open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rouen

'S e baile mòr air àirde an ear-thuath na Frainge a th’ ann an **Rouen** (IPA: ʁwɑ̃). A bharrachd air sin 's e prìomh-bhaile a’ cheàrn Haute-Normandie agus na sgìre Seine-Maritime, ainmeil airson a chuid eaglaisean is gu sònraichte a cathair-eaglaise. Tha Rouen suidhichte air an abhainn Seine, agus trì uillt nas lugha, ris an canar Aubette, Robec agus Cailly agus tha oilthigh aige.

## Eachdraidh
'S e seann bhaile Ceilteach a bh’ ann an Rouen gu ruige a’ chiad linn ro Chrìosd, nuair a thuit e fo bhuaidh nan Ròmanach. Bha e na phàirt dhen Ghallia Lugdunensis is an uair sin na Roinn Lugdunensis II. Thionndadh daoine a’ bhaile dhan A’ Chrìosdaidheachd anns an 5mh Linn. Bha am baile gu math cudromach dha na Treabhan Frangach mus tug na Lochlannaich ionnsaigh air a’ bhaile iomadach turas anns an 9mh Linn. Dh’fhàs Rouen a bhith fear dhe na puirt na bu chudromach aig ìre na Roinn Eòrpa anns na Meadhan-Aoisean Iosal, air sàilleabh na sochairean aige; A dh’aindeoin sin, chaill Rouen a chuid shochairean ann an 1382, nuair a thug am baile taic gu ar-a-mach an aghaidh Charles VI, Rìgh na Frainge. 

Chaidh am baile a chuairteachadh ri linne Cogadh na Ciad Bliadhna, agus chaidh Jeanne d’Arc (IPA: ʒan daʁk) a losgadh leis na Sasannaich ann an ceàrnag a’ bhaile ann an 1431. 

Rugadh Gustave Flaubert ann an Rouen ann an 1821, oir bha athair agus a bhràthair nan dotairean-lannsa aig ospadal a' bhaile. 

Chaidh am baile a mhilleadh aig àm an Dàrna Cogaidh.

## Gnàth-shìde
'S e gnàth-shìde a' chuain a tha ann an Rouen, leis an t-uisge a’ dòrtadh air feadh na bliadhna, fad 131.2 làithean agus tha na geamhraidhean gu math boga oir tha Rouen gu math faisge air a’ mhuir. Bidh a’ ghaoth a’ sèideadh, mar as àbhaist, bhon iar-dheas gus an àirde an iar, is tha e gu math stoirmeil sa gheamhradh.

* Teodhachd mheadhanach bhliadhnail : eadar 10&nbsp;°C agus 20&nbsp;°C.
* Teodhachd na b’ ìsle a-riamh: -17.1&nbsp;°C (8mh latha dhen Fhaoilleach 1985
* Teodhachd na b’ àirde a-riamh: 38.1&nbsp;°C 11mh latha dhen Lùnasdal 2003
* 51 latha dhe deigh gach bliadhna (iomall a’ bhaile) 39 latha (meadhan a’ bhaile).
* Solas na Grèine: 1518 uairean gach bliadhna.
* Ceò: 85 latha gach bliadhna.
* Stoirmean: 16 latha gach bliadhna, air feadh na bliadhna, fiù’s as t-samhradh.
* Uisge: eadar 700 agus 900mm gach bliadhna.

## Eaconamaidh

'S e fear dhe na puirt mara nas motha san Fhraing a th' ann an Rouen agus tha am port an sàs, còmhla ri Le Havre, a' toirt bathar bho agus gu Paris. Tha mòran gnìomhachas ann cuideachd: cotan, a' chlò, stuth-ceimigeach, uidheamachd obrachail, càraichean agus itealain. Tha raointean-gnìomhachais ri taobh na h-aibhne (Le Petit Quevilly, Le Grand Quevilly agus La Grand-Couronne), còmhla ri fìneadairean Pheatrail (Moulineaux agus Oissel).

## Bailtean Co-cheangailte
*  Cleveland (Ohio) 
*  Gdańsk
*  Hànobhar
*  Jeju
*  Ningbo
*  Norwich
*  Salerno
*  Wejhermowo

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Étretat

‘S e sgìre dùthchasail air an àirde an ear-thuath na Frainge ri taobh na mara anns a’ cheàrn Haute-Normandie agus na sgìre Seine-Maritime a th’ ann an **Étretat**. Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, 70km air falbh bho Rouen agus 180km bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha.  Tha an àrainneachd mhara cho pròiseil an sin, gu seachd àraidh na creagan geala faisg air a’ chladaich. Bha an sgrìobhadair Guy de Maupassant uabhasach dèidheil air Étretat.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Tourville-sur-Arques

'S e sgìre dùthchasail air àirde an ear-thuath na Frainge ri taobh na mara anns a’ cheàrn Haute-Normandie agus na sgìre Seine-Maritime a th’ ann an **Tourvilles-sur-Arques**. 

Rugadh an sgrìobhadair Guy de Maupassant an seo ann an 1850, aig a’ chaisteal Miromesnil.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Soillseachadh

B’ e **An Soillseachadh** (Fraingis: *Les Lumières*; Gearmailtis: *Aufklärung*; Beurla: *Enlightenment*; Eadailtis: *Illuminismo*) gluasad feallsanachail, poiliteagach agus sòisealta a thòisich anns An Fhraing, Alba A’ Ghearmailt agus Sasainn is a sgaoil às an sin gu ruige na Roinn Eòrpa air fad agus na Stàitean Aonaichte anns an 18mh Linn, neo Linn an t-Solais mar a chanadh e. Chan atharrachadh làmhachas làidir ann an siostam poiliteagach na Roinne Eòrpa fad na linne sin idir, gu seachd àraidh anns An Fhraing. A dh’aindeoin sin, dh’adhbharaich an dà chuid fàs an eaconomaidh is an t-sluaigh agus smuaintean an t-Soillseachaidh sreath dhe tachartasan a thug làmh an uachdair dha na bùirdeasaich, gu sònraichte Ar-a-mach na Frainge agus an Tionndadh-gnìomhachais. Tha an t-ainm Soillseachadh, ann an cànan air choireigin, a’ sealltainn gu robhar airson reusanachd an àite baoth-chreideamhan agus aineolas a brosnachadh. Thathar dhen bheachd gun do mhair an gluasad sin fad an 18mh, ged an robh gluasadan inntleachdail ann eile cuideachd aig an aon àm. Chuir Cogaidhean na Frainge crìoch air an t-Soillseachadh gu grad.

## Daoine Ainmeil
* Jean-Jacques Rousseau (1712 - 1778)
* Voltaire (1694 - 1778)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Genève

‘S e baile agus sgìre le fèin-riaghlaidh anns an Eilbheis a th’ ann an **Genève**, (IPA: ʒəˈnɛv), Beurla: *Geneva* Gearmailtis: *Genf,* Spàinntis: *Ginebra* agus Eadailtis: *Ginevra*. A bharrachd air sin ‘s e an darna baile (an dèidh Zürich) agus am baile Frangach as motha na dùthcha a th’ ann. Thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile eadar-nàiseanta an Eilbheis a th' ann cuideachd, air sgàth gu bheil oifisean tòrr buidhnean eadar-nàiseanta air an stèidheachadh. A-rèir a’ chompanaidh *Mercer Consulting*, bheir am baile mathas bheatha as fhear na cruinne, còmhla ri Zürich agus Vancouver. Tha Vernier air iomall Ghenève.

## Daoine Ainmeil
*Jean-Jacques Rousseau (1712 - 1778), Sgrìobhadair agus Feallsanaiche.

## Oilthighean
*Oilthigh Geneva

## Bailtean Co-cheangailte
*  Algiers

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Stendal

‘S e seann bhaile Hanse anns a' Ghearmailt agus cridhe na sgìre ris an canar Altmark (ceann an tuath na Sagsainn-Anhalt) a th’ ann an **Stendal**  (IPA:ʃtɛnda :l). Tha e suidhichte faisg air Schönhausen, ann an sgìre uabhasach torrach ri taobh na h-aibhne Elbe  eadar Berlin agus Hànobhar. Rugadh Johann Joachim Winckelmann, tràchdair ealaine agus àrceolaiche ainmeil an sin agus fhuair an sgrìobhadair Frangach Stendhal ainm-pinn bho Stendal cuideachd. 

Tha Stendal ainmeil airson na togalaichean agus eaglaisean ann an stoidhle *Backsteingotik* (clachan a rinneadh à criadh-loisgte).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Sàrdais

'S e cànan Ròmanach a tha ann an **Sàrdais**. Canar *limba sarda* no *Sardu* ris anns a' chànan fhèin. 

Tha i ga bruidhinn le nas motha na millean duine ann an Sardinia, eilean anns a' Muir Mheadannach. 'S e sin 80% de mhuinntir an eilean, ach tha iad uile dà-chananach, tha Eadailtis aca cuideachd.

Le achd ionadail ann an 1997 agus achd na stàite 1999 fhuair Sàrdais inbhe mar mion-chànan, ach chan eil inbhe cho-ionnanach le Eadailtis aice fhathast. . 

An coimeas ri cànanan romansach eile, tha fuaimneachadh Sardinianach gu math glèidhteach a thaobh Laideann Vulgar. Ach chithear buaidh na Spàinntis is Catalanais cuideachd.

'S iad na dualchainntean as motha:
* Logudorese [src]: 500,000 neach-labhairt (1993) ann am meadhan na h-eilean. 
* Gallurese [sdn]: 100,000 (1993) san àird an earra-thuath 
* Campidanese [sro]: 345,000 neach-labhairt (2000), ann an ceann a deas na h-eilean. 
* Sassarese [sdc]: 100,000 (1993) san iar-thuath an eilein 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Friedrich II na Pruise

B' e Friedrich II na Pruise (Berlin, 24 am Faoilleach 1712 - Potsdam 17 an Lùnasdal 1786) fear dhe na rìghrean na bu chudromaiche ann an eachdraidh na Prùise. Bha e os cionn riaghaltas na stàit seo bho 1740 gu 1786 is leig e dùthaich mhòr làidir chumhachdail mar dhìleab. Thug e os làimhe Silesia agus pàirt mhòr na Pòlainn. A bharrachd air sin, bha e ainmeil mar inntleachdail is bha e dèidheil air feallsanaiche agus sgrìobhadairean mar Voltaire.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Louis XV na Frainge

B' e Louis XV na Frainge (1710 gu 1774) an dàrna rìgh mu dheireadh na Frainge ro Ar-a-mach na Frainge. Bha e cho gràdhaichte leis na Frangaich aig an toiseach gun robh am far-ainm “bien aimé” airsan. Ach mu dheireadh thall chaill e a chuid dheagh chliù air sgàth cho coirbte 's a bha an Riaghaltas aige ach gu seachd àraidh o chionns gun do chaill e colonaidhean na Frainge anns A' Bheilg agus ann an Canada.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Pàrtaidh Glèidhteachail Choloimbia

'S e partaidh poileatagach à Coloimbia 's a th' ann am **Pàrtaidh Glèidhteachail Choloimbia** (Spàinntis: *Partido Conservador Colombiano*). Chaidh a stèidheachadh ann an 1849 le Mariano Ospina Rodríguez, ceann-suidhe na Poblachd bho 1857 gu 1861, agus José Eusebio Caro, athair Miguel Antonio Caro Tovar (ceann-suidhe na Poblachd bho 1892 gu 1898) agus athair-cèile Carlos Holguín Mallarino (ceann-suidhe na Poblachd bho 1888 gu1892).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* An làrach-lìn oifigeil aig Pàrtaidh Glèidhteachail Choloimbia (Spàinntis)

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Grenoble

'S e baile mòr ann am meadhan na Frainge a th' ann an **Grenoble**. Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Rhône-Alpes agus anns an sgìre Isère, faisg air beanntan nan Alpes. Rugadh an sgrìobhadair Stendhal an seo air an 23mh latha dhen Fhaoilleach 1783. B' ann ann an Grenoble 's a bha Oilthigh Stendhal bho 1970 gu ruige 2016.

## Foghlam
*Oilthigh Grenoble (1339)
## Daoine Ainmeil
*Stendhal (1783 - 1842)
## Bailtean Co-cheangailte
* Àth nan Damh
* Constantine
* Catania
* Chişinău
* Corato
* Essen am Ruhr
* Halle (Saale)
* Innsbruck
* Kaunas
* Phoenix (Arizona)
* Rehovot
* Sfax
* Suzhou

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Napoli

‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas an Eadailt a th’ ann an **Napoli** (IPA: ’na:poli, bho Laideann *Neapolis*). Tha e suidhichte anns an sgìre Campania, faisg air a’ bheinn Vesuvius. Tha 960,582 daoine a' fuireach ann an Napoli, an treas baile as motha na dùthcha. 'S e S.S.C. Napoli an sgioba ball-coise aca. 

## Eachdraidh
B' e prìomh-bhaile na Rìoghachd Napoli a bh' ann ro 1816.

## Daoine Ainmeil
*Pietro Tomacelli (1350 - 1404). Pàp.
* Giorgio Napolitano (1925). Neach-poileataigs.
* Augusto De Luca (1955). Gràbhaltaiche-solais.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Călărași
*  Montpellier
*  Santiago de Cuba
*  Sighetu Marmației

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Firenze

‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann an tuath an Eadailt a th’ ann an **Firenze** (IPA: fi’rɛntse, bho Laideann *Florentia*, Beurla/Fraingis: *Florence*, Spàinntis: *Florencia*). Tha e suidhichte anns an roinn Toscana, faisg air na Beanntan Appeninne, ri bruich na h-Aibhne Arno, 249km air falbh bho Milano agus 230km bhon Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 368,901 duine a' fuireach ann am Firenze, an 7mh baile as motha ann an dùthaich. Chaochail Galileo Galilei an siud ann an 1642.

## Daoine ainmeil
* Dante Alighieri (1265–1321): Sgrìobhadair.
* Alessandro Ottaviano de' Medici (1535–1605). Pàp fad greis ann an 1605. 
* Maffeo Barberini (1568–1644). Pàp bho 1623 gu ruige 1644.
* Lorenzo Corsini (1652–1740). Pàp bho 1730 gu ruige 1740.

## Bailtean co-cheangailte
*  Dresden
*  Kassel
*  Kraków
*  Malmö
*  Philadelphia (Pennsylvania)
*  Turku
*  Valladolid

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Maimonides

B' e luchd-litreachas, feallsanaiche agus dotair a bha ann am **Moses Maimonides** (Arabais: موسى بن ميمون, Eabhra: רמב"ם, Greugais: Μαϊμονίδης). Rugadh e eadar 1135 agus 1138 ann an Córdoba, An Spàinn agus chaochail e 13 an Dàmhair 1204 ann an Cairo. Canar gum b' e fear de na h-eòlaichean Iùdhach as ainmeile anns na Meadhan-Aoisean a bh' ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Sardainia

'S e **Sardainia** neo **Sàrdainea** (Sàrdais: *Sardigna*, *Sardinna* no *Sardíngia*, Eadailtis: *Sardegna*, Catalanais: *Sardenya*, Beurla: *Sardinia*), an dàrna eilean as motha anns a' Mhuir Mheadannach. Tha e suidhichte mu 202&nbsp;km bho thìr-mhòr na h-Eadailt agus mu 184&nbsp;km san àird a tuath Tuinisia. Tha Menorca, eilean Spàinnteach anns na h-Eileanan Balèarach mu 335&nbsp;km san àird an iar Sardainia.

'S e Cagliari am prìomh-bhaile aige. 

## Sgìrean

'S e Sardainia aon de na còig roinnean neo-eisimeileach den Eadailt.

Bho thùs bha trì sgìrean poilitigeach ann an Sardainia fhèin: *Cagliari*, *Sassari* is *Nuoro*. Anns a' bhliadhna 1974 chaidh an sgìre *Oristano* a chruthachadh. Bho 2005 a-mach tha ceithir sgìrean ùra eile ann: *Olbia-Tempio, Ogliastra, Carbonia-Iglesias* agus *Medio Campidano*.

## Cruinn-eòlas

Tha Sardinia cho mòr ri 24.090&nbsp;km2 agus ann an 2009 bha 1.672.404 a' fuireach ann. 

Le 150&nbsp;km a dh'fhad,'s e *Tirso* an abhainn as motha ann an Sardainia, tha e anns an taobh an iar dhen eilean. Tha an *Coghinas* 123&nbsp;km a dh'fhad agus anns an àird an earra-dheas tha am *Flumendosa* (122&nbsp;km) ann.

'S iad am *Punta La Marmora* (1834 meatair a dh'àrd) agus am *Bruncu Spina* (1829 m) na beanntan as àirde. Tha iad suidhichte ann am meadhan Shardainia anns na ruith-bheanntan *Gennargentu*. Ann an ceann a tuath an eilein tha am *Monte Limbara*, tha e 1359&nbsp;m a dh'àrd. Uaireannan lorgar òr is airgead anns na beanntan Shardainia.

## Cànanan
Ged a tha Eadailtis aig muinntir an eilean gu lèir. tha Sàrdais aig 80% dhiubh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Duilleag oifigeil na turasachd ann an Sardainia (Beurla)
* Leabharlann digiteach Shardainia

Roinn-seòrsa:An Eadailt
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Gerry Rafferty

B' e seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Alba a bha ann an **Gerry Rafferty** (16 an Giblean 1947–4 am Faoilleach 2011). 

Rugadh e ann am Pàislig. Dh'ionnsaich e òrain tradaiseanta Albannach is Èireannach bhon mhàthair aige agus bha buaidh air Rafferty bho òrain nam Beatles is Bob Dylan. Thòisich e òrain a sgrìobhadh leis fhèin, nuair a bha e òg. 

'S e "Baker Street" agus "Right Down the Line" dà de na h-òrain as ainmeil aige. 

## Clàran

* *Can I Have My Money Back* (1972) 
* *City to City* (1978)
* *Night Owl* (1979) 
* *Snakes and Ladders* (1980)
* *Sleepwalking* (1982)
* *North and South* (1988) 
* *On a Wing and a Prayer* (1993) 
* *Over My Head* (1994)
* *Another World* (2000)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Gerry Rafferty aig guardian.co.uk home (Beurla)
* Gerry Rafferty aig Paisley.org (Beurla)

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Albannach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Anna Cleves

Bha **Anna Cleves** (Gearmailtis: *Anna von Jülich-Kleve-Berg*) (Düsseldorf, 22 an Lùnastal 1515–Lunnainn, 16 an t-Iuchar 1557) 'na bean-uasal Ghearmailteach agus 'na ceathramh bhean phòsda Eanraig VIII na Shasainn agus mar sin bha i 'na Bànrigh Shasainn à 6 am Faoilteach 1540 ri 9 an t-Iuchar 1540. Cha robh am pòsadh a-riamh air chrìochnachadh, agus chan fhuair i an crùn a' Chèile rìoghail. An dèidh an neonitheachadh am pòsaidh, bha rèite fhialaidh air thoirt ri leis an Rìgh, is an dèidh sin thugadh iomradh oirre mar *Phiuthar Ghràdhach an Rìgh*.

Pheant Hans Holbein an t-Òg dealbh dhi ann an 1539.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Sasainn
Osasco

23° 31' 58" S 46° 47' 31" O

'S e **Osasco** aon de na bailtean a tha ann am Braisil.  The suidhichte air iomall Shão Paulo, ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica), aig 750m os cionn ìre na mara,, eadar Carapicuíba agus Taboão, san roinn (Portagailis: região) Ear-dheas, san stàit (Portagailis: estado) São Paulo, 138km air falbh bho Taubaté, 29km bho Shanto André, 373km bho Rio de Janeiro, 328km bho Churitiba agus 870km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha.

## Suidheachadh
* Farsaingeachd: 64,935 km²
* Àireamh-shluaigh: 718.646(2009)
* Dlùths: 11.067,1/km²
* Àireamh fòn: (+55) 11

## Ceangal a-mach
* Osasco

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Braisil
Còcein

'S e droga a tha ann a' tighinn às na lusan còca a th' ann an **Còcein**.

Roinn-seòrsa:Stuth
Roinn-seòrsa:Drogaichean
Orhan Pamuk

'S e sgrìobhadair às an Tuirc, a th’ ann an **Orhan Pamuk** (Istanbul 7 an t-Ògmhios 1952). Tha esan a' fuireach anns na Stàitean Aonaichte a-nis,  far a bheil e an sàs anns an Oilthigh Columbia mar ollamh. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2006.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Turcach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Czesław Miłosz

B’ e **Czesław Miłosz**  (Liotuànais: **Česlavas Milošas**) sgrìobhadair, bàrd, riochdaire dioplòmasach agus eadar-theangachair às a' Phòlainn. Rugadh e ann am baile beag ris an canar  Šeteniai ann an 1911 agus chaochail e ann an Kraków ann an 2004. Bhuin e do theaghlach Pòlach le freumhan ann an Liotuàinia, is rugadh e aig àm Ìompaireachd na Ruise, nuair a bha a’ Phòlainn agus Liotuàinia fo bhuaidh an Tsar. Dh’fhàg e an Roinn Eòrpa ann an 1960 is chaidh gus na Stàitean Aonaichte, far an robh e an sàs anns an Oilthigh Berkeley mar ollamh, eadar 1961 agus 1998. Bha e an aghaidh Stalin is a h-uile càil a rinn e air feadh na Roinn Eòrpa. Bhuannaich Czesław Miłosz an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1980. A bharrachd air sin, b' e esan an treas neach às  A' Phòlainn a choisinn duais Nobel ann an Litricheas a-riamh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Pòlach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Liotuàinianach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn
Herta Müller

'Sbe sgrìobhadair à Romàinia, a sgrìobhas ann an Gearmailtis, a tha ann an **Herta Müller**. Rugadh i ann an Nițchidorf ann an 1953 ach tha i a’ fuireach anns a’ Ghearmailt a-nis. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2009. S' e an dàrna thè dheug a choisinn an duais seo a th'innte.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Romàinianach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Romàinia
Mario Vargas Llosa

‘S e sgrìobhadair à Pearù a bh’ ann am **Mario Vargas Llosa** (IPA: /‘maɾjo ‘βarɣaz ‘ʎosa/). Rugadh e ann an Arequipa ann an 1936. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2010. Chaochail e ann an Lima ann an 2025.

## Nobhailean
* *Los Jefes* (Na Ceannardan) (1959).
* *La ciudad y los perros* (Am Baile is na Con) (1963).
* *La casa verde* (An Taigh Uaine) (1966), Duais Rómulo Gallegos.
* *Los cachorros* (Na Cuileanan) (1967).
* *Conversación en La Catedral* (Còmhradh anns a’ Chathair Eaglais) (1969).
* *Pantaleón y las visitadoras* (Pantaleón agus na clann-nighean tadhail) (1973).
* *La tía Julia y el escribidor' (Antaidh Julia is An Sgrìobhaiche) ([[1977]]).
* *La guerra del fin del mundo* (Cogadh Crìoch na Cruinne) ([[1981]]).
* *Historia de Mayta* (Eachdraidh Mhayta) ([[1984]]).
* *¿Quién mató a Palomino Molero?* (Cò a mharbh Palomino Molero?) ([[1986]]).
* *El hablador* (An t-Òraidiche) ([[1987]]).
* *Elogio de la madrastra* (Cumha dhan Leas-Màthair) ([[1988]]).
* *Lituma en los Andes* (Litumas anns na Andes) ([[1993]]), Duais Premio Planeta.
* *Los cuadernos de don Rigoberto* (Na notaichean aig Maighstir Rigoberto) ([[1997]]).
* *La Fiesta del Chivo* (Fèis na Gobhair) ([[2000]]).
* *El paraíso en la otra esquina* (Pàrras Taobh eile na Sràide) ([[2003]]).
* *Travesuras de la niña mala* (Crosachd na Droch Nighein) ([[2006]]).
* *El sueño del celta* (Bruadar a’ Cheiltich) ([[2010]]).
* *El héroe discreto'' (An Gaisgeach Cùramach) (2013)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn oifigeil

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Pearùthach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine à Pearù
An t-Uabhas

'S e còmhlan-ciùil garaids no punc a th' anns **an Uabhas**, a tha stèidhichte anns an Eilean Sgitheanach.  Chaidh an còmhlan a chur air chois ann an 2010 le Roddy Neithercut (guth), Sìleas Landgraf (giotàr), Oisean MacUrcrin (beus) agus Tim Armstrong (drumaichean).  Dh'fhàg Oisean tràth ann an eachdraidh a' chòmhlain agus ghabh Hester Levack am beus os làimh.  Anns an Fhaoilleach, 2011, chuir iad CD air bhog, Togaibh Ur Guth, le còig òrain ùra Ghàidhlig, agus ceithir leasanan Gàidhlig cuideachd na chois, *Gaelic for Punks*.  Chaidh an CD a chlàradh aig 16 Ohm Studio ann an Glaschu air £150 not ann an dà latha.  Tha an t-Uabhas air cluich aig cuirmean-ciùil air feadh na h-Alba, air a' Ghàidhealtachd, ann an Inbhir Nis, ann an Glaschu agus ann an Dùn Èideann.  Tha an ceòl air fad aca ann an Gàidhlig agus 's e luchd-labhairt na Gàidhlig fileanta a th' annta uile.

Uabhas, An t-
Roinn-seòrsa:Punc
Mànran

'S e còmhlan-ciùil folk, ròc, Gàidhlig agus Beurla a th' ann am **Mànran**, a chaidh air bhog ann an 2010.  Tha còignear cheòladairean anns a' chòmhlan: Norrie MacIver (giotàr/guth), Gary Innes (bogsa-ciùil), Ewen Henderson (fìdheall/pìob), Calum Stewart (duiseal/pìob-uilinn), Ross Saunders (beus) agus Scott Mackay (drumaichean).

## Ceanglaichean a-mach

*

Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Albannach
Doris Lessing

‘S e sgrìobhadair à Sasainn a th’ ann an **Doris May Lessing**.  Rugadh i ann a 1919 anns a' bhaile Kermanshah (**کرمانشاه**) ann a àirde an iar a' Phersia, neo Ioràn an latha an-diugh, oir bha a h-athair ag obair an siud mar bhancair. Tha ise air mòran bhliadhnachan a chur seachad ann an Afraga, gu seachd àraidh Siombabue agus Afraga a Deas. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2007. Is ise a' chiad tè dheug a choisinn an duais seo.
Chaochail i ann an Lunnainn air an 17 an t-Samhain 2013, nuair a bha i 94 bliadhna a dh'aois.

## Ceanglaichean A-mach
*Stòras Doris Lessing

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
J. M. G. Le Clézio

’S e sgrìobhadair às an Fhraing a th’ ann an **Jean-Marie Gustave Le Clézio**.   Rugadh e ann an Nice ann an ceann a deas na Frainge ann an 1940, ach tha dlùth dàimh aig a theaghlach leis na h-Eileanan Mhoiriseas. ‘S ann am Mor-Bihan anns a' Bhreatainn Bheag a bha na sinnsearan aige. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2008.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Tours

'S e baile mòr ann am meadhan na Frainge a th’ ann an **Tours** (IPA: tuʁ). Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Centre agus anns an sgìre Indre-et-Loire. Rugadh an sgrìobhadair Honoré de Balzac an seo air an 20mh latha dhen Chèitean 1799.

## Gnàth-shìde

'S e gnàth-shìde beagan aigeannach a tha ann an Tours, leis an t-uisge a’ dòrtadh air feadh na bliadhna, fad 175 làithean agus tha na geamhraidhean gu math boga oir tha Tours faisge air a’ mhuir. Bidh a’ ghaoth a’ sèideadh, mar as àbhaist, bhon iar-dheas gus an àirde an iar, is tha e gu math stoirmeil sa gheamhradh.

*Teodhachd mheadhanach bhliadhnail : eadar 7°C agus 25°C.
*Teodhachd na b’ ìsle a-riamh: -18.5°C (Fhaoilleach 1964)
*Teodhachd na b’ àirde a-riamh: 39.8°C (Lùnasdal 2003)
*Solas na Grèine: 1799 -1819 uairean gach bliadhna.
*Ceò: 58 latha gach bliadhna.
*Stoirmean: 20 latha gach bliadhna, air feadh na bliadhna, fiù’s as t-samhradh.
*Uisge: Eadar 684mm agus 709mm gach bliadhna.

## Daoine Ainmeil
*Honoré de Balzac (1799 - 1850, sgrìobhadair)

## Bailtean Co-cheangailte
*  Brașov
* Logroño
* Minneapolis (Minnesota)
* Springfied (Missouri)
* Takamatsu
* Trois-Rivières

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
São Paulo

'S e baile-mòr faisg air Santo André agus Bertioga ann am Braisil a tha ann an **São Paulo** (IPA: sɐ̃w̃ 'pawlu). Tha e na phrìomh-bhaile den stàit São Paulo. Tha e suidhichte ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica), aig 769m os cionn ìre na mara, 123km air falbh bho Taubaté, 357km bho Rio de Janeiro, 339km bho Churitiba agus 874km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaochail Paulo Freire an seo ann an 1997.

## Daoine Ainmeil
* Luciano Huck (1971): Actair.
* Tania Khalill (1977): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Algiers
*  Bamako
*  Luanda
*  Tunja

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Braisil
Rèidio

Is e a tha ann an **rèidio**, modh cian-chonaltraidh a dh'obraicheas le sgaoileadh tuinn dealan-maigneideachd tron fhanais eadar ionad-sgaoilidh agus ionad-gabhaidh. Faodaidh don rèidio a chur a mach comharraidhean an cruth cod neo guth. Ma bhitheas an ionad-sgaoilidh a' sgaoileadh cod, chanar rèidio-teleagrafas ris an gnothach. Ach far a bheil an ionad sgaoilidh a' sgaoileadh comharra a tha na meudachadh agus lughadachadh aig minicead a tha so-claisneachd, is urainn don chomharra-rèidio a bhreith guth neo ceòl. Canar **Rèidio-telefonas** ri seo.

Roinn-seòrsa:Rèidio
Kermanshah

‘S e baile uabhasach mòr air an àirde an iar Ioràn a th’ ann an **Kermanshah** (Farsi: کرمانشاه). Tha e suidhichte aig 1,392m os cionn ìre na mara anns an sgìre Kermanshah fhèin, 525km air falbh bho Theheran agus 120km bho Ioràc. Tha àireamh-shluaigh dhe mu 965,655 aig a’ bhaile agus ‘s e daoine Kurdi a th’ ann a’ mhòr-chuid dhuibh.

## Bailtean Co-cheangailte
* Gaziantep
## Daoine Ainmeil
* Doris Lessing

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Lachine

'S e fo-bhaile ann am Montreal, Quebec, Canada a th’ ann an **Lachine** (IPA: la.ʃin). Tha e suidhichte air eilean Mhontréal.  Tha àirmeamh-sluaigh dhe 41,391 is tha Fraingis aig a’ mhòr-chuid dhuibh, neo 60.4%.

## Daoine Ainmeil
* Rugadh an sgrìobhadair Saul Bellow ann an Lachine ann an 1905.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Bologna

‘S e baile uabhasach mòr an ceann an tuath na h-Eadailt a th’ ann am **Bologna** (IPA: boˈloɲɲa) agus prìomh-bhaile na roinne Emilia-Romagna. 'S ann às an Laideann *Bononia* a th’ ann an t-ainm leis gu robh na *Boii*, treubh cheilteach, nan tàmh an seo anns an 4mh linn RC. Tha e suidhichte anns an roinn Emilia-Romagna, 253km air falbh bhon Ròimh. Tha 376,792 duine a' fuireach ann am Bologna, an 8mh baile as motha na dùthcha. 

## Eachdraidh
Bhuineadh Bologna do Stàitean na h-Eaglaise. Chaidh Oilthigh Bhologna a stèidheachadh ann an 1008. Chaochail Giosuè Carducci an seo.

## Daoine Ainmeil
* Ugo Boncompagni (1502 – 1585). Pàp bho 1572 gu ruige 1585. 
* Giovanni Antonio Facchinetti (1519 – 1591). Pàp fad greis ann an 1591. 
* Alessandro Ludovisi (1554 - 1623). Pàp bho 1621 gu ruige 1623.
* Prospero Lorenzo Lambertini (1675 - 1758). Pàp bho 1740 gu ruige 1758.

## Bailtean Co-cheangailte
* Thessaloniki
* Kharkiv 
* Kinshasa
* La Plata
* Leipzig
* Portland (Oregon)
* St. Louis (Missouri)
* Toulouse
* València

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Oilthigh Bhologna
*Sgioba ball-coise a' bhaile
*Port-adhair

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Pietrasanta

‘S e baile beag an ceann an tuath na h-Eadailt a th’ ann am **Pietrasanta**. Tha e suidhichte anns an sgìre Lucca, anns an roinn Toscana, aig 3km bhon a‘ mhuir agus aig astar dhe 63km bho Phisa.  Tha an t-ainm a’ ciallachadh clach chràbhach bhon Eadailtis *pietra*: clach agus *santa*: cràbhach. Tha 24,833 duine a' fuireach anns a' bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Rugadh an sgrìobhadair Giosuè Carducci an seo ann an 1835.

## Bailtean Co-cheangailte
* Écuassinnes
* Grenzach-Wyhelen
* Montgomery (Alabama)
* Zuduńska Wola
* Utsunomiya
* Villeparisis

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Wola Okrzejska

‘S e clachan air an àirde an ear na Pòlainn a th’ ann an **Wola Okrzejska** (IPA:  (**ˈvɔla ɔˈkʂɛi'ska**). Tha e suidhichte aig 176m os cionn ìre na mara anns a’ cheàrn *Lubin* agus anns an sgìre *Łuków*, 64km air falbh bho Lublin fhèin agus 95km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Chan eil ach 980 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.

## Iomraidhean


## Daoine Ainmeil
*Henryk Sienkiewicz
*Lewis Bernstein Napier

## Ceanglaichean A-mach
*Taigh-tasgaidh Sienkiewicz

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Châtenay-Malabry

'S e baile meadhanach mòr ann an ceann a tuath na Frainge a th’ ann an **Châtenay-Malabry**. Tha e suidhichte aig 104m os cionn ìre na mara anns an sgìre (Fraingis: Département) Île de France anns an roinn (Fraingis: Région) Hauts-de-Seine, aig dìreach 10.8km air falbh bho Pharis. Tha àireamh-sluaigh dhe 32,310 aig a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
* Chaochail am bàrd Sully Prudhomme an seo ann an 1907.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bergneustadt
*  Landsmeer
*  Wellington

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Comhairle na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Maillane

'S e baile beag ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann **Maillane** (Ocseadanais: Malhana neo Maiano). Tha e suidhichte aig 13m os cionn ìre ma mara,   anns an sgìre (Fraingis: Région) Provence-Alpes-Côte d’Azur anns an roinn (Fraingis: Département) Bouches du Rhône, aig astar dhe 590km bho Pharas, prìomh-bhaile na dùthcha, 440km bho Bhordeaux agus 77km bho Mharseille.   Tha àireamh-sluaigh dhe 2,255 aig a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Frédéric Mistral (1830 – 1914): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1917.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Heraklion

‘S e prìomh-bhaile an eilein Kriti (Κρήτη) ann an ceann a deas na Grèige a th’ ann an **Heraklion** (Greugais: Ηράκλειο/IPA: I’raklio). Tha e suidhichte air an ceann a tuatha an eilein air oirthir Muir nan Greugach, 334km air falbh bho Baile na h-Àithne.  Tha àireamh-sluaigh dhe mu 142,112 aig a’ bhaileTha e suidhichte ri taobh na Mara Àigeanaich.

## Daoine Ainmeil
*Odysseas Elytis
*El Greco

## Bailtean Co-cheangailte
* Constanța
* Pernik

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghrèig
Garding

‘S e clachan air an àirde an iar-thuath na Gearmailte air an leth-eilean Eiderstedt a th’ ann an **Garding**. Tha e suidhichte aig ìre na mara anns an sgìre Nordfriesland anns an stàit Schleswig-Holstein, 366km air falbh bho Bherlin agus 118km bho Hamburg. Tha 2,680 duine a' fuireach anns a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Theodor Mommsen: Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1902.
*Peter-Jürgen Boock: Ceannarcach agus seann bhall na Bhuidhne Baader Meinhoff.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Samhla a' bhaile

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Aurich

‘S e baile meadhanach faisg air Wilhelmshaven air àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an **Aurich**. Tha e suidhichte aig ìre na mara anns an sgìre Ostfriesland anns an stàit Sagsainn Ìosail (Gearmailtis: Niedersachsen), 409km air falbh bho Bherlin agus 166km bho Hamburg. Tha 40,491 duine a' fuireach anns a’ bhaile.

## Daoine ainmeil
* Rudolf Christoph Eucken: Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1908.

## Bailtean co-cheangailte
*  Appingedam
*  Bat Yam

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn Ostfriesland
* Riaghaltas na Stàite

Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Kvikne

‘S e clachan ann an sgìre Hedmark ann am meadhan Nirribhidh a bh’ ann **Kvikne**. Bha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Orkla, eadar Østerdalen agus Trøndelag, 263km air falbh bho Oslo agus 172km bho Trondheim. Chaidh Kvikne a stèidheachadh mar sgìre ann an 1838 ach chaidh a sgaradh eadar Tynset (le 664 daoine) agus Rennebu (le 420 daoine) ann an 1966. Tha oifisean na Pàirce Nàiseanta Forollhogna an seo cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Bjornstjerne Martinus Bjornson, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1903.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Kvikne.no

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Roinn-seòrsa:Lochlann
Vevey

'S e baile beag ann an àirde an iar na h-Eilbheise a th’ ann an **Vevey**. Tha e suidhichte aig 383m os cionn ìre na mara, faisg air Château-d'Œx, ri taobh Loch Léman anns an roinn (Fraingis: *Canton*) Vaud, 17km air falbh bho Lausanne agus 59km bho Ghenève.  Ann an 2009 bha 18,001 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Vevey. Tha oifisean a’ chompanaidh Nestlé anns a’ bhaile agus eaglais easbaigeach cuideachd.

## Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810. Chaochail an sgrìobhadair Pòlach Henryk Sienkiewicz an seo ann an 1916 agus Charlie Chaplin ann an 1977.

## Daoine ainmeil
*Claude Nicollier (1944). Speuradair.

## Bailtean co-cheangailte
*  Carpentras
*  Mülheim

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Eilbheis
Roinn-seòrsa:An Eilbheis
München

'S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann am **München** (IPA:ˈmʏnçən, Eadailtis: *Monaco de Baviera*, Beurla/Fraingis/Spàinntis: *Munich*, Pòlais: *Monachium*). Tha e suidhichte aig 518m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Isar, anns an stàit Bayern, aig 504km air falbh bho Bherlin, 195km bho Stuttgart agus 612km bho Hamburg. ‘S e *Kreisfreie Stadt* neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus tha 16 oilthighean an seo. Tha 1,330,440 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an treas baile as motha na dùthcha. B' e prìomh-bhaile Rìoghachd Bayern a bh' ann.

## Eachdraidh
Chaidh am Pàrtaidh Nàsach a stèidheachadh an seo air 24 an Gearran 1920 le Anton Drexler. Chaochail an sgrìobhadair Paul Johann Ludwig von Heyse ann am München ann an 1914 agus Alistair MacLean ann an 1987. Theab Adolf Hitler an Riaghaltas Poblachd Weimar a ghabhail os làimh ann an 1923 ann an cur-fodha stàite ann am München, air an robh ban Hitlerputsch, nach robh soirbheachail a thaobh armachd ach a bha feumail dha a thaobh chleas-follaisidh.

## Daoine ainmeil
* Eduard Buchner
* Anton Drexler (1884 - 1942)
* Ernst Röhm (1887 - 1934)
* Heinrich Himmler (1900 - 1945)
* Wassily Leontief (1905–1999)
* Robert Huber (1937)
* Ernst Otto Fischer (1918–2007)
* Michael Bauer (1974) cànanaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bordeaux
*  Cincinnati (Ohio)
*  Dùn Èideann
*  Harare
*  Kyiv
*  Monterrey
*  Pràg
*  Sapporo
*  Verona

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas Bhayern
* FC Bayern

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Gent

‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a tuath na Beilge a th’ ann an **Gent** (IPA: ʝɛnt, Eadailtis/Fraingis: *Gand*, Beurla: *Ghent*, Spàinntis: *Gante*, Pòlais: *Gandawa*). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhnichean Lys agus Scheldt, anns an roinn Vlaanderen, 50km air falbh bhon Bhruiseal, 52km bho Antwerpen agus 66km bho Lille. Tha an t-oilthigh uabhasach ainmeil le mu 32,000 oileanach na luib. Tha 235,143 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an treas baile as motha na dùthcha. 'S e Duitsis an cànan a th' aig a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Gent.

## Daoine ainmeil
* Carlos V na Spàinne: (1500 – 1558).
* Jan van Eyck: (mu 1385 – 1441) Dealbhadair.
* Maurice Maeterlinck: (1862 – 1949) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1911.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Brașov
*  Kanazawa
*  Melle
*  Mohammedia
*  Nottingham
*  St Raphaële
*  Tallinn
*  Wiesbaden

## Iomraidhean
4.Bedrijven In Gent

## Ceanglaichean a-mach
* Visit Gent

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Bheilg
Mumbai

‘S e baile uabhasach mòr agus port air oirthir an iar Na h-Innseachan a th’ ann am **मुंबई** neo Mumbai (IPA: mʊm’baɪ, Portagailis: *Bombaim*, Beurla: *Bombay*). Tha e suidhichte ri taobh na mara air a’ Chuan Innseanach anns an stàit Maharashtra, aig astar dhe 1,166km bho Delhi agus 1,673km bho Kolkata. Le 13,830,884 duine ‘s e Mumbai am baile as motha na dùthcha agus an dàrna baile as motha na cruinne. ‘S e Marathi, an 15mh cànan as treasa na cruinne, a th’ ann cànan oifigeil a' bhaile.

## Daoine ainmeil
* Rudyard Kipling: (1865–1936) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1907.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Galați
*  İzmir
*  Los Angeles (Calafòrnia)
*  Stuttgart

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas Mhaharashtra

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Kolkata

‘S e baile uabhasach mòr agus port air oirthir an ear na h-Innseachan a th’ ann an **কলকাতা** neo **Kolkata** (IPA: ‘kolkat̪a, Portagailis: *Calcutá*, Beurla: *Calcutta*, Gearmailtis: *Kalkutta*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Hooghly anns an stàit Beangal an Iar, 1,304km air falbh bho Delhi agus 1,673km bho Mumbai. Le 5,138,208 duine, 's e Kolkata an 4mh baile as motha anns an dùthaich agus an 32mh baile as motha na cruinne. 'S e Bangla, an 6mh cànan as treasa na cruinne, a tha na chànan oifigeil a' bhaile.

## Daoine ainmeil
* Rabindranath Tagore: (1861 – 1941) Bàrd agus feallsanaiche a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1907.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Long Beach (Calafòrnia)
* Thessaloniki

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas Beangal an Iar

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Nice

'S e baile mòr ann an earra-dheas na Frainge a th’ ann an Nice (IPA: ‘nis, Gearmailtis/Eadailtis: *Nizza*, Ocseadanais: *Niça*, Laideann: *Nicaea*). Tha e suidhichte ri taobh na Mara Mheadhanach anns an sgìre Alpes-Maritimes, 687km air falbh bho Pharis agus 156km bho Mharseille. Le 348,721 's e an 5mh baile as motha anns an dùthaich. Chaochail Niccolò Paganini an seo ann an 1840.

## Caismeachd Flùraichean


File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-43-52.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-47-17.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-50-16.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-53-48.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-56-44.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-00-53.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-18-29.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-23-33.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-15-01.jpg


## Daoine ainmeil
* Garcilaso de la Vega: (1498 – 1536) Sgrìobhadair às An Spàinn.
* Maurice Maeterlinck: (1862 – 1949) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1911.
* J. M. G. Le Clézio: (1940 -) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2008.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Antananarivo
*  Cape Town
*  Gdańsk
*  Houston (Texas)
*  Miami (Florida)
* Thessaloniki
*  Nürnberg
*  Numea

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Liestal

‘S e baile beag ann am meadhan na h-Eilbheise a th’ ann an **Liestal**. Tha e suidhichte aig 327m os cionn ìre na mara eadar an drochaid air an Abhainn Rhin agus am Bealach San Gottardo  anns an roinn (Gearmailtis: *Kanton*) Basel-Landschaft, dìreach 63km air falbh bho Zürich agus 8.3Km bho Bhasel fhèin.  Tha 13,409 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 88mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Liestal. 

## Daoine Ainmeil
*Carl Friedrich Georg Spitteler: (1845 – 1924) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1921.
*Wilhelm Edward Brodtbeck (1873 – 1957) Ailtire.
*Arnold von Salis (1881 – 1958) Arc-eòlaiche.
*Otto Plattner (1886 – 1951) Sgrìobhadair.
*Manu Hartmann (1973) Seinneadair.

## Bailtean Co-cheangailte
* Onex
* Sacramento
* Waldkirche

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas Bhasel

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Sunne

'S e sgìre dùthchasail air an àirde an iar-dheas na Suaine a th' ann an **Sunne**. Tha e suidhichte ri taobh Loch Fryken, ann an Värmland, 243km air falbh bho Stockholm agus 240km bho Ghöteborg. Tha 13,308 duine a' fuireach anns an sgìre.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann às an fhacal *sund* (caol) ann an Suainis (san tuiseal tabhartach shingilte) a tha an t-ainm. Bheireadh sin *An Caolas* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S e co-dhàimh leis a' Bheurla *sound* a th' ann. B' e *Sundy* a chanadh ris roimhe. Tha sin a' gabhail cruth na tìre.
## Daoine ainmeil
* Selma Lagerlöf, (1858–1940). A' chiad bhean a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas a-riamh.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Comhairle Värmland

Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Luzern

‘S e baile mòr ann am meadhan na h-Eilbheise a th’ ann an **Luzern** (IPA: luˈtsɛɐn, Beurla/Fraingis *Lucerne*, Eadailtis *Lucerna*). Tha e suidhichte aig 436m os cionn ìre na mara ri taobh  Loch Vierwaldstättersee anns an roinn (Gearmailtis: *Kanton*) Luzern fhèin, 40km air falbh bho Zürich, 189Km bho Ghenève  agus 49Km bho Bhasel.   Tha 59,509 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 8mh baile as motha na dùthcha. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine an an Luzern. 

## Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Carl Friedrich Georg Spitteler: (1845 – 1924) ann an Luzern ann an 1924.

## Bailtean Co-cheangailte
* Bournemouth
* Cieszyn
* Chicago
* Guebwiller
* Olomouc
* Potsdam

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghalts na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Olshammar

'S e clachan ann am meadhan na Suaine a th' ann an **Olshammar**. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha anns an sgìre Närke, anns an roinn (Suainis: *län*) Örebro län, 162km air falbh bho Stockholm agus 257km bho Ghöteborg.  Tha dìreach 314 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann às an fhacal *hamr* (baile) ann an Seann-Lochlannais  agus an t-ainm pearsanta *Ólafr* (Allghar) a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Baile Allghair* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S e co-dhàimh leis a' Bheurla *hamlet* a th' ann an *hamr*.

## Daoine Ainmeil
*Carl Gustaf Verner von Heidenstam: (1859 – 1940) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1916.
## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Suaine
*Comhairle Örebro Län

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Præstø

‘S e baile beag ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann am **Præstø**. Chaidh ainm a' bhaile a chlàradh son a' chiad turas ann an 1321 is thàinig e bhon fhacal "præst", a tha a' ciallachadh sagart. Tha e suidhichte faisg air Loch Præstø, ri taobh na mara Baltach anns an sgìre Vordingborg, anns an roinn Sjælland, aig astar dhe 43km bho Chopenhagen, agus 163km bho Århus. Tha 3,887 duine a' fuireach anns a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Karl Adolph Gjellerup: (1857 - 1919) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1917.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Dùthcha

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Motala

'S e baile meadhanach faisg air Väversunda anns na Suaine a th' ann am **Motala**. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha ri taobh Loch Vättern anns an sgìre Östergötland, anns an roinn (Suainis: *län*) Östergötlands län aig astar dhe 193km bho Stockholm agus 203km bho Ghöteborg.  Tha 29,789 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 37mh baile na dùthcha, a-rèir àireamh-sluaigh. 

## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *ahls* (teampall) ann an Gotais a tha an t-ainm. 
## Eachdraidh
Chaochail an sgrìobhadair Carl Gustaf Verner von Heidenstam: (1859 – 1940) aig an taigh ris an canar *Övralid* faisge air Motala.

## Daoine Ainmeil
*Reine Wisell (1941). Dràibhear-rèisidh.

## Bailtean co-cheangailte
 Korsør

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Suaine
*Comhairle Östergötlands Län

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Nițchidorf

‘S e baile agus sgìre dùthchasail air an àirde an iar Romàinia a th’ann an **Nițchidorf**, (Gearmailtis: *Nytzkydorf*, Ungairis: *Niczkyfalva*). Tha e suidhichte aig 132m os cionn ìre na mara anns an t-siorramachd (Ròmainis: *Județ*) Timiș, anns an sgìre còmhnard rèidh ris an canar Banat,  aig astar dhe dìreach 30km bho Thimișoara agus 381km bho Bhucuresți, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 1,570 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784 leis an Iarla Kristóf Nytzky. ‘S e Gearmailtis an cànan a bha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Nitzkydorf gu ruige 1977, nuair a thoisich an deachdaire Nicolae Ceaușescu ri Gearmailtich a reic dhan Ghearmailt. ‘S e baile le mòr-chuid Romàinianach a th’ ann an latha an-diugh. Tha bun-sgoil, bùth a’ cheimigear, fiaclairean, dotairean, dotairean-caoraich, leabharlann agus trì eaglaisean anns a’ bhaile. A bharrachd air Nițchidorf fhèin tha dà chlachain eile am broinn na sgìre, Blajova agus Duboz.

## Daoine Ainmeil
*Sebastian Kräuter: (1922-2008) easbaig Caitligeach ann an Timișoara.
*Herta Müller: (1953 – ) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2009.
*Balthasar Waitz:  (1950 - ) Sgrìobhadair (anns a' Ghearmailtis), neach-aithris agus eadar-theangachair.

## Sluagh a’ bhaile

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Daoine à Nitzkydorf anns A’ Ghearmailt

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Boden

'S e baile faisg air Luleå ann an ceann a tuath na Suaine a th' ann am **Boden** (IPA: 'bu:dən, Fionnais: *Putti*, Sàmais: *Suttes*). Tha e suidhichte faisg air daingneach ris an canar *Rodbergsfort*, ri taobh na h-Aibhne Lule, anns an sgìre Norrbotten, anns an roinn Norrbottens Län, 746km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 1,189km bho Helsingborg, agus 1,035km bho Ghöteborg. Tha 18,680 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ’S e gearasdan cudromach do dh’ Arm na Suaine agus prìomh-bhaile na sgìre Bhoden a th’ anns a’ bhaile.
## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *buthm* (Gàidhlig: earbar), a tha an t-ainm. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à *bod* (both) a tha e.
## Eachdraidh
Chaidh Boden a chlàradh mar *Bodebyn* ann an sgrìobhainn - a thaobh chìsean - airson a' chiad turais ann an 1539. B' e dìreach baile beag a bh' ann fad linntean. Thogadh an eaglais ann an 1827. Dh' fheuchadh ri canal a thogail ach dh' fhàillig an oidhirp. Thoisich e ri fhàs an dèidh 1894, nuair a ràinig an Rathad-iarainn airson nam mèinnichean iarainn fhrithealadh. B' e gearasdan cudromach an Airm fad an 20mh Linn leis gu robh tòrr trioblaid ann, aig an toiseach tòisichidh leis A' Ghearmailt san Darna Cogadh agus an uair sin leis An Aonadh Shobhiat tron Chogadh Fhuar. B' e gu robh An t-Suain agus An Ruis air a bhith nan nàmhaidean fad na linntean. Aih aon àm bha còrr is 13% feachdan armachd na dùthcha air an stèidheachadh an seo.

## Daoine ainmeil
*Eyvind Johnson: (1900 – 1976) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1974.
## Bailtean co-cheangailte
*  Alta
*  Hakkari
*  Oulu

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Travnik

‘S e baile meadhananch ann an cridhe Bhosna agus Heartsagobhana a th’ ann an **Травник**, neo **Travnik**. Tha e suidhichte aig 514m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Lašva, aig astar dhe 69km bho Sharajevo, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha na ùghdarrasan ionadail a' creidsinn gu bheil 59,093 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, ach tha feadhainn eile dhen bheachd gu bheil na figearan sin ro àrd is gur e dìreach an 19mh baile na dùthcha a th' ann Travnik, a-rèir àireamh-shluaigh.
## Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.
## Daoine Ainmeil
*Ivo Andrić: (1892 – 1975) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1961.
## Bailtean Co-cheangailte
* Leipzig

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas a' Cho-chaidreachais
*Riaghaltas na Dùthcha

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa