open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luirg

'S e baile beag ann an Cataibh a tha ann an **Luirg** (Beurla: *Lairg*). Tha e suidhichte aig ceann ear-dheas Loch Sìn mu 80 km air falbh bho Inbhir Nis. Tha mu 1200 duine a' fuireach ann. 

Tha Slighe àrsaidheil Chnoc an Ùird ann, ruigear dùn tìodhlagaidh bho 4,500 bliadhna RC air ais. Air mullach Chnoc an Uaird tha tobhtaichean dhùn  ann a tha nas sine na sin.

Tha am baile cliùiteach air sgàth 's gur e teas meadhan fèill caoirich a tha ann. Tha cuid de na reicean fhollaiseach caoirich as motha anns an Roinn Eòrpa ann.

Tha stèisean-rèile ann air Loidhne a' Chinn a Tuath eadar Inbhir Sin agus Sgìre Raoird.

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Cataibh
Àird Tunna

'S e baile-beag ann am Muile faisg air Bun Easain a th' ann an **Àird Tunna** (Beurla: *Ardtun*).
Tha carragh-chuimhne do Màiri Dhòmhnallach an do sgrìobh *Leanabh an Àigh* aig Bealach nan Seasgach faisg air Àird Tunna. 
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Muile
An t-Achadh

Tha **An t-Achadh** (Beurla: *Acha*) na thuineachadh beag ann an Colla anns Na h-Eileanan a-staigh.

Chìthear muileann-gràin agus sloc-sàbhaidh an sin air seann mhapa OS (1879). Tha làrach ro-eachdraidheil **Dùn an Achaidh** (làrach ainmichte) faisg air an àite.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Faidhle:Dùn An Achaidh, Coll.jpg|Dùn an Achaidh
Faidhle:Houses at Acha - geograph.org.uk - 1449401.jpg|Taighean anns An Achadh
Faidhle:Dùn an Achaidh (OS map, 1881).jpg|An t-Achadh agus Dùn an Achaidh air mapa eachdraidheil (1879)


Roinn-seòrsa:Colla
Roinn-seòrsa:Bun
Àirigh nan Gobhar

'S e prìomh-bhaile ann an Colla a th' ann an **Àirigh nan Gobhar** (Beurla: *Arinagour*).

Tha aiseag Caledonian Mac a' Bhruthainn a' ceangal Àirigh nan Gobhar ri Tiriodh agus ris an Òban..

Thogadh an eaglais pharraist ann an 1907.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Colla
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid
Roinn-seòrsa:Siorrachd Earra-Ghàidheal
Dùn Bheagain

'S e baile anns an t-Eilean Sgitheanach a th' ann an **Dùn Bheagain** (Beurla:*Dunvegan*). Tha caisteal ann, agus tha an teaghlach MacLeòid a' fuireach ann.

 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
C.B. Obar Bhrothaig

‘Se **Club Ball-coise Obar Bhrothaig** na  sgioba ball-coise ann an Obar Bhrothaig. Tha Obar Bhrothaig an-dràsta a’ cluich ann an Dara Roinn na h-Alba.

Roinn-seòrsa:Ball-coise
Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise
Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig

Tha **Port Adhair Phreastabhaig** faisg air baile Phreastabhaig air chosta Shiorrachd Àir, 47km (29 mìle) air falbh bho bhaile Ghlaschu, ach tha na companaidhean itealachaidh ga ainmeachadh **Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig**.

## Companaidh phlèanaichean agus cinn-siubhail
* Aer Arann (Corcaigh, Dun na nGall)
* Ryanair (Cathair Bheul-Feirste, Bournemouth, A' Bhruiseal-Charleroi, Budapest, Doire, Baile Atha Cliath, Faro, Girona, Göteborg, Grenoble, Frankfurt-Hahn, Kraków, Lunnainn Stansted, Málaga, Marseille , Milano-Bergamo, Murcia, Oslo-Torp, Pàras-Beauvais, Pisa, Reus , Riga, An Ròimh-Ciampino, Shannon, Stockholm-Skavsta, Tenerife-South, Weeze, Wrocław, Torino)
* Wizz Air (Gdańsk, Katowice, Poznań, Warsaw)

## Ceangal a-muigh
*Port Adhair Phreastabhaig Duilleag oifigeil

Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
God Save the Queen

Is Laoidh Nàiseanta na Rìoghachd Aonaichte **God Save the Queen**. Chaidh fhoillseachadh gun urra ann an *The Gentleman's Magazine*, 15mh an Dàmhair, 1745.

Seo an teacsa anns a' Ghàidhlig:


DHIA, thoir d ar n-uachdran gaoil
Sonas is sìneadh saoghl;
Dhia, dìon an Rìgh;
Deònaich dha buaidh sa chòir,
Àrd-ghreadhnachas is glòir,
Fad-riaghladh aoibhinn, mòr;
Dhia, dìon an Rìgh !

Do mhaitheas caoin, neo-ghann,
Bi dòrtadh air a cheann,
Gun sgur, gun dìth ;
Ceart-reachdan biodh ra linn,
Á sìor thoirt aobhair dhuinn,
Le guth s le cridh bhith seinn
Dhia, dìon an Rìgh ! 


Seo tionndadh eile air na faclan tùsail, a rinn Aonghas Dòmhnallach. Nochd na faclan iad seo anns an iris Chainèidianach "Mac-Talla", Iuchar 16, 1892.


"DHIA GLEIDH 'BHANRIGH"

"Dhia glèidh ar Banrigh mhòr,
Beatha bhuan da'r Banrigh choir,
Dhia glèidh 'Bhanrigh.
Thoir buaidh dhi, 'us solas,
Son' agus ro ghlòrmhoir,
Fada chum riaghladh oirnn';
Dhia glèidh 'Bhanrigh;

A Thighearn ar Dia èirich,
Sgap a naimhdean eitich,
'Us leag iad sìos.
Cuir clì an droch riaghladh,
Tilg sìos an lùib dhiabhlaidh,
Ar dòchas oirre leag—
Dhia glèidh 'Bhanrigh:

Do thìodhlaig mhaith thoir dhi,
Dòirt oirre pailt gun dith,
Fad' riaghladh i;
Ar reachdan dìonadh i,
Toirt dhuinn aobhar, gun sgìos,
'Bhi seinn le 'r guth 's ar cridh'
Dhia glèidh 'Bhanrigh!"


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Laoidhean nàiseanta
Bun Ilidh

Is e baile ann an Cataibh an Ear a tha ann am **Bun Ilidh** (Beurla: *Helmsdale*).
Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Lochlannaich aig inbhir Abhainn Ilidh (Beurla: *River Helmsdale*). 

Anns an 19mh linn b’ e baile iasgach a bha ann. Thàinig e gu bith mar thoradh fuadaichean Chataibh.  A rèir an *Old Statistical Account* chaidh am baile a thogail ann an 1816 às dèidh Goillspidh agus Brùra gus àite-fuirich agus cothroman cosnaidh a chruthachadh do na daoine às na sgìrean a bha air am fuadachadh.

Chaidh am port a thogail ann an 1818. B’ àbhaist aon de na cabhlaichean as motha anns an Roinn Eòrpa a bhith an seo. B’ e sgadan an t-iasg a bu chudthromaiche a chaidh a glacadh an seo. 
  
Tha ionad-dualchais ann ris an canar: *Timespan Heritage Centre*. Tha taisbeanadh ann mu eachdraidh a’ bhaile agus rudan a rinn an luchd-ealain às an àite fhèin. Cuideachd tha fiosrachadh ann mun “*gold rush*” ann an 1869. S' urrainnear òr a lorg fhathast ann am Baile an Òir ann an Cill Donnain faisg air Bun Ilidh.

Tha stèisean-rèile ann air Loidhne a' Chinn a Tuath eadar Brùra agus Cill Donnain.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Bun Ilidh aig "''undiscoveredscotland''"
* Bun Ilidh - Duilleag oifigeil
* BBC Naidheachdan 2016-11-17: Ceannach coimhearsnachd am Bun Illidh

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Cataibh
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Carraig Thuathail

'S e baile ann an Contae Chorcaí, Èirinn, a tha ann an **Carraig Thuathail**. Tha e suidhichte ann am meadhan na siorramachd (Gaeilge : Contae) air an taobh thuath Chorcaigh fhèin, 161km bho Luimneach, Ghaillimh, 88km bho Luimneach, 349km bho Dhoire  agus 209km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Èirinn
Am Blàran Odhar

Tha **Am Blàran Odhar** (Beurla: *Bettyhill*) na bhaile bheag san àirde a thuath Alba. Tha e suidhichte mu 30 mìltean air falbh san iar air Inbhir Theòrsa  agus mu 12 mhìle bho Thongue.

Chaidh eaglais a' bhaile, "Eaglais Fhair"  (Beurla: *Farr Church*) air a togail ann an 1774. Tha leac-croise ann bhon  9mh linn. 'S e taigh-tasgaidh a tha anns an eaglais an-diugh air a bheil "Taigh-Tasgaidh Srath Nabhair"  mar ainm. Tha cubaid ann bho 1774, suideachdain agus lic uaghach bhon 18mh linn.

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach
*Fiosrachadh - Am Blàran Odhar
*Am Blàran Odhar aig mackaycountry  

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Dùthaich MhicAoidh
Roinn-seòrsa:Cataibh
Roinn-seòrsa:Paraiste Fhair
Liosta dùthchannan a-rèir àireamh-shluaigh

Liosta dùthchannan a-rèir àireamh-shluaigh:

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:Liostaichean
Cumaradh Mòr

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Eilean Cumaradh Mòr**. Tha e faisg air Cumaradh Bheag. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 4.73″  Tuath agus  4° 55′ 13.04″ Iar. 

Tha e cho farsaing ri 1,168 heactair ceàrnagach de mheud. 'S e *The Glaidstane* an cnoc as àirde air an eilean, tha e 127 meatair  (417 troigh) os cionn na mara.

Ann an 2001 bha 1434 duine a' fuireach air an eilean.  'S e Port a' Mhuilinn an t-ainm a tha air a phrìomh-bhaile. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Gaoda Bheinn

'S e **Gaoda Bheinn**  neo **Gaoithe Bheinn** (Beurla: *Goat Fell*) a' bheinn as motha air eilean Arainn. Tha i 874 metair air àirde (2,867 troigh). Tha e aig an National Trust for Scotland a-nis.

Chan eilear cinnteach mun ainm Gàidhlig ceart. Tha cuid ag ràdh gu bheil e a’ tighinn às an ainm *Gaodabheinn* (*Beinn Gobhar* neo *Goat Mountain*) a thàinig bhon seann fhacal Lochlannais *Geita–Fjall*. Neo is dòcha gun tàinig e bhon fhacal Gàidhlig *[[gaoth]]*, a’ ciallachadh *Beinn Gaoitheach*. Mar sin tha ainm eile air: Gaoithe Bheinn.

## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
*Fiosrachadh Gaoda Bheinn

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arainn
Tràigh a' Chaisteil

'S e prìomh-bhaile na h-Arainn a tha ann am **Breadhaig** no **Tràigh a' Chaisteil** (Beurla: *Brodick*). Ann an 2001, dh'fhuirich 840 duine ann agus 848 ann an 2011. An sin tha aiseagan a' dol eadar Tràigh a' Chaisteil is Àird Rosain le Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Tha am baile suidhichte aig cois Ghaoithe Bheinn agus tha e faisg air Linne Chluaidh.

Tha am baile ainmeil airson uisge-beatha *Arran Brewery* agus *Auchrannie Resort*, baile turasachd anns a' bhaile.

Tha caisteal le tùsan anns an 13mh linn ann. Tha Caisteal Thràigh a' Chaisteil air an nòta £20 Banca Rìoghail na h-Alba.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arainn
Na h-Eileanan Canàrach

'S e innis-mhuir a tha anns **na h-Eileanan Canàrach** neo **Eileanan Canèiridh**,
Spàinntis: *Islas Canarias*, (IPA: ˈizlas kaˈnarjas). Tha iad suidhichte anns a’ Chuan Siar eadar 100 is 500 cileameatair air falbh bhon àirde an iar oirthir Afraga. 'S e Maroco agus Sathara an Iar na dùthchannan a tha faisg air. A-rèir cruinn-eòlas tha iad ceangailte le Afraga, ach a-rèir cumhachd poilitigeach tha iad fo smachd na Spàinne. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh.

## Na h-eileanan

Tha seachd eileanan mòra ann. Seo iad leis na prìomh-bhailtean aca:

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Afraga
*
Tenerife

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an **Tenerife**. 
Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar. Tha Tenerife 80 cilemeatair a dh’ fhad agus 50 cilemeatair a leud. Le 2.034,38 cilemeatair ceàrnagach de mheud 's e Tenerife an t-eilean as motha de na h-Eileanan Canàrach. 
Anns a’ bhliadhna 2007 bha 865.070 de shluagh ann. 

Tha Santa Cruz de Tenerife na phrìomh-bhaile.

'S e *Pico del Teide* (3.718 m) a' bheinn as àirde air an eilean agus air feadh na Spàinne. 

Tha oilthigh ann an Tenerife le *La Laguna University* mar ainm. Chaidh a stèidheachadh ann an 1792. 

Tha Tenerife a' gabhail a-steach 31 sgìrean: 




* Adeje
* Arafo
* Arico
* Arona
* Buenavista del Norte
* Candelaria
* Fasnia
* Garachico
* Granadilla de Abona
* La Guancha
* Guía de Isora
* Güímar
* Icod de los Vinos
* La Matanza de Acentejo
* La Orotava

* Puerto de la Cruz
* Los Realejos
* El Rosario
* San Cristóbal de La Laguna
* San Juan de la Rambla
* San Miguel de Abona
* Santa Cruz de Tenerife
* Santa Ursula
* Santiago del Teide
* El Sauzal
* Los Silos
* Tacoronte
* El Tanque
* Tegueste
* La Victoria de Acentejo
* Vilaflor


Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Gran Canaria

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an **Gran Canaria**. 
Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar mu 210 cileameatair air falbh bhon àird an iar-thuath oirthir Afraga. Tha Tenerife agus Fuerteventura faisg air. 

Tha Gran Canaria air meud de 1,560 cilemeatair ceàrnagach. 'S e *Pico de Las Nieves* (1,949 m) a' bheinn as àird air an eilean.

Anns a’ bhliadhna 2007 bha 815.379 de shluagh ann. 

Tha Las Palmas de Gran Canaria na phrìomh-bhaile.

Tha roinn turasachd gu math làidir ann an Gran Canaria. Mar is trice bidh an teothachd eadar 18° is 26° tron bhliadhna. Bidh mu 2,2 millean luchd turais a' tadhail air an eilean gach bhliadhna, gu h-àraid san gheamhradh. Leis na tràighean brèagha is farsaing 's e teis-mheadhan turasachd a tha anns na bailtean *Maspalomas*, *Playa del Inglés* agus *San Agustín*. 

Tha Gran Canaria a' gabhail a-steach 21 sgìrean: 




* Agaete
* Agüimes
* Artenara
* Arucas
* Firgas
* Gáldar
* Ingenio

* Mogán
* Moya
* Las Palmas de Gran Canaria
* San Bartolomé de Tirajana
* San Nicolás de Tolentino
* Sta. Brígida
* Sta. Lucía de Tirajana

* Santa María de Guía
* Tejeda
* Telde
* Teror
* Valleseco
* Valsequillo
* Vega de San Mateo


Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Lanzarote

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an ** Lanzarote**. 
Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar agus tha e as fhaide ear de na h-Eileanan Canàrach. Tha e mu 11 cilemeatair air falbh bho Fhuerteventura. 

Tha Lanzarote cho farsaing ri 845,94 cilemeatair ceàrnagach. 
Anns a’ bhliadhna 2007 bha 132.366 de shluagh ann. 

'S e Arrecife am baile as motha an eilein.

Tha *Peñas del Chache* (670 m) na beinn as àirde. Tha pàirc nàiseanta ann ris an canar *Timanfaya*. Tha Lanzarote gu lèir dìonta leis an UNESCO mar *Biosphere Reserve protected site*. 

## Dealbhan

 Image:2008-12-15 Lanzarote Wreck.jpg| Arrecife
 Image: 2008-12-22 Lanzarote JardinDeCactus.jpg| Jardín de Cactus
 Image:2008-12-18 Lanzarote CuevaDeLosVerdes.jpg| Cueva de los Verdes
 Image:2008-12-19 Lanzarote ElGolfo.jpg| El Golfo
 Image:2008-12-19 Lanzarote Timanfaya.jpg| Pàirc nàiseanta *Timanfaya*
 Image:2008-12-19 Lanzarote Timanfaya NationalPark.jpg| Pàirc nàiseanta *Timanfaya*
 Image:2008-12-25 Lanzarote Timanfaya 03.jpg| Pàirc nàiseanta *Timanfaya*
 Image:2008-12-25_Lanzarote_Timanfaya.jpg| Pàirc nàiseanta *Timanfaya*
 Image:2008-12-15 Lanzarote SalinasDeJanubio.jpg| Salinas del Janubio
 Image:2008-12-21 Lanzarote LaGeria.jpg| La Geria
 Image:2008-12-17 Lanzarote MiradorDelRio.jpg|La Graciosa / Mirador del Río
 Image:2008-12-16Lanzarote PlayaBlanca.jpg|Playa Blanca
Image:Lanzarote Timanfaya.jpg|Pàirc nàiseanta *Timanfaya*


Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
La Palma (eilean)

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an ** La Palma**, ainm fada: **Isla de La Palma**.
Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar. 

Tha La Palma cho farsaing ri 706 cilemeatair ceàrnagach. Tha e 42 cilemeatair a dh’ fhad agus 28 cilemeatair a leud. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 85.933 de shluagh ann.

'S e Santa Cruz de La Palma na phrìomh-bhaile, ach 
's e Los Llanos de Aridane am baile as motha an eilein.

Tha Pàirc-nàiseanta ann ris an canar *Parque Nacional de la Caldera de Taburiente*.

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
La Gomera

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an ** La Gomera **. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar. 

Tha La Gomera cho farsaing ri 369,76 km² cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 22.259 de shluagh ann.

Tha San Sebastián de La Gomera na phrìomh-bhaile, tha riaghaltas (*cabildo insular*) an eilein suidhichte an seo. 

Tha La Gomera na phàirt den cheàrn Santa Cruz de Tenerife. Tha sia sgìrean aige:
*	Agulo
*	Alajeró
*	San Sebastián de la Gomera
*	Hermigua
*	Valle Gran Rey
*	Vallehermoso

'S e *Garajonay* a’ bheinn as àirde air La Gomera, tha e 1.487 meatair a dh'àird. Tha e suidhichte ann am pàirc nàiseanta Garajonay. Tha a' phàirc a’ gabhail a-steach 10% den eilean agus tha e dìonta leis an UNESCO.

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
El Hierro

'S e eilean Spàinnteach agus an t-eilean as lugha de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an ** El Hierro**, far-ainm *Isla del Meridiano*. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar. 

Tha El Hierro cho farsaing ri 278 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 10.558 de shluagh ann. Tha Valverde na phrìomh-bhaile.

Tha El Hierro na phàirt den chèarn Santa Cruz de Tenerife. Tha trì sgìrean aige:
* Frontera
* Valverde
* El Pinar

Tha roinn na turasach gu math làidir anns an eilean. Tha port-adhair beag ann, le *El Hierro Airport* mar ainm. Tha aiseag a’ ruith eadar El Hierro agus Tenerife.

Bha Umberto Eco a' cleachdadh an eilein seo anns an nobhail aige "The Island of the Day Before" ("L'isola del giorno prima", 1994). 	

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Santa Cruz de Tenerife

Tha **Santa Cruz de Tenerife** na phrìomh-bhaile (còmhla ri Las Palmas de Gran Canaria) de roinn fèin-riaghladh Spàinteach nan Eileanan Canàrach. Tha e suidhichte air an eilean Tenerife. 'S e am baile as motha an eilein cuideachd.
## Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Nice
*  San Antonio (Texas)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Fuerteventura

'S e eilean Spàinnteach agus an dàrna eilean as motha de  na h-Eileanan Canàrach a tha ann am ** Fuerteventura**. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar. 

Tha Fuerteventura cho farsaing ri 1,660 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 94.386 de shluagh ann.

Tha Puerto del Rosario na phrìomh-bhaile, tha riaghaltas an eilein (Spàinntis: *cabildo insular*) suidhichte an seo.

'S e *Mount Jandía*  a’ bheinn as àirde ann am Fuerteventura, tha i 807 meatair a dh'àirde. 

Air sgàth nan tràighean gainmhich fada  agus an na sìde blàithe tha an roinn turasachd gu math làidir anns an eilean. Tha port-adhair  ann, le  *Fuerteventura Airport* mar ainm. 

Tha Fuerteventura na phàirt den cheàrn Las Palmas. Tha sia sgìrean aige:
*Antigua
*Betancuria
*La Oliva
*Pájara
*Puerto del Rosario
*Tuineje

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Barack Obama

'S e neach-poileataigs Ameireaganach agus 44mh Cinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte a tha ann am **Barack Hussein Obama** [bəˈɹɑːk hʊˈseɪn oʊˈbɑːmə]. Air 4mh an t-Samhain 2008 bhuannaich e na taghaidhean anns na Stàitean Aonaichte agus eadar an 20mh den Fhaoilleach 2009 agus 20mh den Fhaoilleach 2017, bha e na cheann-suidhe.

Rugadh e air 4mh den Lùnastal 1961 ann an Honolulu, Hawaii. Chaidh e don Oilthigh Cholumbia agus *Harvard Law School*. Tha e na fear lagha agus bha e a' teagasg lagha bun-reachdail aig Oilthigh Chicago eadar 1992 gu 2004. Bha e na sheanadair ann an Illinois eadar 3mh Faoilleach 2005 agus 16 Samhain 2008.

Tha e pòsta aig Michelle Obama (1992) agus tha dithis nighean aca, Malia Ann (1998) agus Sasha (2001).

## Ceanglaichean a-mach
* Barack Obama - Eachdraidh-beatha 
* BarackObama.com (Iomairt ceann-suidhe 2008)
* Toraidhean taghaidh nan Stàitean Aonaichte aig *[[BBC|BBC News]]*

Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Duais Nobel airson Sìthe
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Santa Cruz de La Palma

'S e ** Santa Cruz de La Palma** prìomh-bhaile La Palma, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e an dàrna baile as motha air an eilean La Palma a th' ann, an dèidh Los Llanos de Aridane. Tha Santa Cruz de La Palma cho farsaing ri 43.38 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 17,353 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 397.8 duine gach km². Tha e suidhichte san àird a tuath phuirt-adhair *La Palma Airport*.

## Bailtean Co-cheangailte
* San Antonio (Texas)
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
San Sebastián de La Gomera

Tha ** San Sebastián de la Gomera ** na phrìomh-bhaile La Gomera, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e am baile as motha an eilein, suidhichte air cladach san àird an ear-thuath an eilein. Tha San Sebastián de la Gomera cho farsaing ri 113,59 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2006 bha 8.451 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 74,4 duine gach km². 

## Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.Rinn Cristoforo Colombo an stad mu dheireadh an seo mus an do thòisich e an siubhal chun nan Innseachan 6mh an t-Sultain, 1492; an siubhal far an do lorg e Aimearaga.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Menorca

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Balèarach a tha ann am ** Menorca** (Catalanais is Spàinntis; Beurla: *Minorca*). Thàinig ainm an eilein bhon fhacal Laideann: *Balearis Minor* a dh'atharraich tro na linntean gu *Minorica* (eilean beag).

Tha Menorca suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich. Tha e cho farsaing ri 694,4 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 88.434 de shluagh ann le dluths aig àireamh 127,4 duine gach km².

Tha Mahon na phrìomh-bhaile.

'S e *El Toro*, ainm eile *Monte Toro*, a’ bheinn as àirde ann am Menorca, tha i 358 meatair a dh’àrd.

Tha port-adhair eadar-nàiseanta san àird an iar an eilein, mu 3 cilemeatair air falbh bho Mhahon. Tha na h-aiseagan gu Barcelona, Palma de Mallorca agus Valencia suidhichte an seo cuideachd.

## Sgìrean
 Tha ochd sgìrean ann am Menorca. Seo iad:
* Alaior (Spàinntis:* Alayor*) 
* Es Castell (seann ainm: *Villacarlos*) 
* Ciutadella de Menorca (Spàinntis: *Ciudadela de Menorca*) 
* Ferreries (Spàinntis: *Ferrerias*) 
* Maó (Spàinntis: *Mahón*) 
* Es Mercadal 
* Es Migjorn Gran (Spàinntis: *San Cristóbal*) 
* Sant Lluís (Spàinntis: *San Luis*)

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Balèarach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Ibiza

'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Balèarach a tha ann an ** Ibiza** (IPA: [iˈβ̞iθa] Spàinntis; Catalanais *Eivissa* IPA: [əiˈvisə] neo [əiˈβisə]). 

Tha Ibiza suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich mu 80 cilemeatair air falbh bho oithir na Spàinne. Tha e cho farsaing ri 571.04 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 113,908 de shluagh ann le dluths aig àireamh 199.5 duine gach km².

Tha Ciutat d’Eivissa (Baile Eivissa) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha. Tha *Santa Eulària des Riu* agus *Sant Antoni de Portmany* nam bailtean mòra eile.

'S e *Atalaya* a’ bheinn as àirde ann an Ibiza, tha i 476 meatair a dh’àrd.

Tha Ibiza aimeil airson pàirtidhean is beòthalachd-oidhche. Canar gur e am “*Privilege*” faisg air San Rafael, an “*Night club*” as motha air feadh an t-Saghail. Air an làimh eile tha cuid as motha an eilein dìonta leis an UNESCO mar dualchas na cruinne.

## Sgìrean

Tha còig sgìrean ann an Ibiza. Seo iad (deiseal bhon àird a deas):

* Sant Josep de sa Talaia 
* Sant Antoni de Portmany 
* Sant Joan de Labritja 
* Santa Eulària des Riu 
* Baile Ibiza (Eivissa/Vila) 

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Balèarach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Formentera

'S e eilean Spàinnteach agus an t-eilean as lugha de na h-Eileanan Balèarach a tha ann am **Formentera**. Tha e suidhichte mu shia cilemeatair air falbh bho Ibiza.

Tha Formentera suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich. Tha e cho farsaing ri 83.24 km² cilemeatair ceàrnagach agus tha e 19 cilemeatair a dh’fhad.
Anns a’ bhliadhna 2007 bha 8.442 de shluagh ann le dlùths aig àireamh 101,5 duine gach km².

Tha Sant Francesc Xavier na phrìomh-bhaile.

Tha *Sant Ferran de ses Roques*, *El Pilar de la Mola* agus *La Savina* nam bailtean mòra eile.

Tha tuam-thursachain *Ca na Costa* ri taobh an rathaid a tha a' ruith eadar Post Savina agus San Fernando. Tha e bhon 16mh neo an 18mh linn RC.  

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Balèarach
Roinn-seòrsa:Eileanan
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Taghadh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte, 2008

Bha **Taghadh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte, 2008** ann air 4mh an t-Sultain 2008. B' e sin an 56mh taghadh ceann-suidhe agus iar-cheann-suidhe anns na Stàitean Aonaichte.

Bhuannaich Barack Obama an taghadh agus thòisich e air 20mh am Faoilteach 2009. Bha Joe Biden na iar-cheann-suidhe.
 
## Buil

### Stàitean

Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte
Kirsteen NicDhòmhnaill

Tha **Kirsteen NicDhòmhnaill** (18 Dùbhlachd 1983) na craoladair sa Ghàidhlig. 

Tha i a' toirt seachad an t-sìde air An Là. Tha i à Inbhir Nis agus ghabh i pàirt ann am Mòd Nàiseanta Rìoghail sa bhliadhna 2006 agus 2008 far an do bhuannaich i Buinn Òir. 

## Eachdraidh a Beatha
Rugadh Kirsteen NicDhòmhnaill air 18 Dùbhlachd 1983 agus thogadh i ann an Inbhir Nis.
Bha a màthair, Marjorie Nic a' Phearsain, à Polnish, Loch Àilleart ann an sgìre Mhùideart  agus 's ann à Baile Eilidh a tha a h-athair, Tommy MacDhòmhnaill.

Chaidh i gu Bun-sgoil a' Mheadhain ann an Inbhir Nis far an d' fhuair i foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, agus an uair sin gu Àrd-sgoil Allt na Muilne. Cha robh facal Gàidhlig anns an dachaigh ged a bha Gàidhlig aig athair a màthar.

## Seinn
Bhrosnaich an tidsear aice, Lisa Storey, ri bhith seinn ann an co-fharpaisean nam Mòdan Ionadail agus Nàiseanta. Ann an Àrd-sgoil Allt na Muilne, 's i Seònaid NicGriogair a chuidich i le òrain a' Mhòid agus òrain a sheinneadh i aig cèilidhean agus cuirmean.

Rinn i BA (le Urram) ann an Cànan agus Cultair na Gàidhlig aig Sabhal Mòr Ostaig anns an Eilean Sgitheanach. Fhad 's a bha i aig Sabhal Mòr b' i Cairistìona Primrose a bha ga cuideachadh agus a' toirt comhairle dhith a thaobh òran.

Bhuannaich Kirsteen Bonn Òir a' Chomuinn Ghàidhealaich ann an 2006 aig Mòd Dhùn Omhain le cuideachadh a' deasachadh bho Cheana Chaimbeul. Fhuair i an Bonn Òir airson seinn san t-Seann Nòs ann an 2008 anns an Eaglais Bhric, agus Bonn Òir Tìm an Òbain ann an 2009 aig Mòd an Òbain. Tha i cuideachd na ball de Cheòlraidh Ghàidhlig Ghlaschu.

## Craoladh
Thòisich e air prògram na cloinne *[[Dè a-nis?]]*. Bha i an uair sin na neach-naidheachd aig BBC Radio nan Gàidheal. Tha i a-nise a' toirt seachad naidheachdan na h-aimsir air an telebhisean air BBC Alba agus do Reporting Scotland an-dràsta is a-rithist.

## Iomraidhean
* Eachdraidh-beatha aig Bliadhna nan Òran, BBC.

Roinn-seòrsa:Craoladairean
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Las Palmas de Gran Canaria

Tha **Las Palmas de Gran Canaria** na phrìomh-bhaile (còmhla ri Santa Cruz de Tenerife) de roinn fèin-riaghladh Spàinteach nan Eileanan Canàrach. Tha e suidhichte air an eilean Gran Canaria, ann an Las Palmas. 'S e am baile as motha an eilein cuideachd.
## Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Sultain a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Las Palmas de Gran Canaria. Cha tuit ach 369mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 804mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː

## Bailtean Co-cheangailte
* Rotterdam
* San Antonio (Texas)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
MV Eileanan Chaledonia

'S e bàta-aiseag a tha ann am  **MV Eileanan Chaledonia** neo **MV Caledonian Isles** sa Bheurla agus tha i aig Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Tha i a' ruith eadar Aird Rosain agus Breadhaig air Arainn. Chaidh a thogail ann an Lowestoft agus thòisich i air seirbheis anns a' bhliadhna 1993 air an Rathad Arainn.

'S i aon de na bàtaichean as motha a tha aig  Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Air sgàth 's gu bheil i a' ruith air aon de na rathaidean-siubhail as trainge tha comas aice a' ghabhail a-steach gu bhith  1000 duine agus 110 càraichean. Gabhail e 55 mionaidean crosgach an Linne Cluaidh.
## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Caledonian Mac a' Bhriuthainn
Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Stena Line

'S e companaidh aiseag Lochlannaich a tha ann an **Stena Line**. 'S e i aon de na companaidean aiseag as motha air feadh an t-Saoghail. Tha na bàtaichean a' ruith eadar an t-Suain, An Danmhairg, Nirribhidh, Breatainn Mhòr, Èirinn, a' Ghearmailt, Na Tìrean Ìsle agus a' Phòlainn.  

## Rathaidean-siubhail

### Breatainn Mhòr—Èirinn
*An t-Sròn Reamhar—Beul-Feirste
*Fleetwood—Latharna
*Fishguard—Rosslare 
*Holyhead—Dún Laoghaire
*Holyhead—Baile Átha Cliath

### Na Tìrean Ìsle—Breatainn Mhòr
*Hoek van Holland—Harwich
*Hoek van Holland—Killingholme
*Rotterdam—Harwich

### An t-Suain—An Danmhairg
*Göteborg—Fredrikshavn
*Varberg—Grenaa

### An t-Suain—a' Ghearmailt
*Göteborg—Kiel
*Göteborg—Travemünde

### Nirribhidh—An Danmhairg
*Oslo - Fredrikshavn

### An t-Suain—A' Phòlainn
*Karlskrona—Gdynia

## Ceanglaichean a-muigh

* Duilleag oifigeil Stena Line

Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Luimneach

'S e baile ann an Contae Luimneach air oir siar na h-Èireann a tha ann an **Luimneach**. Tha e suidhichte ri taobh Loch Luimnigh, aig inbhir Abhainn na Sionainne, an tè as fhaide na dùthcha, 86km air falbh bho Chorcaigh, 277km bho Bheul Feirste agus 175km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na tìre. 

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Lochlannaich ann an 812. B' e prìomh-bhaile na Rìoghachd Tuadhmhumhain a bh' ann fad na meadhan aoisean, agus bha dlùth daimh aig a’ bhaile ris an Rìgh Brian Bóroimhe cuideachd. Chuairtich Oliver Cromwell am baile ann an 1651, is rinn luchd-leantainn Uilleam III an uiread dà thuras eile san 17mh Linn.

## Bailtean co-cheangailte
* Birmingham (Sasainn)
* Hohenlohe (A' Ghearmailt)
* Kemper (A' Bhreatainn Bheag)
* New Brunswick (Jersey Nuadh)
* Santa Clara (California)
* Spokane (Washington)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Càrn Rìoghain

‘S e baile beag dùthchasail agus port gu math cudromach faisg air An t-Sròn Reamhar, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am **Machair an Sgithich** neo **Càrn Rìoghain** (Beurla/Beurla Ghallta: *Cairnryan*). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 34m os cionn ìre na mara shuas air a' bheinn, ri taobh Loch Rìoghain, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 303 km air falbh bho Obar Dheathain, 110 km bho Ghlaschu, 91 km bho Dhùn Phrìs agus 159 km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns An t-Sròin Reamhair. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd, gu h-àraidh na bàtaichean. Taobh fhoghlaim, chan eil  sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bun-sgoil agus dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.

## Eachdraidh
Chaidh baile a chlàradh faisg air Loch Rìoghain le Ptolemy, ris an canadh *Rerigonium*, a tha a' ciallachadh *Àite an Righ*. Thathar dhen bheachd gur e An t-Sròn Reamhar neo Càrn Rìoghain a bh' ann.

## Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Chàrn Rìoghain fhèin a bhuineas Càrn Rìoghain, a ghabhas a-steach an sgìre mu timcheall a' bhaile. Tha dìreach 315 duine a' fuireach san sgìre. Tha seachdnar comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla a' Bhaile. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Wigtown an Iar) airson Comhairle na Roinne.

## Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha trì seirbheisean bhus a' frithealadh a' bhaile: 
*350 *An t-Sròn Reamhar - Stèisean Rèile - Càrn Rìoghain*.
*58/358/60/360/X77 *An t-Sròn Reamhar - [[Inbhir Gharbhain]] - [[Inbhir Àir]] - Glaschu*.
*923 *[[Beul Feirste]] - An t-Sròn Reamhar - Glaschu/Dùn Èideann*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Caergybi

'S e prìomh phort agus baile de Ynys Môn a th' ann an **Caergybi** neo **Holyhead** mar a chanas luchd na Beurla ris. Anns a' bhliadhna 2001 bha 11,237 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. Is i a' Chuimris an cànan màthaireil aig a' chuid as motha de mhuinntir a' bhaile. 

Is e eilean mòr an iar-thuath na Cuimrigh a tha anns an Ynys Môn, a tha roinnte bhon tìr mhòir leis an Linne Menai. Tha Caergybi suidhichte air eilean beag air a bheil an t-ainm *Holy Island*. Tha an t-eilean ceangailte ri Ynys Môn le drochaid agus cabhsair.

Tha Caergybi air a bhith na phort cudthromach air taobh conaltradh co-dhiù bho thoiseach an 19mh linn, nuair a rinneadh ionad-phacaid dheth, airson a' puist rìoghail "The Irish Mail" eadar Lunnainn agus Caisteal Átha Cliath. Rinneadh rathad-puist, innlichte le Tómas Telford, bho Lunnainn gu Caergybi ann an 1815. Ràinig an rathad-iarainn Caergybi ann an 1847. 

Tha Caergybi suidhichte air an seòlaid a-steach ri Poll a' Ghruthain bhon Chuan Cheilteach agus bho na 1820n gu 1847, bha telegraf seamafoir le seachd ionadan stèidhichte eadar an dà Phort. Chaidh a chleachdadh a thoirt rabhadh do na malairtich aig Poll a' Ghruthain nuair a bhiodh na luingean aca a' tighinn gu port.

Ged nach eil na postan fhathast a' dol gu Èirinn tro Chaergybi tha e fhathast na phort cudthromach airson an dà chuid, bathair agus daoine air an triall eadar Sasainn agus Èirinn. Bithidh Stena Line a' ruith luingean aiseig gu Port Átha Cliath agus bàta-luath "hydrofoil" gu Dùn Laoghaire agus bithidh Irish Ferries a' ruith aiseagan gu Port Átha Cliath.

Tha am frith-rathad astair Slighe Cladach Ynys Môn (Cuimris: *Llwybr Arfordirol Ynys Môn*; Beurla: *Anglesey Coastal Path*) a' tòiseachadh is a' crìochnachadh ann an Caergybi. Tha an cas-cheum mu 124 mìle (200 km) de dh'fhaid agus a' leantainn iomall-fairge Ynys Môn. Tha e na phàirt de Shlighe Costa na Cuimrigh, cas-cheum mu 870 mìle (1,400 km) de dh'fhaid. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Roinn-seòrsa:Ynys Môn
Abergwaun

'S e baile beag san àird a deas a' Chuimrigh a th' ann an **Abergwaun**  (Beurla: *Fishguard*). Tha an t-ainm sin a' ciallachadh "Inbhir Abhainn *Gwaun*" sa Cuimris.  Anns a' bhliadhna 2006 bha 3,300 duine a' fuireach an seo.  

Bhon an sin tha aiseag a' ruith gu Rosslare ann an Eirinn le Stena Line.  Tha e suidhichte ann am Pàirc Nàiseanta *Prembrokeshire Coast*.

Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.

Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ceann na Creige

: * 'S dòcha tha sibh a' sireadh [[Ceann na Creige, Bàideanach]].*

'S e baile beag ann an Cinn Tìre air Loch Tairbeirt an Iar a th' ann an **Ceann na Creige** (Beurla: *Kennacraig*). 'S e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Ceann na Creige agus Port Ilein is Port Asgaig ann an Ìle le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Taigh an Lòin

'S e baile beag ann an Cinn Tìre, Earra-Ghàidheal is Bhòid, Alba a th' ann an **Taigh an Lòin** (Beurla: *Tayinloan*). 

'S e port-mara  airson aiseag a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Taigh an Lòin agus Aird Mheanais air Giogha le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.

   

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Finn E. Kydland

'S e eaconamaiche à Nirribhidh a tha ann am **Finn Erling Kydland** (Ålgård, 1 an Dùbhlachd 1943). Còmhla ri Edward C. Prescott bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2004. An dràsda tha e na ollamh eaconomachd ann an Oilthigh Chalifornia ann an Santa Barbara.

## Iomraidhean

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Sealink

B' e **Sealink** an t-ainm deireannach air na seirbhisean aiseag a bha an seilbh  Rathaidean Iarainn na Breatainn, eadar na 1960'n agus na 1990'n. Chaidh na seirbhisean eadar Eireann agus Breatuinn a' reic gu Stena trath anns na 1990'n. Ruitheadh na seirbhisean sin beagan bliadhnaichean fon stoidhle "Stena Sealink" ach chaidh smaladh air an ainm "Sealink" beagan bliadhna o shin.

## Rathaidean-siubail

* Muir Eireann 
** Caergybi-Dun Laogaire
** Holyhead-Beul-Feirste/Baile Átha Cliath
** Fishguard-Rosslare
** Stranraer-Latharna na h-Èireann

* Eilean Mhanainn
** Heysham-Doolish

* Eileanan a' Chaolais
** Weymouth-Guernsey/Jersey
** Portsmouth-Guernsey/Jersey

* Isle of Wight
** Portsmouth-Ryde
** Portsmouth-Fishbourne
** Lymington-Yarmouth

* Caolas Sasannach
** Dover-Calais
** Dover-Boulogne
** Folkestone-Calais
** Folkestone-Boulogne
** Newhaven-Dieppe
** Weymouth-Cherbourg-Octeville
** Dover-Dunkirk
** Dover/Folkestone-Oostende

* Cuan a Tuath
** Harwich-Hoek van Holland
** Harwich-Zeebrugge
** Harwich-Dunkirk

## Ceangal a-muigh

* Sealink-Holyhead.com Eachdraidh Sealink mun rathad-siubhail eadar Holyhead agus Dún Laoghaire  
 
Roinn-seòrsa:Giùlan
Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Latharna na h-Èireann

: *Airson seaghan eile, faic [[Latharna (soilleireachadh)]].*

'S e baile ann an, Contae Aontroma, Èirinn a Tuath a tha ann an **Latharna** (*Larne* sa Beurla). Ann an 2001 's e 20,000 an àireamh-shluaigh a tha aige. An sin tha seirbheis-aiseagan a' ruith chun na Sròine agus gu Machair an Sgithich ann an Alba le P&O agus gu Fleetwood ann an Sasainn le Stena Line.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Edward C. Prescott

S' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **  Edward Christian Prescott**. Rugadh e ann an Glens Falls, Eabhraig Nuadh, 26 an t-Samhain 1940.

Còmhla ri Finn E. Kydland bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2004.

## Faic cuideachd
*Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
*Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Thomas Schelling

'S e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an ** Thomas Crombie Schelling**. Rugadh e ann an Oakland, California, 14 an Giblean 1921.

Còmhla ri Robert Aumann bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2005. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Robert Aumann

S' e eaconamaiche a tha ann an ** Robert John Aumann**, (ainm Eabhra: Yisrael Aumann ישראל אומן). Rugadh e ann am Frankfurt, a' Ghearmailt, 8 an t-Ògmhios 1930.
Anns a' bhliadhna 1938 theich an teaghlach aige chun nan Stàitean Aonaichte dìreach cola-deug ron Kristallnacht. Mar sin chaidh a thogail ann an Eabhraig Nuadh.

An dràsda tha e na ollamh ann an *Hebrew University* ann an Ierusalem, Iosrael.

Còmhla ri Thomas Schelling bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2005.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Edmund Phelps

'S e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Edmund Strother Phelps, Jr.**. Rugadh e ann an Evanston, Illinois, 26 an t-Iuchar 1933.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2006.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Leonid Hurwicz

B' e eaconamaiche Pòlainneach  a bha ann an **Leonid "Leo" Hurwicz** (21 an Lùnasdal 1917, Moscobha, an Ruis –  24 an t-Ògmhios  2008, Minneapolis ann am  Minnesota, na Stàitean Aonaichte).

Còmhla ri Roger Myerson agus Eric Maskin bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2007.

## Faic cuideachd
*Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
*Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Eric Maskin

S' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Eric Stark Maskin**. Rugadh e ann an Eabhraig Nuadh 12 an Dàmhair 1950.

Còmhla ri Roger Myerson agus Leonid Hurwicz bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2007.

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roger Myerson

S' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Roger Bruce Myerson**. Rugadh e ann am Boston, Massachusetts, 29 am Màrt 1951.
Chaidh e dhan Oilthigh Harvard. A-nis tha e a’ fuireach ann an Chicago, Illinois.

Còmhla ri Eric Maskin agus Leonid Hurwicz bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2007.
## Iomraidhean

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Paul Krugman

'S e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Paul Robin Krugman**. Rugadh e ann an Long Island ann an Eabhraig Nuadh, 28 an Gearran, 1953.
Tha e na ollamh ann an Oilthigh Phrinceton agus tha e a' sgrìobhadh  anns a' phàipear-naidheachd *[[The New York Times]]* cuideachd.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2008.

## Faic cuideachd
*Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
*Fiosrachadh mu Krugman

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Dùn Omhain

'S e baile ann an Cinn Tìre ann an Còmhall a th' ann an **Dùn Omhain** no **Dùn Obhainn** (Beurla: *Dunoon*). Tha e suidhichte air Linne Chluaidh, ri taobh An Loch Sianta agus mu choinneimh Guireag. Tha e ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd.

Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Dùn Omhain anns na bliadhnaichean 1930, 1950, 1968, 1994, 2000, 2006 agus 2012.  Agus théid a chumail ann a-rithist sa bhliadhna 2018.

## Daoine ainmeil
* Rugadh Brian MacUilleim ann an Dùn Omhain. B’ esan a’ chiad neach-deasachaidh aig a' Phàipear Bheag.
* Rugadh John McLellan, Dunoon, an sgrìobhadair ainmeil de cheòl na pìoba, ann an Dùn Omhain.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-07-13: Dragh mu aiseag Ghuireig *(aithris-bhideo: 2:24)*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile Bhòid

'S e **Baile Bhòid** (Beurla: *Rothesay*) prìomh-bhaile Eilean Bhòid. 'S e port-mara airson aiseagan a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Baile Bhòid agus Wemyss Bay le Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Ann an 2001 's e 6,000 an àireamh-shluaigh a tha aige.

Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann am Baile Bhòid anns na bliadhnaichean 1908 agus 1952.

Chuir am baile fàilte air fògarraich à Siria ann an 2015.

## Daoine ainmeil
* Rugadh agus thogadh Sheina Marshall an seo.
* Leslie Hunter, fear de na Dathaichean Albannach
* Lena Zavaroni, seinneadair

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Eilean Bhòid

S' e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Eilean Bhòid**. Tha e faisg air Cumaradh Mòr. Tha e suidhichte ann an  Comhairle  Earra-Ghàidheal agus Bhòid.'S e seo na co-chomharran aige: 55° 50′ 8.48″ Tuath agus 5° 3′ 22.9″ Iar. 

Tha Eilean Bhòid cho farsaing ri 12,217 heactair ceàrnagach (47.2 sq mi) de mheud. 'S e  *Windy Hill*  an cnoc as àirde air an eilean. Tha e 278 meatair (912 troigh) os cionn na mara.

A rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 6,498 duine a' fuireach ann an Eilean Bhòid. 'S e Baile Bhòid an t-ainm a tha air a phrìomh-bhaile.

## Eachdraidh
Ann an Sàga *Sgeulachd Geittir* bha cath mara an seo, eadar dà fheachd à Lochlann, leis gu robh na Lochlannaich le bunait ann am Barraigh a' feuchdainn ri smachd a chur air buidheann eile a bha ri goid air feadh Alba. B' e  *Bót* an t-ainm a bh'  aca air an eilean.                                                                          

*Þeir Þrándur og Önundur fóru í móts við þá og spurðu að þeir höfðu siglt inn til eyjar þeirrar er Bót hét.* 

(Choinnich Thrond agus Onund riutha agus dh' iarr iad orra gun seòladh iad gu ruige Eilean Bhòid)

## Bailtean
*Port MhicEamailinn

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Cinn Tìre

Tha **Cinn Tìre** no **Ceann Tìre** (Beurla: *Kintyre*, neo *Cantyre*; Sean Lochlannais: *Satiri*) na leth-eilean ann an taobh siar na h-Alba. 'S e Ceann Loch Chille Chiarain am baile as motha ann. 

#### Tràth-eachdraidh
Tha sgrìobhaidhean Ròmanach ag innse dhuinn gun robh treubh Ceilteach, ris an abradh iad "Epidii", a' còmhnaidh ann an Cinn Tìre agus na ceàrnan mun cuairt air. Buinidh an t-ainm don fhreumh *Epo-*, facal Gaillis air "each", agus bhathar a' toirt "Na h-Eich" mar far-ainm air muinntir Ìdhe, Dhiùra agus Chinn Tìre nuair a bha Gàidhlig aig a' mhòr-shluagh sna ceàrnan seo. 

## Bailtean
* Bealach an t-Suidhe, Am Bàrr, Baile nan Stiùbhartach
* Càradal, Ceann na Creige, Claonaig, An Chluaidh, Ceann mu Dheas, Caolas Chluaidh
* Druim Leamhan (Drumlemble)
* Machaire Shanais
* Muasdal
* Sàghadal, Sgibinis
* Taigh an Lòin, Tairbeart Loch Fìne, An Taigh Bàn

## Tìr-eòlas
* Maol Chinn Tíre

## Taisbeanadh

Faidhle:Glenbarr Abbey.jpg|Am Bàrr
Faidhle:L1010597.jpg|Caisteal Sgibinis
Faidhle:Campbeltown seafront.jpg|Ceann Loch Chille Chiarain


## Ceangailtean a-muigh
* Cinn Tíre

Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Roinn-seòrsa:Leth-eileanan na h-Alba
BBC Radio 2

S e stèisean-rèidio a tha ann am **BBC Radio 2**. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.

## Ceangal a-mach
Duilleag oifigeil

Roinn-seòrsa:BBC
Beàrnaraigh

Tha grunn de dh'eileanan air a bheil an t-ainm Beàrnaraigh:

* Beàrnaraigh Mòr (Beàrnaraigh Leòdhais)
* Beàrnaraigh na Hearadh (Beàrnaraigh Uibhist)
* Beàrnaraigh Cheann Bharraigh (Beàrnaraigh an Easbaig)
* Beàrnaraigh, Lios Mòr
* Beàrnaraigh Beag, faisg air Beàrnaraigh Mòr

Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Bàgh a' Chaisteil

'S e **Bàgh a' Chaisteil** prìomh-bhaile Bharraigh a tha anns na h-Eileanan Siar, Alba. 

Tha Caisteal Chiosmuil suidhichte air creag anns a' bhàigh.

## Siubhal
Tha an rathad A888 a' ruith tron bhaile agus timcheall an eilein. Tha bàta-aiseig Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' siubhal eadar cala Bhàgh a' Chaisteil agus an t-Òban.

Dh'fhosgail eaglais Chaitligeach, "The Church of Our Lady, Star of the Sea," ann an 1888.

## Faic cuideachd
* Bàgh a' Chaisteil, Alba Nuadh
* Comhairle nan Eilean Siar

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-10-24: Lamraig ùr am Bàgh a' Chaisteil *(aithris bhideo 2:56)*

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Barraigh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Bangalore

Tha **Bangalore**, cuideachd ainmichte mar **Bengaluru** (Kannada: ಬೆಂಗಳೂರು), anns na h-Innseachan.

'S e prìomh bhaile stàit Karnataka a th' ann. Tha e ainmeil airosn a ghnìomhachas choimpiutaireach agus thathas ag ràdh  *Silicon Valley* na h-Innseachan ris. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Cleveland (Ohio) 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Dùn na nGall

'S e baile a tha ann an **Dùn na nGall**. Tha e suidhichte ann an Contae Dùn na nGall, an Cúige Uladh, Èireann.

Tha Contae Dùn na nGall an Iar-thuath na h-Èireann, co-aithneachar Contae Dùn na nGall chun an latha an-diugh a rèir an stoidhle Ghàidhealach **Tìr Chonaill**. 

## Dhaoine
* Enya, seinneadair
* Rory Gallagher, seinneadair
* Moya Brennan, seinneadair
* Clannad
* Daniel O'Donnell, seinneadair
* Mairéad Ní Mhaonaigh, seinneadair


Donegal Bay-04-Wasserbus-2019-gje.jpg|
Donegal Bay-12-2019-gje.jpg|
Donegal-Friary-20-2019-gje.jpg|
Donegal-Friary-10-Grabstein-2019-gje.jpg|
Donegal-Church of Ireland-04-2019-gje.jpg|

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Caisteal Chiosmuil

'S e caisteal ann am Barraigh, Alba a tha **Caisteal Chiosmuil** no **Caisteal Chiosamuil**.

B' e dachaigh ceann-cinnidh Chlann MhicNèill a bha ann, ach a-nis tha e air mhàl do dh'Àrainneachd Eachdraidheil Alba fad mìle bliadhna. Lorgar e ann am meadhan a' bhàigh mu 100m air falbh bho laimrig ann am Bàgh a' Chaisteil ann am Barraigh. 

## Eachdraidh

Chaidh a thogail anns na Meadhan-Aoisean agus tha a chiad iomradh sgrìobhte a' nochdadh anns an 16mh linn. 'S e an aon chaisteal cudromach bho na meadhan linntean a mhair sna h-Eileanan Siar. Tha an t-ainm Caisteal Chiosamuil a’ ciallachadh ‘caisteal creag an eilein bhig’.

## A' faighinn ann
Gheibhear luchd-tadhail ann le turas goirid ann an eathar bho Bàgh a' Chaisteil. 

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach
* Fios bho Àrainneachd Eachdraidheil Alba air Caisteal Chiosmuil
* GRD:Caisteal Chiosmuil
* Caisteal Chiosmuil aig undiscoveredscotland
* Tobar an Dualchais: Mac Nìll Bharraigh agus MacCoinnich Chinn t-Sàile
* BBC Naidheachdan 2022-03-31: Dragh mu Chaisteal Chiosmuil

Roinn-seòrsa:Barraigh
Ciosmul