María Rosa Lojo

**María Rosa Lojo Calatrava**, nada en Buenos Aires en 1954, é unha recoñecida escritora e investigadora arxentina.

## Traxectoria 
Nada en Buenos Aires, é filla de españois. O pai, un republicano de Galicia, exiliouse na Arxentina despois da Guerra civil española. Vive desde os cinco anos na cidade de Castelar, ao oeste do Grande Bos Aires.

Doutorouse en Filosofía e Letras (con orientación en Letras) pola Universidade de Buenos Aires​ Foi investigadora principal do CONICET, directora de proxectos de investigación nacionais e internacionais, e docente de doutoramento na Universidade bonaerense do Salvador. (teses e ensaios sobre literatura arxentina) da mesma editorial.

Contribuíu con notas e textos de ficción en revistas e suplementos dos principais diarios arxentinos: en *La Nación*, en *Revista Ñ* do diario Clarín e *Radar Libros* de Página/12,​ entre outros. Ten ao seu cargo a coordinación do equipo internacional de investigadores que realiza la edición crítica de *Sobre héroes y tumbas* para a Colección Arquivos da UNESCO.

Foi convidada como representante da Arxentina a feiras e congresos internacionais, e participou como xurado en concursos literarios.​ Desde 2015 é membro correspondente da Academia Norteamericana da Lingua Española e desde 2017 pertence ao consello de administración da Fundación Sur.

## Relación con Galicia 
Segundo a RAG: *a súa é unha voz profundamente vencellada a Galicia. A emigración e o exilio son constantes por igual nos seus textos autobiográficos e de ficción e nos ensaios de investigación, á procura da restauración do legado galego no imaxinario arxentino como imprescindible elemento fundador da súa nacionalidade. Con este obxectivo desenvolve tamén unha tarefa de divulgación constante entre a colectividade galega en Arxentina e en foros especializados internacionais*.

Na súa literatura exerceron influencia as lecturas de Rosalía de Castro e Álvaro Cunqueiro, así como os relatos orais do pai. Unha pegada galega aparece xa na súa primeira novela, *Canción perdida en Buenos Aires al Oeste* (1987) e na última, *Solo queda saltar* (2018), pasando por *Finisterre* (en galego *A fin da terra,* 2006), *Árbol de familia* (2010) e *Todos éramos hijos* (2014). Tamén destaca o álbum ilustrado *O libro das Seniguais e do único Senigual*, publicado en 2010 en galego e en 2016 castelán.

"Galicia fundoume, son a súa feitura" é o título dunha conversa con Ramón Nicolás na revista Grial en 2023.

## Obra de ficción 
A súa obra foi incluída en moitas escolmas e traducida parcialmente ao inglés, italiano e francés. A novela *Finisterre* traduciuse ao tailandés​ e ao galego.

### Novela
* *Canción perdida en Buenos Aires al Oeste*, Editorial Torres Agüero, Buenos Aires, 1987.
* *La pasión de los nómades*, Editorial Atlántida, Colección Voces del Plata, Buenos Aires, 1994.
* *La princesa federal*, Editorial Planeta, Buenos Aires, 1998.
* *Una mujer de fin de siglo*, Editorial Planeta, Buenos Aires, 1999.
* *Las Libres del Sur*, Editorial Sudamericana, Buenos Aires, 2004.
* *Finisterre*, Editorial Sudamericana, 2005. En galego: *A fin da terra* (2006), Galaxia.
* *Árbol de familia*, Editorial Sudamericana, Buenos Aires, 2010.
* *Todos éramos hijos*, Editorial Sudamericana, Arxentina, 2014.
* *Solo queda saltar*, Loqueleo. Santillana. Arxentina, 2018.

### Relatos​ 
* *Marginales*, Editorial Epsilon editora SRL, Arxentina, 1986.
* *Historias ocultas en la Recoleta*, Editorial Extra Alfaguara, Arxentina, 2000.
* *Amores insólitos de nuestra Historia*, Editorial Alfaguara, Arxentina, 2001.
* *Cuerpos resplandecientes. Santos populares argentinos*, Editorial Sudamericana, Arxentina, 2007.
* *Bosque de ojos. Microficción y poemas en prosa*, Editorial Sudamericana, Arxentina, 2011.
* *O Libro das Seniguais e do único Senigual*, Editorial Galaxia, España, 2010. Textos de María Rosa Lojo e imaxes de Leonor Beuter.
* *El libro de las Siniguales y del único Sinigual*, Editorial Mar Maior, Arxentina, 2016.

### Poesía​ 
* *Visiones*, Editor Exposición Feria Internacional El libro – Del Autor al Lector, Arxentina, 1984.
* *Forma oculta del mundo*, Ediciones Último Reino, Buenos Aires, 1991.
* *Esperan la mañana verde*, Editorial El Francotirador Ediciones, Argentina, 1998.

## Publicacións académicas​ 
### Libros de ensaio e investigación 
* *La ‘barbarie’ en la narrativa argentina (siglo XIX)*, Corregidor, Buenos Aires, 1994.
* *Sabato: en busca del original perdido*, Corregidor, Buenos Aires, 1997.
* *Cuentistas argentinos de fin de siglo. Estudio Preliminar*, Vinciguerra, Buenos Aires, 1997.
* *El símbolo: poéticas, teorías, metatextos*, Universidad Nacional Autónoma de México, México, 1997.
* *Los ‘gallegos’ en el imaginario argentino. Literatura, sainete, prensa*, María Rosa Lojo (dir), con Mariana Guidotti e Ruy Farías. Fundación Pedro Barrié de la Maza, A Coruña, España, 2008.
* *Identidad y narración en carne viva. Cuerpo, género y espacio en la novela argentina (1980-2010)*, María Rosa Lojo e Michele Soriano dirs., María Rosa Lojo e María Laura Pérez Gras eds. Ediciones Universidad del Salvador. Convenio entre Universidad del Salvador y Universidad de Tolosa II – Le Mirail, Buenos Aires, 2010.
* *Leopoldo Marechal y el canon del siglo XXI*, María Rosa Lojo ed. e Enzo Cárcano coed. Pamplona, Ediciones Universidad de Navarra (EUNSA), 2017.

### Edicións críticas 
* *Lucía Miranda (1860)*, de Eduarda Mansilla. Edición crítica, introdución e notas de María Rosa Lojo e equipo. Madrid/Fráncfort del Meno: Iberoamericana/Vervuert, Colección Teci, 2007.
* *Sobre héroes y tumbas*, de Ernesto Sabato. María Rosa Lojo coordinadora. Estudo filolóxico-xenético e Nota filolóxica preliminar de Norma Carricaburo. Poitiers/ Córdoba; CRLA/Arquivos da UNESCO-Alción, 2008.
* *Diario de viaje a Oriente (1850-51) y otras crónicas del viaje oriental de Lucio V. Mansilla*. Edición crítica, introdución e notas de María Rosa Lojo (dirección) e equipo. Buenos Aires: Corregidor, colección EALA, XIX e XX, 2012.

## Bibliografía sobre a autora 
Escribíronse sobre a súa obra literaria varios libros monográficos de crítica, teses de licenciatura, de grao, de doutoramento, e máis de centos sesenta traballos académicos (artigos, palestras, capítulos de libro, aparecidos na Arxentina e noutros lugares.​

### Teses de doutoramento 
* Crespo, Marcela. *Andar por los bordes. Entre la Historia y la Ficción: el exilio sin protagonistas de María Rosa Lojo*. Lleida, España: Universidade de Lleida. Director: Francisco Tovar Blanco. 2008.
* Luesakul, Pasuree. *La visión de “Los otros”: mujer, historia y poder en la narrativa de María Rosa Lojo*.​ Tese de doutoramento. Director: Francisca Noguerol Jiménez. Universidade de Salamanca. 2013.
* Bucco Coelho, María Josele. *Mobilidades Culturais na Contística Rioplatense de Autoría Feminina: Tracejando as Poéticas da Distancia em Josefina Plà e María Rosa Lojo*. Porto Alegre. Universidade Federal do Río Grande do Sul. Instituto de Letras. Programa de Pos- Graduacao em Letras. Orientador: Zilá Bernd. 2015.
* Carneiro Hernandes, Luciana. *Tecidos e Tessituras: representação do feminino em María Rosa Lojo*. Tese de doutoramento – Faculdade de Ciências e Letras de Assis – Universidade Estadual Paulista. Orientador: Dr. Antonio Roberto Esteves. 2017.
* Marques, Gracielle. *A voz das mulheres no romance histórico latino-americano: leituras comparadas de Desmundo, de Ana Miranda, e Finisterre, de María Rosa Lojo*. Tese de doutoramento- Universidade Estadual Paulista. Orientador: Dr Antonio Roberto Esteves. 2016.

## Premios e distincións 
* 1984 - Primeiro Premio de Poesía da Feria del Libro de Buenos Aires.
* 1985 - Premio do Fondo Nacional de las Artes en relato por *Marginales*.
* 1986 - Premio do Fondo Nacional de las Artes en novela por *Canción perdida en Buenos Aires al Oeste*.
* 1990 - Primeiro Premio de Poesía Alfredo A. Roggiano (para escritores da Provincia de Buenos Aires), polo libro *Forma oculta del mundo*.
* 1990/1991 - Segundo Premio Municipal de Poesía de Buenos Aires.
* 1991 - Bolsa de Creación Artística da Fundación Antorchas.
* 1992 - Bolsa de Creación Artística do Fondo Nacional de las Artes.
* 1996 - Primeiro Premio Municipal de Buenos Aires Eduardo Mallea, por *La pasión de los nómades*.
* 1999 - Premio do Instituto Literario e Cultural Hispánico de California, pola súa traxectoria.
* 2002 - Medalla de prata ao mérito, Lexislatura da Provincia de Buenos Aires.
* 2004 - Premio Konex a las Letras (1994-2003).
* 2019 - Premio Nacional Esteban Echeverría, pola súa obra narrativa.
* 2009 - Medalla da Hispanidade, concedida pola Federación de Sociedades Españolas de Argentina.
* 2010 - Distinción *Rosalía de Castro*, da Asociación Herbas de Prata.
* 2010 - Medalla do Bicentenario outorgada pola Cidade de Buenos Aires.
* 2011 - Premio Saúl Taborda en Letras.
* 2011 - Recoñecemento da EMAC (Escuela Municipal de Arte y Comunicación), Secretaría de Cultura, Municipalidad de Tres de Febrero, Buenos Aires, polo seu compromiso coa Arte e a Cultura.
* 2013 - Recoñecemento do G.E.N. (Generación para un Encuentro Nacional) no Día da Muller.
* 2013 - Orden del Buzón, do Museo Manoblanca de Pompeya.
* 2014 - Premio Trayectoria, entregado por APA (Artistas Premiados Argentinos) na categoría Literatura.​
* 2015 - Premio Phraya Anuman Rajadhon para a novela *Finisterre*, traducida por Pasuree Luesakul, como a mellor tradución do ano publicada en Tailandia.
* 2016 - Homenaxe á súa traxectoria como narradora histórica, pola súa achega aos repertorios dos narradores orais, realizado durante o 21° Encuentro Internacional de Narración Oral, 42° Feria Internacional del Libro de Buenos Aires.
* 2017 - Prix International de Poésie Antonio Viccaro 2017, Festival International de la Poésie de Trois-Rivieres, Canadá.
* 2018 - Gran Premio de Honor da Sociedad Argentina de Escritores.
* 2021 -  Medalla Europea Homero de Poesía e Arte, que recibirá na Feira Internacional do Libro de Buenos Aires de 2021.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
* Blog da autora
* El Gran Otro: *Cuando la vida se convierte en historia*, entrevista a María Rosa Lojo
* Escritores del mundo: *Retrato de la artista antes del jardín* , por María Rosa Lojo.
* Página/12: *"Los libros nos hacen sentir incómodos con la realidad"*, entrevista de Silvina Friera á autora, acerca da súa novela *Todos éramos hijos*.