open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Creative Commons

[miniatura|Creative Commons guiando ós contribuíntes. Esta imaxe é unha [obra derivada de *A Liberdade guiando o pobo* de Eugène Delacroix.]]
dereita|330px|Presentación que explica o que é o Dominio Público e as licenzas CC.**Creative Commons** (bens "Comúns Creativos") é unha Organización Non-Gobernamental (ONG), sen fins de lucro, que foi fundada e presidida orixinalmente por Laurence Lessing, profesor de dereito na Universidade Stanford e especialista en ciberdereitos. O director xeral é o empresario xaponés Joichi Ito, que aventurou que "*Creative Commons converterase nunha organización de estándares dos dereitos de autor*" .

## Obxectivos e servizos 
Esta organización desenvolve plans para axudar a reducir as barreiras legais da creatividade por medio de nova lexislación e as novas tecnoloxías.

Creative Commons está inspirada na licenza GPL (General Public License) da Free Software Foundation. A idea principal é posibilitar un modelo legal con ferramentas informáticas para así facilitar a distribución e o uso de contidos para o dominio público.

Ofrece unha serie de licenzas, cada unha con diferentes configuracións ou principios, como o dereito de autor orixinal para dar liberdade para citar a súa obra, reproducila, crear obras derivadas, ofrecela de xeito público e con diferentes restricións como non permitir o uso comercial ou respectar a autoría orixinal.

Unha das licenzas ofrecidas por Creative Commons é a licenza "Developing Nations" (Nacións en Desenvolvemento). Esta licenza permite que os dereitos de autor e regalías polas obras se cobren só nos países desenvoltos do primeiro mundo, mentres se ofrecen de xeito aberto nos países en vías de desenvolvemento.

Orixinalmente foron redactadas en inglés, mais despois adaptáronse a varias lexislacións arredor do mundo. Entre outras linguas, foron traducidas ó castelán, portugués, catalán e están sendo ó galego a través do proxecto International Commons. A nivel iberoamericano hai varios países involucrados no proceso: Brasil, España, Chile e a Arxentina, con licenzas traducidas e en funcionamento, e Perú, México, Colombia (entre outros) en proceso de tradución e posta en funcionamento.

## Licenzas 
* Public Domain ou Dominio público
* Developing Nations
* Recombo
* Founder's Copyright
* Licenzas Creative Commons
* CC-GNU GPL
* CC-GNU LGPL
* Share Music ou Música compartida

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura libre
* Música libre
* Software libre
* Recursos educativos abertos

### Ligazóns externas 
* creativecommons.org .
* *La Conquista Silenciosa del Ciberespacio: Creative Commons y el diseño de entornos digitales como nuevo arte regulativo en Internet*, de arielvercelli.org (Libro licenciado con Creative Commons, castelán)
* Artigo sobre Creative Commons: *Creative Commons y la profundidad del Copyright*, de arielvercelli.org (castelán)
* Artigo sobre Creative Commons, de navegante.com (castelán)
* *Propiedad intelectual y sociedad civil: Right or left?* (castelán)
Armero

**Armero** é o nome dunha antiga cidade de Colombia, sepultada debido á erupción do volcán Nevado del Ruiz, nos Andes, o 13 de novembro de 1985.

## Historia 
A erupción volcánica provocou unha avalancha de lava e rochas con ata 104 metros de espesor. Como consecuencia da avalancha faleceron unhas 23.000 persoas, a maior parte da poboación de Armero. Entre elas estaba Omayra Sánchez, unha nena de trece anos que faleceu diante das cámaras de televisión nunha agonía que durou unhas sesenta horas. Só os habitantes que marcharan do concello de véspera salvaron a vida.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Informacións sobre a erupción de Armero
Nevado del Ruiz

**Nevado del Ruiz** é un volcán nevado en Colombia.

O 13 de novembro de 1985 o Nevado del Ruiz entrou en erupción. O fluxo piroclástico fundiu o glaciar e a neve do cume, xerando avalanchas de lodo. Estas avanzaron costa abaixo a través de ríos alcanzando distancias de até 100&nbsp;km.

Vivendas e poboacións foron devastadas ao seu paso. A poboación de Armero foi a máis afectada ao quedar completamente cuberta. Aproximandamente 21.000 persoas (dun total de 28.700) morreron en Armero. As avalanchas causaron, segundo datos estimativos, 23.000 mortes, 5.000 feridos, e destruíron máis de 5.000 vivendas. Esta foi a segunda erupción volcánica máis devastadora no século XX despois da erupción do Monte Pelée en 1902.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traxedia de Armero

### Ligazóns externas 
* Páxina web sobre a erupción do Nevado del Ruiz da USGS
Pazos de Arenteiro, Boborás

**San Salvador de Pazos de Arenteiro** é unha parroquia do concello ourensán de Boborás. Sitúase na confluencia dos dous ríos máis coñecidos da comarca, o Avia e o Arenteiro. Segundo o IGE en 2011 tiña 123 habitantes (52 homes e 71 mulleres).

## Patrimonio 
O topónimo dá conta do gran número de pazos que hai na zona. Outra das construcións emblemáticas do lugar é a ponte da Cruz, de orixe medieval, sobre o río Avia. Malia atoparse medio derruída, aínda permite apreciar o esplendor do que nun tempo foi. Salientable é tamén a igrexa de San Salvador, do século XIII, así como as diferentes rutas de sendeirismo, ou o pozo dos Fumes no río Arenteiro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Portada occidental igrexa de San Salvador de Pazos de Arenteiro, Boborás.jpg|Portada occidental da igrexa de San Salvador de Pazos de Arenteiro.
Ficheiro:Portada meridional igrexa de San Salvador de Pazos de Arenteiro, Boborás.jpg|Portada meridional da igrexa de San Salvador de Pazos de Arenteiro.
Ficheiro:Ábsida igrexa de San Salvador de Pazos de Arenteiro, Boborás.jpg|Ábsida da igrexa de San Salvador de Pazos de Arenteiro.
Ficheiro:Ponte da Cruz, Pazos de Arenteiro, Boborás.jpg|Ponte da Cruz sobre o río Avia.
Ficheiro:Senda do rio Arenteiro.jpg|Percorrido sendeirista polas marxes do río Arenteiro.
Ficheiro:Conxunto histórico artístico de Pazos de Arenteiro.jpg|Carteleira turística sobre o conxunto histórico artístico de Pazos de Arenteiro.
Ficheiro:A batalla de Pazos de Arenteiro.jpg|Anuncio promocional sobre a recreación da batalla de Pazos de Arenteiro

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pazos de Arenteiro 
### Parroquias de Boborás 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Boborás
Koiné

A **koiné** (ou κοινή; do grego «[lingua] común»), en senso propio, é unha forma de grego antigo normalizada en época helenística xurdida principalmente do grego xónico-ático e que serviu de lingua común ao principio a Grecia, onde se empregaban varios dialectos, e logo ao mundo antigo, en competencia co latín.

Por extensión, unha koiné é unha lingua vehicular na que se funden diferentes dialectos e falas locais. A koiné pode ser só escrita ou oral. Pode limitarse á literatura (poesía, teatro...), aos textos administrativos, de dereito etc. Xa que logo, non é posible coñecermos a orixe xeográfica de autores de textos escritos nunha koiné.

Os exemplos máis remarcables de constitución dunha koiné son o grego antigo pero tamén o occitano ou o árabe literal. Unha koiné pode tamén ser unha lingua franca que permite a comunicación entre interlocutores que falen linguas diferentes. Así, hoxe o inglés no mundo dos negocios pode servir de koiné.

A koiné debe ser claramente distinguida do sabir: en efecto, cousa totalmente ausente dun sabir, a koiné é unha lingua completa e a miúdo pensada (de onde a súa capacidade para usos literarios) e non un disparate creado para un simple uso utilitario.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua vernácula
* lingua litúrxica
* crioulo
* pidgin
Capadocio

O termo **capadocio** pode referirse a:

*algo relacionado co antigo territorio de Capadocia, país e reino da vella Asia Menor, hoxe pertencente a Turquía.
*o dialecto do grego moderno falado hoxe en Grecia polos descendentes dos gregos que, tras as guerras greco-turcas, se viron forzados a abandonaren as súas terras na Capadocia no intercambio de poboacións entre gregos e turcos. Este dialecto é coñecido como grego capadocio.
Lingua tsakonia

O **tsakonio** ou **lingua tsakona** (Τσακωνική γλώσσα en grego moderno) é un dialecto grego falado na rexión da Tsakonia (Τσακωνία), nomo de Arcadia (Peloponeso), actualmente falado nun grupo de aldeas situadas na costa leste de Arcadia ao longo do golfo de Argólida. Porén, antes debía estenderse máis ao oeste de Arcadia, así como nunha parte da Laconia. O tsakonio está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Historia e características 
Este dialecto deriva do dorio, un dos antigos dialectos gregos da Grecia Antiga. Distínguese pois claramente do grego moderno polo seu vocabulario e a súa pronunciación, especialmente porque preservou o *digamma*, antigo fonema /w/ convertido en /v/ nalgunhas palabras (mentres que na lingua común, o *digamma* caeu hai moito tempo). Así, pódese comparar a palabra *vanne*, «año», co xónico-ático ἀρνίον / *arníon*, os dous saídos dun étimo *warn-*.

En canto ao léxico, o tsakonio ten préstamos do grego moderno, do albanés e do turco pero o vocabulario principal é claramente de orixe dórica.

Barreiras xeográficas naturais illaron a Tsakonia do resto de Grecia ata o século XIX, preservando así a orixinalidade da lingua. Pero desde a independencia de Grecia, sostida polos poderosos armadores da costa tsakonia, o desenvolvemento da educación en grego moderno fai baixar o número de falantes, que se estimaba en 200 000 antes da independencia. Máis recentemente, desde os anos setenta, o éxodo rural cara a Atenas e a introdución da televisión na rexión provocaron unha nova baixada masiva no número de falantes do tsakonio en beneficio do grego moderno. Hai esforzos recentes de reintrodución do tsakonio nas escolas. Actualmente estímase que só unhas 300 persoas falan normalmente o tsakonio, mentres que sobre 2000 o comprenden.

## Notas
A Nosa Terra (1907)

***A Nosa Terra*** foi un periódico que se editou na Coruña entre 1907 e 1908.

## Histroia e características 
Voceiro de Solidaridad Gallega, fundouse por iniciativa de Rodrigo Sanz, Manuel Murguía, Manuel Lugrís Freire e Florencio Vaamonde Lores. O primeiro número saíu o 4 de agosto de 1907, dirixíao Uxío Carré Aldao. Foi unha publicación bilingüe, na que predominaba o uso do castelán e que reservaba o galego para os espazos de creación literaria. Mantívose ata outubro de 1908, en total saíron 60 números. Entre os colaboradores estivo Eladio Rodríguez González.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 
### Outros artigos 
* *Revista Gallega*
Porto Seguro

**Porto Seguro** é unha cidade brasileira do Estado da Baía. Sitúase ó sur do estado, nunha rexión que foi a primeira avistada polo navegante portugués Pedro Álvares Cabral, a 22 de abril de 1500.

## Características
Todos os anos, turistas europeos, (principalmente portugueses e franceses) ademais de estadounidenses, arxentinos e israelís, e tamén millares de brasileiros de varias partes do país visitan a cidade e os seus distritos de Arraial d'Ajuda e Trancoso. Na cidade e nestes dous distritos hai igrexas e moitas casas que remontan ao período colonial brasileiro, que están preservadas por lei, e os seus propietarios non as poden modificar sen permisión do poder público.

No municipio sitúase o *Parque Nacional do Pau Brasil* e, non moi distante dela, o *Parque Nacional do Monte Pascoal* e o *Parque Nacional do Descobrimento*. A razón para a existencia destes parques é garantir a preservación do pouco que resta da Mata Atlántica, a selva orixinal que cubría a rexión cando da chegada dos brancos. Hai tamén unha aldea de indíxenas da etnia pataxó que preservan algúns costumes dos seus antepasados, pero non máis falan a súa lingua orixinal, pero si o portugués.

Para chegar á cidade dende Salvador recorrese 707&nbsp;km pola estrada BR-101 e despois pola BR-367. Está a 1.120&nbsp;km do Río de Xaneiro, a 1669&nbsp;km de Brasilia, e a 1481&nbsp;km de São Paulo por estradas asfaltadas. Hai tamén a opción do avión, xa que o seu aeroporto recibe ata voos internacionais.

Ademais do turismo, outras actividades económicas importantes son a agricultura (principalmente anacardo e coco), a gandería, e o comercio e algúns servizos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Trancoso, Porto Seguro, Bahia Brazil.jpg|Praia en Porto Seguro.
Ficheiro:Porto Seguro Bahia.jpg|Baía de Porto Seguro.
Ficheiro:Matriz Nossa Senhora da Pena Porto Seguro.jpg|Igrexa da Nossa Senhora da Pena.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Prefeitura Municipal de Porto Seguro
* Informacións de turismo en Porto Seguro
* Información de turismo
Intel Corporation

**Intel Corporation** é unha empresa multinacional fundada por Gordon E. Moore e Robert Noyce en 1968, que fabrica microprocesadores, circuítos integrados especializados tales coma circuítos integrados auxiliares para placas base de ordenador e outros dispositivos electrónicos.

## Historia 
Intel foi fundada por Gordon E. Moore e Robert Noyce en 1968, quen inicialmente quixeron chamar á empresa *Moore Noyce*, pero soaba mal, polo que elixiron como nomee as siglas de ***Int**egrated **El**ectronics*, en español *Electrónica Integrada*. Este nome estaba rexistrado por unha cadea hoteleira, polo que tiveron que mercar os dereitos para poder empregalo.

A compañía comezou fabricando memorias antes de dar o salto aos microprocesadores. O primeiro microprocesador de Intel, o Intel 4004, foi creado en 1971 para facilitar o deseño dunha calculadora. No canto de ter que deseñar varios circuítos integrados para cada parte da calculadora, deseñaron un que segundo un programa almacenado na memoria podía facer unhas accións ou outras, é dicir, un microprocesador. Hoxe en día discútese se o primeiro microprocesador da historia da informática foi creado por Intel ou por Texas Instruments.

Durante os anos 90, Intel foi responsable de moitas das innovacións do hardware dos ordenadores persoais, incluíndo os buses PCI, AGP e USB, ademais do novo PCI-Express. Con todo, non hai que esquecer moitos outros lanzamentos, intentos de estandarización errados, que a empresa ten ás súas costas (véxase RDRAM, ou o Slot 1 dos seus Pentium III).

Intel domina o mercado dos microprocesadores. Actualmente, o principal competidor de Intel no mercado é Advanced Micro Devices (AMD), empresa coa que Intel tivo acordos de compartición de tecnoloxía: cada socio podía utilizar as innovacións tecnolóxicas patentadas da outra parte sen ningún custo.

Dentro dos microprocesadores de Intel podemos destacar as tecnoloxías multinúcleo implementadas nos procesadores Pentium D e Core 2 Duo, a tecnoloxía móbil Centrino desenvolvida para o mercado de ordenadores portátiles e a tecnoloxía HyperThreading integrada nos procesadores Intel Pentium 4.

O 6 de xuño de 2005 Intel chegou a un acordo con Apple Computer, polo que Intel proverá procesadores para os ordenadores Apple, realizándose entre 2006 e 2007 a transición desde os tradicionais IBM. Finalmente en xaneiro de 2006 presentáronse ao mercado as primeiras computadoras de Apple, unha portátil e outra de escritorio, con procesadores Pentium Dual Core de dobre núcleo.

## Ligazóns externas 
* Web de Intel 
* Intel Technology
Intel 4004

miniatura|250px|Intel 4004.
O **Intel 4004** (**i4004**) é un microprocesador de 4 bits deseñado por Intel, que foi lanzado ó mercado o 15 de novembro de 1971.

## Historia
O i4004 foi lanzado nun paquete de 16 pines CERDIP o 15 de novembro de 1971. O 4004 foi o primeiro procesador de computadora deseñado e fabricado polo fabricante de chips Intel, quen previamente facía semicondutores de chips de memoria. Os principais deseñadores do chip foron Marcian Hoff (arquitectura 1969) e Federico Faggin (deseño 1970-1971) de Intel e Masatoshi Shima de Busicom (posteriormente de ZiLOG, a empresa fundada por Faggin e Ralph Ungermann, exclusivamente dedicada aos microprocesadores).

Orixinalmente deseñado para a compañía xaponesa Busicom para ser usado na súa liña de calculadoras, o 4004 tamén foi proporcionado cunha familia de chips de soporte especialmente deseñados para el. Por exemplo, cada "ROM de programa" internamente gardaba para o seu propio uso os 12 bits de dirección de programa do 4004, o que permitía, se as 16 ROM foron instaladas, acceso de 4 KB de memoria desde o bus de direccións de 4 bits. O circuíto 4004 foi construído con 2.300 transistores, e foi seguido ao ano seguinte polo primeiro microprocesador de 8 bits, o 8008, que contiña 3.300 transistores, e o 4040, que era unha versión revisada do 4004.

## Especificacións técnicas
*Microprocesador de 4 bits
*2.300 transistores
*Encapsulado CERDIP de 16 pines
*Máxima velocidade do reloxo 740 KHz
*Usa Arquitectura Harvard, é dicir, almacenamento separado de programas e datos. Contrario á maioría dos deseños con arquitectura de Harvard, que utilizan buses separados, o 4004, coa súa necesidade de manter baixa a conta de pines, usaba un bus de 4 bits multiplexado para transferir:
**12 bits de direccións (direccionando ata 4 KB)
**Instrucións de 8 bits de ancho
*O conxunto de instrucións está formado por 46 instrucións (das cales 41 son de 8 bits de ancho e 5 de 16 bits de ancho)
*16 rexistros de 4 bits cada un
*Stack interno de chamadas a subrutinas de tres niveis de profundidade
*Chipset (circuítos auxiliares) para crear sistemas baseados no 4004

## Microarquitectura e patillaxe
## Aplicacións
O deseño do i4004 era moi eficaz para ser empregado en calculadoras e dispositivos de control. Existen ata uns poucos vellos sistemas de control de semáforos en uso construídos co i4004.

## Artigo de colección
O Intel 4004 é un os chips coleccionables/antigos máis cobizados do mundo. No 2004, cada un deses chips alcanzaron ao redor de 400 dólares estadounidenses en eBay.
Marcian Hoff

**Marcian Edward "Ted" Hoff Jr.**, nado o 28 de outubro de 1937 en Rochester, Nova York, é un enxeñeiro informático estadounidense.
## Traxectoria 
Comezou a traballar en Intel en 1968, e en 1969 traballou na arquitectura do primeiro microprocesador desta compañía, o Intel 4004.
Bibliotecario, bibliotecaria

[miniatura|220px|dereita|O bibliotecario, cuadro de [Giuseppe Arcimboldo|Arcimboldo (c. 1557)]]
Un **bibliotecario** é unha persoa que desenvolve procedementos para organizar a información, así como ofrecer servizos para axudar e instruír ás persoas nas maneiras máis eficientes para identificar e acceder á información que necesiten, nos seus diferentes formatos (artigo, libro, revista, disco compacto, videogravación, arquivo dixital etc). O seu rol transformouse co tempo; pasaron de ser meros custodios das coleccións de libros a ser intermediarios entre os usuarios que requiren satisfacer algunha necesidade de información e as coleccións de información (en diversos formatos) que lles son confiadas.

Os bibliotecarios son profesionais que se forman a través das carreiras universitarias: A diplomatura en Biblioteconomía e Documentación e/o a Licenciatura en Documentación. Hai que sinalar que este é o caso español, así a todo cada país posúe os seus niveis formativos propios. En calquera caso, durante a súa formación, os bibliotecarios aprenden a analizar as necesidades de información que poidan ter os usuarios deste tipo de centros, amais de usar unha gran variedade de recursos informativos para satisfacer estas necesidades.

As tarefas dos bibliotecarios son múltiples: adquisición de novos materiais, catalogación e clasificación dos mesmos, desenvolvemento das coleccións, descarte de materiais obsoletos, establecemento de políticas ou normas de funcionamento dos centros de información ou bibliotecas onde traballan, condución de entrevistas de referencia, contratación de servizos e subscrición a revistas impresas ou electrónicas, investigación.

Os bibliotecarios traballan en distintos ámbitos: bibliotecas públicas comunitarias, bibliotecas de institucións educativas (públicas ou privadas), e bibliotecas especiais, entre as cales están as bibliotecas exteriores das empresas, e as bibliotecas especializadas, por exemplo nun instituto de investigación.

Por outra parte, o Bibliotecario é un dos personaxes do Mundodisco de Terry Pratchett. O Bibliotecario da Universidade Invisible é un xigantesco simio, que quedou así por un feitizo. Non quere ser transformado de novo en humano, porque en forma de simio ten moi poucas preocupacións. O Bibliotecario oféndese se lle chaman "mono".

## Asociacións
* A IFLA é a Federación Internacional das Asociacións e das Institucións da Biblioteca. Existen asociacións de bibliotecarios en cada país. A SLA é a Asociación de Bibliotecas Especiais.
* A Asociación de Bibliotecarios da Igrexa en España (ABIE) é a asociación canónica pública para a defensa, conservación e difusión do patrimonio bibliográfico da Igrexa Católica.
Astrofísica

A **astrofísica** é a parte da astronomía que estuda a a localización, composición, propiedades (luminosidade, densidade, temperatura) e evolución dos obxectos astronómicos dende o punto de vista da física. O seu desenvolvemento foi posible grazas ós avances logrados pola espectrocopía e a fotografía cara finais do século XIX.
Petrarquismo

[dereita|miniatura|[Francesco Petrarca.]]

Denomínase **Petrarquismo**, dentro do xénero poético lírico, á corrente estética que imita o estilo, as estruturas de composición, os tópicos e a imaxinería do poeta lírico do Renacemento toscano Francesco Petrarca.
O Petrarquismo foi unha poderosa corrente de inspiración lírica que se esparexeu por toda Europa co Renacemento, sucedendo como fonte de inspiración na lírica ó amor cortés dos trobadores provenzais. O seu influxo estendeuse ata comezos do século XVIII e soamente escaparon del poetas como William Shakespeare, que creou un cancioneiro dedicado a un home.

Fundamentalmente os poetas do Petrarquismo se dedican a cultivar o soneto amoroso e a reunilo en coleccións estruturadas como cancioneiros petrarquistas, en forma de serie de poemas que documentan a historia sentimental do seu amor pola dama en evolución dende o sensual ó espiritual por influxo das teorías amorosas do platonismo.

O petrarquismo entrou pouco e pouco no seo do Maneirismo e chegou a converterse en algo artificial, científico e frío, de forma que no século XVII, xa barroco, empezou a usarse o mecanismo da parodia creándose numerosos cancioneiros burlescos. Aplebeouse groseiramente o seu idealismo platónico co materialismo e a referencia ó detalle marxinal ou costumista. Empezaron neste estilo, en Italia, Francesco Berni; en España, Baltasar do Alcázar e Luis de Góngora. Lope de Vega compuxo tamén un cancioneiro petrarquista burlesco e humorístico, as *Rimas humanas e divinas de Tomé Burguillos*. Francisco de Quevedo, autor doutro cancioneiro petrarquista en torno a Lisi, ensaia ocasionalmente tamén a parodia petrarquista en poemas soltos.

En Italia o Petrarquismo tivo bos continuadores como Pietro Bembo, Jacopo Sannazaro e Michelangelo Buonarroti, e xa de forma paródica Francesco Berni; en Portugal foron poetas petrarquistas Luis de Camoens e Sa de Miranda; en España introduciron o petrarquismo Garcilaso da Vega e Juan Boscán, e seguírono Gutierre de Cetina, Hernando de Acuña e outros moitos na primeira metade do século XVI e Fernando de Herrera e algúns outros na segunda metade, de forma máis maneirista; Lope de Vega e Francisco de Quevedo no século XVII, ás veces con trazos paródicos que son patentes por exemplo en Baltasar do Alcázar. En Francia implantouno o movemento poético coñecido como A pléiade, cuxa figura máis importante é Pierre Ronsard; en Inglaterra naturalizárono Thomas Wyatt e Henry Howard e continuouno Philip Sidney.
Cordilleira

[miniatura|300px|Na cordilleira do [Himalaia está o monte Everest, o cume máis alto do mundo.|alt=]]
Unha **cordilleira** ou **cordal**, é un gran sistema de montañas que resulta xeralmente do encontro de dúas placas tectónicas e do que moitas veces parten outras cadeas montañosas secundarias chamadas contrafortes.

As cordilleiras máis famosas do mundo son a do Himalaia en Asia, a dos Andes en América do Sur, as Montañas Rochosas en América do Norte e a dos Alpes en Europa.

## Notas
Accidente xeográfico

[300px|miniatura|O [Gran Canón|Grand Canyon ou Gran Canón, Arizona (Estados Unidos).]]
Un **accidente xeográfico** é unha particularidade xeomorfolóxica no relevo do planeta Terra, tanto na formación de solos continentais e costeiros. Os accidentes xeográficos adoitan clasificarse por características tales como a elevación, pendente, orientación, estratificación, formación rochosa e tipo de solo.

Varios factores, desde a tectónica de placas até a erosión e a sedimentación, poden xerar e alterar accidentes xeográficos. Factores biolóxicos tamén poden influír neles, como é o caso das plantas no desenvolvemento das dunas e os saladares, e dos corais e algas na formación de arrecifes.

## Variedades 
[miniatura|dereita|250px|[Cantil na costa de Cariño (Costa Ártabra).]]
[miniatura|dereita|250px|Vista por satélite da [Gran Barreira de Coral (Queensland, Australia).]]
[miniatura|dereita|250px|[Río Sil ao seu paso pola provincia de Lugo.]]
### Por inclinación 
* Barranca
* Cantil
* Cavorco
* Conca
* Cordilleira
* Costa
* Montaña
* Serra
* Socalco
* Val
* Val glaciar

### Accidentes marítimos 
### Accidentes fluviais 
### Accidentes montañosos e glaciares 
* Cumio
* Glaciar
* Iceberg
* Porto de montaña

### Accidentes volcánicos 
* Volcán
* Supervolcán
* Caldeira volcánica
* Cova volcánica
* Fonte hidrotermal
* Tubo de lava
* Géyser

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xeomorfoloxía
* Relevo terrestre
* Xeografía de Galicia
### Ligazóns externas 
* Open-Geomorphometry Project
Álvaro Siza

[miniatura|[Centro Galego de Arte Contemporánea|CGAC, Santiago de Compostela, 1988-93]]
[miniatura|[Fábrica Vitra, Weil am Rhein, 1991-94]]
[miniatura|Facultade de Xornalismo da [Universidade de Santiago de Compostela|USC en Compostela, 1993]]

**Álvaro Joaquim de Melo Siza Vieira**, nado o 25 de xuño de 1933 en Matosinhos e coñecido como **Álvaro Siza Vieira**, é un arquitecto contemporáneo portugués.

## Traxectoria 
Inicialmente quixo ser escultor, pero acabou matriculándose en arquitectura na Universidade do Porto para non contrariar ao seu pai, principalmente tras visitar Barcelona a finais da década de 1940 e ver as obras de Antoni Gaudí.

Foi profesor da Escola Superior de Belas Artes do Porto entre 1966 e 1969 e profesor adxunto de Construción na Facultade de Arquitectura da mesma cidade desde 1976, da cal deseñou a súa nova sede a finais dos anos oitenta. Tamén foi profesor visitante nas universidades de Lausana, Pensilvania, Bogotá e Harvard.
* 2018, Igrexa de Saint-Jacques-de-la-Lande, nas aforas de Rennes.

## Premios e recoñecementos 
* Premio Príncipe de Gales da Universidade Harvard, Estados Unidos, 1988.
* Medalla de Ouro do Colexio de Arquitectos de Madrid, España, 1988.
* Premio Mies van der Rohe de Arquitectura Contemporánea polo proxecto do Banco Borges e Irmão, 1988.
* Premio Pritzker, 1992.
* Premio Nacional de Arquitectura de Portugal, 1993.
* Premio Wolf das Artes, 2001.
* Gran Premio Especial de Francia, 2005.
* Premio Luso-Español de Arte e Cultura, 2010.

## Exposicións 
* 2014, marzo: *Visións da Alhambra* na Aedes am Pfefferberg, Berlín. Comisario: Arq. António Choupina
* 2014, xuño: *Visións da Alhambra* no Vitra Campus, Weil am Rhein. Comisario: Arq. António Choupina
* 2015, febreiro: *Visións da Alhambra* no Palacio de Carlos V, Granada. Comisario: Arq. António Choupina
* 2015, maio: *Visións da Alhambra*, no Museo Nacional de Arte, Arquitectura e Deseño, Oslo. Comisario: Arq. António Choupina - Visita Oficial do Presidente de Portugal á Noruega
* 2016, xullo: *Visións da Alhambra*, no Museo Aga Khan, Toronto. Comisario: Arq. António Choupina

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial de Álvaro Siza 
* Siza na Web dos Prizker
Arte moderna

**Arte moderna** é un termo referido á maior parte da produción artística dende finais do século XIX ata aproximadamente os anos 1970. Producións recentes son máis a miúdo denominadas arte contemporánea. A arte moderna ten un novo achegamento á arte, onde xa non é importante a representación literal (a través de pintura ou escultura). A invención da fotografía fixera esta función artística obsoleta. No seu lugar, os artistas comezaron a experimentar con novos puntos de vista, con novas ideas sobre a natureza, materiais e funcións artísticas, a miúdo en formas abstractas.

A noción de arte moderna está relacionada co modernismo.

Durante as súas primeiras décadas, a arte moderna foi un fenómeno exclusivamente europeo. As primeiras sementes das ideas artísticas modernas viñeron de artistas que traballaban nos movementos romántico e realista. Máis tarde, representantes do impresionismo e postimpresionismo comezaron a experimentar con novos xeitos de representación da luz e o espazo a través do cor e a pintura. Nos anos previos á primeira guerra mundial, unha explosión de creatividade tivo lugar co fauvismo, cubismo, expresionismo e futurismo.[miniatura|esquerda|*No Moulin Rouge: Dúas mulleres bailando* por [Henri de Toulouse-Lautrec, 1892]]A primeira guerra mundial trouxo consigo a fin desta fase, pero indicou o inicio dunha serie de movementos antiartísticos, como o dadá e o traballo de Marcel Duchamp e o surrealismo. Tamén grupos como de Stijl e Bauhaus acababan de comezar a desenvolver novas ideas sobre a interrelación das artes, arquitectura, deseño e educación artística.

A arte moderna foi introducida en América durante a primeira guerra mundial cando un número de artistas nos barrios de Montmartre e Montparnasse en París fuxiron da guerra. Francis Picabia (1879-1953), foi o responsable da chegada da arte moderna á cidade de Nova York. Así a todo, foi soamente tras a segunda guerra mundial cando os Estados Unidos se converteron no centro de atención dos novos movementos artísticos. Os anos 1950 e 1960 viron a aparición do expresionismo abstracto, arte pop, pop art e minimalismo; a finais dos anos 1960 e os anos 1970, apareceran  Happening e Fluxus e Videoarte e land art, performance art, arte conceptual e fotorrealismo.

Nesta época, un número de artistas e arquitectos comezaran a rexeitar a idea de "moderno" e comezaron a crear obras tipicamente posmodernistas.

Dende a era de posguerra, menos artistas do que en etapas anteriores usaban pintura como medio principal. No seu lugar, xeneralizáronse as grandes instalacións. Dende os anos 1970, o media art converteuse nunha categoría por si mesmo, cun emerxente número de artistas experimentando coas novas tecnoloxías. A videoarte é o exemplo mellor coñecido.
Escultura paleolítica

A **escultura paleolítica** é a representación escultórica desenvolvida durante o Paleolítico.

miniatura|200px|Venus de Willendorf (Museo de Historia Natural, Viena)

Nesta etapa destacan as figuras femininas, talladas en vulto redondo ou en relevos moi expresivos, que deberon de ser ídolos da fecundidade ou venus paleolíticas, nas cales se esaxeran os trazos femininos (esteatopixía): seos, cadeiras, glúteos, e ventre moi remarcado, en tanto que o rostro apenas está esbozado. Son numerosos os lugares europeos en que apareceron estas figuras, encontrándose sobre todo en Francia. As máis destacadas son a Venus de Willendorf (Viena) moi probablemente pertencente ós períodos Auriñaciense e ó Solutrense a Venus de Laussel (Francia).

Esta Venus de Laussel é unha das obras básicas para comprender a prehistoria. Foi descuberta no ano 1911 polo doutor Lalanne na rexión da Dordoña francesa. Hoxe áchase no Museo de Saint Germain en Laye. O seu descubridor describe así á muller do corno: 

Nas súas orixes a estatua, pintada de vermello, formaba parte dun bloque de pedra, cuxa curvatura natural foi aproveitada para dotar á figura esculpida dun lixeiro avultamento que lle dá un grande realismo. O bloque de pedra era o centro dun santuario, posiblemente reservado a rituais relacionados coa fecundidade.

Xunto a estas esculturas son importantes os relevos e gravados en utensilios feitos de marfil, óso e hastas de reno, que representan a animais tallados cun gran realismo nas súas formas e actitudes.

### Véxase tamén
### Outros artigos
*Arte paleolítica
*Arte rupestre
*Pintura rupestre
*Arte mobiliar
Arte conceptual

A **arte conceptual**, tamén coñecida como **idea art**, é un movemento artístico en que as ideas dentro dunha peza son un elemento máis importante do que é o sentido polo que foi creada a peza. A idea está sobre os aspectos formais dunha peza e en moitos casos a idea é a peza en si mesma, quedando a resolución final da obra como mero soporte.

A arte conceptual foi descrita polo artista Sol LeWitt likzae como:

:::*Na arte conceptual a idea ou o concepto é a parte máis importante do traballo. Cando un artista emprega unha forma conceptual de arte, significa que todo o planeamento e as decisións está feito de antemán e a execución é un asunto superficial. A idea convértese nunha máquina que fai a arte. *

A arte conceptual como movemento emerxeu á metade dos anos 1960, en parte como unha reacción en contra do formalismo que fora articulado polo influente crítico Clement Greenberg. Así a todo, dende as décadas de 1910 e 1920 o artista francés Marcel Duchamp serviría como precursor, dado que cos seus traballos chamados ready-made daría ós artistas conceptuais as primeiras ideas de obras baseadas en conceptos e realizadas con obxectos de uso común.

A arte conceptual emprega habitualmente materiais como a fotografía, mapas e vídeos

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
### Outros artigos
*Fluxus
*Instalación
*Videoarte
### Ligazóns externas
**Lawrence Weiner, and the flesh became word* .
Jan Guillou

dereita|200px

**Jan Oscar Sverre Lucien Henri Guillou**, nado en Södertälje o 17 de xaneiro de 1944, é un escritor e xornalista sueco.

## Traxectoria 
Traballou como xornalista para o *Folket i Bild - aktuellt* nos anos 1966 e 1967. Foi cofundador en 1970 da revista *Folket i Bild - Kulturfront*, na que en 1973 escribiu en colaboración con Peter Bratt unha serie de artigos nos que se revelou que Suecia mantiña, de forma ilegal, unha axencia militar de espionaxe, coñecida como Informationsbyrån ou IB, que espiaba a cidadáns suecos por razóns políticas. O asunto converteuse nun escándalo político, *IB-affären* e Guillou, xunto a Bratt, foi acusado de espionaxe e pasou dez meses na cadea.

Na súa estadía na prisión, Guillou pensou como podería escribir o que sabía sen realmente escribir sobre iso, o que tiña prohibido facer. Decidiu escribir unha serie de historias de ficción sobre un espía sueco, así foi como naceu o personaxe de Carl Hamilton, alcumado como *Coq Rouge*, que deu orixe a 10 novelas, das que se fixeron varios filmes. Tamén escribiu unha serie de novelas que protagoniza Arn Magnusson, un cabaleiro templario sueco.

Actualmente Guillou é un comentarista influente, os seus artigos aparecen no xornal *Aftonbladet*, e dende alí critica a política exterior dos Estados Unidos, a política israelí contra os palestinos ou o Servizo Secreto Sueco.

## Obra 
### Serie Coq Rouge 
* *Coq Rouge - berättelsen om en svensk spion* (1986)
* *Den demokratiske terroristen* (1987)
* *I nationens intresse* (1988)
* *Fiendens fiende* (1989
* *Den hedervärde mördaren* (1990)
* *Vendetta* (1991)
* *Ingen mans land* (1992)
* *Den enda segern* (1993)
* *I hennes majestäts tjänst* (1994)
* *En medborgare höjd över varje misstanke* (1995)

### Serie Arn Magnusson 
* *Vägen till Jerusalem* (1998)
* *Tempelriddaren* (1999)
* *Riket vid vägens slut* (2000)
* *Arvet efter Arn* (2001)
Lliga Regionalista

A **Lliga Regionalista** (en galego: *Liga Rexionalista*) foi un partido político catalán que representaba o catalanismo conservador e monárquico. Fundouse o 25 de abril de 1901 ao se fusionaren a Unió Regionalista e o Centre Nacional Català para se presentaren ás eleccións a Cortes, nas que tivo éxito. O seu primeiro presidente foi Bartomeu Robert i Ybarzábal. A base do seu programa era de ideoloxía conservadora e monárquica e tiña nos seus estatutos a pretensión de acadar a autonomía para Cataluña dentro do estado español. O seu voceiro era *La Veu de Catalunya* (1899-1936) que coexistiu coa revista satírica *¡Cu-cut!* entre 1902 e 1912.

## Traxectoria 
As eleccións de 1903 resultaron un fracaso e a Lliga entrou en crise e ao ano seguinte sofre unha escisión do sector máis liberal que dará lugar a Centre Nacionalista Republicà. En 1905 fíxose co control do concello de Barcelona e comezou unha política de modernización da cidade. En 1906 foi o partido que liderou a Solidaritat Catalana, que agrupaba a todas as forzas catalás non dinásticas, con excepción dos republicanos de Lerroux, e que conseguiu o triunfo nas eleccións de 1907, aínda que as diferenzas entre os diferentes grupos imposibilitaría que se consolidase. En 1914 conseguiu que se formase a Mancomunidade de Cataluña presidida por Enric Prat de la Riba. Dende novembro de 1917 a Lliga participou con varios ministros no goberno español, entre eles Francesc Cambó no Ministerio de Fomento. En 1922 escíndese o sector máis nacionalista para formar Acció Catalana. Aínda que nun primeiro momento a Lliga apoiou o golpe de Estado de Primo de Rivera, posteriormente será ilegalizada ata 1930.

No último goberno de Afonso XIII a Lliga asumiu o Ministerio de Finanzas. Tras a proclamación da República, a Lliga aceptou o novo réxime, apoiou o Estatuto de Autonomía de Cataluña de 1932 e cambiou o seu nome a **Lliga Catalana**. Aínda que a Lliga non apoiou a sublevación do xeneral Franco en Marrocos, unha boa parte dos seus militantes colaboraron coa súa causa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Grau Mateu, Josep (2003). La Lliga Regionalista i la Llengua Catalana (1901-1924). Barcelona: Fundación Abadía de Monteserrat ISBN 84-8415-768-7
* Prats, Joaquim; Trepat, Cristòlof-A.(2009). *Història (batxillerat)*. Editorial Barcanova. ISBN 9788448924386
* Molas, Isidre; Jiménez de Parga, Manuel (1972). ''Lliga catalana (1933-1936): un estudi d'Estasiología*. Universidad, Facultad de Derecho. ISBN 9788429708585
* Sabaté, Modest (1969). *Història de la Lliga''. Barcelona: Editorial Brugera.

### Ligazóns externas 
* A Lliga Regionalista e a Lingua Catalá. de Josep Grau Mateu, UPF. .
Dous

O **dous** (2) é o número natural que segue o un e precede o tres.

2 é o primeiro número primo, e é o único que é par. O seguinte é 3. É o primeiro número primo de Sophie Germain.

## Na cultura humana 
A dualidade de todas as cousas é unha noción importante na maioría das culturas e relixións. A máis común dicotomía filosófica talvez sexa aquela que opón o ben e o mal, mais hai moitas outras. Na dialéctica hegelliana, o proceso de antítese cría dúas perspectivas a partir dunha.

*Dous* (二, *èr*) é un bo número na cultura da China. Hai un proverbio chinés que di que "as boas cousas veñen a pares". É común usar símbolos duplos en marcas de produtos. O pobo cantonés gosta do número *dous* porque a palabra cantonesa correspondente soa parecida á palabra relacionada á "facilidade" (易) naquela lingua.

Na Finlandia, dúas candeas  son acesas no Día da Independencia. Colocalas no peitoril da fiestra evoca o significado simbólico da división, que consecuentemente significa independencia.

Na filosofía de Pitágoras, a díade é a segunda cousa criada.

Entre as palabras que poden ser usadas como sinónimos ou para se referir ao número *dous* inclúen par, dueto, xemelgos.
Tres

O **tres** (3) é o número natural que segue ao dous e precede ao catro.

O **3** é o segundo número primo e o primeiro número primo impar. Ademais, é o primeiro número primo de Fermat (*n* = 0). É o segundo número primo de Sophie Germain.

* O 3 tamén é o segundo número triangular, despois do 1 e antes do 6.
* O 3 é o cuarto termo da serie de Fibonacci, despois do 2 e antes do 5.
* O polígono de 3 lados recibe o nome de triángulo.
* Se se multiplica un número por tres obtense o *triplo* dese número; mentres que se se divide por tres obtense un *terzo*. O *cubo* dun número (o devandito número multiplicado 3 veces por si mesmo) represéntase co 3 como expoñente, como en *n*3.
* Un número natural é divisible entre 3 se a suma dos seus díxitos é divisible entre 3. Por exemplo, o número 21 é divisible entre 3 e a suma dos seus díxitos é 2+1 = 3. Este proceso pode repetirse cantas veces sexa necesario (exemplo: 16&nbsp;893&nbsp;702 suma 36, 3+6 = 9, que é claramente divisible entre 3). Debido a isto, a reversión de calquera número que é divisible entre tres (ou na súa falta, calquera permutación nos seus díxitos) é tamén divisible entre 3. Así, 1368 e o seu reverso 8631 son ambos os dous divisibles entre 3 (1+3+6+8 = 18), así como os 1386, 3168, 3186, 3618 etc.
* En moitas culturas o 3 represéntase mediante tres puntos, como no caso da numeración maia, ou mediante tres trazos (horizontais ou verticais). Por exemplo, na numeración romana (III) e na numeración chinesa (三).
* Tres son os ideais da Revolución Francesa, Liberdade, Igualdade e Fraternidade
* Existen famosas triloxías literarias, entre elas as de Paul Auster e William Burroughs. *O señor dos aneis* foi publicada como triloxía aínda que non era esa a intención do seu autor.
* Son triloxías famosas no cine *Back to the Future* e *O Padriño*.
* En Vietnam crese que dan mala sorte as fotografías de tres persoas.
* Os Nazis chamaron Terceiro Reich a Alemaña, pretendendo que os dous primeiros foran o Imperio Romano e o Imperio de Prusia.
* Os tsares chamaron a Moscova a terceira Roma, seguindo a Constantinopla.
* Son necesarios e suficientes 3 puntos para determinar unha superficie plana.
* 3 son as cores primarias: amarela, vermella e azul.
* Existen varios prefixos que significan *tres* e participan na construción dunha gran cantidade de palabras de uso cotián: *ter* e *tri*, como en *terna* e *trindade*.
* Na cultura medieval cristiá é un número perfecto. Simboliza o movemento continuo e a perfección do acabado, así como símbolo da Trindade.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ano 3
* Triskel
Número primo de Sophie Germain

Un número primo *p* é un **número primo de Sophie Germain** se 2*p*&nbsp;+&nbsp;1 é tamén primo. Son famosos porque Sophie Germain probou que o Último Teorema de Fermat é verdadeiro para estes números. A existencia dun número infinito de tales números primos é unha conxectura, ou sexa, unha afirmación non probada.

Os primeiros primos de Sophie Germain son:
:2, 3, 5, 11, 23, 29, 41, 53, 83, 89, 113, 131, 173, 179, 191, 233 ...
:(secuencia A005384 na OEIS).

## Notas
Land art

O **Land Art** non é unha corrente, nin un estilo, nin un movemento artístico, é só unha actividade circunstancial. Non se escribiu moito sobre o Land Art xa que o seu termo é moi vago. Walter de Maria foi quen inventou o termo americano de Land Art que en galego podería traducirse como *arte da terra*. Este termo empregouno para poder describir as súas primeiras intervencións na natureza que se levaron a cabo a finais dos anos sesenta.

O seu comezo orixinouse cando un grupo de artistas *ecolóxicos*, especialmente artistas europeos e americanos, interviñeron o contorno natural deixando a súa pegada, a súa arte na natureza co propósito de lograr unha arte non comercial, unha arte que non se puidese vender xa que sendo unha arte efémera as obras non logran sobrevivir co paso do tempo. Actualmente este propósito non se acada de todo xa que o Land Art caeu no mundo da comercialización coas fotografías, planos e proxectos das obras.
Aplicacións científicas da fotografía

miniatura|dereita|250px|paisaxe chuviñosa en B/N
A fotografía constituíu dende os seus inicios un medio de grande utilidade na investigación científica. Grazas á súa utilización a nivel científico tense a posibilidade de rexistrar fenómenos que non poden ser observados directamente, como por exemplo aqueles que se desenvolven en tempos moi breves (fotografía ultrarrápida) ou extremadamente lentos (fotografía de baixa velocidade), aqueles que acaecen a escala microscópica, aqueles que afectan a rexións moi vastas da Terra ou do espazo (fotografía aérea, orbital, astronómica), aqueles ligados a radiacións non visibles ó ollo humano etc.

Entre as máis importantes aplicacións da fotografía no campo científico destacan a fotografía ultrarrápida e estroboscópica, a fotografía estereoscópica, a fotografía infravermella e ultravioleta, a fotografía aérea e orbital ou a fotografía astronómica.
Cabo Prior

O **cabo Prior** forma un promontorio que se adentra no mar uns catro quilómetros en dirección SE-NO, interrompendo unha liña de costa que se estende desde punta Frouxeira (Valdoviño) ata cabo Prioriño (Ferrol).

A súa altura supera escasamente os 100 m, pero a súa proximidade ao mar converte os seus materiais granodioríticos en impresionantes acantilados nos que as sucesivas etapas de transgresión e regresión mariñas deron lugar a unha roseira de illotes entre os que destacan Os Cabalos -ao norte, cunha colonia dunhas vinte parellas de corvo mariño cristado e a gaivota patiamarela na Pena Maior ao suroeste.

O relevo do cabo forma unha península cun istmo formado por litoloxía de xistos do Sistema de Ordes que presentan unha superficie de tipo chaira de rasa mariña.
miniatura|Cabo Prior desde Santa Comba.
É un excelente punto de observación de paso de aves mariñas migratorias.

A costa é accidentada e abrupta, sendo posible a práctica da pesca. Próximas ao faro, hai varias praias limpas e espazosas, San Xurxo, ou Vilar, Santa Comba e Ponzos, concorridas durante a época estival, momento no que aumenta sensiblemente a poboación de Covas, a aldea máis próxima a 3,5&nbsp;km, ao ser zona de veraneo. Covas é unha península flanqueada por areais, unha extensa planicie, na que se asenta a poboación e os campos de cultivo.

## O faro 
O faro de cabo Prior atópase a 14&nbsp;km de Ferrol, alén dos montes de Serantes. Para chegar a el abandónase Ferrol e vaise ascendendo sempre a pendente ata remontar o cume que chaman a Bailadora, onde se inicia o descenso ata Covas e a subida ata o faro. Comezou a funcionar o 1 de marzo de 1953.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Miradoiro Cabo Prioren Turgalicia. 
* Accidentes da derrota en *MasMar* .
Yonaguni

dereita|miniatura|200px|Ruínas submarinas
**Yonaguni** (en xaponés: 与那国島 (よなぐにじま/Yonaguni-jima)), é unha das Illas Yaeyama, que se atopa nas Illas Ryukyu, e é a illa habitada máis occidental do Xapón. A illa está situada a 108 km. da costa leste de Taiwán, entre o Mar da China Oriental e o océano Pacífico propiamente dito. Ten unha superficie de 28.88&nbsp;km² e unha poboación de 1.745 habitantes. A illa está administrada como cidade de Yonaguni, Yaeyama Gun, Okinawa, e hai tres asentamentos: Sonai, Kubura e Higawa. Yonaguni é famoso polas ruínas submarinas.

## Notas 
## Véxase tamén