Slighe Costa na Cuimrigh

'S e frith-rathaid astair anns a' Chuimrigh a th' ann an **Slighe Costa na Cuimrigh** (Cuimris: *Llwybr Arfordir Cymru*; Beurla: *Wales Coast Path*) a bhios a' leantainn iomall-fairge na Cuimrigh. Chaidh e fhosgladh 5 an Cèitean 2012.  Tha an cas-cheum mu 870 mìle (1,400 km) de dh'fhaid bho Cas-gwent (Beurla: *Chepstow*) ann an ceann a deas gu Y Fferi Isaf (Beurla: *Queensferry*) ann an ceann a thuath na Cuimrigh.

'S i a' Chuimrigh a' chiad dùthaich air feadh an t-saoghail a thog cas-cheum sònraichte air iomall-fairge na dùthcha air fad. Tha an t-slighe a' dol tro aon tèarmann Nàdair Nàiseanta deug is tèarmainn nàdair eile, cuid dhiubh fo chùram Urrasan Fiadh-bheatha no Comann Rìoghail Dìon nan Eun. A rèir *Lonely Planet*, am foillsichear leabhraichean siubhail as motha air feadh an t-saoghail, tha costa na Cuimrigh an t-àite as fheàrr a thaobh: "*Best in Travel: top 10 regions for 2012*". 

## Suidheachadh

Chaidh Slighe Costa na Cuimrigh fhosgladh 5 an Cèitean 2012 mar chiad cas-cheum sònraichte air feadh an t-saoghail a ghabhas a steach iomall-fairge na dùthcha air fad.  Tha e a' leantainn iomall-fairge na Cuimrigh bho Cas-gwent san ear-dheas na dùthcha gu Y Fferi Isaf ann an ceann a tuath na dùthcha. Tha e a' ceangal slighean a  bha ann roimhe sin mar *North Wales Path*,  *Anglesey Coastal Path* is *Llŷn Coastal Path*. 'S e "National Trail" a th' ann am *Pembrokeshire Coast Path*   roinn a chaidh a thaghadh ann an 2011 leis an iris *National Geographic* mar dàrna àite-cladaich a b' fheàrr san t-saoghal.

Tha  cas-cheum de 870 mìle (1,400 km) a dh'fhaid a' dol tro roinnean cladaich le cruth-tìre eadar-dhealaichte. Tha e a' gabhail a-steach slighe bho inbhir Afon Dyfrdwy a-nall air costa tuath na Cuimrigh leis na bailtean-puirt aca thairis air Menai Strait gu eilean Ynys Môn, slighe an ann leth-eilean Llŷn, cas-cheum tron Phàirce Nàiseanta ann an Sir Benfro, agus slighean  ann an Gower, Cardiff Bay, Caerdydd is Cas-gwent.
Tha an frith-rathad air fad freagarrach do luchd-coiseachd. A bharrachd air sin tha cuid phàirtean ann a tha freagarrach do luchd- baidhseagail is marcaichean no slighean rèidh airson teaghlaichean no daoine le gluasad cuingichte.

Chaidh an cas-cheum a stèidheachadh le  *Countryside Council for Wales* (a-nis *Natural Resources Wales*) ach a-nis tha e fo chùram nan 15 Ùghdarrasan ionadail tron a bhios e a' dol. Bha còig slighean ann mu thràth ann an Sir Benfro, Ynys Môn , Gwynedd, Ceredigion agus air costa a tuath na Cuimrigh a bha nam bun-stèidh don frith-rathad Slighe Costa na Cuimrigh.

## Eachdraidh is leasachadh

Chaidh an t-slighe a chruthachadh le Riaghaltas na Cuimrigh còmhla ri Comhairle Cruth-tìre na Cuimrigh, 16 Ùghdarrasan ionadail is dà phàirce nàiseanta. Bho 2007 a-mach chuir Riaghaltas na Cuimrigh gu bhith £2 millean ann an seilbh gus cothrom poblach air costa na dùthcha fhaighinn tron phrògram *Coastal Access Improvement Programme*. A bharrachd air sin chuir Maoin Leasachaidh nan Roinnean Eòrpach £3.9 millean ris gus taic a thoirt don phròiseact.

Tha beachd-smaoin na slighe stèidhichte air an t-soirbheas eaconomach a thàinig às a' Phembrokeshire Coast Path National Trail agus às an Isle of Anglesey Coastal Path Chaidh na planaichean a chur an cèill le Prìomh-mhinistear Rhodri Morgan san Òg-Mhios 2006, nuair a dh'fhosgail e cuairt mu 125-mile timcheall air Ynys Môn gu oifigeil. Bhathar an dùil gum biodh am pròiseact a' toirt còig bliadhna a dh’fhad, ach thug e gu bith sia bliadhna gus an robh an cas-cheum deiseil. Fhuaireadh a-mach gun do chuir na frith-rathaidean ann an Sir Benfro agus Ynys Môn gu mòr ri gnìomhachas turasachd na Cuimrigh. Bhathar den bheachd gu bheil e cudromach cuideachd  ri daoine ionadail is luchd-tadhail tlachd fhaighinn ann am blàr a-muigh na Cuimrigh agus buannachd slàinte fhaighinn às aig an aon àm.

## Am Fosgladh
Chaidh an frith-rathad astair fhosgladh 5 an Cèitean 2012 ann an iomadh àite air feadh na slighe, àitichean a bha a' sealltainn bòidheachd na dùthcha. Gus an latha seo a chomharrachadh bha *Ramblers Cymru*, buidheann còraichean-coiseachd a thoirt cuideachadh don "*Big Welsh Coastal Walk*", aon de na tachartasan poblach a bu mhotha a bh' anns a' Chuimrigh a-riamh.

Chaidh leabhar-iùil oifigeil airson Ynys Môn: *Walking the Isle of Anglesey Coastal Path,*  sgrìobhte le Carl Rogers, fhoillseachadh le Northern Eye Books. Chuir *Countryside Council for Wales* iarrtas orra leabhraichean-iùil oifigeil airson na pàirtean eile a chruthachadh is fhoillseachadh cuideachd.  Tha leabhraichean bho fhoillsichearan eile mun *Ceredigion Coast Path* agus *Pembrokeshire Coast Path* ann mu thràth.

'S e timcheall air 2.8 millean an àireamh thuairmsichte de dhaoine a bha a' coiseachd air pàirt den t-slighe anns a' chiad bhliadhna agus mar sin chuir iad £16 millean ri eaconamaidh na Cuimrigh. A rèir coltais dh'fhuirich barrachd na 800,000 luchd-tadhail airson oidhche ann an taigh-òsta no taigh leabaidh is bracaist a tha suidhichte faisg air an frith-rathad.

## Frith-rathad astair timcheall a' Chuimrigh
Tha na 870 mìle (1,400 km) de Shlighe Costa na Cuimrigh ceangailte ris an Offa's Dyke Path National Trail. Tha an cas-cheum seo a' leantainn crìoch eadar Sasainn is a' Chuimrigh agus mar sin tha frith-rathad astair de 1,030 mìle (1,660 km) a dh'fhaid ann a leanas gu bith timcheall air a' Chuimrigh gu lèir.

## Connspaidean
Tha an *Open Spaces Society* a' càineadh gu bheil cuid uachdaranan ann nach leig cothrom don luchd-coiseachd dol tairis air an fhearann aca. Tha sin a' ciallachadh gum feumar coiseachd barrachd na 20% den t-slighe air rathaidean. Air an làimh eile thuirt tè-labhairt *Countryside Council for Wales*: “*Just over 20% of the WCP is on road, slightly less than the average for national trails in Britain, which is in the region of 25%. This is mainly on quiet, country lanes*.”

## Dealbhan

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Wales Coast Path - Làrach-lìn oifigeil
* Saturday Walkers - OS map of route and GPS data
* Countyside Council for Wales
* Natural Resources Wales
* Bhideo air YouTube
* Circular walks on the Wales Coast Path

Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh