano seguinte, a carreira foi declarada oficial e levouse a cabo o 19 de outubro de 1958. A carreira viuse lixada pola morte de Stuart Lewis-Evans (o segundo na carreira de 1957) que morreu nun hospital de Londres a causa das queimaduras, seis días logo de estrelarse no poeirento circuíto. O seu Vanwall gripou o motor (posiblemente por mor do po) e mandouno dando tombos ás barreiras a alta velocidade, prendendo o seu coche en chamas. Este foi o último Gran Premio organizado en Marrocos.

## Gañadores do Gran Premio de Gran Marrocos 
*O fondo de cor rosa indica unha carreira que non forma parte do Campionato do Mundo de Fórmula Un.*
Principado de Lamballe

[150px|thumb|[María Luisa de Savoia-Carignan|A Princesa de Lamballe, retratada por Antoine-François Callet.]]
O **Principado de Lamballe** é un título nobiliario francés, que ten a súa orixe no territorio dos condes de Penthièvre, na Bretaña.

## Historia
O territorio dos condes de Penthièvre, coñecidos como duques a partir de 1569 estendíase aproximadamente polo que agora é o cantón de Lamballe no distrito bretón de Saint-Brieuc. En 1747 Luís Xoán María de Borbón, duque de Penthièvre, concédelle ao seu fillo, Luís Alexandre Xosé de Borbón, o título de príncipe de Lamballe e o tratamento da Súa Serenísima Alteza.

## Príncipes e princesas de Lamballe
* Luís Xoán María de Borbón (1725–1793), I Príncipe de Lamballe, fillo de Luís Alexandre de Borbón, conde de Tolosa e María Vitoria Sofia de Noailles, marquesa de Gondrin.
* Luís Alexandre Xosé de Borbón (1747–1768), II Príncipe de Lamballe, fillo de Luís Xoán María de Borbón e a princesa María Tareixa Felicitas de Este.
Carballeira de San Lourenzo

A **carballeira de San Lourenzo** é unha carballeira compostelá cunha extensión de 8.000 metros cadrados. Está situada á beira do río Sarela, xusto ao pé do convento franciscano de San Lourenzo de Trasouto, que foi fundado no século XIII.

Por medio desta zona arborada transcorre o Camiño de Santiago, en dirección a Fisterra. No interior da carballeira hai dispostos unha fonte e dous cruceiros de interese.

Trátase dun lugar de reunión ao que Rosalía de Castro cantou na súa obra *Follas Novas*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha
Estación de Vigo-Guixar

miniatura|300px|Entrada á estación.
A **Estación de Vigo-Guixar** é unha estación de ferrocarril de Adif da cidade de Vigo. Ten servizos de longa e media distancia, mentres que os servizos de alta velocidade chegan á estación de Vigo-Urzáiz.

## Historia 
Situada na rúa Areal do lugar de Guixar (parroquia histórica de Teis), tradicionalmente destinouse ó tráfico de mercadorías da zona portuaria da cidade. Foi reconstruída para acoller tráfico de pasaxeiros por mor do desmantelamento da Estación de Vigo-Urzáiz. Nesta última edificouse unha nova estación que acolle, entre outros, os servizos de alta velocidade.

As obras para a súa construción iniciáronse en marzo de 2010 e concluíron pouco máis dun ano despois en agosto do 2011. A estación inaugurouse o 27 de agosto de 2011. O orzamento inicial de 11 millóns de euros acabou alcanzando os 17,5 millóns de euros unha vez rematada a obra.

## Servizos ferroviarios 
### Longa Distancia 
*Actualizados a 10 de xuño de 2016.*

### Media distancia 
*Actualizados a 10 de xuño de 2016.*

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Antiga estación de Vigo
*Estación de Vigo-Urzáiz
*Lista de estacións de tren de Galicia
*Galería de imaxes de estacións de tren en Galicia

### Ligazóns externas
*Información da estación na web de Adif
My Name Is Jonas

"**My Name Is Jonas**" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Weezer, composta por Rivers Cuomo, Pat Wilson e Jason Cropper que aparece no seu disco de estrea *Weezer*, editado en 1994. É unha das poucas cancións de Weezer cos créditos de composición atribuídos a toda a banda, e a única na que aparece Cropper, que fixo a introdución cunha guitarra acústica.

"My Name Is Jonas" inspirouse no irmán de Rivers, que tivo un accidente de coche no Oberlin College e tivo problemas co seu seguro.

En 1995 aparentemente houbo confusións por se sería o terceiro sinxelo de *The Blue Album*, e varias emisoras dos Estados Unidos e do Canadá pincharon "My Name Is Jonas" como sinxelo na primavera de 1995. No Canadá de feito foi lanzada como sinxelo promocional para as radios, despois de que "Say It Ain't So" fose confirmada como terceiro sinxelo. O sinxelo canadense converteuse dende entón nun dos obxectos máis preciados para os coleccionistas de Weezer.

A canción continua a ser moi popular e é unha peza básica nos concertos da banda. Ao vivo Brian Bell toca o solo de harmónica. Na xira do 2008 *Troublemaker*, a canción foi cantada a tres voces por Pat Wilson, Scott Shriner e Rivers Cuomo.

No ano 2010, membros de My Chemical Romance uníronse a Weezer unha noite nos Ánxeles para interpretar este tema. A actuación de Weezer formaba parte da serie de concertos *AXE Music: One Night Only*.
Jorge Canda

**Jorge Canda Martínez**, nado na Lama en 1953 e falecido en Pigarzos (A Lama) o 1 de setembro de 2024, foi un político galego, que foi alcalde da Lama.

## Traxectoria
Axente de seguros de profesión, comezou militando no CDS en 1986, Nas municipais de 2003 encabezou a lista do PPdeG, coa que foi reelixido por maioría absoluta. Volveu ser elixido con maioría absoluta nas sucesivas eleccións, incluíndo as de 2019. Ademais, foi deputado na Deputación de Pontevedra entre 2015 e 2017, na oposición.

Para as eleccións de 2023, foi substituído na candidatura do PPdeG por David Carrera Cal, se ben permaneceu traballando no concello como concelleiro. Faleceu pouco máis dun ano máis tarde.

## Vida persoal 
Estivo casado e enviuvou ao pouco de deixar a alcaldía.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais na Lama

### Ligazóns externas
*Noticia en *La Voz de Galicia*
José Manuel López Varela

**José Manuel López Varela**, nado na Laracha o 25 de setembro de 1961, é un mestre e político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
Diplomado en Maxisterio pola Universidade de Santiago de Compostela. En 1980 afiliouse a Alianza Popular e entre 1987 e 1999 foi de tenente de alcalde do concello da Laracha como segundo de Jesús Rama Becerra. Nas municipais de 1999 encabezou a lista do PPdeG, coa que obtivo maioría absoluta e foi elixido alcalde. Volveu gañar as eleccións municipais dos anos seguintes por maioría absoluta, tanto en 2003 como en 2007. 

Dende o 2003 ata 2011 formou parte do grupo popular na Deputación da Coruña, en representación da comarca de Bergantiños. En 2007 figurou como candidato a asumir a presidencia da Deputación polo PPdeG na sesión de investidura, na cal PSdeG e BNG fixeron valer a súa maioría e elixiron novamente presidente ó socialista Salvador Fernández Moreda. 

Nas municipais de 2011 revalidou a alcaldía co mellor resultado da historia do PP no municipio con 13 concelleiros, fronte a 2 do BNG e outros 2 do PSdeG. Nas municipais de 2015 revalidaría de novo a alcaldía con 12 edís. Nas eleccións municipais de 2019 acadou de novo a alcaldía con 11 concelleiros. En 2023 revalidou a alcaldía subindo ata os 12 concelleiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
*Eleccións municipais na Laracha

### Ligazóns externas 
*Ficha en galegos.info
*Entrevista en *La Voz de Galicia*
Tiangong 1

**Tiangong 1** (chinés tradicional: 天宮一號; chinés simplificado: 天宫一号; pinyin: *Tiāngōng yī hào*; Templo 1 en chinés) é unha estación espacial desenvolvida pola axencia espacial chinesa CNSA que foi lanzada ao espazo para ser colocada en órbita en 29 de setembro de 2011. Forma parte do Proxecto 921-2 , cuxo obxectivo é a construción dunha estación espacial con varios módulos.

Segundo a CNSA, Tiangong 1 é un laboratorio espacial de 8,5 toneladas que deberá ser visitado polas misións Shenzhou 8, Shenzhou 9 e Shenzhou 10 ao longo da súa vida de preto de dous anos. O 29 de setembro de 2008 Zhang Jianqi, número dous do grupo encargado de deseñar voos tripulados, declarou nunha entrevista a unha televisión chinesa, a CCT que a Tiangong 1 sería lanzada en 2010 ou 2011.

Tiangong 1 entrou e queimouse á atmosfera o 2 de abril de 2018, ás 00:16 GMT. A maioría das pezas caeron sobre o océano Pacífico Sur, preto de Tahití. 

## Notas
Fala o fistor e fáise o dia

***Fala o fistor e fáise o dia*** é unha obra en lingua galega da filóloga francesa Martine Roux, editada por Ediciós do Castro en 1982, na serie Liminar de lingüística.

## Características
A obra escolma "algúns aspectos da tradición oral galega na parroquia do Cebreiro". É o resultado da súa tese doutoral, presentada na Facultade de Letras e Ciencias Humanas da Universidade de Nantes o 26 de xuño de 1979, con dirección de Antoine Resano.

Nos agradecementos a autora explica que foi Álvaro Cunqueiro quen lle recomendou que fixese a súa investigación no Cebreiro. A transcrición dos textos foi revisada por Francisco Fernández Rei, e o traballo contou coa colaboración de Carlos Alonso del Real, quen foi partícipe da publicación e escribiu o prólogo da obra.

Na introdución inclúese unha caracterización lingüística, na que se explica as características propias do galego oriental. O traballo en si está estruturado en catro apartados: "Miseria e traballo", "Vida e morte", "Maxia, relixión" e "Os tempos pasados". Cada apartado inclúe diversos relatos orais dos informadores, comentados ao final pola autora.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Fala o fistor e fáise o día*, en  OpenLibrary
Carallán

O **carallán** (***Phallus impudicus***)  é un fungo moi común en Europa e América do Norte, recoñecible de forma doada cando está maduro polo seu mal cheiro e a súa forma fálica. Adoita habitar en chans ricos en restos vexetais, como bosques e xardíns con abundante vexetación. Aparece desde o verán até o final do outono. O corpo frutífero é longo e branco, cunha cabeza cónica, de tacto viscoso de cor verde escuro. Malia o seu mal cheiro, este fungo non é velenoso e na súa etapa xuvenil é consumido nalgúns lugares de Francia e Alemaña.

## Taxonomía 
En 1597, o botánico John Gerard, na súa *Historia Xeral das Plantas* chamouno *pricke mushroom* ou *fungus virilis penis effigie*, e John Parkinson mostrábaa baixo o nome de *ferramenta dos holandeses* ou *phallus hollandicus* no seu *Teatrum botanicum* de 1640. Linneo foi o responsable do nome que actualmente se lle dá a esta especie. O seu epíteto específico, o termo en latín *impudicus*, significa "impúdico", "falto de vergoña".

## Galería de imaxes 

Phallus impudicus 233.jpg
Phallus impudicus 33.jpg
Phallus sp.jpg
Phallus impudicus 4.jpg

## Notas
Carlos Alonso del Real

**Carlos Alonso del Real Ramos**, nado en Madrid o 2 de maio de 1914 e finado o 11 de xaneiro de 1993, foi catedrático de Prehistoria e Etnografía ligado a Galiza.

## Traxectoria 
Cursou os seus estudos superiores na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Madrid (1931-1936). Doutorouse en Filoloxía Clásica en 1940. Foi profesor de latín no Instituto Cardeal Cisneros (1939), e de aí pasou á Universidade de Madrid, onde ensinou Historia Primitiva e lingua grega (1939-1941), ademais de exercer como conservador do Museo do Seminario de Historia Primitiva desde 1942 até 1954.

En 1954 pasou a ostentar a cátedra de Prehistoria e Etnoloxía na Universidade de Santiago de Compostela, na que foi vicedecano da Facultade de Filosofía e Letras desde 1956 a 1965. Cultivou o xornalismo entre os anos 1937 e 1955.

Foi académico correspondente da Real Academia da Historia e colaborou co Instituto de Estudos Políticos. Pertenceu á Orde de Mehdauia, á de Cisneros e contou con varias condecoracións por méritos de guerra. Estivo casado con María Ana Manteola Cabeza.

Tamén escribiu en lingua galega, como no caso dun prólogo para o libro *Fala o fistor e fáise o dia*, de Martine Roux.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alonso del Real, C. 1991. *La prehistoria. Ciclo de conferencias para doctorado*. Pontevedra, Deputación Provincial. 
* Rodríguez Casal, A. (coord.) 1996. *Humanitas. Estudios en homenaxe ó Prof. Carlos Alonso del Real*. Santiago, Universidade de Santiago de Compostela. 2 vols.

### Ligazóns externas 
* Biografía e bibliografía 
* *Otra vez Ortega*, texto de Carlos Alonso del Real.
Monumento das catro esquinas

O **monumento das catro esquinas**, en inglés *Four Corners Monument*, é un pequeno monumento do sueste dos Estados Unidos, localizado en terras indias dos navaghos e utes que marca a localización xeográfica do punto de unión cuádrupla dos estados de Arizona, Colorado, Novo México e Utah.

## Características 
Está situado na meseta de Colorado, ao oeste da ruta 160. O punto foi designado orixinalmente polo Congreso dos Estados Unidos, pero un erro provocado por unha primeira mala medición emprazouno xeograficamente nunha posición incorrecta. O Tribunal Supremo dos Estados Unidos determinou máis adiante que esa localización chegara a ser tan recoñecida que debía ser considerada oficialmente como o límite real entre o catro estados.
miniatura|
Non só é o punto de intersección perpendicular do catro esquinas, senón que ademais é o único punto cuádruplo nos Estados Unidos entre estados, e por iso á rexión recibe o nome de rexión das Catro Esquinas (Four Corners). O punto localízase nunha reserva india dos ute en Colorado. O lugar é controlado por *Navajo Nation Parks* e o departamento de Reconstrución e é unha popular atracción turística, a pesar do remoto da súa posición. Para ver e tomar unha fotografía no monumento débese pagar por persoa unha tarifa de 3$, para manter os permisos que o monumento leva.

Ao redor do monumento, os artesáns locais navaghos e utes venden recordos e alimentos. A posición do punto foi descuberta inicialmente en 1868 e foi sinalada cun pedestal de arenito. Posteriormente, en 1912, colocouse o primeiro marcador permanente, que foi substituído en 1992 por un pedestal de granito no que encaixa un disco de bronce circular ao redor do punto, que está rodeado polos escudos e bandeiras dos estados que lindan alí.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Geocaching Recovery Logs
Anne Sexton

**Anne Gray Harvey**, coñecida como **Anne Sexton**, nada en Norton (Massachusetts) o 9 de novembro de 1928 e finada en Boston o 4 de outubro de 1974, foi unha poeta estadounidense.

## Traxectoria 
O seu temperamento depresivo e a obsesión pola morte levárona ao suicidio. A súa obra expresa a súa angustia existencial e achégase á poesía confesional de Robert Lowell ou Sylvia Plath.

Peter Gabriel escribiulle a canción *Mercy Street* en 1986.

## Obras 
* *To Bedlam and Part Way Back*, 1960.
* *All My Pretty Ones*, 1962.
* *Live or Die*, 1966 - Premio Pulitzer de poesía 1967.
* *Love Poems*, 1969.
* *Transformations*, 1971.
* *The Book of Folly*, 1972.
* *The Death Notebooks*, 1974.
* *The Awful Rowing Towards God*, 1975 (póstumo).
* *45 Mercy Street*, 1976 (póstumo).
* *Words for Dr. Y.*, 1978 (póstumo).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://foro.elaleph.com/viewtopic.php?t=1301 
* Dous poemas de Anne Tradución de Raúl Racedo
* The touch. El toque.  Tradución de Ben Clark
Jeff Fahey

**Jeffrey David "Jeff" Fahey**, nado o 29 de novembro de 1952 Olean, Nova York, é un actor estadounidense de cinema e televisión. Entre as súas actuacións máis detacábeis destacan o Capitán Frank Lapidus na serie de televisión da ABC *Lost* e como Marshal Winston MacBride en *The Marshal*.

## Filmografía selecta 
* *Silverado* - (1985)
* *Psycho III* - (1986)
* *Split Decisions* - (1988)
* *White Hunter Black Heart* - (1990)
* *Body Parts* - (1991)
* *The Lawnmower Man* - (1992)
* *Woman of Desire* - (1993)
* *Wyatt Earp* - (1994)
* *Darkman III: Die Darkman Die* - (1996)
* *Operation Delta Force* - (1997)
* *Cold Heart* - (2001)
* *Grindhouse* - (2007)
* *Lost* - (2008-2010)
* *Machete* - (2010)

## Véxase tamén
Team America: World Police

***Team America: World Police*** é un filme estadounidense de 2004 dirixido por Trey Parker e escrito por Parker, Matt Stone, e Pam Brady, todos eles coñecidos por ser os creadores da popular serie de animación *South Park*.

## Sinopse 
Team America, unha policía mundial encargada de manter a orde e a estabilidade no mundo, decátase de que un ambicioso ditador está repartindo armas de destrución masiva ós terroristas por todo o mundo.

## Personaxes 
* Trey Parker como Gary Johnston / Joe / Carson / Kim Jong-il / Hans Blix / Matt Damon / Tim Robbins / Sean Penn / Michael Moore / Helen Hunt / Susan Sarandon / Borracho do bar / Outras voces
* Matt Stone como Chris / George Clooney / Danny Glover / Ethan Hawke / Outras voces
* Kristen Millercomo Lisa
* Masasa como Sarah
* Daran Norris como Spottswoode
* Phil Hendrie como I.N.T.E.L.L.I.G.E.N.C.E. / Terrorista checheno
* Maurice LaMarche como Alec Baldwin
* Chelsea Marguerite como Nai francesa
* Jeremy Shada como Jean Francois
* Fred Tatasciore como Samuel L. Jackson
* Scott Land como Lead puppeteer

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Web oficial 
* Ficha en Filmaffinity
O cliente

***O cliente*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Joel Schumacher que se estreou en 1994.

Estreouse en galego o 16 de xaneiro de 2026 a través da TVG.

## Sinopse 
Mark Sway é un rapaz de once anos ameazado polo que sabe pero que nunca poderá contar. Foi testemuña dun asasinato da mafia, pero se revela o que sabe será eliminado por eles. Un ambicioso fiscal federal non deixará de acurralar ó rapaz para que diga a verdade. Sen querelo, Mark converteuse no instrumento dun xogo mortal. A súa única aliada é unha valente avogada que arriscará a súa carreira e mesmo a súa vida con tal de axudalo.

## Personaxes 
* Susan Sarandon como Regina "Reggie" Love
* Tommy Lee Jones como "Reverendo" Roy Foltrigg
* Brad Renfro como Mark Sway
* Mary-Louise Parker como Dianne Sway
* David Speck como Ricky Sway
* Anthony LaPaglia como Barry "The Blade" Muldanno
* J. T. Walsh como Jason McThune
* Anthony Heald como Larry Trumann
* Bradley Whitford como Thomas Fink
* Anthony Edwards como Clint Von Hooser
* Micole Mercurio como Momma Love
* Ossie Davis como Xuíz Harry Roosevelt
* Will Patton como Sarxento Hardy
* Dan Castellaneta como Slick Moeller
* Ron Dean como Tío Johnny Sulari
* Kim Coates como Paul Gronke
* William H. Macy como Dr. Greenway
* Kimberly Scott como Doreen
* Walter Olkewicz como Jerome "Romey" Clifford

## Galardóns e nomeamentos 
* 1994: Nomeada ó Oscar: Mellor actriz (Susan Sarandon)
* 1994: BAFTA: Mellor actriz (Sarandon)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Fionnula Flanagan

**Fionnghuala Manon Flanagan**, nada en Dublín o 10 de decembro de 1941, é unha actriz irlandesa que traballou de xeito moi prolífico no teatro, cinema e televisión.

## Traxectoria 
Criouse en Dublín xunto cos seus pais, Rosanna e Terence Niall Flanagan e os seus catro irmáns. Fala irlandés e inglés de xeito fluído. Aínda que os seus pais non eran falantes nativos do primeiro, querían que ela e mailos seus irmáns o aprendesen. Flanagan foi educada en Suíza e Inglaterra, e formouse no Abbey Theatre de Dublín. Viaxou por toda Europa antes de radicar finalmente nos Ánxeles en 1968.

## Política 
Flanagan apareceu xunto a Helen Mirren en ''Some mother's son'', un filme de 1996 escrito e dirixida por Terry George, onde interpretou a nai dun folguista de fame do Exército Republicano Irlandés (IRA). Posteriormente, nun acto conmemorativo presentado polo partido político Sinn Féin en Dublín, Flanagan pronunciou un discurso para os republicanos irlandeses e os seus familiares falecidos durante o último episodio do Conflito de Irlanda do Norte.

Flanagan e o seu esposo (dende 1972), Garrett O'Connor, tamén un nacionalista irlandés, son coñecidos por ofrecer festas para a comunidade irlandesa de Estados Unidos na súa casa de Hollywood Hills.

## Filmografía 
### Filmes 
### Televisión 
**Gunsmoke* (1972) - como Sarah Morgan 
**How the West Was Won* (1977) como Molly Cullhane
**Beauty and the Beast* (1990) como Jessica
**Murder, She Wrote* (1987) Episodio: "Steal me a Story"  
**Star Trek: Deep Space Nine* (1993) - como Enina Tandro
**Star Trek: The Next Generation* (1993) - como Juliana O'Donnell 
**Murder, She Wrote * Episodio: "A Killing in Cork" (1993) 
**Dr. Quinn: Medicine Woman* (1993) Episodio: The Circus - The Queen of Hearts
**Star Trek: Enterprise* (2002) - como V'Lar
**Murder, She Wrote* Episodio: "The Celtic Riddle" (2003) - como Margaret Byrne
**Nip/Tuck* (2004) - como Sr. Rita Claire
**Paddywhackery* (2007) - como Peig Sayers
**Brotherhood* (2006-2008) - como Rose Caffee
**Lost* (2007, 2009-2010) - como Eloise Hawking

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Fionnula Flanagan en Memory Alpha (unha wiki de *Star Trek*)
Brad Renfro

**Brad Barron Renfro**, nado en Knoxville (Tennessee) o 25 de xullo de 1982, e finado nos Ánxeles o 15 de xaneiro de 2008, foi un actor estadounidense. Fixo o seu debut no cine ós 12 anos no filme de 1994 *O cliente*, e ó longo da súa carreira actuou en numerosos filmes, curtametraxes, e dous episodios en televisión. Morreu dunha sobredose de heroína o 15 de xaneiro de 2008 ós 25 anos de idade.

## Filmografía 
## Véxase tamén
WALL-E

***WALL-E*** é un filme de animación estadounidense producido por Pixar e dirixido por Andrew Stanton, estreado no 2008.

## Sinopse 
No ano 2700, nun planeta Terra devastado e sen vida, tras centos de solitarios anos facendo aquilo para o que foi construído -limpar o planeta de lixo- o pequeno robot WALL-E (acrónimo de Waste Allocation Load Lifter Earth-Class) descobre unha nova misión na súa vida (ademais de recoller cousas inservibles) cando se atopa cunha moderna e lustrosa robot exploradora chamada EVE. Ambos vivirán unha emocionante e inesquecible aventura.

## Personaxes 
* Ben Burtt como WALL-E / M-O
* Elissa Knight como EVE
* Jeff Garlin como Capitán B. McCrea
* Fred Willard como Shelby Forthright
* MacInTalk como Auto
* John Ratzenberger e Kathy Najimy como John e Mary
* Sigourney Weaver como Axiom

## Galardóns e nomeamentos 
* 2008: Oscar ó mellor filme de animación. 6 nomeamentos.
* 2008: Globo de Ouro: Mellor filme de animación. 2 nomeamentos.
* 2008: BAFTA: Mellor filme de animación. 2 nomeamentos.
* 2008: National Board of Review: Mellor filme de animación.
* 2008: Festival de Toronto: Mellor filme de animación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
José Antonio Gurriarán

**José Antonio Gurriarán López**, nado no Barco de Valdeorras o 7 de xullo de 1941 e finado en Madrid o 31 de marzo de 2019, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Pasou a infancia e mocidade na súa vila natal. Iniciouse no xornalismo con colaboracións no periódico *El Sil* e na radio Ondas del Sil. En Salamanca estudou o preuniversitario e en Madrid realizou os estudos de xornalismo e dereito. Comezou a traballar na axencia Hispania Press, en *Madrid La Noche*, con reportaxes escritas e radio. No xornal *El Alcázar* foi redactor de sucesos, xefe de sección e enviado especial a diversos lugares de España e do estranxeiro, Cubriu as viaxes do papa Paulo VI a Fátima e Pomezia, na India entrevistou a Indira Gandhi e fixo varias reportaxes, e nos Estados Unidos estivo en Nova York, Dallas e Fort Worth e investigou a morte de John F. Kennedy, con entrevistas aos seus asesores, ao seu sustituto Lyndon B. Johnson, a Marina Oswald ou ao sheriff Bill Decker. NO hospital comezou a documentarse sobre o atentado. En 1982 localizou no Líbano os líderes do Exército Secreto Armenio para a Liberación de Armenia (ESALA) e reuniuse con eles. Escribiu o libro *La bomba*, traducido ao armenio e francés, con gran repercusión internacional. En maio de 2015 o director de cine Robert Guédiguian presentou no Festival de Cannes o filme *Une histoire de fou*, baseado no libro.
Entrou en Radio y Televisión de Andalucía como director de informativos e posteriormente director da segunda canle. Fundou o espazo *Andalucía directo*, contratou a Jesús Quintero —que levaba anos afastado da pantalla— e por vez primeira puxo unha persoa cega a cargo dun informativo, Nuria del Saz.. Solicitou incorporarse comocorrespondente en Bruxelas, cargo que ocupou catro anos. Visitou os países membros da Unión Europea, cubriu a actividade do Parlamento Europeo, os consellos de ministros de Luxemburgo, as cumbres comunitarias e viaxes da troika comunitaria, asistindo tamén a viaxes institucionais á India, Paquistán, Siria, o Líbano, Iugoslavia, Estonia, Afganistán ou a República Checa. Logo de dezasete anos regresou a Madrid, onde faleceu.

## Obras 
### En castelán
* *Caerá Allende?*, 1973.
* *La bomba*, 1982.
* *Chile. El caso del General*, 1985.
* *El Rey en Estoril*, 2000.
* *Armenios. El genocidio olvidado*, 2008.

### En galego
* *As Mulleres do Monte,* 2015. (Galaxia).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog de José Antonio Gurriarán
Julio Gurriarán

**Julio Gurriarán Canalejas**, nado no Barco de Valdeorras o 17 de abril de 1919 e finado no mesmo concello o 27 de marzo de 2012, foi un médico e político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
Foi xefe local do SEU, un dos fundadores do Club Peña Trevinca - Montañeiros de Galicia (1944), alcalde do Barco de Valdeorras (1953–1979), deputado provincial e procurador en Cortes en representación dos concellos da provincia de Ourense (1958-1961). Foi presidente do Consello de Administración do Instituto Nacional de Previsión.

Na democracia foi elixido senador pola provincia de Ourense por Alianza Popular na segunda lexislatura (1982-1986). En 1987 encabezou a candidatura de Alianza Popular no Barco e foi a forza máis votada, se ben non logrou a alcaldía tras un pacto tripartito que fixo alcalde ó candidato do CDS Eulogio Gavela García. En 1991 encabezou a candidatura do PPdeG e logrou a maioría absoluta, polo que volveu ser alcalde do Barco. En 1995 perdeu a maioría absoluta, continuando como alcalde despois de que os grupos de esquerdas non chegasen a un acordo. Gobernou en minoría ata que en xuño de 1996 alcanzou un pacto de goberno cos concelleiros da Plataforma de Independentes de España. Porén, en xullo de 1997 expulsou ós independentes do goberno e asumiu o resto do mandato en minoría. Non se presentou á reelección en 1999 e abandonou política.

## Recoñecementos 
No Barco de Valdeorras o CEIP Plurilingüe Julio Gurriarán Canalejas leva o seu nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
)
* 

### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición
* Eleccións municipais no Barco de Valdeorras

### Ligazóns externas 
* Ficha no Senado
Don Pio

**Manuel Melià Fuster**, coñecido artisticamente como **Don Pío**, nado en Valencia en 1951 e finado na mesma localidade o 25 de xuño de 1994, foi un humorista valenciano.

## Traxectoria 
Fíxose popular no inicio dos anos oitenta con actuacións en varias salas de festas do País Valenciano. Posteriormente gravou diversas cintas cos seus chistes, explicados sempre cun marcado sotaque labrego.

No inicio das emisións da TVV, sempre vestido con camisa negra, faixa e lentes redondas, Don Pío participou en moitos programas de Canal 9, entre os que destaca *Rialto Bar*, onde tivo un espazo fixo semanal.

Creou diferentes personaxes para os chistes das súas actuacións, como o Ramonet e o Motoret, e popularizou frases como "ie, el de l'oli ja està ací". O seu humor popular perdurou na memoria colectiva de moitos valencianos.

Na década dos noventa formou parte do grupo de humoristas do programa de TVE1 *No te rías, que es peor*. Tamén colaborou durante algunhas temporadas coa emisión local de Radio Color, hoxe Onda Cero, onde fixo de comentarista nas retransmisións onde xogaba o Valencia CF. A súa afección por este equipo era notoria e entre os seus amigos había futbolistas como Mario Alberto Kempes e outros.

Manuel Melià morreu en 1994 por unha afección cardíaca cando estaba nun bar de Valencia. Era casado e tiña dous fillos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ''L'humor valencià* (Vol. 1), vídeo en YouTube 
* Actuación en *Rialto Bar'' (Canal 9), vídeo en YouTube ]
Super League

A **Super League** é o torneo máis importante de Europa de rugby a 13 (*rugby league* en inglés). O campionato naceu en 1995 como sucesor do antigo *Rugby Football League Championship* (a liga inglesa de rugby a 13) coa intención de ser un torneo continental, espallándose por outros países fóra de Inglaterra. Actualmente o torneo está composto por 14 equipos, 12 ingleses, 1 francés e 1 galés.
A Super League é a principal competicións de rugby a 13 a nivel de clubs no hemisferio norte, e o campión compite cada ano co campión da NRL (liga de Australia e Nova Zelandia) no World Club Challenge (título semellante á antiga Copa Intercontinental de fútbol).

Dende 2011 a liga pode seguirse en España na canle Sportmanía. O actual campión é o equipo Leeds Rhinos, que venceu o 8 de outubro a St Helens por 32-16 diante de 69.000 seareiros que enchían Old Trafford, acadando dese xeito o seu 5º título. St Helens, que tamén ten 5 títulos no seu palmarés, ven de acadar 5 subcampionatos seguidos dende 2007 ata 2011.

## Formato
Cada tempada comeza en febreiro e remata en outubro. Está composta por 27 xornadas. Cada equipo xoga 13 encontros como local na súa casa, 13 encontros como visitante, e finalmente unha xornada mais, no chamado *Magic Weekend* (fin de semana máxico), no cal o Millennium Stadium de Cardiff acolle 7 encontros en 2 días. Dende 1998, trala tempada regular dispútanse os *play offs* polo título, cos 8 primeiros equipos da táboa. A gran final do torneo Super League dispútase cada ano no estadio Old Trafford de Manchester, sendo un dos eventos deportivos máis populares e máis vistos pola televisión cada ano en Inglaterra.

Cando remata a tempada regular, antes de que comecen as eliminatorias polo título, a liga publica a lista dos 13 xogadores elixidos no *Super League Dream Team*, un premio que recoñece ó mellor xogador da tempada en cada unha das 13 posicións do campo.

## Equipos
A maioría dos equipos da Super League pertencen á zona norte de Inglaterra onde naceu o rugby league no século XIX, entre as cidades de Liverpool, Manchester, Leeds e Hull. Fora desa rexión hai 2 equipos, 1 en Londres e 1 no sur de Francia. 

* O total de títulos indica o número de veces que cada equipo saíu campión tanto na actual *Super League* como no anterior *RFL Championship* dende 1896.

1000px|Map of areas where super league teams operate.
12px
Catalans
12px
Broncos
12px
Vikings
12px
St. Helens
12px
Warrington
12px
Wigan
12px
Salford
12px
Hull F.C
12px
Hull KR
12px
Castleford
12px
Leeds
12px
Wakefield
12px
Bradford
12px
Huddersfield

## Campións dende 1996
* St Helens **(5)** = 1996, 1999, 2000, 2002, 2006
* Leeds Rhinos **(5)** = 2004, 2007, 2008, 2009, 2011
* Bradford Bulls **(4)** = 1997, 2001, 2003, 2005
* Wigan Warriors **(2)** = 1998, 2010

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Rugby League
* National Rugby League
* World Club Challenge
### Ligazóns externas
* Páxina oficial da Super League