open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acea (construción)

[miniatura|dereita|Acea en [Caldas de Reis.]]
miniatura|Rodas verticais de paletas dunha acea.
[miniatura|Sistema impulsor dun muíño hidráulico de [rodela, con quenlla concentradora, rodela horizontal e árbore de transmisión.]]
Unha **acea** (do árabe *as-sâniya* 'a que ergue a auga, rodicio hidráulico') é un muíño de auga para moer fariña.

## Características 
Construída na mesma canle dun río, a acea permite que a forza da corrente mova directamente unha roda hidráulica vertical de paletas, que a través dun sistema de engrenaxes (catalina e lanterna), e de embragues, transmiten o movemento de xiro do eixe horizontal da roda ó eixe vertical dunha pedra de moer.

### Modalidades 
Posteriormente, ideáronse enxeños muiñeiros de canle, separados ou á beira dos ríos, para o cal se construía unha presa para encorar a auga e conseguir unha diferenza de altura, e así atinxir unha maior presión e mais o volume suficiente naqueles lugares onde as correntes dos ríos eran pequenas e/ou o caudal estacional, de modo que se conducía a auga desde o encoro por unha canle ou rego, para facer precipitar a auga ó final, en caída libre, segundo tres modalidades hidrodinámicas:

# Sobre unha roda vertical de alcatruces ou canxiróns, de modo que a auga operaba, máis polo seu peso que pola súa velocidade, sobre unhas engrenaxes que transmitían o movemento ás moas, producindo a rotación das mesmas.
# Precipitando a auga a media altura sobre unha roda hidráulica de paletas rectas; neste caso, cunha maior compoñente de velocidade, semellante ó das aceas, pero cunha alimentación de auga media ou superior. 
# Facendo pasar o fluxo de auga, ó final da caída, por uns estreitos condutos reforzados chamados quenllas que impulsaban e concentraban o chorro de auga a gran presión contra unhas rodas horizontais (rodelas) de culleres, transmitíndose neste caso un movemento directamente por un eixe vertical (a árbore) a un aparello no cal se colocaban, polo xeral, un xogo de pedras de moer (a inferior estaba fixa; a superior, móbil), que se regulaban a través de pancas, e substituíanse con guindastres rústicos. Polo xeral, había unha rodela por cada xogo de pedras de moer, pero podía haber ata dous pares, para o cal se dispuña dun sistema de embragues para permutar a funcionalidade dos dous xogos de pedras (calquera, os dous, ou ningún). Despois de pasar pola rodela, a auga regresaba ó leito por unha canle de retorno.

## Tipos de aceas 
As aceas poden aproveitar a corrente dun río, coma no casos das aceas do río Miño, ou ben aproveitar o abalo e devalo da marea, coma no Burgo (Culleredo) ou o das Aceas en Narón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ben-Cho-Shey (8-5-1964). "E vai de topónimos"  *La Noche*.
Ænima

***Ænima*** é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de metal progresivo Tool. Foi editado o 17 de setembro de 1996 en vinilo e o 1 de outubro en CD a través do selo Zoo Entertainment. O disco estreouse no número 2 da lista *Billboard 200*, e dende entón foi certificado triplo platino poa RIAA o 3 de marzo de 2003. En xullo do ano 2010 Ænima levaba vendidas 3.429.000 copias só nos Estados Unidos.

*Ænima* foi o primeiro disco de Tool para Justin Chancellor, que viña da banda Peach, despois da saída de Paul D'Amour debido a diferenzas artísticas.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas compostos por Maynard James Keenan, Adam Jones, Justin Chancellor e Danny Carey agás onde se indique.
División Noroeste da NBA

A **División Noroeste** é unha división da Conferencia Oeste da NBA. Creouse na tempada 2004-05 á raíz da entrada dos Charlotte Bobcats na liga. Os Denver Nuggets, Minnesota Timberwolves, e Utah Jazz chegaron dende a División Medio-Oeste, que xa non existe, e os Portland Trail Blazers e os Oklahoma City Thunder (entón Seattle Supersonics) chegaron da antiga División Pacífico.

## Equipos na División Noroeste 
* Denver Nuggets
* Minnesota Timberwolves
* Oklahoma City Thunder
* Portland Trail Blazers
* Utah Jazz

## Campións da División Noroeste 
### Títulos por equipo
Brías

**Brías** é unha vila do concello de Berlanga de Duero, na provincia de Soria, en Castela e León.

O punto máis alto de Brías é o pico Otero, de 1.281 m.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Soria Pueblo a Pueblo"
Mar de Irlanda

O **Mar de Irlanda** (, , , , Ulster-Scots: *Airish Sea*, ) separa as illas de Irlanda e de Gran Bretaña, conecta co océano Atlántico polo sur a través do Canal de San Xurxo, entre Irlanda e Gales; e polo norte a través do Canle do Norte, entre Irlanda e Escocia. A Illa de Man atópase situada no centro deste mar.

Anglesey, no País de Gales, é a maior illa no mar de Irlanda. a segunda en tamaño é a illa de Man e o mar pode ser ocasionalmente, pero raramente, chamado "Mar de Manx" (, , ). O mar de Irlanda ten unha importancia económica significativa para o comercio rexional, transporte marítimo, pesca e xeración de enerxía en forma de enerxía eólica e centrais nucleares. O tráfico anual entre Gran Bretaña e Irlanda corresponde a máis de 12 millóns de pasaxeiros e 17 millóns de toneladas de bens mercantís.

## Topografía 
O Mar de Irlanda está conectado ao Atlántico Norte nos extremos norte e sur. Ao norte, a conexión é a través do Canle do Norte entre Escocia e Irlanda do Norte e o Mar de Malin. O extremo sur está conectado ao Atlántico a través da Canle de San Xurxo entre Irlanda e Pembrokeshire e o Mar Celta. Está composto por unha profunda canle de 310&nbsp;km. de longo e 32–48&nbsp;km. de ancho no seu lado occidental e baías máis baixas cara ao leste. A profundidade da canle occidental varía de 80 m. ata 275 m. no Beaufort's Dyke na canle norte.

A Baía de Cardigan no sur e as augas ao leste da Illa de Man teñen menos de 50 m. de profundidade. Cun volume de auga total de 2430&nbsp;km³ e unha superficie de 47.000&nbsp;km², o 80% está ao oeste da illa de Man. Os bancos de area máis grandes son os bancos Bahama e King William ao leste e ao norte da Illa de Man e ao Banco Kish, Codling Bank, Arklow Bank e Blackwater Bank preto da costa de Irlanda. O mar de Irlanda, no seu maior ancho, ten 190&nbsp;km e se estreita ata 76&nbsp;km..

A Organización Hidrográfica Internacional define os límites do Mar de Irlanda (coa Canle de San Xurxo) como segue,
: *No norte.* O límite sur dos Mares interiores da costa oeste de Escocia, definido como unha liña que une o extremo sur do Mull of Galloway (54° 38'N) en Escocia e Ballyquintin Point (54° 20'N) en Irlanda.
: *No sur.* Unha liña que se une a St. David's Head en País de Gales () a Carnsore Point en Irlanda ().

O mar de Irlanda experimentou unha serie de cambios dramáticos nos últimos 20.000 anos cando finalizou o último período glacial e foi substituído por condicións máis cálidas. No alto da glaciación, a parte central do mar moderno era probablemente un lago de auga doce. A medida que retirouse o xeo fai 10.000 anos, o lago volveuse a conectar ao mar.

## Cidades e vilas 
lista de cidades e vilas ao redor das costas do Mar de Irlanda en orde de tamaño:

## Illas 
* Lista do mar de Irlanda que teñen polo menos un quilómetro cadrado de superficie ou que teñen unha poboación permanente.
* Anglesey e Illa Holy están incluídos por separado.

## Notas 
## Véxase tamén
Josu Jon Imaz

**Josu Jon Imaz San Miguel**, nado en Zumarraga (Guipúscoa) o 6 de setembro de 1963, é un político, químico e empresario vasco.

## Traxectoria 
Licenciouse en Química na Universidade do País Vasco en Donostia co premio extraordinario de fin de carreira, e doutorouse tamén na mesma facultade en 2004. Especializado en polímeros, traballa para o centro tecnolóxico INASMET na década dos oitenta, época durante a que fai unha estadía no CETIM de Nantes. A partir de 1989, traballa como promotor industrial no Grupo Cooperativo Mondragón, e en 1991 regresa ao INASMET, onde permanece ata o seu salto á política.

En xuño de 1994 é elixido eurodeputado nas eleccións europeas, cargo que desempeña ata o seu nomeamento o 7 de xaneiro de 1999 como conselleiro de Industria, Comercio e Turismo do Goberno Vasco e portavoz do propio Goberno Vasco.

A partir do Consello de Goberno celebrado con data 17 de xullo de 2001 é novamente titular da carteira de Industria, Comercio e Turismo do Goberno Vasco e portavoz do mesmo, cargos que desempeña ata o 13 de xaneiro do 2004.

Finalmente, na Asemblea Xeral do Partido Nacionalista Vasco, celebrada os días 17 e 18 de xaneiro de 2004, é elixido presidente do Euzkadi Buru Batzar (executiva nacional), cargo en que permanece durante 3 anos, ata ser substituído por Iñigo Urkullu.

### Currículo político
*Afiliado a EAJ-PNV no ano 1978.
*Presidente de EGI Urretxu-Zumarraga (1979-1982).
*Membro do Consello Rexional EGI Guipúscoa (1980-1986).
*Membro do Consello Nacional de EGI (1981-1986).
*Membro da Xunta Municipal de EAJ-PNV de Urretxu-Zumarraga (1979-1982).
*Representante da Asemblea Nacional EAJ-PNV (1983-1985), (1986-1988), (1992-1994).
*Membro do GBB (1988-1990).
*Tenente de Alcalde e concelleiro de Facenda e Desenvolvemento de Zumarraga (1991-1995).
*Deputado no Parlamento Europeo (1994-1999).
*Membro da Comisión de Orzamentos, Industria e Asuntos Económicos e Pesca.
*Vicepresidente Subcomisión Monetaria.
*Conselleiro de Industria, Comercio e Turismo e Portavoz do Goberno (1999-2001).
*Parlamentario vasco por Guipúscoa (2001).
*Conselleiro de Industria, Comercio e Turismo e Portavoz do Goberno (2001-2003).
*Presidente do EBB de EAJ-PNV (2004).

## Vida persoal
Está casado, ten tres fillos e vive en Donostia.
Barca, España

**Barca** é un concello español da provincia de Soria. A súa poboación é de 120 habitantes e ocupa unha superficie de 45,05 km².

## Núcleos de poboación
*Barca
*Ciadueña

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do concello
Barcebalejo

**Barcebalejo** é un concello agrupado ó de El Burgo de Osma da provincia de Soria, na Comunidade Autonoma de Castela e León. Ten 72 habitantes.

## Véxase tamén 
*Municipios de Soria

## Ligazóns externas
*http://soria-goig.com/Pueblos/pag_0574.htm
Negación (lingüística)

A **negación** é a acción e o efecto de negar. É un modo de enunciar que pode ser realizado por medio de tres procedementos lingüísticos:

*Marcas morfolóxicas: en moitas linguas a negación pode realizarse mediante marcas morfolóxicas consistentes en prefixos privativos (**a**normal, **in**frecuente , **des**agradable). A negación morfolóxica determina unha operación, dende o punto de vista lóxico-semántico, pola que se fixan os opostos e complementarios. A isto ténselle chamado predicación negativa dado que non é unha verdadeira negación: *desaproveitar* non é a negación de *aproveitar*, senón unha outra cousa distinta que actúa como complementaria. 
*Elementos léxicos: a negación desenvólvese tamén nas linguas por medio de opostos léxicos que non teñen entre si ningunha relación morfolóxica (*bo-malo, san-enfermo*). A lexicalización da oposición acentúa a distancia entre os dous polos: *bo* e *malo* poden considerarse como os dous límites dunha oposición que permite unha gradación. Non estamos ante unha negación verdadeira, senón ante unha polarización complementaria: O contrario de *san* é ‘*non-san*’ e non *enfermo*.
*Estruturas sintácticas: desde o punto de vista sintáctico, a negación é unha das modalidades básicas en que pode presentarse un enunciado e pode presentar dúas formas: unha absoluta e outra parcial:
**Negación total: Realízase colocando *non* entre o suxeito e o verbo se na secuencia non aparecen pronomes clíticos antepostos: *A cerimonia non se celebrou*.
**Negación parcial: Consiste en facer negativo un suxeito ou un complemento, para o cal se empregan palabras negativas que expresan o grao cero semántico dos substantivos, adxectivos ou adverbios. Hai dúas posibles estruturas:
:::- negación + verbo: *Nada dixo daquilo*.
:::- non + verbo + negación: Non dixo nada daquilo.

## Véxase tamén 
*Modalidade da enunciación oracional
*Non espletivo
*Afirmación
*Exclamación
*Dúbida
Interpol

A **Organización Internacional de Policía Criminal**, mundialmente coñecida pola súa sigla **Interpol** (en inglés: ***Inter**national criminal **Pol**ice Organization*), é unha Organización Internacional que axuda na cooperación de policías de distintos países. Foi creada en Viena, en Austria, o ano de 1923, polo xefe da policía vienense Johannes Schober, coa designación de *Comisión Internacional de Policía Criminal*.

Entre 1938 e 1945 despois da anexión de Austria polo Terceiro Reich, a organización foi comandada por catro diferentes oficiais nazis da SS: Otto Steinhäusl, Reinhard Heydrich, Arthur Nebe e Ernst Kaltenbrunner adoptando o nome actual en 1956 e ten a participación de 188 países membros.

A sigla Interpol foi por primeira vez utilizada en 1946. A Interpol non se implica na investigación de delitos que non impliquen varios países membros ou crimes políticos, relixiosos e étnicos. Trátase dunha central de información para que as policías de todo o mundo poidan traballar integradas no combate ao crime internacional, o tráfico de drogas e os contrabandos.

Un exemplo da participación da Interpol nun caso é a desaparición de Madeleine McCann, unha rapaza inglesa que desapareceu nun cuarto de hotel nunha cidade portuguesa próxima á fronteira coa España. En setembro de 2011 a Interpol publicou mandado de detención contra o entón Xefe de Estado de Libia, Muammar al-Gaddafi, durante as protestas en contra do Goberno.

## Notas
Modalidade da enunciación oracional

Son tres as **modalidades** que pode presentar unha oración en canto á conformidade ou desconformidade co xuízo que nela se expresa: a negación, a afirmación e a dúbida.

As marcas coas que se diferencian estas modalidades veñen sendo tradicionalmente incluídas no paradigma dos adverbios, malia a que presentan un comportamento sintáctico moi diferente. Así, Antón Santamarina considera que o verbo, o adxectivo ou calquera outra clase de palabra, cando non van acompañados de ningún adverbio de afirmación, expresan por si sós un feito positivo. A presenza do adverbio de afirmación non engade ningunha circunstancia positiva, do mesmo xeito que a negación non engade ningunha circunstancia negativa, pois, amais de non expresaren ningunha ‘circunstancia’ "non" non está de ningunha maneira subordinado á palabra predicativa (coma os adverbios), senón que é parte desa palabra. Deste xeito a palabra predicativa, nas negativas, pasa a ter o significado contrario do verbo ou adxectivo que acompaña "non". A "non" debemos logo consideralo, segundo Santamarina, como un afixo separable que permite unha grande economía na lingua.

Polo que respecta ós tradicionalmente denominados adverbios de dúbida, para Santamarina non existen dado que só pode ser modificado circunstancialmente, por medio dun adverbio aquilo que é predicable con seguridade.

Un enunciado do tipo *o lobo ouvea* / *o lobo non ouvea*, pode ser completado con circunstancias locais (ouvea de día), temporais (ouvea no monte) etc. En todas elas existe un valor adverbial que incide sobre *o lobo ouvea*. Pero nun enunciado do tipo *o lobo quizais ouvea*, quizais non incide no enunciado do mesmo modo cós anteriores, xa que só pode ser modificado circunstancialemte aquilo que se predica con seguridade.

Quizais resulta un indicio da actitude psicolóxica do falante e non un complemento circunstancial de *o lobo ouvea*.
Aldara

**Aldara** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co portugués. Procede do xermánico ''*alds* ("tempo") ou *hildi* ("loita") e *waran* ("gardar", "protexer"). Non hai persoas rexistradas coas variantes Ilduara ou Eldara.

## Aldara noutras linguas 
* Asturiano: Áldara
* Castelán: Ilduara
* Catalán: Ilduara
* Éuscaro: Elduara
* Portugués: Ilduara / Aldara

## Personaxes
*Santa Aldara de Celanova, santa galega, nai de San Rosendo de Celanova

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Afirmación

A **afirmación** é, xunto coa negación e a dúbida, unha das tres modalidades da enunciación oracional tradicionalmente consideradas.

Calquera enunciado sen marca ningunha de modalidade é de seu afirmativo. Agora ben, é posible salientar mediante marcas o carácter afirmativo: *Si, heicho traer*.

A afirmación serve frecuentemente para responder secuencias interrogativas. A resposta afirmativa absoluta considerada máis tradicional en galego é a que consiste na repetición do verbo: 
:::-¿Fostes a cas de Bruno?
:::-Fomos

Outras posibles respostas a esa pregunta serían:
:::-Fomos, si
:::-Si, ho
:::-Abofé que si
:::-Xaora
:::-Efectivamente

## Véxase tamén 
*Modalidades da enunciación oracional
Joan Jett

**Joan Jett**, nada co nome de **Joan Marie Larkin** en Filadelfia (Pensilvania) o 22 de setembro de 1958, é unha actriz, cantante, produtora e guitarrista estadounidense. É coñecida polos seus hits "I Love Rock 'N Roll", que estivo no número 1 das listas do Billboard do 20 de marzo ao 8 de maio de 1982, "Crimson and Clover", "Do You Wanna Touch Me", "Light of Day", "I Hate Myself For Loving You", "Little Liar" e "Love Is All Around".

Probablemente Joan Jett sexa a figura feminina máis importante da historia do rock. Bandas como Bikini Kill, Shonen Knife, L7, The Yeah Yeah Yeahs, Kittie, The Donnas ou Hole declararon publicamente a influencia de Joan na súa música.

## Traxectoria 
Aos 15 anos, Joan formou The Runaways con outras tres rapazas, Sandy West, Lita Ford e Cherie Currie. Joan cantaba, tocaba a guitarra rítmica e escribía moito do material da banda. A banda gravou cinco LPs e xirou por todo o mundo tendo de abreconcertos entre outros a Cheap Trick, Van Halen e Tom Petty and The Heartbreakers. Tiveron especialmente éxito no Xapón.

Mentres que The Runaways eran moi populares en Europa, Xapón, Australia, Canadá e tamén en Suramérica, eles non tiveron o mesmo éxito nos Estados Unidos. Parte diso debeuse a que este país, e a súa prensa musical especialmente, non estaba acostumada a que unha banda de mulleres adolescentes fixese música en serio. The Runaways separouse en 1979.

Foi nesa época cando Jett, considerada unha figura na escena punk rock, produciu o único álbum de The Germs. Esta gravación é considerada o equivalente estadounidense do *Never Mind The Bollocks* dos Sex Pistols.

Na primavera de 1979, Joan foi a Inglaterra para comezar unha carreira en solitario. Mentres estivo alí, fixo tres temas cos ex-Sex Pistols Paul Cook e Steve Jones (unha delas era unha versión temperá de "I Love Rock N' Roll"). De volta aos Ánxeles, Joan comezou a rodar unha película baseada en The Runaways chamada ''We're All Crazee Now!*. A película nunca foi editada, pero durante a realización do proxecto Joan coñeceu ao compositor e produtor Kenny Laguna. Fixéronse bos amigos e decidiron traballar xuntos.

Jett e Laguna entraron nos estudios The Who’s Ramport Studios para gravar o debut en solitarios da primeira. O disco *Joan Jett'' foi editado en Europa, pero nos Estados Unidos nada menos que 23 grandes selos rexeitaron o disco. Jett e Laguna editárono independentemente no seu propio selo Blackheart Records. Deste xeito, Jett converteuse na primeira intérprete feminina en crear o seu propio selo discográfico.

A parella usou os seus aforros persoais para gravar a crear o seu propio sistema independente de distribución, moitas veces vendendo os álbums no seu coche despois dos concertos.

Coa axuda de Laguna, Jett formou The Blackhearts. A banda foi creada a comezos dos anos 80, e ademais de Jett estaba composta por Ricky Byrd, John Doe, Gary Ryan e Eric Ambel.

## Véxase tamén
Acción Democrática Española

**Acción Democrática Española** foi un partido político español formado por democristiáns procedentes do réxime franquista.

## Historia 
Foi constituído en marzo de 1977, aínda que funcionaba desde 1976 como asociación, dirixido por Federico Silva Muñoz foi un dos partidos fundadores da Federación de Partidos de Alianza Popular, que abandonou despois de que esta dese o seu apoio á Constitución española de 1978. En 1979 integrou a Derecha Democrática Española con outros partidos de dereitas e pouco despois desapareceu.

Con implantación en Galicia contou entre os seus dirixentes a Fernando Amenedo e Antonio Ramilo.
Rosa Aguilar

**Rosa Aguilar Rivero**, nada en Córdoba en 1957, é unha política andaluza, foi ministra de Medio Ambiente, Medio Rural e Mariño de España entre os anos 2010 e 2011

## Traxectoria 
Licenciada en dereito, entrou en política da man do Partido Comunista de España e de Izquierda Unida, concelleira en Córdoba desde 1987 ata 1991. Deputada no Parlamento de Andalucía substituíndo a Julio Anguita (1990-1993), deputada no Congreso dos Deputados (1993-1996). En 1999 accedeu á alcaldía de Córdoba grazas a un pacto co PSOE, no ano 2003 revalidou o seu mandato, xa sen precisar pacto ningún.

Crítica con algunhas posturas de IU, como a entrada de Ezker Batua no goberno vasco ou a negativa de IU á Constitución Europea, en 2009 accedeu como independente a ser conselleira de Obras Públicas na Xunta de Andalucía, o que espertou grandes críticas entre os membros do seu partido, que non tiña asinado ningún pacto co Partido Socialista Obrero Español. En 2010 foi nomeada por José Luis Rodríguez Zapatero ministra de Medio Ambiente, Medio Rural e Mariño, en substitución da galega Elena Espinosa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de ministros de Agricultura de España
Xuvia - Castro

**Xuvia-Castro** é un espazo natural galego declarado zona especial de conservación (ZEC) que abrangue 2.074 ha dos concellos da Capela, Moeche, Narón, Neda, San Sadurniño, As Somozas e As Pontes de García Rodríguez, percorridos polo río Xuvia e o seu afluente o Castro e que conserva gran parte dos bosques tradicionais de ribeira. Na parte alta do río Castro, na Serra do Forgoselo, localízase unha grande extensión de torgueiras ben conservadas. A altitude media é de 407 m. e pertence á rexión bioclimática atlántica.

## Hábitats
* Augas oligotróficas cun contido de minerais moi baixo das chairas areosas (*Littorelletalia uniflorae*).
* Lagos eutróficos naturais con vexetación *Magnopotamion* ou *Hydrocharition*.
* Estanques temporais mediterráneos.
* Uceiras húmidas atlánticas de zonas mornas de *Erica ciliaris* e *Erica tetralix*.
* Uceiras secas europeas.
* Uceiras oromediterráneas endémicas con toxo.
* Turbeiras de cobertor.
* Pendentes rochosas silíceas con vexetación casmofítica.
* Bosques aluviais de ameneiro (*Alnus glutinosa*) e freixo.
* Carballeiras galaico-portuguesas con *Quercus robur* e *Quercus pyrenaica*.
* Bosques de castiñeiro (*Castanea sativa*).

## Flora e Fauna
### Flora
* Esfagno (*Sphagnum pylaisii*).
### Fauna
* Lontra (*Lutra lutra*).
* Gabián eurasiático (*Accipiter nisus*).
* Ferreiriño subeliño (*Aegithalos caudatus*).
* Merlo rieiro (*Cinclus cinclus*).
* Falcón pequeno (*Falco subbuteo*).
* Ouriolo (*Oriolus oriolus*).
* Papuxa montesa (*Sylvia undata*).
* Salamántiga (*Chioglossa lusitanica*).
* Lagarto das silvas (*Lacerta schreiberi*).

## Notas
Braganey

**Braganey** é un municipio brasileiro do estado do Paraná. A súa poboación é de 5.014 habitantes (2005). En torno a 1950 comezaron a asentarse colonos brancos procedentes doutras rexións do Brasil dedicadas ó cultivo do café. Recoñecido como municipio en 1983.
## Véxase tamén
Zona especial de conservación

[miniatura|Lagoa de San Martiño na ZEC de [Ortigueira - Mera.]]
As **zonas especiais de conservación (ZEC)** son, segundo a Directiva de Hábitats (92/43/EEC), espazos naturais con interese de conservación polos seus hábitats e especies de interese ou en risco e que declara a Comisión Europea. Protexen a máis de 220 hábitats e máis de 1000 especies catalogadas nos anexos I ou II da directiva. Correspóndelle aos estados limitar estas rexións e realizar informes técnicos destas áreas. As rexións de interese de conservación para os estados deben levalos como **propostas de lugares de importancia comunitaria (pLIC)** a consellos científicos da Unión Europea. As comisións científica realizan unha función de avaliación das rexións propostas, os hábitats que conteñen e as especies presentes. As comisións científicas organizaranse por áreas bioxeográficas e determinan a calidade das propostas dos estados membros da unión, identificando as eivas en cada unha.

### Fase de lugar de importancia comunitaria
Unha vez os estados propuxeron as candidaturas, eses espazos propostos ante a comisión denomínanse **lugares de importancia comunitaria (LIC)** (en inglés *Site of Community Importance (SCI)*). Namentres non finalice o procedemento de selección das áreas obxectivo de conservación a estas candidaturas chámaselles *lugares de importancia comunitaria (LIC)*. Segundo a definición da Comisión Europea na súa Directiva de Hábitats (92/43/EEC), son lugares ou rexións bioxeográficas que contribúen dunha maneira significativa ao mantemento e recuperación dun tipo de hábitat natural ou de especies; e que lles dan coherencia á Rede Natura 2000 coa súa contribución a manter a diversidade biolóxica dentro de rexións bioxeográficas ou rexións de interese. que representan case 12 millóns de hectáreas, un 22.21% do territorio.
 
Na comunidade de Madrid, o territorio protexido con esta figura representa un 39,89% do territorio da comunidade autónoma; nas Illas Canarias, o 36.90%; na Rioxa, o 33.25%.

### Galicia 
A comunidade galega é a que posúe a menor porcentaxe de territorio protexido español coa denominación de Zonas especiais de conservación: 371.868 hectáreas, que representan o 11.61%.

## Notas
Maurice Ravel

**Joseph Maurice Ravel**, nado en Ciboure, Pireneos Atlánticos, o 7 de marzo de 1875 e finado en París o 28 de decembro de 1937, foi un compositor francés da época moderna.

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|240x240px|Ravel ao piano
A súa obra, que denota un estilo neoclásico audaz, é o froito dunha herdanza complexa e de procuras musicais que revolucionaron o piano e a música orquestral. 

Ravel recoñécese como un mestre da orquestración e un artesán meticuloso que cultivaba a perfección formal ao tempo que permanecía profundamente humano. 

É o autor dun célebre bolero, e un dos músicos máis tocados do mundo.
### Adaptación de música galega 
Durante a súa carreira, Ravel tamén se dedicou á adaptación de músicas de diferentes culturas, entre elas fixo unha versión da canción galega "*Adiós, meu meniño, adiós*" de Marcial del Adalid. Esta peza é parte da súa *Chanson espagnole*, onde respecta tanto o texto orixinal en galego como a melodía. En 1910, Ravel participou con sete pezas nun concurso organizado pola 'Casa do Lied' en Moscova. Os temas premiados foron publicados o ano a seguir baixo o título *Quattre Chants Populaires*. Para a canción nº 1, Ravel empregou a melodía publicada por Adalid en 1880 como parte da segunda serie da colección *Cantares vellos e novos de Galicia*, incluíndo o texto galego como alternativa ao francés.

Segundo Margarita Soto Viso, a adopción desta melodía con ritmo de habanera pode alterar significativamente o sentido orixinal do texto e a música, mostrando unha interpretación libre que se distancia do espírito da melodía orixinal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bolero de Ravel
### Ligazóns externas 
* *Chanson espagnole* de Maurice Ravel  (vídeo en YouTube.com)
Non espletivo

Denomínase **non espletivo** a aquel que non afecta, aínda que non é unha marca que implica negación, á modalidade do enunciado.

O non espletivo nunca é de uso obrigatorio e recoñécese doadamente porque en caso se prescindir del, en caso de conformarmos de novo a secuencia sen a súa presenza, o significado non varía.

Pode encontrarse nas seguintes construcións:

*Temporais introducidas por *ata que*, sobre todo co verbo en subxuntivo: *Non o faremos ata que **non** esteas aquí*.
*Comparativas de desigualdade: *É máis lixeira a miña saca ca **non** a túa*
*Exclamacións e interrogacións retóricas introducidas por *canto/s, canta/s*: *¡Canto **non** choveu dende aquela!*
Constituíntes verbais

Na análise da flexión verbal do portugués, Mattoso Câmara segmenta catro constituíntes: o radical (R), formado por un morfema lexical que pode levar morfemas derivacionais; a vogal temática, que amplía o radical e serve para clasificar morficamente os verbos; o sufixo modotemporal (SMT), con amálgama das nocións gramaticais de modo e tempo; o sufixo número-persoal (SNP), onde están amalgamadas as nocións de número e persoa do suxeito. Os dous primeiros constituíntes forman o tema e os outros o sufixo flexional.

Na descrición sincrónica do verbo galego realizada por Antón Santamarina aplícase o método proposto por Mattoso Camara. E o mesmo se fai na gramática galega:

O verbo galego, coma o de tódalas linguas románicas, consta dun tema e dun sufixo flexional; á súa vez no tema distínguese unha raíz (R) e unha vogal temática (VT), mentres que o sufixo flexional se subdivide en sufixo modo-temporal (SMT) e sufixo de número e persoa (SNP).

A vogal temática é un morfema que clasifica os verbos en tres clases mórficas ou conxugacións. De acordo co comportamento da raíz e mais da vogal temática distínguense verbos regulares e irregulares.

Ó ser un elemento léxico, a raíz é o único constituínte verbal de aparición necesaria, mentres que tódolos demais morfemas poden estar representados ou non.

Os verbos regulares teñen, normalmente, unha única raíz para todo o paradigma, mentres que os irregulares xeralmente presentan, cando menos, dúas raíces: unha delas coincide coa do infinitivo e aparece nos tempos do tema de presente e a outra encóntrase nos tempos do tema de perfecto e diverxe en maior ou menor grao da raíz do infinitivo. Teñen tema de perfecto os seguintes tempos: perfecto, pluscuamperfecto, imperfecto de subxuntivo, e futuro de subxuntivo; os restantes tempos constrúense co tema de presente.

## Bibliografía
*Álvarez, R., Monteagudo, H., Regueira, X. L. (1986): *Gramática Galega*, Vigo. Galaxia, 1995
*Camara Jr., J. Mattoso (1970): *Problemas de linguística descritiva*. Petrópolis: Vozes, 1970
*Camara Jr., J. Mattoso (1982): *Estrutura da língua portuguesa*. Petrópolis: Vozes, 1982
*Femández Rei, F. (1991 [1986]): "Conservadurismo e innovación no sistema de desinencias verbais do galego: o perfecto", in D. Kremer (ed.): *Actes du XVIII Congrès International de Linguistique et de Philologie Romanes* (Université de Trier, 1986). Vol. 3. Tübingen: Max Niemeyer, 1991, pp.&nbsp;632–644.
*Femández Rei, F.: "Vocal temática e conxugación verbal. A expresión da clase mórfica en español, catalán e galego moderno", in *Homenaxe ó profesora *Pilar Vázquez Cuesta* Universidade de Santiago
*Nicolás, R. (1 993): *Diccionario dos verbos galegos*. Pontevedra: 0 Cumio.
*Piel, J. M. (1944): 'A flexao verbal em portugês', separata de *Biblos 20*.
*Santamarina, A (1974): El verbo gallego. Anexo 4 de Verba. Santiago.
Herba salgueira

A **herba salgueira** ou **chuchamel** (***Lonicera periclymenum***) é unha especie de rubideira pertencente á familia das caprifoliáceas que gabea e sobe polos salgueiros e outras árbores (de aí o nome vulgar galego). É común en toda Galiza.

## Descrición 
É unha planta rubideira que chega aos 6 m de altura. Ten follas ovais, de 3 a 7&nbsp;cm, máis ou menos oblongas ou elípticas, e son máis claras pola cara posterior.

As flores están dispostas en grupos. Son tubulares, duns 4 ou 5&nbsp;cm de longo, de cor branca ou amarela e ás veces están lixeiramente tinxidas de vermello. Os froitos son bagas vermellas con varias sementes e son tóxicos.

Florea de maio a agosto e na mesma planta poden verse flores e froitos maduros ao mesmo tempo.

## Etimoloxía 
O termo *Lonicera* foi empregado por primeira vez por Linneo no 1753 adaptando ao latín o apelido "Lonitzer", en honor do botánico Adam Lonitzer (1528-1586), médico que exerceu en Frankfurt.

En galego recibe outros nomes vulgares coma: madreselva (var. *madresilva*), chuchamel (var. zugamel, zugameles, zugos), *bigorda*, cabrifollo. O nome de **chuchamel** (nome co que tamén se coñece a planta en inglés) vénlle de que os rapaces arríncanlle a corola e chuchan o seu néctar de sabor a mel, con todo outras especies vexetais reciben este mesmo nome en galego. Non confundir, por exemplo, con *Lamium maculatum*.

## Hábitat e distribución 
É orixinaria de Europa, espallándose polo norte dende o sur de Noruega e Suecia. Atópase con bastante frecuencia en bosques e fragas. 
miniatura|250px|Flores do chuchamel

## Usos 
A *Lonicera periclymenum* emprégase coma remedio homeopático non moi corrente, usado para a irritabilidade con violencia.
Cultívase tamén como planta ornamental.

## Subespecies 
Existen dúas subespecies. A *Lonicera periclymenum* subsp. *periclymenun*, con follas case sen peluxe; e a *Lonicera periclymenum* subsp. *hispanica*, máis abundante e con follas con peluxes evidentes na face anversa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lonicera
Joseph Mascis

**J Mascis**, nado o 10 de decembro de 1965 en Amherst, Massachusetts, é un músico estadounidense, coñecido sobre todo por ser o cantante, guitarrista e compositor de Dinosaur Jr..

## Traxectoria 
Nado en Amherst, Massachusetts, fillo dun dentista local, medrou na mesma zona coa súa irmá Patty e o seu irmán maior Mike. A súa nai, Theresa, morreu en 1985 mentres que o seu pais, Joseph Sr., morreu en 1993.

Mascis converteuse nun fan da música e entusiasta da batería aos 9 anos, e posteriormente uniuse ao conxunto de jazz do colexio como batería. 

Aos 17 anos, a principios dos 80, Mascis uniuse á banda hardcore de curta vida Deep Wound, cos amigos do instituto Lou Barlow, Scott Helland e Charlie Nakajima. Despois de que Mascis despedise a barlow de Dinosaur Jr. en 1989 gravou varios discos coa banda ata 1997, e tamén un álbum en solitarios acústico titulado *Martin + Me* en 1996.  En 1989 Kurt Cobain suxeriu que Mascis se unise a Nirvana como guitarrista.

Foi batería do proxecto paralelo Upsidedown Cross, unha banda de doom metal de Boston que tamén contaba con Seth Putnam de Anal Cunt, que editou un álbum co selo Taang! Records en 1991. Mascis fixo unha pequena aparición ao final do filme *Gas, Food, Lodging* e compuxo algunha das cancións da banda sonora. En 1996 tivo un pequeno papel no filme *Grace of my Heart* e achegou un par de temas á súa banda sonora. No ano 2000 comezou a traballar nos discos da súa nova banda, J Mascis and the Fog.

En abril do 2005 Mascis reuniuse con Barlow e Murph, o trío orixinal de Dinosaur Jr., para realizar unha xira de celebración da re-edición dos seus primeiros tres álbums. Dende entón lanzaron dous novos traballos: *Beyond* (2007) e *Farm* (2009).

No mes de agosto do 2005 Mascis editou un novo traballo en solitrio baixo o nome de J Mascis and Friends, *J and Friends Sing and Chant For Amma*, un álbum adicado ao líder relixioso hindú Mata Amritanandamayi, sobre o cal anteriormente compuxera a canción "Ammaring", aparecida no primeiro álbum de J Mascis + The Fog *More Light*. Os beneficios do disco foron doados á organización de Mata Amritanandamayi, que actuou axudando aos damnificados do tsunami do ïndico do ano anterior.

## Discografía 
### En solitario 
## Notas
Ágreda

**Ágreda** é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 3 167 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 164,93 km².

Ágreda está aos pés do Moncayo, protexida por un terreo escarpado e dividida polo río Queiles, moi apreciado polos romanos. Nos seus 3 500 habitantes, percíbese o movemento fronteirizo que a caracterizou e que a caracteriza: o intercambio comercial e cultural.

Da súa antigüidade celtibera queda constancia o *Castro natural de la Muela* e algunhas moedas celtibéricas recollidas co nome de Aregrada.

Da época romana fican a pequena ponte de acceso ao Barrio mouro, un anaco de muralla e un par de inscricións.

Da visigótica existe a mención nalgún códice dunha igrexa, a de San Xulián.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do concello
Brian Molko

**Brian Molko**, nado en Bruxelas o 10 de decembro de 1972, é o vocalista, compositor e guitarrista da banda inglesa de rock alternativo Placebo.

## Traxectoria 
Nado en Bélxica de pai estadounidense e nai escocesa, debido ao traballo do seu pai, banqueiro internacional, pasou gran parte da súa infancia vivindo en varios países, entre eles Liberia, Líbano ou Luxemburgo.

Tanto Molko coma Stefan Olsdal asistiron á American International School of Luxembourg (a pesar de que alí non se fixeron amigos), e cando Molko trasladouse a Londres atopouse con Oldsal nunha estación de metro e convidouno a un dos seus concertos nun pub, onde tocaba con Steve Hewitt.
Kathleen Hanna

**Kathleen Hanna**, nada en Portland o 12 de novembro de 1968, é unha roqueira, activista e escritora estadounidense.

## Traxectoria 
Foi unha das fundadoras e cantante do grupo de punk rock Bikini Kill a principios dos anos 90 e actualmente forma parte do grupo de música electro post-punk Le Tigre, de carácter tamén feminista. En 1998, Hanna editou un disco en solitario baixo o nome de Julie Ruin. Hanna tamén escribiu sobre o feminismo e a arte, e colaborou cun gran número de músicos, aparecendo en discos de Atari Teenage Riot, Joan Jett, The Rickets, Green Day, Internal/External ou Mike Watt.
Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional

O **Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional** (**IGADI**) é unha entidade independente e sen fins de lucro creada en 1991, que ten por obxecto principal a investigación dos problemas internacionais e a activación de estratexias que favorezan unha maior proxección de Galicia no mundo en tódolos dominios.

## Documentación e investigación 
O IGADI recibe e analiza a prensa de numerosos países; arquiva obras, xornais, revistas e outros soportes documentais (anuarios estatísticos, teses, actas de coloquios, conferencias etc) referidos á situación económica, social e política de cada país, rexional e mundial. Estes materiais constitúen a base para a creación do Centro de Información e Documentación Internacional Contemporánea. Así mesmo o IGADI promove a realización de investigacións sobre as máis diversas problemáticas de orde internacional.

## Á disposición da sociedade 
Ámbolos dous servizos concretan un programa de apoio ás colectividades de diferentes niveis educativos, ás empresas e outros axentes sociais, que se complementa coa activa divulgación de información ós medios de comunicación, movementos asociativos, parlamentarios, personalidades e institucións galegas.

## Apoio e mediación 
O IGADI ofrece un servizo de apoio e mediación para empresas e institucións que inclúe os seguintes aspectos particulares: realización de estudos sectoriais, de monografías, acompañamento de delegacións, tradución e interpretación, investimento e comercio exterior. Este servizo forma parte dun proxecto máis amplo que contempla a creación en Galicia dun  Observatorio Exterior económico e sociopolítico.

## Actividades públicas 
Para difundir información e promover debates na opinión pública, o IGADI organiza seminarios, mesas redondas e conferencias. En permanente contacto con todo tipo de medios e institucións, facilita a presenza de membros do IGADI nos medios de comunicación, practicando unha política de intervención inmediata en cuestións de actualidade. Igualmente programa a realización de cursos de formación.

## Relacións con outros centros e institucións 
O IGADI mantén relacións de cooperación e de intercambio con outros centros de investigación estatais e internacionais. Ademais é signatario de convenios de colaboración con Universidades e con Administracións de diferentes niveis.

Ademais é promotor da Fundación Plácido Castro, e participa na concesión anual do Premio de Tradución Plácido Castro, que dita fundación outorga.

## Financiamento 
O IGADI financiase coas achegas dos seus membros e colaboradores; coa remuneración dalgunhas das súas actividades e co apoio prestado polas administracións públicas, entidades financeiras e organizacións sociais.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do IGADI
Alcubilla de Avellaneda

**Alcubilla de Avellaneda** é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 161 habitantes (INE 2012).

Ten 176 habitantes e a súa economía baséase no cultivo de trigo, cebada, centeo, avea e xirasol; o gando lanar e porcino (once naves) e as colmeas e viñas.

*Flora: Enciñeira, xenebreiro, carballo e té.
*Fauna: Corzo, xabaril, lobo, charrela.

Festas principais: 3 de febreiro "As Candelas" e 22 de xullo Santa María Madalena, patroa da vila.

Outras festas e tradicións: 14 de setembro, Exaltación da Santa Cruz. 
O 17 de agosto Festa de Verán. O 11 de xuño, San Bernabé. O 13 de setembro, Festa do Prado. O 10 de xullo, San Cristóbal e o 17 de xaneiro, san Antonio. O 25 de abril, San Marcos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do concello
Roca

Unha **roca**, **máquina de fiar**, **torno de fiar** ou **fiadeira** é un instrumento para fiar manualmente fibras téxtiles. Supuxo un avance na tecnoloxía dos tecidos desenvolvido na China ou na India entre os anos 500 e 1000 d.C.

A roca permite unha maior velocidade de fiado e produce un fío máis homoxéneo e resistente. Válese dunha roda accionada de diversas maneiras (movida en última instancia coa man ou co pé) que fai xirar o equivalente do fuso a moita velocidade e imprímelle unha torsión ao fío. Anteriormente á súa invención, a persoa que fiaba tiña que xuntar as fibras, facelas un nobelo e ademais transmitirlle ao tecido a torsión utilizando o fuso.

Ficheiro:Velazquez-las hilanderas.jpg|*As fiandeiras* de Velázquez.
Ficheiro:Elderlyspinnera.jpg|Muller usando unha *roca irlandesa*, contra 1900.
Ficheiro:Roca.obxectos.jpg|Roca galega.
Ficheiro:Marianne Stokes St Elizabeth of Hungary Spinning for the Poor.jpg|Sabela de Hungría fiando para os pobres nunha roca *tipo castelo*.
Ficheiro:Charkha nepal krish.jpg|Muller nepalí usando unha roca chamada *Charkha*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fiar
* Fuso

### Ligazóns externas 
* Como funciona unha roca .
* Virtual Museum of Textile Arts  .
271

## Acontecementos 
* Xaneiro - Os alamáns vencen as tropas do emperador Aureliano en Piacenza.
** Aureliano consegue vencer aos alamáns preto de *Forum Fanum* Fano, botándoos fóra de Italia, para alén dos Alpes.
* Os romanos forzan os godos a retirarse para aló da marxe esquerda do río Danubio.

### Ciencia e tecnoloxía 
* China: invención do compás magnético.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Liu Shan, emperador de Shu.
* Vitorino, emperador do reino da Galia.

Historia ano a ano
Acefalia

**Acefalia** é un tipo de trastorno encefálico, literalmente significa carencia de cabeza. O feto acefálo, un xemelgo parasito doutro feto completo, ten un corpo pero non corazón, e o seu pescozo está unido ó xemelgo normal, grazas ó corazón deste posibilita que circule o sangue no xemelgo incompleto, xa que o feto acéfalo non podería existir independentemente do feto ó que está unido.
Aleixo

**Aleixo** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co aragonés e co portugués. A súa orixe é o grego *Αλέξιος* *Alexios* derivado de *αλεξειν* *alexein* (protexer). En galego tamén ten a variante **Alexos** e o hipocorístico **Leixo**.

## Aleixo noutras linguas
* Alemán: Alexius / Alexis
* Aragonés: Aleixo
* Castelán: Alejo
* Catalán: Aleix
* Eslovaco: Alexej
* Esloveno: Aleksej
* Éuscaro: Alexo
* Francés: Alexis
* Inglés: Alexis
* Italiano: Alessio
* Polaco: Aleksy
* Portugués: Aleixo
* Romanés: Alexe
* Ruso: Alekseï
* Sueco: Alexis

## Personaxes
*Santo Alexio de Roma.
*Alexis de Tocqueville.
*Aleixo I - Emperador bizantino (1081 - 1118).
*Aleixo II - Emperador bizantino (1180 - 1183).
*Aleixo III - Emperador bizantino (1195 - 1203).
*Aleixo IV - Emperador bizantino (1203 - 1204).
*Aleixo V - Emperador bizantino (1204 - 1204).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de nomes masculinos en galego
*Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Petroloxía

miniatura|Un grao de area volcánica visto no microscopio en diferentes condicións de polarización da luz: con orientación plana na imaxe superior e orientación cruzada na imaxe inferior. A escala da imaxe é de 0.25mm
A **petroloxía** (do grego , *pétros*, "rocha" e , *lógos*, "temática" ou "materia") é a disciplina xeolóxica que se dedica ao estudo das rochas desde súa forma macroscópica á súa composición de minerais microscópicos e compostos químicos. Ademais da estrutura e composición, estuda a orixe e distribución das rochas.

A litoloxía ten sido un sinónimo de petrografía, mais actualmente a litoloxía oriéntase só á descrición física macroscópica das rochas. A petrografía, porén, estuda os detalles microscópicos das rochas.

## Liñas de estudo
* Petroloxía ígnea, estuda as composición e textura das rochas plutónicas e volcánicas, xeradas a partir dun magma que pode ou non chegar a superficie terrestre.
* Petroloxía sedimentaria, estuda as composición e textura da rochas que se constituíron a partir de materiais procedentes da meteorización doutras rochas.
* Petroloxía metamórfica, estuda as composición e textura das rochas que se formaron en condicións de alta presión e temperatura.
* Petroloxía experimental, na que se empregan altas presión e temperatura en condicións controladas para investigar as relación xeoquímicas e de fases de diferentes materiais sometidos a tales condicións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Petrografía
* Xeognosia
Lepidolita

A **lepidolita** é un tipo de mica de cor violácea pouco frecuente. Está composta de silicatos de aluminio e litio. Podémola atopar especialmente en pegmatitas ricas en litio. Asóciase con outros  minerais de litio como espodumena en pegmatitas. É unha das maiores fontes do raro rubidio e do cesio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio sobre mineraloxía da UNED
*Datos sobre localización de lepidolita
*Sitio web con datos de lepidolita
*Galería de minerais con información de lepidolita
* Galería de imaxes de lepidolita en Internet: http://www.mindat.org/gallery.php?min=2380 http://webmineral.com/specimens/picshow.php?id=671 https://web.archive.org/web/20041122011434/http://www.rc.unesp.br/museudpm/banco/silicatos/filossilicatos/lepidolita.gif
Biotita

A **biotita** é un tipo de mica de cor negra que fundamentalmente contén silicatos de aluminio e ferro. É un mineral frecuente en moitos tipos de rochas, e polo tanto xunto coa moscovita, son as micas máis abondosas da Terra. É moi habitual atopala en moitas rochas graníticas de Galicia.

## Aspecto 
A biotita preséntase en forma de cristais con forma hexagonal formando frecuentemente maclas. A súa exfoliación é perfecta e faina en forma de láminas moi flexibles e elásticas, suaves, traslúcidas, de brillo anacarado e lixeiramente coloreadas.

Segundo as diferentes inclusións de elementos que presente a biotita pode ser:

* **Lepidomelana**, se inclúe óxido de ferro (FeO).
* **Manganofilita**, se inclúe manganeso (Mn).
* **Wodanita**, se inclúe titanio (Ti).
* **Natrobiotita**, se inclúe sodio (Na).
* **Hendricksita**, se inclúe zinc (Zn).

## Lugares onde se atopa 
Atópase con frecuencia en granitos, pegmatitas, gneises, lousas, dioritas e en rochas volcánicas sendo, polo tanto, un mineral formador de rochas.

## Usos da biotita 
Úsase coma illante eléctrico e térmico.

## Outros silicatos 
Outros silicatos importantes son o feldespato e o cuarzo.
Chuchamel

O termo **chuchamel** (zugamel ou chupamel) pódese referir a varias especies botánicas:
* En xeral a todas as **madreselvas** (rubideiras do xénero *Lonicera*); en especial:
** **Herba salgueira** (*Lonicera periclymenum*)
** **Cadrifollo** (*Lonicera implexa*)
* **Ortiga morta** ou **lamio maculado** (*Lamium maculatum*), planta herbácea perenne da familia das labiadas, de follas semellantes ás da estruga e flores de cor púrpura con forma de tubo curvado, que botan un recendo agradábel e que ao chuchalas saben a mel.
* **Cerinta** (*Cerinthe major*), planta herbácea da familia das boraxináceas, anual, glabra, de ata 50&nbsp;cm, con follas ovovadas, amplexicaules, e característicos ramalletes pendurantes de grandes flores amarelas, cilíndricas, a miúdo cunha mancha castaña na base.
* **Meliloto** (*Melilotus officinalis*), especie herbácea pertencente á familia das leguminosas, que se cultiva como planta forraxeira. 
* ***Anchusa officinalis***, especie de planta medicinal pertencente á familia das boraxináceas, de flores azuis ou violetas.
* ***Oxalis pes-caprae***, planta herbácea de flores amarelas da familia *Oxalidaceae*.