open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Philadelphia, Pennsylvania

'S e **Philadelphia** am baile as motha ann an Pennsylvania agus an siathamh baile as motha anns na Stàitean Aonaichte. A-rèir an 2009 U.S. Census estimate bha 1,540,351 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1682.

## Daoine Ainmeil
* Solomon Burke (1940–2010). Seinneadair.
* Richard Gere (1949), actair.
* Will Smith (1968), actair.
* Bradley Cooper (1975) cleasaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Douala
*  Firenze
*  Incheon
*  Nizhny Novgorod
*  Tel Aviv
*  Tianjin
*  Toruń

## Ceangal a-mach

* Duilleag oifigeil Philadelphia: phila.gov

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Pennsylvania
Francesco Totti

'S e cluicheadair ball-coise a tha ann am **Francesco Totti**. Rugadh e air an 27mh latha den Sultain, 1976, san Ròimh, anns an Eadailt.

Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Juan José Nieto Gil

B’ e **Juan José Nieto Gil**, a rugadh ann an clachan beag ris an canar Cibarco (Atlántico), eadar Baranoa agus Tubará, air an 24 an t-Ògmhios 1805 agus a chaochail ann an Cartagena de Indias (Bolívar) air an 16 an t-Iuchar 1866), neach-poileataigs, ùghdar, saighdear agus stàitire à Coloimbia. Bha e na cheann-suidhe Poblachd Ghranada  Ùire eadar 25mh am Faoilleach agus 18mh an t-Iuchar 1861. 

'S e daoine bochd a bh' ann a phàrantan agus le sin cha d'fhuair e foghlam ann an sgoil co-dhiù. A dh'aindeoin sin, dh'ionnsaich e ri leughadh na aonar agus dh'fhàs e a bhith cho foghlaimte a ghabhas.

Bha e an sàs ann an Cogadh nan Àrdanach  ann an 1840, a' chiad cogadh a thachair ann an Coloimbia an dèidh a chuid neo-eisimeileachd fhaighinn. Bha e ri taobh  Carmona anns a' chogadh sin. Chaidh e a chur an grèim leis a chuid nàmhaidean ann am baile air an robh Tescua. Dh' fhàg e Coloimbia agus chuir e seachad còig bliadhna ann an Iaimeuca.

Sgrìobh e dà nobhail nuair a bha e thall ann an Iaimeuca, air adhbharan poileataigeach: *Rosina, Ingermina o la hija de Calamar* (1844) agus *Los Moriscos* (1845). A bharrachd air sin, sgrìobh e faclair marsanta Spàinntis - Beurla.

Thill e dhan dùthaich ann an 1847 agus stèidhich e  pàipear-naidheachd  ann an Cartagena de Indias, air an robh *La Democracia*.  Fhuair e a dreuchd mar Riaghladair ann an Cartagena ann an 1851, is chuir e an t-easbaig Pedro Antonio Torres à san dùthaich. Air an 17mh an Giblean 1854 thug e taic dhan ar-a-mach a rinn José María Melo. Mar Riaghladair ghabh e ris an dàrna Bun-Reachd poileaganach a fhuair an stàit Bolívar. 

Ghairm e neo-eisimeileachd na stàite Bolívar bhon a’ Cho-chaidreachais Ghranada air an 3mh an t-Iuchar 1860 ann an caidreabhas leis an t-Seanalair Tomás Cipriano de Mosquera, leis gu robh an dùthaich airson meadhanachadh fon cheann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez. An dèidh ceannas na dùthcha a ghabhail os làimhe fhad’s a bha an Seanalair Mosquera às an làthair, ghabh e sealbh air Riaghaltas na Stàite Bolívar iomadh turas gus an do chuir na feachdan reubaltaich le Antonio González Carazo os an cionn às an dreuchd e.

Bha an seannachaidh Orlando Fals Borda dhen bheachd gun do deach e fhàgail a-mach eachdraidh oifigeil na dùthcha e o chionns gur e mulato a bh' ann, is fiù 's gun robh na dealbhan dhàsan *gealaichte* gus na freumhan aige fhalach. Thuirt an seannachaidh sin gur e "gnothach na b' ionadaile na nàiseanta (taobh na h-uachdarain ann an Cartagena)" a bh'ann am pròiseas anns an do dhìochuimhneachadh am fear a bha an aon cheann-suidhe dubh neo mulato a fhuair Coloimbia a-riamh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Armenia (baile)

‘S e prìomh-bhaile na roinne Quindío, ann an Coloimbia,  a th’ ann an **Armenia**. Tha e suidhichte aig 1,551m os cionn ìre na mara, 259km air falbh bho Bhogotá, agus tha teodhachd mheadhanach dhe eadar 18° agus 22° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1889 anns an sgìre ris an canar Meadhan a’ Chofaidh (Spàinntis: *El Eje Cafetero*). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air gnìomhachas a’ chofaidh. Bha àireamh-shluaigh dhe 280,930 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Armenia an 21mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a steidheachadh air 14 an Dàmhair 1889.

## Freumhan an Ainm
Bha am baile air a bhith ainmeachadh Villa Holguín leis gur e Carlos Holguín a bha na cheann-suidhe aig àm steidheachadh a' bhaile, ach rinn na Ruisiannach droch mhort ann an Airmeinia. Le sin fhuair am baile ainm eile mar chuimhne air ìobairtich a' Mhuirt.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  280,930 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 7,816 dhuibh  a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, ' s e Daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Armenia. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ann 0.6% agus tha 3.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 94% dhe na daoine ann an Armenia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 68.1% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Armenia. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann an Armenia

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Pereira (baile)

‘S e prìomh-bhaile na roinne Risaralda, ann an Coloimbia,  a th’ann **Pereira**. Tha e suidhichte aig àirde dhe 1411m os cionn ìre na mara 294km air falbh bho Bhogotá agus tha e faisg air Cali agus Medellín. A bharrachd air sin, tha teodhachd meadhan dhe 23° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1863 anns an sgìre ris an canar Meadhan a’ Chofaidh (Spàinntis: El Eje Cafetero). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air gnìomhachas a’ chofaidh. Tha cunntas-sluaigh dhe 443,554 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Pereira an 13mh baile as motha na dùthcha.
## Freumhan an Ainm
'S e Cartago a' chiad ainm a fhuair am baile leis gur e à Cartagena de Indias a bha a'mhòr-chuid dhe na saighdear a ràinig ann ann 1540. Chaidh an t-ainm a dh'atharrachadh gu Pereira ann an 1863 mar chuimhe air José agus Manuel Peraira, dithis bhràthar a chuir am baile air bhog nuair a bha iad a' teiche bho na Spàinntich  aig àm Cogadh an Neo-Eisimeileachd eadar 1816 agus 1819.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 443,554 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 72,315 dhuibh  a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pereira, ach tha 0.7% dhe Tùsanaich agus 5.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 93% dhe na daoine ann an Pereira leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 77.8% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pereira.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Bailtean Co-Cheangailte

*  Barcelona, An Spàinn
*   Gainesville, Stàitean Aonaichte
*  Lisbon, Portugal
*   Montreal, Canada
* , Sasainn
*  València, An Spàinn
*   Palma de Mallorca, An Spàinn

## Daoine Ainmeil
César Gaviria Trujillo (1947): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1990 agus 1994.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Pereira

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Manizales (baile)

‘S e prìomh-bhaile na roinne Caldas, ann an Coloimbia,  a th’ ann am **Manizales**. Tha e suidhichte aig àirde dhe 2160m os cionn ìre na mara faisg air a' bheinn nas àirde na dùthcha, Nevado del Ruiz, 285km air falbh bho Bhogotá. Tha teodhachd meadhan dhe 18° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1849 anns an sgìre ris an canar Meadhan a’ Chofaidh (Spàinntis: El Eje Cafetero). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air gnìomhachas a’ chofaidh. Tha cunntas-sluaigh dhe 379,972 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Manizales an 15mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1849.

## Freumhan an Ainm
'S e ainm saidheansail a th' ann am Manizales. Tha e a' ciallachadh achaidhean na Clachan "Mani", clachan eit liath a tha pailt an seo. Tha an t-iar-leasachan -*al* a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille, m.e: El Rosal ann an Cundinamarca neo Chaparral ann an Tolima.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 379,972 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 26,660 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Manizales, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 95% dhe na daoine ann an Manizales leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 73% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Manizales.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
## Oilthighean
*Oilthigh Nàiseanta Colombia

## Bailtean Co-cheangailte

*  Rosario (An Argantain)
* Gainesville Florida
*   Montreal (Canada)
*   Lisbon (Portugal)
*   Àth nan Damh (Sasainn)
*   Barcelona (An Spàinn)
*   Benidorm (An Spàinn)
*   València (An Spàinn)

## Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann am Manizales

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Villavicencio

‘S e prìomh-bhaile na roinne Meta, ann an Coloimbia, a th’ann **Villavicencio** . Tha e suidhichte aig àirde dhe 467m os cionn ìre na mara 88km air falbh bho Bhogotá. agus tha teodhachd meadhan dhe 27° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1840 anns an sgìre ris an canar Còmhnardan an Ear (Spàinntis: Llanos Orientales). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas, gnìomhachas a’ chruidh agus na mèinnean. Tha cunntas-sluaigh dhe 380,222 aig a' bhaile fhèin ann an 2005,  a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Villavicencio an 12na baile as motha na dùthcha.

## Freumhan an Ainm
'Se Hacienda (Oighreachd) Apaiy a' chiad ainm a bha air an tearmann far a bheil Villavicencio an latha an-diugh nuair a bha e fo bhuaidh A' Chomainn Iosaid. Chan eil e soilleir dè a tha am facal Guayupe sin a ' ciallachadh. Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Villavicencio ann an 1845, an sloinneadh aig a' churaidh Antonio Villavicencio y Verástegui (1775 - 1816), a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 380,222 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 23,691 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Villavicencio, ach tha 0.4% dhe Tùsanaich agus 2.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 93.5% dhe na daoine ann an Villavicencio leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 67.6% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Villavicencio.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Bailtean Co-cheangailte
*   San Juan de los Morros, A' Bheiniseala
*  Helena, Stàitean Aonaichte
*  Malibu, Stàitean Aonaichte

## Ann an litreachas
*La vorágine le José Eustasio Rivera.

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Villavicencio

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Bucaramanga

‘S e prìomh-bhaile na roinne Santander, ann an Coloimbia, a th’ann am **Bucaramanga** ( ). Tha e suidhichte faisg air Barrancabermeja, aig 959m os cionn ìre na mara agus 379km air falbh bho Bhogotá. agus tha teodhachd meadhan dhe 26° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1622 anns an sgìre ris an canar Sliabh an Ear (Spàinntis: La Cordillera Oriental) anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan agus ‘s e am baile le ìre cion-cosnaidh nas lugha na dùthcha. Tha cunntas-sluaigh dhe 516,512 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Bucaramanga an 8mh baile as motha na dùthcha agus an 89mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach 

## Freumhan an ainm
Chan eil e cinnteach dìreach dè tha an t-ainm Bucaramanga a' ciallachadh, ach 's dòcha gur e àros boidheach bho bucar (uasal) agus manga (taigh) ann an cànan nan Chitaro, tuath Tùsanach a bha na tàmh an seo nuair a ràinig na Spàinntich. Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e  *Wak'armanqha*  an seann ainm a bh'air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh àite domhainn coisrisgte ann an cànan Tùsanach.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 516,512 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 7,296 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Bucaramanga. A bharrachd air sin,  ‘s e Tùsanaich a th’ann 0.2%, agus tha 2.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 95.3% dhe na daoine ann an Bucaramanga leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 87.8% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Bucaramanga. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Bailtean co-cheangailte
*  Cúcuta (Coloimbia)
*  Santa Marta (Coloimbia)
## Daoine ainmeil
*Luis Carlos Galán: (1943–1989) - Neach-poileataigs a mharbhadh ann an Soacha.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann am Bucaramanga

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Offa

B’ e **Offa** rìgh Rìoghachd Mhercia anns an ochdamh linn. Chaochail e ann an 796. An dèidh bhliadhnaichean dhe shabaid eadar Offa agus na Cuimrich, thog e Gàrradh Offa airson a' chrìoch eadar an rìoghachd aigesan agus rìoghachdan na Cuimrigh.

Roinn-seòrsa:Rìghrean Mhercia
Cúcuta

‘S e prìomh-bhaile na roinne Norte de Santander, ann an Coloimbia, a th’ ann an **Cúcuta**  , neo **San José de Cúcuta**. Tha e suidhichte  aig 320m os cionn ìre na mara is tha e 568km air falbh bho Bhogotá. agus tha teodhachd meadhan dhe 28° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733 anns an sgìre ris an canar Sliabh an Ear (Spàinntis: *La Cordillera Oriental*) anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan leis gu bheil am baile dìreach ri taobh na crìochan leis A' Bheiniseala. Tha àireamh-shluaigh dhe 587,676 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Cúcuta an 6mh baile as motha na dùthcha. agus an 72mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733.

## Freumhan an ainm
Mar a b' àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho Naomh Seosaiph, neo *José* ann an Spàinntis. Thathar ag ràdh gu bheil Cúcuta a' ciallachadh Taigh na Daoine Sìthe ann an Cànan Bari. Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e  *Kuku-uta*  an seann ainm a bh' air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh Taigh an Diabhail ann an cànan Tùsanach.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 587,676 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 20,012 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

A thaobh chinnidhean, 's iad daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cúcuta, ach tha 0.86% dhe Tùsanaich agus 1.02% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dha 92.2% dhe na daoine ann an Cúcuta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 48.5% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cúcuta. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Bailtean co-cheangailte
*  Bucaramanga, Colombia.
*  San Cristóbal, A' Bheiniseala.
*  San Antonio del Táchira, A' Bheiniseala.
*  Zaragoza, An Spàinn

## Daoine ainmeil
* Francisco de Paula Santander (1792–1840): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1819 agus 1826.
* Virgilio Barco Vargas (1921–1997): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1986 agus 1990.

## Ceanglaichean a-mach
* An t-sìde ann an Cúcuta

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Pasto

‘S e prìomh-bhaile na roinne  Nariño, ann an Coloimbia, a th’ann **Pasto**, neo **San Juan de Pasto**. Tha e suidhichte aig àirde dhe 2527m os cionn ìre na mara ann an ceann a deas na dùthcha, 798km air falbh bho Bhogotá. faisg air oithrir a’ Chuain Sèimh. Tha teodhachd meadhan dhe 14° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1539 anns an sgìre ris an canar an Sliabh an Iar (Spàinntis: La Cordillera Occidental), ann an gleann mòr anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan, gnothaichean nam mèinnean agus an àiteachas. Tha àireamh-sluaigh dhe 382,618 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Pasto an 17mh baile as motha na dùthcha.
## Freumhan an Ainm
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Iain, neo *Juan* ann an Spàinntis. 'S e facal Tùsanach a th'ann an eileamaid Pasto, bho ainm nan Tùsanach Pasto a bha nan tàmh an seo mus do ràinig na Spàinntich agus tha am facal a' ciallachadh Sluagh an Tìr bho dhà fhacal: *pas* (sluagh) agus (to) *tìr*.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 382,618 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 70,241 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, ' s e daoine daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pasto ach tha 0.8% dhe Tùsanaich agus 1.6% dhe  le freumhan ann an Afraga cuideachd.  ' S urrainn dhan 92.1% dhe na daoine ann am Pasto leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 52.4% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pasto.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Bailtean Co-cheangailte
*   Bogotá, Coloimbia
*  Tunja, Coloimbia
*  Popayán, Coloimbia
*  Tulcán, Eacuador
*  San Miguel de Tucuman, An Argantain

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Pasto

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Magnus Maximus

Bha **Magus Maximus** (*Macsen Wledig* anns a’ Chuimris, mu 335 - 388) na cheannard air taobh an iar na h-Ìompaireachd Ròmanaich eadar 383 agus a bhàs anns a’ bhliadhna 388. Rugadh e sa Spàinn agus chaidh e a stèidheachadh mar ìompaire leis an arm fhad 's a bha e air dleastanas ann am Breatainn. Rinn e a’ chùis air a phrìomh nàmhaid Gratianus faisg air Pairios agus chaidh a mharbh ann am blàr ann an Lyons air an 25 Lùnasdal 383. Thog Magnus Maximus prìomh bhaile Augusta Treverorum (Trier anns a’ Ghearmailtis) agus bha e na Chrìosdaidh. 

## Magnus Maximus ann am beul-oideas na Cuimrigh
A rèir faoin-sgeul Chuimrich bho na meadhan-aoisean, phòs Magnus Maximus Elen Luyddog, nighean Eudaf à sgìre Segontium, 's e sin an daingneach Ròmanach faisg air Caernarfon, agus tha fianais, gu ìre, gu bheil an sgeulachd seo fìor. A rèir faoin-sgeul Chuimris dh’fhàg na Ròmanaich a' Chuimrigh fichead bliadhna ron chòrr dhe Bhreatainn. A rèir sinnsireachd Chuimrich tha Naomh Peblig agus Owain fab Macsen Wledig nam mic aig Magnus Maximus agus Elen. Sgrìobh agus sheinn Dafydd Iwan òran ainmeil mu dheidhinn Mhagnus Maximus, ‘Yma o Hyd’.

Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ròimh
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Ibagué

‘S e prìomh-bhaile na roinne Tolima, ann an Coloimbia, a th’ann **Ibagué**, neo **San Bonifacio de Ibagué**. Tha e suidhichte aig 1,285m os cionn ìre na mara ann am meadhan na dùthcha ris taobh na h-aibhne Combeima, 179km air falbh bho Bhogotá. Tha teodhachd meadhan dhe 24° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1551 anns an sgìre ris an canar an Sliabh Meadhanach (Spàinntis: La Cordillera Central), ann an gleann mòr anns na h-Andes. Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas, a bharrachd air sreath fhada dhe gnìomhachasan eile, gnothaichean a’ chofaidh agus a’ chruidh mam measg. Tha àireamh-shluaigh dhe 498,401 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Ibagué an 9mh baile as motha na dùthcha agus an 125mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1550.

## Freumhan an Ainm
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, Santa Marta agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige mar chuimhne air Naomh Boniface, neo *Bonifacio* ann an Spàinntis. Thathar a' creidsinn gur e ainm Muisca a th'ann an eileamaid Ibagué air sàilleabh gu bheil e suidhichte ann an sgìre far a bheil tòrr ainmean-àite Muisca agus leis gu bheil an sràc a' tighinn aig dheireadh an fhacail.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 498,401 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 29,754 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid nan daoine ann an Ibagué, ach tha  0.7% dhe Tùsanaich agus 1.2% air a bheil freumhan ann an Afraga ann. 'S urrainn do 92.6% nan daoine ann an Ibagué leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 69.8% nan dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Ibagué. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Daoine Ainmeil
* Jorge Isaacs (1837 - 1895), bàrd agus ùghdar cliùiteach.
* Deogracias Fonseca (1908 - 2006):  Ball Comataidh an Airm 1957 agus 1958
* Gabriel París (1910 - 2008): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1957 agus 1958.

## Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann an Ibagué
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh

‘S e **Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh** a’ bhuidheann a tha air a thaghadh le sluagh na dùthcha, a tha a’ deasbad phoileasaidhean, ag aontachadh laghan a bhios a faighinn buaidh air a’ Chuimrigh agus a' cosg airgid a tha air a thoirt seachad le riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte. Chaidh an Seanadh a stèidheachadh ann an 1999 as dèidh referendum ann an 1997. Tha 60 buill anns an t-Seanadh. Tha 40 dhiubh a riochdachadh roinnean-taghaidh fa leth, agus càch air a thaghadh bho chòig roinnean a rèir siostaim riochdachaidh cho-roinneil. Thèid buill an t-Seanaidh a thaghadh airson greise ceithir bliadhna. Chaidh an taghaidhean a chumail ann an 1999, 2003 agus 2007. Thèid cumhachdan gnìomhach an t-Seanaidh a thiomnadh do Phrìomh-Mhinistear an t-Seanaidh. Bidh esan a’ toirt uallach air ministearan Riaghaltais an t-Seanaidh, dleastanais ghnìomhach a cho-lìonadh. ‘S iad sin an caibineat. Thèid gnìomhan an t-Seanaidh fhèin a stiùireadh leis an Oifigear Riaghlaidh a tha fhèin na bhall dhen t-Seanadh. 

## Buill Pàrlamaid
'S e Am Pàrtaidh Làbarach am pàrtaidh as motha san t-Senedd agus tha iad san riaghaltas leis a' Phàrtaidh Libearal Deamocratach agus aon neo-eisimeileach.

## Cumhachdan reachdachaidh
Chaidh cumhachdan a dhèanamh laghan taobh a-staigh raointean sònraichte a thiomnadh aig toiseach an treas Sheanaidh anns a’ Chèitean 2007, fo Achd Riaghladh na Cuimrigh 2006. 

## Naisg a-mach
Làrach-lìn an t-Seanaidh
Làrach-lìn Riaghaltas an t-Seanaidh

Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Naomh Daibhidh

**Naomh Daibhidh** (mu 500-589)
‘S e Daibhidh naomh sònraichte na Cuimrigh. 

Rugadh e ann an Henfynyw, faisg air Aberaeron, a rèir aithris. B’ e a mhàthair an Naomh Non agus athair Sandde, rìgh Cheredigion. 

Tha deagh fhios againn gun do chuir e abaid air bhonn ann an St David’s (*Tyddewi* anns a’ Chuimris). Tha aithris mu dheidhinn na h-abaid ann a làmh-sgrìobhainn Èireannach a chaidh a sgrìobhadh mun bhliadhna 800.

Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh
Daibhidh
Baile

An Alba, is e  a tha ann am **baile** ach aite far a bheil bad de taighean comhnaidh suidhichte còmhla. An Èirinn, is ciall don fhacal "baile", "dhachaidh". Ged nach b' fheudar do ach dha neo trì taighean a bhith ann am baile, cha chleachdar an teirm baile airson taigh fa-leth a' seasamh leis fhèin. Uaireanan ged tha, far a bheil tuathanas fad air falbh bho àiteachas eile, cuirear an t-ainm baile-fhearainn air an taigh tuathanaich, còmhla le na stàbullan, sabhalan agus coitean nan sgalag. Is e a tha ann an baile-croitearachd, baile air oighreachd croitearachd. Anns na bailtean croitearachd, is àbhaist do na taighean a bhith sgapta air feadh **fearann àiteachas a' bhaile**. Ann an sgìre iomallach, chanar clachan, ris an aite far a bheil eaglais neo cille na sgìre suidhichte, mar is tric tha taigh neo dha mun chuairt- a chruthachadh baile air an téid an t-ainm ionadail "Clachan". Is e a tha ann am baile-mòr, baile far a bheil ceudan neo milltean de thaighean, agus sluagh a' comhnaidh ann.

Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Hebe Camargo

B' **Hebe Maria Camargo** (ainm slàn: Hebe Maria Monteiro de Camargo Ravagnani, IPA: **ɛbɪ mɐˈɾi.ɐ mõˈteɪ̯ɾʊ dʒɪ kɐˈmaɾgʊ ˈʁavɐˌɲɐ̃ni**, Taubaté, 8 am Màrt 1929 - São Paulo, 29 an t-Sultain 2012) actair à Braisil.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Braisil
Roinn-seòrsa:Cleasaichean
El Rosal

' S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia,  a th' ann an **El Rosal**. Tha e suidhichte shuas anns na beanntan àirde na h-Andes aig astar dhe 20km bho Bhogotá. Tha teodhachd mheadhanach dhe 13˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1887.

## Freumhan an Ainm
'S e ainm Spàinntis a tha a' ciallachadh *Achadh na Ròisean* neo *Lus na Ròisean* a th' ann an El Rosal. Tha an t-iar-leasachan -*al* a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille, m.e: Yopal ann an Casanare neo Chaparral ann an Tolima.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  13,502 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 4,301 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an El Rosal (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann, ach tha 37.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 93% dhe na daoine ann an El Rosal leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 21.1% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an El Rosal. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Daoine ainmeil
* Chaochail José María Obando an seo ann an 1861.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann an El Rosal

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Corinto

'S e baile beag ann an Cauca, Coloimbia,   a th'ann **Corinto**.  Tha e suidhichte 118km air falbh bho Phopayán (prìomh-bhaile na roinne) agus dhe 53km bho Chali, ann an sgìre ris an canar an Sliabh Meadhanach (Spàinntis: La Cordillera central) ann na na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th’ann le teodhachd mu 24˚ thar cheann, rè na bliadhna, ged a tha teodhachd mu 13˚ faisg air a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1867.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  28,310 nan tàmh anns a' bhaile, tha a'mhòr-chuid,  16,157 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-sluaigh traidiseanta a th'ann.

Taobh chinnidh, ' s e daoine Afraganach agus Tùsanach a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Corinto (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 44.2% agus tha 27.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 83.1% dhe na daoine ann an Corinto leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 15.9% dhe na dachannan.

## Ainneart
Chaidh coslach fhir às An Spàinn a lorg ann an Corinto air 22 an Lùnasdal 2013. Chaidh Sergio Muñiz Brioso, a bha 28 bliadhna a dh'aois, a thoirt am brùid as t-samhradh san aon bhliadhna.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Corinto. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Daoine Ainmeil
José María Obando (1795 - 1861): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1831 agus 1832.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Corinto

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Guasca

'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann **Guasca**.  Tha e suidhichte 48km air falbh bho Bhogotá, ann an sgìre ris an canar na Tìrean Còmhnard Meadhanach (Spàinntis: *Sabana Centro*), faisge air Zipaquirá anns na na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde fhuar a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 13˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.

## Freumhan an Ainm
Sgrìobh am manach Bernardo Lugo ann an 1616 gur e ainm Muisca a bh' ann Guasca. Tha am facal a’ ciallachadh *baile aig bun a’ cnuic*, bho *gua* (cnoc).

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  12,442 nan tàmh anns a' bhaile, tha a' mhòr-chuid,  8,442 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-sluaigh traidiseanta a th' ann.

Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Guasca (is mòran dhuibh mestizos). Chan eil Tùsanaich ann, ach tha 0.6 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 93.3% dhe na daoine ann an Guasca leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 35.7% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guasca. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Daoine ainmeil
* Mariano Ospina Rodríguez (1805–1885): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1857 agus 1861.

## Ceanglaichean a-mach
* An t-sìde ann an Guasca

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Teampall Kodaiji

Tha **Teampall Kodaiji**　高台寺, no Teampall **Kodaijusho-zenji**　高台寿聖禅寺 mar a b' aithnichear roimh' e, suidhichte ann am Beanntan Higashiyama, Kyoto an Ear, Iapan goirid don taobh dheas air Naomh-chobhan Yasaka　八坂神社.

Stèidhich a' bhan-uasail Kita-no-Mandokoro an teampall mar chuimhneachan air a cèile, Toyotomi Hideyoshi (1536-98) nach maireann. B' e Tokugawa Ieyasu a bu mhotha a chuir maoin a-steach ann a bhith a' togail an teampaill, oir b' esan prìomh thighearna fo Hideyoshi agus an uair sin na Shogun de dh'Iapan. Air sàilleibh sin, fhuaras teampall a choisinn cliù air sgàth ealantas is grinneas a dhealbhaidh. Ann an 1624, chuireadh abaid Theampall Kenninji 建仁寺, Sanko Joeki, an dreuchd an t-sagairt bunaiteachaidh, agus 's e Teampall Kodaiji fear de na fo-theampaill as motha 's as cudromaiche a th' ann an Teampall Kenninji bhon uair sin.

Rinneadh sgrios mòr air Teampall Kodaiji le caochladh theintean an dèidh 1789, mar sin dheth, chan eil air fhàgail ann de na togalaichean a bh' aige ach Otama-ya, Kaisan-do, Kangetsu-dai, Kasa-tei agus Shigure-tei msaa. 'S e adhbhar toileachais a th' ann ge-tà gu bheil iad seo ann an staid mhath dhìon-ghlèidhte fhathast. Tha iad uile air an sònrachadh nan "Seilbhean Cultarach Cudromach" le Riaghaltas Iapain.

Ann an 1588, chaidh an inbhe-uaisle a b' àirde a bhuileachadh air Kita-no-Mandokoro (air an robh far-ainm "Nene") leis an Ìompaire Goyozei, agus thugadh oirre an t-ainm urramach Kodai-in ann an 1603. 'S ann don ainm mu dheireadh seo a bhuineas ainm Teampall Kodai-ji fhèin. Mar bu ghnàth le mnathan-uaisle a linn-sa, chaidh i na cailleach-dhubh Bhudach an dèidh bàs a duine-chèile, agus ghabh i an t-ainm creidmheach Kogetsu-ni oirre fhèin. Chaochail i aig aois 76 bliadhna air 6mh latha dhen t-Sultain, 1624.

## Iomradh agus Ceangal A-muigh

*Teampall Zen Kodaiji (Iapanais/Beurla/Sìonais/Coireanais)

Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Campoalegre

'S e baile beag ann an Huila, Coloimbia, a th'ann ** Campoalegre**.  Tha e suidhichte mu dheas Neiva, prìomh-bhaile na roinne, anns na na h-Andes. Tha àirde meadhanach dhe 525m os cionn ìre na mara, ach tha am beinn leis an canar Siberia suidhichte aig  3,250 os cionn ìre na mara agus tha meadhan a’bhaile suidhichte aig 66m. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann le teodhachd mu 27˚ thar cheann, rè na bliadhna, ach tha gnàthan-shìde eile shuas air a’ mhòintich. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1809.

## Freumhan an Ainm
'S e ainm fa leth Spàinntis a th'ann Campoalegre. Tha dà fhacal Spàinntis ann: *campo* (achadh) agus *alegre* (sunndach). Le sin, tha an t-ainm a' ciallachadh *An t-Achadh Sunndach.*

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 32,186 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  8,200 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 

Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Campoalegre (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 0.1% agus tha 2.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 85.3% dhe na daoine ann an Campoalegre leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 32% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Campoalegre. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Daoine ainmeil
* José Hilario López (1798–1869): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1849 agus 1853.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* An t-sìde ann an Campoalegre

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Pacho

'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann am ** Pacho**.  Tha e suidhichte mu 88km air falbh bho Bhogotá shuas anns na na h-Andes. Tha am baile fhèin aig àirde dhe 2,136m os cionn ìre na mara, ach tha àiteachan cho àrd is cho ìosal na 1,000m agus 3,700 os cionn ìre na mara. 'S e baile le gnàth-shìde chàilear a th' ann le teodhachd mheadhanach dhe 19˚, rè na bliadhna, ach tha gnàthan-shìde eile shuas agus shìos air a’ mhòintich. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1624.

## Freumhan an Ainm
'Se Guataque neo Gotaque an t-ainm a bha air an àite seo mus do ràinig na Spàinntich, a tha a' ciallachadh cnoc bhon fhacal *gua* ann am Muisca. Fhuair am baile an t-ainm Pacho bho Diego Pacho, an ceann-feadhna Tùsanach mu dheireadh, a tha a' ciallachadh *deagh athair*, bho Pá (athair) agus Chó (math) ann am Muisca.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  25,414 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  11,917 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 

Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pacho (is mòran dhuibh mestizos). 'S e Tùsanaich a th' ann an 0.1% agus tha 0.2 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 87% dhe na daoine ann am Pacho leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 21.6% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pacho.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis na Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Daoine Ainmeil
Chaochail Aquileo Parra Gómez (1825 - 1900), ceann-suidhe na dùthcha eadar 1876 agus 1878, ann am Pacho.

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Pacho

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Leticia (baile)

'S e baile beag ann an Amazonas, Coloimbia, a th' ann ** Leticia**. Tha e suidhichte dìreach am broinn na coilltean-uisge na Amazon, 730km mu dheas air Bogotá. Tha àirde meadhanach dhe 96m os cionn ìre na mara. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 25˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1867.

## Freumhan an Ainm
Thug an Ceann-feadhna Benigno Bustamante an t-ainm dhe San Antonio (Bhon fhacal Laideann *Sanctus* neo *naomh* agus an t-ainm Antoine) dhan Ghearasdan Pearuach sin ann an 1867. Dh'atharraich an Ceann-feadhna Manuel Chacón an t-ainm gu Leticia ann an 1900, 's dòcha mar chuimhne air Leticia Smith, boireannach òg a bha a' fuireach ann an Iquitos aig an àm.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  37,832 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  14,021 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 

Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Leticia(is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th' ann an 25.8% agus tha 2.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 88.5% dhe na daoine ann an Leticia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 37.4% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Leticia. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
## Oilthighean
*Oilthigh Nàiseanta Colombia

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Leticia

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Mitú

'S e baile beag ann an Vaupés, Coloimbia,   a th' ann am **Mitú**.  Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, 660km air falbh bho Bhogotá faisg air na coilltean-uisge anns an Amazon. Tha àirde meadhanach dhe 200m os cionn ìre na mara aige. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 27˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1935.

## Freumhan an Ainm
'S e ainm Tùsanach a th'ann Mitú. Tha am facal a' ciallachadh Paujil (seòrsa dhe eun) ann an Yeral, cànan Tupi-Guaranaidh a tha ga bhruidhinn anns an sgìre.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha  28,382 nan tàmh anns a' bhaile, tha a’ mhòr-chuid dhuibh,  15,361, a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin ‘ s e pàtran àireimh-shluaigh a th’ann fhathast ann am Mitú.

Taobh chinnidh, 's e Tùsanaich a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Mitú.  ‘S e Tùsanaich a th’ann an 64.4%, daoine geala agus mestizos a th’ann an 33.9% agus tha 1.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  'S urrainn dhan 74.5% dhe na daoine ann an Mitú leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 20.4% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Mitú.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Mitú

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Silvia

‘S e baile beag ann an Cauca, Coloimbia, a th’ann Silvia. Tha e suidhichte aig 2600m os cionn ìre na mara aig astar dhe 59m bho Phopayán, ann an ceann a deas na dùthcha. Tha teodhachd meadhanach dhe 12˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1562.

## Sluagh a' bhaile
Tha  30,960 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 26,850, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-shluaigh uabhasach traidiseanta a th' ann.

Taobh chinnidh, 's e Tùsanaich a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Silvia. Tha 79.4% dhe Tùsanaich, 22.2% dhe daoine geala agus mestizos agus 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 81.2% dhe na daoine ann an Silvia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 7.8% dhe na dachannan.

## Daoine ainmeil

* Ezequiel Hurtado (1825–1890): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1884.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Silvia

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia