open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Psicoloxía evolucionista

A **psicoloxía evolucionista** propón que a psicoloxía e a conduta dos humanos e primates poden ser entendidas coñecendo a súa historia evolutiva. Especificamente, propón que a mente dos primates, incluído o home, está composta de moitos mecanismos funcionais chamados adaptacións psicolóxicas ou *mecanismos psicolóxicos evolucionados* (EPMs) que se desenvolveron mediante selección natural por ser útiles para a supervivencia e reprodución do organismo. A psicoloxía evolucionista tenta explicar características mentais da especie humana (tales como a memoria, a percepción, a lingua, e fundamentalmente as emocións) como adaptacións: é dicir, como os produtos funcionais da selección natural, á súa vez forzada pola competencia para sobrevivir e reproducirse. Este enfoque adaptativo é o empregado para entender o resto dos mecanismos biolóxicos como, por exemplo, o sistema inmunitario. A psicoloxía evolucionista aplica este mesmo principio á psicoloxía.

Dado que a evolución dos homínidos (até chegar ó *Homo sapiens* actual) produciuse en medios ancestrais totalmente diferentes ó actual, os psicólogos evolutivos toman como referencia as condicións existentes naqueles medios prehistóricos. Postúlase, por exemplo, que os seres humanos desenvolveron unha capacidade mental especial para a adquisición da fala en forma naturalmente automática nos primeiros anos de vida. Pero loxicamente non herdaron unha capacidade de lectura e escritura que foron culturalmente desenvolvidas. Outras adaptacións inclúen a capacidade de ler as emocións dos demais, a capacidade de discernir parentes de non familiares, a habilidade de identificar e seleccionar unha parella, e a propensión para axudar e actuar en forma altruísta cara ós seus conxéneres.

Charles Darwin propuxo a teoría da selección natural como mecanismo para explicar a evolución biolóxica no século XIX, teoría que se reforzou cos descubrimentos posteriores das ciencias biolóxicas e a xenética. O propio Darwin, e varios científicos do século XX tentaron conciliar esta teoría co estudo analítico da conduta social de distintas especies, incluídos os insectos sociais (formigas e abellas), os mamíferos en xeral, e os primates en particular.
Fernando Alfaro

**Fernando Alfaro Ponce**, coñecido artisticamente como **Fernando Alfaro**, nado en Alcadozo (Albacete) o 24 de outubro de 1964, é un músico español recoñecido pola súa iniciativa na creación e popularización do indie rock dentro do Estado español.
## Traxectoria 
Cofundador do grupo Surfin' Bichos en 1988, e fundador da banda Chucho en 1995 co selo discográfico Limbo Starr. Posteriormente os excompoñentes de Surfin' Bichos embarcáronse á súa vez no grupo de referencia para a escena indie Mercromina.

Trala disolución de Chucho, Fernando Alfaro segue en activo como Fernando Alfaro y los Alienistas, recentemente no 2015 publicando "Saint-Malo" (I*M / Intromúsica, 2015). Un traballo gravado xunto a Xavi Molero (batería), Darío Vuelta (baixo), Marcel Cavallé (guitarra) e Eduardo Martínez (teclado).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* La Fonoteca, Fernando Alfaro
Psicoloxía da relixión

A **psicoloxía da relixión** é a póla da psicoloxía aplicada e da ciencia da relixión que trata as cuestións psicolóxicas vencelladas á práctica relixiosa. Estuda as crenzas, actividades e experiencias relixiosas dende o punto de vista psicolóxico, no que se distingue, por exemplo, dunha disciplina afín, a neuroteoloxía.

A psicoloxía da relixión responde as preguntas e reaccións do ser humano sobre o sentido último da súa existencia neste mundo e máis aló da morte. É unha procura que sitúa ó home ante unha realidade superior distinta del, que adoita concibir como persoal e transcendente e coa que entra en relación mediante a fe. Ocúpase da orixe e natureza do misticismo ou sentimento relixioso, e da orixe da relixión como tal. 

Algúns consideran á relixión como unha proxección patolóxica do ser humano que necesita curación. Os psicólogos da relixión interésanse pola relación que existe entre a personalidade e o desenvolvemento da actitude e o comportamento relixiosos. Tamén estuda as manifestacións que adopta a relixiosidade popular, así como as novas formas de relixiosidade que xurdiron en Occidente. Pode axudar a comprender o relixioso no home.

## Historia 
Os pasos iniciais na fundación da psicoloxía da relixión, como póla da psicoloxía, remóntanse á iniciativa de Friedrich Schleiermacher na súa obra *Psychologie* do ano 1862. O primeiro gran clásico da especialidade foi William James coa súa obra "As variedades da experiencia relixiosa" (*The varieties of religious experience*) do ano 1902. A escola psicanalítica fundada por Sigmund Freud deu un pulo decisivo á disciplina. Dentro da mesma menciónanse xeralmente a Carl Jung, Alfred Adler e máis recentemente a Erich Fromm, aínda que en moitos aspectos difiren do enfoque inicial de Freud. A partir do século XX desenvolvéronse estudos psicométricos, o enfoque evolutivo e as teorías evolucionistas.
Psicoterapia

A **psicoterapia** (do grego *psykhē* - mente, e *therapeuein* - curar; primeira referencia ca. 1890) é un tipo de terapia cuxa finalidade é tratar os problemas psicolóxicos, tales como depresión, ansiedade, dificultades para relacionarse, entre outros problemas de saúde mental. É un proceso dialético efectuado entre un profesional, o psicoterapeuta - que pode ser psicólogo ou psiquiatra, e o cliente ou paciente.

Por ser unha área da saúde mental, a psicoterapia é a principal liña de tratamento para calquera asunto referente ao psiquismo. Para iso, propoñen intervencións psicolóxicas, cuxos obxectivos centrais son:

* Restabelecer o funcionamento psíquico óptimo do paciente;
* Permitir que o paciente comprenda as causas do que lle acomete, para que poida encontrar recursos psíquicos para lidar con súas dificultades, problemas etc;
* Desenvolver medios de actuar no mundo, redefinindo os seus trazos de personalidade.
* Solucionar problemas puntuais, que o aflixen, ben como observar cuestións de tipo máis existencial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Introduction to the Psychotherapies*. 4th Edition, 2006. Bloch, S. (Editor). .
* *The Basics of Psychotherapy: An Introduction to Theory and Practice*. 2010. Wampold, B. .
* *Psychotherapy: An Introduction for Psychiatry Residents and Other Mental Health Trainees*. 2005. Slavney, P. .
* *The Complete Adult Psychotherapy Treatment Planner*. 5th Edition, 2014. Jongsma, Peterson & Bruce. .
* *The Neuroscience of Psychotherapy: Healing the Social Brain*. 2nd Edition, 2010. Cozolino, L. .
* *Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy*. 9th Edition, 2012. Corey, G. .
Xenio (persoa)

[miniatura|250px|[Albert Einstein, xenio científico do século XX.]]
A **xenialidade** asóciase tipicamente a logros sen precedente, creativos, orixinais e universais.  

Non existe unha definición científica precisa de xenio, e a cuestión sobre se a noción en si mesma ten algún significado foi longamente debatida. O termo é utilizado en varios sentidos: para referirse a un aspecto particular dun individuo, ou ó individuo completamente; a un coñecedor de moitas disciplinas ou un coñecedor dunha área en particular (por exemplo Albert Einstein). A distinción entre xenialidade e habilidade é materia de debate do que a psicoloxía ofrece visións relevantes. Para algúns, como o crítico literario, Harold Bloom: "O talento non debe ser orixinal, o xenio, debe selo", así o afirma na súa obra literaria "Xenios".

## Etimoloxía 
Na Antiga Roma, o xenio era o espírito guía ou deidade tutelar dunha persoa, familia (*gens*) ou lugar (*genius loci)*. O substantivo (do verbo latín *gigno*, *genui*, *genitus*, "traer á vida", "crear") está relacionado con *enxeño* como sinónimo de creatividade e con enxeñaría. Nos tempos de Augusto fíxose común a acepción "inspiración", "talento".

*O* artigo *Génie* da ''L'Encyclopédie'', atribuído a Diderot en 1757, instaura a diferenza entre «o home xenial» (do cal se busca estudar a fisioloxía e a psicoloxía) e «a produción» literaria ou musical que provoca a necesidade de estudala.

## Notas
Boliviana de Aviación

**Boliviana de Aviación**, tamén coñecida sinxelamente como **BoA**, é a aeroliña nacional de Bolivia e é de propiedade estatal na súa totalidade. Foi creada en outubro de 2007 e comezou a operar en marzo de 2009. A compañía ten a súa sede en Cochabamba e o seu principal centro de conexións está no aeroporto Jorge Wilstermann, con cidades focais no aeroporto internacional El Alto e no aeroporto Viru Viru. A meirande parte dos seus voos internacionais, incluíndo os de longa distancia cara Madrid e Miami, operan dende Viru Viru, en Santa Cruz de la Sierra. Boliviana de Aviación voa cara 13 destinos en 5 países e é a aeroliña máis grande do país en termos de frota e pasaxeiros transportados.

Boliviana de Aviación creouse como unha empresa estatal polo goberno do presidente Evo Morales como sucesora da anterior aeroliña de bandeira Lloyd Aéreo Boliviano (LAB), que cesou as súas operacións despois de 87 anos de actividade en 2011. Despois da desaparición da segunda aeroliña máis grande do país, AeroSur, Boliviana de Aviación expandiu a súa rede e converteuse na única gran aeroliña de Bolivia, chegando a controlar o 82% do mercado nacional en 2012.

## Frota 
[miniatura|right|[Boeing 737-300]]
[miniatura|right|[Boeing 767-300ER]]

En xaneiro de 2018 a frota de Boliviana de Aviación estaba formada polos seguintes avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Chutney

miniatura|*Chutneys*.
Na cociña india o **chutney** ou **chatni** (do hindi "chatni") é unha variedade de especias doces e picantes, orixinarias do oeste da India. Trátase dun acompañamento moi popular na cociña india, sobre todo para os panipuris ou bolos de vento,  e adoita estar acompañada doutros mollos de sabores semellantes como os encurtidos, papads ou raitas.

Na lingua hindi, a palabra equivalente a ‘facer chatni’ emprégase comunmente como ‘esmagar’. Isto débese a que no proceso de elaboración do *chutney* é preciso esmagar diversos ingredientes.

En Europa e os Estados Unidos o *chutney* é máis familiar como produto envasado. Para este propósito engádeselle aceite vexetal, vinagre ou zume de limón, para potenciar as propiedades conservantes.

## Tipos de chutney 
Á parte das diferentes variedades, as especias comúns empregadas adoitan ser a asafétida (chamada *hing* en hindi), o comiño, o coandro e a alforfa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Weaver, William Woys: «Chutney» (páx. 417-418, no volume&nbsp;1 da *Encyclopedia of Food and Culture*, de Solomon H. Katz (ed.), de 3&nbsp;volumes. Nova York: Charles Scribner’s Sons, 2003.
Psicoloxía da personalidade

miniatura|274x274px|Representación das dimensións da personalidade.
A **psicoloxía da personalidade** é unha póla da psicoloxía que estuda a personalidade e a súa variación entre os individuos. O autor máis clásico da disciplina é o psicólogo estadounidense Gordon Allport, que no ano 1936 publicou o libro "A personalidade".

A personalidade tamén se refire ó patrón de pensamentos, sentimentos, axustes sociais e comportamentos exhibidos consistentemente ó longo do tempo que inflúe fortemente nas expectativas, autopercepcións, valores e actitudes dun. A personalidade tamén predí as reaccións humanas a outras persoas, problemas e tensións. Allport (1937) describiu dúas formas principais de estudar a personalidade: a nomotética e a idiográfica. A psicoloxía nomotética busca leis xerais que poidan aplicarse a moitas persoas diferentes, como o principio de autorrealización ou o trazo da extraversión. A psicoloxía idiográfica é un intento de comprender os aspectos únicos dun individuo en particular. 

As áreas de enfoque da psicoloxía da personalidade inclúen:

* A construción dunha imaxe coherente do individuo e dos principais procesos psicolóxicos.
* A investigación das diferenzas psicolóxicas.
* A investigación da natureza humana e psicolóxica das semellanzas entre os individuos.

"Personalidade" é un conxunto dinámico e organizado de características que posúe unha persoa que inflúe de forma única na súa contorna, cognicións, emocións, motivacións e comportamentos en diversas situacións. A palabra "personalidade" ten a súa orixe na persoa latina, que significa máscara.

## Notas
Repostaría

miniatura|200x200px|Torta de aniversario.
A **repostaría** ou **pastelaría** é a arte de preparar ou decorar pasteis ou outras sobremesas doces como o biscoito, filloas, etc. O estabelecemento onde se venden estes sobremesas coñécese como pastelaría, dozaría ou confeitaría.

## Etimoloxía 
No pasado, a palabra repostaría quería dicir "despensa", foi o lugar nomeado para o almacenamento de provisións, e onde se elaboraban os doces, pasteis, carnes frías e embutidos. O reposteiro maior dun palacio era a persoa responsable de gobernar tódalas necesidades domésticas. Despois dun certo tempo, a posición foi honoraria e sempre a ocupaba unha persoa que viña dunha familia de gran liñaxe.

Dende o inicio do século XVIII, a palabra repostaría referiuse á arte de facer pasteis, sobremesas, doces, turróns, xeados e certos licores.

## Notas
Entremés galego ao feliz e real parto da nosa raíña

***Entremés galego ao feliz e real parto da nosa raíña*** é unha peza teatral escrita en 1707 por Salvador Francisco Roel.

## Características
miniatura|Ramón Mariño Paz, Julio González Montañés e Anxo Angueira na presentación da edición en lingua galega.
A peza representouse na Coruña en 1707. O entremés está enmarcado na Guerra de Sucesión española para celebrar o nacemento do primoxénito de Filipe V e María Gabriela de Savoia que reinaría brevemente como Lois I. É unha obra de teatro breve en verso na que participan seis personaxes populares: tres homes e tres mulleres. Estes reciben a nova, que despois celebran, do nacemento do príncipe herdeiro de Filipe V no contexto histórico da Guerra de Sucesión.

## Edicións
Imprimiuse en Santiago de Compostela entre 1708 e 1712, co título en lingua castelá de ***Entremés al feliz y real parto de nuestra Reyna***. É o texto máis antigo impreso en lingua galega publicado como obra independente. Foi descuberto por Julio González Montañés e editado, lematizado e etiquetado por Rosario Álvarez e Ernesto González Seoane.
En 2019 Laiovento editou o *Entremés galego ao feliz e real parto da nosa raíña* con estudos de Julio González Montañés (edición), Anxo Angueira (literario) e Ramón Mariño Paz (lingua).

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Beatriz Suárez Briones

**Beatriz Suárez Briones**, nada en Marín, é unha profesora, escritora, crítica literaria e feminista galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Filoloxía Hispánica pola UNED en 1991. Profesora de crítica literaria na Universidade de Vigo. Foi asesora do presidente da Xunta de Galicia en materia de xénero e dereitos civís durante o bipartito PSOE-BNG (2005-2009). Foi presidenta de Legais. Impulsora dos estudos feministas na Universidade de Vigo, dirixiu o Programa de Posgrao en Estudos de Xénero. Investiga sobre a teoría feminista e lesbiana nas súas intercesións coa teoría da sexualidade, a psicanálise e a escritura; tamén a teoría queer en relación co feminismo e os dereitos da comunidade LGTBI.

## Obras 
* *Sextualidades*, 2003.
* *Las lesbianas (no) somos mujeres. En torno a Monique Wittig*, Icaria, 2013.
* *Feminismos lesbianos y queer*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A Sega
### Ligazóns externas 
* Beatriz Suárez Briones
Antígono

**Antígono** é un antropónimo grego (Ἀντίγονος *Antígonos*) que pode referirse a:
* Reis e príncipes:
** **Antígono de Caristo** escritor grego do século -III. 
** **Antígono I Monóftalmos**, xeneral macedonio, un dos diádocos de Alexandre o Grande tras a súa morte.
** **Antígono II Gónatas**, rei de Macedonia desde -283 ao -239.
** **Antígono III de Macedonia**, fillo de Antígono II Gónatas, rei desde o -227 ao -221, e neto de Demetrio Poliorcetes.
** **Antígono Matatías** (fillo de Aristóbulo II), degolado por orde do rei Herodes I o Grande no -37.
*Outros personaxes:
** Antígono de Alexandría escritor grecoexipcio.
** Antígono de Caristo (s. -III), escritor grego.
** Antígono de Cumes, escritor grego. 
** Antígono (xeneral), xeneral de Perseo de Macedonia.
** Antígono (escultor) escultor e escritor grego. 
** Antígono (médico) médico militar grego. 
** Antígono (escritor), escritor grego. 
** Antígono (político), político macedonio.
** Antígono de Nicea, astrólogo do século II.
Antíoco

O antropónimo masculino grego **Antíoco** (Ἀντίοχος *Antíokhos*) pode referirse a:

* *Gobernantes*
** **Antíoco de Mesenia**, rei de Mesenia do século -VIII.
** **Antíoco Hierax**, gobernante seléucida do século -III, fillo de Antíoco II Theos.
** **Antíoco I Sóter**, rei seléucida, (-281 a -261).
** **Antíoco I Theos**, rei de Comaxene, (-70&nbsp.a&nbsp.-38).
** **Antíoco II Theos**, rei seléucida, (-261 a -246).
** **Antíoco III o Grande**, rei seléucida, (-223 a -187).
** **Antíoco IV Epífanes**, rei seléucida, (c. 175 - 164 a.C.).
** **Antíoco V Eupátor**, rei seléucida, (-164 - -162).
** **Antíoco VI Dioniso**, rei seléucida, (-145 - -140?).
** **Antíoco VII Everxetes**, rei seléucida, (-138 - -129).
** **Antíoco VIII Grifo**, rei seléucida, (-125 - -96).
** **Antíoco IX Eusebio**, rei seléucida, (-114 - -96).
** **Antíoco X Eusebio**, rei seléucida, (-95 - -83).
** **Antíoco XI Epífanes**, rei seléucida, (-95 - -92).
** **Antíoco XII Dioniso**, rei seléucida, (-87 - -84).
** **Antíoco XIII Asiático**, rei seléucida, (-69 - -64).
** **Antíoco**, posibelmente un escultor do século -I.
** **Antíoco, arconte epónimo de Atenas do -15 ao -14.
** **Antíoco Hierax**, príncipe seléucida rebelde (século  -III).
** **Antíoco I de Comaxene** (-98 - -38 /-31), rei de Comaxene fillo de Mitrídates I Calínico, sucedeuno en -86. 
** **Antíoco II de Comaxene** (século  -I), rei de Comaxene.
** **Antíoco III de Comaxene** (? - 17), rei de Comaxene, posible fillo e sucesor de Mitrídates III de Comaxene o ano 12. 
** **Antíoco IV de Comaxene** Epífanes (s. I).
** **Antíoco**, escravo rebelde e rei de Sicilia (-136 - -132).
** **Antíoco Nicátor'*, posible rei asociado ou rebelde en Bactriana sobre -225.
* *Santos e bispos:*
** **Antíoco de Sulcis** (Galacia ou Capadocia, 95 - Sardeña, 127), médico grego, santo mártir, santo patrón de Sardeña.
** **Santo Antíoco de Armenia** ou **Santo Antíoco de Sebaste**, santo mártir de Sebaste, morto ao final do século III.
** **Antíoco de Ptolemais**, bispo de Ptolemais.
* *Outras persoas:''
** **Antíoco (xurista)** (século V), xurista romano.
** **Antíoco o astrónomo**, astrónomo grego.
** **Antíoco (monxe)** (século  VII), monxe de San Saba.
** **Antíoco Filométor**, médico grego (século  -II).
** **Antíoco (médico)**, médico grego (século  II)
** **Antíoco de Alexandría**, escritor grego.
** **Antíoco de Arcadia** (século -IV), político de Arcadia. 
** **Antíoco de Egas**, sofista grego de Egas.
** **Antíoco de Laodicea**, filósofo escéptico grego.
** **Antíoco de Ascalón**, filósofo do século -II.
** **Antíoco de Siracusa**, historiador grego do século -V.
** **Antíoco de Atenas**, militar ateniense do século -V.
** **Antíoco de Macedonia**, xeneral de Filipo II.
Aeroporto de Tartu

O **aeroporto de Tartu**  é un aeroporto estoniano en Reola, a 10,9 quilómetros ao sur de Tartu. É o segundo aeroporto máis grande de Estonia. Tamén é chamado **aeroporto de Ülenurme** debido á súa proximidade con esa vila.

## Historia 
O aeroporto inaugurouse o 15 de maio de 1946. Unha nova terminal foi construída en 1981 e as pistas de aterraxe e rodaxe tamén foron melloradas nese momento. Dende o ano 2005 o aeroporto vén sendo operado por Tallinn Airport Ltd. En 2009 a pista foi ampliada ata os 1 799 metros.

No presente só Nordic Regional Airlines opera voos regulares entre Tartu e Helsinqui diariamente. Estonian Air Regional proporciou servizos a Talín ata o 21 de decembro de 2012, e airBaltic operou voos a Riga ata o 1 de agosto de 2011.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Baamonde, San Vicenzo de Curtis, Vilasantar

**Baamonde** é un lugar da parroquia de San Vicenzo de Curtis, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Galego de Estadística, a súa poboación no 2022 era de 18 habitantes (11 homes e 7 mulleres).  

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Vicenzo de Curtis 
### Parroquias de Vilasantar 
## Notas
Tom Wolfe

**Thomas Kennerly Wolfe Jr.**, nado en Richmond (Virxinia) o 2 de marzo de 1931 e finado en Nova York o 15 de maio de 2018, foi un escritor e xornalista estadounidense, considerado o pai do chamado novo xornalismo.

## Traxectoria 
Fillo dun agrónomo e dunha deseñadora, estudou literatura e xornalismo na Universidade Washington and Lee tras rexeitar a oferta de ingresar na Universidade de Princeton. Tras graduarse en 1952 intentou dedicarse ao béisbol, mais desistiu ao declararse sen condicións para iso. Nos seus inicios colaborou en *The Washington Post*, *Enquirer* e *New York Herald*.

Afirmaba que o seu obxectivo como escritor de ficción era retratar a sociedade contemporánea de acordo ao realismo, seguindo a tradición literaria de John Steinbeck, Charles Dickens e Emile Zola, empregando técnicas adoptadas do xornalismo. De feito, as primeiras obras de Wolfe consistían en ensaios críticos e ata 1987 non escribiu a súa primeira novela, *The Bonfire of the Vanities*. Respecto a esta novela e a *A Man in Full* comentou que ambas afirmaban a necesidade de novelas que xurdan do realismo, e no seu caso, as súas propias raíces proviñan dunha procura coidadosa ou da reportaxe, dando importancia ao ambiente social das súas personaxes como como medio para explicar as súas ideas e condutas, explorando os temas do sexo, a raza, o diñeiro e a ideoloxía como elementos divisorios e ao mesmo tempo integradores da sociedade estadounidense.

A obra de Wolfe pasou por varias etapas marcada nos anos sesenta por unha defensa da chamada cultura pop e nas décadas seguintes por radicais polémicas contra o narcisismo dos anos oitenta e atacando politicamente os liberais, así como cuestionando o *mainstream* intelectual estadounidense en aspectos como a arquitectura, a arte moderna ou a propia literatura. En 2001 recibiu a National Humanities Medal.

Wolfe declarouse ateo e no ano 20017 afirmou que nas eleccións presidenciais de 2004 votara pola reelección do presidente George W. Bush, de quen se manifestou admirador. Un dos seus costumes característicos era aparecer sempre vestido cun traxe de cor branca nas súas aparicións públicas.

## Obra 
### Novela 
* *The Bonfire of the Vanities* (1987)
* *A Man in Full* (1998)
* *I Am Charlotte Simmons* (2004)
* *Back to Blood* (2012)

### Non ficción 
* *The Kandy-Kolored Tangerine-Flake Streamline Baby* (1965)
* *The Electric Kool-Aid Acid Test* (1968)
* *The Pump House Gang* (1968)
* *Radical Chic & Mau-Mauing the Flak Catchers* (1970)
* *The New Journalism* (1973)
* *The Painted Word* (1975)
* *Mauve Gloves & Madmen, Clutter & Vine* (1976)
* *The Right Stuff* (1979)
* *In Our Time* (1980)
* *From Bauhaus to Our House* (1981)
* *The Purple Decades* (1982)
* *Hooking Up* (2000)
* *The Kingdom of Speech* (2016)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Novo xornalismo
* Contracultura
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* Entrevista con Tom Wolfe na Revista Ñ, 16 de marzo de 2008
Termas do Muíño da Veiga

As **termas do Muíño da Veiga** son unha área de augas termais situada no concello de Ourense, a carón do río Miño.

## Características
Recibe o seu nome por estar situadas ao pé dun antigo muíño de madeira. As augas destas termas aconséllanse para afeccións da pel e dermatite, xa que son de mineralización débil e alcalinas, e manan a unha temperatura de entre 65 e 72&nbsp;°C. A área está formada por cinco piscinas: unha principal de 200 m², unha secundaria de 13 m² e outras dúas máis pequenas de 55 e 45 m², ademais dunha de auga fría para os baños de contraste. A temperatura da auga é de 40&nbsp;°C.

A zona termal, de acceso peonil con aparcadoiro próximo, está comunicada co centro da cidade a través do tren das termas. Preto destas pozas atópanse as termas de Outariz.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Termas do Muíño da Veiga, na web de Termalismo de Ourense.
*Termas do Muíño da Veiga, na web de Turismo de Ourense.
José Asúnsolo Obanza

**José Asúnsolo Obanza**, finado na Coruña en novembro de 1925, foi un avogado e político galego.
## Traxectoria 
Ligado politicamente a Manuel Linares Rivas, foi deputado provincial, e presidente da Deputación da Coruña do 4 de novembro de 1896 ata o 15 de xaneiro de 1897. En 1919 presidiu a VII Asemblea Agraria de Galicia e na década de 1920 foi presidente do Consello Provincial de Fomento. En marzo de 1925 ao se crear a Xunta Anticuberculosa da Coruña foi o seu primeiro presidente.
## Notas
Aeroporto de Sønderborg

O **aeroporto de Sønderborg**  é un aeroporto dinamarqués situado na cidade de Sønderborg. Foi inaugurado oficialmente no ano 1968, porén, o primeiro voo ás súas instalacións tivo lugar en 1950, operado pola aeroliña Sønderjyllands Flyveselskab.

## Aeroliñas e destinos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Aeroporto Hans Christian Andersen

O **aeroporto Hans Christian Andersen** , tamén coñecido como **aeroporto de Odense** ou **aeroporto de Beldringe**, é un pequeno aeroporto dinamarqués que serve a Odense. Está situado na vila de Beldringe, a uns 9 quilómetros ao norte da cidade.

## Aeroliñas e destinos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Refrey

**Refrey** (anagrama do apelido **Freire**) foi unha empresa galega con sede en Vigo adicada ao deseño e fabricación de máquinas de coser.
## Historia
As súas orixes están na familia Freire. En 1943 obtiveron a patente 161.097 para fabricar unha máquina de coser universal e en ziz-zag, de gran velocidade con lanzadeira rotativa. En 1948 creouse a empresa, e o prototipo da máquina exhibiuse na Exposición Industrial de Galicia.

Situada en Bouzas, a finais da década de 1950 comezou a fabricar máquinas de coser industriais chegando a fabricar 30&nbsp;000 maquinas ao ano con 500 traballadores. Na década de 1980 a entrada de máquinas de coser a baixo custe fixo entrar en problemas á empresa. En 1992 os fundadores deixaron a empresa en mans dos traballadores, que formaron unha sociedade anónima laboral coa participación da Xunta de Galicia. En 1997 a empresa pasou a chamarse Marcofrey, con 100 traballadores, e a sede pasou a Mos. En 2007 a empresa pechou definitivamente.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Máquina de coser Refrey" *100 Galicia cen. Obxectos para contar unha cultura*, Consello da Cultura Galega.
Carne bovina

miniatura|250x250px|Costela de boi crúa.

A **carne bovina** é a carne extraída dos bovinos, especialmente do gando doméstico. É unha das variedades de carne máis consumidas en Europa, en América e en Australia, e moi importante na alimentación de poboacións de África, Asia Oriental e sueste asiático. A carne bovina é un tabú culinario nalgunhas culturas; o seu consumo está prohibido polo hinduísmo, relixión que reverencia os bovinos, e está desaconsellado polos budistas.

A carne muscular pode ser cortada en filetes, en pezas, esfiada ou moída. O sangue bovino tamén é utilizado nalgunhas das variedades de morcillas. Outras partes que se consomen son o rabo, a lingua, a tripa (do seu estómago), diversas glándulas, como o páncreas, o timo, agás do corazón e do cerebro (prohibido onde existe o risco da encefalopatia esponxiforme bovina, a popular 'doenza da vaca-louca'), o fígado, os riles e os testículos do touro (carne especialmente suave, coñecida nos Estados Unidos de América como "ostras das Montañas Rochosas" ou "ostras da pradaría"), e até mesmo os intestinos e os ubres. Os ósos bovinos son aproveitados pola medula espiñal e como caldo.

Os Estados Unidos, o Brasil, o Xapón e a China son os catro maiores consumidores de carne bovina. Os maiores exportadores de carne bovina son Australia, o Brasil, a Arxentina e o Canadá. A produción de carne tamén é importante para a economía do Uruguai, Nicaragua, Rusia e México.

## Notas
Carne de polo

miniatura|Sopa coreana de pito con ginseng.
[miniatura|Polo con [Pataca|patacas.]]
A **carne de polo** ou **pito** é como se denomina ós tecidos musculares e órganos procedentes do polo. É moi frecuente atopalo en moitos pratos e preparacións da culinaria de todo o mundo. A súa carne considérase un alimento básico e é por esta razón pola que se inclúe no índice de prezos ao consumo. 

## Características do pito 
Do polo consómense diferentes partes:  as patas ou mans de pito, a crista, as ás (un dos pratos máis coñecidos son os *buffalo wings* estadounidenses), as pernas ou coxas de pito, a peituga e os miúdos (fígado, corazón ou moega). As partes das vísceras en moitos países son descartadas e non se inclúen na alimentación humana, aínda que, por exemplo, na cociña xaponesa emprégase ás veces no *yakitori.* Os ósos son aproveitados por regra xeral (no que se denomina carcasa, ou carapacho en Venezuela, do mesmo xeito que o pescozo) para a elaboración, xunto con diversas verduras de caldo de pito. Adóitase preparar á calor, a carne non se inxire crúa xa que pode posuír salmonela.

As ás e coxas son cortes moi apreciados. Pola súa banda, as patas son altamente ricas en coláxeno.

## Notas 
## Véxase tamén
Aeroporto de Kuressaare

O **aeroporto de Kuressaare**  é un aeroporto estoniano situado a 2,8 quilómetros ao sur da cidade de Kuressaare, na illa de Saaremaa.

A súa primeira pista de aterraxe foi construída na segunda metade dos anos 30 e o aeroporto inaugurouse oficialmente o 6 de marzo de 1945. O tráfico incrementouse durante os anos seguintes e entre 1949 e 1953 había entre 10 e 14 voos diarios entre Kuressaare e Talín. Durante ese tempo ao redor de 400 pasaxeiros voaba directamente a través do aeroporto. As súas instalacións non tiveron electricidade ata o ano 1958. A terminal actual foi construída en 1962 e a segunda pista, a 05/23, en 1976. En 1999 alongouse a pista principal e en 2007 modernizouse a terminal.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Urbano Losada

**Urbano Losada Martínez**, nado na Coruña o 13 de xuño de 1902 e finado na mesma cidade o 14 de xullo de 1974, foi un médico galego, pioneiro no uso da lingua galega na ciencia.
## Traxectoria 
En 1928 licenciouse en medicina pola Universidade de Santiago de Compostela. Especializouse en xinecoloxía e exerceu na súa cidade natal, colaborou coa beneficencia municipal e foi tamén inspector de sanidade. Membro numerario da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia dende 1963 o seu discurso *Divagando en torno a la Medicina: Una lectura* publicouse na revista *Galicia Clínica*.

Participou nas Irmandades da Fala e no Seminario de Estudos Galegos e colaborou en *A Nosa Terra*, *El Momento* e *Nós*. Leu o seu discurso de ingreso na sección de bioloxía do SEG o 6 de marzo de 1926 co título *Superstición, suxestión e meiciña*. Parte do discurso publicouna a revista *Nós* no número de maio co título *A espiritada de Moeche e o poseso Antón Ramilo*.

## Notas
Cobalt Air

**Cobalt Air** foi unha aeroliña chipriota baseada no aeroporto de Larnaca. A compañía realizou o seu voo inaugural o 1 de xuño de 2016 dende Larnaca ata Atenas. Foi a segunda aeroliña chipriota en nacer, despois de Tus Airways, desde a disolución de Cyprus Airways en 2015. De xuño de 2017 ata outubro de 2018 foi a segunda aeroliña máis grande no aeroporto de Larnaca cun 8,2% de capacidade semanal tras Aegean Airlines, e agardabase que fose a compañía con máis presenza para o verán de 2018 ao baixar Aegean os seus voos nese aeroporto. Porén, Cobalt Air cesou todas as súas operacións o 17 de outubro de 2018 por problemas financeiros.

## Historia 
O primeiro Airbus A320 de Cobalt Air chegou en abril de 2016 e a aeroliña rebibiu o seu certificado de operador o 18 de maio dese ano despois dun voo de proba entre Larnaca e Heraklion. Segundo o seu presidente Gregory Diacou, Cobalt planeaba recibir outros tres avións do mesmo tipo cara finais do mes de xuño.

Despois do seu exitoso voo inaugural entre Larnaca e Atenas, Cobalt comezou a vender billetes o 14 de xuño para esa ruta e outras cinco novas rutas máis: Dublín, Heraklion, Londres-Stansted, Manchester e Tesalónica.

O 4 de marzo de 2017 o ministro de transporte de Chipre anunciou que Cobalt comezaría a operar tres veces por semana a ruta entre Paphos e Athens enchendo o baleiro deixado por Ryanair que deixaría de operar ese voo a finais do mes.

En agosto de 2017 a aeroliña anunciou plans para instalar nos seus avións Wi-Fi para permitirlle aos seus pasaxeiros descargar contidos nos seus dispositivos persoais. Trátase dun movemento para afastarse da súa concepción orixinal como unha aeroliña de baixo custo cara a unha modelo de servizos plenos.

En maio de 2018 a aeroliña anunciou que utilizaría unha plataforma IFE (entretemento en voo) sen fíos portátil chamada Bluebox Wow para introducir IFE na súa frota. No mes de xuño dese ano Cobalt asinou un acordo con Etihad Airways para permitir aos pasaxeiros facturar as súas maletas nos voos de conexión con destinos nas máis de 100 rutas da rede de Etihad.

O 17 de outubro de 2018 Cobalt Air suspendeu indefinidamente todas as súas operacións debido a problemas financeiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Carlos Xavier Rodríguez Brandeiro

**Carlos Xavier Rodríguez Brandeiro**, nado en Cedeira en 1970, é un docente galego. Membro correspondente da Real Academia Galega dende 2016.
## Traxectoria 
Foi profesor de lingua galega do Instituto de Estudos Galegos da Universidade de Belgrano (2001-2013), incorporouse como docente ao Instituto Arxentino-Galego Santiago Apóstolo e entrou na súa directiva en 2005, asumindo a presidencia no ano 2013. É autor de diversos traballos sobre a transmisión da lingua galega entre os emigrantes.
## Obra
**Lingua Galega: Iniciación* (Xunta de Galicia, 2004; coautor)
*"La transmisión de la cultura gallega a los nietos de la diáspora: experiencias desde Buenos Aires”, en *Buenos Aires Gallega. Inmigración, pasado y presente* (Ruy Farías, 2007. Comisión para la Preservación del Patrimonio Histórico Cultural del Ministerio de Cultura de la Ciudad de Buenos Aires).
## Notas
Aeroporto de Maribor Edvard Rusjan

O **aeroporto de Maribor Edvard Rusjan**  é un aeroporto internacional esloveno en Maribor. É o segundo aeroporto máis grande e importante de Eslovenia. Está situado en Hoče-Slivnica, a uns 10 quilómetros ao sur de Maribor. No ano 2008 foi rebautizado na honra do pioneiro da aviación esloveno Edvard Rusjan. O dono do aeroporto é SHS Aviation.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Aygun Kazimova

**Aygün Ələsgər qızı Kazımova**, nada en Baku o 26 de xaneiro de 1971, é unha cantante pop, compositora e produtora azerí, coñecida como **Aygun Kazimova**.

## Discografía 
**Ömrüm Günüm* (1995)
**Aygün* (2000)
**Sevdim* (2001)
**Son Söz* (2004)
**Sevərsənmi* (2005)
**Coffee from Colombia* (2014)
**Azərbaycan Qızıyam* (2015)
**Səni Belə Sevmədilər* (2015)
**S.U.S.* (2017)
**Hardasan* (2018)

## Notas
Igrexa de Källunge

A **igrexa de Källunge** (sueco: *Källunge kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Källunge, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A torre e a nave románicas da igrexa de Källunge son do século XII e pertencían ao primeiro edificio construído. No século XIII levantouse o enorme coro gótico actual, que lle dá a súa peculiar silueta. Probablemente estaba planeada unha reconstrución total da igrexa, pero por algún motivo non se puido levar a cabo.

A igrexa está ricamente decorada con relevos e frescos. Os seus frescos son unha proba importante da forte influencia bizantina na arte sueca dos séculos XII e XIII. Unha representación temperá dunha nyckelharpa pode atoparse nun relevo que data de preto do ano 1350 nunha das portas da igrexa. A igrexa dálle o seu nome ao códex Källunge (en latín Codex Kellungensis), unha colección de 1622 de música coral de Philipp Dulichius, Melchior Vulpius, Gregor Aichinger, Nicolaus Zangius, Hieronymus Praetorius, Hans Hassler, Jacobus Gallus, Johann Walter, Dominique Phinot, Orlando di Lasso e Johann Bahr entre outros. A colección foi descuberta en 1913, aínda que só se conserva unha parte.

A igrexa ten unha pía bautismal medieval realizada polo escultor anónimo románico coñecido como Byzantios. O seu retablo, do século XVI, pertenceu á catedral de Visby.

## Galería de imaxes 

Gotland-Källunge kyrka Innenraum.jpg|Interior da igrexa
Portal sur da nave da igrexa de Källunge.jpg|Portal da nave
Portal sur do coro da igrexa de Källunge.jpg|Portal do coro

## Notas
Viño tinto

dereita|miniatura|336x336px|Un vaso de viño tinto.
O **viño tinto** é aquel que se fai co mosto de uva tinta (Vitis vinifera), elaborado de acordo a un procedemento axeitado para alcanzar a difusión dos colorantes contidos na pel. Ó contrario do que moita xente pensa, o proceso de toma de viño tinto é, en moitos pasos, moito máis sinxelo que o de viño branco. Isto require un control moi preciso do tempo e da temperatura, e permite que cada enólogo e a cada área imprimir o seu selo persoal ou rexional.

## Vendima 
É importante facer a vendima no momento axeitado de madureza dos froitos da vide. Na recollida, é común desbotar os acios verdes ou danados para que non afecten o sabor do viño resultante.

Os acios de uva retíranse da vide a man con tesoiras, ou de forma mecanizada no caso das viñas emparradas en espaleiras. No caso manual adoitan depositarse en grandes cestos que, despois de encherse, son volcados en tractores, para trasladalos á adega.

Para viños selectos, a uva recóllese en pequenos cestos e transpórtase neles até a adega, para evitar que a uva se esmague e comece a súa fermentación durante o transporte, para que todo o proceso poida controlarse na adega.

## Notas 
## Véxase tamén
COPII

A **COPII** (/cop dous/) é un coatómero, un tipo de proteína que forma o recubrimento de vesículas celulares que transportan proteínas desde o retículo endoplasmático rugoso ao aparato de Golgi. Este proceso denomínase transporte anterógrado, en contraste co transporte retrógrado asociado coas proteínas COPI (/cop un/). O nome "COPII" procede do inglés ***co**at **p**rotein complex **II*** (complexo proteico de cuberta II), que inicia o proceso de evaxinación das vesículas. As vesículas recubertas de COPII denomínanse vesículas COPII. O recubrimento ou revestimento consta de grandes subcomplexos de proteínas que están formados por catro subunidades diferentes.

## Proteínas de cuberta 
O complexo de recubrimento COPII está formado por dous heterodímeros proteicos (en total catro subunidades), que son:
*Heterodímero Sec23p/Sec24p
*Heterodímero Sec13p/Sec31p
Estas proteínas por si soas non poden causar a evaxinación da vesícula nin dirixir a vesícula á membrana diana correcta. Cómpre tamén a presenza de proteínas SNARE, as proteíns do cargamento e outras proteínas para que este proceso aconteza. Porén, a proteína COPII si causa as unións que forman o revestimento da vesícula, e, por tanto, orixina a súa liberación do retículo endoplasmático. O proceso exacto de como se leva a vesícula ata un lugar determinado, ou de como se determina ese lugar aínda non se coñece.

## Proceso de evaxinación 
A GTPase Sar1p é unha proteína que hidroliza GTP e actúa como un "interruptor" molecular que cambia entre unha forma activa unida a GTP incrustada na membrana e unha forma inactiva unida a GDP soluble. A Sar1p unida a GDP inactiva é atraída ao lado citosólico do retículo endoplasmático. Sec12 é unha proteína transmembrana que se encontra no retículo endoplasmático e actúa como un factor de intercambio do nucleótido de guanina o estimular a liberación de GDP para permitir a unión no seu lugar de GTP. Agora, no estado unido a GTP, Sar1p sofre un cambio conformacional que deixa exposta unha cola hidrofóbica que pode ser inserida na bicapa lipídica, uníndoa á membrana. A Sar1p unida a membrana recruta o complexo Sec23p/24p para formar o que se coñece en conxunto como complexo de preevaxinación. O complexo de preevaxinación recruta o longo e flexible complexo Sec13p/31p. Os complexos Sec13p/31p polimerízanse no lado citosólico da membrana para formar unha estrutura reticulada convexa. A rede que se está a ensamblar causa que a membrana sobresaia cara a fóra ata que a vesícula acaba por evaxinarse. Algunhas proteínas son responsables do empaquetamento selectivo de cargamentos nas vesículas COPII. Por exemplo, Erv29p en *Saccharomyces cerevisiae* é necesaria para o empaquetamento do factor pro-α glicosilado.

## Cambios conformacionais 
A COPII ten tres sitios específicos de unión nos que se poden formar complexos. A imaxe da dereita (Sed5) presenta o complexo Sec22 t-SNARE unido. Este sitio forma unións máis fortes, polo que é o máis favorecido. (Embo)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Vesículas COPI
*Vesículas revestidas de clatrina
Héctor Silveiro

**Héctor M. Silveiro Fernández**, nado en Vilafranca do Bierzo en 1964, é un docente, dinamizador cultural e escritor berciano, membro correspondente da Real Academia Galega dende 2004 .
## Traxectoria 
Defensor da lingua e cultura galega no Bierzo, foi un dos fundadores da Asociación Cultural Escola de Gaitas da súa vila natal. Coordinador da Comisión Cultural Martín Sarmiento que organiza anualmente coincidindo coa data de nacemento do ilustrado o Día do galego no Bierzo. É autor de artigos sobre a cultura galega do Bierzo.

## Obras
**A cultura galega no Bierzo*, escrito realizado con Marisa Cela nas Comunicacións do I Congreso da Lingua e da Cultura galegas en Asturias, León e Zamora,  editado polo Clube Cultural Adiante (1992)
**A festa do maio*. Unidade Didáctica. Festas anuais I (1993)
**A experiencia de revitalizar os Maios de Vilafranca do Bierzo*, publicado en Levántate maio. Foro dos maios de Ourense, colección Auria nº 8 (2004)
**Dos megos nos soutos*, intervención  ante a Real Academia Galega na sesión realizada o 18 de decembro de 2004 e editada baixo o título xenérico *A herdanza da lingua*.
**Os campaneiros de Vilagarcía*. Obra colectiva xunto con Carlos Rey e Paulo Nogueira. *Vigo (2005). Edicións do Cumio*. ISBN 84-8289-340-8.
**"O castañeiro na tradicción oral*: *un patrimonio inmaterial",* publicado en *Un futuro para el castaño. Estudios sobre el castaño en la comarca del Bierzo,* editado pola Asociación A Morteira *(2010)**.*
**Palillos de madeira. Os xigantes de Vilafranca do Bierzo* (2010)
*"*O teatro romántico da capital histórica do Bierzo e os seus socios fundadores Enrique Gil e Fernández Morales"*. H. M. Silveiro Fernández. *Revista do Instituto Estudios Bercianos*. nº 39. p. 213-240 (xullo 2015)
*"*El amigo villafranquino de Enrique Gil: Joaquín del Pino*", publicado en *Siete ensayos heterodoxos sobre Enrique Gil* (2015; con Héctor J. Silveiro Ares)
**"As cartas autógrafas de Antonio Fernández Morales, un autor berciano no rexurdimento do galego". Revista Bierzo nº 35 (2017)*
*"*Tradiciois, terra e identidade na obra de Morales*": (2018) no.*Boletín da Real Academia Galega* (378). ISSN 1576-8767
* *Cartas e composiciois autógrafas de Antonio Fernández Morales a Mariano Cubí* (2019). RAG.

## Notas
Helena Zernova

**Helena Zernova** (en ruso *Елена Зернова*), nada en San Petersburgo en 1951, é unha profesora e tradutora rusa. Membro correspondente da Real Academia Galega dende 2017.

## Traxectoria 
Traduciu e publicou máis de trinta obras literarias ao ruso do galego, castelán, catalán e inglés. Licenciouse en filoloxía hispánica na Universidade Estatal de Leningrado e defendeu en 1976 a súa tese de doutoramento en filoloxía románica. Exerce como catedrática de filoloxía románica na Universidade de San Petersburgo (USP). Como investigadora publicou máis de setenta traballos científicos e foi relatora en máis de corenta congresos internacionais . Pertence á Unión de Escritores de Rusia e mais á de San Petersburgo e dirixe o Centro de Estudos Galegos mais o Centro de Estudos Cataláns da USP.

É responsable da colección *Antoloxía da Literatura Galega* sobre a historia da literatura galega que publica a Universidade de San Petersburgo dende 1995, na que é coordinadora, seleccionadora e tradutora, e que conta con 20 volumes. Traduciu *Xa vai o griffón no vento*, *Noa*  de Alfredo Conde, *A lingua das bolboretas* de Manuel Rivas ou *Ser ou non* de Xurxo Borrazás. Polo seu labor recibiu en 2016 o Premio Cultura Galega de Proxección Exterior .

Editou oito antoloxías bilingües de poetas cataláns, entre elas:&nbsp;''L'ombra de l'altre mar. Poesia catalana contemporània* (2000) e *Temps de miralls exactes: vint dones poetes de parla catalana del segle XX* (2001) e publicou en ruso *Antologia de contes catalans contemporanis'' (2006) e unha escolma de Pere Calders (2007). Tamén traduciu ao ruso a obra de Santiago Rusiñol.  Tamén traduciu ao autor vasco Bernardo Atxaga.

## Notas
Igrexa de Norrlanda

A **igrexa de Norrlanda** (sueco: *Norrlanda kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Norrlanda, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia 
Unha primeira igrexa de pedra foi construída no mesmo lugar no século XII. A esa igrexa engadíuselle unha torre románica no século XIII, que é a que se atopa na presente igrexa e é a única parte que se conserva do primeiro edificio. A nave e o coro foron demolidos a finais do século XIII ou principios do XIV e substituídos por un novo coro e unha sancristía. Unha nova nave foi construída pouco despois, a mediados do XIV. Eses novos engadidos son de estilo gótico. Debido a esa reconstrución a torre semella desproporcionalmente pequena. En Gotland poden atoparse varias igrexas cun perfil semellante, como por exemplo as de Ardre e Hablingbo. Dende a Idade Media o edificio permaneceu case inalterado. En 1889 e en 1953-54 leváronse a cabo restauracións na igrexa.

## Arquitectura 
A igrexa está rodeada por unha muralla baixa, na cal sobreviven dúas *lychgates* medievais. No exterior da igrexa destaca o portal principal que contén algunhas das esculturas medievais menos comúns das que se atopan na igrexas da illa. Foi realizado no século XIV polo canteiro coñecido como Egypticus. As esculturas representan a Resurrección de Xesús (no frontón), e escenas dos primeiros anos da vida de Xesús e María (nos capiteis).

No interior a igrexa está decorada con frescos medievais. Semella que todos foron elaborados polo artista coñecido como Passionsmästaren. Estes representan escenas da Paixón de Cristo, varios santos e escenas con demos e mulleres. Entre o mobiliario só a base da pía bautismal e a campá son medievais (dos séculos XII e XIII). A campá supostamente é a máis grande do século XIII de Suecia. O resto do mobiliario é principalmente do século XVIII e de finais do XIV.

## Galería de imaxes 

Igrexa de Norrlanda 2.jpg|Vista dende o leste
Capitel na igrexa de Norrlanda.jpg|Capitel do portal da nave
Portal sur da nave da igrexa de Norrlanda.jpg|Portal sur da nave
Lychgate da igrexa de Norrlanda 2.jpg|Lychgate no muro exterior

## Notas
Eloísa Mafalda

**Eloísa Mafalda**, nome artístico de **Mafalda Theotto**, nada en** **Jundiaí o 18 de setembro de 1924 e finada en Petrópolis o 16 de maio de 2018, foi unha actriz brasileira.

## Traxectoria 
Neta de italianos, en 1940 tras o divorcio dos pais comezou a traballar como modista para axudarlle a súa nai e máis tarde logrou un posto como auxiliar de oficina nas Emisoras Asociadas, onde coñeceu a alemá Alice Waldvoguel, de quen aprendeu arte e interpretación.

Logo de realizar unha proba para o teatro radiófico traballou en diversas radionovelas da Radio Nacional e axiña pasou a actuar na TV Paulista, tras a venda da emisora pasou a TV Globo, actuou en máis de 40 obras, entre series e especiais, interpretando os papeis máis recoñecidos da súa carreira, Dona Nenê da primeira versión de *A Grande Família*;  Maria Machadão en *Gabriela*; Dona Mariana en *Paraíso*; Gioconda Pontes en *Pedra sobre Pedr*a e Manuela en *Mulheres de Areia*. Porén, sen dúbida, o seu maior éxito foi Dona Pombinha Abelha en *Roque Santeiro*.

A súa estrea no cinema foi en 1950 co filme *Somos Dois*e no teatro a súa estrea foi en 1965 nunha versión brasileira de *Cumes Torboentos*, así e todo os seus traballos no cinema e no teatro foron esporádicos. Retirouse en 2002 tras participar na telenovela *O Beijo do Vampiro*.

## Filmografía 
### Televisión 
### Cinema 
## Teatro 
## Notas