Verza

:*Este artigo trata sobra a hortaliza, para a alga véxase **verza de mar**.*

A **verza**, **coia** ou **coella**, é unha variedade de col ('''*Brassica oleracea* var. *acephala*'*), de toco bastante alto e follas largas, usada no típico *caldo de verzas* de Galiza e de Portugal e tamén na confección da sopa coñecida como caldo verde, típica de Portugal. Tamén é popular en Asturias, Cantabria e o País Vasco e Navarra, así como no norte de Castela e León (Burgos, Palencia, León).

Caracterízase (e de aí o nome da variedade, *acephala*) porque as follas non forman a cabeza terminal típica das coles, senón que van nacendo ao longo do talo ou canoto.

Tamén se lle chama verza á folla das coias en xeral.

## Etimoloxía 
O termo galego verza vén do latín vulgar *virdia* (“cousas verdes”). Os termos col, coia, coube e coella veñen do latín *caulis* (caule, talo). En Portugal, esta planta denomínase *couve-galega*.

## Cultivo 
Esta variedade é cultivada principalmente en Europa e América. Aínda que sexa moi utilizada na cociña do Brasil, prefire climas fríos en vez de climas tropicais. Constitúe a variedade máis robusta de couve, tendo algunha caules subleñosos. Tolera case todo o tipo de solos, preferindo terreos con drenaxe satisfactoria -os terreos moi húmidos provocan a putrefacción das raíces que forman tubérculos como síntoma-. Son tamén moi resistentes ás pragas, como a mosca da col (*Delia radicum*), aínda que as larvas da bolboreta da col tamén provoquen algúns estragos nos cultivos.

miniatura|300px|Verzas nunha leira.

Ademais do seu uso na alimentación humana, as follas empréganse adoito para a ceba do gando, especialmente porcino.

### Pragas e enfermidades 
* *Helicoverpa armigera* Cadela da verdura, eiruga da coia.
* Pulgóns.
* Vermes cinsentos
* Gurgullo das coles.
* Hernia da col.
* *Pieris brassicae* bolboreta da col, bolboreta da verza.
* *Pieris rapae* bolboreta pequena da col.

## Historia 
Até o final da Idade Media, a verza constituía a verdura máis utilizada en Europa. Na Grecia xa se consumían variedades crespas ou máis lisas, no século IV a.C.. Estas, xa referidas polos antigos romanos como *couve sabeliana*, son consideradas as formas ancestrais das verzas actuais. Hoxe pódense diferenciar de acordo coa lonxitude do caule e polas características das follas. A cor das follas varía entre o glauco, verde-escuro, verde-violáceo ou castaño-violeta.

## Uso culinario 
miniatura|esquerda|Verzas preparadas para a venda.
As follas novas de verzas deste tipo poden ser utilizadas en saladas, apreciándose particularmente o uso concomitante de amendoíns torrados, améndoas torradas con mollo de soia e pemento vermello.

O caldo verde portugués e galego teñen como principais ingredientes a pataca e a verza. No noroeste de Alemaña, nas cidades de Bremen e Oldenburg, desenvolveuse toda unha cultura relacionada con estes tipos de verza. É frecuente que os restaurantes fagan as "Grünkohlfahrt", principalmente en xaneiro, onde se consome grandes cantidades de verzas, salchichas e schnaps. Existen festivais anuais en que se elixe, inclusive, o "rei das verzas."
miniatura|230px|Couve portuguesa, do grupo tronchuda
Son vexetais ricos en ferro, vitamina C e calcio. Debido ao seu valor nutricional, é un dos alimentos preferidos dos vexetarianos.

## Literatura 
A escola Kailyard, na literatura escocesa, que incluíu autores como J. M. Barrie (autor do *Peter Pan*), caracterizábase por temas relacionados coa vida rural tradicional escocesa. *Kailyard'' significa "campo de verzas".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* As verzas na cultura popular galega