An Dr Fionnlagh MacLeòid

'S e sgoilear, sgrìobhadair agus craoladair a bh' anns an **Dr Fionnlagh MacLeòid**. The e aithnichte cuideachd leis an ainm Beurla, **Dr Finlay MacLeod**.

## A bheatha

Rugadh agus thogadh e ann an Nis, Leòdhas.
Dh'fhàg e an sgoil aig aois 15 agus chaidh e gu muir agus dh'obraich e mar neach-smàlaidh ann an Lunnainn.
Fhuair e foghlam aig Oilthigh Obar Dheathain far an robh e na oileanach còmhla ri Dòmhnall Iain MacLeòid. Bha e na òraidiche ann an eòlas-inntinn aig Oilthigh Obar Dheathain. Bha e ag obair ann am foghlam mar 'primary adviser' anns na h-Eileanan an Iar. Bha an Dr Fionnlagh MacLeòid am measg a' chiad urrasairean aig Sabhal Mòr Ostaig còmhla ri Sir Iain Noble, Somhairle MacGill-Eain, D.R. Dòmhnallach, agus Gòrdan Barr. 'S ann airsan a chaidh a' chiad duais Dhòmhnaill Meek a bhuileachadh ann an 2010. Bidh e ag obair mar phreasantair cuideachd, gu sònraichte anns an t-sreath 'Sin Thu Fhèin' air BBC Alba far am bi e a' còmhradh le iomadh duine ainmeil ann an saoghal nan Gaidheal. Bidh e cuideachd a' nochdadh gu tric air Radio nan Gaidheal mar aoidh, a' bruidhinn mu eachdraidh na h-Eileanan an Iar agus sgrìobhaidhean Gàidhlig. Chaochail e aig aois 86 5 an t-Samhain 2023.

## Clàr-sgrìobhaidhean
### Gàidhlig

#### Leabhraichean
* *Turas a' Bhreandain: sgeulachd rèidio*; bhon leabhar aig Tim Severin, na dealbhan le John Love. Steornabhagh, Leodhas: Acair, 1989.
* *Na Teampaill anns na h-Eileanan an Iar* Stornoway: Acair, 1997. ISBN: 086152103x
* *Tobraichean sláinte anns na h-Eileanan an Iar*; dealbhan le Dòmhnall Iain Caimbeul. Stornoway: Acair, 2000.
* *Cas-cheum an Leòdhas = Footfall in Lewis* dealbhan le Robert M. Adam, Steòrnabhagh : Acair 2006.
* *Dìomhanas* Inbhir Nis: CLÀR, 2008. (ceithir sgeulachd thar fhichead, ficsean)
* *Muilnean beaga Leòdhais*; na dealbhan John Love. Steòrnabhagh: Acair, 2009. ISBN 9780961523627
* *Gormshuil an rìgh* Inbhir Nis : CLÀR 2010 (a chiad nobhail do dh'inbhich).

#### Ficsean ann an irisean agus cruinneachaidhean
* 'An Cluaisean' ann an MacDhòmhnaill, D. (deas.) *Briseadh na Cloiche.* Glaschu: Oilthigh Ghlaschu, 1970, td. 63-69
* 'Victoria agus Albert'  *Gairm* Àir. 51, d 265 
* 'Gèam airson Dithis', *Gairm* Àir. 199, d.269.
* 'A chàirdean - cà 'il am bàr?', Gath Àir. 9, An t-Earrach 2008, d.10-17.

#### Dealbhan-chluiche
* *Seonaidh*
* *Ceann Cropaig*
* *An Seachdamh Gealach*
* *An Comadaidh*
* *Na balaich air Rònaidh: dealbh-chluich airson réidio ann a sia earrainnean*; na deilbh le Dòmhnall Mac a' Ghobhainn. Obar-Dheadhan: Oilthigh Obar-Dheadhan, 1972.
* *Teaghlach Thormoid Bhuidhe: dealbhan-chluiche rèidio* Steòrnabhagh: Acair, 1990. 
* 'Bar' *Gairm* Àir. 196, d.354. (dealbh-chluich/ còmhradh beag ann an taigh-seinnse, mu chor na Gàidhlig) 
* 'An Latha a Thàinig an t-Ailbhean’ "Gairm" Àir.197 Geamhradh 2001/2002, d. 63-69.
* 'Siorap Ina' *Gairm* Àir. 198, d.136.  (dealbh-chluich bheag)

#### Leabhraichean Chloinne
* *Sioba* Inbhirnis: Club Leabhar 1975.
* *Tothan* Inbhirnis: Club Leabhar 1975.
* *Tugainn cuairt* Inbhirnis: An Comunn Gaidhealach Tigh Obar-Thairbh 1976.
* *Rònan agus Brianuilt*; dealbhan le Anndra MacMhoirein. Steòrnabhagh: Acair, 1978. ISBN: 086152005X
* *O Tractar!* Steòrnabhagh: Acair 1979.
* *Ròin agus Daoine* le John Love. Steòrnabhagh: Acair 1989.
* *Alasdair MacChoinnich ann an Canada* Steòrnabhagh: Acair 1991.
* *Mac an t-Srònaich* le Aonghas MacDhòmhnaill. Steòrnabhagh: Acair  1994.
* *Ailig Aurora* [Steòrnabhagh]: Stòrlann; Acair, 2010.

#### Eadar-theangaichean
* *Blàir mhór an t-Saoghail* le Anna Jungmann, dealbhan le Doffy Weir. Edinburgh: Oliver and Boyd 1977.
* leabhar eachdraidh: Hannibal agus Blar Loch Trasimene - Cortes am measg nan Aztecs - An Armada - Blar Abhainn na Fala
* *Na rinn i orra*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1986. ISBN: 086152084X (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *Mac'An Duinn*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1987 ISBN: 0861520800X (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *A' Chnapag*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1988 (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *A' Ghuanag*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1988 (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *Ubhlan tofaidh puth*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair Earranta 1988 (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *Siud agaibh meic* le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair Earranta 1988 (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *An t-sreang aodaich* le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1989.  (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *A' Chràg* le Angharad Tomos Steòrnabhagh: Acair Earranta 1989 (eadar-theangaichte on Chuimris)
* *Sgeulachdan Grimm* Steòrnabhagh: Acair, 1990.

#### Eile
* *Cur is Dlùth* dealbhan le Gus Wylie, roimh-radha le Fionnlagh MacLèoid. (Scotland? s.n.) 1981 (leabhar-iùil na h-Eileanan an Iar)
* *An duine thainig a chunntadh nan tighea*n Steòrnabhagh: Acair (n.d.) (aig NLS)
* 'Amhran, le Fionnlagh MacLeòid' *Gairm* Àir. 200, d.344. (bàrdachd)
* Gaelic arts a way ahead a report for the Scottish Arts Council by Finlay MacLeod (aig Leabharlann Nàiseanta na h-Alba)
* *Seòid na mara. Stiùireadh do na tidsearan*. le Anna NicDhòmhnaill. Steòrnabhagh: Acair 1989.
* 'A' Ghàidhealtachd (2) An-diugh, Litir le Fionnlagh MacLeòid, Siabost, Leòdhas.' *Gairm* Àir. 84, d.338.
* *Mac an t-Srònaich* [clàradh fhuaim] "Leabhar air CD" Steòrnabhagh: Stòrlann, 2007.

### Deasaiche
* *Nis aosmhor: the photographs of Dan Morrison* Fionnlagh Macleòid (deas.) Steòrnabhagh: Acair, 1997. ISBN: 0861521137
* *Togail Tir: marking time : the map of the Western Isles* Finlay MacLeod (deas.) Stornoway: Acair agus An Lanntair Gallery, 1989. (cuideachd *Gairm* Àir. 149, d 93.)

### Beurla
* *The Chapels In the Western Isles* Stornoway: Acair 1997. ISBN 0861521080 
** dreach Bheurla de *Na Teampaill*
* *The healing wells of the Western Isles*; photographs by Donald John Campbell. Stornoway, Isle of Lewis : Acair, 2000
* *The Norse mills of Lewis*; illustrations by John Love. Steòrnabhagh: Acair 2009
** dreach Bheurla de *Muilnean Beaga Leòdhais*
** 
## Sgrìobhaidhean mu a dheidheann
* 'An Sgeilp Leabhraichean: Na Balaich air Rònaidh, le Fionnlagh MacLeòid' *Gairm* Àir. 80, d.371.
* *An Introduction to Gaelic Fiction* le Moray Watson

## Craoladh
### Prògramman telebhisean
* Sin Thu Fhèin Glaschu: STV, 15 Dàmhair 2002. 'S i Gillian Rothach a th'aig Fionnlagh MacLeòid air aoigheachd san dàrna prògram de Sin Thu Fhèin. '
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 1 a' chiad chraoladh 01 Lùnastal 2012 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Cathy NicDhòmhnaill.' 
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 2 a' chiad chraoladh 08 Lùnastal 2012 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Rob Dunbar.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 3 a' chiad chraoladh 15 Lùnastal 2012 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Morag Craig.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 4 a' chiad chraoladh 22 Lùnastal 2012 'Fionnlagh MacLeòid ann an còmhradh le Fred MacAmhlaigh.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 5 a' chiad chraoladh 05 Sultain 2012 'Fionnlagh MacLeòid ann an còmhradh le Roy MacIomhair.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 6 a' chiad chraoladh 12 Sultain 2012 'Fionnlagh MacLeòid ann an còmhradh le Iain Archie Mac a' Mhaoilein.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 7 a' chiad chraoladh 19 Sultain 2012 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Joni Buchanan, sgrìobhaiche.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 2 Prògram 8 a' chiad chraoladh 26 Sultain 2012 'Fionnlagh MacLeòid ann an còmhradh leis An t-Urr. Dòmhnall MacAmhlaigh.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 3 Prògram 1 a' chiad chraoladh 09 Faoilleach 2013 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri D H M Maciomhair, Neach Gnìomhachais.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 3 Prògram 2 a' chiad chraoladh 16 Faoilleach 2013 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Gillian Rothach, sgoilear.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 3 Prògram 3 a' chiad chraoladh 23 Faoilleach 2013 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Dòmhnall Moireasdan, Neach Naidheachd.'
* Sin Thu Fhèin Sreath 3 Prògram 4 a' chiad chraoladh 02 Gearran 2013 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Agnes Rennie, riochdaire chroitearan.' 
* Sin Thu Fhèin Sreath 3 Prògram 6 a' chiad chraoladh Diciadain 13 Gearran 2013 22:30 Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Magaidh Choineagan, craoladair.
* Sin Thu Fhèin Sreath ? Prògram ? a' chiad chraoladh: Diciadain 15 Gearran 2012 22:30 'Fionnlagh MacLeòid a' còmhradh ri Aonghas 'Ease' MacLeòid.'

### Prògraman Rèidio
* Bragar an Taobh Siar an-diugh agus an-dè – am baile, na daoine, na seanchasan agus na h-amhrain, còmhla ri Fionnlagh Macleòid. Diardaoin 21 Cèitean, BBC Radio nan Gaidheal.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Gàidheil
MacLeòid, Fionnlagh