Monica Vitti

**Monica Vitti**, nada como **Maria Luisa Ceciarelli** en Roma o 3 de novembro de 1931 e finada na mesma cidade o 2 de febreiro de 2022, foi unha actriz italiana.

## Traxectoria 
Naceu na capital italiana de pai romano e nai boloñesa, e por mor do traballo de seu pai, inspector do Instituto Nacional para o Comercio Exterior, viviu en Messina durante oito anos no teatro nunha escena de *La Nemica* de Niccodemi no papel dunha muller de 40 anos que perde un fillo na guerra. En 1953 diplomouse na Academia Nacional de Arte Dramática que dirixía Silvio D'Amico e logo dedicouse durante un tempo ao teatro. Por consello do seu mestre Sergio Tofano adoptou un novo nome, que consideraba máis artístico, baseado no apelido da súa nai, Vittiglia, á que estaba moi ligada ao que lle asociou o nome "Monica". En 1956 debutou con Ofelia en *Amleto* de Riccardo Bacchelli no Teatro Olimpico de Vicenza e en *Bella* de Cesare Meano en Milán con dirección de Enzo Ferrieri.

A súa primeira participación no cinema foi en 1954, nun papel non acreditado no filme de Edoardo Anton *Ridere Ridere Ridere* (1954). Seguírona outras aparacións en *Adriana Lecouvreur* (1955), a serie de televisión ''L'alfiere* (1956) e os telefilmes *Questi ragazzi* (1956) e *Il tunnel* (1958). Actuou nun episodio de *Mont-Oriol* (1958) e dobrou a voz de Rosanna Rory en *I soliti ignoti* (1958). A súa primeira interpretación fílmica importante foi en 1958 en *Le dritte* de Mario Amendola con Franco Fabrizi.
[miniatura|esquerda|Vitti con [Marcello Mastroianni|Mastroianni como xurados de Miss Italia en 1960]]
En 1957 durante a posprodución de *Il grido*, no que traballaba como dobradora de Dorian Gray, coñeceu ao seu director Michelangelo Antonioni e uniuse ao grupo teatral que estaba organizando con actores novos, como Giancarlo Sbragia ou Virna Lisi, e participou na posta en escena no Teatro Eliseo de Milán da comedia escrita por Antonioni e Elio Bartolini *Scandali segreti*. A colaboración de Vitti e Antonioni continuou no cinema e Vitti encarnou a atormentada Claudia, un dos personaxes principais de *L'Avventura*, un éxito internacional que Antonioni dirixiu en 1960, e que converteu a Vitti nunha estrela internacional. O filme derivou nunha tetraloxía na que Vitti interpretou a tentadora Valentina en *A noite* (1961), a misteriosa e insatisfeita Vittoria en *L'eclisse* (1962) e a neurótica Giuliana en *O deserto vermello* (1964).
miniatura|esquerda|Monica Vitti en 1970
En 1965 actuou por primeira volta nun filme rodado en inglés, *Modesty Blaise* de Joseph Losey, unha comedia de espionaxe que protagonizou con Terence Stamp e Dirk Bogarde, e que tivo a súa estrea o ano seguinte con moderado éxito e con críticas adversas. Apareceu na película antolóxica *La fate* (1966), protagonizou *Fai in fretta ad uccidermi... ho freddo!* (1967) con Jean Sorel e *Ti ho sposato per allegria* (1967). Tamén en 1967 protagonizou *La cintura di castità* (1967) con Tony Curtis, *La ragazza con la pistola* (1968) con Stanley Baker, *La femme écarlate* (1969) con Maurice Ronet e *Amor meu, axúdame* (1969) con Alberto Sordi. Todos estes filmes mudaron a imaxe de Vitti, e ao longo da década de 1970 protagonizou numerosos filmes da denominada *Commedia all'italiana*. Desta época salientan as películas *Dramma della gelosia - Tutti i particolari in cronaca* (1970) de Ettore Scola,  *Ninì Tirabusciò, la donna che inventò la mossa* (1970), *Le coppie* (1970) con Sordi, *Noi donne siamo fatte così* (1971) *Gli ordini sono ordini* (1972), *La Tosca* (1973) de Luigi Magni, *Riz la ladra* (1973) e con *Polvere di stelle* (1973) de Alberto Sordi gañou o David di Donatello á mellor actriz.
miniatura|Vitti nunha escena de *L'anatra all'arancia* (1975)
Con Luis Buñuel protagonizou un dos episodios de *A pantasma da liberdade* (1974). En 1975 estreou dous filmes con Claudia Cardinale, *A mezzanotte va la ronda del piacere* (1975) e *Qui comincia l'avventura* (1975). Gañou o seu cuarto Donatello con *L'anatra all'arancia* (1975), e entre outros filmes da segunda metado dos 70 protagonizou *Mimì Bluette... fiore del mio giardino* (1976), *Basta che non si sappia in giro!..* (1977), *L'altra metà del cielo* (1977), o filme francés de André Cayatte *La raison d'État* (1978), *Il cilindro* (1978), *Per vivere meglio, divertitevi con noi* (1978), *Amori miei* (1978) e *Letti selvaggi* (1979) (con Ursula Andress). O seu segundo filme en inglés foi *An Almost Perfect Affair* (1979) de Michael Ritchie que contaba tamén con Keith Carradine.

Na década de 1980 continuou a traballar no cinema, volveu colaborar con Antonioni en *Il mistero di Oberwald*, 1980, protagonizou *Non ti conosco più amore* (1980)  de Sergio Corbucci, *Camera d'albergo* (1981) de Mario Monicelli, *Il tango della gelosia* (1981) de Steno, *Io so che tu sai che io so* (1982) de Alberto Sordi, *Flirt* (1983) de Roberto Russo *Flirt*, polo que recibiu un Oso de Ouro no  Festival Internacional de Cinema de Berlín de 1984, e de novo con Russo protagonizou *Francesca è mia* 1986. A finais da década tamén  fixo teatro, en 1987 actuou en *La strana coppia* de Neil Simon e en 1988 en *Prima pagina* de Ben Hecht e Charles MacArthur. Ao final da década dirixiu o filme *Scandalo segreto* que tamén protagonizou con Elliott Gould, que se estreou en 1990 con pouco éxito. O seu último traballo foi na miniserie para a televisión *Ma tu mi vuoi bene?* (1992) no que interpretou o papel dunha asistente social. Na tempada 1993/94 participou no programa da Rai 1 *Domenica in*. Por mor da súa mala saúde retirouse definitivamente á vida privada, e apareceu en público por última vez en marzo de 2002 na estrea da versión teatral italiana de *Notre-Dame de Paris*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Antonioni, Michelangelo (1963). *Michelangelo Antonioni: an introduction*. Nova York: Simon and Schuster
* Arrowsmith, William & Perry, Ted, eds. (1995). *Antonioni: the poet of images*. Nova York: Oxford University Press
* Borsatti, Cristina  (2005). *Monica Vitti''. Palermo: L'epos
* Brunette, Peter (1998). *The Films of Michelangelo Antonioni*. Nova York: Cambridge University Press
* Chatman, Seymour (1985). *Antonioni, or the Surface of the World*. Berkeley: University of California Press
* Delli Colli, Laura (1987). *Monica Vitti*. Roma: Gremese Editore