open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joan Tardà

**Joan Tardà i Coma**, nado en Cornellà de Llobregat o 26 de setembro de 1953, é un político e profesor de secundaria catalán, militante de Esquerra Republicana de Catalunya (ERC).

## Traxectoria 
Graduado en Filosofía e Letras, é profesor de Lingua e Literatura no instituto de educación secundaria Esteve Terras.

Militante do PSUC dende 1974 a 1976. Dende a súa fundación, participou na Asemblea dos Comisarios e Concelleiros da Esquerda Nacionalista, integrouse na organización política Nacionalistes d'Esquerra (NE) e no Comité de Solidariedade cos Patriotas Cataláns, creado en Cornellà a principios dos anos oitenta. Ó disolverse NE, afiliouse a Esquerra e foi presidente en Cornellà durante o período 1996-1999.

Formou parte do primeiro concello democrático de Cornellà de Llobregat, en 1979, elixido como independente na candidatura do PSUC. En 1999, foi elixido concelleiro do municipio, onde liderou a candidatura de Esquerra, e no 2003 foi re-elixido no cargo, ó cal renunciou en setembro de 2004. Deputado pola provincia de Barcelona nas eleccións xerais de 2004, 2008 e 2011. É o voceiro do grupo ERC-RI-CATSÍ no Congreso dos Deputados.

Destacou no seu traballo parlamentario polas súas intervencións en catalán, o cal o enfrontou moitas veces co presidente da Cámara, Manuel Marín, e polas propostas sobre a Lei de memoria histórica. En decembro de 2008, protagonizou unha controversia durante o Día da Constitución ó berrar nun acto de JERC "morte ó Borbón", alegando que era un clamor popular de 1714 durante a guerra de sucesión española.

En novembro de 2013, un debate nas redes sociais sobre un erro no momento de votar unha emenda levou ó deputado a denunciar nunha carta insultos e ameazas. A polémica xurdiu cando Vítor Suárez, activista do asturiano, recriminou o seu voto en contra da modificación do orzamento de Foro Asturias, que propuxo un orzamento de estado de 143.000 € para a Academia da Lingua Asturiana, Tardà xustificou a súa decisión dicindo que fora un "erro procesual".

Nas eleccións xerais en 2015, Joan Tardà foi número dous na lista de Barcelona, por Esquerra Republicana de Catalunya. 

## Obras 
* *Republicans i catalanistes al Baix Llobregat a principi del segle XX: modernització dels comportaments polítics i socials, 1900-1923* (1991).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Esquerda.cat - Blog de Joan Tardà 
* Páxina do Congreso dos Deputados de Joan Tardà
Tecido vascular

[miniatura|dereita|250px|Sección do corte dun talo de [apio, mostrando o tecido vascular, que inclúe o floema e o xilema.]]
[miniatura|dereita|250px|Detalle da vascularización ou [nervación (folla)|nervación nunha folla de *Rubus fruticosus*.]]
O **tecido vascular** ou **tecido condutor** é un tipo de tecido vexetal complexo, formado por varias clases de células e compoñentes, a través docal se transportan líquidos (zumes bruto e elaborado) polo interior da planta, que se encontra nas plantas vasculares (pteridófitas e espermatófitas). Os compoñentes primarios do tecido vascular son o xilema e o floema. O xilema é un sistema que transporta a través da planta auga e sales minerales disoltos (zume bruto). O floema transporta nutrientes xa elaborados polas células ou orixinados na fotosíntese (zume elaborado). Tamén están asociados ao tecido vasular certos meristemas: o cámbium vascular. Todos os tecidos vasculares dunha planta constitúen o **sistema de tecidos vasculares** ou **sistema vascular**.

## Xilema 
[miniatura|Traqueidas con puntuacións areoladas de *[Abies concolor*.]]
O xilema transporta o zume bruto: auga e sales minerais. Diferénciase inicialmente a partir do procámbium e despois do cámbium vascular. Consta de varios tipos de células, unhas vivas e outras mortas, como células parenquimáticas, células de sostén e elementos condutores. As células condutoras son alongadas, lignificadas e ocas. Poden ser traqueidas que se conectan unhas con outras por medio de puntuacións, ou traqueas, formadas por elementos dos vasos unidos en columna que teñen a súa parede común totalmente perforada. Aínda que as traqueas ou vasos están formadas por elementos dos vasos perforados, cada certa distancia hai elementos non perforados que presentan punteaduras parecidas ás das traqueidas. As paredes secundarias das traqueas teñen engrosamentos característicos.

## Floema 
O floema transporta o zume elaborado: azucres fotosintéticos alimenticios e outras moléculas orgánicas disoltas. Diferénciase do procámbium e do cámbium vascular. Está constituído por elementos cribosos condutores, parénquima e células de sostén. As células do floema poden ser células cribosas, menos especializadas, ou elementos dos tubos cribosos, máis especializados. Estas células teñen protoplasto e están conectadas por medio de placas cribosas. As células cribosas teñen placas cribosas pouco especializadas, son longas e delgadas con extremos afiados e superpóñense polos seus extremos. Os elementos dos tubos cribosos teñen algunhas partes das áreas cribosas máis especializadas que outras, e as placas poden estar en posición moi inclinada ou practicamente transversal, e dispóñense unhas sobre outras formando os tubos cribosos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Xilema.
*Floema.
*Cámbium vascular.
*Planta vascular.
*Estela (botánica).

### Ligazóns externas 
*Intro to Plant Structure Contén diagramas dos tecidos vexetais e información.
Atelocerados

O dos **atelocerados** (*Atelocerata*) é un clado de artrópodos proposto por algúns autores para incluír os hexápodos (insectos e algúns pequenos taxons relacionados) e os miriápodos (milpés, cempés, e taxons similares), pero que exclúe aos crustáceos e os quelicerados (como os arácnidos e os xifosuros).

## Descrición sumaria 
Trátase dunha amplísima agrupación de artrópodos que comprende a todos os que respiran por traqueas, para distinguilos dos crustáceos, que respiran mediante branquias.

## Terminoloxía 
O nome *Tracheata* é un termo antigo, orixinalmente proposto por Ernst Haeckel en 1866 para agrupar os arácnidos, os miriápodos e os insectos.

O nome *Atelocerata* foi proposto en primeiro lugar por Richard Heymons en 1901,

Ambos os nomes, *Atelocerata* e *Tracheata*, considéranse hoxe como equivalentes ou sinónimos.

## Status discutido 
O status dos atelocerados como clado válido discútese hoxe debido a varios estudos de filoxenia molecular. Algúns autores viron recentemente aos crustáceos como máis estreitamente relacionadas cos hexápodos que cos miriápodos. De ser isto certo, entón os caracteres compartidos polos hexápodos e os miriápodos, pero non polos crustáceos, deben de ser o resultado dunha evolución converxente dalgúns destes prupos, ou a unha perda secundaria nos crustáceos.

### Filoxenia 
Baixo o punto de vista filoxenetico os atelocerados serían unha das dúas pólas nas que se divide o clado do mandibulados (*Mandibulata*), que comprende os crustáceos e que se distingue do que integra aos quelicerados e aos trilobites. Pero cómpre sinalar que sobre a árbore filoxenética dos mandibulados opóñense dúas interpretacións controvertidas.

A primeira, baseada en análises de filoxenia molecular, agrupa as superclases dos hexápodos e dos crustáceos no clado dos pancrustáceos, distinguíndoo do clado que comprende aos miriápodos.

A segunda, baseada nas relacións morfolóxicas, os grupos das superclases dos hexápodos e os miriápodos sitúanse no subfilo dos atelocerados *Atelocerata* ou **traqueados**, distinguíndoos dos crustáceos:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pancrustáceos
* Artrópodos
* Crustáceos
* Hexápodos
* Insectos

### Ligazóns externas 
* Sistemática y filogenia de Artrópodos: Estado de la cuestión con énfasis en análisis de datos moleculares en 	*Bol. S.E.A*., nº **26**, 1999 : 197—212 . Consultada o 7 de decembro de 2016.
Articulata

O termo científico latino ***Articulata*** ('articulada', 'con articulacións') pode referirse a:

* ***Articulata***, clado que reúne *Annelida* e *Arthropoda*;
* ***Articulata***, clase de *Brachiopoda*;
* ***Articulata***, orde de *Crinoidea*, a cal é unha clase de *Echinodermata*.
El Al

**El Al Israel Airlines Ltd.** (TASE: ELAL), comercializada como **El Al** (, "Ata os ceos" ou "Cara os ceos", ), é a aeroliña nacional de Israel. Dende o seu voo inaugural desde Xenebra ata Tel Aviv en setembro de 1948, a aeroliña creceu ata voar a máis de 50 destinos, operando voos domésticos, internacionais e de carga dentro de Israel e cara Europa, Oriente Medio, América, África e o Extremo Oriente dende a súa base principal no Aeroporto de Tel Aviv-Ben Gurion. 

## Frota 
El Al ten unha frota formada na súa totalidade por avións Boeing. En outubro de 2018 estaba composta polos seguintes aparellos:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da aeroliña
Articulados (protóstomos)

O dos **articulados** (*Articulata*) é un grupo taxonómico clásico de rango superior que agrupa os filos dos anélidos e os artrópodos.

Foi proposto por Georges Cuvier en 1812, e  aceptado sen problemas durante case 200 anos.

As análises cladísticos modernos chegaron, porén, a conclusións contraditorias.

Algúns autores, como Nielsen *et. al.*, corroboraron a existencia do clado dos *Articulata*. De maneira esquemática:

Pero cada vez máis estudos, tanto morfolóxicos (Eernise *et al.*), como moleculares (Giribet & Ribera), e de datos combinados (Zrzavý *et al.*). están chegando á conclusión de que anélidos e artrópodos non están directamente relacionados.

A presenza de metamerización en anélidos e artrópodos debería considerarse, pois, como unha converxencia evolutiva. Pola contra, estes estudos propoñen o clado dos  ecdisozoos (*Ecdysozoa*), no que os artrópodos mostran estreitas relacións filoxenéticas con grupos de pseudocelomados, como nematodos, nematomorfos, priapúlidos e quinorrincos, pola presenza compartida dunha cutícula quitinosa e un proceso de muda (écdise) da mesma.

Os anélidos estarían emparentados con grupos que, como eles, tamén posúen larvas trocóforas (clado *Trochozoa*), como os moluscos, sipuncúlidos, equiúridos e entoproctos. De forma esquemática, a hipótese alternativa aos *Articulata* sería:

## Notas
Candeira

O topónimo **Candeira** pode referirse a:

;En Galiza
***Candeira**, lugar da parroquia de Cumiar, no concello de Ponteareas;
***A Candeira**, lugar da parroquia de Antas, no concello da Lama.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Candeiro**, lugar da parroquia de Caamaño, no concello de Porto do Son.
Wende Correctional Facility

**Wende Correctional Facility** é unha prisión de máxima seguridade&nbsp;situada en Alden no Condado de Erie, Nova York. A prisión leva o nome desta rexión de Alden. A prisión era antes&nbsp;un cárcere do condado operado polo Condado de Erie, Nova York&nbsp;e foi vendida ao estado para promover a necesidade dunha prisión de máxima seguridade no territorio. O correccional do condado de Erie foi construído á beira de Wende.
## Reclusos destacados 
* Jack Abbott - criminal e autor. Suicidouse en Wende en 2002. 
* Jimmy Burke - cerebro do Roubo a Lufthansa. Burke permaneceu preso en Wende até a súa morte en 1996.
* Mark David Chapman - o asasino do exmembro dos Beatles&nbsp;John Lennon. Chapman foi trasladado do Attica Correctional Facility a Wende o 15 de maio do 2012.
* Robert Chambers - alcumado *Preppie Killer*. Foi encarcerado en Wende en 2008 e, desde entón, permanece alí.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Desenvolvemento de Wende
Candieira

O topónimo **Candieira** pode referirse a:

;En Galiza
***Candieira**, lugar da parroquia do Mato, no concello de Palas de Rei;
***A Candieira**, lugar da parroquia de Momán, no concello de Xermade.

## Véxase tamén
### Outros artigos
O Candendo

O topónimo **O Candendo** pode referirse a:

;En Galiza
***O Candendo**, lugar da parroquia de Cerceda, no concello de Cerceda;
***O Candendo**, lugar da parroquia de Becín, no concello de Guitiriz;
***O Candendo**, lugar da parroquia de Campo, no concello de Trazo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Kepler-169f

**Kepler-169f** é un planeta extrasolar que forma parte dun sistema planetario formado polo menos por cinco planetas. Orbita a estrela denominada Kepler-169. Foi descuberto no ano 2014 pola sonda Kepler por medio de tránsito astronómico.

## Notas
Ranger 5

**Ranger 5** foi a terceira e última sonda do Bloque II do programa Ranger da NASA pensado para enviar sondas non tripuladas á Lúa e fotografar a súa superficie antes de impactar nela. Foi lanzada mediante un Atlas-Agena B o 18 de outubro de 1962 desde a plataforma LC-12 do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.

## Características 
Ranger 5 foi enviada a impactar contra a superficie lunar e comezar a fotografala dez minutos antes do choque. A bordo levaba unha cápsula que debería ter soportado o impacto e depositado un sismómetro na superficie. A súa misión tamén incluía medir a radiación gamma no espazo interplanetario, estudar a reflectividade do radar na superficie lunar e seguir facendo probas técnicas para desenvolver mellores sondas interplanetarias.

## A nave 
A sonda foi a terceira e última cun deseño do denominado Bloque II, unha mellora das Ranger previas do Bloque I. Estaba formada por unha base hexagonal de 1,5 m de diámetro sobre a cal se atopaba unha estrutura cónica de aluminio de 3,1 m de alto coroada por unha esfera de 65&nbsp;cm de diámetro formada no seu exterior por madeira de balsa e contendo no seu interior un sismómetro que debería quedar pousado na superficie lunar tras o impacto da nave. Ranger 5 levaba tamén un motor para corrección de rumbo e outro para retrofreado. A enerxía eléctrica era proporcionada por dous paneis solares que lle daban á nave unha envergadura de 5,2 m; a enerxía almacenábase nunha batería de prata-cinc de 11,5&nbsp;kg de peso e 1000 vatios-hora. Acaroada á base atopábase unha antena parabólica de alta ganancia, mentres que o resto de instrumentos repartíanse entre a base e o cono. A bordo atopábase tamén unha antena omnidireccional de media ganancia. As comunicacións corrían a cargo de dous transmisores funcionando a 960 MHz, un cunha potencia de 3 W e outro de 50&nbsp;mW. O control de actitude era proporcionado por un controlador de estado sólido, por sensores solares e terrestres e por varios por chorros de control. O control térmico era pasivo, mediante recubrimentos dourados, pintura branca e superficies de aluminio puído.

## Instrumentos 
Ranger 5 levaba a bordo varios instrumentos:

*Unha cámara Vidicon de televisión.
*Un espectrómetro de raios gamma montado nun mastro de 1,8 m de lonxitude.
*Un altímetro radar.
*Un sismómetro a ser deixado na superficie lunar tras o impacto, alimentado por seis baterías de prata-cadmio e cun transmisor de 50&nbsp;mW. Debería ter aterrado na Lúa a entre 130 e 160&nbsp;km/h tras separarse do resto da nave momentos antes do impacto.

## Perfil da misión 
Ranger 5 foi inxectada nunha traxectoria de impacto contra a Lúa sen problemas, pero debido a un erro que nunca se chegou a identificar, a nave deixou de recibir enerxía. Tras 8 horas e 44 minutos en voo as baterías esgotáronse e perdeuse o contacto coa nave. Ranger 5 pasou a 725&nbsp;km da superficie lunar antes de entrar en órbita arredor do Sol.

## Notas
Sant Cugat Sesgarrigues

**Sant Cugat Sesgarrigues** é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña. Atópase no centro da depresión do Penedès e pertence á comarca do Alt Penedès.

Tiña en 2015 unha poboación de 978 habitantes, agrupados nas entidades de poboación de Sant Cugat Sesgarrigues e Les Cases Roges.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello
Fede Vico

**Federico Vico Villegas**, máis coñecido como **Fede Vico**, nado o 4 de xullo de 1994 en Córdoba (Andalucía), é un futbolista profesional español da canteira do Córdoba, que actualmente xoga como extremo ou media punta no Granada CF da Liga Santander.

## Traxectoria 
Formado nas categorías inferiores do Córdoba Club de Fútbol, principal equipo da súa cidade natal, Fede Vico debutou con 16 anos co primeiro equipo na Segunda División. Da man de Lucas Alcaraz, xoga o 23 de xaneiro de 2011 no Estadio Nuevo Arcángel ante o Girona, saíndo en substitución de Juanmi Callejón, acabando o partido con empate 1-1. No momento do seu debut, foi o segundo xogador máis novo en debutar co primeiro equipo cordobés. Semanas despois debuta co Córdoba B. Na seguinte temporada convértese nun habitual das convocatorias de Paco Jémez, aínda que aínda con contrato co filial branquiverde. De feito, chega a facerse cun posto no once titular, sendo unha peza clave para disputar os Playoffs de ascenso á Primeira División. Porén, o equipo é eliminado nas eliminatorias polo Real Valladolid.

Na temporada seguinte Fede Vico consegue o seu primeiro gol co primeiro equipo. Sería o 3 de marzo de 2012 na vitoria por 2-1 ante o Xerez CD, sendo o xogador máis novo da historia do club en anotar un tanto. A finais dese mesmo ano Vico é a estrela do Córdoba, sendo recompensado cun contrato que o converte no xogador mellor pagado do club. Tras callar unha gran tempada, o Royal Sporting Club Anderlecht faise cos seus servizos ao final de tempada. Co equipo belga consegue o seu primeiro título oficial ao gañar a Supercopa ante o KRC Genk. Con todo, Vico non disputou o partido por estar convocado coa Selección de fútbol sub-19 de España. O 31 de xaneiro de 2014, Fede chega ao K.V. Oostende da Pro-League (Primeira División) en calidade de cedido. Posteriormente é cedido ao Córdoba, ese ano en Primeira División, onde disputa 20 partidos. Tras unha nova cesión, esta no mercado de inverno ao Albacete Balompié, rescinde o seu contrato co club belga e asina o 8 de decembro de 2016 polo Club Deportivo Lugo por dúas temporadas.

### Clubs 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en Transfermarkt
Caneliñas

O topónimo **Caneliñas** pode referirse a:

;En Galiza
***Caneliñas**, lugar da parroquia da Ameixenda, no concello de Cee;
***Caneliñas**, lugar da parroquia de Raxó, no concello de Poio.

;Praia de Galiza
***Praia de Caneliñas**, no lugar de Portonovo, na parroquia de Adina, no concello de Sanxenxo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Eero Aarnio

**Eero Aarnio**, nado en Helsinqui o 21 de xullo de 1932, é un deseñador finlandés, coñecido polas súas pezas de mobiliario fabricadas na década de 1960, en particular polas cadeiras de brazos de plástico e fibra de vidro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial .
Lambeau Field

**Lambeau Field** é un estadio de fútbol americano situado na cidade de Green Bay, Wisconsin (Estados Unidos). Inaugurado en 1957 co nome de City Stadium, é a sede dos Green Bay Packers da National Football League.

## Historia 
Despois das súas primeiras temporadas nos estadios Bellevue Park e Hagemeister Park, os Green Bay Packers utilizaron o City Stadium desde 1925 até 1956. É pois, nese estadio, onde os de Green Bay gañaron os seus primeiros seis títulos de campión da NFL. Nos anos 1950, un recinto con 25.000 asentos de madeira estaba consideraba anticuado, polo que a NFL ameazou con trasladar a franquía a Milwaukee a non ser que conseguisen un mellor estadio. A cidade respondeu construíndo un novo City Stadium con capacidade para 32.150 espectadores, sendo o primeiro estadio da historia construído exclusivamente para un equipo da NFL. O estadio foi inaugurado para a temporada 1957. Pouco tempo despois mudou o seu nome a Lambeau Field na honra de Curly Lambeau, o cal acababa de falecer.

Ampliado até en sete ocasións antes do fin da década de 1990, a capacidade do Lambeau Field acadara os 60.890 espectadores. En 2003 o estadio sufriu unha nova gran renovación co obxectivo de ampliar a capacidade, modernizar as instalacións e engadir un atrio. Porén, aínda coa nova capacidade de 72.928 espectadores, a demanda de entradas supera amplamente a oferta, xa que a franquía leva vendendo todas as entradas dispoñíbeis de forma consecutiva desde 1960. De feito, hai unha lista de agarda de 86.000 persoas para poder facer cun abono de temporada dos Packers.

Alén de Green Bay, os Packers teñen xogado partidos como local en Milwaukee desde 1933, incluíndo dous ou tres partidos por temporada no County Stadium desde 1953 até 1994. De feito, o County Stadium fora construído para promover a mudanza permanente dos Packers a Milwaukee. A franquía sempre traballou para facer medrar a súa base de seguidores en Milwaukee e arredores.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Green Bay Packers
Aitor Esteban

**Aitor Esteban Bravo**, nado en Bilbao (Biscaia) o 21 de xuño de 1962, é un político e  profesor asociado de Universidade vasco que dende 2012 desempeña o cargo de voceiro do Partido Nacionalista Vasco no Congreso dos Deputados.

## Traxectoria 
A súa nai é da localidade soriana de Cañamaque.  O seu pai, de ideoloxía nacionalista vasca, ensinoulle as bases do éuscaro,​ Estudou nun colexio católico e fixo o bacharelato no Instituto Central de Bilbao. A seguir, licenciouse en Dereito, no curso 1984-1985, na Universidade de Deusto, onde fixo logo o doutoramento.

Esteban foi profesor na Universidade de Deusto, onde impartiu clases de Dereito constitucional español comparado. Declárase un apaixonado das tribos indíxenas norteamericanas, e mesmo foi profesor da materia de Minorías Indíxenas, no Departamento de Antropoloxía desta universidade

Afiliouse ó&nbsp;Partido Nacionalista Vasco en 1978 e en 1983 foi elixido secretario do Consello Nacional de Euzko Gaztedi Indarra (EGI). Dous anos despois foi nomeado apoderado da Asemblea Nacional e en 1991 accedeu ó cargo de voceiro e secretario de Presidencia da Deputación de Biscaia.

Nas eleccións xerais de 2004, foi elixido deputado no Congreso dos Deputados por Biscaia, repetindo nas eleccións de 2008 e 2011,

## Vida persoal 
Está casado con Itxaso Atutxa (filla de Javier Atutxa, quen foi presidente do PNV de Biscaia entre 1996 e 2000​), con que ten dous fillos e vive dende hai anos en Zeberio.​

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Congreso dos Deputados
* Conta de Osoigo
Víctor Ros

***Víctor Ros*** é unha serie de televisión española producida por New Atlantis para Televisión Española e baseada nas adaptacións dalgúns dos casos do detective homónimo creado por Jerónimo Tristante. Un terzo da produción está producida por Telefónica e o resto por TVE. Contén unha media de 250 planos dixitais por capítulo, sendo a serie con máis efectos visuais de España ata o momento.

A serie comezou a súa emisión en La 1 o 12 de xaneiro de 2015. Despois dunha primeira tempada de 6 capítulos, a serie foi cancelada pero finalmente a súa segunda tempada foi aprobada polo Consello de Administración de TVE. A segunda tempada, de 8 episodios, acabará o 22 de decembro de 2016.

## Sinopse 
Madrid, 1895. Víctor Ros (Carles Francino) foi, de neno, un raparigo astuto que roubaba diñeiro xunto á súa cuadrilla a xente que lle sobraba para axudar á súa nai. Un policía veterano, Don Armando Martínez (Tito Valverde), sacouno do mundo da delincuencia en 1882 cando contaba con 14 anos e converteuno no mellor policía de todo Madrid. É intelixente, intuitivo e honrado. Tras pasar anos como infiltrado cos anarquistas en Oviedo, regresa a Madrid para traballar na Brigada Metropolitana. O inspector Ros e os seus compañeiros terán que enfrontarse a toda serie de dificultades. Para empezar, os atrasos técnicos e culturais da época serán un prexuízo constante.

## Personaxes 
* Carles Francino é Víctor Ros.
* Esmeralda Moya é Clara Alvear.
* Megan Montaner é Lola "La Valenciana".
* Tomás del Estal é o Inspector Luis Blázquez.
* Juan Fernández é o Comisario Horacio Buendía. 
* Juan Codina é Carballo. 
* Alberto Berzal é Crespo. 
* Joel Bosqued é Sánchez.
* Tito Valverde é Armando Martínez.
* Paco Tous é o Sarxento Marcos Giralda.
* Paula Prendes é Juana / Elena Guzmán.
* Carolina Bang é Madame de Suberwick.
* José Manuel Poga é El Estepeño.
* Manuel Tallafé é El Zíngaro.
* Juanma Lara é o Coronel Manuel de la Barrera.
* Itzan Escamilla é Juan "Juanito".

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Compagnie des Messageries Aériennes

**Compagnie des Messageries Aériennes** foi unha pioneira aeroliña francesa que operou entre 1919 e 1923, condo se fusionou con Grands Express Aériens para formar Air Union.

## Historia 
A Compagnie des messageries aériennes foi fundada en febreiro de 1919 por Louis-Charles Bréguet. Outros fundadores foron Louis Blériot, Louis Renault e René Caudron. A súa primeira ruta comercial, un servizo de correo e carga entre o aeroporto de Le Bourget, en París e o aeroporto de Lille comezou o 18 de abril de 1919 usando Breguet 14 que pertenceran ao exército. En agosto iniciouse un servizo a Bruxelas e o 19 de setembro un servizo internacional de pasaxeiros entre Le Bourget e Londres (ao aeródromo Hounslow Heath) usando tamén os Breguet 14.

A compañía fusionouse coa aeroliña Grands Express Aériens para formar Air Union o 1 de xaneiro de 1923.

## Accidentes e incidentes
*O 13 de marzo de 1923, o Farman F.60 Goliath F-AEIE saíuse da pista no aeroporto de Croydon e chocou cun edificio. O avión sería reparado e regresou ao servizo.
*O 3 de decembro de 1923, o Goliath F-AEIF, que podería estar operado por CMA, estrelouse no aeródromo de Littlestone, en Kent.

## Frota 
* Breguet 14 (2 pasaxeiros)
* Farman F.60 Goliath (12 pasaxeiros, 15 avións)
* Blériot-SPAD S.27 (2 pasaxeiros, 10 avións)
* Blériot-SPAD S.33 (5 pasaxeiros, 15 avións)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Bluffield, Robert. 2009. Imperial Airways - The Birth of the British Airline Industry 1914-1940. Ian Allan ISBN 978-1-906537-07-4 
*Sherwood, Tim. 1999. Coming in to Land: A Short History of Hounslow, Hanworth and Heston Aerodromes 1911-1946. Heritage Publications (Hounslow Library) ISBN 1-899144-30-7
Cutícula (artrópodos)

[miniatura|200px|[Ninfa (bioloxía)|Ninfa dun insecto mudando a cutícula para ser imago.]]
En zooloxía, chámase **cutícula** á cobertura resistente, pero flexíbel, do corpo dos animais do clado dos ecdisozoos, que inclúe os artrópodos, os nematodos e varios outros filos.

Nos artrópodos, a cutícula é a capa máis exterior do tegumento, inmediatamente por encima da epiderme e segregada por esta (concretamente, pola hipoderme). É unha formación ríxida, acelular (sen células), de estrutura complexa e endurecida por quitina, entre outras substancias. A súa función é dupla; por un lado é unha capa ríxida protectora e impermeábel; en segundo lugar, é el punto de ancoraxe dos músculos do animal, de maneira que actúa como esqueleto externo (exoesqueleto). Periodicamente despréndese do corpo do animal e fórmase de novo para permitir o crecemento deste mediante a écdise ou muda.

Nos moluscos, é a capa máis externa da parede do corpo, situada sobre a epiderme, e composta por aminoácidos e proteínas endurecidas (conchina). Non adoita ter, salvo talvez nos caudofoveados, quitina.

Nos nematodos, é unha cuberta inerte, grosa e elástica, que reviste a epiderme destes aniamis, coa superficie lisa, estriada ou anelada, e composta por dúas ou tres capas de proteínas e coláxeno, das que a inferior é, nas especies parasitas e terrestres, moi grosa e fiobrosa.

Nos tardígrados e máis nos endoproctos, é unha fina capa ou película acelular, de material endurecido, que está encima da epiderme e que pode ser periodicamente mudada.

## Notas 
## Véxase tamén
Cangos

O topónimo **Cangos** pode referirse a:

;En Galiza
***Cangos**, lugar da parroquia de Velle, no concello de Ourense;
***Os Cangos**, lugar da parroquia de Santalla, no concello de Ribeira de Piquín.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Cango**, lugar da parroquia de Silvela, no concello de Friol.
Epiderme (homónimos)

O termo **epiderme** pode referirse a:
* **Epiderme**, a capa máis externa da pel dos seres humanos.
* **Epiderme**, a capa máis externa do corpo dos animais.
* **Epiderme**, o tecido protector vivo que recobre a superficie de todas as plantas, agás na caliptra da raíz e nos meristemas apicais.
Jenna McDougall

**Jenna Rachael McDougall**, nada en Sidney o 1 de xuño de 1992 é unha cantante e compositora australiana, máis coñecida como **Jenna McDougall**. É a vocalista da banda pop punk Tonight Alive, formada en 2008. Até a data lanzaron dous álbums de estudio; *What Are You So Scared Of?* (2011) e *The Other Side* (2013), así como tres EP.

## Traxectoria
Ten dúas irmás máis novas. Durante a súa adolescencia, realizou pequenos shows para a súa familia. Tamén tocou varios instrumentos mentres estaba na escola secundaria e cantou no coro da mesma, o que aumentou o seu interese na música. Antes de entrar en Tonight Alive, actuou en shows acústicos na súa cidade natal. Sofre de eccema e estivo pelexando coa enfermidade toda a súa vida, chegando a un punto crítico en 2012, cando a banda se viu forzada a cancelar varios shows e un tour na primavera dese ano. Esta experiencia é narrada na canción *The Ocean*, primeiro single e primeiro track de *The Other Side*.

### Tonight Alive 
Cando Jenna entrou na banda, esta só estaba integrada por Jake Hardy (guitarra rítmica), Whakaio Taahi (guitarra líder) e Cameron Adler (baixo), polo que necesitaban un vocalista e un batería que se comprometese coa mesma. Mentres ela tocaba os seus shows acústicos, pediulle a Adler que a axudase cos seus demos. Como agradecemento, McDougall gravou a súa voz nunha pista de Tonight Alive, despois de saber que a banda non tiña vocalista. Pouco despois converteuse na vocalista permanente, tendo a primeira práctica en maio de 2008. É o membro máis novo da banda e aínda estaba na escola secundaria cando gravaron o seu primeiro EP.

En 2011 lanzaron o seu primeiro álbum de estudio, *What Are You So Scared Of?*. Este recibiu boas críticas de parte dos expertos, que tamén destacaron o talento vocal de McDougall, debido á súa versatilidade. O álbum foi relanzado en Estados Unidos a través de Fearless Records en febreiro de 2012.

A principios de 2013, lanzaron un novo single chamado Breakdown, o cal contaba coa colaboración de Benji Madden, guitarrista de Good Charlotte. O seu segundo álbum de estudio *The Other Side* foi moi ben recibido pola crítica, sendo seleccionado como un dos álbums do ano pola revista de rock inglesa Kerrang!.

### Influencias musicais 
McDougall dixo que algunhas das súas influencias e as da banda son bandas que tocaron no Warped Tour, como Blink-182, Yellowcard, Fall Out Boy e Pierce the Veil. En canto ás súas influencias persoais, goza da música de Led Zeppelin, Missy Higgins, Avril Lavigne, Hole, Letters to Cleo, Bob Marley, Alanis Morissette, Bon Iver, Jimi Hendrix, Rage Against the Machine, Rufio, The Script, Jimmy Eat World, Thrice e The Starting Line.

## Discografía 
**Con Tonight Alive**

### Discos de estudio 
### EP 
### Vinilo 
### Sinxelos 
### Vídeos 
## Notas
Anne Marie A. Aguinaldo

**Anne Marie M. Aguinaldo** é unha bióloga especializada en bioloxía molecular.

## Traxectoria
Traballa na Universidade de California nos Ánxeles. En 1997 describiu cos seus colaboradores o clado dos ecdisozoos, baseándose principalmente en árbores filoxenéticas construídas utilizando 18 xenes de ARN ribosómico, reunindo así neste grupo todos os animais que medran grazas á écdise ou muda da súa cutícula: artrópodos, (insectos, quelicerados, crustáceos, miriápodos), nematodos e varios pequenos filos máis.

## Notas
LU-133

A **LU-133** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Secundaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Vilamar (Barreiros) e Reme (Ribadeo); atravesa os concellos de Barreiros e Ribadeo. Ten unha lonxitude de 21,24 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-634 en Vilamar (Barreiros) e finaliza nun cruzamento coa N-642 en Reme (Ribadeo).

## Percorrido 
O seu punto máis alto está na rotonda de cruzamento coa LU-P-6103 (Trabada-Barreiros), onde abandona o val de Cabarcos para meterse na cunca do río Grande (naquela zona, aínda rego de Lexoso). O paso entre Barreiros e Ribadeo é pola chamada ponte de Remourelle (Arante).

A outra derivación importante da estrada está en Covelas, a LU-P-5207, estrada que a conecta con Ribadeo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Sa, Somo e Marelle.png|Vista do val do río Grande, lugares de Sa, Somo e Marelle (Covelas) dende o p.k. 14,5 aprox.
Ficheiro:LU-133 en Remourelle.jpg|Ponte sobre o rego de Lexoso, división entre Ribadeo (Remourelle, ó fondo) e Barreiros
Ficheiro:N-643 e LU-133 en Vilamar.jpg|Comezo da LU-133 en Vilamar (Barreiros), dende a N-634
Ficheiro:N-642 e LU-133 (ao fondo).jpg|Remate da LU-133 en Reme (Ribadeo)

## Notas
Joaquín Álvarez Álvarez

**Joaquín Antonio Álvarez Álvarez**, coñecido como **O Roque**, nado en Cabreiras (Arbo) o 21 de decembro de 1892 e finado o 26 de setembro de 1936, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Mestre na escola dos Pazos en Barcela. Era membro da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi preso a finais de xullo do 1936. Trasladado á Cañiza e despois a Vigo. Foi xulgado en Vigo por rebelión militar en consello de guerra e condenado a pena de morte. Foi fusilado o 26 de setembro de 1936.

## Vida persoal 
Casou con María Pérez Alonso e foi pai de José e Antonia María Álvarez Pérez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Joaquín Antonio Álvarez Álvarez, “O Roque”
María José Martínez Patiño

**María José Martínez Patiño**, nada en Vigo o 10 de xullo de 1961, é unha deportista e exatleta galega, profesora da Facultade de Ciencias da Educación e do Deporte de Pontevedra da Universidade de Vigo, e membro da Comisión de Bioética do Comité Olímpico Internacional (COI).

Especialista en carreiras de valos, a súa expulsión do Equipo Olímpico español en 1986 por "non pasar" as probas de verificación do sexo supuxo un importante punto de inflexión na historia deste tipo de probas nas competicións deportivas. Martínez Patiño foi suspendida despois dunha competición que puido servirlle para clasificarse para os Xogos Olímpicos de Seúl 1988. Foi humillada publicamente cando participaba na modalidade de valos no campionato de España de atletismo de 1986, mais recorreu con éxito a perda da súa licenza da Asociación Internacional de Federacións de Atletismo e puido competir na clasificación para os Xogos Olímpicos de Barcelona 1992. Dende entón escribiu sobre a súa experiencia e sobre as probas ás que se someteu; as súas secuelas convertéronse nun caso amplamente citado sobre as probas de determinación de sexo así como sobre a vida privada das atletas.

## Traxectoria 
Martínez Patiño participou na proba de 100 metros valos, no que o seu mellor tempo foi de 13,71&nbsp;s (Madrid, 1983). A súa mellor marca nunha proba internacional foi de 13,78&nbsp;s no Campionato Mundial de Atletismo de 1983 en Helsinqui.

Martínez Patiño é unha muller con cariotipo 46, XY Porén, en 1985 a súa proba da cromatina sexual resultou negativa, e a consecuencia diso foille retirado o dereito a participar en probas de atletismo femininas. Esta proba practicóuselle durante a Universíada de Kobe, debido a que a atleta esquecera levar o resultado da proba que superara dous anos antes. Nesa época, a proba da cromatina sexual era o primeiro paso no proceso de verificación do sexo, e non pretendía ofrecer unha decisión final e definitiva, mais os responsables do Comité Olímpico Internacional e da IAAF, afirmando protexer a privacidade das atletas, aconsellaban as atletas simular unha lesión tras obter un resultado negativo no test de xeito que puidesen abandonar a competición de maneira discreta. Isto foi o que se lle aconsellou facer a Martínez Patiño, e ela obedeceu. Dous meses máis tarde, recibiu unha carta que a clasificaba como varón, citando o seu cariotipo 46,XY, malia que calquera vantaxe que puidese ter por iso estaba contrarrestada pola síndrome de insensibilidade aos andróxenos: "foi descalificada por unha vantaxe que non tiña". 

En 2012, en ''Reexamining Rationales of 'Fairness': An Athlete and Insider's Perspective on the New Policies on Hyperandrogenism in Elite Female Athletes*, publicado polo *American Journal of Bioethics'', analizou xunto con Hida Viloria as actuais técnicas de verificación de xénero no deporte.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Caster Semenya
* Santhi Soundarajan
### Ligazóns externas 
*
Alfonso Alonso Portugués

**Alfonso Alonso Portugués**, nado en Mourentán (Arbo) en 1903, e finado en Tenorio (Cerdedo-Cotobade) o 9 de novembro de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Tiña un viveiro na súa casa do Urzal (Barcela). Apaixonado da música, tocaba na antiga Banda de Música de Arbo e tamén o órgano na igrexa de Arbo. Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e trasladado á illa de San Simón, de onde o sacaron o 9 de novembro de 1936 xunto a outras dez persoas de Arbo e Lalín, para asasinalo na Volta do Couto, na parroquia de Tenorio (Concello de Cotobade).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Telmo Rodríguez Alonso, concelleiro de “Izquierda Republicana”, vilmente asasinado na Volta do Couto, Tenorio, en novembro de 1936 5/12/2016.
El caballero de París

**José María López Lledín**, nado en Vilaseca (Negueira de Muñiz) o 30 de decembro de 1899 e finado na Habana (Cuba) o 11 de xullo de 1985, foi un personaxe popular na cidade da Habana, coñecido polo alcume de ***El caballero de París***.

## Traxectoria
Foi o cuarto fillo de Josefa Lledín Méndez e Manuel López Rodríguez. Foi bautizado na igrexa parroquial de san Salvador de Negueira, e con sete anos comezou a estudar na escola de Negueira, na que non chegou a rematar o ensino secundario. Emigrou a Cuba con catorce anos, xunto co resto dos oito fillos da parella. Adquiriu unha certa formación e coñecemento de idiomas e traballou en varios postos, entre outros nalgúns dos mellores hoteis da cidade como oficial de camareiros.
miniatura|Estatua de *El caballero de París* na Habana.
Por motivos que non fican claros, en 1920 foi recluído na prisión habanera do castelo do Príncipe debido a un crime do que non foi autor, aínda que hai diferentes versións do sucedido. Na cadea perdeu a razón. Despois de saír do cárcere a súa vida transcorreu nun vagar constante polas rúas da Habana. As testemuñas da época descríbeno como un home de estatura discreta, de cabelo e barba longos e crechos, e vestido sempre cun traxe e unha capa negros e camisa branca. Camiñaba devagar polas rúas aceptando a hospitalidade de quen lle ofrecía alimento ou abrigo, que pagaba con pequenos obsequios e conversa.

En 1977 foi ingresado no Hospital Psiquiátrico da Habana, dada a súa avanzada idade e precaria saúde. Foi diagnosticado de parafrenia, unha forma de esquizofrenia. Morreu nese mesmo lugar.

Inicialmente foi enterrado no cemiterio de Santiago de las Vegas, na Habana. Os seus restos foron exhumados e transferidos ao convento de San Francisco de Asís. Diante deste convento existe unha estatua de bronce, creada polo escultor cubano José Villa Soberón, que representa o coñecido personaxe.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas
*
*
*Video en YouTube titulado *Caballero de París* .
Sapo de esporóns

O **sapo de esporóns** (***Pelobates cultripes***) é unha especie de anfibios anuros da familia Pelobatidae.

## Distribución 
A súa distribución mundial limítase exclusivamente á Península Ibérica e ás costas mediterráneas e suroccidentais de Francia. Dentro da península ten unha distribución practicamente continua facéndose as súas poboacións máis escasas ou desaparecendo no norte (cornixa cantábrica e Galicia).

## Hábitat 
Os ambientes terrestres que ocupa normalmente o sapo de esporóns, adoitan ser terreos areentos, con charcas, arroios estacionais ou marismas próximas. Son especialmente abundantes nas devesas de Estremadura e areais do baixo Guadalquivir, zonas semiáridas do val do Ebro, sendo escaso en zonas de montaña.

Aínda que a súa distribución altitudinal abrangue desde o nivel do mar até os 1.700 metros, é máis frecuente encontrar poboacións por baixo dos 1.000 m.

## Ameazas 
Os factores que poden incidir sobre o seu nivel de conservación son comúns aos doutras especies de anuros. A destrución directa de hábitat reprodutivos como charcas, lagoas e marismas provocou a extinción de poboacións, especialmente en zonas de areais costeiros e zonas destinadas á agricultura intensiva, a contaminación por produtos fitosanitarios e o exceso de carga gandeira, que provoca a eutrofización dos hábitats reprodutivos. Os atropelos en estradas en zonas reprodutivas ricas en charcas e a introdución de especies foráneas como o cangrexo de río americano ou certas especies de peixes que poden incidir nas fases embrionaria e larval.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
### Ligazóns externas
**Pelobates cultripes *, no *Atlas y Libro Rojo de los Anfibios y Reptiles de España.* Consultado o 3 de xuño de 2009.
* Mapa de distribución en *Amphibiaweb.* Visto o 3 de xuño de 2009.
Ranger 6

**Ranger 6** foi a primeira sonda do Bloque III do programa Ranger da NASA pensado para enviar sondas non tripuladas á Lúa e fotografar a súa superficie antes de impactar nela. Foi lanzada mediante un Atlas-Agena B o 30 de xaneiro de 1964 desde a plataforma LC-12 do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.

## Características 
Ranger 6 foi enviada a impactar contra a superficie lunar e comezar a fotografala varios minutos antes do choque. A diferenza das naves dos bloques I e II, os únicos instrumentos a bordo eran seis cámaras de televisión para fotografar a Lúa.

## A nave 
A sonda foi a primeira cun deseño do denominado Bloque III, unha simplificación das Ranger previas dos Bloque I e II. Estaba formada por unha base hexagonal de 1,5 m de diámetro sobre a cal se atopaba unha estrutura cónica de aluminio de 3,6 m de alto onde se situaban as cámaras de televisión. Sobre a base ía montado o sistema de propulsión e de enerxía, alimentado por dous paneis solares de 73,9&nbsp;cm de lonxitude e 153,7&nbsp;cm de longo cada un que lle daban á nave unha envergadura total de 4,6 m, así como a antena de alta ganancia. Outra antena cuasiomnidireccional ía montada no cumio do cono da nave.

A propulsión era proporcionada por un motor de 224 N de impulso alimentado por hidracina, mentres que para o control de actitude usábanse doce chorros de nitróxeno conxuntamente cun sistema de tres xiroscopios, catro sensores solares principais, dous secundarios e un sensor da Terra. Os paneis solares proporcionaban ata 200 vatios de potencia que se almacenaban en dúas baterías de prata-cinc de 1200 vatios-hora de capacidade a unha voltaxe de 26,5 voltios para alimentar o sistema de cámaras, mentres que para o resto de sistemas usábanse outras dúas baterías de prata-cinc de 1000 vatios-hora.

As comunicacións corrían a cargo de varios transmisores a bordo, entre eles un canal de televisión de 60 W funcionando a 959,52 MHz, outro canal televisión de 60 W a 960,05&nbsp;MHz e un transpondedor de 3 W a 960,58&nbsp;MHz

## Instrumentos 
Ranger 6 levaba a bordo seis cámaras vidicon, dúas de imaxe completa (un gran angular e un teleobxectivo operando no chamado *canal F*) e catro de imaxe parcial (dúas gran angular e dous teleobxectivos no *canal P*). As cámaras funcionaban agrupadas en dous canais, cada un cos seus propios sistemas de potencia, temporizadores e transmisores para incrementar a fiabilidade.

## Perfil da misión 
Ranger 6 foi inxectada nunha traxectoria de impacto contra a Lúa sen problemas. A manobra de corrección de traxectoria a medio camiño executouse sen incidencias, pero a nave impactou sen recibirse ningunha imaxe do sistema de televisión. Unha investigación posterior descubriu que a causa máis probable de que o sistema de cámaras non funcionara foi un arco eléctrico no sistema de enerxía que alimentaba as cámaras producido durante o acendido sen querer das cámaras durante un período de 67 segundos aos dous minutos do lanzamento, durante a separación das etapas do foguete lanzador.

## Notas
Rasad 1

**Rasad 1** foi un satélite de Irán lanzado mediante un foguete Safir 1A o 15 de xuño de 2011 desde Semnan.

## Características 
Rasad 1 foi construído pola Universidade Malek Ashtar de Teherán. Con 15&nbsp;kg se lle esperaba unha vida útil de dous meses, pero reentrou na atmosfera aos 21 días do lanzamento. Trátase dun satélite experimental de observación terrestre cunha resolución estimada de 150 metros e estabilizado mediante gradente gravitatorio grazas a un mastro extensible. A enerxía lle era proporcionada por varias células solares que recubrían o corpo do satélite. Foi o terceiro satélite de Irán e o segundo en ser posto en órbita mediante un foguete indíxena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Safir 1A
Sant Cugat

**Sant Cugat** (*San Cucufate* en catalán) pode referirse a:
***Sant Cugat del Vallès**, concello da provincia de Barcelona.
***Sant Cugat Sesgarrigues**, concello da provincia de Barcelona.
Manuel Gago Sanmartín

*Para o escritor e profesor universitario, véxase Manuel Gago Mariño.*
**Manuel Gago Sanmartín**, nado en Barcela (Arbo), foi un político galego.

## Traxectoria 
Participou na campaña da Coalición de Izquierda Republicana das eleccións a Cortes de 1933. Militante de Izquierda Republicana. Logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936  foi elixido alcalde de Arbo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido.

## Notas
Río Oiartzun

O **Oiartzun** é un pequeno río de Guipúscoa, en Euskadi, de pouco máis de 16&nbsp;km de longo. A súa conca, de 82,27&nbsp;km², atópase na xona oriental da provincia.

Nace en Aiako Harria, no concello de Oiartzun, nunha das zonas con máis precipitacións anuais da Península Ibérica (2.300&nbsp;mm). Posteriormente pasa polos termos municipais de Errenteria e Lezo. Desemboca na baía de Pasaia, no mar Cantábrico, onde se atopa o porto de Pasaia, o máis importante da provincia.
Río Duratón

[260px|miniatura|O río ao seu paso pola ponte románica de [Duratón.]]
O **Duratón** é un río do centro de España, afluente pola marxe esquerda do río Douro que discorre polas provincias de Madrid, Segovia e Valladolid. Ten unha lonxitude de 106&nbsp;km e drena unha conca de 1.487&nbsp;km².

## Xeografía 
O río Duratón nace no termo municipal de Somosierra (Madrid) a partir da confluencia do arroio das Pedrizas e do arroio da Peña, onde se atopan as ruínas do muíño da Peña del Chorro, nas saias de peña Cebollera, na serra de Ayllón. Abandona Madrid case ao comezo e intérnase na provincia de Segovia, onde pasa por Duratón, localidade á que dá nome, e rodea Sepúlveda, para ser encorado en Burgomillodo, e por San Miguel de Bernuy. É de novo encorado en Las Vencías e rega Fuentidueña, para desembocar na marxe esquerda do río Douro, xunto a Peñafiel, na provincia de Valladolid. Os seus afluentes son os ríos Hoz, Serrano, Caslilla e San Juan.

No seu tramo medio atópase o Parque Natural das Hoces del Río Duratón. Sobre un dos meandros que forman os canóns do río, no mesmo corazón do parque, eríxese a ermida dedicada a San Frutos, o lugar do parque que máis visitas recibe. A súa localización, ao pé do cantil, permite apreciar optimamente o canón que forma o río Duratón e o remanso que se crea co encoro da próxima presa de Burgomillodo.

O río Duratón pasa pola localidade valisoletana de Rábano, situada a nove quilómetros de Peñafiel, que é onde desemboca o río. O termo de Rábano é un coto de pesca moi demandado pola existencia da troita arco da vella así como do cangrexo sinal.
Peña Cebollera

**Peña Cebollera**, tamén coñecido como **Cebollera Vieja** ou **pico das Tres Provincias**, é un cumio montañoso de 2129 msnm de altitude situada no extremo dos cordais principal e occidental da serra de Ayllón, no Sistema Central español. É o punto de confluencia dos límites das provincias de Madrid, Guadalaxara e Segovia, sinalizado este feito cun monólito na cima. Álzase sobre o porto de Somosierra, paso clave nas comunicacións do centro de España, e a localidade de Somosierra, punto de acceso máis inmediato para os excursionistas que realizan a ascensión.

## Xeografía 
Consta dun pico principal e dos seus consecuentes subsidiarios, entre os que destacan a pena dos Abantos (2124 msnm) e o cerro do Recuenco (2084 msnm). O cordal en que se atopa denomínase serra Cebollera, estendéndose desde este pico cara ao sur ata a Cebollera Nueva (1834 msnm) pola Cabeza del Tempraniego (2071 msnm), o Coto de Montejo (2047 msnm) e o alto da Fuente de Cabezuelas (1885 msnm). A cima de Pena Cebollera é o punto máis setentrional da Comunidade de Madrid.

Nos seus contrafortes nacen os ríos Jarama, ao sur, e Duratón, ao oeste.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Faial de Montejo
* Serra de Ayllón