República da China (1912-1949)

A **República da China** foi un estado soberano situado na China continental entre o 1912 e o 1949. Fundouse o 1 de xaneiro do 1912 durante a revolución *xinhai* contra a dinastía Qing, poñendo fin á China imperial. A partir de 1927, o Kuomintang reunificou o país, que gobernou cun sistema de partido único, situando a capital en Nanjing. En 1949, o goberno do Kuomintang foi derrotado tras a guerra civil chinesa, perdendo o control do territorio fronte ao Partido Comunista da China. Este último fundou a nova República Popular da China, namentres a República da China permaneceu só na illa de Taiwán.

A República da China proclamouse oficialmente o 1 de xaneiro de 1912 polas forzas revolucionarias de Sun Yat-sen (1866-1925), o primeiro presidente provisional da nova república, logo do éxito da revolución *xinhai*. Puyi (1906-1967), que reinou como emperador Xuantong dos Qing, abdicou o 12 de febreiro dese mesmo ano. Sun Yat-sen exerceu o seu cargo brevemente, para despois pasar a presidencia a Yuan Shikai (1859-1916), líder do exército de Beiyang. Yuan axiña se converteu nun gobernante autoritario e usou os seus poderes militares para controlar a administración, dando orixe ao chamado goberno de Beiyang. Yuan tentou substituír a república coa súa propia dinastía imperial, até que as revoltas populares o obrigaron a recuar. Ao finar Yuan en 1916, o país fragmentouse entre varios comandantes locais do exército de Beiyang. Este suceso principiou a era dos señores da guerra, caracterizada polos conflitos descentralizados entre faccións rivais. As máis poderosas delas, as de Zhili e Fengtian, chegaron a controlar Beijing en diferentes ocasións, proclamándose señores de toda a república.

Namentres, os nacionalistas do Kuomintang, baixo a dirección de Sun Yat-sen, intentaron establecer varias veces un goberno rival en Guangzhou. Finalmente, Sun puido tomar a rexión grazas ao armamento, cartos e conselleiros enviados pola Unión Soviética. Como parte das condicións soviéticas, o Kuomintang uniuse ao Partido Comunista formando a Primeira Fronte Unida. Ambos partidos colaboraron para crear unha base revolucionaria en Guangzhou. Sun Yat-sen planeaba usala para lanzar unha campaña militar coa que conquistar o norte do país e reunificar China. Porén, tras o seu pasamento en 1925 produciuse unha loita polo poder que culminou no ascenso do xeneral Chiang Kai-shek ao liderado do Kuomintang. Grazas a alianzas estratéxicas con varios dos caudillos militares e a axuda soviética, Chiang logrou triunfar na súa Expedición do Norte (1926-1928). En 1927, Chiang sentiuse o suficientemente seguro para cortar as súas relacións coa Unión Soviética e purgar aos comunistas do seu partido. Ao ano seguinte, o derradeiro líder militar xurou lealdade ao Kuomintang en Nanjing. China foi reunificada baixo o goberno de partido único do Kuomintang, que recibiu recoñecemento internacional como o lexítimo representante da China. Este goberno recibe tamén o nome de Segunda República da China.

Malia a prosperidade vivida durante a seguinte década baixo o mando de Chiang Kai-shek, a desestabilización continuou coa guerra civil chinesa, as revoltas de varios caudillos aliados, e a conquista de territorios polos xaponeses. A pesar das purgas, o Partido Comunista logrou reconstruírse grazas á organización do campesiñado rural. Varios dos señores da guerra, resentidos con Chiang, intentaron independizarse e incorporar as súas tropas ao Exército Nacional Revolucionario, que dirixiu notables levantamentos, entre os que destaca a guerra das chairas centrais. En 1931, o Xapón invadiu Manchuria. Esta situación continuou con pequenas conquistas territoriais até 1937, cando principiaron unha invasión a grande escala de toda a China.

A segunda guerra mundial devastou a China, producindo enormes perdas humanas e materiais. A guerra co Xapón continuou até 1945, coa rendición do Xapón, despois da cal Taiwán pasou de novo a mans chinesas. Tras a segunda guerra mundial, reiniciouse a guerra civil entre as áreas liberadas polo Kuomintang e as liberadas polo Partido Comunista. O Exército Popular de Liberación comunista comezou a gañar posicións contra 1948 grazas ás súas tácticas e á corrupción interna da República da China, que contaba cun exército máis grande e con mellor armamento. En 1949, o Kuomintang foi trasladando a súa capital a causa do avance comunista: primeiro a Guangzhou, e logo a Chongqing, Chengdu e, finalmente, Taipei. En outubro de 1949, o Partido Comunista fundou a República Popular da China. O resto do goberno da República da China resistiu no continente até finais de 1951. O Kuomintang dominou a política da República durante 72 anos, e seguiu a gobernar na illa de Taiwán durante 54, até que perdeu as eleccións presidenciais do 2000 fronte ao Partido Progresista Democrático.

A República da China foi membro fundador da Sociedade de Nacións e, posteriormente, das Nacións Unidas, cun lugar no seu Consello de Seguridade, que mantivo até a entrada da República Popular nas Nacións Unidas en 1971. Cunha poboación de 541 millóns de persoas en 1949, foi o país máis poboado do mundo. A súa extensión máxima foi de 11.4 millóns de quilómetros cadrados, divididos en 35 provincias, 1 rexión administrativa especial, 12 municipios especiais e 14 ligas.

## Nome 
O primeiro presidente da República da China, Sun Yat-sen, escolleu como nome oficial do estado *Zhōnghuá mínguó* (en ; lit. "Estado do Pobo da Chinés"). Este nome parte da linguaxe do manifesto do grupo Tongmenghui elaborado en 1905, no que se establecían como obxectivos da revolución "a expulsión dos gobernantes manchús, o renacer da China (*Zhōnghuá*), a fundación dun estado para o pobo (*mínguó*) e a distribución equitativa da terra entre a poboación".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Chiang Kai-shek
* Historia da China
* República Popular da China
* Sun Yat-sen
* Taiwán