Krai de Krasnoiarsk

O **krai de Krasnoiarsk**, ás veces escrito **krai de Krasnoyarsk**, en ruso Красноярский край, é un dos nove krais de Rusia.

A súa capital é a cidade homónima de Krasnoiarsk.

## Xeografía  
### Situación, límites, extensión e poboación 
Está situado no Distrito Federal de Siberia, alcanzando 3 000&nbsp;km de norte a sur, cerca da fronteira con China, desde as montañas de Saian no sur, ao longo do río Ienisei, até a península de Taimir no norte. Inclúe o arquipélago ártico da Terra do Norte ou Sévernaia Zemliá (en ruso, Се́верная Земля́), con cerca de 37 000&nbsp;km², e pertence á Rexión económica da Siberia oriental.

Limita ao norte cos mares de Kara e Laptev (océano Ártico), ao leste coa república de Sakha, ao sueste co óblast de Irkutsk, ao sur coa república de Tuva, ao suroeste coa de Khakassia e o óblast de Kémerovo, e ao oeste co óblast de Tomsk, o okrug autónomo de Khanti-Mansi e co distrito autónomo de Iamalia-Nenetsia.

Cunha superficie de 2 339 700&nbsp;km², é a segunda entidade máis extensa do país —tras a república de Sakha— e con 1,3 hab/km², a sétima menos densamente poboada, por detrás do antigo óblast de Kamchatka, Iamalia-Nenetsia, o óblast de Magadán, Saka, Nenetsia e Chukotka, que é a menos densamente poboada. Constitúe aproximadamente o 13 % da superficie total da Federación Rusa, e contaba en 2010 cunha poboación de 2 828 187 habitantes, un pouco menos do 2 % da súa poboación.

### Hidrografía 
miniatura|250px|esquerda|Conca do Ienisei.
miniatura|200px|O río Ienisei ao seu paso por Krasnoiarsk.

Un gran número de ríos flúen a través do krai e algúns desembocan nel.

Os principais ríos son o Ienisei e os seus afluentes (de sur a norte): o Angara, o Tunguska Pedregoso e o Tunguska Inferior; os tres pola súa marxe dereita.

O Ienisei discorre polo centro do krai en dirección sur-norte. A maior parte do río é navegábel, salvo entre novembro e maio que permanece xeado.

O seu curso superior é turbulento, o que se aproveitou para a construción de centrais hidroeléctricas, destacando os encoros de Saián e Krasnoiarsk. As cidades máis importantes polas que pasa o río son Kizil, Shagonar, Saianogorsk, Abakán, Divnogorsk, Krasnoiarsk, Ieniseisk, Lesosibirsk, Igarka e Dudinka.

No krai tamén ha varios miles de lagos. Os maiores son o Beloie, o Belio, o Glubokoie, o Itat, o  Khantaiskoie, o Labas, o Lama, o Piasina, o Taimir e o Iessei.

Tanto os ríos como os lagos son ricos en peixes.

### Clima 
O clima é fundamentalmente continental, con grandes variacións de temperatura durante o ano. Nas rexións do centro e do sur do krai, onde vive a maior parte da poboación, son característicos os invernos longos e os veráns curtos e calorosos. O territorio do krai experimenta as condicións de tres cintos climáticos: ártico, subártico e moderado. No norte danse menos de 40 días ao ano cunha temperatura superior aos 10&nbsp;°C, mentres que no sur estes son de 110 a 120 días.

A temperatura media en xaneiro é de −36&nbsp;°C no norte e de −18&nbsp;°C no sur. A temperatura media en xullo é de +10&nbsp;°C no norte e de +20&nbsp;°C no sur. As precipitacióna anuaia son de 316&nbsp;mm (até 1 200&nbsp;mm nos outeiros das montañas de Saian). A neve cobre as rexións centrais do krai desde principios de novembro até finais de marzo. Os cumes das montañas de Sayan, que superan os 2 400–2 600 m, e os da meseta de Putorana, superiores aos 1 000-1 300 m, están cubertos de neve permanente. O permafrost está moi estendido, especialmente no norte.

### Grupos étnicos 
Segundo o censo de Rusia de 2002, a composición étnica do krai é de:

* Rusos: 88,38 %
* Ucraínos: 2,37 % 
* Tártaros: 1,49 % 
* Alemáns: 1,24 % 
* Azerís: 0,65 % 
* Belarusos: 0,61 % 
* Chuvaxos: 0,57 % 
* Dolganos: 0,38 % 
* Armenios: 0,36 % 
* Evenkis: 0,29 % 
* Mordvinos: 0,25 % 
* Nenets: 0,21 % 
* Maris: 0,17 % 
* Khakas: 0,16 % 
* Estonianos: 0,14 % 
* Kirguiz: 0,13 % 
* Baxkires: 0,13 % 
* Moldovos: 0,13 % 
* Taxicos: 0,12 % 
* Udmurtos: 0,11 % 
* Letóns: 0,10 % 
* Uzbekos: 0,09 % 
* Kazakos: 0,09 % 
* Polacos: 0,08 % 
* Iacut: 0,08 % 
* Lezguios: 0,07 % 
* Lituanos: 0,07 % 
* Xitanos: 0,07 % 
* Xeorxianos: 0,06 % 
* Xudeus 0,06 % 
* Osetos: 0,06 % 
* Nganasanos: 0,05 % 
* Tuva: 0,05 % 
* Ketas: 0,05 % 
* Coreanos: 0,04 % 
* Buriatos: 0,04 % 
* Chechenos: 0,03 % 
* Gregos: 0,03 % 
* Latgaliáns: 0,03 % 
* Outros grupos étnicos de menos de 800 individuos 

Cómpre indicr que un 0,56 % dos residentes non indicaron a súa nacionalidade na enquisa do censo.

## Historia 
[miniatura|250px|Edificio da Administración Rexional en [Krasnoiarsk; enfronte, unha estatua de Lenin.]]
Segundo os arqueólogos, as primeiras poboacións humanas chegaron a Siberia ao redor do ano 40 000 a.C. Os túmulos e monumentos descubertos da cultura escita no krai de Krasnoiarsk pertencen o século VII a.C. e son dos máis antigos de Eurasia. A tumba dun príncipe, Kurgan Arshan, descuberta en 2001, tamén se encontra no krai.

O asentamento ruso na zona (na súa maioría efectuado por cosacos) comezou no século XVII. Despois da construción do Ferrocarril Transiberiano, a colonización rusa da zona aumentou considerabemente.

Tanto durante o período tsarista como no bolxevique o territorio do actual krai de Krasnoiarsk foi utilizado como lugar de exilio de inimigos políticos. Os primeiros líderes do estado soviético, Vladimir Lenin e Iosif Stalin foron exiliados ao que hoxe é o krai en 1897–1900 e 1903, respectivamente. Na era de Stalin, numerosos campamentos gulag establecéronse na rexión.

En 1822 creouse o gobernorato de Ieniseisk, que cubría un territorio moi similar ao do krai actual, con Krasnoiarsk como centro administrativo.

O 30 de xuño de 1908, na conca do río Podkamennaya Tunguska, produciuse unha grande explosión, que probabelmente foi causada pola explosión no aire dun meteorito grande ou dun cometa fragmentado a unha altitude de 5 a 10&nbsp;km sobre a superficie da Terra. A forza da explosión estímase en ao redor de 10 a 15 megatóns. Achantou máis de 2 000&nbsp;km² de piñeirais e matou a milleiros de renos.

O krai de Krasnoiarsk creouse en 1934 despois da desagregación do krai de Siberia occidental e o krai de Siberia oriental. En 1991, Khakassia separouse do krai converténdose nunha república dentro da Federación Rusa.

O 1 de xaneiro de 2007, tras un referendo celebrado o 17 de abril de 2005, os territorios dos okrug autónomos de Evenk e de Taimir fusionáronse no krai.

## Economía 
Máis do 95 % das cidades, a maioría das industrias e toda a actividade agrícola concéntrase na parte sur do krai. É unha das partes máis ricas de Rusia en recursos naturais. O 80 % do níquel, o 75 % do cobalto, o 70 % do cobre, o 16 % do carbón e o 10 % do ouro extráense nesta rexión. Tamén se produce o 20 % da leña. As maiores industrias da rexión son: metalurxia de metais non-ferrosos, enerxética, da madeira, química e refinado de petróleo.

## Notas 
## Véxase tamén