Bruma, Mesía

**San Lourenzo de Bruma**

## Historia
No Coto, entre Ardemil e Bruma, atópase restos de mámoas que poden ser do neolítico ou do comezo da idade de bronce.

Inda que non existe unha proba directa, a Vía XX romana que describiu Antonino pasou ou ben por preto ou pola parroquia. O abade do condado de *Némitos* ou Nendos, Pedro Crescóniz, foi o fundador dese hospital, que se emprazou nun lugar chamado *Rania Longa*, hoxe en día lugar de Raña Longa. Ese hospital estaba entre as "terras de Montaos" e o condado de Nemitos. Neses anos Pedro Martis e a súa muller Urraca cedéronlle ao Hospital de Santiago nun documento do 25 de maio de 1175 unha parte do terreo do lugar de "*Rama-Longa*" en "*Gruma*", referíndose a Bruma: 

A parroquia do "San Lourenzo do Hospital", a que se lle ten chamado así, pertenceu ata o século XV, xunto con San Xiao de Poulo e o coto de Buscás, aos señores de Mesía, afincados nese lugar e torre. Porén, no verán dese mesmo ano de 1836, unha nova orde do estado move a parroquia de Ardemil para o concello de Ordes, co cal Bruma convértese nun exclave de Mesía. Poucos anos despois, en 1842, valorouse a integración dos concellos de Mesía, Frades e Oroso nun só, que se chamaría *Vitre*; e en escindir Bruma de Mesía e incluíla en Ordes. Malia a todo, esa proposta non se levou a cabo e Bruma continuou sendo parte do concello de Mesía ata a actualidade.

## Topónimo
A orixe do topónimo é incerta. En galego, *bruma* significa 'néboa pouco densa' e tamén é un dos nomes da folla do piñeiro. Non parece que a segunda acepción teña a ver co nome da parroquia á vista de que o completo estudo sobre fitotoponimia de Gonzalo Navaza non inclúe *Bruma* entre as formas recollidas. Tampouco existen evidencias de que deba o seu nome ao antedito fenómeno atmosférico. Higino Martins sitúa a súa orixe no latín *brūma*, “o día máis breve do ano; solsticio de inverno”, que deriva de *breuima*, *brevissima [dies]*, mais é difícil intuír como un concepto temporal puido xerar o topónimo.

A construción dun hospital para peregrinos na parroquia fixo que a parroquia de Bruma pasase a ser coñecida como "*Hospital de Bruma*" ou mencionada como *"San Lourenzo do Hospital"*, e que o lugar onde se atopa tamén reciba o nome de Hospital.

## Patrimonio
### Patrimonio arqueolóxico
No lugar do Coto do Regueiro, entre Bruma e Ardemil atópase o xacemento dunha mámoa que data do neolítico ou idade de bronce.

### Patrimonio arquitectónico
#### O Hospital de peregrinos
No lugar do Hospital está o albergue de peregrinos do camiño inglés de Santiago.

Coa súa reforma do século XX o edifio ampliouse, sen respectar o estilo inicial do hospital.

### Patrimonio relixioso
#### Igrexa de San Lourenzo
A igrexa parroquial de San Lourenzo de Bruma e capela está no lugar do Hospital, no rueiro do Hospital e polo que pasa o Camiño inglés de Santiago. É unha igrexa de estilo gótico tardío que posiblemente se construíu no século XVI e que tivo arranxos desde o século XVIII ata o XX. Está feita con fábrica de canteira e cachotería e posúe un arco triunfal, que arestora está cegado e agochado detrás dun falso teito. A espadana está feita como os muros e a planta da igrexa é rectangular. Está sen cuberta e os seus muros están en parte en ruínas. Esas dúas variantes do camiño inglés proceden do "Porto do Faro" na Coruña e a de Ferrol e Neda. ou na capela de San Roque das Travesas. Boa parte deste itinerario que conflúe preto do Hospital cadra cos "camiños reais" que comunicaron as cidades do norte de Galicia con Compostela. O camiño inglés definido en 1997 xuntaba as dúas variantes no mesmo centro do Hospital. Revisións posteriores volveron definir a xuntanza das dúas vías polo camiño histórico, nas Travesas á súa entrada na parroquia de Bruma.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Bruma
### Parroquias de Mesía
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Mesía

### Ligazóns externas
*Bruma na web do concello de Mesía