open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sgioba nàiseanta criogaid Sri Lanca

Tha **Sgioba nàiseanta criogaid [[Sri Lanca]]** fear den sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.

Roinn-seòrsa:Criogaid
Roinn-seòrsa:Sri Lanca
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba

Bidh **sgioba nàiseanta criogaid [[Alba|na h-Alba]]** a' riochdachadh Alba. Bidh iad a' cluich a' chuid as motha de na geamaichean aca aig a' Ghrainnse, Dùn Èideann. Tha iad air cluich aig Cupa Criogaid na Cruinne trì tursan (1999, 2007, agus 2015).

Roinn-seòrsa:Criogaid
Roinn-seòrsa:Alba
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Èireann

Tha **Sgioba nàiseanta criogaid [[Èirinn|na h-Èireann]]** anns a h-uile World Cup.

Ged nach eil iad uabhasach math, mar is trice, bhuain iad an aghaidh Pacastan.

Roinn-seòrsa:Criogaid
Roinn-seòrsa:Èirinn
Sgioba nàiseanta criogaid Afraga a Deas

Tha **Sgioba nàiseanta criogaid [[Afraga a Deas]]** fear de na sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail

Roinn-seòrsa:Criogaid
Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Sgioba nàiseanta criogaid Shasainn

Tha **Sgioba naiseanta criogaid [[Sasainn|Shasainn]]** fear den sgiobaichean mora aig criogaid, agus am fear as sine. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.

Gu mi-fhortanach, bidh moran Albannaich is Cuimrich a' cluich airson Sasainn, mar a tha e an sgioba naiseanta aca, ach chan eil sin fior idir - tha Sgioba naiseanta criogaid na Cuimrigh is Alba ann. Tha iad a' cluich ann an gorm, dearg is geal mar bratach an aonaidh ged nach e sgioba Bhreatannach a tha ann.

Roinn-seòrsa:criogaid
Roinn-seòrsa:Sasainn
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Innseachan

’S e **Sgioba nàiseanta criogaid [[na h-Innseachan]]** fear de na sgiobaichean mòra ann an criogaid. Bha iad anns a h-uile Cupa an t-Saoghail.

## Ceangal a-mach
*Duilleag oifigeil Sgioba nàiseanta na h-Innseachan

Roinn-seòrsa:Criogaid
Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
San Salvador

'S e prìomh-bhaile El Salbhador a tha ann an **San Salvador**. 'S e an dàrna bhaile as motha a tha ann an Aimearaga Mheadhanach. Tha an àrd-bhaile cho mòr ri 568 km² agus tha gu bhith 2.2 millean duine a’ fuireach an seo.

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Belmopan

'S e prìomh-bhaile Bheilise a tha ann am **Belmopan**. Tha am baile suidhichte air bruach na h-aibhne Beilise, mu 80 cilemeatair air falbh bhon seann phrìomh-bhaile, “Belize City”. Rinn cuairt-ghaoth sgrios gu tùr air “Belize City”  agus mar sin dheth chaidh baile ùr a thogail, Belmopan.

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Bailtean
San José, Costa Rica

'S e prìomh-bhaile Chosta Rica a tha ann an **San José** (Spàinntis:). Tha am baile suidhichte ann am meadhan na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1738, ach cha robh e na phrìomh-bhaile ach gu 1823. An-diugh ‘s e teas meadhan poileataigeach ‘s malairteach a th’ ann.

## Spòrs
*Deportivo Saprissa
## Iomraidhean


## Ceangailtean a-mach
* Municipalidad de San José, duilleag oifigeil
* Galería San José, dealbhan 

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Managua

'S e prìomh-bhaile Niocaragua a tha ann am **Managua**. Tha e suidhichte air taobh an iar-dheas Loch Managua. 
Chaidh am baile a stèidheachadh mar baile-iasgaich anns a’ bhliadhna 1819 leis an ainm: *Leal Villa de Santiago de Managua*. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Amsterdam
*  Madison (Wisconsin)
*  Miami (Florida)

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Tegucigalpa

'S e prìomh-bhaile Hondùras a th’ ann 
**Tegucigalpa** (IPA:teɰusiˈɰalpa, ainm goirid: **Tegus**). Tha am baile suidhichte air ruith-bheanntan, tha e na laighe  aig 3,250 troigh àrdachadh. Tha an Abhainn *Choluteca* a’ ruith troimhe.

## Bailtean Co-cheangailte
* Gainesville Florida
* New Orleans (Mississippi)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] na h-[[Alba]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan. Bha a' chiad gèama eadar-nàiseanta rugbaidh eadar Alba is Sasainn. Se Aonachd Rugbaidh na h-Alba (an SRU) a tha ga riaghladh.

Mar is trice, is ann as na Crìochan a tha a' mhòrchuid den cluicheadairean Albannach math, ach tha sluagh mòr a' tighinn as na bailtean mòra mar Glaschu is Dùn Èideann. Tha seòrsa buaidh aig rugbaidh air feadh na h-Alba, ged a bheil e a' tighinn as dèidh ball-coise - tha sgioba aig a h-uile baile mòr, mar eisimpleir, eadar Sealtainn is Gallobha.

Tha iad a' cluich sna lèintean gorma. Logo- cluaran.

Mae eu canlyniadau yn erbyn timau rhyngwladol eraill fel a ganlyn, yn nhrefn y nifer o gemau (yn gywir hyd at Hydref, 2005):

Yn erbyn
Gemau
Ennill
Colli
Cyfartal

Lloegr122406517
Iwerddon11861515
Cymru11047603
Ffrainc7833423
Seland Newydd240222
Awstralia216150
De Affrica154110
Yr Eidal10730
Romania9720
Ariannin5140
Samoa4410
Fiji4310
Tonga2200
Canada2110



## Cluicheadairean ainmeil
*Gordon Brown
*Gordon Bulloch 
*Finlay Calder
*Mike Campbell-Lamerton
*Sandy Carmichael
*Chris Cusiter 
*Gavin Hastings
*Scott Hastings
*Andy Irvine
*Eric Liddell 
*Ian McGeechan
*Ian McLauchlan 
*Chris Paterson
*David Sole 
*Jim Telfer
*Duhan van der Merwe
*Doddie Weir

## Ceanglaichean a-muigh
*Làrach SRU

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Alba
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Cuimrigh

Tha **Sgioba naiseanta [[rugbaidh]] [[a' Chuimrigh|na Cuimrigh]]** fear den sgiobaichean mora aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Naiseanan.

Dh'fhag a' Chuimrigh Cupa an t-Saoghail 2007 gu math trath, ach bhuain iad na Sia Naiseanan ann an 2008. Bha iad laidir sna 1970an.

Tha iad a' cluich sna leintean dearga. Logo - tri iteagan.
Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] na h-[[Èirinn|Èireann]]** fear de na sgiobaichean mòra aig rugbaidh. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Naiseanan.

Ged a bheil pàirt na h-Èireann fo smachd Bhreatainn fhathast, tha an dùthaich air fad a' cluich mar aon sgioba.

Tha iad a' cluich sna lèintean uaine. Logo- seamrag.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Èirinn
Na Trì Nàiseanan

Se co-fharpais rugbaidh eadar-nàiseanta sa tha anns **na Tri Nàiseanan** (Tri Nations). 

Bidh na sgiobaichean seo a' cluich ann -

* Afraga-a-deas
* Astràilia
* Sealainn Nuadh

Se fear den co-fharpàisean rugbaidh as motha san t-saoghail comhla ris na Sia Nàiseanan

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Frainge

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[a' Fhraing|na Frainge]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan.

Mar is àbhaist, tha na Fraingich fear den sgiobaichean nas fheàrr san ceann-a-tuath, còmhla ri Sasainn.

Tha iad a' cluich sna lèintean gorm. 'S e coileach a tha nan suaicheantas.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Sgioba nàiseanta rugbaidh Shasainn

Tha **Sgioba naiseanta rugbaidh [[Sasainn|Shasainn]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan.

Se fear den sgiobaichean nas fhearr san t-saoghail a tha anns na Sasainnich. Bhuain iad am Cupa an t-Saoghail ann an 2003.

Tha iad a' cluich sna leintean geala. Logo - ròs dearg.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Sasainn
Sgioba nàiseanta rugbaidh Afraga a Deas

Tha **Sgioba nàiseanta rugbaidh [[Afraga a Deas]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Trì Nàiseanan.

'S e fear den sgiobaichean nas fheàrr san t-saoghail a tha anns na Springboks. Bhuain iad am Cupa an t-Saoghail ann an 1995 & 2007.

Tha iad a' cluich sna lèintean uaine is or. Logo springbok mar suaicheantas aca, agus sin far an tàinig am far-ainm aca "Springboks".

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] na h-[[Eadailt]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan.
 
Mar is àbhaist, se na h-Eadailtich an sgioba as miosa sna Sia Nàiseanan, agus thàinig iad a-staigh ann an 2000.

Tha iad a' cluich sna lèintean gorm, agus sin far an d'thàinig am far-ainm aca "Azzuri".

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Na Sia Nàiseanan

Se co-fharpais rugbaidh eadar-nàiseanta sa tha anns **na Sia Nàiseanan**. B' àbhaist dha a bhith **na Còig Nàiseanan** air, ach thàinig an Eadailt a-staigh o chionn 2000.

Bidh na sgiobaichean seo a' cluich ann -

* Alba
* A' Chuimrigh
* Èirinn
* An Eadailt
* An Fhraing
* Sasainn

Se fear den co-fharpaisean rugbaidh as motha san t-saoghail còmhla ris na Trì Nàiseanan (Tri Nations)

## Làthairean làithreach

Ann an 2008, bha na gèamaichean air cluich sna làthairean a leantainn -

* Alba: Achadh Moire/Murrayfield, Dùn Èideann
* A' Chuimrigh: Stadiwm y Mileniwm/Millennium Stadium, Caerdydd
* An Eadailt: Stadio Flaminio, an Ròimh
* Èirinn: Páirc an Chrócaigh/Croke Park, Baile Átha Cliath (mar is àbhaist Lansdowne Road)
* An Fhraing Stade de France, Saint-Denis (faisg air Pàras)
* Sasainn: Twickenham, Lunnainn

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
All Blacks

'S e Sgioba rugbaidh nàiseanta Sealainn Nuaidh a tha anns na **All Blacks**. 'S e fear de na sgiobaidhean rugbaidh as motha a th' annta, is docha *am* fear as motha. Bha iad anns a h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich am measg na Trì Nàiseanan.

'S e fear de na sgiobaidhean as cliùitiche san t-saoghal a tha anns na All Blacks. Bhuainnich iad Cupa an t-Saoghail ann an 1987.

Cleachdaidh iad raineach airgid mar shuaicheantas, agus tha na lèintean is briogaisean aca dubh.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh
Sgioba nàiseanta rugbaidh Astràilia

Tha **Sgioba nàiseanta rugbaidh [[Astràilia]]** fear den sgiobaichean mora aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Tri Naiseanan.

Se fear den sgiobaichean nas fhearr san t-saoghail a tha anns na Astrailianich. Bhuain iad am Cupa an t-Saoghail ann an 1991 & 1999.

Tha iad a' cluich sna leintean or is uaine. Cleachdar wallaby mar logo aca, agus sin far an d'thainig am farainm aca.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Astràilia
Panama (baile)

*Saoil an robh thu a' lorg na dùthcha, [[Panama]]?*

'S e prìomh-bhaile Phanama a tha ann am **Panama ** (Spàinntis: **Ciudad de Panamá**). Tha e suidhichte air a’ Chuan Sèimh air cladh-aibhne Phanama. 'S e teas meadhan poileataigeach na dùthcha a th’ ann.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1519, tha an seann bhaile ris an canar *Panama La Vieja* dìonta leis an UNESCO. 

## Daoine Ainmeil
Tomás Herrera (1804 - 1859): Ceann suidhe Poblachd Ghranada Ùire ann an 1854.

## Bailtean Co-cheangailte
* Fort Lauderdale Florida
* Miami (Florida)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Panama
Roinn-seòrsa:Bailtean
555

**551** 

## Tachartasan
* Chaidh Beannchar (Èirinn) a stèidheachadh leis an Naomh Comgall.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:550an
592

**592** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 25 an t-Ògmhios -  Naomh Moluag à Èirinn ann am Ros Maircnidh.

Roinn-seòrsa:590an
600

'S e bliadhna-leum a bha ann an **600** (**DC**).

## Tachartasan
* Sgrìobh am bàrd Aneirin *"[[Y Gododdin]]"*.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:600an
Baile Guatemala

'S e prìomh-bhaile Ghuatamala a tha ann an ** Baile Guatemala ** (ainm fada: **La Nueva Guatemala de la Asunción**; far-ainm **Guate**, Beurla: *Guatemala City*). 'S e am baile as motha a tha ann an Aimearaga Mheadhanach. 

Tha e suidhichte ann an gleann ann an deas na dùthcha.
Tha timcheall air 3,200,000 duine a’  fuireach anns an àrd-bhaile. 

## Daoine Ainmeil
*Miguel Àngel Asturias

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach

* Duilleag oifigeil  Municipalidad de Guatemala

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Nassau

'S e prìomh-bhaile na h-Eileanan Bhathama a th’ ann an **Nassau**. 'S e teis-meadhan malairteach an Eilein a th’ ann  cuideachd. Tha mu 70% de mhuinntir na h-Eileanan Bhathama a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha am port-adhair, an *Lynden Pindling International Airport*, 16 cilemeatair san iar air Nassau, tha pleanaichean a’ dol gu na Stàitean Aonaichte, Canada agus  an Rìoghachd Aonaichte. Tha Nassau suidhichte air an Eilean New Providence. Tha  port-mara a’ bhaile gu math trang. Tha ailtireachd Nassau anns an stoidhle traidiseanta agus an aimsir a tarraing mòran luchd-turais don eilean. 

## Bailtean Co-cheangailte
* Detroit (Michigan)
## Ceanglaichean a-mach
* Nassau Paradise Island Promotion Board - Duilleag oifigeil turasachd 
* Duilleag oifigeil riaghaltas nan eileanan Bhathamas

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean
Beirut

'S e prìomh-bhaile Leabanon a tha ann an 
**Beirut**, (Arabais: **بيروت** , Bayrūt, Greugais: **Βηρυττός**). Mar is trice bidh muinntir na dùthcha a' cleachdadh an ainm Fraingis: **Beyrouth**.
'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd. 

Tha Beirut suidhichte eadar a' bheinn *Mount Lebanon* agus cladach a’ Mhuir Mheadanach. Tha Tripolis agus Byblos san tuath aige agus tha Sidon agus Tyre sa deas aige.

Tha mòran ionaidean eadar-nàiseanta ann am Beirut:
m.e.:
* na Dùthchannan Aonaichte 
* Economic and Social Commission for Western Asia(ESCWA)  

* International Labour Organization (ILO) 
* oifis UNESCO airson nan dùthchannan Araibianach  

Tha port-adhar eadar-nàiseanta aige, am *Beirut Rafic Hariri International Airport*, suidhichte deas air a’ bhaile. 

Tha am port-mara as motha den dùthaich aige cuideachd.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Tripoli
*  Los Angeles (Calafòrnia)

## Iomradh


## Ceangal a-mach
* Beirut, duileag oifigeil

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia
Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas
Roinn-seòrsa:Leabanon
Roinn-seòrsa:Bailtean
Glaisean

'S e eun beag a tha ann an **glaisean**.  Tha iad donn is glas. Tha iad cumanta anns an Roinn-Eòrpa, Afraga agus Àisia. Ràinig iad cuideachd Astràilia agus nan Aimearagan leis na tuinichean.

## Dealbhan

Faidhle:Carpospiza brachydactyla.jpg|*[[Carpospiza brachydactyla]]*
Faidhle:Passer ammodendri ammodendri male 1.jpg|*[[Passer ammodendri ammodendri]]*
Faidhle:Image-Passer italiae 2(loz).jpg|*[[Passer domesticus]]*
Faidhle:Passer luteus 2.jpg|*[[Passer luteus]]*
Faidhle:Passer melanurus (2 males).jpg|*[[Passer melanurus]]*
Faidhle:Beytika bicûk nêr.jpg|*[[Passer moabiticus]]*
Faidhle:Eurasian Tree Sparrow.jpg|*[[Passer montanus]]*
Faidhle:Passer simplex Museum de Genève (2).JPG|*[[Passer simplex]]*
Faidhle:Petronia petronia -Ariege, Midi-Pyrenee, France-8-4c.jpg|*[[Petronia petronia]]*
Faidhle:Tibetan Snowfinch, Ladakh, India.jpg|*[[Montifringilla adamsi]]*
Faidhle:Blanford's Snowfinch at Startsapuk Tso, near Tsokar, Ladakh, India.jpg|*[[Montifringilla blanfordi]]*
Faidhle:Montifringilla nivalis -Swiss Alps-8 Cropped.jpg|*[[Montifringilla nivalis]]*


Roinn-seòrsa:Eòin
Port-au-Prince

'S e prìomh-bhaile Haiti a tha ann am **Port-au-Prince** (Cànan Creole: *Pòtoprens*). 'S e cuideachd am baile as motha na dùthcha. Tha am baile suidhichte air a' chamas *La Gonave*.

Ann an 2010 thachair Crith-thalmhainn Haiti agus thuit mìltean de thogalaichean ann am Port-au-Prince, nan measg An Lùchairt Nàiseanta (Àros nan Uachdarain), Àros a' Phàrlamaid agus Ceann-Oifis nan Cìsean. Thuit a' chuid a bu mhotha de na taighean eiridinn cuideachd.

## Bailtean co-cheangailte
* Miami (Florida)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Port-au-Prince 

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Kingston, Iaimeuca

'S e prìomh-bhaile Iaimeuca a tha ann an ** Kingston**, ainm oifigeil: **Kingston and St. Andrew Corporation**. Anns a’ bhliadhna 1923 chuir  riaghaltas Iaimeuca an dà ceàrn  St. Andrew Parish agus Kingston Parish ri chèile mar "Kingston and St. Andrew Corporation" (KSAC).  Anns a’  bhliadhna 2001 bha 96,052 daoine a’ fuireach ann an Kingston Parish agus 555,828 ann an St. Andrew.  Tha am baile suidhichte san àirde an earra-dheas an eilein. Tha na beanntan *Blue Mountains*, *Red Hills* agus  *Long Mountain* timcheall air agus tha port-mara nadarra aige.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Panevėžys

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach

* Jamaica National Heritage Trust
*  Kingston - Dealbhan

* Jamaica Library Service: Eachdraidh Kingston

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Kingston

Is iomadh baile ann air a bheil an t-aimn "Kingston":

## Àiteachan

* Kingston, Iaimeuca‎, prìomh-bhaile Iaimeuca‎

### Astràilia
*Kingston, Australian Capital Territory, pàirt de Canberra
*Kingston, Norfolk Island, prìomh-bhaile na roinne
*Kingston, Queensland, pàirt de  Logan City
*Kingston SE, Astràilia a Deas
*Kingston-On-Murray, Astràilia a Deas
*Kingston, Tasmania, baile gu deas air Hobart
*Kingston, Victoria, baile faisg air Creswick
*City of Kingston, local government area in Victoria

### Canada
*Kingston, Brunswick Nuadh
*Kingston, Talamh an Èisg is Labrador
*Kingston, Alba Nuadh
*Kingston, Ontario
*Kingston, Eilean a' Prionnsa

### Sealainn Nuadh
*Kingston, Sealainn Nuadh, baile beag aig ceann Loch Wakatipu

### Sasainn
* Kingston, Cambridgeshire
* Kingston, Devon
* Kingston, Isle of Wight, Hampshire
* Kingston, Kent
* Kingston, Hampshire
* Kingston, Purbeck, Dorset
* Kingston, North Dorset, clachan ann an Hazelbury Bryan
* Kingston, Milton Keynes, Buckinghamshire
* Kingston Bagpuize, Oxfordshire 
* Kingston by Ferring, Sussex
* Kingston by Sea, Sussex
* Kingston near Lewes, Sussex
* Kingston on Soar, Nottinghamshire
* Kingston Seymour, Somerset
* Kingston St Mary, Somerset
* Kingston upon Hull,
* Kingston upon Thames,
* Royal Borough of Kingston upon Thames, Lunnainn

### Alba
* Kingston, Lodainn an Ear 
* Kingston, Siorrachd Mhoireibh 

### Stàitean Aonaichte
*Kingston, Autauga County, Alabama
*Kingston, California, ann an Kings County
*Kingston, Fresno County, California
*Kingston, Georgia
*Kingston, Idaho
*Kingston, Illinois
*Kingston, Indiana
*Kingston, Louisiana
*Kingston, Maryland
*Kingston, Massachusetts 
*Kingston, Michigan
*Kingston, Minnesota
*Kingston, Missouri
*Kingston, Nevada
*Kingston, New Hampshire
*Kingston, New Jersey
*Kingston, New York, 
*Kingston, Ohio
*Kingston, Oklahoma
*Kingston, Pennsylvania
*Kingston, Rhode Island
*Kingston, Tennessee
*Kingston, Utah
*Kingston, Washington

## Bailtean Kingstown
* Kingstown (Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach)
Mozuku

'S e gnè fheamainn a th' ann am **Mozuku**(**海雲**) às an teaghlach Spermatochnaceae. 

Ged a tha tuilleadh air naoi diofar gnèithean de Mhozuku, 's iad **Cladosiphon okamuranus** (Mozuku Okinawa) agus **Sphaerotrichia divaricata** (Ishimozuku) an dà ghnè as motha a thathas a' cleachdadh ann an Iapan.

Thathar ga h-àiteach, 's ga bhuain ann an Iapan - anns na h-eileanan Okinawa gu h-àraid, ann an ceann a deas Iapain, far a bheilear a' tàrmachadh 90% dhen Mhozuku nas tiugha a chleachdas ann an Iapan gu lèir. Canaidh muinntir Okinawa **sunui** rithe air sàilleabh 's gu bheilear ga bogadh ann am fìon-geur rìs. 

Thathar ga bhuain cuideachd ann an uisgeachan Tonga, agus anns a' mhuir mun timcheall air Tai-Bhàn.

## Buaidhean slàinte

Tha na buaidhean sònraichte aig a' bhiadh seo air tighinn am follais bho chionn ghoirid. Tha e air nochdadh gu bheil am fìon-geur anns a bheilear ga bhogadh a' marbhadh bitheagan E.coli agus gu bheil buaidhean aig an fheamainn fhèin a chumas fodha ceallan aillse.  

Lorgar iomadh làrach-lìn ann an Iapanais, a tha a' foillseachadh nam buadhan a tha ri fhaotainn ann am Mozuku. Gheibhear 220mg de Nitrium agus 85mg de Calcium às gach 100g de Mhozuku. 'S e fucoidan am mathachas beathachaidh (nutrient) a tha a' cumail fodha ceallan aillse, agus tha sin am broinn Mozuku.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Feamainn
Roinn-seòrsa:Biadh
Bridgetown

'S e prìomh-bhaile Bharbados a tha ann am **Bridgetown**. 'S e am baile as motha den eilean cuideachd. Tha e suidhichte san iar dheas an eilein timcheall air *Carlisle Bay*. 'S e teas meadhan malairteach ‘s ionmhasail na dùthcha a th’ ann. Tha roinn turasach gu math laidir cuideachd. Chaidh Bridgetowon a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1628 leis na Breatainneach.

## Ceanglaichean a-mach
* The UNESCO World Heritage Centre website
* Sealladh air meadhan Bhridgetown
* Màpa Bhridgetown

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
La Habana

'S e prìomh-bhaile Chùba a tha ann an **La Habana** (IPA: [la aˈβana], Beurla: *Havana*), ainm oifigeil: *Ciudad de La Habana*. Tha 2.6 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile Habana, mar sin dheth 's e am baile as motha ann an Cùba agus anns a' Chairibìan gu lèir.  Tha an abhainn *Almendares* a’ ruith tron bhaile agus tha tri puirt-mara ann: 
* Marimelena
* Guasabacoa
* Atarés
'S e teas meadhan malairteach na dùthcha a th’ ann. 
## Daoine Ainmeil
*José Julián Martí Pérez (1853 - 1995)
## Bailtean Co-cheangailte
*  Mobil (Alabama)
*  Rotterdam
*  Gijón
*  İzmir
*  Qusqu

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Tribuna de La Habana- Paipear naideachd Habana
* Mapa Habana

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Hispaniola

'S e an dàrna eilean as motha anns na h-Antilles a tha ann an **Hispaniola**. Tha e suidhichte anns na Greater Antilles eadar Cùba (san iar) agus Puerto Rico (san ear). Tha an t-eilean cho farsaing ri 76,480 cilemeatair cearnagach agus tha 17,423,000 duine a’ fuireach an seo. 

Tha an dùthaich Haiti ann an iar an eilein, agus tha an dùthaich Poblachd Dhoiminicia anns an ear.

Ràinig Christopher Columbus an eilean air 5 an Dùbhlachd, 1493.

Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach
Roinn-seòrsa:Greater Antilles
San Juan

Tha mòran bailtean ann leis an ainm **San Juan**. 
Saoil an robh thu a' lorg na leanas?
* San Juan, Puerto Rico
* San Juan, Trinidad agus Tobago
Santo Domingo

'S e prìomh-bhaile Phoblachd Dhoiminicia a tha ann an 
**Santo Domingo de Guzmán** neo ainm gorid: *Santo Domingo*. 'S e cuideachd am baile as motha na dùthcha agus an seachdamh baile as motha ann an Aimearaga a Tuath . Tha am baile suidhichte aig inbhir Abhainn *Ozama*, agus tha am port aige an seo cuideachd. Bha am port glè chudthromach airson malairt aig àm na colonaidh.

'S e Santo Domingo a chiad àite anns an t-Saoghal ùr a bha aig na Spainnteach.

Tha 18 oilthighean ann an Santo Domingo. ‘S e an t-oilthigh *Universidad Autónoma de Santo Domingo* (UASD) an t-oilthigh as sine anns an t-Saoghal ùr, chaidh a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1538.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Eabhraig Nuadh
*  Miami (Florida)
*  Sarasota (Florida)

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Greater Antilles
San Juan, Puerto Rico

'S e prìomh-bhaile Phorto Rìceo a tha ann an **San Juan** (IPA: saŋ hwaŋ): Thàinig an t-ainm bhon fhacal Spàinntis *San Juan Bautista*.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1521, agus mar sin dheth ‘s e am baile as sine a chaidh a stèidheachadh anns na Stàitean Aonaichte.

## Ceanglaichean a-mach
* Baile San Juan
* Seirbhisean Pàirc nàiseanta - San Juan

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Còdaichean ball-coise

Is iomadh seòrsa **ball-coise** ann. Se socair ("soccer" neo "association football") am fear as mòr-thaitniche, agus sin air a bheil an t-ainm "ball-coise" mar is àbhaist sa Ghàidhlig. Ach ann an Alba Nuadh, far a bheil Gàidhlig fhathast, is urrainn do "ball-coise" a' ciallachadh Ball-coise Canadianach - gèama a tha coltach ri ball-coise Aimearaganach.

## Liosta den còdaichean ball-coise

* Socair neo "Association football"
** Ball-coise a-staigh ("Indoor football")
* ball-coise Aimearaganach neo "Gridiron"
* Ball-coise Canaidianach 
* ball-coise Astrailianach neo "Riaghailtean Astrailianach".
* Ball-coise Gàidhealach a tha ga cluich ann an Eirinn.
* Rugbaidh (air a bheil "rugby football" fhathast ann an àite neo dhà)
** Rugbaidh-an-aonaidh (rugby union)
** Rugbaidh-Lìog (rugby league)

*
Roinn-seòrsa:Spòrs bhuidheann
St. George’s

'S e prìomh-bhaile Ghreanada a tha ann an **St. George's**. Tha am baile suidhichte aig cois seann bheinn-teine timcheall air am port-mara aige. Tha an Oilthigh *St. George's University* an seo. Anns a’ bhliadhna 2004 rinn an cuairt-ghaoth "Ivan" sgrios mòr air a’ bhaile. Ach chaidh St. George's a thogail a rithist le cuideachadh eadar-nàiseanta, gu h-àraidh bho Canada, na Stàitean Aonaichte agus an t-Aonadh Eòrpach. Mar sin dheth b’ urrainn Cupa na cruinne Criogaid a bhith ann anns a’ bhliadhna 2007.

## Ceangal a-mach
* Dealbhan à St. George's

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roseau

'S e prìomh-bhaile Doiminicia a tha ann an **Roseau** (Cànan Creole: *Wozeau*). Tha am baile suidhichte san àird an-iar dhen eilean aig a’ Mhuir Cairibianach. Tha an abhainn *Roseau* a' ruith troimhe. Chaidh Roseau a thogail anns an aon àite far an robh an seann bhaile *Sairi*, an tuineachadh a bu shine san eilean air fad. 

## Ceangal a-mach
* Dealbhan à Roseau

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Basseterre

'S e prìomh-bhaile Naomh Crìstean agus Nibheis a tha ann am
**Basseterre**. Thàinig an t-ainm bhon fhacal Fhraingis, tha e a’ ciallachadh “talamh ìosal”. Tha am baile suidhichte ann an iar-dheas na h-eilein Saint Kitts. Tha na beanntan *Olivees Mountains* agus *Conaree-Morne* san ear a’ bhaile. 

'S e aon de na bailtean as sine a tha anns na Lesser Antilles. Chaidh am baile a’ stèidheachadh leis na Frangaich anns a' bhliadhna 1627.

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann am Muir nan Caraib
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Castries

'S e prìomh-bhaile Naomh Lùisia a tha ann an **Castries**. Tha riaghaltas na dùthcha suidhichte an seo. Le tòrr oifisean nàiseanta agus eadar-nàiseanta 's e teas meadhan malairteach an eilein a th' ann.
Tha port-mara aige a tha mòr gu leòr airson bàtaichean-cuairt-mara mòra.

Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Frangaich anns a’ bhliadhna 1650.

## Daoine ainmeil
* Derek Walcott, fhuair e Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1992.
* Sir Arthur Lewis. Eaconamaiche.

## Ceangal a-mach
* Duilleag oifigeil Ionad turasachd

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Argantain

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[An Argantain|na h-Argantain]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, agus am fear as cudromaiche ann an Aimearaga a Deas. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.

Tha an reacord aca caran neo-rèidh, ach rinn iad gle mhath ann an Cupa an t-Saoghail mu dheireadh, far an robh iad san treasamh àite.
 
Tha iad a' cluich sna leintean gorm is geal. Logo - pùma - se "los Pumas" am farainm a tha oirre.

Argantain
Roinn-seòrsa:An Argantain
Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[Canada|Chanada]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, agus am fear as cudromaiche ann an Aimearaga a Tuath comhla ris na Staitean Aonaichte. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.

Chan eil rugbaidh na spors mor ann an Canada, ach chan eil an sgioba seo cho fann. Chluich iad a' chiad gèama eadar-nàiseanta aca ann an 1932 an aghaidh Seapan.
 
Tha iad a' cluich sna leintean dearga.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Canada
Sgioba nàiseanta rugbaidh Fhìdi

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[Fìdi|Fhìdi]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh. 

Rinn iad glè mhath ann an Cupa an t-Saoghail ann an 2007, ach bidh iad a' gabhail trioplaidean ionmhasail gu tric.
 
Tha iad a' cluich sna leintean geal is dubh. Tha dannsa aca mar an haka aig na h-All Blacks, se "cibi" a th'air.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Fìdi
Sgioba nàiseanta rugbaidh Côte d'Ivoire

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[Costa Ìbhri|Côte d'Ivoire]]** fear den sgiobaichean beaga aig rugbaidh, ach am fear as cudromaiche ann an Afraga-a-Tuath. Bha iad aig Cupa an t-Saoghail ann an 1995.
 
Tha iad a' cluich sna leintean òr. Se "les Elephants" (na h-oilbheintean) a tha air.

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Costa Ìbhri
612

**612** 

## Tachartasan
* Chaidh St. Gallen (an Eilbheis) a  stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:610an
614

**614** 

## Tachartasan
* Easbaigeachd a chur air dòigh ann an Worms, a' Ghearmailt.

## Breithean

## Bàsan
* 13 am Faoilleach: Chaochail Naomh Mungan, pàtran-naomh Ghlaschu.
## Fèillean
* Naomh Mungan
Roinn-seòrsa:610an
622

**622** 

## Tachartasan

* An *Hijra*, toiseach tòiseachaidh an Ioslam.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:620an
666

Is iomadh ciall aig **666**. 'S e bliadhna a bha ann agus "àireamh na bèiste" sa Bhìoball cuideachd.

Am bliadhna 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:660an
669

**669** 

## Tachartasan
*Chaidh Saint-Dié-des-Vosges (An Fhraing) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:660an
685

**DCLXXXV**

## Tachartasan
* 20 an Cèitean &ndash; Blàr Dhùn Neachdain: eadar na Cruithnich agus Northumbria.

## Breithean

## Bàsan
* An t-Sultain &ndash; Constantine IV, Impire Bheasantian (rug. 652)
 
Roinn-seòrsa:680an
2009

**MMIX**

## Tachartasan
* 20 am Faoilleach - Tha Barack Obama na cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
* Bha am Mòd Nàiseanta Rioghail anns an Oban.
* Bhuannaich Herta Müller an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 16 an Dàmhair - Chaidh Besti flokkurinn a stèidheachadh ann an Reykjavík (Innis Tìle).

## Breithean

## Bàsan
* 14 an t-Sultain - Patrick Swayze,  ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 1 an Dùbhlachd - Ramses Shaffy, ann an Amsterdam. Actair agus Seinneadair às na Tìrean Ìsle.
* 13 an Dùbhlachd - Paul Samuelson, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.

Roinn-seòrsa:21mh linn
2010

**MMX**

## Tachartasan
* Crith-thalmhainn Haiti 2010
* 2010 FIFA World Cup ann an Afraga a Deas
* 27 an t-Sultain - leis an aiste Sylvester Stallone tha 8000mh artagail ann an Wikipedia Gàidhlig a-nis.
* 22 an Dàmhair - Chaidh an HMS Astute air grunnd aig Caol Acain.
* Bhuannaich Mario Vargas Llosa an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Taisgealadh ununseptium.

## Breithean

## Bàsan

* 21 an Gearran - Steingrímur Hermannsson, ann an Garðabær. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 22 am Màrt - James W. Black, dotair à Alba a  fhuair an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988.
* 10 an Giblean - Lech Kaczyński, ceann-suidhe na Pòlainn a chaochail ann an tubaist adhair ann an Smolensk.
* 10 an Giblean - Dixie Carter, ann an Houston. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 10 an Lùnasdal - Jimmy Reid, ann an Glaschu.
* 17 an Lùnasdal - Edwin Morgan, ann an Glaschu, bàrd Albannach.
* 20 an t-Sultain - José Saramago, ann an Tías (Las Palmas). Sgrìobhadair às A' Phortagail.
* 29 an t-Sultain – Tony Curtis, ann an  Henderson. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 30 an t-Sultain - Martin Ljung, ann an Stockholm. Actair às An t-Suain.
* 28 an t-Samhain - Leslie Nielsen, ann am Fort Lauderdale, Stàitean Aonaichte. Cleasaiche à Canada.
* 9 an Dàmhair - Maurice Allais, ann an St Cloud. Eaconamaiche às an Fhraing
* 10 an Dàmhair - Solomon Burke, ann an Amsterdam. Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
* 19 an Dàmhair - Tom Bosley, ann an Rancho Mirage. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 20 an Dùbhlachd - Oleg Timoshenko, anns An Eilbheis. Ceòl-sgrìobhaiche agus Peantair às An Ucràin.
* 25 an Dùbhlachd - Iain Noble, fear-taice na Gàidhlig.

## Cinn latha

Roinn-seòrsa:21mh linn
2011

**MMXI**

## Tachartasan
* 2 an Gearran - Fhuair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean inbhe oilthigh.
* 5 an Cèitean - 3mh Taghadh Albannach.
* 23 an Cèitean - Stad TeleG, stèisean TBh ann an Alba.
* 9 an t-Iuchar - Fhuair Sudàn a Deas a chuid neo-eisimeileachd bho Shudan.

## Breithean

## Bàsan
* 4 am Faoilleach - Gerry Rafferty, seinneadair Albannach.
* 30 am Faoilleach - John Barry, ann an Eabhraig. Ceòladair à Sasainn.
* 4 am Màrt - Simon van der Meer, ann an Geneva. Eòlaiche-fiosaig às Na Tìrean Ìsle.
* 14 an Giblean - William Nunn Lipscomb, ann an Cambridge (Massachusetts). Ceimigear.
* 2 an Cèitean - Osama bin Laden
* 23 an t-Iuchar - Amy Winehouse, seinneadair Sasannach.
* 19 an t-Samhain - Basil D'Oliveira, cluicheadair criogaid Sasannach.
* 5 an Dàmhair - Steve Jobs
* 12 an Dàmhair - Dennis Ritchie, eòlaiche-choimpiutaireachd às na Stàitean Aonaichte.
* 20 an Dàmhair - Muammar al-Gaddafi, saighdear, deachdaire à Libia.
* 23 an Dàmhair - Herbert A. Hauptman, Ceimigear ann am Buffalo. 
* 24 an Dàmhair - Shmuel Shilo, ann an Kibbuz Tze'elim. Saighdear, cleasaiche, stiùiriche fhilmichean agus kibbuznik Iosraeleach/Phòlach.
* 18 an Dùbhlachd - Václav Havel, ann am Vlčice. Sgriobhadair, feallsanaiche agus neach-poileataigs às An t-Seic.
Roinn-seòrsa:21mh linn
Ball-coise Canaidianach

Se spòrs bhuidheann ann an Canada a tha ann am **ball-coise Canèidianach**. Tha an gèama air a chluich le clogaidean, is *pads*, agus tha e beagan coltach ri rugbaidh  - tha am balla den aon cruth, agus an tadhal, ach is urrainn dhuit am balla a thilgeil mud bheulaibh. Tha e glè choltach ri ball-coise Aimearaganach san fhoirm agus cruth.

## Ceangailtean a-muigh

* Eachdraidh ball-coise Canèidianach (sa Bheurla)
* Canadian Football Resources
* Comparison of Canadian and American football (wikipedia)

Roinn-seòrsa:Spòrs bhuidheann
Roinn-seòrsa:Còdaichean ball-coise
Roinn-seòrsa:Canada
2012

'S e bliadhna-leum a tha ann an **2012** (**MMXII**).

## Tachartasan
* 4 an Gearran - Chaidh Björt framtíð a stèidheachadh ann an Reykjavík (Innis Tìle).
* Na h-Oilimpigs ann an Lunainn
* 17 a' Mhàigh: ràinig Uicipeid na Gàidhlig 10,000 aistidhean.
* 5 an Cèitean - Chaidh Slighe Costa na Cuimrigh fhosgladh.
* 24 an t-Samhain: Chaidh Píratar a stèidheachadh ann an Reykjavík (Innis Tìle).

## Breithean

## Bàsan

* 3 am Faoilleach - Josef Škvorecký, ann an Toronto. Sgrìobhadair às An t-Seic/Canada.
* 1 an Gearran ‎- Wisława Szymborska, Sgrìobhadair às a' Phòlainn.
* 11 an Gearran - Whitney Houston, ban-seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
* 20 am Màrt - George Elder Davie, feallsanaiche Albannach.
* 21 am Màrt - Ruaraidh MacThòmais, sgoilear, deasaiche agus bàrd Albannach.
* 24 am Màrt - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluicheadair gathain.
* 20 an Giblean - Herbert Maurice William 'Bert' Weedon, neach giotàr agus cumadair-ciùil à Sasainn. 
* 28 an Giblean - Matilde Camus, bhàrd às an Spàinn.
* 3 an t-Iuchar - Andy Griffith, ann am Manteo. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 8 an t-Iuchar - Ernest Borgnine, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 25 an Lùnasdal - Neil Armstrong, speuradair às na Stàitean Aonaichte.
* 25 an t-Sultain - Andy Williams, ann am Branson (Missouri). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
* 29 an t-Sultain – Hebe Camargo, ann an Taubaté, actair à Braisil.
* 18 an Dàmhair - Sylvia Kristel ann an Amsterdam. Cleasaiche às na Tìrean Ìsle.
* 23 an Dàmhair - Michael Marra, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Dùn Dèagh.
* 6 an t-Samhain - Clive Dunn, actair à Sasainn.

Roinn-seòrsa:21mh linn
Miso

‎

'S e th' ann am **Miso** ach taois air a dhèanamh air pònairean sòighea ceò-theasaichte le nì brachaidh. 'S e aon de na stuthan blasmhoireachd as cumanta ann am biadh na Seapain, còmhla ri sabhs-sòighea. (shouyu (醤油)）'S e aon de na prìomh chungaidhean a ghabhas a chur ann am brot no sùgh Iapanach; thathar ga cleachdadh gus blas a chur air grisgeanan èisg no feòil, agus le glasraich a th' air am bruich.

Roinn-seòrsa:Biadh
Roinn-seòrsa:An t-Seapan
2008

'S e bliadhna-leum a bha ann an **2008** (**MMVIII**).

## Tachartasan
* 17 an Gearran - Ghairm Cosobho a chuid neo-eisimeileachd.

* 12na, am Màirt: Ràinig wikipedia seo 5,000 aistidhean.http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News#Wikipedias
* Ar-a-mach ann an Tibet
* 19 an t-Sultain - Tòiseachadh BBC Alba aig naoi uairean feasgar
* Bhuannaich J. M. G. Le Clézio an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

## Bàsan
* 27 an Gearran - William F. Buckley Jr.; sgrìobhadair agus iomradair às na Stàitean Aonaichte.
* 21 am Màrt - Gabriel París, ann an Girardot. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.
* 5 an Giblean - Charlton Heston, ann am Beverley Hills. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 3 an Cèitean - Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo, ann am Madrid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
* 13 an Cèitean - Anatoliy Nedbaylo, ann an Kyiv. Paidhleat cogaidh agus neach-teagaisg Ucràineach/Sobhiatach.
* 3 an Lùnastal - Aleksandr Solženicyn ann am Mosgo. Sgrìobhadair Ruiseach. 
* 8 an Dàmhair - John Bannerman, eachdraiche cliùiteach na Gaidhealtachd.
* 16 an Dàmhair - Eddie MacThòmais, cathraiche club ball-coise Albannach, Dùn Dèagh Aonaichte, le aillse.
* 26 an t-Sultain - Paul Newman, ann an Westport. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 12 an Dùbhlachd - Harold Pinter, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
* 24 an Dùbhlachd - Samuel Huntington, sgoilear saidheans-poileataigeach.

Roinn-seòrsa:21mh linn
2020

**2020**

## Tachartasan
* Na h-Olimpigs
* Dùinidh an stèisean cumhachd niùclasach mu dheireadh anns a' Ghearmailt

## Breithean

## Bàsan
* 12 am Faoilleach - Roger Scruton, feallsanaiche
* 27 am Faoilleach - Vitaliy Seleznov, ann am Vinnytsia. Bàrd, cleasaiche, sgrìobhadair, sgrìobhaiche-dràma agus stiùiriche tèatair às An Ucràin.
*3 an Gearran - Valentyna Shevchenko, ann an Kyiv. Neach-teagaisg agus neach-poileataigs Ucràineach/Sobhiatach.
* 3 an Gearran - George Steiner, breithniche is feallsanaiche
* 5 an Gearran - Kirk Douglas, cleasaiche
* 24 an Gearran - Katherine Johnson, matamataigear
* 28 an Gearran - Freeman Dyson, fiosaigiche
* 29 am Màrt -  Krzysztof Penderecki, co-ghleusaiche
* 11 an Giblean - John Horton Conway, matamataigear
* 16 an Cèitean - Moysey Fishbein, ann an Kyiv. Bàrd, cànanaiche, eadar-theangair, neach-iomairt agus sgrìobhadair Iùdhach às An Ucràin.
* 25 an Dàmhair - Iain Duncanson, craoladair
* 7 an Dàmhair - Mario J. Molina, ceimigear
* 20 an t-Samhain - Jan Morris, sgrìobhaiche is neach-naidheachd

## Filmichean
* Filmichean a bhruidhinn mu 2020
** *[[Roujin Z]]* (1991)
** *[[Mission to Mars]]* (2000)
** *[[Reign of Fire]]* (2002)

Roinn-seòrsa:21mh linn
Port of Spain

'S e prìomh-bhaile Trianaid agus Tobago a tha ann an **Port of Spain**. 'S e an treasamh bhaile as motha na dùthcha a th' ann, an dèidh Chaguanas agus San Fernando. Tha am baile suidhichte air Camas Pharia anns an iar thuath an eilein Trianaid. 'S e teas meadhan poileataigeach a tha ann, tha am baile cudthromach airson gnìomhachas ionmhasail cuideachd. Tha dà de na bancaichean as motha  air feadh an eilein suidhichte ann am 
Port of Spain. 'S e an *Nicholas Tower*  an togalach as àirde  a tha anns an dùthaich seo.

## Bailtean Co-cheangailte
* Atlanta (Georgia)
* Lagos

## Iomraidhean


 

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Trianaid (eilean)

*Saoil an robh thu a' lorg [[Trianaid‎]]?*

'S e eilean anns na Lesser Antilles a tha ann an **Trianaid** (Spàinntis: *Trinity*, Beurla: *Trinidad*). Tha a' Muir Cairibianach san iar dheth, agus an Cuan Siar san ear. Còmhla ris an eilean Tobago agus 21 eileanan eile tha e na phàirt den dùthaich Trianaid agus Tobago, ach 's e Trianaid an t-eilean as motha den dùthaich. Tha Port of Spain na phrìomh-bhaile. 'S e an t-eilean as fhaide deas anns a' Chairibìan a th’ ann, tha e dìreach 11 cilemeatair air falbh bhon Bheiniseala.

Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Tobago

'S e eilean anns na Lesser Antilles a tha ann an **Tobago**. Tha a' Muir Cairibianach san iar-thuath dheth, agus an Cuan Siar san earra-dheas. Còmhla ris an eilean Trianaid  agus 21 eileanan eile tha e na  phàirt den dùthaich Trianaid agus Tobago. Tha an t-eilean seo gu math beag, tha dìreach 4 %(54,084 ann an 2000)  muinntir na dùthcha a' fuireach ann an Tobago.
'S e Scarborough am prìomh-bhaile aige, le  àireamh-shluaigh timcheall air 17,000 duine.

Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Uile-losgadh

Is e an **t-Uile-losgadh** (Eabhra: *haSho'ah*, השואה) an sgrios is murt den Iùdhaich Eòrpach a rinn na Nàsaich agus na luchd sin gun do phàirtich am beachd nan Nàsaich den linn an Dàrna Cogadh. Bha gràin mòr aig na Nàsaich air Iùdhaich sa' bheachd-smaoinealas agus sluagh-iùlach aca bho thùs, agus sgrìobh Adolf Hitler air a' chuspair sin san leabhar leis - *Mo Chath Fhèin* (Mein Kampf). Smaoinich iad gun do rinn na Iùdhaich brath air a' Ghearmailt san Chiad Cogadh. Air sgath sin, rinn na Nàsaich iomairt brùideil is luath, a' cur muileannan de Iùdhaich ri campaichean-braighdeanais, agus gan marbhadh, a' mhòrchuid le gas nimheil. Còmhla leis na h-Iùdhaich, dh'iarr na Nàsaich cuideachd a mharbhadh na Romani, Pòlainnich dhùthchasach agus Slàbhaich eile, prìosanaich cogaidh on t-Aonadh Sobhiat, Comannaich, Clachairean, fir cho-sheòrsach, Pàpanaich, ciorramaich, agus daoine eile gum foillsicheadh maoidheadh ris na Nàsaich 'nan tòrachd airson chumhachd.

A-rèir mòran daoine, se an eucoir as motha a bha a-riamh.

## Na h-Ìobairtich
Crochaidh àireamh nan ìobairteach air a' chomharrachadh "an Uile-losgaidh" gu bheil air chleachdadh. Sgrìobh Donald Niewyk agus Francis Nicosia san *Columbia Guide to the Holocaust* gu bheil am facal air chleachdadh gu cumanta a chiallachadh am mòr-mhort, agus an oidhirp a sgrios às, nan Iùdhach Eòrpach, 's mar sin chuireadh sin an àireamh iomlan nan ìobairteach ri beagan fo sia millean — mun chuairt 78 sa' cheud nan 7.3 millean Iùdhach 'san Roinn-Eòrpa at the time.[189]

Gabhaidh comharrachaidhean nas fharsainge a-steach eadar 220,000 agus 1,500,000 Roma, agus na 200,000 ri 300,000 ciorramaich (gu corporra 's gu inntinneil mar son) a bha air mharbhadh, oir bha na roinnean seo cuideachd roghnaichte airson sgrios. Gabhaidh comharrachadh nas fharsainge fhathast a-steach na luchd-dealachaidh cràbhach 's sluagh-iùlach, dà ri trì millean prìosanaich-cogaidh Sobhiat, agus 5,000 ri 15,000 fir cho-sheòrsach, a' cur an àireimh iomlain ri naoi millean. Èirigh sin ri 11 millean marbhan ma tha na bàsan de 1.8 ri 2 millean Pòlainneach dùthchasach air ghabhail a-steach. Ghabhadh an comharrachadh as fharsainge a-steach na 6 millean luchd Soviat nach robh 'nan saighdearan, ag èirigh an àireimh-bàis iomlain ri 17 millean. Rinn R.J. Rummel meas air an àireamh-bàis iomlan na Gearmailte Nàsaich a bhith 21 millean.

* 5.1 - 6 millean Iùdhach, a-measg trì millean Iùdhach on Phòlainn
* 1.8 - 2 millean Pòlainneach nach robh nan Iùdhach
* 200,000 - 1,500,000 Roma
* 200,000 - 300,000 ciorramach
* 80,000 – 200,000 Clachair
* ceud mìle Comannach
* 10,000 - 25,000 fear co-sheòrsach
* 2,000 ri 5,000 Fianaiseach Iachobha

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh
Roinn-seòrsa:Na h-Iùdhaich
Roinn-seòrsa:Romani
Roinn-seòrsa:LCDT
Roinn-seòrsa:Sgrios-cinnidh
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Kingstown

*Is docha gu bheil thu lorg [[Kingston]]*

'S e prìomh-bhaile Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach a tha ann an
**Kingstown**. Tha am baile suidhichte air an eilean Naomh Bhionsant. Tha am port-mara as motha den eilean aige, tha mòran luchd turais a’ tighinn troimhe. 'S e teas meadhan mailearteach airson àiteachas na dùthcha a th' ann, gu h-àraid banana agus coconuts.

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Naomh Crìstean (eilean)

'S eilean anns na Lesser Antilles a tha ann an **Naomh Crìstean** (Fraingeis: *Saint-Christophe*; Beurla: *Saint Kitts*). Tha am Muir Cairibianach san iar dheth, agus an Cuan Siar san ear. Còmhla ris an eilean Nibheis 's e pàirt den dùthaich Naomh Crìstean agus Nibheis.

Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Nibheis

*Is dòcha tha thu a' lorg "[[Beinn Nibheis]]"*

'S e eilean anns na Lesser Antilles a tha ann an ** Nibheis **. Tha a' Muir Cairibianach san iar dheth, agus an Cuan Siar san ear. Còmhla ris an eilean Naomh Crìstean 's e pàirt den dùthaich Naomh Crìstean agus Nibheis.

Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Seumas III Alba

B' e Rìgh na h-Alba a bha ann an **Seumas III**. Bhuannaich e Àrcaibh is Sealtainn ach chaill e Bearaig a Deas.

Chaidh Seumas III a chrùnadh na ghille beag ann an Abaid Kelso goirid às dèidh bàs athar, Seumas II, aig sèiste Chaisteal Rosbrog (3 an Lùnasdal 1460).

Na òige, chaidh a dhùthaich a riaghladh le tànaistearan mòra nach robh ach a-mach air an son fhèin; b' iad feadhainn de theaghlach mòr nam Bòideach a bu mhotha buaidh air an rìgh òg. Chuir iadsan am pòsadh air dòigh eadar Seumas agus Mairead dhen Danmhairg an 1469; ri linn a' phòsaidh seo, fhuair Alba sealbh air Sealtainn agus Àrcaibh a rèir tochradh Mhairead (bha na h-eileanan seo le Nirribhidh roimhe sin).

Cha robh Seumas III a-riamh measail aig muinntir na dùthcha; cha do chuir e suim ann an cumail na còrach, agus chuir e co-bhanntachd air dòigh eadar Alba is Sasainn – rud a bhiodh a' cur air a chuid uaislean, a mhiannaich cogadh leis an t-seann nàmhaid. Ghlac na feachdan Sasannach Bearaig a Deas ann an 1482.

B' fheàrr le Seumas a dhàrna mac a bu shine – Seumas, Diùc Rois – na am fear a bu shine, am prionnsa Seumas. Mu dheireadh thall, rinneadh ar-a-mach le uaislean na dùthcha, agus am prionnsa òg aig an ceann. Chaidh cath mòr a chuir aig Sauchieburn, Siorrachd Sruighlea (11 an t-Ògmhios 1488), agus chaidh Seumas III a mharbhadh.

Airson iongnadh, bha a mhac Seumas aois 15 agus ullamh gu riaghladh – rud a bha na annas airson nan Stiùbhartach, dham b' àbhaist a bhith a' fàgail naoidheanan às an dèidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Georgetown, Guiana

'S e prìomh-bhaile Ghuiana a tha ann an **Georgetown**. Tha e suidhichte aig a' Chuan Siar aig inbhir na h-aibhne *Demerara*. 'S e teas meadhan ionmhasail na dùthcha an tha ann.

## Ceanglaichean a-mach
* Map Georgetown 
* Turas ann an Georgetown le dealbhan 

## Bailtean Co-cheangailte
* St. Louis (Missouri)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Bailtean
Saint John's, Antigua agus Barbuda

'S e prìomh-bhaile Antigua agus Barbuda a tha ann an **St John's**, dùthaich bheag anns a’ Mhuir Cairibianach. Leis a’ phort-mara aige 's e teas meadhan malairteach na dùthcha a th’ ann cuideachd. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1632. Tha an *Sir Vivian Richards Stadium* san àird an ear a’ bhaile. Bha mòran gèamaichean criogaid an seo anns a' Chupa na Cruinne Criogaid 2007. 

## Ceangal a-mach
* Map St. John's aig Caribbean-On-Line.com

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:Bailtean
Saint John's

Tha iomadh àite is rud ann leis an ainm **Saint John's** neo ainm coltach ris. Is dòcha gu bheil thu a' lorg:

* Saint John's, Antigua agus Barbuda, baile anns a' Chairibìan 
* St. John's, an Talamh Ùr, baile ann an Canada
* Saint John, Brunswick Nuadh, baile ann an Canada
Radan

'S e seòrsa creimiche a tha ann an **radan**, (iolra: radain), mamal beag, a tha cumanta mar peiste is peata, agus bidh radan fiadhaich a' fuireach sna taighean, luing agus sabhal aig daoine cuideachd.

Tha dà sheòrsa ann - donn is dubh.

## Creimichean eile
* Feòrag
* Hamstair
* Luch

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* GRD: Radain agus luchainn

Roinn-seòrsa:Creimiche
Roinn-seòrsa:Mamalan
Roinn-seòrsa:Peataichean
90an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na [[1990an]]*

Bha na 90an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 90 is 31 an Dùbhlachd 99.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 90 
* 91 
* 92 
* 93 
* 94 
* 95 
* 96 
* 97 
* 98
* 99

Roinn-seòrsa:1 Linn
*