open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şakir Selim

**Şakir Selim**, nado en Büyük As o 10 de abril de 1942 e finado en Simferópol o 18 de novembro de 2008, foi un escritor, xornalista e tradutor en tártaro de Crimea.

## Traxectoria 
Şakir Selim naceu nunha aldea da rexión de Aqşey pero pasou a súa infancia lonxe da súa terra natal ao deportar as autoridades soviéticas ao pobo tártaro de Crimea  Viviu en Jomboy (Uzbekistán) e logo en Tashkent. En 1958 rematou o ensino medio e seguiu estudos en Samarcanda. Realizou o servizo militar en Siberia e en 1965 entrou na Universidade de Samarcanda para estudar filoloxía rusa, graduándose en 1971 e logo traballou como profesor de escola. Foi director do departamento de programas en tártaro de Crimea na radio rexional de Samarcanda. En 1963 publicou os seus primeiro poemas na revista *Lenin Bayrağı*  . En 1972 apareceu o seu primeiro libro de poemas *Akbardak*, ao que lle seguiron *Duyğularım* (1979), *Sevgi Alevi* (1981), *Uyanuv* (1986), *Yellerni Diñle* (1990), *Tüşünce* (1996), *Kirimnam* (2006) e *Kirimnam II* (2008). Volveu a Crimea en 1989, traballou no xornal en tártaro de Crimea *Dostlukt* e desde 1997 na revista literaria, *Yıldız*. Foi membro da Asemblea dos Tártaros de Crimea e presidente da Unión de Escritores Tártaros de Crimea (1992-2008).

Traduciu a obra Adam Mitskevich *Sonety krymskie*, así como poemas de Alexander Pushkin, Taras Schevchenko, Aleksander Tvardovsky ou Mikhail Lérmontov. O Teatro Dramático dos Tártaros de Crimea representou algunhas das súas traducións como *Zhenitba* de Nikolai Gogol ou *Macbeth* de William Shakespeare.
## Notas
Xoiaría

[miniatura|Broche de Tara, [arte celta irlandés do ano 700, aproximadamente, no Museo Nacional de Irlanda.]]
A **xoiaría** é a arte e oficio de traballar materiais para crear xoias. É tamén o taller dun xoieiro ou a tenda onde venden os produtos. As xoias son ornamentais obxectos traídos por persoas físicas, normalmente feitos con pedras preciosas e metais preciosos. Porén, as xoias poden facerse de case calquera tipo de material. Por moitos séculos, o metal, combinado con xemas, foi o material máis empregado para a xoiaría, pero outros materiais como as cunchas e as plantas tamén foron usados. Crese que os artefactos arqueolóxicos con máis de 100&nbsp;000 anos de antigüidade feitos de cunchas de *Nassarius* poderían ser as formas de xoiaría máis antigas da historia. Polo xeral, cando non inclúe moitos metais preciosos puros, xemas nobres ou outros materiais preciosos, o produto é chamado de bixutería e pode ser de alta calidade, pero a un prezo máis baixo.

Algunhas culturas teñen o hábito de almacenar grandes cantidades de mercadorías en forma de xoias. A xoia pode tamén ser simbólica, como no caso dos cristiáns vestindo un crucifixo en forma dunha xoia, pode servir de amuleto, ou, no caso de moitas culturas occidentais, os casados levan un anel de voda.

As xoias en varias formas foron feitas e levadas por ambos os sexos en case todas (se non todos) as culturas da humanidade, en cada un dos continentes. Os ornamentos persoais parecen ser unha tendencia humana básica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Borel, F. 1994. The Splendor of Ethnic Jewelry: from the Colette and Jean-Pierre Ghysels Collection. *New York: H.N. Abrams* (ISBN 0-8109-2993-7).
* Evans, J. 1989. A History of Jewellery 1100–1870 (ISBN 0-486-26122-0).
*
* Nemet-Nejat, Karen Rhea 1998. Daily Life in Ancient Mesopotamia. *Westport, CT: Greenwood Press* (ISBN 0-313-29497-6).
* Tait, H. 1986. Seven Thousand Years of Jewellery. *London: British Museum Publications* (ISBN 0-7141-2034-0).
Visir

[thumb|Debuxo dun [gran visir do Imperio Otomán|gran visir Otomán, polo francés Jean-Baptiste Vanmour (1707).]]
**Visir** (do árabe, وزير *wazīr*) corresponde ao termo co que varios estados históricos de Oriente Medio denominaron os asesores políticos dun monarca, de forma similar ao que foron os validos ou ministros.

No mundo árabe actual e algúns países próximos da África oriental e Asia Central, utilízase o termo de «visir» para nomear os ministros dun gabinete e mesmo o primeiro ministro pode ser chamado como ''ra'īs al-wuzarā**, "presidente dos ministros". Con todo, en devanditos casos, adóitase traducir ao galego o termo simplemente como «ministro», deixando o uso de «visir» unicamente como unha referencia histórica.

En textos actuais, referentes á historia do Antigo Exipto, denomínase visir (anacronicamente) ao máximo dirixente ou "primeiro ministro", cuxa autoridade só era superada pola do faraón, asumindo varias das súas funcións por delegación.

## Gran visir 
miniatura|dereita|Cadro do gran visir nunha audiencia.
O **gran visir'* ou *vazir-e a'zam* (وزیر اعظم) ou *sadr-e a'zam'' (صدر اعظم) na nomenclatura usada polo Imperio Otomán, a dinastía safávida, a dinastía kayar e outras dinastías turcas, foi unha especie de primeiro ministro a quen o monarca adoitaba delegar a administración do goberno, a quen só se podería despedir polo mesmo monarca.

No caso Otomán, as dependencias de goberno do gran visir atopábanse (en Istanbul) tras a Sublime Porta, próximas ás murallas do Palacio de Topkapı, onde se achaba o Divan-ı Humayun, gabinete de **visires** do sultán. O último visir reinou ata o primeiro de novembro de 1922 cando a ocupación de Constantinopla e a partición do Imperio Otomán viron a fin dos Otománs.

## Outros 
En parsi (idioma persa), denomínase «visir» ao bispo do xadrez.

## Notas
Narciso Correal

**Narciso Correal Freire de Andrade**, nado na Coruña o 20 de novembro de 1876 e finado na mesma cidade o 20 de xullo de 1951, foi un avogado e escritor galego.

## Traxectoria 
Foi elixido concelleiro monárquico da Coruña en 1901. Recoñecido orador, colaborou en *La Voz de Galicia*, *Vida Gallega* e *El Compostelano*. Foi presidente da Asociación da Prensa da Coruña (1906). Foi elixido membro da Real Academia Galega, na que ingresou en 1939, e da Real Academia Galega de Belas Artes, na que ingresou en 1941.

## Obras 
* *Aureliano J. Pereira. Estudio literario*, 1908.
* *Teresa Herrera*, 1909.
* *Juana de Vega*, 1909.
* *El venerable Barrantes, canónigo de Burgos*, 1915.
* *Concepción Arenal y los problemas sociales contemporáneos*, 1923.
* *El Nuevo y viejo Trafalgar. Rasgos heroicos de la Armada española en el siglo XIX*, 1923
* *Benito Mª Plá y Cancela, una gran figura gallega forense, política y parlamentaria*, 1942.
miniatura|300px|Recepción de Correal como numerario da Academia de Belas Artes "Nosa Señora do Rosario".
## Recoñecementos
* Gran Cruz do Mérito Naval.
* Gran Cruz de Beneficencia (1921).
* Gran Cruz da Orde de Afonso X o Sabio (1947).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Aksel Sandemose

**Axel Nielsen**, que cambiou o seu nome a **Aksel Sandemose**, nado o 19 de marzo de 1899 en Nykøbing Mors, Illa de Mors, e finado o 5 de agosto de 1965 en Copenhague, foi un escritor danés que reflectiu na súa obra ideas de Sigmund Freud.
Nas súas novelas o tema psicolóxico mestúrase coa trama policial, empregando unha linguaxe simbólico-mítica, achegándose sátira. A súa obra mestra considérase *Det svundne er en drøm* (1946), aínda que tamén son importantes *Varulven* (1958) e *En flyktning krysser sitt spor* (1933), esta última expón os principios da Lei de Jante e describe a represión das aspiracións do individuo e o desenvolvemento persoal polo colectivo, tema principal das súas obras. En 1959 obtivo o Premio Dobloug da Academia de Suecia.

## Biografía
De pai danés e nai norueguesa, viviu nos Estados Unidos, Canadá e as Antillas antes de mudarse en 1930 a Noruega, onde ficou até que en 1941 os nazis invadiron o país e fuxiu a Suecia porque participaba no movemento de resistencia norueguesa. Tras a guerra retornou a Noruega e estableceuse en Risør. Ademais de escribirm traballou como leñador, mariñeiro en Terra Nova, mestre e xornalista.

## Obras 
*1923 *Fortællinger fra Labrador*
*1924 *Ungdomssynd*
*1924 *Mænd fra Atlanten*
*1924 *Storme ved jævndøgn*
*1927 *Klabavtermanden*
*1928 *Ross Dane*
*1931 *En sjømann går i land*
*1932 *Klabautermannen*
*1933 *En flyktning krysser sitt spor* 
*1936 *Vi pynter oss med horn*
*1939 *September*
*1945 *Tjærehandleren*
*1946 *Det svundne er en drøm*
*1949 *Alice Atkinson og hennes elskere*
*1950 *En palmegrønn øy*
*1958 *Varulven*
*1960 *Murene rundt Jeriko*
*1961 *Felicias bryllup*
*1963 *Mytteriet på barken Zuidersee*
As Chousas, O Val, Narón

**As Chousas** é un lugar da parroquia de Santa María a Maior do Val no concello de Narón na provincia da Coruña.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Val 
### Parroquias de Narón
As Antes, Arantón, Santa Comba

**As Antes** é un lugar da parroquia de Arantón, no concello coruñés de Santa Comba, na comarca do Xallas. Segundo o IGE, en 2023 tiña 57 habitantes (24 homes e 33 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arantón 
### Parroquias de Santa Comba 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Santa Comba
Benigno Quiroga Fernández

**Benigno Quiroga Fernández**, nado en Punxín, e finado en Iquique (Chile) o 22 de maio de 1916, foi un empresario e filántropo galego, benfeitor do concello de Punxín.

## Traxectoria 
miniatura|250px|Escolas da Fundación Benigno Quiroga, 1924.
Emigrou novo a Chile, instalándose na rexión de Iquique. Alí traballou no sector da explotación e comercialización de salitre e enriqueceuse. Foi propietario das salitreiras Iris e Diana, na provincia de Jarapaca, e da sociedade mercantil Astoreca y Quiroga. No seu testamento deixou un legado importante para Punxín: o 15% dos seus bens debían servir para crear e manter un grupo escolar laico en Punxín. Logo da súa morte, a súa viúva Leona Urruticoechea Bilbao creou unha fundación co nome do seu home e un padroado que se ocupou dos trámites. O edificio foi inaugurado en 1923 cun parque de recreo.

## Recoñecementos 
Recibiu a Gran Cruz de Beneficencia outorgada polo goberno de Afonso XIII. A súa fundación foi declarada de interese benéfico-docente.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Benigno Quiroga Fernández, As Escolas da Emigración.
Christian Díaz

**Christian Díaz Rodríguez**, nado o 23 de marzo de 1992 nas Palmas, Canarias, é un xogador profesional español de baloncesto. Actualmente xoga para Monbus Obradoiro da Liga LEB Ouro, no que xoga na posición de base cunha altura de 1,84 metros.

## Traxectoria 
Nado nas Palmas de Gran Canaria, Christian Díaz formouse na canteira do CB Gran Canaria, principal club de baloncesto da súa cidade natal. No equipo canario consegue chegar a debutar no filial de Liga EBA en 2010. Posteriormente, é ascendido ao  UB La Palma, equipo vinculado ao Gran Canaria en LEB Ouro, onde permance durante dúas temporadas. No seu segundo ano consegue unhas medias de 7,1 puntos e 1,8 asistencias, contribuíndo a que o equipo xogase o playoff. Nas eliminatorias é capaz de aumentar a súa achega, conseguindo nos catro partidos que disputa 8,5 puntos e 4,3 asistencias de media. Con todo, na seguinte camapaña o equipo desaparece e Días regresa ao filial do Gran Canaria, esta vez en LEB Prata. Porén, o 5 de febreiro, antes de terminar a temporada, regresa á LEB Ouro da man do Planasa Navarra.

No conxunto pamplonica permanece unha tempada máis, facendo nesta segunda temporada 7,5 puntos, 2,6 asistencia e 2,3 rebotes por partido. Ao ano seguinte asina polo Club Ourense Baloncesto, onde consegue gañar as eliminatorias polo ascenso á Liga ACB. No equipo ourensán xoga unha media de aproximadamente 14 minutos por encontro con 4,2 puntos, 1,5 rebotes e 0,9 asistencias de media. Ao ano seguinte asina polo CB Peñas Huesca, para na temporada 2016−17 regresar ao Ourense, onde goza de moito máis protagonismo que na súa anterior etapa. De feito, a súa media de minutos por partido pasa a ser de 27, conseguindo 10,6 puntos, 4,3 asistencias e 2,7 rebotes por encontro. Tras finalizar a campaña, o Club Baloncesto Breogán anuncia a súa incorporación para a temporada 2017−18.

### Clubs 
* CB Gran Canaria (EBA, 2008–2010)
* UB La Palma (LEB, 2010–2012) 
* CB Gran Canaria (LEB Prata, 2012–2013) 
* Basket Navarra Club (LEB, 2013–2014) 
* Club Ourense Baloncesto (LEB, 2014–2015) 
* Peñas Huesca (LEB, 2015–2016) 
* Club Ourense Baloncesto (LEB, 2016–2017) 
* CB Breogán (LEB / ACB, 2017−20)
* Fundación CB Granada (LEB / ACB, 2020–presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en feb.es
Superpoboación

dereita|miniatura|315px|Mapa da densidade de poboación mundial por países.
[miniatura|dereita|315px|Áreas con altas taxas de densidade de poboación, calculado en [1994.]]
A **superpoboación** é un fenómeno que se produce cando unha elevada densidade de poboación provoca un empeoramento da contorna, unha diminución na calidade de vida ou situacións de fame e conflitos. Xeralmente este termo refírese á relación entre a poboación humana e o medio ambiente. Tamén se pode aplicar a calquera outra especie que alcance niveis críticos no seu número de individuos.

A superpoboación provén da superación por unha especie animal dos límites de sostibilidade do biótopo que habita. Isto é, unha especie demanda máis alimento, produce máis residuos e esixe máis espazo do que o biótopo pode darlle ou aceptar sen sacrificar o futuro doutras especies que habitan nel. A superpoboación non é tanto unha cuestión de espazo, como de limitación de recursos, e sobre todo, como consecuencia directa, de extinción das especies que cohabitan a rexión superpoboada coa especie humana. Estímase que preto dun 99,9% de todas as especies que xurdiron no planeta se extinguiron por unha ou outra causa, ademais de que sen estas extincións a especie humana nunca chegaría a ocupar todos os ecosistemas terrestres do planeta.

A superpoboación pode resultar dun incremento de nacementos, unha diminución da mortalidade debido aos avances médicos, un aumento da inmigración ou por un bioma insostible e esgotamento de recursos. É posible que en áreas de escasa densidade de poboación se dea superpoboación porque a área en cuestión non poida soster tanta poboación.

O concepto de superpoboación baséase no principio de que todo territorio ten unha determinada capacidade de carga, a que vén determinada pola cantidade de recursos dispoñibles, e pola taxa de renovación destes. A poboación de calquera especie alcanzará o seu nivel óptimo cando esta sexa igual á capacidade de carga. Se a poboación aumenta por sobre a capacidade de carga, haberá sobrepoboación, e por conseguinte os recursos (especialmente os alimentos) non alcanzarán para todos os habitantes da poboación, producíndose a morte por inanición destes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alimentación humana
* Antinatalismo
* Dinámica de sistemas
* Pegada ecolóxica
* Pegada hídrica
* Julian Lincoln Simon
* Movemento pola Extinción Humana Voluntaria
* Natalismo
* Population Matters
* Sistema complexo
* Sistema dinámico

### Bibliografía 
* Andreu Domingo, *Descenso literario a los infiernos demográficos*, Anagrama. Barcelona (2008). ISBN 978-84-339-6275-1.
* Paul R. Ehrlich, Anne H. Ehrlich, *The Dominant Animal: Human Evolution and the Environment* (2008).
* Paul R. Ehrlich, *The Population Bomb* (*La explosión demográfica*; 1968).
* Garret Hardin, ''La Tragedia de los Comunes (1968).
* 

### Ligazóns externas 
* Population Research Institute.
* Protesta e acción contra a sobrepoboación humana a nivel mundial ou rexional.
* Aritmética, Poboación e Enerxía.
* Curtametraxe documental acerca da superpoboación.
* Foro de discusión para temas de sobrepoboación humana, en Yahoo Groups.
Bioconductor

**Bioconductor** é un proxecto de software de código aberto e libre para o procesamento e análise de datos de secuenciación masiva en xenómica e bioloxía molecular; e así mesmo o grupo que o desenvolve. Bioconductor baséase na linguaxe de programación R, aínda que ten algunhas contribucións noutras linguaxes. Está pensado para ser modular e facilitar a colaboración interdisciplinar e software de rápido desenvolvemento. Agora conta con librarías para o procesamento de datos de secuenciación masiva de ADN, ARN, inmunoprecipitación de cromatina, Hi-C, metilomas ou perfís ribosomais.

Os paquetes desenvólvense na comunidade e deposítanse no repositorio central de Bioconductor. Estes pasan por unha fase inicial de revisión e probas automáticas continuas. Cada paquetes de Bioconductor contén o código cas funcións e cando menos unha *viñeta*, unha documentación estruturada con todos os seus detalles de uso e función creados con Sweave e R. Moitos paquetes son conxuntos de datos, como poden ser rexións xenómicas ou exemplos de resultados prácticos. Bioconductor ten un ciclo de lanzamentos con dous lanzamentos ao ano sincronizados cos lanzamentos de R. En cada momento están dispoñibles versións estables de Bioconductor así como unha versión en desenvolvemento, baseada na versión en desenvolvemento de R.

## Lanzamentos
O primeiro lanzamento de Bioconductor foi o 2 de maio de 2002 e contou con 15 paquetes, que cubrían as necesidades de análise de xenomas e de datos de expresión xénica, como datos de SNPs.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Secuenciación da nova xeración (*NGS*)

### Ligazóns externas
*  
*  
*  
*
Gavialis

***Gavialis*** é un xénero de crocodilianos que inclúe unha especie viva, o gavial (*Gavialis gangeticus*), e varias especies fósiles extintas, como son *Gavialis bengawanicus*, *Gavialis breviceps*, *Gavialis browni*, *Gavialis curvirostris*, *Gavialis hysudricus*, *Gavialis leptodus*, *Gavialis lewisi* e *Gavialis pachyrhynchus*. A maioría das especies, incluída a actual *G. gangeticus*, proceden do subcontinente indio, mentres que *G. bengawanicus* coñécese como o gavial de Xava. *Gavialis* probablemente apareceu no subcontinente Indio a inicios do Mioceno hai uns 20 millóns de anos e espallouse polo arquipélago malaio seguindo un camiño chamado a ruta Siva–malaia no Cuaternario. Tamén se atoparon restos atribuídos a *Gavialis* en Sulawesi e a illa Woodlark ao leste da liña de Wallace, o que suxire que unha liñaxe prehistórica de *Gavialis* conseguiu atravesar os hábitats mariños e chegar a lugares posiblemente tan afastados como a Oceanía occidental.
[miniatura|esquerda|upright|Cranio da especie de *Gavialis* extinta *G. bengawanicus*, que viviu no [Plistoceno.]]

## Notas
Subhash Ghai

**Subhash Ghai**, nado o 24 de xaneiro de 1945 en Nagpur, é un director de cine, produtor, guionista e actor nado na India, recoñecido pola súa colaboración ao cine de Bollywood. Entre as súas obras máis notables están Kalicharan (1976), *Karz* (1980), *Hero* (1983), *Meri Jung* (1985), Karma (1986), *Ram Lakhan* (1989), Saudagar (1991),Khalnayak (1993), *Pardes* (1997), *Taal* (1999) e Black & White (2008). En 1982 fundou a compañía Mukta Arts. En 2006 recibiu o Premio Nacional de Cine por producir a película Iqbal*.* En 2015 recibiu o Premio IIFA polas súas constantes contribucións ao cine da India.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Mukta Arts
*
Tennis (videoxogo de 1984)

é un videoxogo de deporte desenvolvido e publicado por Nintendo para Nintendo Entertainment System. En América do Norte e Europa, *Tennis* foi un dos 18 xogos lanzados para NES. Tamén foi estreada unha versión para Game Boy. Foi deseñado por Shigeru Miyamoto.

## Modo de xogo 
O xogo contén dous modos de xogo, o dun xogador e de dous xogadores, permitindo competir en partidos individualmente e en dobres, cunha versión competitiva e outra cooperativa. Os opoñentes de intelixencia artificial teñen cinco niveis de dificultade. O xuíz dos partidos é Mario.

## Notas
Jurassic Park (videoxogo de NES)

***Jurassic Park*** é un videoxogo de 1993 baseado no filme *Parque Xurásico*. Foi desenvolvido e publicado por Ocean Software para Nintendo Entertainment System (NES). Ocean tamén publicou *Jurassic Park* para a consola Game Boy, que é unha adaptación da versión de NES.

O obxectivo do xogo é sobrevivir no Parque, no cal os dinosauros corren libres logo de escapar das súas gaiolas e recintos.

## Notas
Pobo wólof

Os **wólofs,** ás veces **wolofs**, son un grupo étnico de África Occidental que habita no noroeste do Senegal, en Gambia e na costa suroeste de Mauritania. No Senegal, os wólofs son o meirande grupo étnico (~ 39%), Falan a lingua wólof, unha lingua da pola atlántica da familia níxer-congo.

A súa historia antiga non está clara e está baseada nas tradicións orais que os vinculan cos almorábides. A mención máis antiga ós wólofs é a feita polo navegante e explorador Alvise Cadamosto, que mencionou xefes islámicos wólofs que eran consultados polos conselleiros e divinos musulmáns. Os wólofs pertenceron ó Imperio Wólof da rexión de Senegambia.

## Notas
Urban Champion

é un videoxogo de loita para dous xogadores producido por Nintendo no ano 1984. Está inspirado no xogo de Game & Watch *Boxing* (tamén coñecido como *Punch-Out!!*). Foi o primeiro xogo de loita en 2-D de Nintendo, seguido por *Joy Mech Fight* en 1993.

## Outras versións 
*Urban Champion* foi re-lanzado para o Nintendo e-Reader, e despois para a Consola Virtual de Wii. Tamén ten unha versión para Nintendo 3DS, chamada *3D Classic: Urban Champion*. Foi unha remasterización adaptada á consola 3D.

## Notas
Lingua miskito

A **lingua miskito** (*Mískitu*) é unha lingua misumalpa falada polo pobo miskito no nordeste de Nicaragua, especialmente na Rexión Autónoma do Atlántico Norte, e no leste de Honduras. Con 150&nbsp;000 falantes (2005), o miskito é a lingua máis falada da familia de linguas de Nicaragua e Honduras. O nome da familia, misumalpa, está formado a partir dos nomes dos seus subgrupos: miskito, sumo e matagalpa. O miskito está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Ademais de moitas palabras prestadas doutras linguas misumalpas, o miskito ten un gran número de préstamos léxicos do inglés crioulo. Malia que o castelán é a lingua oficial de Nicaragua e Honduras, a súa influencia no miskito é moi recente e polo tanto máis superficial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pobo miskito

Os **miskitos** son un pobo indíxena de América Central, moitos dos cales son mestizos. Na parte norte do seu territorio está formado por afro-nativos; mentres que os outros son descendentes de nativos con ingleses. O seu territorio esténdese dende cabo Camarón, Honduras, até o río Grande, Nicaragua, ó longo da costa dos Mosquitos. A súa poboación rolda as 180&nbsp;000 persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Cwik Christian, "The Africanization of Amerindians in the Greater Caribbean: The Wayuu and Miskito, Fifteenth to Eighteenth Centuries". In: Franklin Knight and Ruth Iyob (eds.), Dimensions of Diaspora. (Kingston: University of the West Indies Press, 2014) 298-329.
*Dennis, Philip A., and Michael D. Olien. "Kingship among the Miskito." American Ethnologist 11.4 (1984): 718–737. AnthroSource. Web. 13 Jan. 2010.
*Herlihy, Laura Hobson. "Matrifocality and Women’s Power on the Miskito Coast." Ethnology 46.2 (2007): 133–149. Web. 13 Jan. 2010.
*Herlihy, Laura Hobson. "Sexual Magic and Money: Miskitu women’s Strategies in Northern Honduras." Ethnology 46.2 (2006): 143–159. Web. 13 Jan. 2010.
*Merrill, Tim L., ed. Honduras: a country study. 3rd ed., 1995.
Stanislav Lobotka

**Stanislav Lobotka**, nado en Trenčín o 25 de novembro de 1994, é un futbolista eslovaco. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é o SSC Napoli da Serie A italiana.

## Traxectoria 
O 15 de xullo de 2017 anunciouse a súa fichaxe por cinco temporadas polo Celta de Vigo.

En xaneiro de 2020 fichou polo SSC Napoli da Serie A a cambio de máis de 20 millóns de euros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en soccerway.com
Estado monicreque

[dereita|miniatura|300px|Protesta contra a [Guerra de Vietnam. O home de pé, cun cartel que o identifica como o *imperialismo estadounidense*, manexa unha marioneta identificada como o *fantoche de Saigón*, en referencia a Vietnam do Sur.]]
**Estado monicreque**, **estado fantoche** ou **goberno fantoche** son termos utilizados despectivamente para referirse a un estado ou goberno que debe a súa existencia (ou outra cuestión importante) á instauración, apoio ou control por parte dunha entidade máis poderosa, tipicamente unha potencia estranxeira.

O termo é partidista e propenso a conflitos semánticos, e é usado case exclusivamente polos detractores de tales gobernos, independentemente de que a maioría dos cidadáns afectados recoñeza a clasificación ou se opoña a ese tipo de goberno. Con frecuencia, un estado ou goberno é denominado fantoche por un goberno rival que emprega o termo para cuestionar a lexitimidade dese goberno. Ademais, adoita implicar a falta de lexitimidade dese goberno, desde o punto de vista do que usa o termo.

Por exemplo, os gobernos de Corea do Norte e Corea do Sur utilizaron ao longo da súa historia con frecuencia a retórica de que *eles* son en realidade os únicos gobernantes da península e de que o outro goberno é simplemente un *fantoche* da Unión Soviética ou dos Estados Unidos, respectivamente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* República bananeira
* Estado satélite
* Incidente Laurel
Madonna Dreyfus

***Madonna Dreyfus***, tamén coñecida como ***A Virxe da granada***, é unha pequena pintura ao óleo sobre táboa do renacemento italiano, atribuída ata agora ao pintor Lorenzo di Credi, aínda que máis recentemente foi reconsiderada como obra de Leonardo da Vinci. Atópase na Galería Nacional de Arte de Washington, D.C.

## Historia
Actualmente non hai consenso sobre o autor da obra, entre os que se especulan Leonardo da Vinci, Verrocchio ou Lorenzo di Credi. Para a maioría dos críticos, a anatomía do neno Xesús é tan pobre que desanima unha posible atribución a Leonardo, mentres que outros cren que é un traballo da súa mocidade.

Esta atribución foi feita por Suida, en 1929. Outros historiadores de arte como Shearman e Morelli atribúeno a Verrocchio. Daniel Arasse (1997) considera esta pintura como un traballo de mocidade de Leonardo.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cadros de Leonardo da Vinci
* *Virxe da granada (Botticelli)*, pintura de Sandro Botticelli.
### Ligazóns externas 
*National Gallery of Art. *Web* do museo.
Voluntariado

O **voluntariado** é o traballo das persoas que serven a unha comunidade ou ao medio ambiente por decisión propia e libre. O termo tamén fai referencia ao conxunto de devanditas persoas, os voluntarios. Por definición, os voluntarios non cobran polo seu traballo.

Na *Plataforma do Voluntariado de España* consensuouse a siguinte definición de voluntariado coas súas diferentes entidades e plataformas:

Hai diferentes motivacións que moven estas persoas a dedicar parte do seu tempo ao traballo non remunerado. Tamén hai distintas maneiras de ser voluntario: unha clasificación básica distingue o voluntariado formal (o realizado dentro de organizacións non lucrativas) do informal (os voluntarios actúan individualmente ou en grupos non rexistrados). Outra clasificación elemental distinguiría o voluntariado no que os beneficiarios son persoas daquel no que o traballo mellora o medio ambiente (en xeral ou parte del: animais, plantas etc.).

O traballo voluntario debería cumprir tres condicións:

* *Ser desinteresado*: o voluntario non persegue ningún tipo de beneficio nin gratificación pola súa axuda.
* *Ser intencionado*: o voluntario persegue un fin e un obxectivo positivo (buscar un cambio a mellor na situación do outro) e lexítimo (o voluntario goza de capacidade suficiente para realizar a axuda e de certo consentimento por parte do outro que lle permite que o axude).
* *Estar xustificado*: responde a unha necesidade real do beneficiario da mesma. Non é un pasatempo nin un entretemento sen máis, senón que persegue a satisfacción dunha necesidade previamente definido como tal.

O voluntariado complementa o labor da Administración pública e dos profesionais da acción social, pero nunca os debería substituír nin suplantar.

## Día Internacional do Voluntariado 
En 1985, a Asemblea da ONU declarou o 5 de decembro como o *Día Internacional do Voluntariado para o desenvolvemento económico e social*. En 1996 eran 69 países os que o celebraban, cifra que se duplicou, ata alcanzar os 125, en 2003 .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* César García-Rincón de Castro (2003). *Cuaderno de Viaje para Acompañar Experiencias de Voluntariado Social*. Homo Prosocius, Madrid. ISBN 84-607-8127-5.
* Jean Pictet *Comentario sobre los principios fundamentales de la Cruz Roja*.
* Formación Pre-Monitor, Voluntariado Centro Juvenil.
* "Libriño" do servizo Voluntariado en Liña do programa Voluntarios das Nacións en Liña https://onlinevolunteering.org/resources/documents/UNV_Brochure_ES_web.pdf 

### Outros artigos 
* Voluntariado en liña
* Aprendizaxe-servizo
* Microvoluntariado
* Terceiro sector
* Vida sinxela
### Ligazóns externas 
* asociaciones.org - Portal con información para a xestión de organizacións non gobernamentais
* *¿Qué es el voluntariado?*, sitio dixital 'Red voluntariado social de Salamanca', 
* *¿Qué es el voluntariado? *, sitio dixital 'Federación Internacional de Sociedades da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella', .
* *¿Qué significa ser voluntariado?*, sitio dixital 'Fundación Canfranc'.
* Vacaciones Solidarias  Información para viaxar como voluntario nunha ONG durante as túas vacacións.
Bienvenido

**Bienvenido** é un antropónimo masculino castelán (en galego *Benvido*). Pode referirse a:

***Bienvenido**, futbolista galego de comezos do século XX;
***Bienvenido Granda** (1915-1983), cantautor cubano;
***Bienvenido Brens** (1925-2007), compositor e músico popular dominicano;

## Véxase tamén
****Bienvenido, Mister Marshall***, filme español de 1953 dirixido por Luis García Berlanga.
****Bienvenidos al infierno***, disco en directo do grupo de punk español Los Muertos de Cristo, publicado en 2001.
***Bienvenida**, concello español pertencente á provincia de Badaxoz.
Antonio Machado (homónimos)

O nome **Antonio Machado** pode referirse a tres persoas distintas, familiares entre eles:

***Antonio Machado Núñez** (1815 - 1896), antropólogo español, pai do seguinte e avó do último.
***Antonio Machado Álvarez** (1848 - 1893), escritor e folclorista español, fillo do anterior e pai do seguinte.
***Antonio Machado Ruiz** (1875 - 1939), poeta español, fillo do anterior e neto do primeiro.
Crocodylus

***Crocodylus*** é un dos tres xéneros de crocodilos da subfamilia Crocodylinae da familia Crocodylidae.

Hai polo menos 12 especies vivas deste xénero, que son:
* Crocodilo americano, *Crocodylus acutus *
* *Crocodylus intermedius*
* Crocodilo australiano, *Crocodylus johnsoni*  
* Crocodilo de Filipinas, *Crocodylus mindorensis*  
* Crocodilo de Morelet ou crocodilo mexicano, *Crocodylus moreletii * 
* Crocodilo do Nilo, *Crocodylus niloticus *
* Crocodilo de Nova Guinea, *Crocodylus novaeguineae*, con dúas poboacións ben diferenciadas
* Crocodilo das marismas ou crocodilo indio, *Crocodylus palustris*
* Crocodilo de auga salgada, *Crocodylus porosus *
* Crocodilo cubano, *Crocodylus rhombifer  *
* Crocodilo siamés, *Crocodylus siamensis*
* Crocodilo do deserto ou crocodilo de África occidental, *Crocodylus suchus*, antes incluído en *C. niloticus*

Ademais, 
* O crocodilo de fociño delgado, *Crocodylus cataphractus*, foi cambiado de xénero recentemente. Estudos de ADN e morfoloxía indican que esta especie pode ser máis basal que o xénero *Crocodylus* e, por tanto, é mellor clasificala no seu propio xénero, *Mecistops*.

O xénero contén tamén especies antigas fósiles. As especies establecidas inclúen polo menos seis especies extinguidas, que son:

O seguinte claograma segue a topoloxía dunha análise de 2012 de trazos morfolóxicos feita por Christopher A. Brochu e Glenn W. Storrs. Moitas especies extintas de *Crocodylus* poderían pertencer a distintos xéneros. *C. suchus* non foi incluído, porque os seus códigos morfolóxicos eran idénticos aos de *C. niloticus*. Porén, os autores suxiren que isto podería ser explicado pola súa mostraxe de espécimes e consideran que as dúas especies son distintas. Neste cladograma, os tomistominos, entre os que está o actual falso gavial ou gavial malaio (*Tomistoma schlegelii*) considéranse incluídos nos crocodílidos debido ás súas semellanzas morfolóxicas con *Crocodylus*, pero os estudos xenéticos indican que está emparentado cos gaviais e sería un gaviálido.

{{clade| style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=&nbsp;Crocodyloidea&nbsp;
|1={{clade
   |1=*"Asiatosuchus" germanicus*
   |2=*Prodiplocynodon langi*
   |3={{clade
      |1=*Asiatosuchus grangeri*
      |2=*"Crocodylus" affinis*
      |3=*"Crocodylus" depressifrons*
      |4= }} }} }}

## Evolución 
Crese que o xénero *Crocodylus* se orixinou a partir dun antepasado que vivía na rexión Indo-Pacífica hai entre 9 e 16 millóns de anos. Experimentaron unha radiación en África hai entre 8 e 12 millóns de anos. Isto foi seguido entre hai 4 e 8 millóns de anos dunha migración transatlántica por medio da cal chegaron a América.

## Notas
Nechtan nepos Uerb

**Nechtan**, neto de Uerb, morto no ano 616 foi un rei dos pictos dende o ano 595 até o 616. Suxeriuse que Nechtan é a mesma persoa que Neithon que gobernou o reino de Alt Clut.

Segundo a Crónica picta, Nechtan reinou durante 20 ou 21 anos. Mentres que a morte do seu predecesor Gartnait é citada no 597 polos *Anais de Tigernach*, a morte de Nechtan non está rexistrada con certeza. Puido ter sido Nechtan, fillo de Canu, cuxa morte aparece nos *Anais do Ulster* no 621, malia que esta hipótese é difícil de cadrala coa idea de que era Neithon, fillo de Guipno, fillo de Dyfnwal Hen de Alt Clut.

## Notas
Lingua oneida

A **lingua oneida** (en oneida: Onʌyotaʔa:ka") é unha lingua iroquesa que no presente falan unha 190 persoas do pobo oneida, que viven no estado de Nova York, en Wisconsin e en Ontario. A lingua está en grave perigo de desaparecer pero estanse a levar esforzos de revitalización lingüística. O oneida está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pobo oneida

Os **oneidas** (''onyota'a:ka* ou *onayotekaonotyu*, que quere dicir *a xente da pedra de pé*, *thwahrù·nęʼ'' en tuscarora) son un pobo indíxena e unha das Primeiras Nacións dos Estados Unidos e o Canadá. É unha das cinco nacións fundadoras da Confederación Iroquesa na área preto dos Grandes Lagos.

Orixinalmente, os oneidas habitaban na área que despois sería o centro do estado de Nova York, particularmente arrredor do Oneida Lake e Oneida County. Hoxe en día, os oneidas teén catro nacións federalmente recoñecidas: a Nación India Oneida de Nova York, a Nación Oneida de Wisconsin, os Oneida da Reserva das Seis Nacións e a Nación Oneida de Thames, en Southwold.

## Notas
Pobo seminole

Os **seminoles** son un pobo indíxena que habitaba orixinalmente en Florida. No presente viven no estado de Oklahoma cunha minoría en Florida, e comprende tres tribos recoñecidas federalmente: os Seminoles de Oklahoma, a Tribo Seminole de Florida e a Tribo Miccosukee de Florida, así como outros grupos independentes. A nación seminole emerxeu nun proceso de etnoxénese de diversos grupos nativos americanos que se asentaron en Florida no século XVIII, a maioría muskogee (Creeks) procedentes de Xeorxia e Alabama. No século XIX, os seminoles eran coñecidos como unha das "cinco tribos civilizadas", xa que integraran numerosas prácticas culturais e tecnolóxicas traídas polos europeos. A palabra *seminole* é a corrupción de *cimarrón*, un termo castelán que quere dicir "asilvestrado".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sendeiro das bágoas
Pobo chickasaw

Os **chickasaw** son un pobo indíxena cuxo territorio tradicional estendíase polos estados actuais de Mississippi, Alabama e Tennessee. Son un pobo da familia muskogee e están recoñecidos federalmente como Nación Chickasaw.

Algún tempo antes do contacto cos europeos, os chickasaw migraron dende as rexións do oeste cara ao leste do río Mississippi, onde se asentaron nos actuais Mississippi e no condado de Lawrence, Tennessee. Foi alí onde contactaron cos exploradores e comerciantes europeos, como franceses, ingleses e españois, cos cales tiveron relacións durante o período colonial. Os chickasaw foron unha das cinco tribos civilizadas, xa que adoptaron axiña numerosas prácticas dos europeos. Resistíronse ós asentamentos europeos no seu territorio, mais foron expulados polo goberno dos Estados Unidos en 1832 e foron forzados a trasladarse ó Territorio indio (Oklahoma) durante a época da deportación dos indios na década de 1830.

A maioría dos chickasaw viven no presente en Oklahoma. A Nación Chickasaw de Oklahoma é a décimo terceira meirande tribo federalmente recoñecida dos Estados Unidos. Os seus membros están relacionados cos choctaw e comparten unha historia común con eles.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sendeiro das bágoas
### Bibliografía 
* James F. Barnett, Jr., ''Mississippi's American Indians.* Jackson, MS: University Press of Mississippi, 2012.
* Colin G. Calloway,  *The American Revolution in Indian Country.* Cambridge University Press, 1995.
* Daniel F. Littlefield, Jr., *The Chickasaw Freedmen: A People Without a Country.'' Westport, CT: Greenwood Press, 1980.
Lingua mikasuki

A **lingua mikasuki** (tamén coñecida como **miccosukee**,  **mikisúkî** ou **hitchiti-mikasuki**) é unha lingua muskogee falada por unhas 290 persoas no sur de Florida. Forma parte da póla oriental da familia lingüística, xunto co creek-seminole e o apalachee–alabama–koasati. É falada polo pobo miccosukee e por moitos seminoles de Florida. A variedade hitchiti era un dialecto extinto mutuamente intelixible. O mikasuki está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Derrick-Mescua, Mary Tyler. *A phonology and morphology of Mikasuki. *Ph.D thesis, University of Florida. 1980.
* West, J. & Smith, N. *A Guide to the Miccosukee Language*, Miami: Miccosukee Corporation 1978.
* West, J. *The Phonology of Mikasuki* in *Studies in Linguistics* 1962, 16:77-91.
Dalit

[miniatura|A intocabilidade é causa directa da perda do [nivel de vida, ou da vida, en moitos estados da India.]]
**Dalit**, que quere dicir "oprimido" en sánscrito e "roto/espallado" en hindi/urdú, é un termo para os membros das castas máis baixas da India. O termo é maioritariamente utilizado cos que foron sometidos como intocables. Os dalits foron excluídos do sistema de catro varnas do hinduísmo, pensado neles como un quinto varna, describíndoos como *panchama.* No presente, os dalits profesan varias crenzas relixiosas ademais do hinduísmo, incluíndo o budismo, o cristianismo e o sikhismo. Ó estar fóra das varnas, ós parias, só se lles permitiu realizar os traballos máis marxinais, A loita institucional contra este fenómeno é manifestamente insuficiente polo profundo arraigo deste concepto na sociedade india.

Se ben a intocabilidade parte de crenzas espirituais e relixiosas que consideran respectar unha determinada "orde natural" do mundo, na práctica xera e mantén un estado de discriminación, marxinación, pobreza, analfabetismo e violencia estruturais e sistémicas, e como en moitas outras exclusións sociais, as mulleres e os nenos son a miúdo os máis prexudicados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Guillermo de Oya

**Guillermo de Oya Lastres**, finado en Vigo o 6 de abril de 1924, foi un enxeñeiro, empresario e político galego.

## Traxectoria 
Enxeñeiro de minas. Casou en 1900 con Elena Salgueiro Barbón, sobriña de Xosé García Barbón, e foi o seu herdeiro, instalándose no pazo na Facenda Vista Alegre. Foi membro do consello de administración da Compañía Xeral dos Ferrocarrís de Galicia e presidente da Asociación Fomento do Turismo de Vigo. Foi concelleiro de Vigo e primeiro tenente alcalde das corporacións presididas por Joaquín Martínez López e Francisco Lago Álvarez.

## Notas
Traizón

[miniatura|dereita|Unha ilustración do [século XVII de Guy Fawkes. Guy Fawkes intentou asasinar a Xacobo I de Inglaterra e VI de Escocia. Fracasou e foi condenado por traizón e a ser aforcado, arrastrado e desmembrado.]]
En Dereito, a **traizón** refírese a un conxunto de crimes que engloban os actos máis extremos en contra do país de cada un.

Familiarmente, a traizón consiste en defraudar a familia, amigos, grupo étnico, relixión, ou outro grupo ao cal poida pertencerse, facendo o contrario ao que os outros esperan. A miúdo, cando se acusa de *traidor*, tales acusacións son controvertidas e disputadas, cando a persoa non pode identificarse co grupo do cal é membro, ou do contrario está en desacordo cos líderes do grupo que fan o cargo.

## Dimensión xurídica 
En termos legais, a traizón consiste nunha conduta desleal cara a nación. Cada estado determina taxativamente para si os actos que implican o crime de traizón, algúns dos máis tipificados son:

* Sublevarse ou incitar a outros a sublevarse contra a autoridade do estado.
* Conspirar contra o goberno, intento de golpe de estado.
* Asasinato ou intento de asasinato de altas autoridades do estado.
* Pensar ou difundir ideas contrarias a orde estabelecida polo estado.
* Terrorismo.
* Colaborar ou asociarse con estados declarados "non gratos" ou inimigos da nación.
* Cooperar ou colaborar con outras nacións durante período de estado de guerra.
* Evasión fiscal

### España 
No Dereito español, o Código Penal recolle os delitos de traizón no Capítulo I do Título XXIII (artigos 581 a 588).

## Dimensión política 
Politicamente, o termo "traidor" foi usado como un epíteto entre disidentes dun mesmo partido ou entre membros de distintos partidos para anular o capital político alleo. Tamén se recorre, de forma máis xenérica, a cualificar de traidores a funcionarios no poder que son percibidos como incumpridores dos deberes públicos prescritos polo estado, con independencia de que se poida verificar ou probar algunha acción traizoeira.

Nunha guerra civil ou insurrección, os gañadores poden xulgar aos perdedores como traidores.  De feito, na práctica, unha das condicións para enfrontarse a un xuízo por traizón é atoparse no bando perdedor. Por exemplo: Bruto, Quisling, Petain ou Sadam Hussein tivesen sido homenaxeados como heroes se tivesen vencido e Gunga Din, Bolívar, Stephen F. Austin ou La Malinche terían sido axustizados co cargo probado de traizón, se tivesen pertencido ao bando derrotado.

En certos casos, como na lenda da puñalada polas costas o *Dolchstoßlegende*, a acusación de traizón cara a amplos sectores da sociedade constituíu unha mensaxe política unificadora para o grupo que a sostiña e a criminalización de quen a padeceron, os xudeus e esquerdistas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Renegado
* Deserción
Flash mob

Un ***flashmob***, traducido literalmente do inglés como «multitude relámpago» (*flash:* ‘brillo, refacho’; *mob:* ‘multitude’) é unha acción organizada na que un gran grupo de persoas se reúne de súpeto nun lugar público, realiza algo infrecuente e logo se dispersa rapidamente. Por tanto, unha tradución válida, non literal, do termo sería «acto multitudinario relámpago». Adoitan convocarse a través dos medios informáticos (móbiles ou celulares, e Internet) e na maior parte dos casos, non teñen ningún fin máis que o entretemento, pero poden convocarse tamén con fíns políticos ou reivindicativos.

Unha das particularidades destas «tribos temporais» é que non requiren contar co apoio dos medios de comunicación de masas para comunicarse, coordinarse e actuar de maneira conxunta, xa que a súa comunicación funciona a través de redes sociais virtuais. Trátase de individuos que, apoiados polas tecnoloxías de comunicación, difunden mensaxes ás súas redes sociais de amigos e coñecidos, os cales fan o mesmo ata construír unha gran cadea de comunicación que é capaz de mobilizar milleiros de persoas.

Recentemente, a actividade foi utilizada como parte de campañas publicitarias de diversos produtos, programando a reunión nalgún sitio público pero coa participación de bailaríns e artistas que simulan un flashmob tradicional pero incluíndo aspectos da marca que se promove.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Situacionismo
* Guerrilla da comunicación

### Ligazóns externas 
* As multitudes intelixentes da era dixital, .
Gaviálidos

Os **gaviálidos** (**Gavialidae**) son unha familia de réptiles da orde Crocodilia. Os Gavialidae considerouse convencionalmente que estaba formados por unha especie viva, o gavial (*Gavialis gangeticus*), nativo do subcontinente Indio, e moitas especies extinguidas fósiles. Ademais, o falso gavial (*Tomistoma schlegelii*) é outra especie viva que moitos autores viñan considerando que formaba parte da familia Crocodylidae baseándose en varios caracteres como a morfoloxía do cranio, pero outros incluíana dentro dos gaviálidos polas súas semellanzas xerais en morfoloxía e hábitos co gavial. Porén, numerosos estudos moleculares mostran de forma consistente que o gavial e o falso gavial están emparentados de maneira relativamene próxima, o que apoia a idea de que ambos son da mesma familia.

Os gaviálidos son grandes réptiles semiacuáticos que lembran a crocodilos, pero que teñen fociños moito máis delgados. O gavial usa o seu fino fociño para capturar peixes, xa que carece de forza mandibular para capturar grandes mamíferos, como os que poden comer os crocodilos e aligátores de similar tamaño. O falso gavial come peixes, pero ten unha dieta algo máis variada.

## Taxonomía 
Familia **Gavialidae**
* **Subfamilia Gavialinae**
** Xénero †Eogavialis*
*** †*Eogavialis africanus*
*** †*Eogavialis andrewsi*
** Xénero *Gavialis*
*** *Gavialis gangeticus*, gavial
* **Subfamilia †Gryposuchinae**
** Xénero †*Aktiogavialis*
** Xénero †*Gryposuchus*
** Xénero †*Ikanogavialis*
** Xénero †*Siquisiquesuchus*
** Xénero †*Piscogavialis*
** Xénero †*Hesperogavialis*

Ademais, as probas moleculares inican que os tomistominos pertence a este grupo, aínda que se citan evidencias morfolóxicas para situalos en Crocodylidae:

* **Subfamilia Tomistominae**
** Xénero †*Kentisuchus*
** Xénero †*Gavialosuchus*
** Xénero †*Paratomistoma*
** Xénero †*Thecachampsa*
** Xénero †*Rhamphosuchus*
** Xénero *Tomistoma*
*** *Tomistoma schlegelii*, falso gavial ou gavial malaio
*** †*Tomistoma? lusitanicum*
*** †*Tomistoma cairense*
** Xénero †*Toyotamaphimeia*

## Especies existentes 

Ficheiro:Gavialis gangeticus.jpg|Gavial (*Gavialis gangeticus*)
Ficheiro:Tomistoma schlegelii (2).jpg|Falso gavial (*Tomistoma schlegelii'')

† Indicates extinct group

## Notas
O Castro, O Val, Narón

**O Castro** é un lugar da parroquia de Santa María a Maior do Val no concello de Narón na provincia da Coruña. Na zona está o Castro de Quintá.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Val 
### Parroquias de Narón
Excitebike

é un videoxogo de carreiras de motos creado pola franquía Nintendo. Distribuíuse para a consola Famicom no Xapón en 1984, e para NES en 1985. Foi o primeiro xogo da serie *Excite*, sucedida pola súa secuela *Excitebike 64*, e os seus sucesores *Excite Truck* e *Excitebots: Trick Racing*, ademais do título para WiiWare *Excitebike: World Rally*.
Pobo dinka

Os **dinkas** son un grupo étnico que habita na rexión de Bahr el Ghazal, na conca do río Nilo, en Jonglei, no Sudán do Sur, e en partes das rexións de Kurdufan e o Alto Nilo no Sudán. Os dinkas son un pobo agrícola e gandeiro, que pastorea nos campos dos ríos na estación seca e cultiva paínzo e outras variedades de gran na estación chuviosa. O seu número rolda os 4,5 millóns de persoas segundo o censo de 2008 do Sudán, representando o 18% da poboación antes da independencia do Sudán do Sur, e sendo o meirande grupo étnico do novo país. Os dinkas, ou como se chaman a si mesmos *muonyjang* (singular) e *jieng* (plural), constitúen unha das pólas dos pobos nilóticos, que inclúen os nuer e os luo). Os dinkas son recoñecibles pola súa estatura, e xunto cos tutsis de Ruanda, están considerados o pobo máis alto de África.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*