Liiga

A **Liiga** (anteriormente denominada ***Suomen Mestaruus Liiga*** ou **SM-liiga** en finés) é a máxima liga profesional de hóckey sobre xeo de Finlandia, e unha das ligas máis famosas nesa modalidade en Europa, sendo catalogada pola IIHF como a segunda mellor liga nacional máis importante do continente por detrás da Svenska hockeyligan (SHL), e a cuarta mellor do mundo por detrás das ligas internacionais National Hockey League (NHL) e Kontinental Hockey League (KHL).

Creada en 1975 para desenvolver a profesionalización do hóckey sobre xeo finlandés, a SM-liiga substituíu o campionato de afeccionados (na práctica, semiprofesional), a *SM-sarja*, e na súa tempada inaugural competiron dez equipos, número que foi progresivamente aumentando ata os 15 que a conforman dende a tempada 2015-16. A SM-Liiga ten un acordo coa Federación Finesa de Hóckey sobre xeo, polo que está considerada coma o campionato principal do país. Ademais, o hóckey sobre xeo está considerado un dos deportes nacionais de Finlandia.

O equipo campión recibe a Kanada-malja (Copa Canadá). Dende a súa creación, a liga estivo dominada principalmente por tres equipos: Tappara (10 títulos e 9 subcampionatos), TPS (10 títulos e 7 subcampionatos) e Kärpät (8 títulos e 2 subcampionatos), que suman un total de 28 títulos ao inicio da tempada 2019-20.

## Historia 
### Inicios do hóckey sobre xeo en Finlandia 
[miniatura|250px|dereita|Completado en xaneiro de 1965, o [Tampereen jäähalli foi o primeiro pavillón cuberto de hóckey sobre xeo de Finlandia e acolleu o Campionato do Mundo de hóckey sobre xeo masculino de 1965, a primeira cita mundialista desta modalidade celebrada no país nórdico.]]
A pesar da popularidade da que goza actualmente no país, o hóckey sobre xeo chegou a Finlandia a finais da década de 1920, de feito o país non se converteu en membro da Federación Internacional de Hóckey sobre Xeo (coñecida polas súas siglas en inglés IIHF) ata 1928, cando creou a súa propia federación.

Non foi ata a década de 1950 cando o hóckey sobre xeo comezou a mellorar as súas condicións e iniciou a súa modernización, coa construción de pistas primeiro en Tampere (1956) e logo en Helsinqui (1958). Un factor decisivo na modernización da modalidade foi a súa conversión nun deporte interior a partir da década de 1960, e que finalizaría en 1973 coa cobertura da pista de Kupittaa en Turku. A conversión en deporte interior producir un incremento no número de partidos do campionato, pasando de sete encontros na tempada 1949-50 a 32 nos primeiros anos da década de 1970, feito que sumado á mellora nas condicións de visualización provocou un aumento nos ingresos, se ben o deporte continuou a ser semiprofesional nestes anos.
[miniatura|esquerda|225px|[Kalervo Kummola foi o primeiro presidente da SM-liiga en 1975, permanecendo no cargo ata 1987.]]
Deste xeito, en 1974, o daquela presidente da federación finlandesa Harry Lindblad creou un comité liderado por Markku Mäenpää para considerar unha mudanza organizativa. Este comité propuxo a separación da SM-liiga (a máxima categoría) do outras actividades da federación. Finalmente o día 24 de maio de 1975 a Sarjaseurat ry. fundou a SM-liiga na súa reunión anual celebrada en Tampere.Se ben producíronse mudanzas organizativas importantes, a creación da SM-liiga foi o maior logro, xa que os clubs gañaron independencia, unha independencia enfatizada polo feito de que a súa sede estaba en Tampere, mentres que a federación a tiña en Helsinqui.

O primeiro gol da nova SM-liiga anotouno Raimo Brax no partido inaugural de Sport fronte a HIFK. Nesta primeira tempada os dous últimos clasificados xogaron unha liguiña de permanencia fronte aos dous mellores equipos da segunda categoría, a I Divisioona, na que Sport perdeu a categoría en favor do Kiekkoreipas de Lahti, mentres que FoPS conseguiu a permanencia.

Aínda que se pensaba que a primeira tempada da nova competición se disputara sobre a base da antiga SM-sarja, decidiuse que esta adoptara de xeito inmediato un sistema de *play-offs* a semellanza das ligas norteamericanas, aínda que por motivos de calendario as eliminatorias disputáronse ao mellor de tres encontros. Ao finalizar esta primeira tempada o TPS de Turku proclamouse campión grazas a un gol de Seppo Repo a falta de 21 segundos para o final do segundo partido da final disputada fronte a Tappara.

Na tempada 1994-95 a SM-liiga viu a chegada de 16 xogadores da National Hockey League (NHL), con Teemu Selänne e Jari Kurri (Jokerit), Christian Ruuttu e Esa Tikkanen (HIFK), Michael Nylander (JYP HT), ou Theo Fleury (Tappara) entre outros. Isto produciuse polo bloqueo da liga norteamericana, o que motivou que os xogadores das franquías da NHL procuraran outras competicións en Europa. Este feito supuxo un aumento na asistencia aos partidos e unha motivación para os xogadores dos equipos finlandeses, que cada noite se medían aos xogadores da NHL.

Na década dos '90 a afluencia de público nos estadios chegou a 1.8 millóns de espectadores, polo que se iniciou o camiño á profesionalización total: a mediados dos '90 tódolos xogadores tiñan contrato a tempo completo, e no 2000 permitiuse o troco de estatuto dos clubs a sociedade limitada.

Dende a tempada 2000-01 e en base á profesionalización total das sociedades deportivas eliminouse o sistema de promoción, pechando a liga, polo que ningún equipo podería ascender dende a Mestis sen a aprobación da SM-liiga. Ese mesmo ano ascendeu á liga Kärpät, que conseguiu o ascenso na tempada anterior no *play-out* fronte a Pelicans, que mantiveron a súa praza na liga grazas ao aumento do número de equipos, que na tempada 2000-01 pasouse de doce a trece equipos na liga.

Na tempada 2003-04 o sistema de *play-offs* aumentouse aos 10 mellores clasificados ao final da liga regular, xogando os equipos clasificados do posto 7 ao 10 unhas series eliminatorias previas para decidir que dous equipos acompañan aos seis mellores. En 2005 foi admitido na liga o KalPa de Kuopio, aumentando o número de equipos ata os 14 clubs. se ben na primeira tempada que se restableceu o sistema de promoción os catro peores clasificados xogaron unhas series eliminatorias das cales o perdedor xogouse a promoción contra o campión da Mestis.
[miniatura|300px|esquerda|O Olympiastadion durante o Talviklassikko de [2011.]]
Na tempada 2010-11 introduciuse o *Talviklassikko* (en galego *Clásico de Inverno*), un partido xogado ao aire libre no Estadio Olímpico de Helsinqui no que se enfrontan os dous equipos da cidade, o HIFK e o Jokerit. Na primeira edición o HIFK derrotou ao Jokerit por 4 goles a 3. O éxito do derbi da capital levou a reeditar os duelos ao aire libre entre os dous principais equipos da cidade de Tampere, o Tappara e o Ilves, que o 9 de abril de 2013 se enfrontaron no Estadio de Tampere, no que foi a primeira edición do *Open Ice Winter Classic Tampere*, con todo, o partido ao aire libre entre os dous equipos máis laureados do hóckey sobre xeo finlandés non volveu disputarse nas tempadas seguintes.

### Unha nova denominación: nace a Liiga 
Na tempada 2013-14 a competición mudou o seu nome e imaxe, pasando a denominarse simplemente **Liiga**, ademais a principios desa mesma tempada anunciouse que o Jokerit deixaría a competición para pasar a xogar na Kontinental Hockey League (KHL) a partir da tempada 2014-15. O equipo de Helsinqui foi substituído na tempada 2014-15 polo Sport de Vaasa logo de ter sido aceptado pola Liiga. A principios desa mesma tempada, a competición anunciou unha nova incorporación á liga logo de admitir ao KooKoo de Kouvola a partir da tempada 2015-16, pasando dunha liga de 14 equipos a unha de 15. A expansión da liga continuou na tempada seguinte, cando se incorporou o Jukurit de Mikkeli, que substituíu os Espoo Blues, que cesaron as súas operacións ao declararse en bancarrota logo da tempada 2015-16.

Durante a tempada 2019-20, por primeira vez na súa historia, a Liiga non decidiu ningún campión, xa que o día 13 de marzo de 2020 a competición foi suspendida para frear a pandemia por coronavirus, o que deixou sen disputar a derradeira xornada da liga regular e todos os partidos dos *play-offs*. O campionato de hóckey sobre xeo finlandés non se suspendía dende a tempada 1943-44, cando se cancelou a tempada por mor da guerra de continuación. Con todo, a Liiga entregou o Harry Lindbladin muistopalkinto a Kärpät, que xa tiñan asegurado o trofeo antes da suspensión da tempada.

### Nova ampliación e liga aberta 
Na tempada 2024-25 produciuse unha nova expansión da liga coa entrada do Kiekko-Espoo. Ese mesmo ano a liga volveu converterse nunha competición aberta, polo que volveu existir a posibilidade de que houbera ascensos e descensos de categoría, un feito que non se producía dende a tempada tempada 2012-13. Deste xeito, o equipo máis feble da Liiga pasou a disputar unha serie clasificatoria fronte o campión da Mestis. Na mesma asemblea na que se aprobou abrir a competición, fixouse como número máximo de equipos en 16 a partir da tempada 2025-26, e estableceuse que se un equipo abandona a liga a súa praza non será ocupada por outro.

## Equipos 
Dende a tempada 2015-16 a SM-liiga está formada por quince equipos de 15 cidades distintas, sendo Tampere a única cidade que conta na actualidade con máis dun equipo, logo de que Jokerit abandonara a SM-liiga para competir na Kontinental Hockey League (KHL) a partir de 2014. Por rexións, 13 das 19 rexións de Finlandia están presentes na actualidade: Carelia do Sur, Finlandia Central, Finlandia Propia, Kymenlaakso, Ostrobotnia, Ostrobotnia do Norte, Savonia do Norte, Savonia do Sur, Pirkanmaa, Päijänne Tavastia, Satakunta, Tavastia Propia e Uusimaa, se ben só as rexións de Satakunta, Pirkanmaa e Uusimaa contan con máis dun equipo (Lukko e Ässät, Ilves e Tappara, e K-Espoo e HIFK respectivamente). Dos dez equipos fundadores da liga en 1975, so seis deles continúan na tempada 2018-19 xogando na SM-liiga, e deles só catro, HIFK, Ilves, Tappara e TPS participaron en todas as edicións, mentres que Lukko e Ässät descenderon unha vez e xogaron un ano na segunda categoría.

### Antigos participantes 
;Equipos descendidos:
* *FoPS*, de Forssa, descendeu en 1977 e actualmente chámase FPS.
* *JoKP*, de Joensuu, descendeu en 1992 e actualmente é denominado Joensuun Kiekko-Pojat.
* KOO-VEE, de Tampere, descendeu en 1980.
* TuTo, de Turku, descendeu en 1996.

;Trocos de nome:
* *JyP HT* é denominado actualmente JYP.
* *Lahden Reipas*, *Kiekkoreipas*, *Hockey-Reipas*, *Reipas Lahti* nomes anteriores dos Pelicans.
* *Kiekko-Espoo* pasou a denominarse Espoo Blues en 1996, en 2016 cesou as súas operacións. Regresou á competición en 2024 coa súa denominación orixinal.

;Equipos que pasaron a competir noutras ligas:
* Jokerit pasou a competir na Kontinental Hockey League a partir de 2014,

### Historial de equipos 
## Xogadores participantes 
Fonte: www.eurohockey.com

## Estrutura da tempada 
miniatura|Encontro entre Ilves e SaiPa|220px
A SM-Liiga posúe unha tempada regular e playoff polo título. A tempada regular comeza a mediados de setembro e remata a mediados de marzo. Hai paróns ao longo do ano dependendo dos compromisos internacionais de Finlandia e un parón polo Nadal de 2 semanas. Os playoff comezan inmediatamente logo do fin da tempada regular e a competición remata a mediados de abril.

### Tempada regular 
Na tempada regular tódolos equipos disputan 60 encontros nos que cada equipo xoga 4 partidos contra calquera outro máis outros 2 con rivais definidos, xeralmente próximos entre eles. Cada partido dura 60 minutos divididos en 3 tempos de 20 minutos e, en caso de prórroga, xógase un tempo extra con morte súbita de 5 minutos. No caso de que o empate persista, o gañador decídese tras unha rolda de penaltis.

O sistema da liga regular baséase en torno a unha clasificación na que só vale a vitoria para puntuar. O sistema de puntuación está determinado por como concluíu o partido: se o equipo vence no tempo regulamentario gaña 3 puntos, se vence na prórroga 2 e se vence nos penaltis 1. Se un equipo está empatado a puntos con outro na táboa, o equipo que teña unha meirande diferenza de goles estará nun posto máis alto na clasificación, e se se chegara ao extremo de que houbese tamén un empate, a diferenza será polo número de goles anotados.

### Playoffs 
Ao final da tempada regular, os 6 equipos mellor clasificados na liga regular pasan directamente aos cuartos de final, mentres os equipos entre a sétima e décima posición xogan uns playoff preliminares ao mellor de 3 partidos, nos que os 2 vencedores encherán as 2 posicións vacantes.

Dende a tempada 2007-08 tódalas roldas son ao mellor de 7 partidos e os equipos son colocados segundo a súa posición na liga regular, de tal xeito que o primeiro clasificado xogaría contra o oitavo, o segundo contra o sétimo, e así sucesivamente, sendo o primeiro campo no que se disputa o partido o do mellor equipo na fase regular. O gañador dos playoff gaña a *Kanada-malja* (Copa Canadá) mentres que os perdedores da semifinal xogan un partido pola "medalla de bronce".

A diferenza da Liga regular, nos playoff o tempo de prórroga dura 20 minutos a morte súbita.

## Palmarés 
[300px|miniatura|Celebración do título conseguido por [HC Turun Palloseura|TPS en 2010.]]

A seguinte táboa amosa os campións da Kanada-malja, é dicir, os campións nos *play-offs*. Os campións da liga regular reciben tamén un trofeo, o Harry Lindbladin muistopalkinto, aínda que é menos prestixioso que a medalla de bronce nos playoff, esta relación entre títulos é similar á que existe na NHL americana entre a Stanley Cup e o Presidents' Trophy.

Antes da creación da SM-liiga, en Finlandia existía outro campionato nacional de hóckey sobre xeo creado en 1928 denominado SM-sarja, que pasou por varios formatos de competición, dende eliminatorias directas, a liga única sen eliminatorias, a varios grupos de liguiña etc. Na seguinte lista amósase o palmarés de campións dende 1928 até 1975: Foi entregado por primeira vez na tempada inaugural da SM-liiga e o primeiro equipo en alzarse co trofeo foi o TPS de Turku, que é tamén o equipo que máis veces o gañou. Recibe o seu nome en honor a Harry Lindblad, quen foi presidente da Federación Finlandesa de Hóckey sobre Xeo entre 1957 ata 1975, así como membro da xunta da IIHF (Federación Internacional de Hockey sobre Xeo) entre 1967 e 1975, e antes dos clubs TBK e Tappara. É equivalente ao Presidents' Trophy da National Hockey League (NHL).
* **Memorial Aaro Kivilinna**: outorgado cada ano ao mellor equipo de Finlandia durante toda a tempada de acordo coas súas clasificacións na SM-liiga, así como a dos seus equipos de categorías inferiores e femininos. Foi introducido na tempada 1972-73 e renomeado en 1995 en honor ao ex xogador nado en Helsinqui Aaro Kivilinna, o primeiro equipo en facerse co galardón foi o Ilves.
* Medallas de **prata** e **bronce** para o segundo e terceiro equipos nos playoff respectivamente.

### Trofeos individuais 
miniatura|250px|O Trofeo Lasse Oksanen, entregado ao mellor xogador da liga regular.
;Trofeos da Liiga:
* **Trofeo Aarne Honkavaara**: outorgado ao máximo goleador durante a tempada regular. Foi entregado por primeira vez en 1934, antes da profesionalización da liga. Recibe o seu nome en honor ao ex xogador e seleccionador masculino nado en Tampere Aarne Honkavaara. 
* **Trofeo Jari Kurri**: entregado cada ano dende 1994 ao líder máis destacado do seu equipo durante os *play-offs*. O primeiro xogador en conquistar o trofeo foi Ari Sulander, do Jokerit de Helsinqui. Ningún xogador ten gañado o trofeo en máis dunha ocasión. O galardón leva o nome de Jari Kurri, considerado o mellor xogador finlandés da historia.
* **Kultainen Pilli** (*chifre de ouro*): outorgado cada ano dende 1987 ao mellor árbitro da SM-liiga por votación dos xogadores. O árbitro que máis veces ten conseguido o galardón é Jari Levonen, cun total de 15, todas elas consecutivas.

### Líderes históricos 
;**Na liga regular**
200px|miniatura|Janne Ojanen, o xogador con máis puntos e asistencias na historia da liga.

;'*Nos *play-offs'''*
miniatura|200px|Kari Jalonen, o máximo goleador, asistente e o xogador con máis puntos dos *play-offs*.

;*'No *play-out***

### Porteiros 
;**Na liga regular**
250px|miniatura|Jussi Markkanen é o porteiro con máis minutos disputados na liga.

;**Nos *play-offs*'*
miniatura|250px|Vesa Toskala é o porteiro con máis minutos disputados nos *play-offs*.

;*'Nos *play-out*'''

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* SM-sarja (feminina)
* Mestis
* Suomen Jääkiekkoliitto

### Ligazóns externas 
* Web oficial da Liiga 
* A SM-liiga en www.eurohockey.com 
* A SM-liiga en www.mtv3.fi 
* Sitio web da Federación de Hóckey sobre Xeo de Finlandia