open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Modesto, Calafòrnia

‘S e baile mòr air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Modesto**. Chaidh am baile a stèidheachadh am baile ann an 1870 mar stèisean an trèana agus tha an t-ainm a' ciallachadh *beusach* san Spàinntis. Tha e suidhichte aig 29m os cionn ìre na mara, sa Ghleann air a bheil Central Valley, eadar na h-aibhnichean Stanislaus agus Tuolumne, 3,803km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha),  126km bho San Francisco, 2,871km bho Chicago agus 2,683km bho St. Louis. Tha 201,165 duine a' fuireach anns a’ bhaile, an 18mh baile as motha na stàite agus an 95mh fear as motha na dùthcha.

## Daoine Ainmeil
* Jeremy Renner (1971): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Aguascalientes
*  Khmelnytskyi
*  Kurume
*  Laval
*  Mengzi
*  Vermon
*  Vijayawada

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Stàite
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Bowling Green, Kentucky

Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Kentucky a tha ann am **Bowling Green**. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 58,984 duine a' fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 166.7 m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1798.

## Daoine Ainmeil
* John Carpenter, stiùiriche-fhiolm (1948)

## Bailtean Co-cheangailte
* Erfurt, A' Ghearmailt
* Kawanishi, An t-Seapan

## Ceanglaichean a-mach
* www.bgky.org

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
Santa Mónica, Calafòrnia

‘S e baile mòr air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Santa Mónica**. Chaidh an t-àite seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann am 1769 le Gaspar de Portolà de Rovira (Riaghladair Calafornia a Deas). Tha e suidhichte aig 37m os cionn ìre na mara, air tràigh bhrèagha ri taobh a' Chuain Shèimhe, 3,715km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha),  547km bho San Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,575km bho St. Louis. Tha 89,736 duine a' fuireach anns a’ bhaile, an 80mh baile as motha na stàite.

## Daoine Ainmeil
* Robert Redford (1936): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Cassino
*  Hamm
*  Fujinomiya
*  Mazatlán

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Stàite
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Lexington, Kentucky

Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Kentucky a tha ann an **Lexington**. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 301,569 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 298m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1775.

## Daoine Ainmeil
* Chaz Bono, gnìomhaiche Aimeireaganach (1969)
* George Clooney, actair Aimeireaganach (1961)

## Bailtean Co-cheangailte
* Deauville, An Fhraing
* Contae Chill Dara, Èirinn
* Brusnengo, An Eadailt
* Newmarket, Sasainn

## Ceanglaichean a-mach
* www.lexingtonky.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
La Grange, Kentucky

‘S e baile ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an **La Grange**. Tha e suidhichte ann am Oldham County, Kentucky. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 8,082 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 263m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1840.

## Daoine Ainmeil
* D. W. Griffith, stiùiriche-fhiolm (1875-1948)

## Ceanglaichean a-mach
*  discoverlagrange.org

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
Clive Dunn

B' e neach-ciùil agus actair à Sasainn a bha ann an **Clive Dunn** (Lunnainn, 9 am Faoilleach 1920–Faro, 6 an t-Samhain 2012). Bha e ainmeil airson a ròl mar coirpilear-lannsa Jones anns an sreath telebhisein *Dad's Army*.

## Filmichean

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Martin Landau

B'e cleasaiche à Eabhraig Nuadh sna Stàitean Aonaichte a bha anns am **Martin Landau** (Eabhraig Nuadh, 20 an t-Ògmhios 1928).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Landau, Martin
Jonathan Winters

B' e cleasaiche à Ohio, na Stàitean Aonaichte a bha ann an **Jonathan Winters** (**Jonathan Harshman Winters III**; Dayton, 11 an t-Samhain 1925 &ndash; Montecito, 11 an Giblean 2013).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Eòin Baistidh

Bha **Eòin Baistidh** (Eabhra: יוחנן המטביל, *Yoḥanan ha-mmaṭbil*, Aramais: ܝܘܚܢܢ *Ioḥanan*, Greugais: Ὁ Ἅγιος/Τίμιος Ἐνδοξος Προφήτης, Πρόδρομος καὶ Βαπτιστής Ἰωάννης *Ho Hágios/Tímios Endoxos, Prophḗtēs, Pródromos, kaì Baptistḗs Ioánnes*) 'na fhàidh Iùdhach.
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine à Iudèa
Aramais

'S e cànan Seimeach a tha ann an **Aramais**.

Bha e na chànan oifigeil den Impireachd Phearsach eadar 550 r.C. agus an ceannsachadh Alasdair Uaibhreach, na chànan a bhruidhinn Crìost. 

## Ceanglaichean a-mach
* 
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Cànain Seimeach
Liosta nan cànan Innd-Eòrpach

Seo **liosta nan [[Cànanan Innd-Eòrpach|cànan Innd-Eòrpach]]** le ainmean-duibhearach agus teaghlach-chànan.

## Cànainean Innd-Eòrpach

## Ceangal a-mach
* Fòram na Gàidhlig: Cànanan eile
* Albannaich, Cruithnich agus Ròmanaich: Cànanan Ceilteach

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cànain Innd-Eòrpach
Roinn-seòrsa:Liostaichean
Stèisean Phuirt Leathain

'S e **Stèisean Phuirt Leathain** (Beurla:*Portlethen railway station*) an stèisean-rèile ann am Port Leathain. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu is Dùn Èideann.




Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Tolochenaz

‘S e baile beag ann an àirde an iar na h-Eilbheise a th’ ann an **Tolochenaz**. Tha e suidhichte aig 417m os cionn ìre na mara faisg air Lausanne, ri taobh Loch Léman anns an roinn (Fraingis: *Canton*) Vaud, 184km air falbh bho Zürich, 90km bho Bherne agus 41km bho Ghenève. Tha 1,727 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine an an Tolochenaz (84.2%). Tha an Abhainn Boiron faisg air a’ bhaile.

## Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810. Chaochail an t-actair Sasannach Audrey Hepburn an seo ann an 1993.

## Iomraidhean



## Ceanglaichean a-mach

* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean

Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Leabhar

'S e meadhan-stòraidh airson fiosrachaidh a tha ann an **leabhar**.

Anns a' chiad linn AD b' e sgrolaichean à paipireas a bha ann an leabhraichean ach dh'fhàs còdacsan nas cumanta, far an robh na duilleagan à pàipear-craicinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Litreachas
Na Lochlannaich

B' e **na Lochlannaich** (Seann-Lochlannais: *víkingr*) na daoine a thàinig à Lochlann, ann an ceann a tuath na Roinn Eòrpa. A rèir an ollaimh Nirribhich Yngvar Ustvedt (1928 - 2008), sgaoil iad fad is farsaing a-mach à Lochlann gu ruige Alba, Éirinn, Sasainn, An Fhraing, An Spàinn, A' Ghearmailt agus Na Tìrean Ìsle, is ràinig iad fiù 's na lochan mòra san Ruis, tro mheadhan a' chogaidh agus a' mhalairt. Gu h-iongnadh, stèidhicheadh colonaidhean lochlannach sa Ghraonlainn agus san talamh far a bheil Canada an latha an-diugh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: Na Lochlannaich
* Na Lochlannaich – Arcaibh agus Sealtainn

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Canada
Roinn-seòrsa:Èirinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Liosta nan dùthchannan a rèir LTD (CCC)

Seo an **liosta nan dùthchannan a rèir [[Làn-thoradh Dùthchail|LTD]] ([[Co-ionnannachd comais-cheannachd]])**

## An liosta

## Aistidhean co-cheangailte
*Làn-thoradh Dùthchail

## Ceanglaichean a-mach
* Faclair na Pàrlamaid

Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eaconomachd
Sandnes

‘S e baile agus port faisg air Stavanger air an àirde an iar-dheas Nirribhidh a th’ ann an **Sandnes** (Gàidhlig: Rubha na Gainmhich). Tha e suidhichte aig ìre na mara ri taobh loch-mara Gandsfjord, 11km bho Ålgård, 308km bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 172km bho Bhergen. Tha 62,037 duine a’ fuireach sa bhaile, an t-ochdamh fear as motha na dùthcha ro 1996. 

## Daoine Ainmeil
*Magne Oftedal (1921 – 1985): Cànanaiche na Gàidhlig.

## Bailtean Co-cheangailte
* Mariestad
* Nyborg
* Perniö

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Skedsmo

‘S e baile faisg air Oslo ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an **Skedsmo**. Tha e suidhichte aig 191m os cionn ìre na mara, 321km bho Stavanger agus 319km bho Bhergen. Tha 46,146 duine a’ fuireach sa bhaile.  'S ann às an t-Seann-lochlannais skeiðismór (Gàidhlig: Raon Rèis nan Each) a tha ainm a' bhaile. 

## Daoine Ainmeil
*Trygve Haavelmo (1911 – 1999): Eaconamaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Alingsås
*  Karjaa
*  Tårnby
*  Riihimäki
*  Tårnby

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Skattungbyn

'S e clachan beag (Suainis: Tätort) am broinn Orsa, faisg air Mora, ann am meadhan na Suaine a th' ann an **Skattungbyn**. Tha e suidhichte eadar Loch Skaflungen agus Loch Orsa, aig 225m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Suanais: Län) Dalarna, 420km air falbh bho Ghöteborg, 213km bho Uppsala agus 272km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh Skattungbyn a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1539 mar skattunghe bij. Chan eil ach 295 duine a' fuireach ann.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Suainis, *sjö* (loch) agus *skaten* (stobadh a-mach), a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Loch Stobaidh* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
## Daoine Ainmeil
* Gunnar Myrdal: (1898 – 1987) Eaconamaiche a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1974.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Danderyd

'S e baile meadhanach air iomall Stockholm, air an àirde an ear na Suaine a th' ann an **Danderyd**. Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar Loch Edsviken agus Loch Störa Värten, aig 22m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Suanais: Län) Stockholm, 398km air falbh bho Ghöteborg, 53km bho Uppsala agus 738km bho Bhoden. Chaidh Danderyd a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1291 mar Danarö, a tha a' ciallachadh Innis nan Danmhairgeach sa Ghàidhlig (danskarnas' rör). Tha 31,171 duine a' fuireach ann, is iad an fheadhainn as beairtiche na dùthcha, a phàigheas na cìsean ionadail as àirde na Suaine air fad. Tha oifisean a' Chomhairle ann an Djursholm, faisg air Danderyd fhèin.

## Freumhan an Ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Danarör* (Dainmhairgich) agus *rjóðr* (ruadh) ann an seann Lochlannais a tha an t-ainm.

## Eachdraidh
Chaidh an sgìre-riaghlaidh a stèidheachadh ann an 1862. Chaochail an neach-ealaine Hilma af Klint an seo ann an 1944,  an t-eòlaiche-comainn, riochdaire dioplòmasach agus tè-poileataigs Alva Myrdal ann an 1986 agus an duine aice an t-Eaconamaiche Gunnar Myrdal, a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1974, an seo ann an 1987.

## Daoine Ainmeil
*Irina Björklund (1973). Ceòladair. 
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Göteborg

‘S e baile uabhasach mòr agus port cudromach air an àirde an iar-dheas na Suaine a tha ann an **Göteborg** (IPA: /ʝøtəˈbɔrj/, Beurla: Gothenburg, Liotuànais: Geteborgas, Laideann: Gothoburgum). Tha e suidhichte air caolas air a bheil Kattegat, a sgarras an t-Suain bho Danmhairg, aig beul na h-aibhne Göta, aig 10m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Suainis: län) Västra Götaland, 396km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 191km bho Helsingborg, 244km bho Mhalmö, 409km bho Uppsala agus 1,035km bho Bhoden. Chaidh Göteborg a stèidheachadh ann an 1621 leis an rìgh Gustavus Adolphus II, agus tha an t-ainm a' ciallachadh Dùn nan Gotach sa Ghàidhlig. Tha 526,054 duine a' fuireach ann, is 945,713 san sgìre air fad. 'S e a dàrna baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd. Tha Alba agus na Tìrean Ìsle air buaidh mhòr a thoirt air Göteborg fad na linntean tro mheadhan a' mhalairt agus tha fiù 's sloinnidhean Albannach cumanta sa bhaile gus an latha an-diugh. 'S e an treas fear as aosta na dùthcha a th' ann Oilthigh Ghöteborg.
## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *gotn* (Gàidhlig: gotach) agus *borg* (dùn) a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Dùn nan Gotach* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh agus *Gothenburgh* sa Bheurla Ghallta. 'S e co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda *burgh* a th' ann am *borg*.

## Eachdraidh
Bho 1867 gu ruige 1929 b' e Elfrida Andrée a bh' ann cluicheadair-orgain na h-àrd-eaglaise, a' chiad thè a fhuair an dreuchdan seo a-riamh. Chaidh Oilthigh Ghöteborg a stèidheachadh an seo ann an 1891. Chaochail an sgrìobhadair Henning Mankell an seo ann an 2015.

## Daoine ainmeil
* Nils Holmer (1904 - 1994), cànanaiche
* Klas Pontus Arnoldson: (1844 - 1916). Neach-poileataigs agus sìochantach. 
* Björn Ulvaeus
* Adam Lundgren (1986), Actair.

## Bailtean co-cheangailte
*  Århus
*  Badalona
*  Bergen
*  Chicago
*  Galdogob
*  Kraków
*  Lyon
*  Oslo
*  Port Elizabeth
*  Rostock
*  Sankt Peterburg
*  Shanghai
*  Tallinn
*  Turku

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
McLemoresville, Tennessee

Is e baile beag air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an **McLemoresville**. Anns a’ bhliadhna 2000 bha 352 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 130m os cionn ìre na mara. 

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1820.

## Daoine Ainmeil
* Dixie Carter, actair Aimeireaganach (1939-2010)

## Ceanglaichean A-mach
* carrollcounty-tn-chamber.com

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Tennessee
Stèisean Eaglais Labhrainn

'S e **Stèisean Eaglais Labhrainn** (Beurla:*Laurencekirk railway station*) an stèisean-rèile ann an Eaglais Labhrainn. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu is Dùn Èideann. Bha e ath-fhosgailte ann an 2009



## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Eaglais Labhrainn

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Coinmheadh** neo **Eaglais Labhrainn** (Beurla: *Laurencekirk*, bho sean *Conveth*).

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (A' Mhaoirne ro 1975). Tha e mu 31 mìltean (50 km) san àird a deas air Obar Dheathain. 

Ann an 2001 bha 1,808 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe faisg air an A90.  Tha Stèisean Eaglais Labhrainn ann, far a bheil na treanaichean a' ruith gu Obar Dheathain agus Dùn Dèagh.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Laurencekirk Church 2.JPG |Eaglais paraiste
War Memorial, Laurencekirk - geograph.org.uk - 935118.jpg |Cuimhneachan-cogaidh
Laurencekirk Episcopalian Church.JPG |Eaglais easbaigeach


## Ceanglaichean a-mach

*Kincardineshire Observer

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:A' Mhaoirne
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Väversunda

'S e baile-eaglaise (Suainis: kyrkbyn) agus parraist (Suainis: socken) am broinn Vadstena a th' ann an **Väversunda**. Tha e suidhichte eadar Loch Vättern agus Loch Tåkern, aig 108m os cionn ìre na mara, san roinn (Suainis: län) Östergötland, anns an t-Suain, 176km air falbh bho Ghöteborg, 283km bho Helsingborg, 163km bho Växjö agus 222km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh an t-àite a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1279 mar Wewersundom.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann às an fhacal *sunda* (caol) ann an Suainis agus ainm pearsanta air choireigin a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Caol Bheabhair* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda *sound* a th' ann  an *sunda*. Tha an t-ainm a' gabhail ri cruth na tìre.

## Daoine ainmeil
* Jöns Jacob Berzelius: (1779 - 1848) Ceimigear.
## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Camas Mheagsago

'S e cuan a tha ann **an Camas Mheagsago** (Beurla: *Gulf of Mexico*; Spàinntis: *Golfo de México*), a tha air taobh a deas nan Stàitean Aonaichte, taobh an ear na Mheagsago, agus taobh an iar-thuath na Chùba. 

Roinn-seòrsa:Muir
Jackson, Mississippi

'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Mississippi a tha ann an **Jackson**. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 176,514 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 279m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1822.

## Daoine Ainmeil
* Faith Hill, seinneadair  Aimeireaganach (1967)

## Ceanglaichean A-mach
* www.jacksonms.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Biloxi, Mississippi

'S e baile ann am Mississippi a th' ann am **Biloxi** (IPA: [bəˈlʌksi]). Tha e na laighe eadar an Camas Mheagsago. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 45,670 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1699. Chaidh ainmeachadh airson na tùsanaich Biloxi a dh'fhuirich san sgìre.

### Louisiana Frangach
Fhuair Pierre d'Iberville, Canadianach bho theaghlach Lemoyne à Normandy, cead bho Louis XIV airson colonaidh stèidheachadh ann an Louisiana. Dh'fhàg e an Fhraing as t-foghar 1698 an ceann còig bàtaichean. Nuair a lorg Iberville an Abhainn Mississippithog e dùn air a' chladaich faisg air baile tùsanach, na Biloxi.

B' e an dùn seo toiseach tòiseachaidh airson a' chiad phrìomh-bhaile ann an Louisiana Frangach a chaidh ainnmeachadh Biloxi. Thog Iberville an uair sin dùn ceàrnach anns a' Mhississippi gus smachd a chumail air an abhainn. 

Ann an 1720, chaidh Biloxi aithneachadh mar phrìomh-bhaile Louisiana Frangach an àite Mobile, Alabama (a bha na phrìomh-àite bho 1711). Bha e na phrìomh-bhaile fad trì bliadhnaichean gus an deach New Orleans a thaghadh mar phrìomh-bhaile.

## Daoine Ainmeil
* Fred Haise, speuradair  Aimeireaganach, (1933)
* Jimmy Buffett, seinneadair  Aimeireaganach, (1946)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach Oifigeil Biloxi

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Gulfport, Mississippi

'S e baile mòr ann am Mississippi a th' ann an **Gulfport**. 

'S e **Gulfport** an dàrna baile as motha ann am Mississippi às dèidh prìomh-bhaile na stàite, Jackson.
Tha i na laighe eadar an Camas Mheagsago. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 69,220 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898.

## Aistean Co-cheangailte
Tha dà 'Gulfport' eile anns na Stàitean Aonaichte.
* Gulfport, Florida
* Gulfport, Illinois

## Ceanglaichean A-mach
* Làrach Oifigeil Gulfport

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Southaven, Mississippi

‘S e baile faisg air Memphis ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Southaven**. Tha e suidhichte ann am DeSoto County, Mississippi. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 48,982 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 94m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898.

## Ceanglaichean A-mach
* www.southaven.org

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Clarksdale, Mississippi

'S e baile ann am Mississippi a th' ann an **Clarksdale**. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 20,645 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 53m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898.

## Daoine Ainmeil
* Tennessee Williams - sgìobhadair. thugadh a Chlarksdale e is e na bhalach.

### Ceòladairean
* Sam Cooke 
* John Lee Hooker 
* Ike Turner

## Ceanglaichean A-mach
* www.cityofclarksdale.org

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Shawnee, Oklahoma

‘S e baile ann am meadhan nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Shawnee** Tha e suidhichte ann am Pottawatomie County, Oklahoma. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 29,857 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 323m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1895.

## Ceanglaichean a-mach
* www.shawneeok.org

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oklahoma
Stèisean Chàrn Ùstaidh

'S e **Stèisean Chàrn Ùstaidh** (Beurla: *Carnoustie railway station*) an stèisean-rèile ann an Càrn Ùstaidh. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu is Dùn Èideann. 




Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Mhachair Bharraidh

'S e **Stèisean Mhachair Bharraidh** (Beurla:*Barry Links railway station*) an stèisean-rèile ann am Barraidh. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Dùn Èideann. 

A rèir an Office for Road and Rail b' e Machair Bharraidh an stèisean-rèile anns a' Bhreatainn Mhòir le àireamh nas lugha de luchd-siubhail ann an 2016/2017.




## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Mhonadh Fotha

'S e **Stèisean Mhonadh Fotha** (Beurla:*Monifieth railway station*) an stèisean-rèile ann am Monadh Fotha. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Dùn Èideann. 

{| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="margin: 0 auto; border-collapse: collapse; text-align: center;"
|- style="background: #F0F0F0;"
! Stèisean roimhe
! colspan="3" | National Rail
! an ath stèisean 
|- style="text-align: centre;"
| Baile Mosaidh
| style="background:#FF0000;" | &nbsp;
| Rèile na h-Alba Loidhne Dùn Èideann gu Obar Dheathain
| style="background:#FF0000;" | &nbsp;
| Barry Links
|- style="text-align: centre;"


Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Inbhir Ghobhraidh

'S e **Stèisean Inbhir Ghobhraidh** (Beurla:*Invergowrie railway station*) an stèisean-rèile ann Inbhir Ghobhraidh, faisg air Dùn Dèagh. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu. 


{| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="margin: 0 auto; border-collapse: collapse; text-align: center;"
|- style="background: #F0F0F0;"
! Stèisean roimhe
! colspan="3" | National Rail
! an ath stèisean 
|- style="text-align: center;"
| Peairt
| style="background:#FF0000;" | &nbsp;
| Rèile na h-AlbaLoidhne Obar Dheathain gu Glaschu 
| style="background:#FF0000;" | &nbsp;
| Dùn Dèagh
|- style="text-align: centre;"


Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Dhùn Bhlàthain

'S e **Stèisean Dhùn Bhlàthain** (Beurla: *Dunblane railway station*) an stèisean-rèile ann an Dùn Bhlàthain. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu agus seirbheisean bho Dùn Èideann corra uair stad seo.





Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Dhrochaid Ailein

'S e **Stèisean Dhrochaid Ailein** (Beurla: *Bridge of Allan railway station*) an stèisean-rèile ann an Drochaid Ailein. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Dùn Bhlàthain agus Glaschu.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Shruighlea

'S e **Stèisean Shruighlea** (Beurla: *Stirling railway station*) an  stèisean-rèile ann an Sruighlea. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Glaschu agus Obar Dheathain is Inbhir Nis.

Dh'fhosgail Rèile Mheadhanach na h-Alba stèisean 1 am Màrt 1848 agus dh'fhosgail Rèile Shruighlea agus Dhùn Phàrlain stèisean 1 an t-Iuchar 1852. 'S e co-aonachadh nan stèisean a tha anns an stèisean làithreach. Dh'ath-thogadh e ann an 1912 leis na Rèile Chailleannach.
## Iomraidhean






Roinn-seòrsa:Trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Ghlaschu Sràid na Banrighinn

'S e **Stèisean Ghlaschu Sràid na Banrighinn** (Beurla: *Glasgow Queen Street railway station*) am prìomh stèisean-rèile ann an Glaschu. Tha seirbheisean ann bho Sràid na Banrighinn rach gu tuath air Glaschu agus Alba a Tuath.  

## Eachdraidh
Dh'fhosgail Rèile Dhùn Èideann agus Ghlaschu an stèisean 21 an Gearran 1842 ach chan eil an togalach tùsail a' mairsinn. Thogadh am mullach de dh'iarann toinnte eadar 1878 agus 1880. Bha James Carswell na innleadair. Thogadh an stèisean ìochdarach ann an 1960.

Tha an stèisean ga ath-thogail agus ath-fhosglaidh e ann an 2019.

## Seirbheisean
Tha àrd-ùrlaran 1 gu 7 air àird na talmhainn (High Level) agus tha àrd-ùrlaran 8 agus 9 fon talamh airson an loidhne Cluaidh a Tuath.

Tha seirbheisean ag obrachadh le Rèile na h-Alba. Tha seirbheisean ann bho Sràid na bànrighinn gu Dùn Èideann, Sruighlea, Inbhir Nis agus Obar Dheathain (tro Dhùn Dèagh agus Peairt). Tha loidhne aig Rathad Iarainn nan Eilean tòisich bhon Sràid na Banrighinn gu Malaig, An t-Òban agus An Gearasdan.

## Iomraidhean






Roinn-seòrsa:Trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Roinn-seòrsa:Glaschu
Campaichean Gulag

'Se na gainntairean sovietach **campaichean Gulag** a bh'ann. 

## Pataich anns an Campaichean
Fo riaghail Stalin, bha na ceudan de mhìltean de chlann air an breith neo air a cuir ann an Gulag. Bha clann cho òg ri trì bliadhna a dh'aois air am faicinn mar ceannaircich, cunnartach dhan stàit agus air an cuir ann an coilltean fhuar Siberia. Air an càineadh airson tighinn bhon 'sìol as miosa', bha a chlann seo air an sgaradh bho na teaghlaichean aca, air an goirteachadh, air an fhàgail gun biadh neo cùram. A-réir a' BhBC, "le ùine bha barrachd is barrachd air a bhreith anns an ifrinn seo. Dh'fhàs iad suas gun aithne sam bith air an teaghlach aca, a creidsinn gur ann mar seo a bha beatha a h-uile leanabh san t-Saoghal."

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An t-Aonadh Sobhiatach
Roinn-seòrsa:Iosif Stalin
Roinn-seòrsa:Prìosanan
Stèisean Leth-Pheairt

'S e **Stèisean Leth-Pheairt**  (Beurla: *Larbert railway station*) an stèisean-rèile ann an Leth-Pheairt. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Glaschu is Dùn Bhlàthain no Alamhagh agus Dùn Èideann is Dùn Bhlàthain no Alamhagh.
Dh'fhosgail an stèisean leis na Rèile Mheadhanach na h-Alba 1 am Màrt 1848.
## Iomraidhean






Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Helsingborg

‘S e baile uabhasach mòr agus port cudromach air an àirde an iar-dheas na Suaine a tha ann an **Helsingborg** (IPA: /hɛlsiŋˈbɔrj/, Liotuànais: Helsingborgas, Laideann: Helsingoburgum). Tha e suidhichte ri taobh a' chaolais Öresund agus an Kattegat, a sgarras an t-Suain bho Danmhairg, aig 13m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Suainis: län) Skåne, 484km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 49km bho Lund, 513km bho Uppsala, 191km bho Göteborg agus 1,189km bho Bhoden. Chaidh Helsingborg a stèidheachadh air 21 an Cèitean 1085 leis an rìgh Knut IV. Tha 97,122 duine a' fuireach ann. 'S e an naoidheamh baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd. Tha an Danmhairg cho faisg air a' bhaile gum chithear Helsingør air an taobh thall a' Chaolais.

## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *hals* (Gàidhlig: amhach) agus *borg* (dùn) a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Dùn an Amhaich* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh agus *Halseburgh* sa Bheurla Ghallta. 'S e co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda *burgh* a th' ann am *borg*. Tha sin a' gabhail ri cruth na tìre.

## Eachdraidh
Chaochail an neach-ealaine Ivar Kamke an seo ann an 1936.

## Daoine ainmeil
* Henrik Larsson (1971), cluicheadair ball-coise.

## Bailtean co-cheangailte
*  Alexandria (Bhirginia)
*  Dubrovnik
*  Helsingør
*  Pärnu

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Stèisean a' Bhlàir Dhuibh

'S e **Stèisean a' Bhlàir Dhuibh** (Beurla: *Muir of Ord railway station*) an  stèisean-rèile anns Am Blàr Dubh. Tha e suidhichte air "Loidhne a Tuath" eadar Inbhir Nis agus Caol Loch Aillse is Inbhir Ùige. 





Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Drochaid Sguideil

'S e baile beag air a' Ghàidhealtachd a tha ann an **Drochaid Sguideil** (Beurla: *Conon Bridge*). Tha e suidhichte air an Eilean Dubh aig ceann an iar Linne Chrombaidh air bruach Abhainn Chonainn. Tha Baile Màiri air taobh eile na h-aibhne agus tha Inbhir Pheofharain mu dhà  mhìle (3 km) tuath air  a' bhaile. Ann an 2011 bha 1,661 duine a' fuireach ann an Drochaid Sguideil.

Chaidh drochaid rathaid thairis air Abhainn Chonainn a thogail ann an 1809 a bha air a dhealbh le Thomas Telford eadar 1806 is 1809. Ged-tà, chaidh an drochaid seo a leigeil agus drochaid ùr a thogail ann an 1969. Chaidh drochaid-rèile a thogail thairis air an abhainn cuideachd  a chaidh fhosgladh 11 an t-Ògmhios 1862. Tha e clàraichte air liosta nan togalaichean clàraichte, roinn-seòrsa B.

Tha Stèisean Drochaid Sguideil ann an taobh a deas a' bhaile. Chaidh an stèisean a dhùnadh ann an 1960, ach chaidh e ath-fhosgladh a-rithist ann an 2013.

## Dealbhan

Conon Bridge-Geograph-2068443-by-Andrew-Wood.jpg|Drochaid|Drochaid rèile
Drochaid Sguideil- Geograph-1925726-by-Richard-Dorrell.jpg|Drochaid rathaid, an drochaid ùr


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
Stèisean na Dail Mhòire

'S e **Stèisean na Dail Mhòire** (Beurla: *Dalmuir railway station*) an stèisean-rèile anns An Dail Mhòr. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Glaschu is Malaig agus an loidhne Cluaidh a Tuadh eadar Baile Eilidh is Dùn Èideann. 





Roinn-seòrsa:Trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Malmö

'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Lund, air an àirde an iar-dheas na Suaine a th' ann am **Malmö** (IPA: **malːˈmø**, Liotuànais: Malmė, Laideann: Malmogia). Tha e suidhichte ri taobh a' chaolais Öresund, a sgaras an t-Suain bhon Danmhairg, aig 12m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Suainis: län) Skåne, 513km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 546km bho Uppsala, 244km bho Göteborg agus 1,229km bho Bhoden. Chaidh Malmö a stèidheachadh ann an 1275 le Easbaig Lund mar Malmhaug bhon fhacal malm, a tha a' ciallachadh gainmheach agus 303,873 duine a' fuireach ann. 'S e an naoidheamh baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd.  Tha port Mhalmö ag obair ann an co-bhann le Copenhagen air an taobh thall a' Chaolais.
## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *malm* (Gàidhlig: gainmheach) agus *hög* (àrd/bàrr) ann an Suainis a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Bàrr na Gainmhich* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Chaidh an t-ainm a chlàradh mar *Malmöughe* ann an 1367.
## Daoine Ainmeil
*Anita Ekberg (1931) Actair.

## Bailtean co-cheangailte
*  An Caisteal Nuadh
*  Firenze
*  Kaliningrad
*  Port Adeleide
*  Szczecin
*  Straslund
*  Tallinn
*  Tangshan
*  Vaasa
*  Varna

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Lund

'S e baile mòr air an àirde an iar-dheas na Suaine a th'ann an **Lund** (IPA: **lɵnd**, Liotuànais: Lundas, Laideann: Lunda). Tha e suidhichte air faisg air Malmö, aig 51m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Suainis: län) Skåne, 497km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 531km bho Uppsala, 236km bho Göteborg, 49km bho Helsingborg, agus 1,215km bho Bhoden. Tha 82,800 duine a' fuireach anns a'bhaile fhèin agus 112,950 san sgìre air fad. 'S e an 11mh baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd. 

## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *lundr* (Gàidhlig: coille) ann an Lochlannais a tha an t-ainm. 
## Eachdraidh
Thathar dhen bheachd gun do stèidheachadh Lund mu 990 agus thogadh cathair-eaglaise an seo bho 1090 gu 1145. A bharrachd air sin, chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1666, am fear as motha ann an Lochlann air fad gus ar làithean.Chaochail an cànanaiche Nils Holmer - a bha na oileanach agus na ollamh aig Oilthigh Lund - an seo ann an 1994.

## Daoine Ainmeil
*Kai Siegbahn (1918 - 2007) Eòlaiche-fiosaig
*Max von Sydow (1929) Actair.

## Bailtean co-cheangailte
* Coimbra
* Greifswald

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Varde

‘S e baile  meadhanach ann an ceann a deas Danmhairg a th' ann an **Varde**.  Tha e suidhichte air an leth-eilean Jyland, faisg air Esbjerg,  aig 11m os cionn ìre na mara, anns an roinn Danmhairg a Deas (Danmhairgis: Syddanmark), 257km air falbh bho Copenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha), agus 122km bho Århus. Chaidh Varde a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1107 mar Warwath.  Tha 13,416 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin agus 50,351 san sgìre air fad. 

## Daoine Ainmeil
* Johannes Nicolaus Brønsted (1879 – 1947):  Ceimigear.

## Bailtean co-cheangailte
*  Kramfors
*  Levanger
*  Salo

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Danmhairg
Sainsbury's

'S e companaidh mòr-bhùth a tha ann an **Sainsbury's** agus 's e an treas mòr-bhùth as motha anns an An Rìoghachd Aonaichte an dèidh Tesco agus Asda. Tha am prìomh-oifis ann an Lunnainn. 

## Eachdraidh

Bha Sainsbury's stèidhichte ann an 1869.

## Ceangal a-mach

* Duilleag oifigeil Sainsbury's
Aarhus

'S e baile mòr agus port cudromach ri taobh a' Kattegat, faisg air Randers, ann am meadhan na Danmhairg a th' ann an **Århus** neo **Aarhus** (IPA: **ɒːhuːˀs**, Liotuànais: Orhūsa, Laideann: Aarhusium). Tha e suidhichte air Bàgh Århus (Danmhairgis: Bugt Århus), aig 10m os cionn ìre na mara, anns an roinn Midtjylland (Gàidhlig: Meadhan Jylland), 157km air falbh bho Copenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha), 69km bho Fredericia, 151km bho Helsingbør agus 134km bho Esbjerg. 

Chaidh Århus a stèidheachadh ri linn nan Lochlannach agus tha an t-ainm a'ciallachadh Inbhir na h-Aibhne, bho ā (abhainn) agus ōss (inbhir). Tha 252,213 duine a' fuireach ann. 'S e an dàrna baile as motha anns an Danmhairg a tha ann cuideachd.  

## Bailtean co-cheangailte
*  Abertawe
*  Bergen
*  Göteborg
*  Harbin
*  Kiel
*  Qaqortoq
*  Rostock
*  Sankt Peterburg
*  Szczecin
*  Turku

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean na Danmhairg
Esbjerg

'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Varde, air àirde an iar-dheas na Danmhairg a th' ann an **Esbjerg** (IPA: **ɛsb̥jæɐ̯ˀ**, Liotuànais: Esbjergas). Tha e suidhichte air Bàgh Fanø (Danmhairgis: Bugt Fanø), aig 18m os cionn ìre na mara, anns an roinn Syddanmark (Gàidhlig: Danmhairg a Deas), 261km air falbh bho Copenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha), 84km bho Fredericia, 269km bho Helsingbør agus 134km bho Århus. 

Chaidh Esbjerg a stèidheachadh ann an 1868 mar phort ùr an àite Altona, air a chall sa chogadh eadar An Danmhairg agus A' Phruis ann an 1864. Tha 71,579 duine a' fuireach ann. 'S e an siathamh baile as motha anns an Danmhairg a tha ann cuideachd.  

## Bailtean co-cheangailte
*  Eskilstuna
*  Jyväskylä
*  Stavanger

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean na Danmhairg
Gàidhlig Chlasaigeach

B' e **[[Gàidhlig]] Chlasaigeach** (Beurla: *Classical Gaelic*, Gàidhlig na h-Èireann: *Gaeilge Chlasaiceach*) an cànan litearra coitcheann a bha 'ga chleachdadh an dà chuid ann an Alba agus Èirinn eadar an 13mh is an 18 linn. 

'S e nàdair de Nua-Ghaeilge thràth (air a bheil *Gaeilge Chlasaigeach* cuideachd a th' ann ach cha cho-ionnann e agus Seann-Ghaeilge Chlasaigeach). Ged a bha criomagan an-siud 's an-seo a sheallas gun robh diofar aig èirigh eadar a' Ghàidhlig agus a' Ghaeilge cho tràth ris an 12mh linn ann an Leabhar Dheire, cha do nochd cus dhith ann an sgrìobhadh no clò-bhualadh gus a' bhliadhna 1767 nuair a chaidh Gàidhlig a chuir air an Tiomnadh Nuadh.

## Tùsan


Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Cànain Ghàidhealach
Roinn-seòrsa:Cànain Ghoidhealach
Morf-eòlas na Gàidhlig

Tha **morf-eòlas na Gàidhlig** a' rannsachadh is a' mìneachadh morf-eòlas a' chànain, 's e sin na dòighean air an atharraich faclan a' chànain a-rèir càit ann an abairt a' tha iad a' nochdadh no a-rèir na thathar airson a chur an cèill, mar eisimpleir *duine* » *daoine* no *cas* » *casan*.

## Prìomh-ghleusan
Tha prìomh-ghleusan morf-eòlach na Gàidhlig a' gabhail a-steach:
# Ro-leasachain (m.e. *gearain* » ***sìor'''-ghearain'')
# Iar-leasachain (m.e. ''cas'' » ''cas'''an***)
# Atharrachadh a' bhuin (m.e. *bòrd* » *b*'ùi*'rd*)
# Ionadachadh, 's e sin nuair a tha freumhan de dhiofar fhacal a' dol còmhla san aon fhreumh (m.e. *thuirt* agus *can*)

Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Cànanachas
Turku

‘S e baile mòr agus port cudromach faisg air Salo, air an àirde an iar-dheas Shuòmaidh a th' ann an **Turku** san Fhionnlannais (IPA: **turku**) neo Åbo san Shuainis (IPA: **oːbu**). Tha an dà ainm co-oifigeil. Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Aura, aig 22m os cionn ìre na mara, anns an roinn Varsinais-Suomen (Gàidhlig: Fìor Shuòmaidh), 149km air falbh bho Helsinki (prìomh-bhaile na dùthcha), 533km bho Oulu, 141km bho Tampere agus 140km bho Hämeenkyrö. Thathar dhen bheachd gun do stèidheachadh Turku san 13mh Linn nuair a bha Suòmaidh fo bhuaidh na Suaine. Tha agus 179529 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a tha ann cuideachd. Bidh bàtaichean-aiseag a' dol a-mach a Turku gu ruige Stockholm agus Åland a h-uile latha, a bharrachd air seirbheisean seachainneil gu Harwich, Lübeck, Antwerppen, Travemünde agus Paldiski. 
## Eachdraidh
Chaidh a Oilthigh Helsinki a stèidheachadh an seo ann an 1640 mar *Kungliga Akademin i Åbo*, leis a' bhànrigh Kristina na Suaine. Ghluais e gu Helsinki ann an 1829.
## Daoine Ainmeil
*Johan Gadolin (1760 - 1852): Ceimigear

## Bailtean Co-cheangailte
*  Århus
*  Bergen
*  Bratislava
*  Constanța
*  Firenze
*  Gdańsk
*  Göteborg
*  Köln
*  Rostock
*  Sankt Peterburg
*  Szeged
*  Tartu
*  Tianjin
*  Varna

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:Bailtean
Tampere

‘S e baile mòr faisg air Nokia, ann an ceann a deas Shuòmaidh a th' ann an **Tampere** san Fhionnlannais (IPA: **tɑmpere**) neo Tammerfors san Shuainis (IPA: **tamərˈfɔrs**). Tha an dà ainm co-oifigeil. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Tammerkoski, eadar Loch Näsijärvi agus Loch Pyhäjärvi, 114m os cionn ìre na mara, anns an roinn Pirkanmaan maakunta, 161km air falbh bho Helsinki (prìomh-bhaile na dùthcha), 400km bho Oulu, 141km bho Turku agus 33km bho Hämeenkyrö. Chaidh Tampere a stèidheachadh mar mhargaidh ann an 1775 leis an Righ Gustav III, nuair a bha Suòmaidh fo bhuaidh na Suaine. Tha 216,586 duine a' fuireach ann. 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Brașov
*  Chemnitz
*  Essen
*  Guangzhou
*  Kaunas
*  Kyiv
*  Klaksvík
*  Kópavogur
*  Linz
*  Łódź
*  Miskolc
*  Mwanza
*  Nizhny Novgorod
*  Norrköpping
*  Odense
*  Olomouc
*  Saskatoon
*  Syracuse
*  Tartu
*  Trondheim

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:Bailtean
Rockford, Illinois

Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Illinois a tha ann an **Rockford**. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 152,871 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 218m os cionn ìre na mara. 

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1834.

## Daoine Ainmeil
*John B. Anderson, neach-poileataigs Aimeireaganach (1922)
*Alston Scott Householder, mathematician Aimeireaganach (1904-1993)
*Cheap Trick, còmhla roc

## Bailtean Co-cheangailte
* Brovary, An Ucràin
* Changzhou, Sìne
* Borgholm, An t-Suain
* Cluj-Napoca, Romàinia
* Ferentino, An Eadailt

## Ceanglaichean A-mach
* www.ci.rockford.il.us

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Nokia (baile)

‘S e baile meadhanach agus sgìre faisg air Tampere ann an ceann a deas Suòmaidh a th’ ann an **Nokia** (IPA: **nokiɑ**, Liotuànais: Nokija). Tha e suidhichte aig 89m os cionn ìre na mara, ri beulaibh na h-Aibhne Nokianvirta agus Loch Saviselkä, ann an àite làn coilltean anns an Roinn Siar Suòmaidh (Fionnais: Länsi-Suomen lääni) 24km air falbh bho Hämeenkyrö, 131 bho Turku, 407km bho Oulu, 163km agus bho Helsinki, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha am baile ann an cridhe Pirkanmaa agus tha 32,402 duine a’ fuireach ann. ‘S e Fionnais an aon cànan a tha ga bhruidhinn ann an Nokia. Tha gnìomhachais an fhiodh agus an dealain uabhasach làidir an seo, a bharrachd air fònaichean-làimhe. Chaidh Nokia a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1505.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Blönduós
*  Horsens
*  Karlstad
*  Moss

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Oulu

‘S e baile mòr agus port cudromach faisg air Muhos, air an àirde an iar-thuath Shuòmaidh a th' ann an **Oulu** san Fhionnlannais (IPA: **oulu**) neo Uleåborg san Shuainis (IPA: **ʉːleɔˌbɔrj**). Tha an dà ainm co-oifigeil. Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Oulujoki agus Bàgh Kempeleenlahti, aig 15m os cionn ìre na mara, anns an roinn Pohjois-Pohjanmaan, 539km air falbh bho Helsinki (prìomh-bhaile na dùthcha), 533km bho Turku, 400km bho Tampere agus 393km bho Hämeenkyrö. Chaidh Oulu a stèidheachadh air 9 an Giblean 1605 leis an Righ Karl IX nuair a bha Suòmaidh fo bhuaidh na Suaine. Tha agus 191,237 duine a' fuireach ann. 'S e an siathamh baile as motha na dùthcha a tha ann cuideachd. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Alta
*  Arkangelsk
*  Boden
*  Bursa
*  Halle (Saale)
*  Leverkusen
*  Odesa
*  Siofók

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:Bailtean
Joliet, Illinois

'S e **Joliet** am baile mòr a tha ann an Illinois. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 148,402 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 196m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1833.

## Daoine Ainmeil
* John Barrowman, actair  Albannach agus Aimeireaganach , (1967), rugadh e ann an Alba

## Ceanglaichean A-mach
* www.cityofjoliet.info

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
John Barrowman

'S e actair Albannach a tha ann an **John Barrowman** (rug. 11 am Màrt, 1967). Rugadh e ann am Mount Vernon, Glaschu, Alba. 

## Fiolmaichean
* *The Untouchables* (1987)
* *Shark Attack 3* (2002)
* *De-Lovely* (2004)

## Telebhisean
* *Live & Kicking*
* *[[Doctor Who]]* (2005)
* *[[Torchwood]]* (2006)
* *Any Dream Will Do* (2007)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* www.johnbarrowman.com

Barrowman
Peoria, Illinois

'S e baile mòr ann an Illinois a tha ann am **Peoria**. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 115,007 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 200.9m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1813.

## Daoine ainmeil
* Dan Fogelberg, seinneadair  Aimeireaganach , (1951-2007) 
* Richard Pryor, cleasaiche  Aimeireaganach , (1940-2005) 

## Ceanglaichean a-mach
* www.ci.peoria.il.us
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Tartu

‘S e baile mòr faisg air Viljandi, air an àirde an ear-dheas Eastòinia a th' ann an **Tartu** (Fionnlannais: Tartto, Gearmailtis: Dorpat, Laideann: Tarbatum). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Emajõgi, eadar Loch Võrtsjärv agus Loch Peipsi-Pihkva järv, 39m os cionn ìre na mara, anns an roinn Tartu maakond, 165km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Narva, 119km bho Kohtla-Järve agus 129km bho Phärnu. Chaidh Tartu a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1030 agus chaidh Oilthigh, air an robh Academia Gustaviana, a stèidheachdh an seo ann an 1632 leis an Righ Gustav Adolf den Store, nuair a bha Eastòinia fo bhuaidh na Suaine. Tha 101,092 duine a' fuireach ann. 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd. 

## Daoine Ainmeil
* Kurt Heinrich Meyer (1883 - 1952): Ceimigear.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bærum
*  Deventer
*  Ferrara
*  Fredriksberg
* Greifswald
*  Hafnarfjörður
*  Hämeenlinna
*  Kaunas
*  Lüneburg
*  Pskov
*  Riga
*  Salisbury
*  Tampere
*  Turku
*  Uppsala
*  Veszprém
*  Zutphen

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Viljandi

‘S e baile faisg air Tartu, ann an ceann a deas Eastòinia a th' ann an **Viljandi** (Gearmailtis: Fellin, Liotuànais: Viljandis). Tha e suidhichte ri taobh Loch Viljandijärv, 82m os cionn ìre na mara, anns an roinn Viljandi maakond, 129km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 187km bho Narva, 150km bho Kohtla-Järve agus 63km bho Phärnu. Chaidh Viljandi a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1283 ged an do sgrìobh Al-Idrisi mu dheidhinn a' chaisteil ann an 1154. Chaidh pàipear-naidheachd, air a bheil Sakala, a stèidheachdh an seo ann an 1878 Tha 19,150 duine a' fuireach ann. 'S e an siathamh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Ahrensbug
*  Eslöv
*  Frostburg
*  Härnösand
*  Kretinga
*  Porvoo
*  Ternopil
*  Valmiera

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Narva

‘S e baile faisg air na crìochan leis An Ruis, air an àirde an ear-thuath Eastòinia a th' ann an **Narva** (Gearmailtis/Pòlais: Narwa, Ruisis: Нарва). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Narva, eadar Loch Peipsijärv agus Am Muir Baltach, 30m os cionn ìre na mara, anns an roinn Ida-Viru maakond , 196km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Tartu, 187km bho Viljandi, 52km bho Kohtla-Järve agus 239km bho Phärnu. Chaidh Narva a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1172 mar Narovsky konets.  Tha 64,904 duine a' fuireach ann. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Donetsk
*  Forssa
*  Ivangorod
*  Karlskoga
*  Lahti
*  Pärnu
*  Pskov
*  Tinglev

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Pärnu

‘S e baile meadhanach agus port faisg air Viljandi, air an àirde an iar-dheas Eastòinia a th' ann am **Pärnu** (Gearmailtis: Pernau, Pòlais: Parnawa, Ruisis: Пярну, Laideann: Pernavia, Liotuànais: Pernu). Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Pärnu (Pärnu Jõgi), air Bàgh Pärnu (Pärnu Laht) agus Am Muir Baltach, 6m os cionn ìre na mara, anns an roinn Pärnu maakond, 118km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 129km bho Tartu, 195km bho Kohtla-Järve agus 239km bho Narva. Chaidh Pärnu a stèidheachadh ann an 1172 leis an Easbaig à Ösel–Wiek o chionn's gu robh am port gun deigh tron gheamhradh.  Tha 42,677 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Gran
*  Helsingør
*  Helsingborg
*  Jelgava
*  Narva
*  Ocean City
*  Oskarshamn
*  Portsmouth
*  Šiauliai
*  Siófok
*  Sochi
*  Södertälje
*  Vaasa

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Kohtla-Järve

‘S e baile meadhanach faisg air Narva, air an àirde an ear-thuath Eastòinia a th' ann an **Kohtla-Järve**. Tha e suidhichte faisg air A' Mhuir Bhaltaich, 66m os cionn ìre na mara, anns an roinn Ida-Viru maakond, 144km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 119km bho Tartu, 150km bho Viljandi agus 181km bho Phärnu. Chaidh Kohtla-Järve a chruthachadh ann an 1924 nuair a bha Eastòinia fo bhuaidh an Aonaidh Shobhiat.  Tha 37,201 duine a' fuireach ann. 'S e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Kėdainiai
*  Korostyshiv
*  Norderstedt
*  Outokumpu
*  Salihorsk
*  Saransk
*  Staffanstorp
*  Veliky Novgorod
*  Vyškov

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Kaunas

‘S e an dàrna baile as motha ann an Liotuàinia  a th' ann an **Kaunas** (IPA:  **kɐʊˑn̪ɐs̪**, Gearmailtis: Kauen, Pòlais: Kowno, Iùdais: Kovne/קאָװנע, Laideann: Couna). Tha e suidhichte aig inbhir  na h-Aibhnichean Nemunas agus Neris ri taobh  an Loch-tasgaidh  Kaunas, 66m os cionn ìre na mara, anns an roinn Kauno Rajono, 94km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 198km bho Klaipėda, 120km bho Šiauliai agus 97km bho Panevėžys. Chaidh Kaunas a stèidheachadh ro àm nan Ròmanach ach cha do deach am baile a chlàradh gus 1361 agus fhuair e còirichean mar bhaile bhon an Righ Vytautas Didysis ann an 1413.  Tha 311,148 duine a' fuireach ann. 

## Bailtean Co-cheangailte

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Liotuàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Liotuàinia