Moeda de 10 centavos de dólar Roosevelt

A **moeda de** **10 centavos de dólar Roosevelt** (en inglés: *Rooselvelt dime*) é unha moeda de curso legal con ese valor facial emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos, caracterizada por amosar no seu anverso un retrato do expresidente Franklin D. Roosevelt (1882-1945). A moeda foi autorizada pouco despois do falecemento de Roosevelt en 1945 e produciuse ininterrompidamente a partir de 1946.

Roosevelt fora un dos impulsores da *March of Dimes*, unha organización sen ánimo de lucro centrada na saúde materna e infantil. Como transcorreran xa máis de 25 anos co anterior modelo dos 10 centavos *Mercury* en circulación, a Casa da Moeda podía cambiar o deseño desta moeda sen necesidade dun trámite laborioso no Congreso, polo que se lle encargou ao seu gravador xefe, John R. Sinnock, que preparase uns deseños que representasen o retrato de Roosevelt. Sinnock presentou unha proposta que tivo que ser modificada, logo das reiteradas críticas da Comisión de Belas Artes dos Estados Unidos, e finalmente a moeda entrou en circulación en xaneiro de 1946.

Desde a súa introdución, os 10 centavos Roosevelt cuñáronse anualmente sen interrupción e en grandes cantidades, inicialmente en prata e a partir de 1965 en metal común, cun núcleo de cobre bañado cunha capa de cuproníquel, mantendo sempre o deseño orixinal de Sinnock.

## Inicio e preparación 
[esquerda|miniatura|260x260px|[John R. Sinnock|Sinnock traballando co modelo dos 10 centavos Roosevelt.]]
O presidente dos Estados Unidos Franklin D. Roosevelt morreu o 12 de abril de 1945, despois de dirixir o país durante gran parte da Gran Depresión e a segunda guerra mundial. Roosevelt estaba enfermo de poliomielite desde 1921 e axudara economicamente e apoiara con firmeza a creación da organización *March of Dimes*, que, entre outras cousas, loitaba contra esa doenza paralizante. Este feito resultou determinante para que se pensase na súa figura para ser honrada na nova moeda de 10 centavos (*dime*).

Logo de que o 3 de maio de 1945 o representante por Luisiana James Hobson Morrison presentase un proxecto de lei para a creación da nova moeda de 10 centavos, o 17 de maio o secretario do Tesouro Henry Morgenthau anunciou que a vixente moeda de 10 centavos *Mercury* (*Mercury dime*) sería substituída por unha nova co retrato de Roosevelt no seu anverso, que entraría en circulación cara a finais do ano. Aproximadamente o 90 por cento das cartas recibidas polo editor do xornal *The Numismatist*, Stuart Mosher, amosaban o apoio ante este cambio, aínda que el non o facía, a título persoal, xa que consideraba que o deseño *Mercury* era fermoso e que o limitado espazo da moeda, por mor do seu tamaño, non lle faría xustiza a Roosevelt; por este motivo, Mosher avogaba pola emisión dunha moeda dun dólar conmemorativo no canto do pequeno *dime*. Outras persoas obxectaron que, malia os seus méritos, Roosevelt non gañara un lugar na historia do país á altura de Washington, Jefferson e Lincoln, os outros personaxes honrados nas restantes moedas circulantes dos Estados Unidos naquel momento. Como o deseño da moeda de 10 centavos *Mercury*, cuñada por primeira vez en 1916, xa cumprira os 25 anos en circulación, a lei permitía que a Casa da Moeda dos Estados Unidos e o Tesouro cambiasen o seu modelo sen que o Congreso tivese que pronunciarse ao respecto. Con todo, as comisións encargadas da moeda en ambas as cámaras foron informadas do proxecto.

A responsabilidade do novo deseño foi do gravador xefe da *US Mint*, John R. Sinnock, que levaba nese posto desde 1925, mais dunha gran parte do traballo de preparación ocupouse o seu axudante, Gilroy Roberts, que máis tarde sería tamén gravador xefe. A principios de outubro de 1945, Sinnock presentoulle os modelos en xeso ao daquela director en funcións da Casa da Moeda, F. Leland, quen llos fixo chegar á Comisión de Belas Artes. Este organismo era o encargado de revisar os deseños das moedas, xa que unha orde executiva de 1921 do presidente Warren G. Harding lle encomendara a emisión de ditames acerca de calquera de obra de arte pública, incluídas as moedas.
[miniatura|247x247px|Dous esbozos de [John R. Sinnock|Sinnock para o reverso.]]

Os modelos presentados inicialmente por Sinnock amosaban un busto de Roosevelt no anverso, e no reverso unha man suxeitando un facho e unhas poliñas de oliveira e de carballo. Sinnock preparara tamén outros deseños para o reverso, entre eles un que flanqueaba o facho con pergamiños nos que estaban escritas as Catro Liberdades (expresión, culto, vivir sen miseria e vivir sen medo). Outros esbozos amosaban representacións da deusa Liberdade e un deles, que amosaba a *War Memorial Opera House*, conmemoraba a Conferencia das Nacións Unidas de 1945. O numismático David Lange, especializado na moeda estadounidense, considerou todos estes deseños alternativos como "débiles".

As maquetas da nova moeda foron enviadas o 12 de outubro a Gilmore Clarke, presidente da Comisión de Belas Artes, onde se someteron á análise dos seus membros. A comisión deu a súa opinión o 22 de outubro; unha opinión negativa, xa que: "a cabeza do defunto presidente Roosevelt, tal como se representa nas maquetas, non é boa; cómprelle máis dignidade".

Sinnock asistiu a un encontro na casa de Lee Lawrie, un escultor membro da Comisión de Belas Artes, co fin de resolver as diferenzas, e inmediatamente despois presentou un novo modelo para o anverso, que intentaba responder ás obxeccións recibidas sobre a cabeza de Roosevelt. A daquela directora da *US Mint*, Nellie Tayloe Ross, envioulle as fotografías á comisión, que seguiu amosando o seu rexeitamento, e propuxo a celebración dun concurso entre cinco artistas entre eles Adolph A. Weinman —(deseñador dos 10 centavos *Mercury* e do medio dólar "Liberdade Camiñando"— e James Earle Fraser — gravador dos 5 centavos *Buffalo*). A directora Ross declinou esta posibilidade, xa que a Casa da Moeda tiña moita presión para que a moeda estivese preparada para a campaña de *March of Dimes* de xaneiro de 1946. Contactouse entón co novo secretario do Tesouro, Fred Vinson, mais a el tampouco lle gustaron os deseños e rexeitounos a finais de decembro. Entón Sinnock cambiou a posición da data e da palabra LIBERTY, o que permitiu unha ampliación do tamaño da cabeza, e tamén levou a cabo outros pequenos cambios. Para o autor numismático Don Taxay, "Roosevelt nunca tivera un aspecto mellor!".

## Deseño 
[miniatura|130x130px|O reverso dos 10 centavos *Mercury*, cunha [fasces e, igual que nos de Roosevelt, cunha póla de oliveira.]]
O anverso da moeda representa a cabeza do expresidente Roosevelt de perfil ollando cara á esquerda, xunto coas lendas LIBERTY e IN GOD WE TRUST, a data de emisión, as inciais de John Sinnock ("JS") a modo de marca de gravador e tamén a marca de ceca. Pola súa banda, o reverso presenta no centro o facho da liberdade, flanqueado por unha póla de oliveira como representación da paz e unha póla de carballo como símbolo da forza e da independencia. A inscrición E PLURIBUS UNUM ("Un entre varios") esténdese polo campo do reverso, que se completa co nome do país e o valor facial da moeda (ONE DIME = "10 centavos). Todo este conxunto do reverso simboliza o final vitorioso na segunda guerra mundial. Pola súa banda, o historiador da arte Cornelius Vermeule cualificou a moeda de 10 centavos Roosevelt como "unha moeda limpa, satisfactoria e cun estilo modesto, que no seu conxunto presenta notas de grandeza".
[miniatura|219x219px|O [busto de Roosevelt nunha placa da escultora Selma Burke.]]
Algúns autores, tanto no momento do deseño como desde entón, viron similitudes entre esta moeda e unha placa que representa a Roosevelt realizada pola escultora afroamericana Selma Burke, inaugurada en setembro de 1945, que se acha no edificio do Rexistro de Escrituras en Washington. A propia Burke foi unha das que coincidiu en considerar que o seu traballo fora utilizado por Sinnock para crear o anverso da moeda de 10 centavos; Un obituario de 1956 en *The New York Times* atribúelle a Marcel Sternberger a toma da fotografía na que Sinnock se tería baseado para o anverso da moeda de 10 centavos. Consonte Van Ryzin, o paso do tempo fixo imposible verificar ou invalidar a afirmación da escultora Burke sobre este asunto.

## Produción 
### Cuñaxe en prata: 1946-1064 
[miniatura|260x260px|Moeda de 10 centavos Roosevelt de [prata.]]
A moeda de 10 centavos Roosevelt cuñouse por primeira vez o 19 de xaneiro de 1946 na Ceca de Filadelfia, e púxose en circulación o 30 de xaneiro, a data en que o expresidente tería feito os seus 64 anos. 

O lanzamento da moeda tivo moita repercusión nos medios de comunicación e o seu acollemento foi moi positivo, aínda que no eido político supuxo a indignación de moitos opoñentes de Roosevelt, particularmente membros do Partido Republicano. Houbo algúns informes relativos a que a nova moeda non era aceptada por algunhas máquinas expendedoras, aínda que non se fixo ningún axuste por ese motivo na moeda. Malia estes desmentidos oficiais, na década de 1950 correu o rumor de que se chegara a un acordo secreto na Conferencia de Ialta para honrar a Stalin cunha moeda estadounidense.

Aínda que o normal é que se cuñasen máis exemplares na Ceca de Filadelfia que nas outras cecas da *US Mint* na época en que se produciu a moeda de prata, en 1955 só se cuñaron alí 12.450.181 exemplares, menos do producido aquel ano na Ceca de Denver e na Ceca de San Francisco. Isto debeuse á caída da economía e ao descenso de demanda das moedas, que fixo que a Casa da Moeda anunciase en xaneiro de 1955 o pechamento da Ceca de San Francisco para finais do ano. A tiraxe dos 10 centavos nas tres cecas correspondente a 1955 foi a menor por ceca e ano entre as moedas circulantes da serie, aínda que non son o suficientemente escasas como para supor unha dificultade engadida nin prezos elevados no mercado do coleccionismo, dado que moitas delas foron almacenadas en rolos de 50 espécimes e non chegaron a entrar no seu día na circulación.

### Cuñaxe en cuproníquel (desde 1965) 
Coa Lei da Moeda de 1965, a Casa da Moeda dos Estados Unidos abandonou a prata nas súas emisións de moeda circulante e a moeda de 10 centavos pasou a cuñarse con núcleo de cobre puro revestido por unha fina capa de cuproníquel, co que mantiña a súa característica aparencia abrancazada. As moedas datadas entre 1965 e 1967 carecen de marcas de ceca, xa que a *US Mint* se esforzou en desalentar o acaparamento das variedades por parte dos coleccionistas, a quen se culpaba en parte da escaseza de moedas que precedera a Lei de 1965. 

A Casa da Moeda fixo algún leve axuste nas matrices dos cuños no momento de comezar coa cuñaxe das moedas con revestimento, e non foi ata 1981 cando se levaron a cabo posteriores axustes, que deron como resultado un considerable descenso do relevo da moeda, dándolle un aspecto máis plano ao retrato de perfil de Roosevelt. Este cambio veu motivado por un desexo de que a vida útil dos cuños fose superior. Xa que logo, as únicas moedas de 10 centavos con marca de ceca "S", de San Francisco, son moedas con acabamento especial *proof* —fondo espello e relevo mate—, seguindo a tradición da serie cuñada nesta condición en Filadelfia entre 1946 e 1964, carentes de marca de ceca. A partir de 1992 comezaron a cuñarse en San Francisco moedas de 10 centavos en prata coa composición anterior a 1965, para as incluír nos estoxos de presentación anuais de moedas en prata para coleccionistas. A partir de 2019, estas emisións en prata pasaron a cuñarse cunha pureza de 999 milésimas, no canto das 900 milésimas, que a *US Mint* xa non utiliza en ningunha emisión conmemorativa nin de colección.
miniatura|260x260px|Exemplar cuñado en 2015 na Ceca de West Point en condición *proof*, en conmemoración de *March of Dimes*.
En 1980, a Ceca de Filadelfia comezou a utilizar nas súas moedas de 10 centavos a marca de ceca "P". Ademais, durante as décadas de 1970 e 1980 a Ceca de West Point, sita no estado natal de Roosevelt, cuñara moedas de 10 centavos para a circulación ordinaria, aínda que non lles engadira marca de ceca , xa que se trataba dunha cuñaxe suplementaria á de Filadelfia, que daquela non utilizaba marca ningunha. Esta situación cambiou en 1996, cando se cuñaron en West Point 1.457.000 exemplares en conmemoración do 50 aniversario da moeda, en calidade *proof* para a súa inclusión nos estoxos de presentación anuais, que por primeira vez inclúen a marca de ceca "W (de West Point) sobre esta moeda. para as incluír nunha serie especial en conmemoración da *March of Dimes*, que se complementaba con outra moeda de dez centavos da Ceca de Filadelfia e un exemplar do coñecido como dólar de prata *March of Dimes*, emitido no mesmo ano. En xeral, as tiraxes mantivéronse altas, superando adoito os mil millóns de pezas anuais tanto na Ceca de Filadelfia como na de Denver.

En 2003, o representante por Indiana Mark Souder propuxo que o expresidente Ronald Reagan, que daquela estaba nos seus derradeiros días por mor do Alzheimer, substituíse a Roosevelt na moeda de dez centavos, afirmando que Reagan era tan emblemático para os conservadores como Roosevelt para os liberais. A esposa de Reagan, Nancy, expresou a súa oposición ao proxecto e asegurou que o seu marido tampouco estaría de acordo con substituír a Roosevelt. Logo do falecemento de Reagan en 2004, renaceu o apoio para o cambio de deseño, aínda que Souder rexeitou seguir adiante coa súa proposta.

A Lei de Redeseño de Moedas Circulantes de Colección (Lei Pública 116-330) asinada polo presidente Donald Trump o 13 de xaneiro de 2021, prevé, entre outras cousas deseños especiais durante un ano para todas as moedas circulantes en 2026, con motivo do 250 aniversario dos Estados Unidos.

## Coleccionismo 
Por mor da gran cantidade de moedas cuñadas, moi poucas moedas de 10 centavos Roosevelt da emisión regular circulante acadan prezos elevados no mercado do coleccionismo. Só algunhas delas merecen un especial interese para os coleccionistas, como é o caso dalgúns exemplares dos dez centavos cuñados na Ceca de Filadelfia en 1982 sen a marca de ceca "P", que se viña utilizando desde dous anos antes; as moedas resultado deste erro acadan no mercado numismático prezos de entre 50 e 75 dólares a principios da década de 2020, en función do estado de conservación. Outro erro é o das moedas cuñadas con datas de 1970, 1975 e 1983 en condición *proof* da Ceca de San Francisco pero que aparecen carentes de marca de ceca. Neste caso, un dos escasísimos exemplares coñecidos datados en 1975 acadou nunha poxa pública en 2011 o prezo de 349.600 dólares, e outro chegou a 456.000 dólares en 2019.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Breen, W. (1988). ''Walter Breen's Complete Encyclopedia of U.S. and Colonial Coins*. Doubleday, Nova York. ISBN 978-0-385-14207-6
* Guth, R.; Garrett, J. (2005). *United States Coinage: A Study by Type*. Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-1782-4
* Taxay, D. (1983) [1966]. *The U.S. Mint and Coinage*. Sanford J. Durst Numismatic Publications, Nova York. ISBN 978-0-915262-68-7
* Van Ryzin, R. R. (2009). *Fascinating Facts, Mysteries & Myths About U.S*. *Coins*. Krause Publications, Iola. ISBN 978-1-4402-2764-6
* Vermeule, C. (1971). *Numismatic Art in America*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-62840-3
* Yeoman, R. S. (2015). *A Guide Book of United States Coins* (1ª ed. "Deluxe"). Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-4307-6

### Artigos e outros 
* Benvenuto, M. A. (1996). "The Roosevelt Dime...a Half Century Later". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Novembro. Páxina 1312.
* Brothers, E. (2017). "1955: The End of an Era". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Xaneiro. Páxinas 51-55.
* Ganz, D. L. (1992). "An Idea Whose Time Has Not Yet Come". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Novembro. Páxinas 1536-1546, 1611-1614.
* Lange, D. W. (1999). "Grading Roosevelt Dimes". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Novembro. Páxina 1361.
* Lange, D. W. (2009). "A Look at the Roosevelt Dime". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Agosto. Páxinas 21-22.
* McMorrow-Hernandez, J. (2016). "The Roosevelt Dime Turns Seventy". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Marzo. Páxinas 30-35.
* Sanders, M. (2003). "Rounding Up Roosevelt Dimes". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Agosto. Páxina 109.
* Weikert, E. L. (1946). "Numismatic News from the Capitol". En *The Numismatist*. American Numismatic Association. Xuño. Páxina 646.

### Outros artigos 
* Moedas do dólar estadounidense

* Franklin D. Roosevelt
* Casa da Moeda dos Estados Unidos

### Ligazóns externas 
* Roosevelt Dimes (*Rooseveltdimes.net'')