open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
O Grandón

O topónimo **O Grandón** pode referirse a:

;En Galiza
***O Grandón**, lugar da parroquia de Castromaior, no concello de Abadín;
***O Grandón**, lugar da parroquia de Bolaño, no concello de Castroverde.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Gandón**, lugar da parroquia de Aldán, no concello de Cangas.
Imperio colonial noruegués

[miniatura|300px|Mapa do [século XVI representando Islandia, Groenlandia e Escandinavia.]]
Co nome de **Imperio colonial noruegués** faise referencia ás posesións norueguesas durante a Idade Media. Con todo, durante o século XX, Noruega adquiriu novos territorios, sobre todo no Ártico e na Antártida.

## Imperio noruegués durante a Idade Media 
[300px|miniatura|Posesións de Noruega en [1265.]]
O Imperio noruegués consolidouse como consecuencia da potencia da frota naval do país, e xa que logo converteuse nun imperio sobre todo insular. Foi perdendo territorios en litixios cos escoceses e, tamén, mediante cesiones a Dinamarca, con quen se uniu en 1380 mediante a denominada Unión de Kalmar.

### Posesións americanas 
* Groenlandia (1261-1380)
* Vinland

### Posesións europeas 
* Reino de Mann e as Illas (reino vasalo de Noruega ata o 1266)
* Hébridas
* Illas Feroe (entre 800 o 900-1380)
* Islandia (cara 1000-1380)
* Órcadas (século IX-1469)
* Shetland (século IX-1472)

## Territorios noruegueses do século XX 
### Posesións europeas 
* Illa Jan Mayen (desde 1929)
* Svalbard (desde 1920)

### Posesións antárticas 
* Illa Bouvet (desde 1927)
* Illa Pedro I (desde 1929)
* Terra da Raíña Maud
Cynoponticus

***Cynoponticus*** é un pequeno xénero de peixes da orde dos angüiliformes, un dos catro que alberga a familia dos murenesócidos.

Amplamente distribuídos na rexión Indo-Pacifica, aínda que tamén se poden ver no Atlántico e, menos frecuentemente, no Mediterráneo occidental.

O xénero actualmente conta con tres especies descritas, que anteriormente se consideraba que formaban arte do xénero *Muraenesox*.

## Etimoloxía 
O nome do xénero está formado pola unión das palabras grega κύων *kýōn*, "can", e latina *Ponticus* "do Ponto", ou "do Ponto Euxino", é dicir, do mar Negro.	

## Características 
As principais características destes peixes, como as de todos os murenesócidos, son:

* *Cynoponticus coniceps* (D. S. Jordan & C. H. Gilbert, 1882) 
* *Cynoponticus ferox* O. G. Costa, 1846 − **morea branca africana** 
* *Cynoponticus savanna* (Bancroft, 1831)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-4532-913-8.
* McCosker, John F., Paxton, J. R. & Eschmeyer, W. N., eds. (1998): *Encyclopedia of Fishes*. San Diego, EE.UU.: Academic Press. ISBN 0-1254-7665-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-4712-5031-7.
* Smith, D. G. (1990): *"Congridae"*, p.&nbsp;156-167, en: Quero, J. C., J. C. Hureau, C. Karrer, A. Post & L. Saldanha (eds.) *Check-list of the fishes of the eastern tropical Atlantic (CLOFETA)*. Lisbon: JNICT / París: SEI / París: UNESCO. Vol. 1.

### Outros artigos 
* Congroideos
* Cóngridos
* Murenesócidos

### Ligazóns externas 
* *Cyanoponticus*  en Encyclopedia of Life.
Mureninos

A dos **mureninos** (*Muraeninae*) é unha das dúas subfamilias en que se divide a familia dos murénidos, da orde dos angüiliformes, que inclúe varias especies moreas que habitan en augas tropicais e subtropicais de todo o mundo.

## Xéneros 
Segundo o WoRMS, recoñécense na familia 11 xéneros:
* *Diaphenchelys*, cunha soa especie, *Diaphenchelys pelonates* McCosker & Randall, 2007 
* *Echidna* Forster, 1788, con 11 especies 
* *Enchelycore* Kaup, 1856, con 13 especies  
* *Enchelynassa* Kaup, 1855, cunha soa especie, *Enchelynassa canina* (Quoy & Gaimard, 1824)  
* *Gymnomuraena* Lacepède, 1803, con 12 especies 
* *Gymnothorax* Bloch], 1795, con inumerábeis especies 
* *Monopenchelys* Bohlke & McCosker, 1982, cumha única especie, *Monopenchelys acuta* (Parr, 1930) 
* *Muraena* Linnaeus, 1758, con de 8 a 10 especies, segundo os autores
* *Pseudechidna* Bleeker, 1863, cunha única especie, *Pseudechidna brummeri* (Bleeker, 1858) 
* *Rhinomuraena* Garman, 1889, cunha úniuca especie, *Rhinomuraena quaesita* Garman, 1888
* *Strophidon* McClelland, 1844, cunha única especie, *Strophidon sathete* (Hamilton, 1822) 

Porén, o SIIT non recoñece o xénero *Diaphenchelys* e si, en cambio, o *Leptocephalus* Scopoli (ex Gronow), 1777 que, para o WoRMS, pertence á familia dos ofíctidos, con tres especies *incertae sedis*:

* *Leptocephalus* 
** *Leptocehalus erythraeus* D'Ancona, 1928 
** *Leptocephalus grassianus* D'Ancona, 1928  
** *Leptocephalus muraenoides* D'Ancona, 1928 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* McCosker, John F., Paxton, J. R. & Eschmeyer, W. N., eds. (1998): *Encyclopedia of Fishes*. San Diego, EE.UU.: Academic Press. ISBN 0-12-547665-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. New Yorh: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.

### Outros artigos 
* Murénidos

### Ligazóns externas 
* *Muraeninae* no NCBI.
**Muraeninae* no ITIS.
Serhii Kvit

**Serhii Kvit** (en ), nado en Uzhhorod o 26 de novembro de 1966, é un crítico literario, xornalista, activista social e político ucraíno, coñecido polas súas posicións contrarias á política, que consideraban antiucraína desenvolvida polo ministro de educación entre 2010 e principios de 2014 Dmitro Tabachnik. Logo da caída de Viktor Yanukovych, o novo goberno de unidade nacional nomeouno ministro de educación e ciencia o 27 de febreiro de 2014.

## Traxectoria 
Estudou xornalismo na Universidade de Kíiv, graduándose en 1991, estudou logo filoloxía, doutorándose en 2002. Foi editor das revistas *Слово і час* (1991-1992, Palabra e Tempo) e *Українські проблеми* (1993-2003, Problemas Ucraínos). Desde 1996 foi profesor da facultade xornalismo da Universidade de Kíiv e en 2001 fundou e dirixiu ata 2005 o Instituto de Xornalismo da Universidade Nacional Academia Mohyla de Kíiv (UNAMK), durante un tempo compaxinouno co posto de decano da facultade de ciencias sociais da devandita universidade (2001-2007). No ano 2007 foi elixido reitor da UNAMK.

## Obras 
**Масові комунікації* (Comunicación de masas) Publicacións da UNAMK (2008)
**Герменевтика стилю* (A hermenéutica do estilo) Publicacións da UNAMK (2011)

## Notas
Azərbaycan Birinci Divizionu

A **Azərbaycan Birinci Divizionu** (en galego: *Primeira División de Azerbaidján*) é actualmente a segunda división do campionato azarí de fútbol, a competición está composta na maior parte por equipos reservas dos titulares que xogan na Premyer Liqasi que é actualmente a primeira división do campionato azarí de fútbol. O campionato está composto por nove equipos, sendo que só un terá dereito a disputar a 1° división.

## Lista de Gañadores 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Primeira División de Azerbaidján

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da PFL
Morea negra

A **morea negra**, *Enchelycore nigricans*, é unha peixe da orde dos angüiliformes e familia dos murénidos.

## Taxonomía 
A especie foi descrita en 1788 polo naturalista francés Pierre Joseph Bonnaterre, que lle deu no nome de *Muraena nigricans*.

Posteriormente foi reclasificada dentro do xénero *Enchelycore*, que fora descrito por Johann Jakob Kaup en 1856.

## Caracetrísticas 
Os machos poden alcanzar os 100&nbsp;cm de lonxitude total.

## Distribución xeográfica 
Encóntrase nas costas do Atlántico:
* No occidental, desde as Bermudas, sur de Florida e as Bahamas até o norte de Suramérica, incluíndo o golfo de México e o mar Caribe, e 
* No oriental, nas de Cabo Verde e desde o Senegal até o Gabón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cope, E. D. (1871): "Contribution to the ichthyology of the Lesser Antilles". *Transactions of the American Philosophical Society*, (New Series) **14** (pt 3) (art. 5): 445-483. 
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* McCosker, John F., Paxton, J. R. & Eschmeyer, W. N., eds. (1998): *Encyclopedia of Fishes*. San Diego, EE.UU.: Academic Press. ISBN 0-12-547665-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. New Yorh: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* Nichols, J. T. (1920): "A contribution to the ichthyology of Bermuda". *Proceedings of the Biological Society of Washington*, **33**: 59-64. pdf
* Poey, F. (1875): "Poissons de l'île de Cuba. Espèces nouvelles décrites". *Annals of the Lyceum of Natural History of New York*, **11** (3-4) (art. 6): 58-70. pdf

### Outros artigos 
* Murénidos
* Mureninos
* *Enchelycore*

### Ligazóns externas 
* *Enchelycore nigricans* (Bonnaterre, 1788) en FishBase
Georges-Jean Pinault

**Georges-Jean Pinault**, nado en 1955, é un profesor de lingüística e de filoloxía na *École pratique des hautes études*.
## Traxectoria 
É un especialista en lingua tocaria e de indoeuropeo. Leva publicadoa máis de douscentos artigos sobre lingüística indoeuropea.
## Obras 
* *Sites divers de la région de Koutcha. Épigraphie koutchéenne* (con Chao Huashan, Simone Gaulier et al.) = Mission Paul Pelliot (Documents conservés au Musée Guimet et à la Bibliothèque Nationale), t. VIII, París, Instituts d’Asie du Collège de France, 1987.
* *Introduction au tokharien*. In : Lalies 7. Actes de la session de linguistique d’Aussois (27 août-1er septembre 1985), París, 1989, p. 5-224. Cinco capítulos : I. Données externes.- II. Phonologie.- III. Morphologie nominale.- IV. Morphologie verbale.- V. Lecture de textes
* *Fragments of the Tocharian A Maitreyasamiti-Nâtaka of the Xinjiang Museum (China)*. Transliterado, traducido e anotado por Ji Xianlin, en colaboración con Werner Winter e Georges-Jean Pinault, Berlín-Nova York, Mouton de Gruyter (Trends in Linguistics. Studies and Monographs 113), 1998, 392 páxinas, 88 pranchas de fotografías.
* *Chrestomathie tokharienne. Textes et grammaire*, Leuven-París, Peeters (Collection linguistique publiée par la Société de Linguistique de Paris, t. XCV), 2008, 692 páxinas.
* *Dictionary and Thesaurus of Tocharian A. Volume 1* : a-j. Compilé par Gerd Carling en collaboration avec Georges-Jean Pinault et Werner Winter, Wiesbaden, Harrassowitz Verlag, 2009, XXXIX+204 páxinas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A súa ficha en *Mondes iranien et indien*
Gladiador

Un **gladiador** (en latín *gladiator*), "home de espada", era un combatente armado que entretiña ó público da República e do Imperio Romano en violentos enfrontamentos con outros gladiadores, animais salvaxes e criminais condenados. Algúns gladiadores eran voluntarios que arriscaban a súa posición social e legal e as súas vidas por estar na area. A maioría eran escravos desprezados, educados en condicións adversas, socialmente marxinados e segregados mesmo na morte.

Independentemente da súa orixe, os gladiadores ofrecían ós espectadores un exemplo da ética marcial de Roma, e loitando ou morrendo ben podían inspirar admiración e aclamación popular. Foron representados na arte culta e popular, e o seu valor como guerreiros foi conmemorado en numerosos obxectos de todo o mundo romano.

A orixe dos combates de gladiadores é un tema a debate. Hai evidencias deles nos ritos funerarios durante as guerras púnicas do século III a. C., e posteriormente, axiña se converteron nunha característica esencial da política e da vida social no mundo romano. A súa popularidade levou a que os xogos fosen cada vez máis luxosos e caros.

Os xogos acadaron o seu apoxeo entre o século I a. C. e o século II, mais finalmente decaeron no século V despois da adopción do cristianismo como a Igrexa do Imperio Romano no ano 380, aínda que os espectáculos con bestas (*venatio*) continuaron ata o século VI.[miniatura|400px|Parte do [mosaico de Zliten, en Libia (Leptis Magna), do século II.|centro]]
## Reconstrución moderna 

Ficheiro:Brot und Spiele Gladiators1.jpg|Gladiador en Tréveris, no 2005.
Ficheiro:5791 Arenes NIM 6062 C Recoura.jpg|Nimes, 2005.
Ficheiro:Provacatores show fight 02.jpg|Carnuntum, Austria,  2007.
Ficheiro:Villa-borg-2011-gladiatoren1.ogv|Vídeo dun espectáculo de loita en Alemaña, no 2011 (Retiarius vs. Secutor, Thraex vs. Murmillo).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Britannia Gladiators
Ramón Plasencia Ruibal

**Ramón Plasencia Ruibal**, nado na Coruña o 7 de outubro de 1874 e finado en Xixón a finais dos anos vinte, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo do tenente coronel Alfredo Plasencia Cassina. Colaborou en *El Reservista* e foi correspondente de *El Correo Militar* na Coruña (1895-1896). Marchou despois a Granada. Regresou a Galicia e colaborou en *La Nueva Época* de Ourense e *La Correspondencia Militar*, *La Nación Militar* e *La Mañana* de Madrid. Trasladouse a Monforte de Lemos onde foi correspondente de *El Correo de Lugo* e dirixiu o semanario *El Cantaclaro*. Pola súa actividade xornalística foi ameazado e perseguido por persoeiros monfortinos; Manuel Arias Rodríguez interpuxo contra el querela criminal por suposto delito de inxurias e calumnias en 1900, e chegou a ser detido en maio. Posteriormente foi redactor de *El Pueblo* de Betanzos e *El Heraldo de Galicia* da Coruña. Foi nomeado oficial primeiro da Secretaría da Escola de Comercio de Palma de Mallorca en 1910. Trasladouse despois a Xixón, onde foi Oficial da Secretaría da Escola de Comercio e secretario da Cámara de Comercio. Desde Xixón colaborou en *La Voz de Galicia*, *El Eco de Santiago* e *El Correo Gallego*.

## Recoñecementos 
Foille concedida a Cruz de Isabel a Católica (1897).

## Vida persoal 
Casou con Genoveva Sotelo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
O Pedrón, Bolaño, Castroverde

**O Pedrón** é un lugar da parroquia de Bolaño no concello lugués de Castroverde na comarca de Lugo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Bolaño 
### Parroquias de Castroverde 
## Notas
Pereirón

O topónimo **Pereirón** podemos referirnos a:

;En Galiza
***Pereirón**, lugar da parroquia de Cellán de Calvos, no concello de Castroverde;
***Pereirón**, lugar da parroquia de Cabana, no concello de Palas de Rei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
La Verdad (Monforte de Lemos)

***La Verdad*** foi un semanario editado en Monforte de Lemos en 1893.
## Historia e características 
Subtitulado *Semanario liberal-conservador*, apareceu a principios de febreiro de 1893. Conservador, defendía a política de Guillermo de Osma Scull. O seu director era Alfredo Suárez de la Escosura e editábase na imprenta de Ramón Moneda Pidal. Cesou a súa publicación non antes de novembro dese ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Dirham dos Emiratos Árabes Unidos

O **dirham** ( درهم ) é a moeda oficial dos Emiratos Árabes Unidos. O seu código ISO 4217 é *AED*. Está dividido en 100 fils.

## Historia 
A palabra dirham deriva do grego "Drachmae", literalmente “puñado”, a través do latín. Debido a séculos de comercio e uso, o dirham sobreviviu durante o réxime otomán.

O dirham foi introducido nos Emiratos Árabes Unidos o 19 de maio de 1973, para substituír o rial qatarí. O rial circulara en Qatar e Dubai desde 1966, mentres que en Abu Zabi a moeda era o dinar bahrainí. Antes de 1966 en todos os emiratos que formaron a federación circulaba a rupia do Golfo. Durante a transición desta ao rial, adoptaron un tempo o rial saudita.

## Moedas 
En 1973 introducíronse as moedas de 1, 5, 10, 25 e 50 fils, e 1 dirham. As moedas de 1, 5 e 10 fils son de bronce, mentres as de maior valor son de cuproníquel. En 1995 reduciuse o tamaño das moedas de 50 fils e 1 dirham, adoptando unha moeda de 50 con forma de heptágono equilátero cos lados curvados.

Os valores das moedas están escritos en numerais árabes e o texto en árabes. As moedas de 1, 5 e 10 fils son pouco usadas na actualidade.

### Fraude 
En agosto do 2006 coñeceuse que a moeda de 1 peso filipino era do mesmo tamaño cá de 1 dirham, tendo un valor moi baixo. O mesmo ocorre coas moedas de 10 cent australianas, a de 5 rupias paquistanís, a de 50 baisa omaní e a de dirham marroquí.

Para evitar a fraude, os billetes levan un falcón en marca de auga.

## Billetes 
O 20 de maio de 1973 o U.A.E. Currency Board introduciu billetes de 1, 5, 10, 50 e 100 dirhams. O billete de 1000 dirhams foi introducido o 3 de xaneiro de 1976. En 1982 creouse a segunda serie de billetes, na que non había billetes de 1 nin de 1000. O ano seguinte introduciuse o billete de 500 e en 1989 o de 200 dirhams. Finalmente reintroduciuse o billete de 1000 dirhams en 1989.

Os textos do anverso dos billetes está escrito en árabe con números árabes. O reverso está en inglés con números arábigos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Economía dos Emiratos Árabes Unidos
### Ligazóns externas 
* Moedas conmemorativas
* Conversor de dirhams
* Conversor de dirhams
* http://gulfnews.com/news/gulf/uae/society/district-feature-sharjah-s-al-sharq-has-a-rich-history-1.826369
Dirham (homónimos)

O **dirham** (en árabe: درهم) era unha antiga moeda de prata. Na actualidade o nome de dirham pode referirse a:
* O dirham marroquí.
* O dirham dos Emiratos Árabes Unidos.
* A centésima parte do rial qatarí.
* O diram, centésima parte do somoni, de Tadjiikistán.
Réquiem (Mozart)

O ***Réquiem en re menor*** K. 626 de Wolfgang Amadeus Mozart é a última composición do compositor austríaco, composta en 1791 e inconclusa á morte do compositor.

## Historia 
En xullo de 1791, o Conde Franz von Walsegg encargoulle a Mozart a realización dunha misa de requiem, por mediación dun cabaleiro descoñecido identificado como Franz Anton Leitgeb. Aínda que a comezos dese verán comezou a súa composición, o seu traballo nas óperas *La clemenza di Tito* e *Die Zauberflöte* fixo que ata o outono dese ano non progresara moito na súa composición. outros apuntan a que o visitante descoñecido non era máis que a personificación, por exemplo un composto alucinatorio que representara a un ser humano.

O praguense Franz Xaver Niemetschek, autor da primeira biografía de Mozart, describe do seguinte xeito no que se produciu o encargo do Requiem:

## Orquestración 
A partitura de Mozart require da utilización da seguinte orquestra.

Ademais do elenco orquestral, o *Réquiem en re menor* de Mozart está escrito para catro voces solistas (soprano, contralto, tenor e baixo) e coro mixto a catro voces (soprano, alto, tenor e baixo).

## Estrutura 
## O manuscrito na Exposición Universal de 1958 
right|miniatura|O manuscrito de Mozart coa esquina perdida.
O manuscrito do *Réquiem* foi exhibido durante a Exposición Universal de 1958 celebrada en Bruxelas. Nalgún momento da feira, alguén puido ter acceso ao manuscrito, arrincando un anaco da esquina inferior dereita da penúltima páxina (folio 99r/45r), que contén as palabras "Quam olim d: C:" (unha indicación de que a fuga "Quam olim" do *Domine Jesu* debía ser repetido "da capo", ao final de Hostias). O autor non foi identificado e o fragmento non foi recuperado.

Se a teoría da autoría máis común é real, as palabras "Quam olim d: C:" poderían ter sido as últimas palabras escritas por Mozart antes de morrer. É probable que quen roubou o fragmento pensara que fora así.

## O *Réquiem* na literatura 
Na súa obra *Motsart i Salyeri*, Alexander Pushkin narra o encargo do *Réquiem* a Mozart do seguinte xeito en palabras de Mozart:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 20px *Requiem en re menor* de Mozart pola Wiener Philharmoniker dirixida por Herbert von Karajan (en YouTube)
* 20px *Requiem* de Mozart pola Orquestra e Coro da OSG dirixida por Richard Egarr (en YouTube)
Echidna (xénero)

***Echidna*** é un xénero de peixes angüiliformes da familia dos murénidos, subfamilia dos mureninos.

* *Echidna amblyodon*  (Bleeker, 1856)  
* *Echidna catenata* (Bloch, 1795)
* *Echidna delicatula* (Kaup, 1856) 
* *Echidna leucotaenia* Schultz, 1943 
* *Echidna nebulosa* (Ahl, 1789) 
* *Echidna nocturna* (Cope, 1872) 
* *Echidna peli* (Kaup, 1856) − **morea salferida**  
* *Echidna polyzona* (Richardson, 1845)
* *Echidna rhodochilus* Bleeker, 1863 
* *Echidna unicolor* Schultz en Schultz, Herald, Lachner, Welander e Woods, 1953 
* *Echidna xanthospilos* (Bleeker, 1859)

## Galería 

Ficheiro:Snowflake Moray, Kona, Hawaii (6940089687).jpg|*Echidna nebulosa*
Ficheiro:Echidna polyzona.JPG|*Echidna polyzona*
Ficheiro:Echidna xanthospilos.jpg|*Echidna xanthospilos*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Böhlke, E. B. & Randall, J. E. (2000): "A review of the moray eels (Angulliformes [sic]: Muraenidae) of the Hawaiian Islands, with descriptions of two new species". *Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia*, **150**: 203-278.
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8,
* McCosker, John F., Paxton, J. R. & Eschmeyer, W. N., eds. (1998): *Encyclopedia of Fishes*. San Diego, EE.UU.: Academic Press. ISBN 0-12-547665-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. New Yorh: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.

### Outros artigos 
* Murénidos
* Mureninos

### Ligazóns externas 
* Especies do xénero *Echidna* en FishBase 
* *Echidna* en ADW.
Morea salferida

A **morea salferida**, *Echidna poli*, é unha especie de peixes angüiliformes da familia dos murénidos, subfamilia dos mureninos.

## Distribución xeográfica 
Enóntrase nas codstas do Atlántico centrooriental, desde Mauritania até Angola, incluíndo Cabo Verde.

## Notas 
## Vérxase tamén 
### Bibliografía 
* Eschmeyer, William N. (1990): *Genera of Recent Fishes*. San Francisco, California, Estados Unidos: California Academy of Sciences. ISBN 0-940228-23-8.
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* McCosker, John F., Paxton, J. R. & Eschmeyer, W. N., eds. (1998): *Encyclopedia of Fishes*. San Diego, EE.UU.: Academic Press. ISBN 0-12-547665-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. New Yorh: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
Śarīra

miniatura|Śarīra
**Śarīra** (sánscrito: *शरीर* ) é un termo xenérico para referirse ás reliquias budistas, aínda que comunmente fai referencia a unhas particulares de forma irregularmente esférica, como perlas, de cores variadas e de materiais duros. Venéranse en todas as tradicións buditas: Theravada, Mahayana e vajrayana.
[miniatura|200px|Reliquias de Buddha procedentes de [Peshawar, agora en Birmania]]
A diferenza das reliquias noutras relixións,  reliquie in altre religioni, as śarīra non son estritamente parte do corpo físico dunha persoa, pero procúrase por elas entre as cinzas logo da cremación considerándose secrecións. Así, máis ca restos dun corpo, considéranse algo máis. Ademais pénsase que co paso do tempo mudan de aspecto físico e multiplícanse.

Poden producilas non só o Buda mais tamén os arhat ou persoas particularmente dotadas espiritualmente, en particular monxes eminentes, e nalgúns casos poden aparecer tamén nas estupas.

Consérvanse en pequenas estupas, en relicarios de cristal ou inseridas no interior de estatuas veneradas. Tan só no caso do Buda o termo śarīra tamén se emprega para referirse os restos corporais, como é o caso do dente conservado en  Sri Lanka

## Bibliografía 
* ''Buddha's relics from Kapilavastu* / K. M. Srivastava - Delhi: Agam Kala Prakashan, 1986
* *Relics of the Buddha* / John S. Strong. - Princeton, N.J. : Princeton University Press, c2004.
* *The relics of the Buddha* : a study of the cult of relic veneration in the Theravāda Buddhist tradition of Sri Lanka / Kevin Michael Trainor. - Ann Arbor, MI: U.M.I., 1990.
* *Jewel in the ashes: Buddha relics and power in early medieval Japan* / Brian D. Ruppert. - Cambridge, Mass. : Harvard University Asia Center, 2000.
* *Embodying the Dharma: Buddhist relic veneration in Asia* / edited by David Germano and Kevin Trainor. - Albany, N.Y. : State University of New York Press, c2004.
* *Body language: Indic śarīra and Chinese shèlì in the Mahāparinirvāṇa-sūtra and Saddharmapuṇḍarīka'' / Jonathan A. Silk. - Tokyo: International Institute for Buddhist Studies of the International College for Postgraduate Buddhist Studies, 2006.
Morriña

miniatura|Os soldados acabados de enrolar algunhas veces experimentan morriña cando están nun campo de adestramento.
A **morriña** é un sentimento de tristeza, é a melancolía que se sente cando se está lonxe da terra en que se nace, a cal botas en falta. Máis concretamente, a morriña é un estado de depresión vital ao que acompaña un sentimento psicolóxico de tristura. O estado vital contraposto é a euforia, á que acompaña o sentimento psicolóxico de ledicia.
## Etimoloxía 
A palabra **morriña** procede do galaico-portugués *morrinha* (tristeza). Uns pensan que a palabra *morrinha* provén do latín "mori" (morrer). Pero a morte non ten nada que ver co sentimento de tristeza que a morriña presenta. Segundo o dicionario etimolóxico Corominas, a palabra morriña podería vir de "morro" "emurria" (tristeza).

## Diferenciación entre morriña e saudade 
Segundo Ramón Piñeiro, moitas veces, **morriña** e saudade empréganse como sinónimos, pero son sentimentos diferentes. A saudade é un sentimento que sempre resultou difícil de definir, identificamos a saudade propoñendo varios sentimentos como a nostalxia, a melancolía e a propia morriña; todos correspondentes á liña de tristura. Isto débese a que o carácter depresivo que ten a tristura favorece a interiorización, achega á intimidade e mesmo por iso, ten certo punto de contacto coa saudade. Pero non chegan a ser a mesma cousa.

Segundo Castelao a morriña é a saudade en conciencia: o desexo, posible ou imposible, de recobrar o que se perdera; mentres que a saudade sen morriña é devecer por algo que se ama sen telo coñecido. Tamén diferenza morriña e saudade dos termos noutras linguas coma *nostalgia*, *homesickness* ou *mal du pays*, ao consideralos restrinxidos ao individuo; mentres que a morriña e saudade é compartido por todos os membros dos dous pobos galego e portugués.

A morriña pode ser, nalgún caso, unha consecuencia da vivencia da saudade. Cando o home sente saudade pode saír deste sentimento de dúas maneiras: ou entregándose a un pulo de transcendencia, o sentido final da cal é a procura do Ser, ou abandonándose a unha especia de pasividade interior "que conduce á caída na morriña" (melancolía).

Outras veces ocorre á inversa: séntese morriña por causas de orixe orgánica, psíquica, moral etc., e o seu efecto depresivo, xunto coa adherencia psicolóxica de tristura, tenden a producir un ensimismamento, unha interiorización anímica que nos pode levar ao sentimento puro da saudade.

Tanto nun caso como outro, o sentimento de morriña está próximo ao da saudade, pois non tenden á obxectivación, senón á interiorización do home en si mesmo. Pero a relación entre ambos sentimentos é de pura propincuiade, non de natureza. O que caracteriza á morriña é a tristura depresiva; o que caracteriza á saudade é a carencia de significación psicolóxica. O contraposto da morriña é a euforia; o contraposto de saudade é a éxtase mística (a contemplación do Ser).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Hiraeth*, concepto galés da morriña.
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Etimología de morriña
Galegram

**Galegram** é unha aplicación de mensaxería instantánea en galego para dispositivos móbiles desenvolvido por MC'Apps que está baseado en Telegram. Permite a creación de grupos e o envío de texto, imaxe, son e vídeo. A aplicación está dispoñible para o sistema operativo Android. Galegram sincronízase coa axenda telefónica de xeito que non require engadir contactos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* WhatsApp
* Telegram
* Snapchat

### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
British Racing Partnership

**British Racing Partnership** (**BRP**) foi un equipo de carreiras, e, finalmente un construtor, do Reino Unido. Foi fundado en 1957 por Alfred Moss e Ken Gregory, pai e representante de Stirling Moss respectivamente, para representar os coches de Stirling, cando non tiña contrato con outras empresas.

[miniatura|left|280px|O BRP [BRM P25 co que Stirling Moss acadou o segundo lugar no Gran Premio do Reino Unido de 1959, o mellor resultado de BRP]]

BRP participou cun Cooper-Borgward de Fórmula Dúas e, ocasionalmente, cun BRM de Fórmula 1 en 1959, este último resultou destruído nun espectacular accidente no circuíto alemán de AVUS. BRP foi o primeiro equipo de Fórmula Un en vender a totalidade do nome do equipo a cambio dos ingresos de patrocinio, foron patrocinados polo *Yeoman Credit Ltd.*, unha empresa de venda e alugueiro, a partir de agosto de 1959, e converteuse en **Yeoman Credit Racing** na tempada . BRP recibiu unha suma de 40.000 libras para comprar o seu equipamento e máis 20.000 libras ao ano para o funcionamento do equipo. O equipo competiu con Coopers, tanto na Fórmula Un como na Fórmula Dúas, durante 1960, cun éxito desigual. Durante este tempo, catro dos pilotos do equipo morreron mentres competían co coche, e os propietarios de Yeoman Credit comezou a preocuparse porque o equipo non estaba xerando publicidade positiva para a súa empresa. O contrato con Yeoman Credit foi traspasado a Reg Parnell Racing ao final do ano, e para as tempadas de  e  BRP foi renomeado **UDT Laystall Racing**, como parte dun similar novo acordo de patrocinio. UDT eran as iniciais de United Dominions Trust, entre as varias propiedades do holding estaba Laystall Engineering, o principal provedor de veos de manivelas para as industrias do automóbil e da aviación británicas.

En , o equipo volveu ao seu nome orixinal e converteuse nun verdadeiro construtor, as tempadas anteriores correra con Lotus 24 e Cooper T51, e trataran de adquirir sen éxito o máis moderno, monocasco Lotus 25. Isto orixinou que o xefe de deseño, Tony Robinson, deseñara o seu propio coche monocasco, inspirado no Lotus 25, pero máis basto e cun motor V8 de BRM en lugar do típica Coventry Climax do Lotus 25. Este coche coñécese comunmente como o BRP-BRM e foi pilotado por Innes Ireland e Trevor Taylor.

Como construtor, BRP participou en 13 probas de Gran Premio, anotando un total de 11 puntos no campionato. Logo de  o equipo viuse obrigado a retirarse da F1; a BRP negóuselles a súa adhesión á Asociación de Construtores de Fórmula Un, o que os privou de diñeiro para arrincar, que entón era un factor importante nos ingresos do equipo. BRP construíu coches para as 500 Millas de Indianápolis, pero gozaron de pouco éxito.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Como construtor 
(key)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Forix article on BRP
* Team Profile at Grand Prix Encyclopedia
* F1 Database entry
* Results from Formula1.com
Alfredo Suárez de la Escosura

**Alfredo Suárez de la Escosura**, nado en Oviedo cara a 1870 e finado en Madrid en decembro de 1900, foi un avogado e xornalista asturiano.

## Traxectoria 
Cursou o bacharelato no Instituto de Oviedo. Comezou a carreira de dereito na Universidade de Oviedo e rematouna na Universidade Central de Madrid en 1893. Traballou na Delegación de Facenda. Foi secretario do Centro Asturiano de Madrid, redactor de *El Heraldo de Madrid* e colaborou na prensa ovetense. Dirixiu o periódico *La Verdad* de Monforte de Lemos en 1893. Abriu bufete en Madrid e traballou en empresas comerciais e como funcionario. Foi redactor e administrador de *El Globo* e redactor de *La Unión Católica*.

## Obras 
**Pensamientos*, 1890.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía
El Correo de Lemos

***El Correo de Lemos*** foi un semanario editado en Monforte de Lemos en 1901.

## Historia e características 
Subtitulado *Semanario independiente*, apareceu a principios de abril de 1901.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
El Ideal (Monforte de Lemos)

***El Ideal*** foi un periódico editado en Monforte de Lemos en 1911.

## Traxectoria 
Apareceu a principios de novembro de 1911.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
El Ideal

***El Ideal*** foi o nome de varias publicacións:

****El Ideal***, semanario publicado en Santiago de Compostela en 1900.
****El Ideal***, periódico publicado en Monforte de Lemos en 1911.
****El Ideal***, semanario infantil publicado en Lugo en 1917.

## Véxase tamén
### Outros artigos
**El Ideal Gallego*
Quilomicron

Esquema dun quilomicron.|miniatura|300px

Os **quilomicrons** son un tipo de partículas globulares de lipoproteicas formadas por unha mestura de triglicéridos (85-92%), fosfolípidos (6-12%), colesterol (1-3%) e proteínas (1-2%). Transportan os lípidos da dieta desde os intestinos a outras partes do corpo. Os quilomicrons son un dos cinco grandes tipos de lipoproteínas, as de maior tamaño e menor densidade entre elas; as outras son as VLDL, IDL, LDL e HDL, as cales permiten o transporte de graxas e colesterol insolubles a través da solución de base acuosa do sangue. Os quilomicrons prodúcense nos enterocitos (células do epitelio intestinal que absorben os alimentos dixeridos) e pasan ao sangue.

## Función
[miniatura|250px|**Estrutura dun quilomicron**
**ApoA, ApoB, ApoC, ApoE** ([apolipoproteínas); **T** (triglicéridos); **C** (colesterol); verdes con colas amarelas (fosfolípidos).]]
Os quilomicrons transportan os lípidos exóxenos procedentes da dixestión dos alimentos desde o intestino ao fígado, tecido adiposo, cardíaco e músculo esquelético, por vía primeiro linfática e despois sanguínea. Unha vez alí, os triglicéridos que levan son descargados pola actividade da lipoproteína lipase. Os restos que quedan dos quilomicrons despois desta descarga son captados polo fígado.

## Estadios
Poden distinguirse tres estados no ciclo dos quilomicrons:
* Quilomicrons nacentes.
* Quilomicrons maduros.
* Restos de quilomicrons.

### Quilomicrons nacentes 
Os triglicéridos son emulsionados pola bile e hidrolizados polos encimas lipases, orixinándose unha mestura de ácidos graxos e monoglicéridos. Estes despois pasan do lume intestinal ao interior dos enterocitos, onde son reesterificados, formándose de novo triglicéridos. Despois mestúranse os triglicéridos con fosfolípidos e ésteres do colesterol, e apolipoproteínas B-48 para formar os quilomicrons nacentes. Estes son liberados por exocitose desde os enterocitos aos vasos quilíferos (linfáticos) das vilosidades intestinais que máis tarde desembocan na circulación sanguínea na conexión entre o conduto torácico linfático e a vea subclavia.

Os quilomicrons nacentes están compostos principalmente por triglicéridos (85%) e conteñen algo de colesterol e ésteres do colesterol. O principal compoñente apolipoproteico é a apolipoproteína B-48 (apo B-48).

### Quilomicrons maduros 
Mentres están a circular polo sangue, os quilomicrons intercambian compoñentes coas lipoproteínas de alta densidade (HDL). As HDL ceden a apolipoproteína C-II (APOC2) e a apolipoproteína E (APOE) aos quilomicrons nacentes, que deste modo se converten en quilomicrons maduros (ou denominados simplemente quilomicrons). A APOC2 é o cofactor para a actividade da lipoproteína lipase (LPL).

### Restos de quilomicrons 
Unha vez que se distribúe a carga de triglicéridos, os quilomicrons devolven a APOC2 ás HDL (pero conservan a APOE), e o resto que queda do quilomicron é agora de só 30–50&nbsp;nm de diámetro. As APOB48 e APOE son importantes para identificar estes quilomicrons residuais no fígado para a súa endocitose e degradación.

## Notas
El Ideal (Santiago de Compostela)

***El Ideal*** foi un semanario editado en Santiago de Compostela en 1900.
## Historia e características 
Apareceu a principios de abril de 1900. De ideoloxía republicano-socialista. Suspendeu a súa publicación a mediados de xullo dese ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Citocromo f

O '*citocromo *f'''* (cyt f) é a subunidade máis grande do complexo do citocromo *b*6*f* (plastoquinol&mdash;plastocianina redutase; ). Na súa estrutura e funcións, o complexo do citocromo b6f presenta unha grande analoxía co complexo do citocromo bc1 da mitocondria e das bacterias fotosintéticas púrpuras. O citocromo *f* xoga un papel similar ao do citocromo c1, a pesar da súa estrutura secundaria diferente.

Determinouse a estrutura tridimensional do citocromo *f* de *Brassica rapa* (nabo). O segmento luminal (que dá á luz do tilacoide) do citocromo *f* inclúe dous dominios estruturais: un pequeno enriba doutro máis grande que, á súa vez, está na parte superior da zona de unión co dominio de membrana. O dominio grande consta dun sandwich beta antiparalelo e un curto péptido de unión ao hemo, o cal forma unha estrutura en tres capas. O dominio pequeno está inserido entre cadeas beta F e G do dominio grande e é un dominio todo beta. O hemo está encaixado entre dúas curtas hélices no N-terminal do citocromo *f*. Na segunda das hélices está a secuencia motivo típica dos citicromos de tipo c, CxxCH (residuos 21-25), a cal está unida covalentemente ao hemo por medio dun enlace tioéter coas Cys-21 e Cys-24. A His-25 é o quinto ligando do ferro hémico. O sexto ligando do ferro hémico é o grupo alfa-amino da Tyr-1 na primeira hélice. O citocromo *f* ten unha rede interna de moléculas de auga que pode funcionar como un *cable* protónico. Esta cadea de moléculas de auga parece ser unha característica conservada do citocromo *f*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Citocromo
* Hemo

### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* 
:*Este artigo incorpora contidos en dominio publico de InterPro IPR002325''.
Eisenacher Motorenwerk

**Eisenacher Motorenwerk (EMW)** foi un fabricante de automóbiles e motocicletas de Alemaña Oriental con sé en Eisenach. EMW tamén participou na Fórmula 1 como construtor en , pero só participou nunha carreira, o Gran Premio de Alemaña de 1953.
miniatura|left|EMW R1/53 Sport en 1954
Antes da segunda guerra mundial unha das fábricas de BMW atopábase en Eisenach, e logo da guerra pasou a mans dos soviéticos, Eisenach estaba na zona de ocupación soviética. A fábrica continuou a produción de automóbiles e motocicletas baixo a marca BMW, pero logo dun xuízo en 1952 tivo que cambiar o nome á EMW no seu lugar. O logotipo tamén era similar, pero en lugar do azul usado por BMW, EMW utilizou o vermello.

Máis tarde, a sección de automóbiles da EMW converteuse en VEB Automobilwerk Eisenach e construíu o Wartburg. A fabricación da motocicletas terminou na década de 1950.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Véxase tamén 
BMW

## Notas 
### Ligazóns externas
El Cínife (Canedo)

***El Cínife*** foi un semanario editado en Canedo en 1894.
## Historia e características 
Subtitulado *Semanario punzante, órgano dedicado a perforar (...)* , apareceu en 1894. Periódico satírico fundado e dirixido por Ángel Vidal Pérez, sarxento da reserva. O seu director foi detido e procesado en decembro de 1894 por publicar no semanario a crítica a un poema escrito por un comandante de infantaría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* El Cinife
Infusión

miniatura|220px|Follas e infusión do té keemon
[miniatura|220px|[Mate]]

Unha **infusión** é unha bebida obtida somerxendo unha substancia vexetal nun líquido moi quente co fin de extraer algún dos seus compoñentes solúbeis. A infusión prepárase vertendo auga a punto de ferver nunha cunca que conteña as follas secas, partes das flores ou dos froitos de diversas herbas aromáticas,

## Historia
O café entrou na nosa historia a través do mundo árabe. Disque as tribos nómades de Etiopía e Arabia, onde a cafeeira medra brava, consumíano, aínda que non o  tomaban a xeito de bebida, senón que esmagaban o gran e o mesturaban con graxa, formando unhas bólas que ían comendo.

As infusións máis comúns a nivel mundial son: o café, o té, o mate, a macela, a tila e a orchata de chufa.
 
Hoxe en día atopamos nos supermercados galegos gran variedade de infusións, que se venden con diferentes fins. Con todo as máis comúns en Galiza son o café, o té, a macela, a tila, o poexo e a herba luísa.

## Acepción en física
En física, denomínase así á acción de extraer dun produto, mestura ou solución (tanto como ao produto extraído) as partes solúbeis en auga a unha temperatura maior á ambiente, e menor á de fervura.

## Acepción en medicina
Unha infusión é unha disolución cuxo obxectivo clínico próximo consiste en ser incectada nalgún compartimento corporal, xeralmente o torrente circulatorio venoso, en cuxo caso se denomina infusión intravenosa (IV) ou endovenosa (EV). Porén, no caso de que o compartimento fose a luz do tubo dixestivo e esa infusión fose introducida pola boca, tal infusión débese denominar infusión oral, por exemplo, unha infusión de té.

Ordinariamente as infusiones son disolucións acuosas dalgún soluto, é dicir, o resultado de diluír un soluto en auga mais sen que esta conteña soluto sobrenadando, depositado no fondo do recipiente ou flotando nalgún punto da masa de disolvente. O soluto será sempre a shustancia que vai ser disolta no diluente. Son posíbeis disolucións con disolventes distintos á auga, por exemplo, alcol ou algún líquido oleoso e o soluto pode ser materia sólida como, por exemplo, o sal común, gasoso como, por exemplo, anhídrido carbónico inxectado a presión ou unha substancia líquida como, por exemplo, o ácido acético.

## Plantas que se beben en infusión 
[miniatura|250px|[Herba luísa, é común en infusión.]]
[miniatura|250px|Flor de [macela|camomila, bébese en infusión (macela).]]
[miniatura|250px|[Carqueixa, bébese coma infusión medicinal en Galiza.]]

*Alfábega 
*Anís estrelado 
*Borraxe
*Café 
*Camomila 
*Cardo de Santa María 
*Carqueixa
*Chicoria
*Corniños 
*Lavanda 
*Freixo 
*Groselleira negra 
*Herba abelleira 
*Herba da trindade
*Herba dos bofes
*Herba dona 
*Herba luísa 
*Chopo branco
*Laranxeira 
*Limoeiro 
*Lourentino 
*Macela
*Maravalla 
*Mate
*Menta 
*Nogueira 
*Oliveira 
*Opio 
*Parietaria 
*Pero de can
*Poexo 
*Quina 
*Rooibos
*Romeu
*Sarxa 
*Té 
*Tila
*Tomiño 
*Xanzá

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Tisana
*Cocemento
*Mate

### Ligazóns externas
Citocromo b5

Os '*citocromos *b*5*' son hemoproteínas transportadoras de electróns moi ubicuas, que se encontran en animais, plantas, fungos e bacterias fotosintéticas púrpuras. As variantes microsómicas e mitocondriais están unidas a membrana, mentres que as de bacterias, eritrocitos e outros tecidos son hidrosolubles. A familia das proteínas similares ao citocromo *b*5 comprende (ademais dos propios citocromos *b*5) dominios de hemoproteínas asociados covalentemente con outros dominios redox no flavocitocromo citocromo *b*2 (L-lactato deshidroxenase (), sulfito oxidase (), nitrato redutases de plantas e fungos (, , ), e as proteínas de fusión de plantas e fungos citocromo *b*5/acil lípido desaturase.

## Estrutura 
Coñécense as estruturas tridimensionais de varios citocromos *b*5 e do flavocitocromo *b*2 de lévedos. O pregamento pertence ao tipo α+β, con dous núcleos hidrofóbicos en cada lado da folla β. O núcleo hidrofóbico máis grande constitúe o peto para a unión do hemo, pechado en cada lado por un par de hélices conectadas por un xiro. O núcleo hidrofóbico máis pequeno pode ter só un papel estrutural e está formado por segmentos N-terminais e C-terminais próximos espacialmente. Dous residuos de histidina proporcionan o quinto e o sexto ligandos do hemo, e o bordo propionato do grupo hemo sitúase na abertura da fenda onde está o hemo. Hai dous isómeros do citocromo *b*5, denominados **formas A** (maior) e **B** (menor), que difiren por unha rotación de 180° do hemo arredor dun eixe definido polos carbonos α- e γ-meso.

## Citocromo *b*5 nalgunhas reaccións bioquímicas 
 citocromo-*b*5 redutase
: NADH + H+ + 2 ferricitocromo *b*5 → NAD+ + 2 ferrocitocromo *b*5
 L-ascorbato&mdash;citocromo-*b*5 redutase
: L-ascorbato + ferricitocromo *b*5 → monodeshidroascorbato + ferrocitocromo *b*5
 CMP-*N*-acetilneuraminato monooxixenase
: CMP-*N*-acetilneuraminato + 2 ferrocitocromo *b*5 + O2 + 2 H+ → CMP-*N*-glicoloilneuraminato + 2 ferricitocromo *b*5 + H2O
 estearoíl-CoA 9-desaturase
: estearoíl-CoA + 2 ferrocitocromo *b*5 + O2 + 2 H+ → oleoíl-CoA + 2 ferricitocromo *b*5 + H2O
 linoleoíl-CoA 9-desaturase
: linoleoíl-CoA + 2 ferrocitocromo *b*5 + O2 + 2 H+ → γ-linolenoíl-CoA + 2 ferricitocromo *b*5 + H2O

## Referencias 
* 
* 
* 
* 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sistemas que conteñen P450
* Citocromo P450
* Citocromo b559

### Ligazóns externas 
*  - Estrutura do citocromo *b*5 de rata (forma A)
*  - Estrutura do cotocromo *b*5 de rata (forma B)
*  - Estrutura de raios X do citocromo *b*558 de *Ectothiorhodospira vacuolata*
* OMIM 250790 - Metahemoglobinemia debido a unha debiciencia no citocromo *b*5.
Baba Marta

miniatura|A festa de Baba Marta está ligada ao intercambio de martenitsi
**Baba Marta** (en búlgaro *Баба Марта*, literalmente, "Avoa marzal") é o nome dunha figura mítica que representa a fin do frío inverno e o comezo da primavera. A súa festa celébrase en Bulgaria o 1 de marzo co intercambio e uso de martenitsi. O folclore relacionado con Baba Marta tamén está presente no sur e leste de Serbia, e en Romanía hai unha tradición semellante, ligada ao regalo de mărțișori.

## Día de Baba Marta
Os búlgaros celebran no 1 de marzo unha tradición secular trocando martenitsi no que se coñece como o día de Baba Marta; a tradición é darlles os amigos fíos entretecidos de cor vermella e branca para que teñan saúde e felicidade durante o ano e para lembrarlles que se achega a primavera. Baba Marta represéntase como unha vella laida, que sempre se amosa insatisfeita cos seus dous irmáns, pero que segundo unha das tradicións o 1 de marzo está contenta e ri ao facer a limpeza preparatoria da primavera, e entón sae o sol.