Francis Picabia

miniatura|dereita|Francis Picabia no seu estudo.

**Francis-Marie Martínez de Picabia**, nado en París o 22 de xaneiro de 1879 e finado na mesma cidade o 30 de novembro de 1953, foi un pintor francés. Amais de practicar a pintura e o debuxo, exerceu como escritor e poeta. 

Tras comezar experimentando co impresionismo e o puntillismo, achegouse ao cubismo. Realizaba unhas composicións abstractas planas e moi coloridas e ricas en constrastes. Foi unha das primeiras figuras importantes do movemento dadaísta en Francia e nos Estados Unidos. Posteriormente asociouse, brevemente ao surrealismo para, finalmente, abandonar os círculos artísticos.

## Traxectoria 
A súa nai, Marie Davanne, era francesa e o seu pai, hispano-cubano, traballaba de adxunto na embaixada española en Francia. Segundo algunhas fontes, o pai de Picabia tería ascendencia galega.

Estudou na Escola de Belas Artes e na Escola de Artes Decorativas de París. Alí recibiu unha forte influencia da pintura impresionista e fauvista. Destacou a súa admiración por Camille Pissarro e sobre todo por Alfred Sisley, a quen coñeceu en 1898. Entre os anos 1909 e 1911 estivo vinculado ao cubismo e foi membro do *grupo de Puteaux*, no que trabou grande amizade con Marcel Duchamp.

En 1913 viaxou aos EUA, onde contactou co grupo dadá norteamericano. Participou na exposición '*Armory Show* e fundou xunto a Duchamp e Ray a revista predadaísta *291*. Publicou o primeiro número da revista "391", como dadaísta convencido, en Barcelona en 1916, coa colaboración de Guillaume Apollinaire, Tristan Tzara, Man Ray e Jean Arp. Uniuse a Tzara e ao grupo dadá en Zürich en 1918. 

Durante tempada na que viviu na Costa Azul, a súa obra estivo fortemente influída polo surrealismo, dentro do cal suliñaba a faceta humorística particularmente provocativa. De volta en París, creou, asociado con André Breton, a revista "491". Porén, en 1922 abandonou o dadaísmo, movemento do que fora un dos principais propagadores.

Desde moi cedo mostrou interese pola fotografía, na que logo se iniciou, e polo cine. En 1924 escribiu un guión delirante sobre unha partida de xadrez entre Marcel Duchamp e Man Ray para a curtametraxe ''Entr'acte*. Estaba dirixido por René Clair para ser proxectado no entreacto do seu ballet "instantaneísta" *Relâche*, con coreografía de Jean Börlin e música de Erik Satie. Colaborou tamén nos *Ballets suédois* de Rolf de Maré, para os que realizou varios decorados.

Afeccionado á festa e aos automóbiles (tivo uns 150), chegou a arruinarse pola súa vida dispendiosa, malia a fortuna familiar que herdara. Este feito impulsouno a pintar un gran número de lenzos de pequeno tamaño e xéneros diversos, ás veces mesmo inspirados en revistas pornográficas. De modo persoal e non profesional, cultivou a poesía.

A finais de 1951, Picabia padecía unha aterosclerose paralisante que o obrigou a deixar de pintar. Finou en París o 30 de novembro de 1953.

## Vida persoal 
En 1909 casou con Gabrièle Buffet. Tiveron dúas fillas e dous fillos: Laure Marie Catalina (1910), Pancho Gabriel François (1911), Gabrielle Cécile, *Jeannine* (1913) e Vincente (1919).

## Características 
A influencia de Picabia é fundamental na introdución da vangarda artística contemporánea no continente americano, especialmente en Nova York. Picabia foi un home aberto a todas as correntes innovadoras e rexeitou ligarse a un único tipo de expresión. Pasaría por períodos ligados ao futurismo, á figuración e, desde 1945, á arte abstracta.

## Obras destacadas 
* *Caoutchouc*. 1909, acuarela sobre papel, 46 x 61,5 cm. Museo Nacional de Arte Moderna, París. Considerada un dos alicerces da arte abstracta.
* *Udnie*. 1913, óleo sobre lenzo, 290 x 300 cm. Museo Nacional de Art Moderna, París.
* *Edtaonisl*. 1913, óleo sobre lenzo, Art Institute, Chicago.
* *Prostitution universelle* (1916, Yale University Art Gallery, New Haven).
* *Danse de Saint Guy (Tabac Rat)* (1919, M.N.A.M, París)
* *L'œil Cacodylate* (1921, M.N.A.M, París).
* *Chapeau de Paille?* (Chapeu de palla ?) (1921, M.N.A.M, París).
* *La femme au chien* (Muller con can) (1924-26) 
* *Baigneuse* (Bañista) (ca. 1925-26). 
* *Printemps* (Primavera) (1938), Galerie Rose Fried USA).
* *Flirt*. Materiais diversos (chumbo, arame, palla,...) sobre lenzo, 92 x 73 cm. Vendido en poxa no 2004 por 908.238 €.

## Escritos 
* *Cinquante-deux miroirs*, outubro de 1917, Barcelona
* *Poèmes et dessins de la Fille née sans mère*, abril de 1918, Lausanne, Imprimeries réunies. Rééd. Allia, 1992.
* *L'Îlot de Beau-Séjour dans le Canton de Nudité*, xuño de 1918, Lausanne
* *L'Athlète des Pompes funèbres*, decembro de 1918, Bégnins
* *Râteliers platoniques*, decembro de 1918, Lausanne
* *Poésie ron-ron*, febreiro de 1919, Lausanne
* *Pensées sans langage*, abril de 1919, París
* *Unique Eunuque* febreiro de 1920, París, éditions Au Sans Pareil, coll. «Dada». Rééd. Allia, 1992.
* *Jésus-Christ Rastaquouère*, 1920, París, éditions Au Sans Pareil, coll. «Dada». Rééd. Allia, 1992
* *Caravansérail*, 1924, París, éditions Luc-Henri Mercié. Rééd. Belfond, 1975
* *Choix de poèmes par Henri Parisot*, 1947, París, éditions Guy Lévis Mano
* *Lettres à Christine, 1945-1951*, edición de Marc Dachy e Jean Sireuil, París, éditions Champ libre, 1988 

**Publicacións póstumas**
* *Écrits'', edición de Olivier Revault d'Allonnes e Dominique Bouissou, París, Belfond, 1975 et 1978 
* *Écrits critiques*, edición de Carole Boulbès, prólogo de Bernard Noël, París, Mémoire du Livre, coll. «Essais», 2005 
* *Correspondance avec Tristan Tzara et André Breton 1919-1924*, edición de Henri Béhar, París, Gallimard, 2017

## Notas