open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dhogs

Tha ***Dhogs*** 'na fhilm dealbhachd le Andrés Goteira a nochd ann an 2017.

## Ceanglaichean a-mach
* IMDb

Roinn-seòrsa:Film
Roinn-seòrsa:Galicia
Richard Taylor

B' e fiosaigiche à Canada a bha ann an **Richard Taylor**.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1990 còmhla ri Jerome Friedman agus Henry Kendall air sgàth 's gun do dhearbhaich iad gun robh sructar am broinn a' phròtoin is a neodroin.

Rugadh e 2 an t-Samhain 1929 ann am Medicine Hat, Alberta. Nuair a bha e òg, chaill e pàirtean dhen corragan ann an tubaist ceimigeach is rogh e saidheans ann àite leigheas mar cheum. Dh'ionnsaich e e aig Oilthigh Alberta is sgrìobh e a thràchdas aig Oilthigh Stanford. Dh'obair e trì bliadhna air greasadairean-mhìrean aig Orsay ann am Paris mus do thill e a Stanford is an Stanford Linear Accelerator far an do rannsaich e agus a sgioba sgapadh nan eileagtron o niùclasan atamach. 

Chaochail e 22 an Giblean 2018.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs
Stephen Hawking

B' e fiosaigiche à Sasainn a bha ann an **Stephen Hawking**.
Rugadh e ann an Oxford 8 am Faoilleach 1942 - 14 am Màrt 2018 was thogadh e ann an St Albans. Dh'ionnsaich e fiosaigs aig Colaiste an Oilthigh, Oilthigh Oxford.
Ged a ghabh e tinneas motor neurone sna 1960an, is ro-innis na lighichean nach mairidh e corr is dà bliadhna, sgrìobh e an tràchdas aige fo Dennis Sciama aig Oilthigh Chambridge, far an do mhair e mar neach-teagaisg, rannsaiche is àrd-ollamh, le chathair-chuibhle, nursaichean is sinteisear labhairt. 

Tha e as ainmeile airson na h-obrach aige air tuill dhubha, ach sgrìobh e cuideachd leabhar saidheans fèillmhor, *A Brief History of Time* sna 80an is rinneadh am film *The Theory of Everything* ann an 2014 mu a dheidhinn.

Chaochail e 14 am Màrt 2018.

## Urraman
Bhuannaich e an Duais Albert Einstein (1978), an Duais Wolf (1988) is am Bonn Copley ann an 2006.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans
John Sulston

B' e beò-eòlaiche à Sasainn a bha ann an Sir **John Sulston**.

Tha e ainmeil air sgàth a Dhuais Nobel ann an 2002, còmhla ri Sydney Brenner is Robert Horvitz. Bhuannaich e e airson na h-obrach aige air leasachadh nam ball-bodhaig is bàs ceallan ro-shuidhichte, no apoptosis, sa' chuairt-dhurrag *Caenorhabditis elegans*.

Rugadh e ann am Fulmer 27 am Màrt 1942 is dh'ionnsaich e saidheansan nàdarra is sgrìobh e a theusas fo Colin Reese aig Oilthigh Chambridge. Rinn e postdoc aig Institiud Salk ann an Calafòrnia is thill e a Chambridge ann an 1969 far an do dh'obair e aig an LMB, far an do mhapaich a sgioba gineom a' chuairt-dhurraig, gu ruige 1992 nuair an deach e na stiùiriche an Ionad Sanger ann an Hinxton faisg air Cambridge gus dàta ginteil a ghiullachd.

Bha e an measg ùghdaran nam Prionnsabalan Bermuda, gum bu chòir sreathan-leanmhainn ginteil a bhith san àrainn phoblach san spot.
Chaochail e 6 am Màrt 2018.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans
John C. Reilly

'S e cleasaiche, fèistear agus seinneadair à Illinois sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **John C. Reilly** (Chicago, 24 an Cèitean 1965). Rinn e a 'chiad fhiolm aige ann am film cogaidh Brian De Palma, Casualties of War (1989).

Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Sho

'S e litir Greugach airson na cainnte Bactris a tha ann an **ϸ** no **sho**.

An dèidh do dh'Alasdair Mòr Bactria a bhuinnigeadh, chaidh an Aibidil Ghreugach a chleachdadh an sin, is chleachd iad an litir ϸ airson na fuaime coltach ri 's' eadar fuaimreagan caola sa' Ghàidhlig.

Tha caractaran U+03f7 is U+03f8 a' riochdachadh sho ann an Unicode.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aibidil Ghreugach
Gaeltacht

'S e talamh na h-Èireann far a bheil Gàidhlig na h-Èireann aig na daoine agus far a bheil Riaghaltas na h-Èireann, tro Údarás na Gaeltachta, a toirt taic don cànan a tha anns **a' Ghaeltacht**.

Tha sia Gaeltachtan ann, le àireamh-shluaigh de 100,716 a-rèir a' chunntas-sluaigh ann an 2011.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Èirinn
Union List of Artist Names

'S e stòr-dàta ainmean nan luchd-ealain a tha anns an **Union List of Artist Names**.

Chaidh a chruthachadh leis an Urras J. Paul Getty ann an 1984. Tha e a' clàradh:
* luchd-ealain
* buidheannan corporra
* daoine cudromach nach robh nan luchd-ealain, m.e. tabhairtearan is cùl-taicean
* daoine neo-aithnichte a-rèir cultair.

Tha e cuideachd ri fhaighinn mar Dàta Fosgailte Ceangailte is ga chleachdadh le siostam smachd an ùghdarrais aig Uicipeid.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Smachd ùghdarrais
Biblioteca Nacional de España

'S e leabharlann nàiseanta na Spàinne a tha anns am **Biblioteca Nacional de España**.

Chruthaich Rìgh Felipe V na Spàinne e ann an 1712, mar Leabharlann Rìoghail. Dh'amalaich e leabharlainn nan uaislean a theich ann an Cogadh Co-arbas na Spàinnte. Chaidh e na leabharlann nàiseanta ann an 1836 nuair a ghabh riaghaltas na Spàinne e thairis. Dh'fhosgail an àite-tasgaidh ann an Alcalá de Henares ann an 1993. Tha e na leabharlann tasgaidh.

Tha siostam smachd an ùghdarrais a' cleachdadh aithnichearan à leabharlann nàiseanta.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Leabharlainn
Roinn-seòrsa:Smachd ùghdarrais
Kazuo Ishiguro

'S e nobhailiche is sgrìobhaiche sgeulachdan goirid a tha ann an **Kazuo Ishiguro**.

Rugadh e ann an Nagasaki ann an 1954 is dh'imrich a theaghlach do Shasainn nuair a thòisich athair ag obair mar chuan-eòlaiche ann an Godalming. Dh'ionnsaich e litreachas agus feallsanachd aig Oilthigh Kent aig Canterbury is dh'obraich e mar obraiche sòisealta mus do rinn e for-cheum ann an sgrìobhadh cruthachail aig Oilthigh East Anglia.

Chaidh sgeulachdan goirid aige fhoillseachadh ann an 1981, is chaidh a chiad nobhail, mu Nagasaki, *A Pale View of Hills*, fhoillseachadh ann an 1982. Chaidh a threas nobhail, *The Remains of the Day*, fhilmicheadh is bhuannaich e an Duais Booker.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2017.
## Leabhraichean
* *A Pale View of Hills* (1982)
* *An Artist of the Floating World* (1986)
* *The Remains of the Day* (1989)
* *The Unconsoled* (1995)
* *When We Were Orphans* (2000)
* *Never Let Me Go* (2005)
* *Nocturnes: Five Stories of Music and Nightfall* (2009, sgeulachdan goirid)
* *The Buried Giant* (2015)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Flùr a' Phrionnsa

Tha flùr pinc ainmeil a’ fàs air a’ mhachair, direach ann an Èirisgeigh, oir nuair a thog Am Prionnsa Teàrlach aodach-sròine às a phocaid agus thuit na sìol air an traigh agus dh’fhàs iad. ’S e *Calystegia solandella* no Flùr a’ Phrionnsa a th’ air agus cha do dh’fhàs iad àite sam bith eile air a’ Ghàidhealtachd.

Roinn-seòrsa:Luibhean
Dùn Èideann a Deas (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Pàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Dùn Èideann a Deas** (Beurla: *Edinburgh Southern*). 

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 o sheann sgìre Dùn Èideann a Deas (Beurla: *Edinburgh South*). Bha Jim Eadie na chiad BhPA is lean an Làbarach, Daniel Johnson e ann an 2016.

## Faic cuideachd
* Dùn Èideann a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Gleann Iucha (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Pàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Gleann Iucha** (Beurla: *Linlithgow*). 

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 1999 le crìochan na sgìre Westminster. Bha Mary Mulligan, an Làbarach, na chiad BhPA is lean an Nàiseantach, Fiona Hyslop, i ann an 2016.

## Faic cuideachd
* Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Dùn Èideann a Tuath agus Lìte (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Pàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Dùn Èideann a Tuath agus Lìte** (Beurla: *Edinburgh Northern and Leith*). 

## Eachdraidh
Chaidh a chruthachadh ann an 2011 o sheann sgìre leis an aon ainm sa' Ghàidhlig (Beurla: *Edinburgh North and Leith*). Bha Malcolm Chisholm, airson nan Làbarach, na chiad BPA, is lean an Nàiseantach Ben Macpherson e ann an 2016.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Dùn Èideann Meadhain (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Pàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Dùn Èideann Meadhain** (Beurla: *Edinburgh Central*). Tha i ainmeil air sgàth 's gun do bhuannaich ceannard a' Phàrtaidh Tòraidheach, Ruth Davidson, i ann an 2016.

Chaidh a chruthachadh ann an 2011 le crìochan na sgìre Westminster ach mhùth a crìochan ann an 2011. Bha Sarah Boyack na ciad BPA ann an 1999 is lean Marco Biagi i ann an 2011 is Ruth Davidson ann an 2016. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
C. L. R. James

B' e eachdraiche à Trinidad a bha ann an **C. L. R. James** (ainm slàn: Cyril Lionel Robert James).

Rugadh e ann an 1901 ann an Trinidad is dh'imrich e do Shasainn ann an 1938, far an do sgrìobh e mu chriogaid airson *The Guardian*. Tha e as ainmeile airson eachdraidh an ar-a-mach ann an Haiti, *The Black Jacobins*, a dh'fhoillsich e ann an 1938, an dèidh do *World Revolution*, eachdraidh a' Chomintern is *Minty Alley*, nobhail ann an 1936. Dh'fhuirich e anns na Stàitean Aonaichte o 1939 gu 1953 nuair an do dh'fhuadaich na h-ùghdarrasan e. Bha e gu cliobhar na dheasaiche a' phàipear-naidheachd *The Nation* ann an Trinidad ach thill e do Shasainn far an do dh'fhuirich e ann am Brixton. Chaochail e ann an 1989 is chaidh a thìodhlacadh ann an Trinidad.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraichean
Roinn-seòrsa:Daoine à Trianaid agus Tobago
Glaschu Cathcart (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Glaschu Cathcart** (Beurla: *Glasgow Cathcart*).

Tha Cathcart fhèin, Mount Florida, Pollokshaws is Pàirc Dùthcha Pollaig san sgìre seo is bidh na luchd-taghaidh a' bhòtadh airson roinn Glaschu cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 1999 ach mhùth a crìochan ann an 2011.
Bha Mike Watson na chiad BhPA airson na sgìre is lean Charlie Gordon e ann an 2005. Bhuannaich Seumas Ó Dornáin, ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, i ann an 2011.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Glaschu Cnoc Màiri agus Allt an Fhuarain (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Glaschu Cnoc Màiri agus Allt an Fhuarain** (Beurla: *Glasgow Maryhill and Springburn*).

Tha Cnoc Mairi is Allt an Fhuarain fhèin, Kelvinside is pàirt dhen Balla Antonine san sgìre seo is bidh na luchd-taghaidh a' bhòtadh airson roinn Glaschu cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 o Ghlaschu Cnoc Màiri is Glaschu Allt an Fhuarain. Bha an Làbarach Patricia Ferguson na ciad BhPA airson na sgìre is lean Bob Doris i ann an 2016.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Glaschu Baile Nighean Sheadna (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Glaschu Baile Nighean Sheadna** (Beurla: *Glasgow Shettleston*).

Tha i air bruach a tuath na h-Aibhne Chluaidh is tha Baile Nighean Sheadna fhèin, pàirt de Bailliestone is Parkhead san sgìre seo is bidh na luchd-taghaidh a' bhòtadh airson roinn Glaschu cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 1999 le crìochan na sgìre Westminster ach chaidh iad atharrachadh ann an 2011. Bha an Làbarach Frank McAveety na chiad BhPA airson na sgìre is lean an Nàiseantach Iain Mason e ann an 2011.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Hamilton, Taigh na h-Uiseig agus an Taigh Cloiche (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Hamilton, Taigh na h-Uiseig agus an Taigh Cloiche** (Beurla: *Hamilton, Larkhall and Stonehouse*).

Tha i suidichte air bruach a deas na h-Aibhne Chluaidh is Hamilton, Taigh na h-Uiseig is Taigh Cloiche san sgìre seo is bidh na luchd-taghaidh a' bhòtadh airson roinn Meadhan na h-Alba cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 is tha Christina McKelvie na BPA.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Uddingston agus Bellshill (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Uddingston agus Bellshill** (Beurla: *Uddingston an Bellshill*).

Tha i suidhichte eadar an Abhainn Chluaidh is an M8 agus tha Uddingston agus Bellshill san sgìre seo is bidh na luchd-taghaidh a' bhòtadh airson roinn Meadhan na h-Alba cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 is bha an Làbarach Michael McMahon na chiad BPA. Lean an Nàiseantach Richard Lyle e ann an 2016.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Taigh Cloiche

'S e baile ann an Siorrachd Lannraig a tha ann an **Taigh Cloiche** (Beurla: *Stonehouse*).

Chaidh ainmicheadh mar Bhaile Ùr ann an 1973 is chaidh a' chorporaid leasachaidh Cille Bhrìghde an Ear na corporaid leasachaidh Cille Bhrìghde an Ear is Taigh Cloiche. Ach bha pàirt dhen adhbhar bailtean ùra a thogail gun do chreid na luchd-planaidh gun robh àireamh-shluaigh Glaschu ro mhòr, agus san 1970an bha an àireamh-shluaigh a dol an lughad is dh'argamaid Roinn Srath Chluaidh gum bu chòir Rùnaire na Stàite an leasachadh a stad. Chaidh na ciad 96 taighean a choilean ann an 1976 mus do stad an Oifis Albannach.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
William Dunbar

B' e bàrd Albannach is aoireadair a bha ann an **William Dunbar**.

Rugadh e mu 1460 is 's docha bha e na oileanach aig Oilthigh Chill Rìmhinn. Bha e na mhakar, còmhla ri, mar eisimpleir, Robert Henryson is Gavin Douglas. Dh'obair e mar bhàrd cùirte ann an Dùn Phàrlain is sgrìobh e *The Thrisill and the Rois* (An Cluaran is an Ròs) a tha a comharrachadh pòsadh Seumas IV Alba is Mairead Tudor.
'S ann *The Lament for the Makaris*, anns a bheil e ag caoineadh bàird mar Robert Henryson, a tha anns a dhuan as ainmeile.
Cha fios ann cuin an do chaochail e ach cha do sgrìobh e bàrdachd as dèidh Blàir Flodden, nuair an do chaochail Seumas IV.

## Bàrdachd
* *The Lament for the Makaris*
* *The Thrissill and the Rois*
* *The Tretis of the Tau Mariit Wemen and the Wedo*
* *The Wowying*
* *The Dance of the Sevin Deadly Synnis*
* *The Goldyn Targe*
* còmhla ri Bhaltair Cinneide: *The Flyting of Dunbar and Kennedy*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Bheurla Ghallda
Roinn-seòrsa:Bàird Albannach
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Pedro Sánchez Pérez-Castejón

'S e neach-poileataigs às an Spàinn a tha ann am **Pedro Sánchez Pérez-Castejón**.

Chaidh e na cheannard PSOE ann an 2014. Bha e na eaconomaiche mus deach a thaghadh mar thagraiche. B' ann an an Oilthigh Mhadrid a fhuair e a chuid foghlaim. Leig e a dhreuchd dheth ann an 2016 an dèidh do PhSOE an taghadh Spàinnteach a chall is thill e ann an 2017 nuair a sheas e an aghaidh Susana Diaz is Patxi López agus bhuannaich e a cheannardas. Bha e air a bhith cur fo mhionnan gun Bìobaill is gun crann-ceusaidh mar phrìomh mhinistear na Spàinne 2 an t-Ògmhios 2018 an dèidh do Mariano Rajoy a chaill gluasad cronachaidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Sòisealach Luchd-obrach na Spàinne
Oilthigh East Anglia

'S e oilthigh poblach a th' ann an **Oilthigh East Anglia** a bha a' cur air bonn ann an 1963. 

## Daoine ainmeil
* Kazuo Ishiguro
* Ian McEwan

Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Sasainn
An Ruadh-Ghleann (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha anns **An Ruadh-Ghleann** (Beurla: *Rutherglen*).

Tha i suidhichte air bruach a deas na h-Aibhne Chluaidh is tha An Ruadh-Ghleann fhèin, Camas Lang is Blantaidhr san sgìre seo is bidh na luchd-taghaidh a' bhòtadh airson roinn Glaschu cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh mar Ghlaschu an Ruadh-Ghleann ann an 1999 le crìochan na sgìre Westminster ach chaidh iad atharrachadh ann an 2011. Bha na Làbaraich Janis Hughes is James Kelly na ciad is an dàrna BhPA air a son is bhuannaich an Nàiseantach Clare Haughey an sgìre ann an 2016.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Adhbharan nàdarra

'S e buidheann adhbharan bàis far an do dh'adhbhar adhartas tinneis a tha ann an **adhbharan nàdarra**.

## Alba
Feumar MCCD (*medical certificate of cause of death*) a sgrìobhadh an dèidh gach bàis ann an Alba.
Cha urrainnear bàs a chlàradh le "adhbharan nàdarra" air an teastanais. Feumaidh an teastanas a shònrachadh dè an tinneas an do dh'adhbharaich am bàs. Mura h-eil fios ann dè tha air am bàs adhbharachadh, feumar cunntais air a' bhàis a thoirt do Procadair a' Chrùin.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Adhbharan bàis
Regis Philbin

'S e cleasaiche à The Bronx, New York City, New York sna Stàitean Aonaichte a tha ann am **Regis Francis Xavier Philbin** Rugadh e 25 an Lùnastal 1931).

## Iomraidhean
Jenny Slate

'S e cleasaiche à Milton, Massachusetts sna Stàitean Aonaichte a tha ann am **Jennifer Sarah** "**Jenny**" **Slate** Rugadh e 25 am Màrt 1982).

## Iomraidhean
Monteaguila

'S e baile anns an t-Sile a th' ann am **Monteaguila** no **Monte Aguila''.**'' Tha e anns an roinn Biobío, ann an comann Cabrero, 6 cilemeatairean gu deas air a' bhaile leis an aon ainm. Tha 6,574 luchd-còmhnaidh a' fuireach ann.
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg| Prìomh cheàrnag.
File:Bomberos monte aguila.jpg| Stèisean smàlaidh.
File:Img-estadio.jpg| Stadium Ball-coise.
File:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg | Sgoil.


## Iomraidhean
Bamboo Airways

'S e companaidh an aile siubhail a tha ann an **Bamboo Airways**.  FLC Group a' companaidh air bhonn ann an 2017. Tha iad suidhichte ann an Ho Chi Minh baile, Bangkok le togalaichean eile ann an Ho Chi Minh (baile), Hanoi, Da Nang, Vinh, Dong Hoi, Hai Phong, Hue, Phu Quoc, Nha Trang, Quy Nhon is Huế.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bhiet-Nam
Acadamh Ghearmailteach nan Saidheansan Leopoldina

Is acadamh nàiseanta na Gearmailt a tha ann an **Acadamh Ghearmailteach nan Saidheansan Leopoldina** (Gearmailtis: *Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina*).

Chaidh a stèidhicheadh mar *Academia Naturae Curiosorum* ann an 1652 ann an Schweinfurt le ceithir lèighean is Johann Laurentius Bausch na chiad ceann-suidhe. D' fhuair e aonta o Ìmpire Leopold I ann an 1677 is saorsa o chaisgireachd ann an 1687. Dh'imrich an t-acadamh do Halle (Saale) ann an 1878 is a leabharlann o Dhresden ann an 1879. Chaidh e na acadamh oifigeil na Gearmailt ann an 2009.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Comainn fiosraichte
Lèir-shealbhachd Tokyo

Thathar a' meas san Iapan a-nis gu bheil anabarr de ghnìomhachas is sluagh air an co-thional ann am prìomh-bhaile Tokyo. Tha poileataigs is ionmhas is cultar is sluagh, a bharrachd air calpa, is stòrasan is gnìomhachas uile air an co-chruinneachadh ann an ceàrn a' cheanna-bhaile (gu h-àraidh ann an Tokyo fhèin) chun na h-ìre 's gu bheil lèir-shealbh aige air gnothaichean na dùthcha.

## Notaichean
Bastille

B' e dùn ann am Paris a bha anns a' **Bhastille**, gu oifigeil Bastille Saint-Antoine.

Chaidh a thogail le Charles V ann an 1369 is bha e na phrìosain airson prìosanach poileataigeach.
Thugadh ionnsaigh air 14 an t-Iuchar 1789.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Oliver Knussen

B' e co-ghleusaiche is stiùiriche-ciùil à Alba a bha ann an **Oliver Knussen**.

Rugadh e ann an 1952 ann an Glaschu. Dh'ionnsaich e ceòl còmhla ri John Lambert eadar 1963 is 1969 agus Gunter Schuller aig an ionad Tanglewood sna Stàitean Aonaichte eadar 1970 is 1973. Sgrìobh e dà opara le leabhran le Maurice Sendak, *Where the Wild Things Are* (1979–1983) is *Higglety Pigglety Pop!* (1984–1985). Bha e na stiùiriche na h-ealain aig an Fhèis Aldeburgh eadar 1983 is 1998. Chaochail e ann an 2018.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Danny Jacobs

'S e cleasaiche à Detroit, Michigan sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **Daniel Charles** "**Danny**" **Jacobs, Jr.** Rugadh e 7 an t-Iuchar 1968.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Griogair Labhruidh

’S e neach-ciùil agus seinneadair tradaiseanta Gàidhealach a tha ann an **Griogair Labhruidh** le stoidhle nan Eilean Siar agus Earra-Ghàidheal.  ’S e pìobaire gu math comasach a th’ ann agus tha e a’ sgrìobhadh an dà chuid ceòl agus bàrdachd.

Tha Griogair a’ buntainn ri teaghlach nan Labhrach bho cheann a tuath Earra-Ghàidheal, teaghlach a tha ainmeil airson ciùil Ghàidhealaich, agus ged a thogadh e fhèin air taobh Loch Laomainn, chaidh a bhogadh ann an dùchas a’ mhuinntire bho òige.  

## Ceanglaichean a-mach
* https://griogairmusic.com/
* https://web.archive.org/web/20181221184005/https://www.musicinscotland.com/acatalog/Griogair_Labhruidh.html
* https://www.youtube.com/watch?v=4Bz77zNeHfA

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Einojuhani Rautavaara

B' e co-ghleusaiche à Suòmaidh a bha ann an **Einojuhani Rautavaara** (9 an Dàmhair 1928–27 an t-Iuchar 2016). Rugadh is thogadh e ann an Helsinki is dh'ionnsaich e ceòl aig an Acadamh Sibelius an siud agus anns na Stàitean Aonaichte fo Aaron Copland, Vincent Persichetti is Roger Sessions an dèidh dha co-fharpais Thor Johnson a bhuannachadh airson a phìos *A Requiem for our Time* (1953). Sgrìobh e ceòl 12-puingeach, mar Arnold Schoenberg, nuair a thill e do Shuòmaidh is sgrìobh e a chiad opara, *Kaivos* (A' Mhèinn) eadar 1957 is 1960. Bha e cuideachd na neach-teagaisg is theagaisg e co-ghleusaichean mar Paavo Heininen is Kalevi Aho. Dh'fhoillsich e a phìos a b' ainmeile, *Cantus Arcticus* ann an 1972. Tha am pìos seo a' cleachdadh clàraidhean nan eòin an àite Neach-ciùil aonair. Sgrìobh e oparan eile, mar eisimpleir *Aleksis Kivi* (1997), mun ùghdar Suòmach, is *Rasputin* (2013). Chaochail e ann an 2016.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Suòmaidh
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Charlotte Corday

B' e bean-uasal a mhurt Jean-Paul Marat ri linn Ar-a-mach na Frainge a bha ann am **Marie-Anne-Charlotte Corday**.

Rugadh i ann an 1768 is i na iar-ogha Pierre Corneille. Thogadh i ann an Caen far an robh i na sgoilear aig an Abaid. An dèidh dhan Abaid a sgaoileadh ann an 1790, dh'fhuirich i còmhla ris a h-antaidh, is ghabh i pàirt ann an coinneamhan Girondin. Bha na Girondins nas chuimsiche na na Montagnards. San Iuchar 1793 roghnaich i a dol do Pharis is Jean-Paul Marat a mhurt. Le leisgeul gun robh fiosrachadh cudromach à Caen aice dha, chaidh i san taigh Marat 13 an t-Iuchar is shàth i e agus e san tuba air sgàth 's gun do fhulaing e eacsama. Chaidh i chur gu bàs leis a' ghuillotine 17 an t-Iuchar.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Iván Duque

'S e neach-poileataigs à Coloimbia a tha ann an **Iván Duque**.

Rugadh e ann am Bogotá is bha athair, Iván Duque Escobar, na neach-poileataigs, na riaghladair Antioquia is mhinistear na mèinnearachd is an lùtha. Dh'ionnsaich e lagh aig Oilthigh Sergio Arboleda ann am Bogotá is sna Stàitean Aonaichte. Dh'obraich e mar eaconomaiche mus deach a thaghadh mar sheanadair ann an 2014.

Bhuannaich e taghadh a' chinn-suidhe san Òg-mhios 2018 an aghaidh Gustavo Petro is chaidh e na cheann-suidhe 8 an Lùnastal 2018, leanadh Juan Manuel Santos Calderón, le Marta Lucía Ramirez mar leas-cheannard, a' chiad tè san dreuchd seo. Tha e na bhall Centro Democrático. Bha caismeachdan is sluagh-fhianaisean air feadh na dùthcha ann an 2021 an aghaidh poileasaidhean cìse a riaghaltais.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Acadamh Rìoghail Shuaineach nan Saidheansan

'S e comann fiosraichte agus acadamh nàiseanta airson nan saidheans na Suaine a tha anns Acadamh Rìoghail Shuaineach nan Saidheansan (Suainis: *Kungliga Vetenskapsakademien*).

Chaidh a stèidheachadh ann an 1739 le Jonas Alströmer, Sten Carl Bielke, Carl Wilhelm Cederhielm, Anders Johan von Höpken, Carl von Linné is Mårten Triewald. Ann an 1741 dh'fhàs e rìoghail. Dh'fhoillsich e iris, *Vetenskapsakademiens Handlingar*, is fhuair e aon-mhargadh almanacan fhoillsicheadh ann an 1747. 

## Urraman
Tha e a' toirt an Duais Rolf Schock gach bliadhna do mhatamataigear is do fheallsanaiche no loidigiche.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Comainn fiosraichte
Roinn-seòrsa:Saidheans
Alan Brown

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Alan Brown** BP.

Chaidh a thaghadh airson Cille Mheàrnaig agus Lùghdan ann an 2015, 2017 agus a-rithist ann an 2019. Chaidh e na neach-labhairt Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba air bun-structar is lùths ann an 2017, is air lùths is air còmhdhail ann an 2018 is tha e na bhall Comataidh Thaghte na h-Àrainneachd, Biadh is Cùisean Dùthchail.
## Ceanglaichean a-mach
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Garbhan MacAoidh

'S e sgrìobhadair sa' Ghàidhlig is san Esperanto agus eadar-theangaiche a tha ann an **Garbhan MacAoidh** (Beurla: **Girvan Christie McKay**).

Rugadh e 14 an Lùnastal 1929 ann an Todos Santos del Chaparé, Boilibhia, far an do dh'obair athair mar mhiseanaraidh. Dh'imrich an teaghlach don Spàinn, don Phortagail is b' ann ann an Glaschu a bha e na sgoilear eadar 1940 is 1946. Thill an teaghlach don Phortagail an dèidh a' chogaidh.

Nuair a bha e an sàs mar mhanaidsear sgoil cànanan ann am Manchester rinn e leasanan Gàidhlig far an do thachair e ris a bhean Máire. Dh'obair iad mar mhiseanaraidhean is tidsearan ann an Eilean nan Caorach is thrèanaich e mar mhinistear ann an Obar Dheathain. Bha e na mhinistear ann am Buenos Aires eadar 1969 is 1974, anns an Srath eadar 1974 is 1979, an sin ann an Tulach Mhór. Sgrìobh e clàr-amais sa' Bheurla airson an fhaclair Dwelly, mòran aistean ann an Gairm is san iris Esperanto Monato.
## Eadar-theangachaidhean
Dh'fhoillsich e eadar-theangachaidhean Antonio Machado Ruiz agus France Prešeren ann an Gairm.
## Leabhraichean
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Daoine à Boilibhia
CiNii

'S e seirbheis Iapanach stòr-dàta a tha an National Institute of Informatics a' cumail a tha ann an **CiNii**.

Tha fiosrachadh mu leabhraichean, aistean is teusasan ann is tha eadar-aghaidh lìn is prògramachaidh air thairgse.

Tha siostam smachd an ùghdarrais aig Uicipeid a' cleachdadh aithnichearan à CiNii.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Smachd ùghdarrais
Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Faclair Eachdraidheil na h-Eilbheis

'S e leabhar-eòlais tri-chànanach mun Eilbheis a tha ann am **Faclair Eachdraidheil na h-Eilbheis** (Gearmailtis: *Historisches Lexikon der Schweiz*, Fraingis: *Dictionnaire Historique de la Suisse*, Eadailtis: *Dizionario storico della Svizzera*).

Chaidh a chruthachadh o 1988 le fonndas Faclair Eachdraidheil na h-Eilbheis, an deach na phàirt Acadamh Daonnachdan is Saidheansan Sòisealta na h-Eilbheis ann an 2017. Thoisich am fonndas fiosrachadh a chur air loidhne ann an 1998 is dh'fhoillsich e a chiad leabhraichean (sa' Ghearmailtis, sa' Fhraingis is san Eadailtis) san Dàmhair 2002 is an treas leabhar deug is deireannach ann an 2014. Dh'fhoillsich e cuideachd taghadh ann an Rumantsch, a tha *Lexicon Istoric Retic* air.

Tha siostam smachd an ùghdarrais aig Uicipeid a' cleachdadh aithnichearan às am Faclair.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Roinn-seòrsa:Smachd ùghdarrais
Ghil'ad Zuckermann

'S e ollamh cànanachas aig University of Adelaide (Astràilia) a th' ann an **Ghil'ad Zuckermann** (rugadh 1 an t-Ògmhios, 1971) (D.Phil., Oilthigh Oxford; Ph.D., Oilthigh Chambridge).

## Foillseachaidhean
* ''Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond'', 2020, Oxford University Press (ISBN 9780199812790 / ISBN 9780199812776) 
* ''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew'', 2003, Palgrave Macmillan (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)
* ''Israelit Safa Yafa'', 2008, Am Oved (ISBN 978-965-13-1963-1)
* ''Engaging – A Guide to Interacting Respectfully and Reciprocally with Aboriginal and Torres Strait Islander People, and their Arts Practices and Intellectual Property'', 2015
* ''Dictionary of the Barngarla Aboriginal Language of Eyre Peninsula, South Australia'', 2018
* ''Jewish Language Contact'' (Special Issue of the *International Journal of the Sociology of Language* 226, 2014
* ''Burning Issues in Afro-Asiatic Linguistics'', 2012
* Barngarlidhi Manoo (Speaking Barngarla Together), Barngarla Language Advisory Committee, **2019**. (''Barngarlidhi Manoo'' - PART TWO)

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* "Complement Clause Types in Israeli", *Complementation: A Cross-Linguistic Typology*, Oxford University Press, pp. 72–92, 2006.
* " 'Etymythological Othering' and the Power of 'Lexical Engineering' in Judaism, Islam and Christianity. A Socio-Philo(sopho)logical Perspective", *Explorations in the Sociology of Language and Religion*, John Benjamins, pp. 237–258, 2006.
* "Blorít: Pagans' Mohawk or Sabras' Forelock?: Ideological Secularization of Hebrew Terms in Socialist Zionist Israeli", *The Sociology of Language and Religion: Change, Conflict and Accommodation*, Palgrave Macmillan, pp. 84–125, 2010.
* "Icelandic: Phonosemantic Matching", *Globally Speaking: Motives for Adopting English Vocabulary in Other Languages*, Multilingual Matters, pp. 19–43, 2008.

## filmichean
* Fry's Planet Word, Stephen Fry
* SBS: Living Black: S18 Ep9 - Linguicide
* Babbel: Why Revive A Dead Language? - Interview with Prof. Ghil'ad Zuckermann
* ''Language Revival: Securing the Future of Endangered Languages'', edX MOOC

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Ghil'ad Zuckermann, D.Phil. (Oxon.)
* University Staff Directory: Professor Ghil'ad Zuckermann 
* Ghil'ad Zuckermann, Academia
* Jewish Language Research Website: Ghil'ad Zuckermann
* Professor Ghil'ad Zuckermann's website
* Australian of the Day: Ghil'ad Zuckermann
* Voices of the land, Anna Goldsworthy, The Monthly, September 2014.
* BBC World Service: Reawakening Language

Roinn-seòrsa:Cànanaichean
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Lathyrus linifolius

Is e spèiseas de pheasair a tha ann an **Lathyrus linifolius**, ris an abrar **cairt-leamhna** sa Ghàidhlig. Gheibhear na h-ainmean a leanas oirre cuideachd: *Caorrthanan, Carra Meille*,* Carrachan*,* Peasair Tuilbh* no *Tabac an Robha*. Bha an lus air a chur gu feum an Alba o shean mar dheoch a bhite a' gabhail airson càil de bhiadh a chall. Air sgàth na h-eachdraidhe seo, tha luchd-rannsachaidh a-nis a' gabhail suim do a bhuadhan meidigeach, agus thathar a' feuchainn ri an lus àrach aig ìre coimearsalta.

## Sgaoileadh agus àrainn
Tha an lus dùthchasach don Roinn-Eòrpa agus ceàrnan de dh'Àisia. Tha e air a lorg ann an garbhlaichean feurach, coilltean mòr-dhuilleagach, callaidean agus bruachan. 

## Feuman

Bhite a' gabhail an luis seo mar bhiadh air Ghàidhealtachd chun na 18mh linn le bhith ga phlaosgadh agus ga thiormachadh. Bhathar a' dèanamh deoch leis a bhiodh a' casg ìota agus sgrìobaidhean an acrais. Nuair a nithear an deoch seo, tha sùgh an luis cho trom, dathte ris an tea agus bheir e air neach càil de bhiadh a chall.

Roinn-seòrsa:Luibhean
Basshunter

'S e seinneadair agus DJ às an t-Suain a th' ann an **Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (IPA: /ˈbeɪs.hʌn.tər/, Halmstad, 22 an Dùbhlachd 1984).

## Clàran
### San Stiùdio
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Cruinneachaidhean
* *[[The Old Shit]]* (2006)
* *[[The Early Bedroom Sessions]]* (2012)

### Singilte
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies" (& Alien Cut) (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)" (Victor Leksell) (2023)

## Ceanglaichean a-mach

* Làrach-lìn oifigeil Basshunter

Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Cànan prògramaidh

’S e cànan prògramaidh cànan foirmeil aig a bheil seata ordaidh a chleachdar gus seòrsa às-chùir a shaothrachadh. Bidh cànain phrògramaidh gan cleachdadh airson prògraman a chruthachadh a chuireas an gnìomh algairim sònraichte.

A-rèir an IEEE bha na cànain phrògramaidh seo as measaile anns an Lùnastal 2022:
* Python
* C
* C++
* C#
* Java
* SQL
* Javascript
* R

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cànain
Bernhard Riemann

B' e matamataigear às a' Ghearmailt a bha ann an **Georg Friedrich Bernhard Riemann**. Tha e ainmeil airson a fhoincsean zeta is a bheachd-barail mu prìomh-àireamhan.

Rugadh is thogadh e ann am Breselenz ann an 1826 is bha e na oileanach aig Oilthigh Ghöttingen. Dh'imrich e do Bherlin is dh'fhoillsich e fo Lejeune Dirichlet. Thill e do Ghöttingen is sgrìobh e a theusais fo Carl Friedrich Gauss. Chaidh e na ollamh ann an 1854 is lean e Dirichlet mar chathraiche ann an 1859, nuair a dh'fhoillsich e aiste mun fhoincsean zeta. Dh'fhàs e tinn ann 1862 is dh'imrich e don Eadailt far an do chaochail e.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
A' Cheannmhor, Earra-Ghàidheal

'S e baile beag faisg air Inbhir Aora air bruthach Loch Fìne mu choinneimh Srath Churr a tha anns **a' Cheannmhoir** (Beurla: *Kenmore*). Tha carragh-chuimhne do dh'Eòghan MacColla, bàrd a rugadh anns a' Cheannmhoir, an sin.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste Inbhir Aora
Roinn-seòrsa:Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bòd
Roinn-seòrsa:Siorrachd Earra-Ghàidheal
Nikolai Slichenko

'S e seinneadair agus actair a th' ann an **Nikolai Alekseyevich Slichenko** (Ruiseis: Николай Алексеевич Сличенко) (27 an Dùbhlachd 1934). Rugadh e ann an Belgorod, An Ruis fhad's a bha e na phàirt den Aonadh Sobhiat. Ann an 1981, chaidh ainmeachadh 'Neach-ealain nan Daoine'. 

## Tùsan


## Ceanglaichean a-mach
* oifigeil Slichenko

Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Happoshu

Is e Happoshu (発泡酒 happōshu lit."deoch-làidir chroiceach") aon seòrsa dibhe, mar a th' air a sònrachadh fo lagh cìs-dibhe na h-Iapain. Leis na th' ann de dheochan le blas coltach ri leann san dùthaich, thathar a' sònrachadh lionntan dèanta le stuthan eile seach na tha ann an "leann ceart" fon ainm Happoshu gus an dealachadh fo lagh cìs na dibhe. Tha an lagh ag amas gu sònraichte air na deochan Happoshu a thàinig a-mach sna 1990an. Is ann fo ìre cìse ìosal a tha iad, agus mar sin, tha iad air an reic aig prìs ìosal cuideachd.
Gall-òglach

B' iad na **Gall-òglaich** (Beurla: gallowglass, gallowglas, galloglass), buidheann de shaighdearan pàighte eadar an 13mh Linn agus an 16mh Linn, a' mhorchuid dhiubh bho na finneachan Lochlannacha ann an Albain.
An Dùn Beag

‘S e baile beag a th’ ann an **Dùn Beag** agus tha e 15m os cionn na mara agus tha e mu 4km air falbh bhon Òban. Bha 610 daoine a’ fuireach anns an Dùn Bheag ann an 2010. Tha aon bhun-sgoil anns an Dùn Bheag, ‘S e Dunbeg Primary School an t-ainm a th’ oirre, agus tha aon sgoil-àirich ann, ‘S e Dunbeg Early Learning and Childcare Centre an t-ainm a th’ oirrese agus bha i stèidhichte ann an 1996.

Cuideachd, tha aon eaglais ann, Eaglais Sgìre Dhùn Beag, a chaidh a thogail ann an 1981, faisg air a’ bhun-sgoil. Tha an Dùn Beag na dhachaigh airson Scottish Association for Marine Science (SAMS), aon de na prìomh ionadan eòlas-mara anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha an t-ainm “An Dùn Beag” a’ tighinn bho “Dùn Staidhinis” mar a bh’ air a’ bhaile bho thùs, le “dùn” a’ ciallachadh “fortress” anns a' Bheurla, a tha freagarrach on a tha caisteil Dùn Staidhinis anns a’ bhaile. ‘S ann leis na Caimbeulaich a tha an caisteil sin ach chaidh a thogail e anns an 13mh linn mar chathair le Donnchadh MacDhùghaill. A thuilleadh, tha tobht àrd-eaglais ann faisg air Caisteil Dhùn Staidhinis.

O chionn ghoirid, chaidh ceum a thogail bho ceann a' Dhùin Bhig gu Tràigh Gaineamhan, mu 2km a dh'fhaid, agus tha e a’ còrdadh gu mòr le rothaichean agus luchd-coiseachd. Thòisich Parkrun air a' cheum sin cha mhòr 3 bliadhna air ais agus tha sin a’ còrdadh gu mòr leis na daoine ‘sa bhaile cuideachd. Thairis air 2 bhliadhna seo chaidh, chaidh mu 50 taigh ùr a thogail agus tha planaichean ann airson barrachd taighean anns an aithghearrachd. Anns an leasachadh bho chionn goirid, ‘s ann air Sìne MacVicar a chaidh an t-sràid ainmeachadh, “MacVicar Court”, oir bha i na ceannard-sgoile aig Bun-sgoil An Dùin Bhig airson 44 bhliadhna agus thug i a' choimhearsnachd anns an Dùn Bheag ri chèile.

Tha beagan goireasan ann anns a’ bhaile cuideachd: tha bùth baile ann, gruagaire, bùth chuimhneachan ri taobh a' chaisteil, sgoil-àirich phrìobhaideachd agus taigh airson seann daoine.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Sailead Jell-o

’S e seòrsa bìdh a tha ann an **sailead Jell-o**.  'S e a th' ann ach dealatain blasaichte le measan agus glasraich (curranan sa bhitheantas).  Bidh càise, mayonnaise, cnap-lusan, cnòthan no feòil ann air uaireannan.  ’S ann às Na Stàitean Aonaichte a tha e.  Bha e cumanta anns na 1960an.

’S e seòrsa aspic ùr a th’ ann an sailead Jell-o.  Dh’ fhàs e cumanta nuair a bhuannaich Mrs John E. Cook à Pennsylvania farpais reasabaidh Better Homes and Gardens le Perfection Salad.  Thòisich na daoine a bhith ga ithe gu mòr ri linn an Dàrna Cogaidh.  Bha cuibhrinneachadh bìdh ann agus chleachd mòran dhaoine e.  Bha am biadh seo saor ach breagha airson teatha no partaidh.
 
Bha e na bu chumanta às dèidh a’ chogaidh air dà adhbhar.  B’ e a chiad adhbhar nach robh tìde gu leòr airson còcaireachd aig boireannaich oir bha iad ag obair cuideachd.  B’ e an dàrna adhbhar gun robh dùil gum biodh boireannaich a’ còcaireachd gun a' bhith a' ceannach "biadh ullamh".  ’S e biadh furasta agus luath a bh’ ann an sailead Jell-o airson suipear.

Cleachdaidh sailead Jell-o sreathan de dhathan eadar-dhealaichte airson a bhith a’ cruthachadh biadh brèagha agus dathach.  Bha sailead Jell-o a' taisbeanadh an dà chuid comasan cruthachaidh a’ chòcaire, agus an àlainneachd a' bhìdh ùr-nòsach bho na companaidhean.

Chan eil sailead Jell-o glè chumanta a-nis ach ithidh na Canèidianaich agus na h-Ameireaganaich e fhathast aig potluck agus saor-làithean.  ’S e biadh traidiseanta a th’ ann an sailead Jell-o air Cold Plate anns An Talamh Ùr.

Roinn-seòrsa:biadh
Letham, Aonghas

'S e **Letham** am baile-beag as motha anns an t-Siorrachd Aonghais. 

Ann an 2011 bha 1,590 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Craichie, Aonghas

'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an **Craichie**. Tha e faisg air Letham.

Chaidh làmhag o Linn an Umha a lorg an seo is e an-dràsta anns an Taigh-tasgaidh Bhreatainn.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Ailean Dòmhnallach (Ailean an Ridge)

Rugadh **Ailean Dòmhnallach** ann am Bràigh Loch Abar ann an 1794. Bha e air a bhith mar-thà ri bàrdachd nuair a rinn e às-imrich, còmhla ris an teaghlach aige, a Chanada ann an 1816. Dh'imrich iad a-rithist gu faisg air Antigonish ann an 1847, far an do chaochail e ann an 1868. Às dèidh dha bàsachadh, chruinnich ogha - Alexander Maclean Sinclair - na rinn e de dhàin, agus dh'fhoillsich e iad le bàrdachd eile ann an *Clàrsach na Coille* (1881, Glasgow, Archibald Sinclair). O chionn ghoirid, dheasaich Oighrig NicFhraing a' bhàrdachd air fad aig Ailean an Ridge ann an *As a’ Bhràighe* (2005, Sydney, Nova Scotia: Cape Breton University Press). Sgrìobh Oighrig NicFhraing alt mun a' bhàrd cuideachd, ‘Allan the Ridge Macdonald, Gaelic Poet’, a chaidh fhoillseachadh ann an 1985 ann an *Cape Breton’s Magazine*, Àir. 38, tdd. 37–45. 
## Ceanglaichean a-mach
*
* 
* Allan the Ridge MacDonald, Gaelic Poet

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Ailean Dòmhnallach (Ailean an Ridge
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Dòmhnall MacEacharn

Rugadh **Dòmhnall MacEacharn** ann an Gleann Gharrasdail, Diùraigh, ann an 1836. Rinn e imrich a Ghlaschu, far an d' fhuair e obair ann am malairt.  Às dèidh greiseig, chaidh e a Dhùn Èideann, far an do chosg e a' mhòr-chuid de a bheatha. Dh'fhoghlaim e e fhèin, agus bhiodh e ann am buidheann a choinneachadh gu tric san taigh a bh' aig an Ollamh Dòmhnall MacFhionghain, còmhla ri daoine eile a leithid Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil agus an Siorram MacNeacail.

Sgrìobh e aistean sa Ghàidhlig, air cuspairean cho farsaing ri creideamh, feallsanachd agus litreachas. Chaidh a bhàrdachd fhoillseachadh ann an irisean bho 1875 air adhart, fon ainm 'Am Bàrd Luideagach'.

Chaochail e ann an 1908.

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Dòmhnall MacEacharn
Iain MacIllEathain (Bàrd Bhaile Mhàrtainn)

Rugadh **Iain MacIllEathain** ann am Baile Mhàrtainn, Tiriodh, ann an 1827. Cha d' fhuair e foghlam foirmeil, ach dh'ionnsaich e leughadh agus sgrìobhadh, sa Bheurla agus sa Ghàidhlig, bhon mhinistear anns an eilean. 'S e duine gasta eirmseach a bh' ann an Iain, agus bha fèill mhòr aig a' choimhearsnachd air na h-òrain a rinn e mu thachartasan ionadail, a leithid an t-sreatha de dh'òrain èibhinn agus spòrsail mu na h-euchdan a rinn Calum 'Beag' MacArtair. 

Rinn e dàin de dh'iomadh seòrsa - nam measg òrain gaoil agus aoirean.

Bha Iain MacIllEathain an sàs cuideachd ann an Strì an Fhearainn.

'S ann ann am Baile Mhàrtainn a bha e a' fuireach fad a bheatha, agus cha do phòs e a-riamh. Chaochail e, fhathast ann am Baile Mhàrtainn, ann an 1895.

## Leabhraichean

*'An Introduction to Gaelic Poetry', le Ruaraidh MacThòmais (Dùn Èideann, 1990)
*'The Companion to Gaelic Scotland', deasaichte le Ruaraidh MacThòmais (Glaschu, 1994)
*'Tiree Bards and Their Bardachd', E. Cregeen et al. (Inverness: John G. Eccles Printers Ltd., 1978). 

## Ceanglaichean a-mach

* Bliadhna nan Òran http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/iain_macilleathain_bard_bhaile_mhartainn/

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Iain MacIllEathain
Donna Strickland

'S e fiosaigiche à Canada a tha ann an **Donna Strickland**.

Rugadh i ann an 1959 ann an Guelph is bha i na h-oileanach aig Oilthigh MhicMhaighstir. Sgrìobh e a teusais fo Gérard Mourou aig Oilthigh Rochester far an do leasaich iad amplachadh buillean le bìd (*chirped pulse amplification*). Rannsaich i ann an Canada, aig an Deuchainn-lann Nàiseanta Laurence Livermore is aig Oilthigh Phrinceton mus do dh'imrich i do dh'Oilthigh Waterloo far an deach i na h-ollamh ann an 2002. Bha i na ceann-suidhe Comann Fradharc-eòlais Aimearaga ann an 2013.

Bhuannaich i an Duais Nobel ann am Fiosaigs còmhla ri Arthur Ashkin is Gérard Mourou airson a h-obair le leusairean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs
Jack LaLanne

'S e cleasaiche à San Francisco, Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann am **Francois Henri** "**Jack**" **LaLanne** Rugadh e 26 an t-Sultain 1914).

## Iomraidhean
Frances Arnold

'S e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a tha ann am **Frances Arnold**. Rugadh i ann am Pittsburgh ann an 1956. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Phrinceton is sgrìobh i a tràchdas, ann an einnseanaireachd cheimigeach aig Berkeley. Tha i na h-ollamh aig Institiud Teicneòlas Chalifornia, is bhuannaich i an Duais Charles Stark Draper airson einnseanaireachd ann an 2011 à Acadamh Nàiseanta na h-Einnseanaireachd sna Stàitean Aonaichte.

Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Ceimigeachd còmhla ri George Smith is Gregory Winter airson a h-obrach air mean-fhàs stiùirichte nam beirmear ann an 2018.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Màm

'S e ainm coitcheann air a' phuing as ìsle air druim eadar dà bheinn, neo air a' phuing as ìsle eadar dà mhullach air druim, a tha ann am **màm** no **dìollaid**.

Chan eil a' chuid bu mhòr de màm ann an Gaidhealtachd na h-Alba ainmichte, ach tha fear neo dha, mar eisimpleir *An Màm*, eadar an dà mhullach aig Suilbhean, beinn ainmeil anns an Asainte. Lorgar an ainm cuideachd air rathaidean thairis talamh àrd—mar eisimpleir *An Màm Ràtagain*, an rathad ainmeil eadar Ràtagan Cinn t-Sàile agus Gleann Eilg.

Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Iain Caimbeul (na Leadaige)

Rugadh **Iain Caimbeul** anns an Leideag, faisg air an Òban, ann an 1823. Nuair a bha e fhathast na bhalach òg, rinn an teaghlach imrich a Meudarloch, nach eil ach corra mhìle bhuaithe. Fad iomadh bliadhna, bhiodh athair ag obair na mhaighstir-sgoile ann an Sgoil na Leadaige, far an d' fhuair Iain fhèin fhoghlam. Chosg e ùine ann an Glaschu, ach cha do chòrd sin ris, agus às dèidh greiseig thill e a Mheudarloch, agus fhuair e obair a' ruith Oifis a' Phuist. Bhiodh e os cionn choinneamhan soisgeulach ann an uaimh faisg air an taigh aige. Chaochail e ann an 1897.
## Iomraidhean


Iain Caimbeul (na Leadaige)
Iain Caimbeul (na Leadaige)
Stefán Karl Stefánsson

B' e cleasaiche à Hafnarfjörður, Innis Tìle a bha ann an **Stefán Karl Stefánsson** (IPA: *stɛːfaun ˈkʰartl̥ ˈstɛːfaunsɔn*, 10 an t-Iuchar 1975–21 an Lùnastal 2018). Rugadh e ann an Hafnarfjörður agus chaochail e bàs le aillse ann an Innis Tìle. Fhuair e a chuid foghlaim aig Sgoil Ealain Innise Tìle. Dh'fhàs e ainmeil mar Robbie Rotten, nàmhaid Sportacus (Magnús Scheving), anns an sreath telebhisein *LazyTown*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Magnús Scheving

'S e cleasaiche, stiùiriche agus riochdaire à Innis Tìle a tha ann am **Magnús Örn Eyjólfsson Scheving**. Rugadh e 10 an t-Samhain 1964. Fhuair e a chuid foghlaim aig Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*). Dh'aithnichear e mar Sportacus anns a' phrògram telebhisein *Lazy Town*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Craoladairean
Nadia Murad

'S e neach-iomairt à Ioràc a tha ann an **Nadia Murad**. 'S e Yazidi a th'innte agus rugadh is thogadh i ann an Sinjar ann an Ioràc a Tuath.

Chaidh a thoirt fo bhruid le ISIS ann an 2014 is dh'fhulaing i ionnsaighean drabasta. Theich i bho Ioràc don Ghearmailt ann an 2015 far am bi i a' dèanamh iomairt an aghaidh fòirneart drabastach mar arm-cogaidh. Bhuannaich i an Duais Nobel airson Sìthe ann an 2018 còmhla ri Denis Mukwege.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Ioràc
Cruinn

'S e còmhlan-ciùil stèidhichte anns a' Ghàidhealtachd a th' ann an **Cruinn**.

'S iad na ceòladairean Seumas Greumach, Fiona NicCoinnich, Brian Ó hEadhra agus Raonaid Walker.

## Clàran

* 2014 - *Stòras*

## Duaisean
Chuireadh an t-òran 'Manus Mo Rùin' air a' gheàrr-liosta airson *Traditional Track of the Year* aig a' BBC Radio 2 Folk Awards 2015.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh

* Cruinn làrach-lìn oifigeil
* Anam Communications: Cruinn bhideothan YouTube
* Cruinn air Twitter

Roinn-seòrsa:Ceòl