open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Àth nan Damh

Tha **Àth nan Damh** neo **Oxford** na bhaile eachdraidheil ann an ceann a deas Shasainn. Tha 134,248 daoine a' fuireach ann. Tha e ainmeil airson an oilthigh a tha aige.

## Daoine Ainmeil
*John Cowdery Kendrew (1917 - 1997), Ceimigear.

## Bailtean Co-cheangailte
* Bonn
* Grenoble
* Leiden
* Léon
* Perm
* Saskatoon
* Umeå

## Iomradh


Ath nan Damh
Ath nan Damh
Cambridge

Tha Cambridge ’na bhaile eachdraidheil ann an ceann a-deas Shasainn. Tha 108,863 daoine a’ fuireach ann. Thàinig an t-ainm as an Abhainn "Cam", facal Ceilteach a tha ceangailte ris an fhacal "cam" ’sa Ghàidhlig, ach ’se Granta an sean-ainm air, agus Caergrawnt ’sa Chuimris. Tha am baile ainmeil airson na h-oilthighe a tha ann.

## Daoine Ainmeil
* Ronald George Wreyford Norrish (1897 - 1978), Ceimigear.
* John Cowdery Kendrew (1917 - 1997), Ceimigear.

## Bailtean Co-cheangailte
* Cambridge (Massachusetts)
* Heidelberg
* Szeged

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach
Roinn-seòrsa:Sasainn
Oilthigh Harvard

Tha **Oilthigh Harvard** gu math ainmeil. Tha e ann an Cambridge, Massachusetts, faisg air Boston anns na Stàitean Aonaichte. Stèidhichte sa bhliadhna 1636, còmhla ri Oilthigh Yale, tha e co-ionnan ri Oilthigh Chambridge is Oilthigh Oxford ann an Sasainn. 

## Seann Oileanaich
*John F. Kennedy
*Eideard Said
*Martin Karplus 
*Geir Hallgrímsson
*Samuel Huntington
*Roger Myerson
*Bertil Ohlin
*Andrés Pastrana Arango
*Juan Manuel Santos Calderón
*James Tobin
*Robert Solow
*Amartya Sen
*Álvaro Uribe
*Seòras Santayana

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Ivy League
Roinn-seòrsa:Massachusetts
Oilthigh Yale

Tha **Oilthigh Yale** gu math ainmeil. Stèidhichte ann an Connecticut ann an 1701, sna Stàitean Aonaichte, còmhla ri Oilthigh Harvard, tha e co-ionnan ri Oilthigh Chambridge is Oilthigh Oxford ann an Sasainn. 

Chaidh George W. Bush, agus an t-athair aige, George H. W. Bush gu Yale.

## Aistidhean co-cheangailte
* Ivy League

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Ivy League
Ivy League

Tha an **Ivy League** a' ciallachadh buidhne den oilthighean as aosda aig na Stàitean Aonaichte. Ceangailte ris na h-uachdaran Aimearaganach, tha iad uile ann an Sasainn Nuadh, ann an ear-thuath na dùthcha.

* Oilthigh Bhrown - Providence, Rhode Island, stèidhichte ann an 1764.
* Oilthigh Cholumbia - Eabhraig Nuadh, Eabhraig Nuadh, stèidhichte ann an 1754.
* Oilthigh Chornell - Ithaca, Eabhraig Nuadh, stèidhichte ann an 1865.
* Colaiste Dartmouth - Hanover, Hampshire Nuadh, stèidhichte ann an 1769.
* Oilthigh Harvard - Cambridge, Massachusetts, stèidhichte ann an 1636.
* Oilthigh Phrinceton - Princeton, Jersey Nuadh, stèidhichte ann an 1746.
* Oilthigh Phennsylvania - Philadelphia, Pennsylvania, stèidhichte ann an 1740.
* Oilthigh Yale - New Haven, Connecticut, stèidhichte ann an 1701.

*
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Murdaich

'Se **Murdaich** prògram clann air BBC Alba agus CBeebies.

Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2008
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2009
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Meagsago (baile)

Is e  ** Ciudad de México** (Beurla: *Mexico City*) am prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an  Meagsago. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 19.2 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile fhèin. Mar sin 's e an darna baile as motha air feadh an t-Saoghail. Tha am baile suidhichte ann an *Gleann Meagsago* neo *Gleann Anáhuac* anns an àrd-thìr ann am meadhan Mheagsago. 'S e *Universidad Nacional Autónoma de México*  aon de na h-oilthighean as sine a tha ann an Aimeireaga. Chruidhich an ailtire Juan O'Gorman  leabharlan an oilthigh. Tha  "campus" an oilthigh diònta leis an UNESCO. Mu 25 cilemeatair bho mheadhan a' bhaile tha  *Xochimilco*. Tha an t-àite seo cliùiteach airson na cladh-aibhnichean aige, tha e diònta  leis an UNESCO bhon bhliadhna 1987. Chaochail Odón de Buen y del Cos an seo ann an 1945.

## Daoine Ainmeil
* Octavio Paz (1914 - 1998). Sgrìobhadair.
* Mario J. Molina (1943): Ceimigear.
* Roberto Gómez Bolaños (1929 - 2014): Cleasaiche, fear-àbhachdais, sgrìobhadair dhealbhan-cluiche agus sgrìobhadair sgrion a tha aithnichte gu sònraichte airson a bhith mar neach-cruthachaidh an t-sreath telebhisean ainmeil à Mheicsiceo *[[El Chavo del Ocho]]*.

## Bailtean Co-cheangailte
* Berlin
* Chicago (Illinois)
* Los Angeles (Calafòrnia)
*  Qusqu

## Aistean co-cheangailte
* Prìomh-Bhailtean
## Iomraidhean

 

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Tuath
Roinn-seòrsa:Bailtean
Palastain

'S e earrann de thìr ann an Àisia a tha ann am **Palastain** neo **Paileastain**  (Arabais: *فلسطين*). Tha i suidhichte eadar a' Mhuir Mheadhan-thìreach agus Iòrdan. Cleachdar an t-ainm airson na roinnean a tha fo smachd an Ùghdarrais Palastainich. Tha sin a’ gabhail a-steach Raon Ghàsa agus 40 % den Bruach-an-Iar. Uaireannan canar gur e Ierusalem-an-Ear pàirt den Phalastain cuideachd, ach tha am baile gu lèir fo smachd Iosrael fhathast. Chan eil Palastain aithnichte mar stàit leatha fhèin.   Ach tha i aithnichte le 108 dùthaich eadar-nàiseanta eile, an cuid as motha às an t-saoghail arabach.

## Eachdraidh
Bha Palastain na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922.

## Daoine Ainmeil
*Khayr al-Din al-Ramli (1585 - 1671)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* The Question of Palestine & the United Nations,  foillsichte aig  na Dùthchannan Aonaichte, 2003.
* CIA - World Fact Book

## Aistean cho-ceangailte
*Raon Ghàsa
*Bruach an Iar

Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-dheas
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Stèisean Fharrais

'S e **Stèisean Fharrais** (Beurla: *Forres railway station*) an stèisean-rèile ann am Farrais.  Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis.

## Eachdraidh
Dh'fhosgail stèisean rathad-iarainn aig Farrais anns a' chiad dol a-mach, ann an 1858 nuair a chaidh fosgladh air 'Rathad-iarainn Altachaidh Inbhir Nis is Obar Dheathain', (ainmichte gu h-oifigeil an *Inverness and Aberdeen Junction Railway*) a chaidh seachad taobh tuath a' bhaile. Chaidh ath-shuidheachadh air stèisean Fharrais ann an 1863, nuair a rinneadh gabhail aig Farrais eadar an rathad-iarainn maireannach agus loidhne ùr deas gu Peairt. Rinneadh an altachadh eadar an dà rathad-iarainn ann an cruth triantan le gabhail aig gach ceàrnag, mus am biodh aig trèanaichean ruith slighe air bith eadar na loidhnichean comh-altaichte.





Roinn-seòrsa:Trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Eilginn

'S e **Stèisean Eilginn** (Beurla: *Elgin railway station*) an stèisean-rèile ann an Eilginn. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Chaidh e fhosgladh 25mh dhen Mhàirt 1858.

Bha stèisean eile air Rathad Maisondieu a bha na cheann Rèile Siorrachd Mhoireibh. Chaidh e a thogadh ann an 1852 is ath-thogadh ann an 1902. Ged a tha e dùinte a-nis tha an togalach ann fhathast agus a bhathar-lann ga chleachdadh.





## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Hunndaidh

'S e **Stèisean Hunndaidh** (Beurla: *Huntly railway station*) an stèisean-rèile ann an Hunndaidh. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis.

Chaidh an stèisean-rèile tùsail a thogadh ann an 1854 le Alexander Gibb. Bha mullach neo-chumanta air, le criosan-trusaidh eadar an dà àrd-ùrlar. Chaidh a sgriosadh is togalach ùr a thogadh san 20mh linn. Tha oifis pàirt-ùine ann.



## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean na h-Innis

'S e **Stèisean na h-Innis** (Beurla: *Insch railway station*) an  stèisean-rèile anns an Innis. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Dh'fhosgail e 20 an t-Sultain 1854 is chaidh na togalaichean a thogadh ann an 1880 is 1889. Tha Network Rail a' togail àrd-ùrlaran nas fhaide mar phàirt den leasachaidhean ìre an loidhne eadar Obar Dheathain is Inbhir Nis is dùil aca gum bi iad deiseil ann an 2019.




## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Inbhir Uaraidh

'S e **Stèisean Inbhir Uaraidh** (Beurla: *Inverurie railway station*) an stèisean-rèile ann an Inbhir Uaraidh. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Tha seirbheisean bho Obar Dheathain a' stad corra uair an seo.




## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Stèisean Dhrochaid Chàrr

'S e **Stèisean Dhrochaid Chàirr** (Beurla:*Carrbridge railway station*) an  stèisean-rèile ann an Drochaid Chàrr. Tha e suidhichte air "Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd".





Roinn-seòrsa:trafaig
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Mecca

'S e baile ann an Saud-Aràibia a tha ann am 
**Mecca** neo **Makkah**, ainm fada: : **Makkah Al-Mukarramah** (Arabais: **مكّة المكرمة** IPA: mækːæ(t) ælmʊkarˑamæ). Tro na linntean bha ainm eile air cuideachd: *Becca*. 

Tha e suidhichte ann an gleann caol, mu 80 cilemeatair air falbh bhon Mhuir Ruadh. 

Tha Mecca cliùiteach anns a’ chreideamh Ioslam air sgàths gu bheil an àite as cudthromaiche den chreideamh, am Mosg Masjid al-Haram suidhichte anns a’ bhaile fhèin. 

A-rèir creideamh Islam feumaidh gach muslim a shiubhail do Mecca mas urrainn dha.

## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
* Fiosrachadh Saud-Aràibia - Holy Mecca

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Aràibia nan Sabhd
Shanghai

'S e **Shanghai** an darna baile as motha a tha ann an Sluagh-Phoblachd na Sìne.
## Bailtean Co-cheangailte

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sìona
Port-adhair Steòrnabhaigh

Tha **Port Adhair Steòrnabhagh** suidhichte air taobh an ear Steòrnabhagh. Tha  Port Adhair Steòrnabhagh sealbhaichte le HIAL, a tha fo smachd Riaghaltas na h-Alba.

## Companaidh phlèanaichean agus cinn-siubhail

*British Airways
**obraichte le Loganair (Dùn Èideann, eadar-nàiseanta Ghlaschu, Inbhir Nis) (crìochnaichte  25mh, an Dàmhair)
*Eastern Airways (Obar Dheathain)
*Flybe
**obraichte le Loganair (Dùn Èideann, eadar-nàiseanta Ghlaschu, Inbhir Nis) (ag toiseachadh 26mh, an Dàmhair)
*Highland Airways (Beinn na Faoghla, Inbhir Nis)

## Ceanglaichean a-mach
* Port Adhair Steòrnabhagh Duilleag oifigeil
* BBC Naidheachdan 2019-02-21: Caoraich a’ phuirt-adhair *(aithris-bhideo 2:51)*
* BBC Naidheachdan 2020-02-28: HIAL air soirbheachadh *(aithris-bhideo 2:05)*

Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
Seumas Uallas

'S e neach-poileataigs agus ceannard na Phàrtaidh Libearal Deamocratach anns an Taigh nam Morairean a tha ann an  **Seumas Uallas**, am Morair Uallas à Tankerness (Beurla: *James "Jim" Robert Wallace*).

## Beatha
Rugadh e 25 an Lùnastal 1954 ann an Inbhir Anainn. Dh'ionnsaich e eaconomachd agus lagh aig Oilthigh Chambridge agus lagh aig Oilthigh Dhùn Èideann. Chaidh e na neach-tagraidh ann an 1979.

## Poileataigs
Ghabh e sam Pàrtaidh Libearalach ann an 1970an. Sheas e ann an Taghadh Coitcheann ann an 1979 airson Siorrachd Dhùn Phrìs.
Bha e na Bhall Phàrlamaid airson Arcaibh agus Sealltainn eadar 1983 agus 2001, an dèidh do Jo Grimond.

Bha e na cheannard den Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba agus na Bhall Phàrlamaid na h-Alba airson Arcaibh. Bu e Leas-phrìomh Mhinistear bhon 1999 gu 2005 fo trì Prìomh-Mhinistearan: Dòmhnall Mac an Deòir, Eanraig Mac Gill-Iosa agus Seac MacChonnaill gu Uallas cuir an àite Nicol MacStèaphain ann an 2005. 

Bha e na Àrd-neach-tagraidh airson Alba eadar 2010 agus 2015.

## Eaglais
Chaidh a thaghadh mar mhodaratair Eaglais na h-Alba ann an Dàmhair 2020 is thèid a chur san dreuchd anns a' Chèitein 2021.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Ball Taigh nam Morairean
Georgi Parvanov

'S e ceann-suidhe na Bulgàiria a tha ann an ** Georgi Sedefchov Parvanov** (Bulgàiris: Георги Седефчов Първанов). Rugadh e ann an Sirishtnik air an 28mh latha dhen Òg-mhios 1957. Bha e air a thaghadh anns a’ bhliadhna 2002.

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Bulgàiria
Václav Klaus

'S e neach-poileataigs às an t-Seic tha ann an **Václav Klaus**. Rugadh e air 19 Ògmhios 1941 ann am Pràg. Bha e na cho-stéidheadair de *Občanská demokratická strana* (Pàrtaidh Catharra Deamocratach), eadar 1992 is 1997 na phrìomh-mhinistear agus eadar 2003 is 2013 na cheann-suidhe na Seice.

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
László Sólyom

'S e ceann-suidhe na h-Ungaire a tha ann an **László Sólyom ** (IPA: *ʃoːjom ˈlaːsloː*, Pécs, 3 an Gearran 1942).

Bha e air a thaghadh anns a' bhliadhna 2005.

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Vladimir Voronin

'S e ceann-suidhe Mholdàibhia a tha ann an ** Vladimir Nicolae Voronin ** (Ruiseis: Владимир Николаевич Воронин, *Vladimir Nikolaevich Voronin*). Rugadh e san 25mh latha den Cèitean 1941 ann an Corjova. Bha e air a thaghadh anns a' bhliadhna 2001. Tha e na bhall den Phàrtaidh Comunnach Poblachd Mholdàibhia.

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Moldàibhia
Lech Kaczyński

'S e ceann-suidhe na Pòlainn a bha ann an **Lech Aleksander Kaczyński**. Rugadh e san 18mh latha dhen Òg-mhios 1949 ann an Warsaw agus chaochail e ann an tubaist adhair ann an Smolensk (An Ruis) air an 10mh latha dhen Ghiblean 2010. Phòs e a bhean, Maria Mackiewicz, ann an 1978. Bha e air a thaghadh anns a’ bhliadhna 2005. Bha e na bhall den Phàrtaidh *Lagh agus Ceartas* (Polais:*Prawo i Sprawiedliwość*).

## Ciamar a dh' eug e
Bha e air an t-slighe gu Katyń, leis a bhean agus grunn bhall riaghaltas na dùthcha aige, airson cuimhneachan air mort Katyń, a thachairt anns An Dàrna Cogaidh. 'S e madainn uabhasach ceòthach a bh' ann agus dh'fheuch piolaid a' phlèana ris a dhol sìos gu tìr ann an Smolensk, a dh'aindeoin gun tuirt na ùghdarrasan adhair gun rachadh e gu ruige Minsk. Rinn am pìleat ceithir oidhirpean ris a dhol sìos mus do chaill am plèana agus bhàsaich a h-uile duine.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn
Traian Băsescu

'S e ceann-suidhe Romàinia a bha ann an** Traian Băsescu **.

Rugadh e air an 4mh latha den t-Sàmhain 1951 ann am Murfatlar (Constanța), baile beag faisg air a' Mhuir Dhubh. Bhuinneadh e dhan Phàrtaidh Chomunnach Romàinia. gu ruige 1989. Bha e air a thaghadh anns a’ bhliadhna 2004 ach bha e air a chur às a dhreuchd air an 20mh latha den Giblean 2007. 

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Alexander Lukashenko

'S e ceann-suidhe na Bealaruis a tha ann an **Alexander Lukashenko** (Bealaruisis: Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка, *Aliaksandar Ryhoravič Lukašenka*).

Rugadh e ann an Kopys air 30mh latha den Lùnasdal 1954. 

Bha e air a thaghadh anns a’ bhliadhna 1994. Bhuannaich e reifreann ann an 1996 mu teirmichean-rèime, is taghadh a' chinn-suidhe ann an 2001. Bhuannaich e reifreann eile ann an 2004 a dh'atharraich a' bhun-reachd gus urrainn dha barrachd air dà theirm a choileanadh, is bhuannaich e taghaidhean eile ann an 2006, 2010 is 2015, taghaidhean a chàin luchd-amhairc eadar-nàiseanta. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bhealaruis
Bóthar Seoighe

'S e Gaidhealtachd ùr bheag a th' ann am **Bóthar Seoighe**, no Shaw's Road, ann am Béal Feirste an Iar a chaidh air cois ann an 1969.  Thòisich an iomairt le còig teaghlaichean ach dh'fhàs a' choimhearsnachd gu mòr rè nam bliadhnaichean agus tha 22 taighean anns a' Ghaidhealtachd bhig a-nis.  Stèidhich muinntir na Gaidhealtachd a' chiad sgoil tro mheadhan Gàidhlig na h-Èirinn ann an Èirinn-a-Tuath ann an 1971, agus às dèidh strì fhada, fhuair iad taic oifigeil bhon Stàit ann an 1985.

## Tùsan

* Mac Póilin, Aodán (2007) "Nua-Ghaeltacht Phobal Feirste: Ceachtanna le foghlaim?" Ann an: Wilson McLeod (Deas.) *Gàidhealtachdan Ùra; Leasachadh na Gàidhlig agus na Gaeilge sa Bhaile Mhòr.* Dùn Èideann: Oilthighe Dhùn Èideann, tdd. 31-59.

*Maguire, Gabrielle (1991) *Our Own Language, An Irish Initiative.* Clevedon: Multilingual Matters.

*Nig Uidhir, Gabrielle (2006) “The Shaw’s Road urban Gaeltacht: role and impact.” Ann an: Fionntán de Brún (deas.), *Belfast and the Irish Language.* Dublin: Four Courts Press, tdd.136-146.

Roinn-seòrsa:Èirinn
Dmitry Medvedev

'S e neach-poileataigs às an Ruis a tha ann an ** Dmitry Anatolyevich Medvedev ** (Ruisis : Дми́трий Анато́льевич Медве́дев). Rugadh e air an 14mh dhen t-Sultain, 1965, ann an Kupchino, ceàrn luchd-obrach ann an Leningrad. Bha e air a thaghadh mar phrìomh-mhinistear na Ruise anns a’ bhliadhna 2008 is leig e a dhreuchd suas ann an 2019.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Ruiseanach
Ivan Gašparovič

B' e ceann-suidhe na Slòbhaic a tha ann an ** Ivan Gašparovič**. Rugadh e san 27mh latha den Mhàirt 1941 ann am Poltár. Bha e air a thaghadh anns a' bhliadhna 2004 agus a-rithist ann an 2009. Chaidh an t-Slòbhac san raon Euro nuair a bha e na cheann-suidhe. Tha e na bhall den phàrtaidh: *Hnutie za demokraciu* ('Gluasad airson deamocratachd'). Lean Andrej Kiska e mar cheann-suidhe ann an 2014.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:An t-Slòbhac
Viktor Yushchenko

'S e neach-poileataigs na h-Ucràin a tha ann an ** Viktor Andriyovych Yushchenko** (Ucràinis: Віктор Андрійович Ющенко). Rugadh e san 23mh latha den Fhaoilleach 1954 ann an Khoruzhivka.
Chaidh a phuinnseanachadh ann an 2004 le dioxin is dh'fhàs fliodhan air aodann is air a chuirp.
Bha e air a thaghadh mar cheann-suidhe anns a' bhliadhna 2005 ach chaill e an taghadh ann an 2010. Tha e na bhall den Phàrtaidh: *Blok Nasha Ukrayina-Narodna Samooborona, OU-PSD* (Beurla: *Our Ukraine–People's Self-Defense Bloc*). Thug e buaidh uabhasach fhèin làidir air Iryna Herashchenko.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Carn Tóchair

'S e iomairt a th' ann an **Carn Tóchair** gus Gàidhlig na h-Èireann ath-stèidheachadh mar chànan na coimhearsnachd mun chuairt air Machaire Rátha (Maghera) ann an Contae Dhoire ann an Èirinn-a-Tuath.  Cha robh Machaire Rátha na Gaidhealtachd oifigeil a-riamh agus is coltach gun do bhàsaich na fileantaich mu dheireadh anns an sgìre mu mheadhan na ficheadamh linne.  Chuir an luchd-iomairt air Comataidh-leasachaidh Charn Tóchair an t-amas romhpa gun toireadh iad Gàidhlig na h-Èireann air ais mar chànan na coimhearsnachd taobh a-staigh dà ghinealach.  

Thòisich an iomairt le naíscoil (sgoil-àraich) ann an 1991, agus a-nis tha dà naíscoil aca agus aonad anns a' bhun-sgoil a tha a' sìor dhol am meud.  Thog iad ionad coimhearsnachd, An Carn, agus cumaidh iad clasaichean Gàidhlig na h-Èireann ann.  Tha bùth agus oifis a' phuist anns a' Charn agus ionadan gnìomhachais ri a thaobh.  Thog iad taigheadas sòisealta faisg air a' Charn cuideachd. 

## Ceanglaichean a-muigh

Làrach-lìn Charn Tóchair

Roinn-seòrsa:Èirinn
Toomas Hendrik Ilves

'S e ceann-suidhe Eastòinia agus riochdaire dioplòmasach a tha ann an **Toomas Hendrik Ilves ** (26 an Dùbhlachd 1953, Stockholm - fhathast beò).

## Làithean tràth is foghlam
Rugadh Ilves air an 26mh latha den Dùbhlachd 1953 ann an Stockholm, an t-Suain. B' e a phàrantan fògarraich à Eastòinia.

Tha an dà chuid Eastoinis agus Beurla aige mar chànanan màthaireil. Tha cuideachd Gearmailtis, Spàinntis and Latbhais aige.

## Poiliteags
Bha e air a thaghadh anns a' bhliadhna 2006 agus 2011. Air 29 Lùnastal 2011, chaidh a thaghadh a-rithist airson dàrna thuras airson còig bliadhna a bharrachd.

Tha e na bhall den Phàrtaidh: *Sotsiaaldemokraatlik Erakond* neo SDE (Beurla:*Social Democratic Party* ).

## Iomraidhean


## Aistean co-cheangailte
* Eastòinia 

## Ceanglaichean a-muigh
* Làrach-lìn pearsanta
* Eachdraidh-beatha air Làrach-lìn Oifigeil Ceann-suidhe Eastonia

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Eastòinia
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Eileanan a' Chaolais

'S e buidheann de dh’eileanan a tha ann an **Eileanan a' Chaolais**  (Beurla: Channel Islands, Fraingis: *Îles Anglo-Normandes* neo *Îles de la Manche*). Tha iad suidhichte san airde a tuath na Normandy, an Fhraing anns an Caolas Sasannach 

Tha iad a’ gabhail a-steach dà *bailiwicks* eadar-dhealaichte:
* Bailiwick of Guernsey
* Bailiwick of Jersey

Chan eil iad nam pàirt den Rìoghachd Aonaichte.

Tha mu 160,000 duine a’ fuireach anns na h-eileanan gu lèir.
'S e 16,488 an àireamh-shluaigh ann an St. Peter Port agus 28,310 ann an St. Helier, an dà bhaile as motha. 

**Bailiwick of Guernsey**
* Guernsey
* Alderney le Burhou agus Casquets
* Sark
* Herm
* Jethou
* Brecqhou (Brechou)
* Lihou
* Ortac
* Crevichon
* Les Houmets

**Bailiwick of Jersey**
* Jersey
* Minquiers
* Écréhous
* Les Dirouilles
* Les Pierres de Lecq

Mar as trice tha iar-leasachan mar *-ey* aig na h-eileanan mòra, agus iar-leasachan *[[-hou]]* aig na h-eileanan beaga. Canar gun thàinig sin bhon Sean-Lochlannais: *ey* agus *holmr*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Breatannach
*
Tarja Halonen

'S e ceann-suidhe na Suòmaidh a tha ann an **Tarja Kaarina Halonen**. Rugadh i an 24mh latha den Dùbhlachd 1943 ann an Helsinki agus bha i air a taghadh anns a' bhliadhna 2000 agus a-rithist ann an 2006. B' ise a' chiad bhoireannach a bha na ceann-suidhe ann an Suòmaidh. Chaidh i gu Oilthigh Helsinki.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Suòmaidh
Ólafur Ragnar Grímsson

B' e ceann-suidhe na h-Innis Tile a bha ann an **Ólafur Ragnar Grímsson**. Rugadh e san 14 an Cèitean 1943 ann an Ísafjörður. Bha e air a thaghadh airson a’ chiad turas anns a' bhliadhna 1996 agus a-rithist ann an 2000 agus airson an treasamh tursan ann an 2004. Bha e na bhall Framsóknarflokkurinn agus Alþýðubandalagið. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*).

## Taghaidh dhan Cheannas
Chaidh a thaghadh dhan cheannas còig tursan. Seo na torridhean a fhuair e:

## Prìomh-mhinistearan Grímsson
Bha Grímsson na cheann-suidhe fad fichead biadhna agus bha sianar prìomh-mhinistear, a riochdachadh trì pàrtaidhean fodha fad 's a bha e san dreuchd, mar a leanas:
*Davíð Oddsson
*Halldór Ásgrímsson
*Geir Hilmar Haarde
*Jóhanna Sigurðardóttir
*Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
*Sigurður Ingi Jóhannsson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Forseti Íslands

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Alderney

'S e eilean anns a’ Chaolas Shasannach a tha ann an 
**Àldarnaigh **(Beurla: *Alderney*; Fraingis: *Aurigny*; Àldarnaighis: *Aoeur'gny*). 'S e an treasamh eilean as motha ann an Eileanan a' Chaolais. 'S e an darna eilean as motha den Bhàillidhneachd Gheàrnsaidh.

Tha e suidhichte mu dheich cilemeatair air falbh bho La Hague anns an Fhraing agus mu 97 cilemeatair air falbh bho Shasainn. Tha Burhou air an àird a iar-thuath.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

*Duilleg oifigeil - Alderney


Palms in Alderney.JPG|Craobhan ann an Àldarnaigh
Alderney - Vogelfelsen.jpg|*Les Étacs* - colonaidh Sùlaire


Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Sark

'S e eilean beag anns a' Chaolas Shasannach a tha ann an **Sarc** (Beurla: *Sark*; Fraingis: *Sercq*; Sarcais: *Sèr*) 
'S e aon den na h-Eileanan a' Chaolais a th' ann an Sarc.
Tha e na phàirt den Bhàillidhneachd Gheàrnsaidh agus mar sin 's e Eisimeileachd a' Chrùin a th' ann. Tha mu 600 duine a' fuireach an seo. 

Tha iasgach, turasachd agus gnìomhachas ionmhasail gu math làidir air an eilean. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Duilleag oifigeil Riaghaltas Sark
* Duilleag oifigeil Ionad turasachd Sark

## Dealbhan

Seigneurie - Sark.JPG|An *Seigneurie*
Sark La Coupee.jpg|*La Coupée*, ceangal eadar Sarc Mòr agus Sarc Beag
Sark-aerial.jpg|Sarc


Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Herm

'S e an t-eilean as lugha anns a’ Chaolas Sasannach a tha ann an **Herm**. Tha e na phàirt den Bàillidhneachd Gheàrnsaidh agus mar sin 's e eisimeileachd a' Chrùin a th’ ann.
Tha càraichean agus rothadairean toirmisgte san eilean air fad. Ach tha tractaran ceadaichte airson muinntir an eilein. 

Tha tràighean brèagha fada aige a tha ainmeil ri measg an luchd turais airson coiseachd. 

Eadar 1920 is 1923 bha gabhaltas an eilein agus Jethou aig Compton Mackenzie.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil - Herm
* Herm, duilleag Eileanan a' Chaolais

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Brecqhou

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann am **Brecqhou** (neo **Brechou**;  (IPA: ˈbʁɛku). Thàinig an t-ainm bhon chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  *[[-hou]]* (*holm*) a’ ciallachadh: eilean. Tha *brekka* a’ ciallachadh: creag neo sgeir. 

Tha Brecqhou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Sark.  

Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey. Tha an t-eilean aig na bràithrean David agus Frederick Barclay aig an robh am pàipear-naidheachd: *[[The Scotsman]]*. Mar sin chan eil an t-eilean fosgailte do luchd turais. Tha deasbad a’ dol ann fhathast, an e *Crown Dependency* a th' ann neo nach e.

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Burhou

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th' ann am  **Burhou**. Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu 2.25 cilemeatair air falbh  san àird  an iar-thuath Alderney. 
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.

Tha an t-ainm Burhou ceangailte leis a' chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasachan  *[[-hou]]* (*holm*) a' ciallachadh: "eilean".

Chan eil duine a’ fuireach an seo. Tha mòran eòin an seo, gu h-àraid buthaidean. Air sgàth 's gu bheil an t-eilean cudthromach airson an dòigh-bheatha aca, chan eil e ceadaichte a dhol gu tìr eadar  15mh, am Màirt agus 27mh, an t-Ògmhios.

## Ceangal a-mach
* An t-eilean Burhou 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Jethou

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Jethou** (IPA: ˈdʒɛt.huː)
Tha  an t-ainm ceangailte leis a' chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  *[[-hou]]* (*holm*) a’ ciallachadh: "eilean".

Tha Jethou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh a deas Herm. Canar gun do bhris raon talamh air falbh ann an stoirm ann an 709 a bha na cheangal eadar Herm agus Jethou.
.
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.

Tha Jethou aig lìosaiche phrìobhaideach agus mar sin chan eil an t-eilean fosgailte do dhuine eile.

Eadar 1920 is 1923 bha Compton Mackenzie na "Tenant" de na h-eileanan Herm agus Jethou.

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach

* Duilleag oifigeil Jethou
* Free Gutenberg Project book

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Lihou

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Lihou**. Tha  an t-ainm ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  *[[-hou]]* (*holm*) a’ ciallachadh: "eilean".

Tha Lihou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Guernsey. Ma bhios am muir air falbh, tha Lihou ceangailte le Guernsey le seann cabhsair à clachan. 
'S e seo na co-chomharran aige: 49° 27' 38.16" Tuath agus 2° 40' 4.44" Iar.

Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey. 

Tha tobhta na h-abaid* St. Mary* ri fhaicinn fhathast. Chaidh an abaid air thogail anns an 12na linn le manaich Benedictine.

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh  "Little Lihou"
* Arc-eòlas air Lihou

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Casquets

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Les Casquets** neo **The Casquets**. 
Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu 13 cilemeatair air falbh san àird an iar-thuath Alderney. 'S e seo na co-chomharran aige:  49°43’ 4” Tuath is 2° 22’ 7” Iar. 
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.

Bha mòran bàtaichean nan crannalaich  air na Casquets, ri measg an HMS ''Victory'' ( 1744), 
an SS ''Stella'' (1899) is an *[[Ievoli Sun]]* ann an 2000.

Tha trì taighean solais air an eilean ris an canar:
* North West Tower 
* East Tower 
* South West Tower

Sgrìobh Victor Hugo a bha a’ fuireach ann an Guernsey anns an leabhar *[[The Man who Laughs|The Laughing Man]]* (*L'Homme qui Rit*) mu Les Casquets:

:"To be wrecked on the Casquets is to be cut into ribbons; to strike on the Ortac is to be crushed into powder... On a straight frontage, such of that of the Ortac, neither the wave nor the cannon ball can ricochet... if the wave carries the vessel on the rock she breaks on it, and is lost..."

## Ceangal a-mach
* Dealbhan - the Casquets

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Les Houmets

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Les Houmets**. Tha e a’ gabhail a-steach Houmet Benest/Houmet Benêt, Houmet Paradis agus Houmet Hommetol (Omptolle).

Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an ear Guernsey.Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey. 

Chan eil duine a’ fuireach an seo an-dràsda.

Tha  an t-ainm Les Houmets ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  *[[-hou]]* (*holm*) a’ ciallachadh: "eilean".

Sgrìobh Victor Hugo mu dòigh-bheatha na daoine anns an leabhar aice: *[[The Toilers of the Sea]]* (*Les Travailleurs de la mer*). Mar eiseimpleir mu Gilliat, prìomh- caractar anns an ùr-sgeul, a bha a’ fuireach ann an Houmet Paradis:

:"This house was called the Bû de la Rue. It was situated on the point of a tongue of land, or rather of rock, that made a little separate harbour in the creek of Houmet Paradis. The water was very deep here. This house was all alone on the point, almost off the land, with just enough land for a small garden. The high tides sometimes inundated the garden. Between the port of St. Sampson and the creek of Houmet Paradis rises a steep hill, surmounted by the block of towers covered with ivy, and known as Vale Castle, or the Chateau de l’Archange; so that, at St. Sampson, the Bû de la Rue was shut out from sight..."

Chaidh an leabhar a sgrìobhadh anns na 1860mh, ach chluich an sgeulachd anns na 1820mh, nuair a bha daoine a’ fuireach anns an eilean fhathast.

## Iomradh
* Hugo, Victor *Les Travailleurs de la mer*

## Ceangal a-mach
* Duilleag Houmet Paradis , Guernsey National Trust

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Crevichon

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Crevichon**. 

Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh tuath  Jethou agus faisg air Herm.

Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.

Bha cuaraidh clach ghraineil air an eilean, canar gun tàinig clachan na staidhre St Paul's Cathedral ann an Lunnainn à Crevichon. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Dealbhan à  Crevichon bho Faeds of Jethou
* Jethou agus Crevichon

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Ortac

'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Ortac**.
Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu 5 cilemeatair air falbh san àird an iar Alderney faisg air Burhou. A-rèir A.H. Ewen tha an t-ainm Ortac a’ ciallachadh: “creig mhòr aig an oir”. Thàinig an t-ainm bhon Seann-Lochlannais: *Or* (oir) + *Etac* (stac).
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.

Tha an t-eilean ainmeil airson buidhnean mòra  fachlaich.

Sgrìobh Victor Hugo anns an leabhar aige: *[[The Man Who Laughs|The Laughing Man]]* (*L'Homme qui Rit*) mu Ortac:

...on the port bow arose, standing stark, cut out on the background of mist, a tall opaque mass, vertical, right-angled, a tower of the abyss. It was the Ortac rock. The Ortac, all of a piece, rises up in a straight line to eighty feet above the angry beating of the waves... An immovable cliff, it plunges its rectilinear planes apeak into the numberless serpentine coils of the sea. At night it stands an enormous block, resting on the folds of a huge black sheet. In time of storm it awaits the stroke of the axe which is 'the thunderclap'...To be wrecked on the Casquets is to be cut into ribbons; to strike on the Ortac is to be crushed into powder... On a straight frontage, such of that of the Ortac, neither the wave nor the cannon ball can ricochet... if the wave carries the vessel on the rock ashe breaks on it, and is lost...

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Victor Hugo

'S e sgrìobhadair Frangach a bha ann an **Victor-Marie Hugo**. Sgrìobh e bàrdachd agus nobhailean anns an stoidhle romansach.

Rugadh e san 26mh, am Faoilteach 1802 ann am Besançon. Bha e a’ fuireach an cuid as motha den bheatha aige anns an Fhraing, ach na bliadhnaichean nuair a chuir Napoleon III Hugo air fògradh. Mar sin dheth bha Hugo ann an Jersey (eadar 1852 is 1855) agus ann an Guernsey, (eadar 1855 is 1870). 

B’ e *[[Notre-Dame de Paris]]* (Beurla: *The Hunchback of Notre Dame)* a chiad nobhail a sgrìobh e. Chaidh an leabhar a fhoillseachadh ann an 1831 agus agus an uair sin air eadar-theangachadh ann an mòran cànain Eòrpach eile. Tha an leabhar cliùiteach gus an latha an-diugh.

Ri measg Ùr-sgeulachdan eile, ‘s e *[[Les Misérables]]* aon de na leabhraichean as ainmeile. Chuir Hugo 17 bliadhnaichean seachad airson an nobhail seo a sgrìobhadh, chaidh a fhoillseachadh ann an 1862.

Nuair a bha e ann an Guernsey sgrìobh e nobhailean eile, m.e.: *[[Toilers of the Sea|Les Travailleurs de la Mer]]* (Beurla: *Toilers of the Sea*), (1866) agus *[[The Man Who Laughs|L'Homme Qui Rit]]* (Beurla: *The Man Who Laughs*), (1869).

Chaochail e san 22mh, an Cèitean, 1885 ann am Paris.

 

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil Victor Hugo ann an Guernsey
* Duilleag oifigeil Société des Amis de Victor Hugo (Fraingis)

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
-hou

'S e iar-leasach a tha gu math cumanta anns na h-Eileanan a' Chaolais agus ann an ainmean Normanach a tha ann an **-hou**. 'S e seo an dòigh-innse anns a' chànan Normanach mun fhacal Seann-Lochlannais: *holmr*, a tha a' ciallachadh “eilean beag”. Tha e ri fhaicinn anns an dòigh-sgrìobhaidh Beurla ann an àitichean diofraichte mar "holm". Tha e ann fhathast anns na cànain Lochlainnach an-diugh, m.e.: Stockholm.

Thàinig an “*toponym*” Normanach agus an dòigh bheagachadh *hommet/houmet* cuideachd bhon iar- leasach seo. 

'S e *îlot* am facal co-ionnan a tha anns an Fhraingis, tha e ceangailte leis an  fhacal Beurla *islet*.

## Eileanan a' Chaolais
### Bailiwick of Guernsey
* Ann an Guernsey
** Lihou
** Les Houmets a' gabhail a-steach - Houmet Benest/Benet, Houmet Paradis & Houmet Hommetol (Omptolle).
* Ann an Alderney
** Burhou
* Ann an Herm
** Jethou
** Le Plat Houmet
* Ann an Sark
** Brecqhou

### Bailiwick of Jersey
* Les Écréhous

### Normandy
* Tatihou
* Quettehou
* Néhou
* Tribehou

## ann an Gàidhlig

Tha an iar-leasach ri fhaicinn ann an cuid de na-h-ainmean àitichean Gàidhlig cuideachd. Dh'atharraich am facal: "hólmr" gu "tolm" (giniteach: "tuilm"  m.e.:Duntuilm anns an Eilean Sgitheanach.

## Iomradh


## Leabhraichean
** Noms de lieux de Normandie*, René Lepelley, 1999 Paris ISBN 2-86253-247-9

Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Écréhous

'S e buidheann de dh’eileanan is chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ anns na  **Écréhous** (Fraingis: *Les Écréhous*;  Jèrriais: *Êcrého*; Beurla: *The Écréhous* ).

Tha iad suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu sia mìle san àird an ear-thuath Jersey agus mu ochd mìle san àird a thuath na Frainge. Tha iad nam pàirt den Bailiwick of Jersey.

Chan eil duine a' fuireach anns na h-eileanan an-seo. Tha bothan beag air cuid dhuibh airson luchd-iasgaich. Ach chan eil uisge airson òl ri fhaighinn anns na Écréhous.

Tha  an t-ainm ceangailte leis a' chànan Seann-Lochlannais, tha an t-iar-leasachan  *[[-hou]]* (*holm*) a’ ciallachadh: "eilean". Tha a’ chiad phàirt den ainm às a’ chànain Lochlannais cuideachd, tha *sker*, a’ ciallachadh *sgeir*.

Anns a’ bhliadhna 1950 chaidh an Rìoghachd Aonaichte agus an Fhraing gu Cùirt  Eadar-nàiseanta a' Cheartais airson faighinn a-mach cò aig a bheil na h-eileanan 
Minquiers agus Écréhous. San 17mh, an t-Samhain 1953 thuirt a' Chùirt  Eadar-nàiseanta a' Cheartais gu bheil na h-eileanan nam pàirt den Jersey agus mar sin tha iad ceangailte leis an Rìoghachd Aonaichte. .

'S e seo na h-eileanan is creagan as cudthromaiche:

*Maîtr'Île
*La Marmotchiéthe (Fraingis:*La Marmotière*)
*Lé Bliantch'Île (Fraingis:*La Blanche Île*) 
*Les D'mies
*La Grand' Naithe
*L'Êtchièrviéthe
*Lé Fou
*La Froutchie

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach
* Les Ecréhous 
* Les Écréhous: a Toponymy

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Minquiers

'S e buidheann de dh’eileanan is chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ anns na **Minquiers** (Fraingis:*Les Minquiers*; ann an  Jèrriais: *Les Mîntchièrs*; far-ainm Beurla  "the Minkies" )
Tha iad suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu 9 mìle air falbh san àird a deas Jersey.
Tha iad nam pàirt den Bailiwick of Jersey.

Chan eil duine a’ fuireach an-seo ach uaireanan tha iasgairean, seòladairean agus luchd-turais a’ tighinn chun an eilein as t-samhradh. 

Anns a’ bhliadhna 1950 chaidh an Rìoghachd Aonaichte agus an Fhraing gu Cùirt  Eadar-nàiseanta a' Cheartais airson faighinn a-mach cò aig a bheil na h-eileanan Minquiers agus Écréhous. San 17mh, an t-Samhain 1953 thuirt an Cùirt  Eadar-nàiseanta a' Cheartais
gu bheil nah-eileanan nam pàirt den Jersey agus mar sin ceangailte leis an Rìoghachd Aonaichte. .

Sgrìobh Victor Hugo gu math mionaideach mu Les Minquiers  anns an nobhail aige: * [[Ninety-Three]]*.

'S e seo na h-eileanan is creagan as cudthromaiche:
*Maîtresse Île / Maîtr' Île
*Les Maisons
*Le Niêsant
*Les Faucheurs
*La Haute Grune.

## Iomradh


## Ceangal a-mach
* Les Minquiers

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Pierres de Lecq

'S e buidheann de chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an  **Les Pierres de Lecq** (Jèrriais: *Les Pièrres dé Lé*; far-ainm Beurla: the *Paternosters*). Tha iad suidhichte anns a' Chaolas Shasannach eadar Jersey agus Sark. 
Tha iad na phàirt den Bailiwick of Jersey.

Ma bhios am muir làn chan fhaicear ach tri sgeirean:
* L'Êtaîthe (san ear), 
* La Grôsse (am fear as motha) 
* La Vouêtaîthe (san iar). 

## Ainm nan sgeirean
ann an Jèrriais
* *L'Êtchièrviéthe*
* *La Rocque du Nord*
** L'Êtaîse* neo *L'Êtaîthe*
* *Lé Bel*
* *Lé Longis *
* *La P'tite Mathe* 
** La Grôsse * (Great Rock)
* *La Grand' Mathe*
* *La Greune dé Lé*, neo *La Bonnette *
* *La Greune du Seur-Vouêt*
* *L'Orange*
* *La Vouêtaîse*, *La Vouêtaîthe*, neo *La Vouêt'rêsse*
* *La Cappe *
* *La Douoche*
** Lé Byi *
* *La Rocque Mollet*
* *L'Êtché au Nord-Vouêt*
**La Galette*
**La Briarde*
* *La Sprague*
**La Niêthole Jean Jean* neo *Lé Gouoillot*

## Iomraidhean
**Jersey Place Names*, Jèrri, 1986, ISBN 0-901897-17-5

## Ceangal a-mach
*Les Pièrres Dé Lé

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Les Dirouilles

'S e buidheann de chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an **Les Dirouilles** (Jèrriais: *Les Dithouïl'yes*). Uaireannan canar dìreach *Les Pièrres* (Fraingis) neo *the Rocks* (Beurla) riutha.

Tha iad suidhichte anns a' Chaolas Shasannach san àird an ear-thuath Jersey. Tha iad na phàirt den Bailiwick of Jersey.

## Ceangal a-mach
*Les Dithouïl'yes  le liosta ainmean nan creagan 

Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Caolas Sasannach

Tha **Caolas Sasannach**, **Caolas nan Sasannach** neo **Caolas na Frainge** (Fraingis: *La Manche*; Beurla: *English Channel*; Breatannais: *Mor Breizh*) eadar Sasainn agus an Fhraing. Tha e a' ceangal an Cuan Siar agus Cuan a Tuath. Tha e mu 562 cilemeatair (350 mìle) a dh'fhad. Aig a' cheann as leatha tha e mu 240 cilemeatair (150 mìle) a leud. Aig an *Strait of Dover*, an t-àite as caoile, tha e dìreach 34 cilemeatair (21 mìle) a leud.

Tha mòran eileanan suidhichte anns a' Chaolas Shasannach, 's iad Eileanan a' Chaolais an fheadhainn as cudthromaiche.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Muir
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Garaids

'S e stoidhle ròc a th' ann an **garaids** a bha buadhach anns na seasgadan anns Na Stàitean Aonaichte.  Bha an stoidhle ròc seo na bu ghairbhe na na stoidhlichean ròc eile a bha cumanta aig an àm agus chanadh cuid gur b' e seòrsa punc tràth a bh' ann.  B' e "Louie, Louie" le Na Kingsmen agus "Gloria" le Them an dà òran a b' ainmeile a thàinig às a' ghluasad-chiùil seo.

Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil
Yochanan Vollach

'S e cluicheadair ball-coise a th' ann an **Yochanan Vollach** (Jochanan Wallach; Eabhra: יוחנן וולך). Rugadh e air an 14mh den Chèitean, 1945, ann an Kiryat Bialik ann an Israel. 

## Ceangal a-muigh
* Hall of fame

Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise
Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
C.B. Hamaltan Acadamach

'S e sgioba ball-coise a th' ann **Hamaltan Acadamach**. 

## Ceangal a-mach
* Duilleag oifigeil C.B. Hamaltan Acadamach

Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise
An Ostair Uachdar

'S e stàit anns an Ostair a tha anns ** an Ostair Uachdar** (Gearmailtis: *Oberösterreich*). Tha e suidhichte san ear na dùthcha. Tha e suidhichte sa tuath na dùthcha. Tha e cho mòr ri 11,980 km2 agus tha 1.3 millean duine a' fuireach an seo. Mar sin 's e sin an ceathramh stàit as motha anns an Ostair. Tha Linz na phrìomh-bhaile.

## Gailearaidh


Faidhle:Austria ooe.svg|An Ostair Uachdar
Faidhle:Ladislaus_Benesch_Gosausee_mit_Dachstein.jpg|Dealbh bho Ladislaus Benesch: *Loch Gosau le Dachstein*


Roinn-seòrsa:Stàitean na h-Ostaire
Sunrise Not Secular

‘S e còmhlan-ciùil ròc Ceilteach a th’ ann an **Sunrise Not Secular**, a bhuineas do Leòdhas agus a sheinneas an dà chuid ann am Beurla agus Gàidhlig.  Thug na còmhlanan roc Ceilteach mòra às na h-ochdadan mar Runrig agus Big Country buaidh mhòr air stoidhle a’ chòmhlain.  Sgrìobhaidh iad na h-òran aca fhèin agus mar as tric, bidh faclan nan òran a-mach air beatha anns na h-Eileanan Siar agus air Crìosdaidheachd.

## Clàran

*2008: *Toiseach an Turas* - EP le ceithir òrain.

## Ceangail a-muigh

Sunrise Not Secular

Sunrise Not Secular
Steiermark

'S e stàit anns an Ostair a tha ann an **Steiermark** (Beurla: *Styria*). Tha e suidhichte sa deas na dùthcha. Tha e cho mòr ri 16,392 km² agus tha 1,210,971 (2013) millean duine a' fuireach an seo. Mar sin 's e sin an dàrna stàit as motha anns an Ostair a-rèir farsaingeachd. Tha Graz na phrìomh-bhaile.

## Bailtean
* Altaussee
* Mürzzuschlag
* Thal

## Gailearaidh

Faidhle:Klapotetz.jpg|Taobh a deas Steiermark
Faidhle:Grimming von Hintereggeralm.jpg|Beinn *Grimming* anns an *Dachsteingebirge*
Faidhle:Stubenberg Stubenbergsee.jpg|Loch Der *Stubenbergsee*, anns a' cheàrn *Hartberg*
Faidhle:Karte oesterreich steiermark.png|Steiermark anns an Ostair
Faidhle:Karte_Aut_Stmk_Bezirke.png|Steiermark


Roinn-seòrsa:Stàitean na h-Ostaire
Tirol

'S e stàit anns an Ostair a tha ann an **Tirol** (Beurla: * Tyrol*). Tha e suidhichte san iar na dùthcha. Tha dà phàirt ann, Tirol a Tuath agus Tirol an Iar. Tha Salzburg eadarra. Tha Tirol cho mòr ri 12,648&nbsp;km² agus tha 771304 (2023) millean duine a' fuireach an seo. Mar sin 's e sin an còigeamh stàit as motha anns an Ostair. Tha Innsbruck na phrìomh-bhaile.

Tha Tirol ainmeil airson deagh àitichean sgìtheadh, m.e. Kitzbühel, Ischgl agus St.&nbsp;Anton.

## Gailearaidh

Faidhle:Karte oesterreich tirol.png|Tirol anns an Ostair]]
Embrace

Is e còmhlan ciùil à Bhrighouse agus Bradford, Sasainn, a tha ann an **Embrace**.

Tha iad air an dèanamh an àrd de Danny McNamara, Richard McNamara, Steve Firth, Mike Heaton agus Mickey Dale. 

## Clàran

* *The Good Will Out* (1998) 
* *Drawn from Memory* (2000)
* *If You've Never Been* (2001)
* *Out Of Nothing* (2004) 
* *This New Day* (2006)

Roinn-seòrsa:Ceòl
An Ostair Ìochdarach

'S e stàit anns an Ostair a tha ann **an Ostair Ìochdarach** (Gearmailtis: *Niederösterreich*). Tha e suidhichte san ear na dùthcha. Tha e cho mòr ri 19,174 km² agus tha mu 1.6 millean duine a’ fuireach an seo. Mar sin 's e sin an stàit as motha anns an Ostair. Tha Sankt Pölten na phrìomh-bhaile.
## Bailtean
*Hausbrunn
## Gailearaidh

Faidhle:Karte oesterreich niederoe.png|An Ostair Ìochdarach anns an Ostair
Faidhle:Stift melk 001 2004.jpg|Stift Melk
Faidhle:Krems danube001 2004.jpg|Krems


Roinn-seòrsa:Stàitean na h-Ostaire
Vorarlberg

'S e stàit anns an Ostair a tha ann an ** Vorarlberg**. Tha e suidhichte san iar na dùthcha. 
Tha e cho mòr ri 2,601 km² agus tha 372,791 (2001) millean duine a' fuireach an seo.

'S e Vorarlberg an dàrna stàit as lugha anns an Ostair. Tha Bregenz na phrìomh-bhaile.

## Gailearaidh

Faidhle:Karte oesterreich vorarlberg.png|Vorarlberg
Faidhle:Schröcken 2.JPG|Cruth na tìre ann an Vorarlberg, le bothan airson feòir a chumail


Roinn-seòrsa:Stàitean na h-Ostaire
Slòbhainis

'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an **Slòbhainis**. 'S e seo an cànan oifigeil anns an t-Slòbhain.

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach
Roinn-seòrsa:Sloibhìnia
Martinique

'S e eilean agus pàirt dhen Fhraing anns an Roinn Charaibeach a tha ann am **Martinique**. Tha e suidhichte anns na h-Eileanan Aintilia Beaga. Tha iad a' cleachdadh an Euro.

Cheannsaich an Fhraing Martinique fo Louis XIII is b' e eaconamaidh stèidhichte air tràilleachd a bha ann. Chaidh na h-Iùdhaich fhuadachadh is Caitligeachd na chreideamh nan tràillean fo Chòd Dubh Louis XIV ann an 1684. Chuireadh às do thràilleachd ann an 1848.

Coltach ri Guadeloupe, 's e co-roinn tìreach (Fraingis: *collectivité territoriale unique*) le cumhachdan de roinn agus départment a tha ann am Martinique. Tha ceithir *arrondissements*, Fort-de-France, La Trinité, Le Marin agus Saint-Pierre ann.

## Ceangal a-mach
* Martinique Tourism Authority - Duilleag oifigeil Ionad Turasachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Roinn-seòrsa:régions na Frainge
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Roinn-seòrsa:Territoires d'outre-mer
Guadeloupe

'S e eilean agus pàirt dhen Fhraing anns an Roinn Charaibeach a tha ann an **Guadeloupe**. Tha e suidhichte anns na h-Eileanan Aintilia Beaga. Tha iad a' cleachdadh an Euro.
'S e seo na co-chomharran aige: 16° 15’ Tuath is 61° 35’ Iar.

## Eachdraidh
Chuireadh às do thràilleachd an seo agus ann an cuid a cholonaidhean eile na Frainge air 27 an Giblean 1848. Coltach ri Martinique, 's e co-roinn tìreach (Fraingis: *collectivité territoriale unique*) le cumhachdan de roinn agus départment a tha ann an Guadeloupe.
## Ceanglaichean a-mach
* Région Guadeloupe - Duilleag oifigeil riaghaltas Guadeloupe
* Les Îles de Guadeloupe - Duilleag oifigeil Ionad Turasachd nan eilean Guadeloupe

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles

Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Nori

'S e **nori** (海苔・のり）*Porphyra Tenera*) facal Iapanais a th' air gnè de dh'fheamainn a gheibhear air feadh Àisia an Ear. 'S iomadh seòrsa a tha ann, agus thèid an t-uabhas dhiubh a ghabhail is a chleachdadh ann an caochladh dòighean, ach gu h-àraid ann am biadh. Tha e càirdeach ri slòcan *Porphyra umbilicalis*.

'S iad Iapan, Coirea agus Sìona na dùthchannan as motha a tha a' dèanamh feum dheth. Gheibhear e ann an caochladh diofar biadhan, agus ann an caochladh diofar cumadh is cruth. 

Air an aon dòigh is a thathas a' dèanamh clàran pàipear traidiseanta ann an Iapan, thathas a' cruthachadh clàran nori cuideachd. Thèid a chleachdadh anns a' chruth thioram seo gus onigiri (bonnachan rìs) no sushi a phasgadh, air neo dìreach mar sin fhèin le rìs is picil. 

Ann an Coirea, gheibhear lorg air a leithid annasan mar teòclaid le nori sa chruth thioram seo nam broinn.

Roinn-seòrsa:Feamainn
Justus von Liebig

B’ e ceimigear Gearmailteach a bh’ ann an **Justus von Liebig**. Rugadh e san 12na, an Cèitean 1803 ann an Darmstadt (Hessen). Chaochail e san 18mh, an Giblean, 1873 ann am München). Bha e na ollamh, agus canar gum b’ esan aon de na tidsearan Ceimigeachd as fheàrr a bh’ ann. Tha e ainmeil mar *"father of the fertilizer industry"*, fhuair e a-mach mu nitrogen airson biadh lusan.

Roinn-seòrsa:Ceimigearan Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Martin Lowry

B’ e ceimigear Sasannach a bh’ ann an **Thomas Martin Lowry**. 
Rugadh e san 26 an Dàmhair 1874 ann am Bradford.
Chaochail e san 2 an t-Samhain 1936 ann an Cambridge.
Anns a' bhliadhna 1920 chaidh e na chiad ollamh ann an ceimigeachd fhiosaigeach aig Oilthigh Chambridge.

Tha e ainmeil airson na h-obrach aige air cuairteachadh an solais agus air searbhagan agus bunan. Lorg e an aon teòiridh mar Johannes Brønsted gu neo-eisimeileach.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte