Crìsdean Whyte

'S e bàrd Albannach, sgrìobhadair nobhailean, eadar-theangair agus neach-sgrùdaidh litreachail a th' ann an **Crìsdean Whyte** (Beurla: *Christopher Whyte*).

## Sgeul-beatha
Rugadh Crìsdean Whyte ann an 1952 ann an Glaschu, agus rinn e ceum aig Colaiste Naoimh Aloysius, agus as dèidh sin, aig Oilthigh Chambridge. Fad iomadh bhliadhna, dh'fhuirich e anns an Eadailt far an robh e a' teagasg aig Oilthigh an Roimh. Thill e do dh'Alba ann an 1985 gus Litreachas na h-Alba a theagaisg aig Oilthigh Ghlaschu (1990 gu 2005.) Bhon àm sin, tha e air fuireach ann am Budapest, is ag obair mar sgrìobhadair làn-thìde. 

An toiseach, dh'fhoillsich Crìsdean eadar-theangaichean bhàrdachd ùir don Ghàidhlig, a' gabhail a-steach bàrdachd le Pier Paolo Pasolini (ciad foillseachadh ann an 1990), Konstantinos Kavafis, Yannis Ritsos neo Anna Akhmatova. Às dèidh sin, dh'fhoillsich e trì cruinneachaidhean de bhàrdachd aige fhèin sa Ghàidhlig: *Uirsgeul* (1991), *[[An Tràth Duilich]]* (2002) agus *An Daolag Shìonach*. Tha *An Daolag Shìonach* a' gabhail a-steach dàintean a sgrìobh e eadar 1987 agus 1999, nach deach a chruinneachadh thuige seo, còmhla ri dàintean ùra a sgrìobh e eadar 2004 agus 2007. 
Aig an aon àm thòisich e rosg a sgrìobhadh anns a' Bheurla agus tha e air foillseachadh ceithir nobhailichean, *Euphemia MacFarrigle and the Laughing Virgin* (1995), *The Warlock of Strathearn* (1997), *The Gay Decameron* (1998) agus *The Cloud Machinery* (2000). Tha Crìsdean air cruinneachadh leabhraichean de Bhàrdachd ùir is air sgrìobhadh iomadh artaigilean sgrùdaidh is aistidhean.

## Clàr-leabhraichean

### Bàrdachd
#### Cruinneachaidhean
* *Uirsgeul. *Glaschu: Gairm, 1991.
* Dealbh Athar. Dublin: Coiscéim, 2009.
* Bho Leabhar-latha Maria Malibran / From the Diary of Maria Malibran. Steòrnabhagh: Acair, 2009.
* *[[An Tràth Duilich]]*. 2002.
* *An Daolag Shìonach*. Deas. le Mìchel Byrne. Clò Ghille Mhoire, 2013. (le aiste ghoirid bho Niall O'Gallagher mu bhàrdachd Whyte aig deireadh an leabhair)

#### Dàin
*'Aslachadh nach biodh na h-Ainglean air an diochuimhneachadh' *[[Gairm]]* 158, An t-Earrach 1992, 168-9.

### Rosg sa Bheurla
* *Euphemia MacFarrigle and the Laughing Virgin*. Dùn Èideann: Victor Gollancz, 1995.
* *The Warlock of Strathearn*. Dùn Èideann: Victor Gollancz,1997.
* *The Gay Decameron*. Dùn Èideann: Victor Gollancz, 1998.
* *The Cloud Machinery*. Dùn Èideann: Victor Gollancz, 2000.

### Aistean
* [gun tiotal] ann an *Unstated: Writers on Scottish Indepedence*. Deas. le Scott Hames. Word Power Books, 2012, dd.193-8.

### Breithneachadh litreachais
* *Modern Scottish Poetry. *Dùn Èideann: Edinburgh University Press, 2004.

### Mar neach-deasachaidh
* An Aghaidh na Sìorraidheachd: Ochdnar bhard Gàidhlig / In the Face of Eternity: Eight Gaelic poets. Dùn Èideann: Polygon, 1991.

* Somhairle MacGill-Eain. *Dàin do Eimhir / Poems to Eimhir*. Glaschu: Association for Scottish Literary Studies, 2002.
* Somhairle MacGill-Eain. *An Cuilithionn 1939: The Cuillin 1939 & Unpublished Poems.* Glaschu: Association of Scottish Literary Studies, 2011. 
* Somhairle MacGill-Eain. *Caoir Gheal Leumraich / White Leaping Flame*: *Collected Poems in Gaelic with English Translations*. Deas. le Crìsdean Whyte is Emma Dymock. Dùn Èideann: Polygon, 2011.

## Iomraidhean

* Black, R. 1999. *[[An Tuil (Duanaire)|An Tuil]]* Polygon, d.811-2. 

## Ceanglaichean a-mach
*An làrach-lìn aig Crìsdean Whyte (Beurla)
*Duilleag oifigeil air Facebook
* Crìsdean Whyte aig Scottish Poetry Library (Beurla is Gàidhlig)
* An Leabhar Mòr air Archive.org (Beurla is Gàidhlig)

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Whyte, Crisdean