Estímulo

miniatura|Diagrama de Pavlov sobre experimentos de condicionamento con cans.
Un **estímulo** é un sinal externo ou interno capaz de causar unha reacción nunha célula ou nun organismo.

A sensibilidade fronte a un receptor determinado que denomina tropismo ou nastia en vexetais (segundo se a reacción é permanente ou pasaxeira respectivamente) e taxismo en vertebrados, pola súa banda; posúen estruturas de natureza nerviosa (receptores) especializados en captar ou recibir certa información que se producen no medio, facendo chegar a información, por medio dos nervios sensitivos, aos centros nerviosos para producir as sensacións (visual, táctil, dolorosa, sonora, gustativa, olfactiva, térmica ou sensitiva, entre outras). 

## Recepción dos estímulos en vertebrados 
### Sentidos 
Os sentidos permiten obter información sobre o que está ao redor así como sobre determinados estados internos do organismo. Aínda que tradicionalmente se fala de cinco sentidos humanos (oído, vista, tacto, olfacto e gusto), en realidade a lista é máis longa. Podemos distinguir os seguintes tipos de receptores sensoriais:

* Receptores da luz: os conos e os bastones do ollo.
* Receptores do tacto: os corpúsculos de Meissner.
* Receptores do calor e o frío: os corpúsculos de Krause (frío) e Ruffini (calor).
* Receptores da presión: os corpúsculos de Vater-Pacini.
* Receptores das ondas sonoras: o oído.
* Receptores do equilibrio: o oído interno.
* Receptores de substancias químicas: as papilas gustativas (sabores) e os bastones olfactorios o células olfatorias (olor)
* Receptores do dor: as terminacións nerviosas libres.
* Receptores dos movementos musculares: as terminaciones nerviosas en tendóns, músculos e articulacións.
* Receptores das articulaciónes químicas e mecánicas do medio orgánico interno: as células das vísceras.

Outra forma de clasificar os receptores consiste en agrupalas en 3 grupos:

# Exteroceptores: son os receptores que son excitados por estímulos procedentes do medio exterior (inclúen o cinco sentidos). Captan e transmiten información ao sistema nervioso central achega do medio externo. Cando unha das células sensibles ou receptores sensoriais detectan un estímulo do ambiente, o transducen en sinais eléctricos que son transmitidas ao cerebro.
# Interoceptores: son os receptores que dan información achega do medio interno. Atópanse localizados nas vísceras e están relacionadas coa regulación das funcións de devanditos órganos, responde á acción de axentes químicos (alerxenos, drogas, medicamentos.) como poden ser os neurotransmisores, as hormonas, entre outros.
# Propioceptores: son os receptores que están constituídos por terminacións nerviosas e atópanse nos tendóns, os músculos e as articulacións e tamén nas canles semicirculares no oído interno; informan da cinestesia, como o movemento dos músculos corporais e o equilibrio.

## Sensación 
A sensación é unha consecuencia da percepción sensorial. Consiste na estimulación dunha célula sensorial especializada por un estímulo (externo ou interno), que á súa vez activa a unha neurona sensitiva xerándose un impulso nervioso, o cal se transmite até o centro nervioso correspondente, onde se produce a interpretación da mensaxe.

## Estímulos e condicionamento da conduta 
Os procedementos de condicionamento da conduta buscan o control desta a través da manipulación de estímulos. 

Tanto no condicionamento clásico como no condicionamento instrumental, utilízase unha nomenclatura específica para distinguir as diversas funcións que poden desempeñar os estímulos.

### Estímulo apetitivo 
Un estímulo apetitivo é un estímulo que posúe carácter pracenteiro para quen o recibe.

* O estímulo apetitivo é utilizado como consecuencia dunha resposta do suxeito no reforzamento positivo. Neste caso, o resultado é un incremento da conduta.
* No adestramento de omisión a consecuencia da resposta é a ausencia ou retirada do estímulo apetitivo, o que busca unha redución na taxa de resposta.

### Estímulo aversivo 
Un estímulo aversivo é un estímulo que resulta desagradable para quen o recibe, por exemplo, unha descarga eléctrica. Os estímulos aversivos utilízanse tanto no reforzo negativo como no castigo positivo. Emprégase de distintas maneiras:

* No caso do reforzo negativo, auméntase a probabilidade de emisión dunha conduta que se asocia á desaparición dun estímulo aversivo.
* Mentres que no castigo, diminúe a probabilidade de emisión dunha conduta cando se asocia á aparición dun estímulo aversivo.

### Estímulo incondicionado 
O estímulo incondicionado (EI) é calquera estímulo que, con anterioridade ao tratamento experimental, produce unha resposta consistente e medible. Trátase polo xeral de estímulos que producen reflexos innatos. Pode ser tanto apetitivo como aversivo.

### Estímulo condicionado 
Un estímulo condicionado (EC) é un estímulo inicialmente neutro que, asociado cun estímulo incondicionado (EI) a través de diversos ensaios, vai orixinar unha resposta condicionada (RC).

No experimento levado a cabo por Iván Pávlov con cans, un estímulo neutro como era o son dunha campanilla adquiriu o carácter de estímulo condicionado despois de presentalo en diversos ensaios previamente á aparición do alimento. O son da campanilla terminou producindo en por si a resposta de salivación, antes de que aparecese o EI (o alimento). Desta maneira, a resposta incondicionada (RI) de salivar ante o alimento, termina por converterse nunha RC ao producirse ante o son.

### Estímulo discriminatorio 
Un estímulo discriminativo ou discriminatorio é un estímulo neutro que indica cando a resposta pode conducir ou non á consecuencia desexada. É dicir, o estímulo discriminativo indica se o reforzador está dispoñible.

## Véxase tamén 
*psicoloxía
*psiquiatría
*Ivan Pavlov
*Conduta

## Bibliografía
* Guyton, Arthur C.; Hall, John E. (2011). *Tratado de fisiología médica* (12ª ed.). Barcelona: Elsevier. ISBN 9788480865365.
* Bear, Mark F.; Connors, Barry W.; Paradiso, Michael A. (2008). *Neurociencia: La exploración del cerebro* (3ª ed.). Madrid: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 9788497517934.
* Pinel, John P. J. (2011). *Biopsicología* (8ª ed.). Madrid: Pearson. ISBN 9788478291049.
* Domjan, Michael (2010). *Principios de aprendizaje y conducta* (6ª ed.). Madrid: Cengage Learning. ISBN 9786074816249.
* Hilgard, Ernest R.; Atkinson, Richard C.; Atkinson, Rita L. (1991). *Introducción a la psicología* (8ª ed.). México DF: McGraw-Hill. ISBN 9684514414.
* Rubí, Maite Carroggio; Geis, Pilar Pont (2007). *Ejercicios de motricidad y memoria para personas mayores*. Barcelona: Editorial Paidotribo. ISBN 9788480199148.

### Outros artigos 
* Receptor sensorial
* Modelo estímulo-resposta
* Motivación
* Tempo de inspección
* Resposta biolóxica
* Condicionamento da conduta

## Notas