open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Granate (cor)

**Granate** é a denominación común das cores similares aos das variedades vermellas escuras con certos tons púrpuras. Baséanse na coloración das xemas homónimas, como o granate común e o de Bohemia, así como a alabandina e o piropo. Con todo, non se corresponde cunha cor específica.

O termo provén do provenzal antigo *granat*, e á súa vez do latín medieval *granatum*, ‘vermello escuro’. O adxectivo puido cuñarse en alusión á cor das sementes da granada, ou talvez proveña do latín medieval *granum*, ‘semente’, en referencia á tinguidura vermella extraído da cochinilla europea *Kermes vermilio*.

## Usos 
### En astronomía 
A estrela xigante vermella Mu Cephei, na constelación de Cepheus, foi descrita polo astrónomo e músico William Herschel como de «unha moi fermosa cor granate profundo», polo que se lle adoita chamar «a estrela granate de Herschel». Giuseppe Piazzi incorporouna ao seu catálogo estelar de 1814 co nome latino de *garnet sidus*, «estrela granate».
miniatura|220x220px|Bandeira de Letonia

### Como cor nacional 
En Letonia o «vermello letón», moi similar ao granate, é considerado unha cor nacional e aparece na súa bandeira.
miniatura|220x220px|Bandeira de Qatar
A bandeira de Qatar emprega, amais do branco, o granate.

### Como cor institucional 
* É a cor da fachada da Basílica e Convento de San Francisco de Salta, Arxentina.
* É a cor que utiliza a Universidade Nacional de Enxeñaría do Perú.
* É, xunto co branco, a cor institucional do Instituto Politécnico Nacional de México.

### En indumentaria de equipos deportivos 
* A.S. Roma, equipo da capital de Italia.
* Athlitiki Enosi Larissas, equipo de Lárisa, Grecia.
* Torino FC, equipo da cidade italiana de Turín.
* Servette Football Club, da cidade suíza de Xenebra.
* Club de Deportes La Serena, de La Serena, Chile.
* Club Atlético Lanús, da Arxentina.
* Carabobo Fútbol Club, de Valencia, Venezuela.
* Pontevedra Club de Fútbol, de Pontevedra, Galiza.
* Fluminense Football Club, de Río de Xaneiro, Brasil.
* Club Atlético Defensor Lima, de Breña, O Perú.
* Tomateros de Culiacán, de Culiacán Rosales, México.
* Equipamento alternativo do Club Universitario de Deportes de Lima, O Perú.
* É unha das dúas cores do Fútbol Club Barcelona, Cataluña.

## Galería 
* A cor baséase na xema homónima, moi variada, en que a coloración máis coñecida é o vermello escuro. Porén, algúns granates van do vermello alaranxado ao lume púrpura. Velaquí algúns exemplares:

Ficheiro:WLA hmns Garnet ring with cognac diamonds.jpg|granate vermello laranxa
Ficheiro:Pyrope.jpg|granate africano vermello tipo piropo
Ficheiro:Garnet cut.JPG|granate vermello escuro
Ficheiro:Brazilian garnet.jpg|granate brasileiro vermello purpúreo

* Outros exemplos:

Ficheiro:An opened pomegranate.JPG|milgranda aberta
Ficheiro:Pomegranate Juice Fresh.JPG|zume de milgranda
Ficheiro:Fanaticos del Carabobo fc.jpg|afección do Carabobo FC de Venezuela
Ficheiro:Ford Fiesta Mk2 Maroon.jpg|Ford Fiesta II

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Vermello
Rosa Vaamonde

**Rosa Rodríguez-Vaamonde Domínguez**, tamén coñecida como **Rosa Bahamonde**, nada en Tui en 1832 e finada en 1898, foi unha filántropa galega, que herdou e doou varias obras pictóricas ao Museo del Prado.

## Traxectoria
Filla de María do Carme Domínguez Figueroa e Florencio Rodríguez Vaamonde. Comprometida coa actividade política e cultural de seu pai, foi herdeira dunha colección de importantes pinturas (entre elas copias de Tiziano ou obras de Pedro Berruguete) así como dunha serie de propiedades e bens cos que realizou numerosas doazóns en honra ao seu pai. Entre elas, recórdase nalgunhas necroloxías da familia unha rica e moi agradecida doazón ao hospital tudense, posteriormente coñecido como Instituto San Paio, Área Panorámica e, na actualidade, como Edificio Francisco Sánchez.

Pola súa achega á vila de Tui, o Concello concedeulle a Rosa Vaamonde o seu nome a unha céntrica rúa da cidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina sobre Rosa Vaamonde no sitio web do Museo del Prado .
Lise Nørgaard

**Lise Nørgaard**, nada **Elise Jensen**, en Roskilde, o 14 de xuño de 1917 e finada o 1 de xaneiro de 2023 foi unha escritora, xornalista e guionista danesa.

## Traxectoria 
A nai, Olga Sofie Tønder (1889-1987), rexentaba unha tenda de moda e o pai, Harry Alexander Jensen (1889-1976), era vendedor grosista de tecidos. Despois de rematar o bacharelato, formouse como tradutora.

En 1938 casou co fiscal Mogens Einar Flindt Nielsen e tiveron catro fillos. Divorciáronse en 1950 e en 1951 casou co xornalista político Jens Waaben Nørgaard, co que estivo casada até a morte deste en 1984.

Como xornalista publicou para xornais como *Politiken* ou *Hjemmet* e como guionista escribiu para películas ou series como *Matador* e recibiu diversos premios literarios e outras honras como a Orde do Dannebrog en 1994.

## Obra de construción 
* 1959: *Med mor bag rattet*
* 1961: *Lote Syvlinger*
* 1966: *Jo mere vi er sammen*
* 1970: *Volmer - portræt af en samfundsstøtte*
* 1978: *Julen er hjerternes fest*
* 1980: *In hund i huset*
* 1981: *Stjernevej*
* 1984: *Mig og farmor*
* 1984: *Historien om Matador*
* 1988: *Jeg gik mig over sø og land*
* 1991: *Syv små hunde og deres skæbne*
* 1992: *Kun en pige*
* 1997: *De sendte en dame*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Connie Hedegaard, Niels Jorgen-Kaiser, Nils Berger Wamberg, *Så er det Sagt! -- en samtaleportræt af Lise Nørgaard* (English: *So it is said!: A conversational portrait of Lise Nørgaard*), Gyldendal, 1997, 157pp ISBN 87-00-29508-6
Chibis-M

**Chibis-M** foi un satélite artificial ruso lanzado o 30 de novembro de 2011 a bordo do cargueiro Progress-M 13M mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Chibis-M foi enviado ao espazo como unha carga acaroada ao cargueiro Progress-M 13M, que se acoplou á Estación Espacial Internacional o 2 de novembro. Despois de cumprir a súa misión, o cargueiro desacoplouse o 24 de xaneiro de 2012, liberando a Chibis-M e deixándoo en órbita.

O satélite tiña unha masa de 40 kg e foi construído polo Instituto de Investigación Espacial (**IKI** en ruso). Levaba a bordo un experimento de ondas de plasma para estudar a interrelación dos procesos que ocorren na ionosfera e magnetosfera terrestres. Despois de máis de dous anos en órbita, Chibis-M reentrou na atmosfera o 15 de outubro de 2014.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz U
María Catrileo

**María Catrileo Chiguailaf de Codo**, nada en Nueva Imperial en 1944, é unha lingüista mapuche das linguas castelá, inglesa e mapuche. En 2009 recibiu o Premio Provincial de Conservación de Monumentos Nacionais debido aos seus estudos de falantes da lingua mapuche.

## Traxectoria 
Nada en Nueva Imperial, pasou a súa nenez nunha comunidade mapuche e logo trasladouse para estudar en Temuco, e posteriormente a Concepción. A súa lingua materna é o mapuche, mais durante a súa nenez, algúns familiares prohibíronlle falala e logo, na escola, aprendeu o castelán. É profesora de educación básica, inglés e mapuche, se cadra a única do mundo que reúna as tres disciplinas.

O traballo de Catrileo centrouse na fonoloxía e na morfosintaxe da ingua mapuche e especialmente a forma verbal. Vive na cidade de Temuco, mais traballa no Instituto de Lingüística e Literatura da Universidade Austral de Chile, en Valdivia, onde imparte cursos de mapuche. É autora dos libros *Mapudunguyu*, *Diccionario lingüístico etnográfico de la lengua mapuche* e *La Lengua Mapuche en el Siglo XXI*.

Ademais, traballou para a Universidade de Míchigan, nos Estados Unidos de América, escribindo documentos sobre diferentes temas relacionados coa cultura mapuche.

## Notas
Anselmo Raguileo

**Anselmo Raguileo Lincopil**, nado o 3 de maio de 1922, e finado o 29 de febreiro de 1992, foi un lingüista, historiador, investigador e poeta do pobo mapuche. É coñecido por desenvolver un sistema de escritura para a lingua mapuche, chamado «grafemario mapuche» ou «alfabeto Raguileo».

## Traxectoria 
Anselmo Raguileo naceu o 3 de maio de 1922 na comunidade Saltapura, que se atopa a 16 quilómetros ao sueste de Nueva Imperial, na rexión de Araucanía. Os seus estudos primarios realizounos na misión de Boroa e posteriormente na Escola Misional de Padre Las Casas. Realizou os seus estudos secundarios na Escola Industrial de Temuco, graduándose como técnico de oficio en metalurxia.

Posteriormente, trasladouse a Santiago de Chile para estudar Química na Escola de Artes e Oficios. Graduouse como técnico químico en 1944. Entre 1952 e 1956, estudou lingüística e traballou como profesor de lingua e cultura mapuches no Instituto Pedagóxico da Universidade de Chile. 

En 1973, titulouse como enxeñeiro de execución en química na Universidade Técnica do Estado. Tralo golpe militar, foi perseguido e exonerado do seu traballo en Ferrocarrís do Estado. 

En 1980, volveu a Temuco, onde traballou no Centro Asesor Planificación y Desarrollo (CAPIDE). Nesta institución, realizou investigacións en comunidades mapuches de Malleco, Lumaco (Lonkoyán), Lautaro, Nueva Imperial, Osorno (San Juan de la Costa), Concepción e Panguipulli.

## Grafemario mapuche 
En 1982, publicou a creación do grafemario mapuche, un sistema de escritura para o mapuche. O alfabeto caracterízase pola representación dos sons do mapuche por unha soa letra. Por exemplo, a palabra mapuche, en alfabeto Ranguileo escríbese mapuce. Neste caso, o son postalveolar africado xordo /t͡ʃ/, representado en castelán e outros alfabetos mapuche co grupo consonántico ou dígrafo ch, no alfabeto Raguileo represéntase coa letra c.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Anselmo Raguileo.
* Gramática da lingua mapuche de Raguileo Lincopil, en http://www.futatraw.org.ar/(https://web.archive.org/web/20080216140726/http://www.futatraw.org.ar/)
Maimiño (filme)

***Maimiño***, tamén coñecido como ***Maimiño e o espello máxico***, é un filme de animación 3D galego-cubano de 2015 escrito e dirixido por Ernesto Padrón, baseado nunha historia de José Martí. Na 13ª edición dos Premios Mestre Mateo gañou o premio a mellor filme de animación. Tamén estivo nomeado ao Premio Goya ao mellor filme de animación.

## Sinopse 
Maimiño é un labrego que quere sacar á súa familia da pobreza, e debido a unha praga de insectos e ao encontro cun Espello Máxico, embárcase nunha aventura que o leva a descubrir quen é a muller dos seus soños. Durante a súa aventura, coñece un carballo encantado que no Palacio do Rei, e o soberano prometeu concederlle o título de marqués e darlle en matrimonio á súa filla, a princesa Denise, a quen lle tale a árbore.

Xa na cidade, Maimiño descobre que este amor dos seus soños é a princesa do reino, porén, unha pequena ladroa que rouba comida polo castelo para repartir entre os habitantes pobres consegue poñer a Maimiño nunha encrucillada ao sentir o seu corazón dividido entre as dúas nenas.

## Produción 
A produción de Meñique conta cunha versión en galego e contou coa colaboración de máis de 150 realizadores cubans, entre animadores, modeladores, iluminadores, pintores, informáticos, actores e músicos.

Os Estudios de Animación da ICAIC tiñan o orzamento para facer o filme, mais a industria cinematográfica cubana non tiña experiencia na animación en tres dimensións, a cal esixe un novel de calidade moi alto. Foi preciso adestrar os debuxantes sobre a marcha e nos momentos de maior intensidade, máis de 200 debuxantes e un grupo considerable de programadores e artistes cubanos e galegos traballaron para producir o filme.

### Voces 
As voces dos personaxes son, na versión en galego, as de María Castro, Monti Castiñeiras, Luís Iglesia, Carlos Blanco Vila, Xosé A. Touriñán, Antonio Mourelos e Marcos Pereiro, entre outros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* 13ª edición dos Premios Mestre Mateo
O día dos tramposos

***O día dos tramposos*** (en ) é un filme estadounidense de 1970 dirixido por Joseph L. Mankiewicz e protagonizado por Kirk Douglas e Henry Fonda. É o único wéstern feito por Mankiewicz. Foi escrito por David Newman e Robert Benton, sendo o seu primeiro guión xuntos despois de *Bonnie and Clyde*.

## Sinopse 
Ambientado en 1883, Paris Pitman, Jr. e o seu grupo de homes entran na casa do adiñeirado gandeiro Lomax e róubanlle os 500.000 dólares que Lomax gardaba nunha caixa forte disfrazada de mesa. Logo do posterior tiroteo entre os ladróns e a familia Lomax, Pitman mata varios dos seus propios homes e logo foxe. Sendo o único sobrevivente, agocha o botín nun niño de serpes de cascabel no deserto.

## Personaxes 
* Kirk Douglas como Paris Pitman Jr.
* Henry Fonda como Sheriff Woodward W. Lopeman
* Hume Cronyn como Dudley Whinner
* Warren Oates como Floyd Moon
* Burgess Meredith como The Missouri Kid
* John Randolph como Cyrus McNutt
* Lee Grant como Mrs. Bullard
* Arthur O'Connell como Mr. Lomax
* Martin Gabel como Warden Francis E. LeGoff
* Michael Blodgett como Coy Cavendish
* C.K. Yang como Ah-Ping
* Alan Hale Jr. como Tobaccy
* Victor French como Whiskey
* Claudia McNeil como Madam
* Bert Freed como Skinner
* Jeanne Cooper como prostituta
* Barbara Rhoades como Miss Jessie Brundidge
* Gene Evans como Coronel Wolff
* Pamela Hensley como Edwina
* J. Edward McKinley como o gobernador
* Ann Doran como Mrs. Lomax

## Notas
Avatar: The Way of Water

***Avatar: The Way of Water*** é un filme estadounidense de 2022 dirixido por James Cameron, quen escribiu o guión xunto con Rick Jaffa e Amanda Silver a partir dunha historia que os tres escribiron con Josh Friedman e Shane Salerno. Producido por Lightstorm Entertainment e TSG Entertainment, e distribuído por 20th Century Studios, é a secuela de *Avatar* (2009) e o segundo título da saga cinematográfica *Avatar*. Os membros do elenco que xa apareceron no anterior filme son Sam Worthington, Zoe Saldaña, Stephen Lang, Joel David Moore, CCH Pounder, Giovanni Ribisi, Dileep Rao e Matt Gerald, xunto con Sigourney Weaver nun papel adicional. Os novos membros do elenco son Kate Winslet, Cliff Curtis, Edie Falco e Jemaine Clement. No filme, o Na'vi Jake Sully (Worthington) e a súa familia, baixo unha renovada ameaza humana, buscan refuxio co clan Metkayina de Pandora.

## Personaxes 
* Sam Worthington como Jake Sully
* Zoe Saldaña como Neytiri
* Kate Winslet como Ronal
* Cliff Curtis como Tonowari
* Joel David Moore como Dr. Norm Spellman
* CCH Pounder como Mo'at
* Edie Falco como Xeneral Frances Ardmore
* Brendan Cowell como Capitán Mick Scoresby
* Jemaine Clement como Dr. Ian Garvin
* Jamie Flatters como Neteyam Sully
* Britain Dalton como Lo'ak Sully
* Jack Champion como Miles Quaritch "Spider" Socorro
* Bailey Bass como Tsireya ("Reya")
* Dileep Rao como Dr. Max Patel
* Matt Gerald como Cabo Lyle Wainfleet

## Notas
Spirit, galopando ceibe

***Spirit Riding Free***, traducida ao galego como ***Spirit, galopando ceibe**,* é unha serie animada por ordenador, producida por DreamWorks Animation Television e distribuída por Netflix, baseada na película de animación tradicional (animación 2D) nomeada ao Oscar de 2002, *Spirit: Stallion of the Cimarron*, e a primeira serie da franquía *Spirit*. A serie publicouse por primeira vez en Netflix o 5 de maio de 2017. 

Unha longametraxe baseada na serie, titulada *Spirit Untamed*, estreouse o 4 de xuño de 2021. 

## Argumento 
Ambientada na pequena cidade fronteiriza de Miradero, unha nena de 12 anos chamada Fortuna "Lucky" Esperanza Navarro Prescott, que se mudou recentemente da cidade, atópase cun mustang salvaxe chamado Spirit Jr., o fillo de Spirit. e Rain da película de 2002 *Spirit: Stallion of the Cimarron.* Cando Lucky está no tren que viaxa a Miradero. O cabalo é capturado polos peleadores e traído a Miradero. Lucky enlázase inmediatamente co cabalo e libérao, tamén fai amizade con Prudence "Pru" Granger e Abigail Stone. Pru ten un cabalo palomino talentoso e orgulloso chamado Chica Linda, e Abigail ten un cabalo pinto simpático e algo aparvado chamado Boomerang. As tres nenas chámanse as PAL e viven moitas aventuras cos seus cabalos.

## Versión en galego 
En 2019 emítese na TVG, e en 2023 na canle dixital do Xabarín Club "Mociñ@s". Foi traducida por Manuel Arca e dobrada por SDI Media.

### *Spirit & Friends* (2022) 
O 9 de febreiro de 2022, DreamWorks anunciou unha nova serie *Spirit & Friends* inspirada nos personaxes de *Spirit Riding Free*, que se desenvolve no escenario de *Spirit Untamed* e foi lanzada en YouTube o 12 de febreiro.

## Videoxogo 
O 4 de decembro de 2019, Dreamworks Animation lanzou un xogo para Android e iOS baseado na serie titulada *Spirit Trick Challenge*. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Xabarín Club

### Ligazóns externas 
* SPIRIT. GALOPANDO CEIBE ; Episodios na TVG 

*  na Netflix
*  en DreamWorks Television
*
Ningún de nós ha volver

***Ningún de nós ha volver*** (en ) é unha novela da escritora francesa Charlotte Delbo. Trátase do primeiro de tres tomos que constitúen o libro titulado *Auschwitz et après*. Escribiuno en 1946 e foi publicado case vinte anos despois, en 1965. O seguinte tomo, *Une connaissance inutile*, publicouse en 1970 e o último, *Mesure de nos jours*, en 1971. 

A autora, a través de capítulos breves que non seguen unha orde cronolóxica, relata a súa experiencia dende que foi deportada a Auschwitz en 1943 até a súa liberación. O libro está escrito en primeira persoa de plural, sendo o "nós" tanto as mulleres foron deportadas con Delbo dende Francia, como os prisioneiros polacos cos que simpatizaba ou os deportados xudeus destinados a morrer rapidamente.

Comezou a escribilo nun caderno uns seis meses despois de volver a Francia, tan pronto como mellorou de saúde. Pasou o manuscrito a limpo e levouno consigo en tódalas viaxes que fixo durante vinte anos antes de decidirse a publicalo en 1965.

En marzo de 2022 foi traducido ao galego por Sergio Gómez Blanco e publicado pola editorial Rinoceronte.

## Argumento 
Segundo Marie-Claude Vaillant-Couturier, que foi deportada con ela, Charlotte Delbo describe neste libro as impresións que tivo durante a súa deportación. Relata en particular as horas que pasaba de pé ao frío durante a revisión da lista, ou a anguria creada pola sede extrema que adoitaba sentir no campo de concentración.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Charlotte Delbo : une voix singulière* de Nicole Thatcher, L'Harmattan, 2003

### Ligazóns externas 
* Ficha do libro na páxina de Rinoceronte Editora
Época (revista)

***Época*** foi unha revista semanal editada no Brasil pola Editora Globo. Segundo ANER (Asociación Nacional de Editores de Revistas), a revista tiña unha circulación media estimada en aproximadamente 350 mil exemplares. Foi lanzada o 25 de maio de 1998.
O seu estilo baseouse na revista alemá *Focus*, que valora a imaxe e o estándar gráfico da presentación dos informes.

## Historia 
A partir de marzo de 2018, a revista comezou a ser distribuída de xeito gratuíto a todos os subscritores dos xornais O Globo e Valor Econômico, sempre xunto coa edición do venres. O contido completo da revista está dispoñible para os subscritores en formato dixital. En maio de 2021, *Época* anunciou o fin das súas actividades como revista impresa para converterse en sección do xornal *O Globo* a partir do 28 de maio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial (em portugués)
Punta Lobos (Perú)

**Punta Lobos** (distrito de Chilca, Cañete, Perú) é unha base da Forza Aérea do Perú e centro de lanzamento de foguetes sonda.

## Características 
Punta Lobos acolle unha base científica e unha base aérea, funcionando como sitio de lanzamento de globos sonda e foguetes sonda tanto dos Estados Unidos como do Perú. Os lanzamentos comezaron a mediados dos anos 1970 usando foguetes Black Brant e Nike Tomahawk. Tamén se usaron foguetes Super Arcas, Super Loki, Nike Apache e Taurus Orion en misións para o estudo da atmosfera superior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Black Brant
*Super Arcas
*Super Loki
*Nike Tomahawk
Spirit

## Tecnoloxía 
* **Spirit Airlines**, aeroliña de baixo custo estadounidense con sede en Florida.
* **Spirit** (robot MER-A), robot parte do Programa de Exploración de Marte.
* **Spirit F1**, equipo de Fórmula 1 do Reino Unido. Disputou 23 Grandes Premios entre  e . 

## Música e audiovisuais 
* ***Spirit: Stallion of the Cimarron***, filme de animación de Dreamworks de 2002 
* ***Spirit, galopando ceibe***, serie de Dreamworks TV, emitida en Netflix e na TVG.
* ***Spirit*** (álbum), primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de post-rock Apse
* '''''Spirit They're Gone, Spirit They've Vanished''''', álbum banda estadounidense de neopsicodelia Animal Collective

## Véxase tamén 
* Espírito
* Espiritual
* Espiritualidade

* Spiritbox
* Spirits in the Sky
* Spiritualized
Chris Van Allsburg

**Chris Van Allsburg,**  nado o 18 de xuño de 1949 en Grand Rapids, Míchigan, é un escritor e ilustrador estadounidense especializado en literatura infantil. É mundialmente coñecido por ser o autor dos bestsellers *The Polar Express*, *Jumanji* e *Zathura*, os tres adaptados para o cine.

## Traxectoria 
### Formación 
Chris estudou na Escola de Artes da Universidade de Míchigan e obtivo o seu máster na Escola de Deseño de Rhode Island (RISD). 

### Vida persoal 
Chris Van Allsburg vive en Providence, Rhode Island, coa súa muller Lisa e dúas fillas; Sofía e Ana.

### Carreira 
Converteuse nun premiado autor de libros infantís, xa no seu primeiro libro, *The Garden of Abdul Gasazi*, que en 1980 recibiu a Medalla de Honra Caldecott, o mesmo aconteceu en 1982 e 1985, con *Jumanji* e *The Polar Express,* respectivamente.

#### Obra 
Os seus libros adoitan traer como temática eventos fantásticos, descontrolados e ás veces empregando a crúa ironía. Allsburg escapa do lado inocente e cómodo da literatura infantil e explora o lado máis escuro da natureza humana. Un bo exemplo diso está no seu libro *The Sweetest Fig* (*O figo máis doce*)*,* cuxo tema é a historia dun home moi egoísta que de súpeto consegue facer realidade os seus desexos máis salvaxes. A súa cobiza acaba sendo a causa da súa caída -o que non é unha lección moral infrecuente, nos libros infantís-, pero Allsburg consegue dar unha frialdade na caracterización do personaxe que imprime un ton aterrador á narración. 

En *The Wretched Stone,* toda *a* tripulación dun barco está hipnotizada e controlada pola pedra do título, unha alegoría cruel sobre o efecto negativo da televisión.

O seu tema tamén inclúe os soños, os suburbios ou obxectos que teñen vida propia (como os xogos de mesa de Jumanji e Zathura). Unha presenza constante nos seus libros é Fritz o can.

#### Libros e ilustracións 
Varios dos seus libros foron traducidos ao portugués e ao castelán.
É coñecido principalmente polas versións cinematográficas da súa obra. Allsburg escribiu ou ilustrou os seguintes libros:

* Nota: *The Mysteries of Harris Burdick*, unha colección de libros de Allsburg na que unha páxina contén unha ilustración e a seguinte ten unha frase, supostamente recuperada dunha obra máis grande, está inspirada en *Nightmares and Dreamscapes* de Stephen King.
* Allsburg tamén foi o ilustrador dalgúns números da serie *The Chronicles of Narnia* de C. S. Lewis.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Animación
* Animación por ordenador
* Guión
* Ilustración (deseño gráfico)
* Literatura infantil
* Literatura infantil e xuvenil

### Ligazóns externas 
* Páxina web de Chris Van Allsburg  (*en inglés*).
Patrimonio da Humanidade en Azerbaidján

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Azerbaidján**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Azerbaidján ratificou a convención o 16 de decembro de 1993.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Azerbaidján
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
Jaime García Eiras

**Jaime García Eiras** foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi nomeado alcalde de Arzúa por Real Orde en maio de 1922. Na ditadura de Primo de Rivera foi concelleiro de Arzúa e primeiro tenente de alcalde en 1925, na corporación presidida por Castor Casas Sánchez. Ao rematar a ditadura foi novamente nomeado alcalde de Arzúa en marzo de 1930. Volveu ser elixido alcalde o 5 de febreiro de 1931.

## Vida persoal 
Casou con María Rodríguez Seoane en 1918.

## Notas
Antocianidina

[miniatura|200px|Molécula en 3D da antocianidina [cianidina.]]

As **antocianidinas** son pigmentos de plantas comúns, e son a parte sen molécula de azucre das antocianinas (glicósidos cos que non hai que confundilas). A súa molécula está baseada no catión flavilio, un ión oxonio con varios grupos substituídos por átomos de hidróxeno.  Xeralmente cambian de cor de vermello a púrpura, azul e verde azulado en función do pH.

As antocianidinas son unha importante subclase de colorantes polimetinas e flavonoides. O catión flavilio é un catión cromenilio cun grupo fenil substituído na posición 2; e o cromenilio (tamén chamado benzopirilio) é unha versión bicíclica do pirilio. A carga positiva pode moverse pola molécula.

Identificáronse debidamente polo menos 31 antocianidinas monómeras en organismos vivos, principalmente como compoñentes centrais das antocianinas. Estas últimas son as responsables das cores vermellas, púrpuras, azuis ou negras de moitas froitas (como uvas e arandos), e de flores (como as rosas), follas (como as da lombarda) e mesmo de tubérculos ou bulbos (como ravos e iñames púrpuras). Tamén se encontran nalgúns animais, procedentes da dieta.

## Clasificación 
As 3-desoxiantocianidinas como a luteolinidina son unha clase de antocianidinas que carecen dun grupo hidroxilo no carbono 3.

:

## Distribución natural 
A maioría das antocianidinas de plantas están baseadas na cianidina (30%), delfinidina (22%) e pelargonidina (18%). Un 20% das antocianidinas están baseadas en tres anotocianidinas comúns (peonidina, malvidina e petunidina) que están metiladas.

Arredor do 3% das antocianidinas son de tipo 3-desoxiantocianidinas, outro 3% son antocianidinas metiladas raras e un 2% son 6-hidroxiantocianidinas.

En briófitas as antocianidinas están normalmente baseadas en 3-desoxiantocianidinas localizadas na parede celular. Unha nova antocianidina, a riccionidina A, illouse da hepática *Ricciocarpos natans*. Podería derivar do 6,7,2′,4′,6′-pentahidroxiflavilio, que sufriu un peche do anel do 6’-hidroxilo na posición 3. O seu espectro visible en HCl metanólico é de 494&nbsp;nm. Este pigmento estaba acompañado de riccionidina B, e moi probablemente está baseado en dúas moléculas de riccionidina A enlazadas nas posicións 3′ ou 5′. Ambos os pigmentos foron detectados nas hepáticas *Marchantia polymorpha*, *Riccia duplex* e *Scapania undulata*.

## Efecto do pH 
A estabilidade das antocianidinas dependo do pH reinante. A pH baixo (condicións ácidas), as antocianidinas aparecen coloreadas, mentres que a pH maior (condicións básicas) as formas chalconas incoloras son as que están presentes.
500px|esquerda|A estabilidade das antocianidinas depende o pH.

## Notas 
## Véxase tamén
Copa Federación Galega de Fútbol 1961/62

A **Copa Federación Galega de Fútbol 1961/62** foi unha competición de fútbol organizada pola Federación Galega de Fútbol na que participaron o Club Deportivo Ourense, o Pontevedra Club de Fútbol e o Real Club Celta de Vigo. A competición disputouse en forma de liga a dúas voltas entre maio e xuño de 1962. Proclamouse campión o Club Deportivo Ourense.

## Participantes 
## Calendario 
### Primeira volta 
### Segunda volta 
## Clasificación
## Notas
Rebecca Zlotowski

**Rebecca Zlotowski**, nada en París o 21 de abril de 1980, é unha cineasta francesa. A súa segunda longametraxe, *Grand Central*, unha historia de amor que explora o romance entre os traballadores dunha planta nuclear, gañou o premio François Chalais na sección Un Certain Regard no Festival de Cannes de 2013.

## Filmografía 
### Cine e televisión 
## Premios e distincións 
; Festival Internacional de Cinema de Cannes

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Petunidina-3-O-glicósido

A '*petunidina-3-*O*-glicósido*' é unha antocianina formada pola antocianidina petunidina unida a unha molécula do azucre glicosa. Encóntrase en froitas, como nas uvas de *Vitis vinifera* e no viño tinto.

## Notas
Klondaik

***Klondaik*** (en ) é un filme ucraíno de 2022 escrito, dirixido e editado por Maryna Er Gorbach. Está protagonizado por Oxana Cherkashyna como muller embarazada que vive preto da fronteira entre Ucraína e Rusia durante a guerra ruso-ucraína e o derrubo do voo 17 de Malaysia Airlines. *Klondaik* estreouse no Festival de Cinema de Sundance o 21 de xaneiro de 2022, onde gañou o premio "World Cinema Dramatic Competition" á mellor dirección. No Festival Internacional de Cinema de Berlín, quedou no segundo posto na categoría Panorama Audience. Este filme foi escollido como candidato de Ucraína para o Óscar ó mellor filme internacional na 95ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Sinopse 
Unha familia ucraína está atrapada no centro do derrubamento do MH17. A acción ten lugar o 17 de xullo de 2014 na vila de Grabove, na rexión de Donetsk, preto da fronteira rusa. Os protagonistas, Irina e Anatoly están esperando o seu primeiro fillo, mentres a guerra ocupa brutalmente as súas vidas xunto cos restos do Boeing derrubado. A muller négase a evacuar, mesmo cando a aldea é ocupada por grupos armados.

## Personaxes 
* Oksana Cherkashina como Irka
* Serhiy Shadrin como Tolik
* Oleg Shcherbina como Yurik, irmán máis novo de Irka

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Ucraína propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 95ª edición dos Óscar
Bar e Bat Mitzvah

[dereita|miniatura| Celebración do Bar Mitzvah no túnel do Muro Occidental en [Xerusalén]]
No xudaísmo, un **Bar Mitzvah** é un neno xudeu, e unha **Bat Mitzvah** unha nena xudía, que cumpriu 13 anos (ou para unha nena do movemento ortodoxo, 12 anos). Pasan por un rito de paso que simboliza a responsabilidade do mozo por si mesmo.

Antes do *bar mitzvah*, os pais do neno son responsables das accións do neno. Despois desta idade, os nenos e nenas asumen a súa propia responsabilidade, podendo participar en todos os ámbitos da vida da comunidade xudía. Marca a súa maioría de idade. 

## Terminoloxía 
Os termos tamén se usan para a cerimonia de celebración deste evento.

* *Bar Mitzvah* (plural ''B'nai Mitzvah* ) provén do arameo  , "Un (varón) a quen se aplican os mandamentos". (Se fose hebreo sería  (ben) non  (bar).  é "fillo" en arameo, e  (ben) é fillo en hebreo.).
* *Bat Mitzvah* (plural *B'not Mitzvah* ) é  , "unha (fémina) a quen se aplican os mandamentos" (Ashkenazi: *Bas Mitzvah*).

## Significado 
Segundo a lei xudía, cando os nenos xudeus alcanzan a "maioría de idade" (xeralmente trece anos para os nenos e doce para as nenas) fanse responsables das súas accións e "convértense nun Bar ou Bat Mitzvah". Este é tamén o momento no que normalmente comeza a puberdade física  . Antes disto, os pais do neno teñen a responsabilidade dos seus actos, e de que o neno siga a lei e a tradición xudía e, despois desta idade, os nenos teñen a súa propia responsabilidade pola lei, tradición e a ética rituais xudías e teñen dereito a participar en todos os ámbitos da vida da comunidade xudía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Oppenheimer, Mark. *Thirteen and a Day: The Bar and Bat Mitzvah across America''.  Nova York: Farrar, Straus, and Giroux, 2005.

### Ligazóns externas 
* Schauss, Hayyim.  Historia do Bar Mitzvah  Arquivado
* "Bar Mitzvah, Bat Mitzvah e Confirmación"
* Sitio web oficial do Ministerio de Turismo de Israel con información sobre a celebración do Bar/Bat Mitzvah en Xerusalén 
* Secular Humanistic Bar/Bat Mitzvah  Arquivado
Antonio Taboada

***Antonio Taboada Nieto** (Pontevedra 1869 - 1943), músico galego. 
***Antonio Taboada Tundidor** (Ourense 1888 - Madrid 1959), avogado e político galego. 
***Antonio Taboada Roca** (Melide 1899 - Madrid 1978), farmacéutico e historiador galego. 
***Antonio Taboada Ferradás**, alcuñado como Wily (Lalín 1962 - 2006), escultor, pintor, poeta e músico galego. 
***Antonio Taboada Soto** (1952-1993), árbitro de fútbol galego.
Brecon Beacons

Os **Brecon Beacons** (en ), tamén o nome dun parque nacional, é unha cadea montañosa situada en Gales. A maior altitude das Brecon Beacons é o pico Pen y Fan, que ten 886 metros de altura, chamado a Cadeira do rei Artur. 

## Parque Nacional Brecon Beacons 
miniatura|Panorámica dos Brecon Beacon, que inclúen cordilleiras como as Black Mountains|esquerda
Os Brecon Beacons son unha das catro cordilleiras e outeiros situados en Gales que forman o Parque Nacional de Brecon Beacons. O Parque Nacional foi creado en 1957, sendo o terceiro dos tres parques galeses despois de Snowdonia en 1951 e o Parque Nacional da Costa de Pembrokeshire en 1952.[miniatura| Un [poni de montaña galés|esquerda]]
## Adestramento militar 
[miniatura| Os *Beacons* durante o [inverno]]
Os Brecon Beacons úsanse para adestrar membros das forzas armadas do Reino Unido e para os reservistas militares. A Escola de Batalla de Infantaría do Exército está situada en Brecon, e o Servizo Aéreo Especial (SAS) usa a localización para facer probas aos candidatos. En xullo de 2013, tres soldados morreron por sobrequecemento ou golpe de calor durante o adestramento do SAS. Un capitán do exército foi atopado morto en Corn Du despois de adestrar en tempo xeado polo SAS.

## Notas 
## Véxase tamén
Nacionalismo (música)

O **nacionalismo** na música refírese ao uso de materiais recoñecidos como nacionais, en especial na música chamada *culta* ou *clásica*. Por exemplo, o uso directo da música tradicional, e o uso de melodías, ritmos e harmonías inspiradas nela. O nacionalismo tamén inclúe o uso do folclore como base para obras programáticas ou óperas.

O nacionalismo asóciase xeralmente ao romanticismo musical de mediados do século XIX, pero hai evidencias de precursores do nacionalismo durante todo o século XVIII. O termo tamén se usa a miúdo para describir a música rexional do século XX, especialmente de América Latina. Até hai ben pouco, o nacionalismo musical do XIX foi considerado como unha reacción contra o "dominio" da música romántica alemá.

## Estados, países e rexións 
Os países a miúdo relacionados co nacionalismo musical son Rusia (Mikhaïl Glinka e o Grupo dos Cinco), Bohemia (Bedřich Smetana e Antonín Dvořák), Noruega (Edvard Grieg), Finlandia (Jean Sibelius), Reino Unido (Edward Elgar e Frederick Delius) ou os Estados Unidos (Horatio Parker e Edward Mac Dowell).

### Na Península Ibérica 
As maiores referencias dos compositores do nacionalismo na Península foron o eixo Madrid-Andalucía, coas influencias do flamenco, e Cataluña, a mesma idea de Iberia (obra de Albéniz) ou a Galiza. En Portugal o estilo tivo menos influencia que no Brasil, con autores como Carlos Gomes, Heitor Villa-Lobos ou Francisco Mignone.

O primeiro introdutor deste estilo na Península Ibérica foi o compositor galego Marcial de Adalid. Luísa Villalta resaltou a importancia dese movemento non só para a música en si, senón para a literatura do Rexurdimento e a creación de símbolos de Galicia. Outro compositor do nacionalismo musical galego, xa no século XX, foi Rogelio Groba.

Felip Pedrell foi outro dos pioneiros, introdutor en Cataluña e en España das obras de Wagner (presentado en Portugal polo vasco-portugués António Arroio e os seus irmáns). Como renovador do panorama musical catalán, Pedrell tivo un enorme prestixio e tivo alumnos como Enric Granados, Manuel de Falla, Isaac Albéniz e Lluís Millet entre outros. Foi, ademais, un precursor do nacionalismo catalán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Apel, Willi. 1968. *Harvard Dictionary of Music*. Boston: Harvard UP.
* Grout, Donald J. 1960. *A History of Western Music*. Nova York: Norton.
* Stolba, K. Marie. 1990. *The Development of Western Music: A History*. Dubuque, Iowa: Wm. C. Brown, Inc.
* Taruskin, Richard. N.D. Nationalism, *Grove Music Online* ed. L. Macy (consultado o 8 de decembro de 2005)
Black Mountains, Gales

As **Black Mountains** (Montañas Negras), en galés **Y Mynyddoedd Duon** ou **Y Mynydd Du**, son unha cadea montañosa do centro-sueste de Gales, nos condados de Powys e Monmouthshire. Son parte da cordilleira de Brecon Beacons, e caracterízase por cumes rochosos e vales profundos. O punto máis elevado é Waun Fach, de 811 metros e o segundo máis alto é Pen y Gadair Fawr, de 800 metros.

Chegan até a fronteira do condado inglés de Herefordshire. Esténdense por unha área triangular: entre os concellos de Abergavenny (sueste), Hay-on-Wye (norte) e Llangors (oeste).

Tamén se pode acceder desde os municipios de Talgarth e Crickhowell e son un lugar popular para andar a pé e realizar actividades ao ar libre.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Brecon Beacons

### Ligazóns externas 
* Y Mynyddoedd Duon: Castell Dinas a'r Clwb Gleidio - Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, Cymru (en galés e inglés, en breconbeacons.org)
Françoise d'Eaubonne

'''Françoise d'Eaubonne'*, nada en París, o 12 de marzo de 1920 e finada no mesmo sitio o 3 de agosto de 2005, foi unha escritora e feminista francesa que acuñou o termo ecofeminismo (écologie-féminisme, éco-féminisme ou écoféminisme) en 1974.

## Traxectoria 
O seu pai foi membro dun movemento relixioso francés, que tamén tiña tendencias anarquistas, mentres que a súa nai foi  filla dun revolucionario español carlista. A súa infancia en Tolosa estivo marcada pola decadencia física do seu pai, debida aos efectos dos gases nas trincheiras durante a guerra de 1914. Cando tiña 16 anos estalou a Guerra Civil en España e aos 19 foi testemuña da chegada dos republicanos exiliados.

Entre os 20 e os 25 anos sufriu as penurias propias da época e tivo contacto, ao fin da segunda guerra mundial, cos convictos xudeus que volvían dos campos, nunha das grandes estacións de tren parisienses. Máis tarde tratou os seus sentimentos sobre este período da súa vida baixo o evocador título *Chienne de Jeunesse'' (lit, mocidade cadela).

As vivencias da infancia xunto coa súa personalidade hipersensible foron as bases da súa forma crítica de explorar o mundo, que a levaron a converterse nunha militante feminista radical. Durante un tempo formou parte do Partido Comunista francés, e máis tarde cofundó, xunto con Guy Hocquenghem e Anne-Marie Grélois o primeiro movemento revolucionario gai de Francia, o FHAR (Front homosexuel d'action révolutionnaire), Fronte Homosexual de Acción Revolucionaria, en 1971.

Acuñou o termo ecofeminismo na súa obra *Lle féminisme ou a mort* en 1974 . Na súa vida de literata e militante relacionouse con outras importantes figuras do século XX como Colette, Simone de Beauvoir e Sartre, Jean Cocteau, e outros moitos.

En 1978 creou o que chamou  *Movemento Ecoloxismo-Feminismo*, que a pesar de non ter eco en París, conseguiu gran número de seguidoras nos Estados Unidos, onde se creou unha cátedra sobre o tema á que Françoise d’Eaubonne foi convidada como conferenciante.

Françoise reclamaba o corpo feminino como propiedade dunha mesma, iso levou a que moitas mulleres, como ela mesma, désense conta dos perigos para a saúde que supuña o uso de determinados pesticidas, fertilizantes ou a medicación excesiva.

Foi nai de dous fillos, aínda que nunca adquiriu compromiso matrimonial con ningún home. Morreu en París o 3 de agosto de 2005.

## Obra 
Seguindo a súa lema "nin un só día sen unha liña", Françoise d'Eaubonne escribiu máis de 50 obras, desde ''Colonnes de l'âme* (poesía, 1942) a *L'Évangile de Véronique* (ensaio, 2003). Tamén foi autora de novelas de ciencia ficción, como *L'échiquier du temps* e Rêve de feu.

Tamén escribiu algunhas novelas infantís e outras actividades literarias como os panfletos (*20 ans de mensonges'',contra Longo Maï), traducións (Poemas de Emily Brontë), unha edición crítica das cartas de Gustave Flaubert, numerosos prefacios, etc.

## Notas
Elena Huelva

**Elena Huelva Palomo**, nada en Sevilla o 21 de maio de 2002 e finada en Sevilla o 3 de xaneiro de 2023, foi unha activista española pola loita contra o cancro. Paciente con sarcoma de Ewing, foi coñecida por divulgar a súa experiencia coa enfermidade a través das redes sociais, e así axudar aos demais co mesma enfermidade. Tamén promoveu a investigación do cancro e acuñou a frase "Mis ganas ganan" para describir a súa actitude ante a enfermidade.

## Traxectoria 
Elena Huelva naceu o 21 de maio de 2002 na cidade de Sevilla, sendo a segunda filla de Manuel Huelva e Emilia Palomo. En 2019, aos dezaseis anos, diagnosticáronlle o sarcoma de Ewing, momento a partir do que comezou a publicar información sobre este tipo de cancro a diario nas redes sociais, así como o seu día a día coa enfermidade.

Desde 2019, colaborou con varias organizacións sen ánimo de lucro relacionadas co cancro. En 2022 escribiu o libro *Mis ganas ganan* onde contaba a súa experiencia coa enfermidade.

En decembro de 2022 deseñou un pano para o xoguete "Baby Pelón", vendido pola Fundación Juegaterapia co obxectivo de recadar fondos para a investigación do sarcoma de Ewing. Para levar a cabo esta recollida, a Fundación Juegaterapia creou a "Beca Elena Huelva" xunto co Grupo Español de Investigación en Sarcomas (GEIS).

Elena Huelva faleceu o 3 de xaneiro de 2023 tras un continuo empeoramento da súa enfermidade. O seu falecemento provocou unha vaga de reaccións nas redes sociais, entre as que destacan as condolencias de gran número de personaxes públicos, que van desde o ámbito político, como o presidente da Xunta de Andalucía, Juanma Moreno, ata o mundo do espectáculo, os medios de comunicación e entidades deportivas como como o Real Betis Balompié.

Un día despois do seu falecemento, o 4 de xaneiro de 2023, celebrouse un acto conmemorativo ao que acudiron diversos personaxes públicos como a presentadora de televisión Sara Carbonero ou o cineasta Alberto Rodríguez Librero e, finalmente, tras o devandito acto, foi incinerada no tanatorio-crematorio de Camas (Sevilla).

## Notas 
## Ligazóns externas 
* 
*
Thomas Wyon

**Thomas Wyon** pódese referir a:

* **Thomas Wyon, o Vello** (1767-1830), medallista e gravador xefe de selos de Inglaterra;
* **Thomas Wyon, o Novo** (1792-1817), medallista e gravador xefe da *Royal Mint*, fillo do anterior.
Sitios australianos de presidios

Os **Lugares de convictos australianos** son un Patrimonio da Humanidade composto por 11 sitios penais remanentes construídos orixinalmente dentro do Imperio Británico durante os séculos XVIII e XIX nas fértiles franxas costeiras de Australia en Sidney, Tasmania, Illa Norfolk e Fremantle, agora representa "... os mellores exemplos superviventes de desterro de convictos a grande escala e a expansión colonial das potencias europeas mediante a presenza e o traballo de condenados."

Todas estas propiedades incluíronse individualmente na Lista do Patrimonio Nacional Australiano antes da súa inclusión na Lista do Patrimonio Mundial.

Os preparativos comezaron en 1995 e en xaneiro de 2008 fíxose un nomeamento como Patrimonio da Humanidade. Ese intento fracasou, e posteriormente reelaborouse o nomeamento.

## Sitios penais incluídos
[thumb|upright=1.2|Un equipo de convictos abrindo novos camiños - [Port Arthur, Tasmania|Port Arthur]]

Os 11 sitios penais que constitúen o patrimonio da Humanidade de sitios australianos de presidios son:

## Criterios de listaxe
Dos máis de 3.000 lugares penais que quedan en Australia, os 11 que constitúen os lugares de presidios australianos foron seleccionados como os exemplos preeminentes da era mundial dos convictos que satisfacían os criterios de selección IV e VI do Patrimonio Mundial, como segue:

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista de lugares Patrimonio da Humanidade en Oceanía
M22M

O **Mouvement du 22 Mars** (en galego: **Movemento do 22 de Marzo**), abreviado como **M22M**, é unha asociación de sindicatos e asociacións de estudantes da Universidade de Pau e dos países do Adur.

O movemento naceu en 2016 durante as eleccións estudantís na Universidade de Pau e dos Países do Adur, reunindo a Solidaires Étudiant-e-s, Med'Òc e Euskal Ikasleak.

En 2023, o M22M estaba formado por Solidaires Étudiant-es, a CGT FERC Sup UPPA e o Med'Òc de Pau.

## Historia 
### Creación 
O M22M foi creado en 2016 durante as eleccións da UPPA. Chámase así para render homenaxe ao seu homólogo de 1968, o Movemento 22 de marzo de 1968.

Dende a súa creación, o M22M tentou aglutinar os matices sindicais das loitas e asociacións presentes na UPPA, reunindo despois un sindicato estudantil, Solidaires Étudiant-es, unha asociación para a defensa da cultura e da lingua occitana, o Med'Òc de Pau e unha asociación para a defensa da cultura e da lingua vasca, Euskal Ikasleak. O M22M céntrase entón na defensa das culturas rexionais (occitana e vasca).

Desde a súa creación, converteuse nunha organización representativa de estudantes dentro da Universidade de Pau e dos Países do Adour cun 37,8% (1 asento na xunta directiva).

### Dende 2016 
#### Nas eleccións e consellos da universidade 
A organización preséntase en todas as eleccións a centrais e colexios da Universidade.

##### Á xunta directiva 
## Identidade visual 
Desde a súa creación, o M22M realizou dous cambios de identidade visual:

Ficheiro:Logo M22M.svg|Logo do movemento 22 de marzo desde 2022

## Notas
Sandrine Rousseau

**Sandrine Rousseau**, nada o 8 de marzo de 1972, é unha economista francesa e política que representou a 9.ª circunscrición electoral de París na Asemblea Nacional desde 2022. Pertence ao partido político  Europa ecoloxía – Os Verdes (EELV) e formou parte do  Movemento Me Too en Francia contra a violencia sexual; descríbese a si mesma como ecofeminista.

Antes foi vicepresidenta da Universidade de Lille.
## Publicacións 
* 2022: ''Par-delà l'androcène'', con Adélaïde Bon et Sandrine Roudaut, Éditions du Seuil

## Notas
Francisco Villarroel

**Francisco Villarroel**, nado en Caracas o 5 de maio de 1965, é un avogado, escritor, guionista e produtor cinematográfico venezolano, máis coñecido polo filme *Dos otoños en París* de 2019, que é a adaptación cinematográfica da súa novela homónima de 2007.

## Traxectoria 
O 5 de maio de 1965 naceu en Caracas, Venezuela. Licenciouse como avogado pola Universidade de Santa María, realizando estudos de posgrao e máster en Francia e Malta. É doutor e profesor emérito na Universidade Marítima do Caribe. Durante máis de trinta anos dedicouse ao exercicio do dereito e ao ensino universitario, publicando libros de dereito marítimo e dereito internacional. De 2007 a 2013 foi presidente da Asociación Venezolana de Dereito Marítimo e foi distinguido como membro numerario do Comité Marítimo Internacional.

En 2007 publicou a súa primeira novela, que se converteu nun filme *Dos otoños en París* en 2019, á que lle seguiu a súa segunda novela *Tango Bar*, publicada en 2018. Como actor, guionista e produtor cinematográfico, realizou as películas que foron adaptados das súas novelas.

## Notas