Uva de oso

A **uva de oso** (***Arctostaphylos uva-ursi*** (L.) Spreng.,) é unha especie de arbusto pertencente á familia das ericáceas.

## Descrición 
É un arbusto sempreverde que estende as súas pólas, deitadas polo chan ou pénsiles, de até 1 ou 2 m. de longo, de casca de cor avermellada, doada de desprender. Delas agroman franzas moi curtas, coas follas amoreadas nun extremo, de cor verde escura e lustrosas. Flores esbrancuxadas ou rosáceas, en forma de copa, agrupadas en acios, na terminación das franzas. O froito é carnoso, dunha cor vermella viva, cando está maduro, e coa carne de cor branca ou crema, comestíbel, mais de sabor insípido e pouco zumarento; a el, alude o nome grego *Arctostaphylos* (de Arctos: oso e *stanpylos*: acio de bagos), así como en latín, (*uva-ursi*: uva de oso).
miniatura|Uvas de oso.
Florea de marzo até xuño, segundo a altitude e os froitos madurecen no final do verán ou no outono.

## Hábitat 
Medra dende os 500-600 msnm de altitude até por riba dos 2.300 msnm onde pode convivir co piñeiro negro de montaña (*Pinus uncinata*); igualmente en terreos de silicio ca en calcarios. Ocupa a miúdo os clareiros e desmontes de aciñeirais, caxigueiras, piñeirais e mesmo carballeiras de cerquiños, preferindo as abas pedrentas e portos, algo húmidos, das montañas.

## Distribución 
En gran parte de Europa, Asia e América setentrional. Esténdese por gran parte do centro e metade oriental da Península Ibérica, desde os Pireneos e Cordilleira Cantábrica até a Cordilleira Penibética; escasea moito cara a occidente e falta tanto en Portugal como nas Illas Baleares. É raro en Galicia.

## Observacións 
As follas úsanse como adstrinxente e antiséptico previamente enxugadas ao sol ou ao ar, en cocedura ou infusión.

É unha planta que se espalla facilmente, tapizando por completo o chan, chegando a cubrir grandes extensións; por iso é difícil controlala en cultivo. É unha das plantas melíferas. A planta en climas mediterráneos, como na maior parte de España, adoita ter as follas máis grosas e coriáceas ca as europeas polo que algúns autores considérana como unha variedade distinta; ***A. uva-ursi*** subsp. ***crassifolia***.

Outra especie é *A. alpinus* (L.) Sprengel, con froitos negros, follas aserradas que muchan polo outono porén non caen até a primavera. Na Península Ibérica aparece só nos Pireneos centrais (2.000 m).
miniatura|240x240px|Tapiz de Uva de oso.
miniatura|Ilustración
miniatura|Inflorescencia

## Propiedades 
**Principios activos**: Contén abundantes taninos gálicos (10%). Heterósidos hidroquinónicos: arbutósido (8-10%), metil arbutósido. Pigmentos flavónicos derivados do quercetol. Abundantes triterpenos pentacíclicos: ácido ursólico, uvaol. Alantoína. Segundo a R.F.E., a droga seca debe de conter polo menos un 8% de derivados hidroquinónicos, expresados como arbutina anhidra. Outras fontes: glicósidos (arbutina e metilarbutina), ericolina, ursina, taninos, ácido gálico, ácido cítrico, esencia de quercetina.

**Indicacións**: Os taninos son responsábeis do seu efecto adstrinxente (antidiarreico, hemostático por vasoconstrición local); os flavonoides, dunha lixeira acción como diurético. O arbutósido confírelle propiedades como antimicrobiano de tropismo específico sobre o tracto urinario (o arbutósido hidrolízase pola acción da flora bacteriana intestinal, liberando hidroquinona, que se elimina por vía renal). A alantoína xustifica as súas propiedades reepitelizantes. Litóntrico, antifloxístico. Indicado para infeccións das vías urinarias: cistite, pielonefrite, prostatite, uretrite, ureterite. Litiase. En uso tópico: feridas e ulceracións dérmicas, bocais ou corneais, blefarite, conxuntivite, parodontopatías, farinxite, dermatite, eritemas, prurito, vulvovaxinite.
; Etimoloxía
***Arctostaphylos***: nome xenérico que deriva das palabras gregas *arktos* = "oso", e *staphule* = "acio de uvas", en referencia ao nome común das especies coñecidas e talvez tamén en alusión aos osos que se alimentan dos froitos de uva.

***uva-ursi***: epíteto latino que significa "uva de osos".
; Sinonimia
* *Arbutus acerba* Gilib. 
* *Arbutus buxifolia* Stokes	
* *Arbutus officinalis* Boiss.		
* *Arbutus procumbens* Salisb.		
* *Arbutus uva-ursi* L.		
* *Arctostaphylos adenotricha* (Fernald & J.F.Macbr.) Á.Löve, D.Löve & B.M.Kapoor		
* *Arctostaphylos angustifolia* Payot		
* *Arctostaphylos officinalis* Wimm. & Grab.		
* *Arctostaphylos procumbens* Patze, E.Mey. & Elkan		
* *Daphnidostaphylis fendleri* Klotzsch	
* *Daphnidostaphylis fendleriana* Klotzsch		
* *Mairania uva-ursi* (L.) Desv.		
* *Uva-ursi buxifolia* (Stokes) Gray		
* *Uva-ursi cratericola* (Donn. Sm.) Abrams		
* *Uva-ursi procumbens* Moench	
* *Uva-ursi procumbens var. adenotricha* (Fernald & J.F. Macbr.) D. Löve	
* *Uva-ursi procumbens var. coactilis* (Fernald & J.F. Macbr.) Moldenke		
* *Uva-ursi uva-ursi* (L.) Cockerell		
* *Uva-ursi uva-ursi* (L.) Britton

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Berdonces, Josep Lluís. Gran enciclopedia das plantas medicinais: o dioscórides do terceiro milenio. Ed. Tikal. Madrid, 1998. ISBN 84-305-8496-X.
* Blumenthal M, Goldberg A, Brinckmann J. Herbal Medicine, Expanded Commission E Monographs. Integrative Medicine Communications, Newton. First Edition, 2000. 
* Consello Xeral de Colexios Oficiais de Farmacéuticos. Catálogo de plantas medicinais, Colección Consello Plus 2009. CGCOF. Madrid, 2009. ISBN 2-910010-54138-8. 
* Font i Quer, Pius; Bolòs, Oriol de. Iniciació á botànica, 2a. edició. Fontalba, 1979. ISBN 84-85530-08-X. 
* Grases F, Melero G, Costa-Bauza A i cols. Urolithiasis and phytotherapy. Int Urol Nephrol 1994; 26(5): 507-11. PMID 7860196 (en inglés)
* Paris RR, Moyse H. Matière Médicale. Masson & Cia., París; 1971. Tome .
* PDR for Herbal Medicines. Medical Economics Company, Montvale. Second Edition, 2000. ISBN 978-1-56363-678-3