open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Focșani

'S e baile mòr eadar Buzău agus Bârlad, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann am **Focșani** (IPA: *ˈfokˈʃanʲ*, Iùdais: *פוקשאן*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Milcov, aig 55m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Vrancea. Tha 79,315 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an t-sloinneadh *Focșa* agus an t-iar-leasachan Romàinis *-ani* 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1575. Thug feachdan na Ruise agus na h-Ostaire ruaig air arm Impireachd nan Otomanach aig Blàr Focșani, air 1 an Lùnasdal 1789. Chumadh maragaidh an seo anns na meadhannan aoisean leis gu robh am baile ri taobh nan crìochan eadar Moldobha agus Țara Românească. Chaill mu 2,200 am beatha san latha fuilteach 's a bha siud. Chaochail an ceimeagair Gearmailteach Eduard Buchner an seo ann an 1917, agus esan na shaighdear sa Chogadh Mhòr. Chumadh co-labhairt Sionach ann am Focșani ann an 1881, sia bliadhna ron a' chiad co-labhairt Sionach eadar-nàiseanta. Thus an tachartas seo buaidh làidir air Iùdhaich ann an Romàinia. Thuit Focșani gu feachdan Aonaidh Sobhiataich air 27 an Lùnasdal 1944.

## Daoine ainmeil
*Carl Grünberg (1861 - 1940)

## Bailtean co-cheangailte
*  Banja Luka
*  Berd
*  Patras
*  Potenza
*  Ramat Gan
*  's-Hertogenbosch
*  Tivoli

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Botoșani

'S e baile meadhannach eadar Bălți agus Suceava, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am **Botoșani** (IPA: *ˈbotoˈʃanʲ*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Dresleuca, aig 170m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Botoșani. Tha 106,847 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an t-sloinneadh *Botaș* agus an t-iar-leasachan Romàinis *-ani* 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1439. Thogadh eaglais Airmeinianach an seo an an 1626. Bhuinneadh am baile agus an sgìre mu timcheall air gu Moldobha fad 500 bliadhna, bho 1359 gu ruige 1859. Thàinig na ciad Iùdhaich gu Botoșani anns an 17mh Linn. B' ann uabhasach fhèin soirbheachail 's a bha iad agus, anns an 19mh Linn, bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile a-measg an fheadhainn na bu mhotha ann am Moldobha air fad. Gu mì-fhortunach, fhuair iad fìor dhroch làimhseachadh bhon nabaidhean Crìostaidhean agus thachradh aimhreit nan aghaidh bho àm gu àm. Ann an 1930 bha 11,840 Iùdhaich nan tàmh ann, seach 36% muinntir a' bhaile. Chuir an deachdaire Ion Antonescu mòran dhuibh thall thairis gu Transnitria far a chaochail grunn daoine. Chan eil ach 125 Iùdhaich ann am Botoșani an latha an-diugh. Thuit Botoșani gu feachdan Aonaidh Sobhiataich air 28 am Màrt 1944.

## Daoine ainmeil
*Mihai Eminescu (1850 - 1889)

## Bailtean co-cheangailte
*  Brest
*  Glodeni
*  Karaman
*  Laval
*  Uman

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Piatra Neamț

'S e baile meadhannach eadar Bacău agus Suceava, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am **Piatra Neamț** (IPA: *ˈˈpjatra ne̯amt͜s*, seann ainm: *Piatra lui Crăciun*, Gearmailtis: *Kreuzburg an der Bistritz*, Ungairis: *Karácsonkő*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bistrița, aig 345m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Neamț. Tha 85,055 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às na facail *Piatra* (Gàidhlig: clach) agus *Neamț* (Gàidhlig: Gearmailteach) ann an Romàinis 's a th'ann an t-ainm. 'S ann à Crăciun/Karácson (Gàidhlig: nollaig) ann an Romàinis/Ungairis 's a tha an t-seann ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1395, ged a thathar dhen bheachd gun tàinig na ciad daoine dhan àite eadhon 100,000 air ais. Bha am baile air an robh *Petrodava*, mun do sgrìobh Ptolomaidh san leabhar Geographica, dìreach 5km air falbh o Phiatra Neamț. Thogadh Tùr an naomh Stiofain ann an 1499. Thàinig na ciad Iùdhaich gu Piatra Neamț anns an 18mh Linn agus chaidh sionagog a thogail ann an 1766. Bhuinneadh am baile agus an sgìre mu timcheall air gu Moldobha fad 500 bliadhna, bho 1359 gu ruige 1859. Ann an 1907 bha 8,489 Iùdhaich nan tàmh ann, seach 50% muinntir a' bhaile. Chuir an deachdaire Ion Antonescu mòran dhuibh thall thairis gu Transnitria far a chaochail grunn daoine. Chan eil ach 125 Iùdhaich ann am Piatra Neamț an latha an-diugh. Thuit Piatra Neamț gu feachdan Aonaidh Sobhiataich air 23 an Lùnasdal 1944.

## Daoine ainmeil
*Victor Brauner (1903 - 1966)

## Bailtean co-cheangailte
*  Alpharetta
*  Beinasco
*  Bergama
*  Hlyboka
*  Kiryat Malakhi
*  Lod
*  Malby
*  Manilva
*  Orhei
*  Riorges
*  Roanne
*  Verbania
*  Villerest

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Iași

'S e baile mòr eadar Chişinău agus Piatra Neamț, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann an **Iași** (IPA: *ˈˈjaʃʲ*, seann ainm: *Târgul Ieșilor*, Turcais: *Yaş*, Gearmailtis: *Jassenmarkt*, Ungairis: *Jászvásár*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bahlui, aig 60m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Iași. Tha 290,422 duine a' fuireach ann. 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha 's ann.

## Eachdraidh
'S ann à ainm treubh Sarmatae air an robh *Iasyx* 's a th'ann an t-ainm. B' iad seo a shabaid an aghaidh Mharcus Aurelius. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1408. Thug Tatari, feachdan Impireachd nan Otomanach, Cosacaich agus Arm na Pòlainne ionnsaigh air Iași ochd tursan eadar 1513 agus 1686. Bha e na phrìomh-bhaile *Țara Moldovei* bho 1564 gu ruige 1859, an uair sin *Principatele Unite* gu ruige 1862 agus, aig àm A' Chogaidh Mhòir, prìomh-bhaile Romàinia eadar 1916 agus 1918. Bha cultair Iùdhach uabhasach fhèin làidir ann an Iași  ron chogadh. Ann an 1900 b' e Iùdhaich a bh' ann suas gu 51% muinntir a' bhaile. Rinneadh pogrom orra air 29 an t-Ògmhios 1941, agus an uair sin rinn an Uile-losgadh an còrr. Thug plèanaichean-cogaidh an Aonaidh Sobhiataich ionnsaigh air a' bhaile air 26 an t-Ògmhios agus 28 an t-Ògmhios 1941. Thuit Iași gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich air 29 an Lùnasdal 1944, aig deireadh An Dàrna Cogaidh.

## Daoine ainmeil
*Paul Ackerman (1908 - 1981)

## Bailtean co-cheangailte
*  Athens
*  Chernivtsi
*  Chişinău
*  Chernivitsi
*  Ilioupolis
*  Isfahan
*  Jericho
*  Monterrey
*  Padova
*  Peristeri
*  Poitiers
*  Sant'Oreste
*  Veliko Tarnovo
*  Villeneuve-d’Ascq
*  Vinnytsia
*  Xi'an

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Vaslui

'S e baile meadhannach eadar Iași agus Bârlad, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am **Vaslui** (IPA: *ˈvasˈluj*, Ucràinis: *Васлуй*, Gearmailtis: *Wassluy*, Ungairis: *Vászló*). Tha e suidhichte eadar na h-Aibhnichean Delea agus Vaslui, aig 110m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Vaslui. Tha 55,407 duine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *vas* (Gàidhlig: coille) ann an Cuman agus *uj* (Gàidhlig: abhainn) ann an Turcais 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1435. 

## Daoine ainmeil
*Marcela Topor (1976)

## Bailtean co-cheangailte
*  Cahul
*  Quarrata
*  Radovis
*  San Fernando de Henares

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Alexandru Ioan Cuza

B' e oifigear an airm, rèabhlaideach, neach-poileataigs agus prionnsa à Romàinia a bh' ann an **Alexandru Ioan Cuza** (IPA: *ˈalekˈsandru iˈo̯aŋ ˈkuza*, Bârlad, 20 am Màrt 1820 - Heidelberg, 15 an Cèitean 1873). Bhuinneadh e do theaghlach Ortodogsach iar-fhlaitheach - bha athair na uachdaran-fearainn (Romàinis: boyar) roimhe. Fhuair e a chuid foghlaim aig Oilthigh Pharis agus phòs e aig Elena Rosetti à Iași ann an 1844. Chaidh ainmeachadh *Domnitor* (Gàidhlig: riaghladair) ann an aonadh pearsanta rìoghail an dà chuid air Moldobha agus Țara Românească ann an 1859. B' ann mar seo a chaidh *Principatele Unite* (Gàidhlig: Prionnsalachdan Aonaichte) agus an uair sin Romàinia a chruthachadh. Mar Riaghladair nam Prionnsalachdan Aonaichte, thug e taic dhan iomairt phoileataigeach agus dioplomasach a dh'iarradh air Impireachd nan Otomanach - an stàit àrd-uachdaran os cionn nam Prionnsalachdan fad linntean - gun aithnicheadh i aonadh Moldobha agus Țara Românească. Mu dheireadh thall, ann an  1862, b' urrainn do Chuza aonadh rianachail agus bun-reachdail nam Prionnsalachdan ann an aon stàit le a prìomh-bhaile agus a pàrlamaid ann am Bucharest ruigsinn. Chuir a dhealas airson ath-leasachadh poileataigeach agus sòisealta na Tòraidhich agus Libearalaich raidigeach na aghaidh, a' mhòr-chuid dhuibh uachdarain-fearainn agus luchd-gnothaich às a' chlas Chalpasach. Air 22 an Gearran 1866, thugadh airsan crùn a leigeil dhe agus b' fheudar dha an dùthaich fhàgail. Chaochail e thall thairis ann an Heidelberg ann an 1873.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Romàinia
Victor Brauner

B' e cruth-ealantair, peantair agus Dealbhadair à Romàinia a ghabhadh ri os-fhìreachas a bh' ann am **Victor Brauner** (IPA: *ˈviktor ˈbrawner*, Piatra Neamț, 15 an t-Ògmhios 1903 - Paris, 12 am Màrt 1966). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach Iùdhach: bha athair na mharsan fiodha. Fhuair e a chuid foghlaim aig Olithigh Nàiseanta Ealain Bucharest. Bha e na bhall a' Phàirtidh Chomunnaich. Ann n 1930 chaidh e gu Paris, far a chuir e seachad na bliadhnaichean mus bhàsaich e ann an 1966.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Mata Corvinus

B' e Rìgh na h-Ungaire agus A' Chròthais a bh' ann am **Mata Corvinus** (Ungairis: *Hunyadi Mátyás*, Croatais: *Matijaš Korvin*, Romàinis: *Matei Corvin*, Cluj-Napoca, 23 an Gearran 1443 - Vienna, 6 an Giblean 1490). Chaochail e ann am Vienna ann an 1443.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Daoine às An Ungair
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:Croàisia
Bacău

'S e baile mòr eadar Miercurea Ciuc agus Vaslui, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am **Bacău** (IPA: *ˈˈbaˈkəw*, Ucràinis: *Бакеу*, Ungairis: *Bákó*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bistrița, aig 165m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Bacău. Tha 144,307 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *byk* (Gàidhlig: tarbh) an an Slàbhais 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1408. 

## Daoine ainmeil
*Lucrețiu Pătrășcanu (1900 - 1954)

## Bailtean co-cheangailte
*  Blaj
*  Mandaue
*  Petah Tikva
*  Torino

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Horațiu Dimitriu

B' e peantair agus dealbhadair à Romàinia a ghabhadh ri iar-impreiseanachd a bh' ann an **Horațiu Dimitriu** (Târgu Jiu, 4 an Gearran 1890 - Bucharest, 5 am Màrt 1926). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach armailteach: bha athair na oifigear san arm agus bha a bhràthair na sheanailear a shabaid an aghaidh nan Nàsach. A bharrachd air sin, bha bràthair-màthar - Theodor Aman - na pheantair ainmeil roimhe. Fhuair e a chuid foghlaim aig *Akademie der Bildenden Künste* ann am München agus san *École nationale supérieure des beaux-arts* ann am Paris. Bha e air a dheachdadh leis na chunnaic e air an dùthaich agus 's e na pheant agus na dhealbhaich e. Chaochail e leis A' Chaitheamh ann am Bucharest ann an 1926.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Corneliu Baba

B' e peantair, dealbhadair agus neach-teagaisg oilthigh à Romàinia a ghabhadh ri formaileachd a bh' ann an **Corneliu Baba** (IPA: *korˈnelju ˈbaba*, Craiova, 18 an t-Samhain 1906 - Ibidem, 28 an Dùbhlachd 1997). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach ealantach: bha athair Gheorghe Baba na pheantair roimhe, a thug clasaichean dhàsan agus do Horațiu Dimitriu. Fhuair e a chuid foghlaim aig *Școala Națională de Arte Frumoase * ann am Bucharest agus ann an Iași fo Nicolae Tonitza. B' ann air portraidean agus dealbhan airson leabraichean a dhèanadh e fòcas. Thug Rembrandt agus Francisco Goya buaidh uabhasach làidir air.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Nicolae Dărăscu

B' e peantair à Romàinia a ghabhadh ri impreiseanachd agus iar-impreiseanachd a bh' ann an **Nicolae Dărăscu** (Giurgiu, 18 an Gearran 1883 - Bucharest, 14 an Lùnasdal 1959). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach. Fhuair e a chuid foghlaim aig *Școala Națională de Arte Frumoase* ann am Bucharest agus san Acadamh Julian ann am Paris. Chaochail e ann am Bucharest ann an 1959.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
M8 mòr-rathad

Tha an **M8** na mhòr-rathad ann an Alba. 

Tha e air aon de na rathaidean as trainge san dùthaich - tha e a ’ceangal Dùn Èideann ri Glaschu, agus tha e ceangailte ri rathaidean cudromach eile leithid an M74, M9 agus A720 (Seach-rathad Cathair Dùn Èideann).
Tulcea

'S e baile meadhannach eadar Izmail agus Galați, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an **Tulcea** (IPA: *ˈtult͡ʃe̯a*, Turcais: *Tulça*, Gearmailtis: *Tultscha*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Brațul Sfântu Gheorghe, aig 30m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Tulcea. Tha 73,707 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
B' e *Αιγισσός* a chanadh na seann Ghreugaich ris an sgìre seo. Tha e coltach gur ann às an fhacal *tukla* (Gàidhlig: leacag) an an Turcais 's a th'ann an t-ainm. A dh'aindeoin sin, tha cuid a dhaoine dhen bheachd gur ann à facal Turcais eile, *tul* (Gàidhlig: cnoc). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais mar Tulcea ann an 1416 nuair a ghabh Impireachd nan Otomanach os làimh e.

## Daoine ainmeil
*Grigore Moisil (1906 - 1973)

## Bailtean co-cheangailte
*  Aaborg
*  Altena
*  Amasya
*  Aprilia
*  Fratte Polesine
*  Ilion
*  Izmail
*  Larnaka
*  Mudanya
*  Rovigo
*  Shumen
*  Ulm

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Grigore Moisil

B' e matamataigear agus riochdaire dioplòmasach à Romàinia a bh' ann an **Grigore Constantin Moisil** (IPA: *ˈɡriˈɡore mo.iˈsil*, Tulcea, 10 am Faoilleach 1906 - Ottawa, 21 an Cèitean 1973). Bhuinneadh e do theaghlach bùirdeasach innleachdail: bha athair na ollamh, bha a màthair na neach-teagaisg agus bha a shinn-seanair na shargart, a stèidhich a' chiad sgoil Romàinianach ann an Năsăud. Fhuair Moisil a chuid foghlaim aig Universitatea Politehnica din București agus Oilthigh Bhucharest eadar 1924 agus 1929. B' e *La mécanique analytique des systemes continus* an teusas a sgrìobh e airson a dhotaireachd. Chaidh e dhan Fhraing ann an 1930, far a sgrìobh e pàipear air an robh *On a class of systems of equations with partial derivatives from mathematical physics* fhad's a bha e aig Oilthigh Pharis. An dèidh bhliadhna san Ròimh, ann an 1931, fhuair obair na thìdsear matamataig aig Oilthigh Iași. Ann an 1941 chaidh fhastadh mar ollamh aig Oilthigh Bhucharest. A bharrachd air dà bhliadhna na thosgaire ann an Ankara (1946 - 1948), chuir e seachad an còrr dhen bheatha aige ag obair aig Oilthigh Bhucharest. Chaochail e gu h-obann ann an Ottawa ann an 1973 agus e a' dèanamh turas-òraid thall sa Chanada. B' ann air loidig mhatamataigeach (ailgeabra Łukasiewicz–Moisil), loidig ailgeabrach, ailgeabra MV agus co-aontaran diofarail a dhèanadh e fòcas.
 
## Obair
* 1929: *La mecanique analytique des systemes continus*
* 1931: *Sur une classe de systemes d'equations aux derivees partielles* 
* 1935: *L'algebre de la logique*
* 1942: *Logique modale*
* 1954: *Introducere în algebră. Inele și ideale*
* 1957: *Scheme cu comandă directă cu contacte și reale*
* 1959: *Teoria algebrică a mecanismelor automate*
* 1960: *Funcționarea în mai mulți timpi a schemelor cu relee ideale*
* 1961-1962: *Circuite cu tranzistori*
* 1964: *Algebraicka teorie automatu*
* 1965: *Funcționarea reală a schemelor cu contacte și relee*
* 1965: *Încercări vechi și noi în logica neclasică*
* 1966: *Cursurile pentru inginerie de la Yablonna*
* 1967: *Theorie structurelle des automates finis'
* [[1968]]: *Elemente de logică matematică și teoria mulțimilor*
* [[1970]]: *Îndoieli și certitudini*
* [[1972]]: *Essais sur les logiques non-chrysipiennes''

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Matamataig
Târgu Jiu

'S e baile meadhannach eadar Reșița agus Craiova, air an àirde an iar Romàinia a th' ann an **Târgu Jiu** (IPA: *ˈtɨrɡu ˈʒiw*, Ungairis: *Zsilvásárhely*, Gearmailtis: *Turgukukuli*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Jiu, aig 102m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Gorj. Tha 82,504 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *Търг* (Gàidhlig: margaidh) an an Slàbhais agus ainm na h-Aibhne 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1406.

## Daoine ainmeil
*Horațiu Dimitriu (1890 - 1926)

## Bailtean co-cheangailte
*  Forbach
*  Lauchhammer
*  Noci
*  Pendik
*  Yambol

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Reșița

'S e baile meadhannach eadar Târgu Jiu agus Timișoara, air an àirde an iar Romàinia a th' ann an **Reșița** (IPA: *ˈˈreʃit͡sa*, Ungairis: *Resicabánya*, Gearmailtis: *Reschitz*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Barzava, aig 208m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Caraș-Severin. Tha 73,282 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *rečice* (Gàidhlig: allt) an an Slàbhais 's a th'ann an t-ainm. A dh'aindeoin sin, tha cuid a dhaoine dhen bheachd gur ann à *Recitia* (Gàidhlig: fuaran) ann an Laideann 's a tha e, leis gu bheil *rece* a' ciallachadh fuar ann an Romàinis. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1408.

## Daoine ainmeil
*Julius Meier-Graefe (1867 - 1935)

## Bailtean co-cheangailte
*  Baskil
*  Bielefeld
*  Bihać
*  Caen
*  Kikinda
*  Liberec
*  Loreto
*  Ohrid
*  Pančevo
*  Pesaro
*  Požarevac
*  Veliko Gradiste
*  Vrgorac
*  Vršac

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Flóra Sass

B' e tràill agus taisgealaiche às An Ungair a bh' ann am **Flòra Sàss** (Nagyenyed, 6 an Lùnasdal 1841 - Newton Abbot 11 am Màrt 1916). 
bhuinneadh i do theaghlach iar-fhlaitheach: bha a h-athair na oifigear san arm. Ann an 1849, nuair a bha i gu math òg chaidh a pàrantan agus a bràthair a chur gu bàs le reubaltaich à Romàinia a thug ionnsaigh air Nagyenyed. Chaill mu 1,000 duine am beatha. Theich i gu Vidin ann an Impireachd nan Otomanach far an deach a tràilleachadh. An ceann deich bliadhna, cheannaich Am Morair Samuel Baker i ann am margaidh tràillean agus phòs esan aice. Rinn an dithis iomadh taisteal gu Afraga. Chaochail i aig an taigh ann an Newton Abbot ann an 1916.
 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair
Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Constanța

'S e baile mòr agus port cudromach eadar Varna agus Tulcea, air an àirde an iar-dheas Romàinia a th' ann an **Constanța** (IPA: *ˈkonˈstant͜sa*). Tha e suidhichte ri taobh na Mara Dhuibhe, aig 25m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Constanța. Tha 283,872 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha 's a th'ann an Constanța.

## Eachdraidh

## Daoine ainmeil
*Nicholas Georgescu-Roegen (1906 - 1994)

## Bailtean Co-cheangailte
*  Odesa

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Brăila

'S e baile mòr agus port-aibhne cudromach eadar Galați agus Slobozia agus na crìochan ris An Ucràin agus Moldàibhia, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann am **Brăila** (IPA: *brəˈila*, Ungairis: *Brajla*, Turcais: *İbrail*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Danube, aig 40m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Brăila. Tha 180,302 duine a' fuireach ann. 'S ann air malairt eadar-nàiseanta agus gnìomhachas trom 's a tha eaconomaidh a' bhaile stèidheachadh.

## Eachdraidh

## Daoine ainmeil
* Manea Mănescu (1916–2009), Neach-poileataigs.

## Bailtean co-cheangailte
*  Agrostoli
*  Beşiktaş
*  Bitola
*  Calais
*  Denizli
*  Kavadarci
*  Katerini
*  Nilüfer
*  Pleven
*  Shumen

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Râmnicu Vâlcea

'S e baile meadhannach eadar Sibiu agus Pitești, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an **Râmnicu Vâlcea** (IPA: *ˈˈrɨmniku ˈvɨlt͡ʃe̯a*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Olt, aig 250m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Vâlcea. Tha 98,776 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Tha e coltach gur ann às an fhacal *Ramniku* (Gàidhlig: lòn) an an Cànanan Slàbhach agus *vâlc* (Gàidhlig: madadh-allaidh) ann an Romàinis 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais mar Râmnic ann an 1388.

## Daoine ainmeil
*Dorel Zugrăvescu (1930 - 2019)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Lucrețiu Pătrășcanu

B' e eachdraiche, feallsanaiche, riochdaire dioplòmasach, ollamh, eaconamaiche, eòlaiche-comainn, neach-lagha agus neach-poileataigs Comannach à Romàinia a bh' ann an **Lucrețiu Pătrășcanu** (IPA: *ˈluˈkret͡sju pətrəʃˈkanu*, Bacău, 4 an t-Samhain 1900 - Jilava, 17 an Giblean 1954). Rugadh agus thogadh e ann am Bacău agus bhuineadh e do theaghlach poileataigeach: bha athair na sgrìobhadair agus neach-poileataigs roimhe. Fhuair e a cuid fhoghlaim aig Oilthigh Leipzig agus Oilthigh Bhucarest. Ghabh e ann am Pàrtaidh Comunnach Romàinia ann an 1921 agus riochdaich e am Pàrtaidh sa cheathramh co-labhairt Comintern ann am Mosgo ann an 1922. Chuir e seachad corra bhliadhna thall thairis san Aonadh Sobhiatach, far an tàinig sgàth airsan mu Stalineachd. Chaidh esan a chur an greim sa phrìosan còmhla ri Gheorghe Gheorghiu-Dej aig àm An Dàrna Cogaidh. Chaidh a chur gu bàs ann an 1948 air ordughan Gheorghe Gheorghiu-Dej. Chreideadh Pătrășcanu gum bu chòir do gach uile ar-a-mach agus atharrachadh poileataigeach a bhith fo stiùir mion-chuid proifeiseanta, an treabh dham buineadh esan fhèin. Bha Pătrășcanu air ath-ghnàthachadh an dèidh a bhàis le Nicolae Ceaușescu.

## A chuid Obrach
* *Probleme de bază ale României* (1944)
* *Un veac de frământări sociale, 1821-1907* (1945)
* *Sub trei dictaturi* (1945)
* *Curente și tendințe în filosofia românească* (1946)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Mesopotamia

'S e roinn eachdraidheil anns an Ear Mheadhanach faisg air na h-aibhnichean Tigris agus Euphrates a tha ann am **Mesopotamia**, a tha a' ciallachadh "eadar na h-aibhnichean".

Dh'fhuireach na Sumerianach agus an rìgh ainmeil Gilgamesh an seo is Ur am prìomh-bhaile, agus an sin na h-Acadaich agus an rìgh Sargon. Dh'fhàs na Babilonaich agus na h-Asirianaich a thog Babilon agus Ninebheh. Bha Mesopotamia an roinn as cudromaiche anns an Ear Mheadhanach gu 539 rC nuair a thuit Babilon is riaghlaich Cìrus Mòr e.

Aig an àm seo tha na ranntairean Mhesophotamia ann an Ioràc.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Oilthigh Ramon Llull

'S e oilthigh prìobhaideach suidhichte ann am Barcelona (Catalòinia), a chaidh a stèidheachadh air 1 am Màrt 1990,  a th' ann an **Oilthigh Ramon Llull** (Catalanais: *Universitat Ramon Llull*, IPA: *uniβəɾsiˈtad rəˈmoɲ ˈʎuʎ*). Tha 20,501 oileanaich a' faighinn fhoghlaim san oilthigh seo.

## Seann oileanaich
## Luchd-obrach
*Jaume Aymar i Ragolta (1957)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Catalòinia
Roinn-seòrsa:Foghlam
Löb Carlburg

B' e rabaidh agus neach-teagaisg às An Ungair/A'Ghearmailt a bh' ann an **Yehuda Löb Carlburg** (Eabhra:, *יהודה לייב קארלבורג*, Nagyenyed, 1765 - Krefeld 20 an Gearran 1835). Rugadh agus thogadh e ann an Transsilvania a bha na phàirt Rìoghachd Habsburgach na h-Ungaire aig an àm. B' e a' chiad phrìomh rabaidh a-riamh air an *Consistoire* Iùdhaich san sgìre mu timcheall air Krefeld. B' e mac Mharcus (Mordechai) agus Esther Carlburg a bh' ann. Chaidh e gu grunn sgoiltean Talmud. Bha e na oileanach fo Mheier Barby ann am Bratislava agus fo Nathan Adler ann am Frankfurt. Fhuair e rud beag foghlam cuideachd anns na sgoiltean Iùdhaich ann am Pràg agus Berlin. A' tòiseachadh ann an 1793, chuir e seachad bliadhnaichean ag obair mar neach-teagaisg prìobhaideach, mar eisimpleir ann am Bonn ann an taigh Susman Moses Kaufmann. An sin ionnsaich e fhèin Laideann agus Greugais agus dhèilig e ri feallsanachd agus rannsachadh cànain Arabais, Caldein agus Siriais. Ann an 1803 chaidh ainmeach mar an dàrna rabaidh ann am Bonn. Trì bliadhna an dèidh sin, ann an 1806 fhuair e cuireadh chun Sanhedrin mòr ann am Paris, ach cha b' urrainn dha a bhith an làthair leis gu robh galar sùla air. Às deidh sin dh'fhàs e dall ann an aon sùil. Air 9 am Màrt 1809 chaidh a thaghadh mar phrìomh rabaidh  ann an Krefeld a bhathar dìreach a stèidheachadh às ùr. Thachair sin fo lagh a chuir Napoléon Bonaparte air bhonn a thug stèidheachadh reachail dha na coimhearsnachdan Iùdhach anns na dùthchannan a bha fo bhuaidh na Frainge. Air 13 an Giblean 1809 thug e a bhòid san dreuchd. Nuair a thòisich e san dreuchd air 26 an Cèitean 1809, stèidhich e an sionagog aig an aon àm. Chaidh a thogail ann an 1764 agus chaidh ath-thogail, le naomh-chobhan Torah ùr. Ann an 1810, bha 160 Iùdhach a' fuireach ann am 20 dachaigh ann an Krefeld. Chuir e seachad 25 bliadhna ann an Krefeld gus na chaochail e ann an 1835.
 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair
Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Eachdraiche ealaine

'S e cuideigin a tha a' clàradh, a' sgrìobhadh, ag rannsachadh air neo a' dèanamh anailis air eachdraidh a thaobh ealaine 's a th' ann an **eachdraiche ealaine**.

## Eachdraichean Ainmeil
*Jaume Aymar i Ragolta

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Stòthachd

'S e sgoil feallsanachd Greugach-ròmanach, air a stèidheachadh le Zeno à Citium ann am Baile na h-Aithne san treas linn ro Ìosa Crìosd, a th' ann an **Stòthachd**. 'S ann air beus-eòlas pearsanta - a tha fo bhuaidh siostaim loidigich - agus smuaintean mun  t-saoghal nàdarra a nì Stòthachd fòcas. A rèir na thuirt na Stòthaich, mar chreutairean sòisealta, ma gabhamaid ris na tha romhainn mar a chì sinn a-nis agus gun a bhith fo smachd miann an tlachdais air neo eagal na pèin, agus a' cleachdadh ar n-inntinn ri thuigsinn an t-saoghail, agus ag obair còmhla ri càch agus a' dèiligeadh riutha le ceartas, lorgaidh sinn an t-slighe gu eudaimonia (toileachas/sonas).

## Prìomh Phrionnsabalan
*Ceartas:
*Cruadalachd:
*Gliocas:
*Measarrachd:

## Buill

* Zeno à Citium (332–262&nbsp;BC), a stèidhich an sgoil aig an *Stoa* ann am Baile na h-Aithne
* Aristo à Chios (mu 260&nbsp;BC), a bha na oileanach fo Zeno;
* Herillus à Cartago (treas linn ro Ìosa Crìosd)
* Cleanthes (330–232&nbsp;BC), dàrna cheannard na sgoile
* Chrysippus (280–204&nbsp;BC), treas cheannard na sgoile
* Diogenes (230–150&nbsp;BC)
* Antipater (210–129&nbsp;BC)
* Panaetius (185–109&nbsp;BC)
* Posidonius (mu 51 BC)
* Diodotus (mu –59 BC), a theagasg Cicero
* Cato Òg (94–46&nbsp;BC)
* Seneca Òg (4 BC – 65 AD)
* Gaius Musonius Rufus (A' chiad linn AD)
* Rubellius Plautus (33–62 AD)
* Publius Clodius Thrasea Paetus (A' chiad linn AD)
* Lucius Annaeus Cornutus (Dàrna linn AD)
* Epictetus (55–135 AD)
* Hierocles (Dàrna linn AD)
* Marcus Aurelius (121–180 AD)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eòlas
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Seneca Òg

B' e sgrìobhadair, neach-poileataigs agus feallsanaiche à Impireachd na Ròimhe a ghabhadh ri stòthachd a bh' ann an **Seneca Òg** (ainm slàn: *Lucius Annaeus Seneca*, Corduba mu 4 RC - An Ròimh mu 65 AD). Rugadh e ann an Hispania, far a bheil An Spàinn an latha an-diugh. Bhuinneadh e do theaghlach beirteach iar-fhlaitheach: bha athair na sgrìobhadair agus eachdraiche roimhe, bha a bhràthair Lucius na sheanadair agus bha Lucan - mac a bhràthar Mharcas - na bhàrd. Thug na sgrìobh Seneca - gu seachd-àraidh an leabhar *Epistulae morales ad Lucilium* - buaidh uabhasach fhèin làidir air Crìosdaidheachd, Marcus Aurelius agus Albert Camus.

## Obair
* *Apocolocyntosis divi Claudii*
* *Naturales quaestiones*
* Dialogi
** *De providentia*
** *De constantia sapientis*
** *De ira* libri III
** *De consolatione ad Marciam*
** *De vita beata*
** *De otio*
** *De tranquillitate animi*
** *De brevitate vitae*
** *De consolatione ad Polybium*
** *Ad Helviam matrem* 
* *De clementia*
* *De beneficiis* 
* *Epistulae morales ad Lucilium*
* Tragoediae
** *Hercules furens* 
** *Troades* 
** *Medea*
** *Phoenissae* 
** *Hercules Oetaeus* 
** *Phaedra*
** *Agamemnon* 
** *Thyestes*
** *Oedipus*
* *Octavia*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ròimh
Roinn-seòrsa:Impireachd na Ròimhe
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Laidinneach
Cridhe

'S e ball-bodhaig a tha a' pumpadh fuil tron chorp a tha ann an **cridhe**.

Ro William Harvey bhiodh daoine a' creidsinn gur e teas a chruthachadh a bha ann an amas a' chridhe ach dhearbh Harvey gun robh an fhuil a' dol chuairt bhon chridhe gu na buill is air ais dhan cridhe.

Leig e gun robh bhalbhan ann anns a' chridhe agus anns na cuislean is iad a' stiùireadh sruth am fala.

## Structar
Tha taobh deas a' chridhe a' pumpadh fuil le ogsaidean ann tron chorp. Tha an taobh clì a' pumpadh fuil gun ogsaidean dhan sgamhain. Tha ro-chùirt far an tèid am fuil a chruinneachadh agus balgan a tha a' pumpadh anns gach taobh agus smuais eadar na taobhan. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Corp
Naomh Eòin Mac Gille Bhuidhe

Och bh’ Eòin Mac GilleBhuidhe aig obair Eaglais Caitligeach in Albainn eadar bliadhnaichean 1610 gu 1615, nuair cuir sé gu bàs air an 10mh latha mìos Màrt sa bliadhna 1615.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Naoimh
Bìoras

'S e an seòrsa as lugha de mheanbhag a tha ann am **bìoras**. Chan eil ach stuth ginteil, còta-dìona air a bheil *capsid* agus 's dòcha cèis anns a bheil spìcean ann agus feumaidh iad ceallan beò airson ath-ghintinn.

Chaidh bìorasan a lorg anns na 1890an. Bha Dmitri Ivanovski anns an Ruis agus Martinus Beijerinck a' rannsachadh galar maoiseach anns an tomàto. Lorg Ivanovski gur e urrainn don rud a bha ag adhbharachadh a' ghalair a dhol tro sìolachan nach do leig bacteria a-steach. Dhearbh Beijerinck nach do lean an lionn ri agar, mar bhacteria, agus gun do dh'fheum an lionn stuth beò airson ath-ghintinn. Dh'ainmich e an lionn *contagium vivum fluidum* no dìreach *virus*. Ann an 1929 dhearbh Francis Holmes gun robh mìrean anns an lionn seo ag adhbharachadh a' ghalair agus ann an 1935 rinn Wendell Stanley criostalan bhon mìrean is chaidh na criostalan seo a chleachdadh airson structar a' bhìoras obraich a-mach.

Tha rannsaichean eòlach air barrachd air 9000 seòrsachan de bhìoras. Tha iad a' seòrsachadh bìorasan ann an sia flaitheasan:
* *Riboviria*, am flaitheas as cumanta, a tha a' cleachdadh beirmear RNA airson ath-ghintinn. 'S e eisimpleir de *Riboviria* a tha ann an SARS-COV-2
* *Duplodnaviria*, a tha a' cleachdadh dà dhual DNA, mar eisimpleir na herpes-bhìorasan
* *Monodnaviria*, bìorasan DNA aig a bheil aon dual, mar eisimpleir na papilloma-bhìorasan
* *Varidnaviria*
* *Adnaviria*
* *Ribozyviria*
Ged a tha sinnsear cumanta aig a h-uile fàs-bheart, tha bhìoras-eòlaichean a' smaointinn gun do nochd flaitheasan na bhìorasan seo gu neo-eisimeileach.

## Galaran
Tha bìorasan ag adhbharachadh mòran ghalaran, mar eisimpleir an cnatan, a' ghriùthlach, Ebola, an cnatan mòr, polio, an galar breac, a' bhreac-òtraich, a' phlàigh-dhubh, a' phlàigh-uaine, chikungunya, Zika, AIDS agus COVID-19.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Cealla (bith-eòlas)

'S e structar beag bìodach ann am fàs-bheairtean a tha ann an **cealla**.

Chaidh ceallan ainmicheadh le Robert Hooke ann an 1665 nuair a chunnaic e tro maicreasgop pìos de dh'àrcan is iad a' coimhead mar cheallan ann am manachainn. Lorg Antonie van Leeuwenhoek meanbh-bheathaichean, bacteria agus protozoa anns nach robh ach aon cealla a-mhàin. Mhol Theodor Schwann agus Mattias Schleiden gur e an cealla bonn-stèidh a h-uile fàs-bheairt is dhearbh Rudolf Virchow nach do dh'fhàs ceallan ach bho cheallan eile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* gd.SuperBugs.conline – *sa Ghàidhlig, airson sgoiltean*

Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Naomh Jerome

B' e naomh Laidinn a bha anns an **Naomh Jerome**, no or Eusebius Hieronymus Sophronius (347 - 30 An t-Sultain 420).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Naoimh
Casg leatruim

'S e crìochnachadh leatromachd a tha ann an **casg leatruim**.

Tha casg leatruim laghail ann an Alba on Achd Casg Leatruim (1967). Chan eil casg leatruim ri fhaighinn air iarrtas. Feumaidh dà lighiche aontachadh ri chèile air adhbhar anns na Riaghailtean Casg Leatruim (Alba) (1991) is fios a thoirt do dh'Àrd-Oifigear Slàinte na h-Alba. B' e cumhachd ghlèidhte fo chùram Westminster a bha ann an casg leatruim ron Achd na h-Alba (2016) air sgàth 's gun do chreid am Prìomhaire, Tony Blair, gum biodh buaidh mhòr na h-eaglaisean air a' phàrlamaid ùr. Chaidh an lagh atharrachadh mar phàirt den ath-leasachaidhean an dèidh do Choimisean Mac a' Ghobhainn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Leighis
An cnatan

'S e galar analach a tha anns **a' chnatan**.

Seo comharran a' chnatain:
* amhaich ghoirt
* sruth às an sròin neo sròn stobte
* sreothartaich
* casad

Uaireannan tha fiabhras, ceann goirt neo fèithean goirt ann. Tha lighichean a' moladh tàmh, uisge òl agus ithe gu fallain airson leigheasaidh.

## Faic cuideachd
* An cnatan-mòr

## Iomraidhean
 

Roinn-seòrsa:Tinneasan
The Carpenters

'S e còmhlan-ciùil gu math ainmeil à Na Stàitean Aonaichte a tha ann an **The Carpenters**. Nuair a thòisich iad ann an 1968 bha dhà dhiubh ann, Karen Carpenter is Richard Carpenter.

## Clàran

* *Ticket to Ride* (1969)
* *Close to You* (1970)
* *Carpenters* (1971)
* *A Song for You* (1972)
* *Now & Then* (1973)
* *Horizon* (1975)
* *A Kind of Hush* (1976)
* *Passage* (1977)
* *Christmas Portrait* (1978)
* *Made in America* (1981)
* *Voice of the Heart* (1983)
* *An Old-Fashioned Christmas* (1984)
* *Lovelines* (1989)
* *As Time Goes By* (2004)

## Ceanglaichean a-mach

* Làrach-lìn oifigeil aig The Carpenters (Beurla)

Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
Achadh Muthaich

Tha **Achadh Muthaich** na bhaile beag iasgaich ann an Aonghas, Alba, trì mìltean an ear-thuath air baile Obar Bhrothaig. Tha e na shuidhe air mullach creige de chlachan-gainmhich Deabhonach mu 120 troigh os cionn geodha is cladach moil.

Faodar dèanamh a-mach gu bheil an dàrna eileamaid den ainm aige, 'muthach', a' buntainn do na faclan buachaill, buaghair is bùthair (Gàidhlig Arainn) a tha uile a' freumhachadh ann am "bó". Is e seann-ainm air buachaill a' chruidh a th' ann am 'muthach'.

Ged as e Obar Bhrothaig a tha an-diugh aithnichte airson nan adagan smocte aige, chaidh na h-adagan a rèisgeadh o thùs le iasgairean Achadh Muthaich, gus an do dh'imrich na teaghlaichean iasgaich air fad a dh'Obar Bhrothaig le cuireadh o bhàillidhean a' bhaile sin agus gealltanas gum faigheadh iad fearann is caladh a' bhaile dhaibh fhèin.

## Ainmean is Sloinnidhean

Thug muinntir Achadh Muthaich leotha an cainnt is cleachdaidhean don choimhearsnachd timcheall caladh Obar Bhrothaig ris an canar Fit o' the Toun. Ri linn a' chleachdaidh frith-ainm a thoirt air daoine air an robh ainm ceudna, gheibhear sloinnidhean an-diugh leithid Spink (a' ciallachadh 'sùrdail, lùthmhor') is Swankie (on fhacal 'swank') a bhite ag ràdh ri neach air an robh an fhearas-mhòr.

## Bainnsean

Bhiodh còmhlain bainnse à Achadh Muthaich a' coiseachd on bhaile gu ruige Cill Fheichin le fìdhlear air an ceann. Bhite a' gabhail drama is a' dannsadh le sogan orra fad an slighe chun na h-eaglaise.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste Obar Bhrothaig is Cill Fhèichin
Roinn-seòrsa:Comhairle Aonghais
Roinn-seòrsa:Aonghas
Diiriye Guure

B' e Rìgh na Darawiish bho 1895 gu 1920 a bha ann an **Garad Diiriye Guure** (1860 - 1920).

Rugadh e ann an Taleh, na mhac Garad Guure.
Shabaid a fheachdan an aghaidh Breatainn sa' Bhlàir Jidbali ann an 1903.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Rìghrean
Epicurus

B' e feallsanaiche às A' Ghrèig a stèichich a sgoil fhèin, air an robh *An Garradh* (Greugais: *κήπος*), a bh' ann an **Epicurus** (Greugais: *Επίκουρος*, Samos mu 341 RC - An Àithne mu 270). Mac Neocles agus Querestrata, rugadh e air eilean a bhuinneadh do Bhaile na h-Àithne, ach thogadh e san Àithne fhèin. Thug Nausífanes oide do dh' Epicurus. Bha e dhen bheachd gu robh na Diathan leth-choma dhuinn, gu robh adharadh gun ciall agus gu robh an saoghal adhbharaiche agus air a dhèanamh à ataman. Thug e buaidh uabhasach fhèin làidir air Jean Calvin agus Karl Marx.

## Na thuirt e
Na biodh eagail ort air Dia, Na biodh eagail ort air a’ bhàs, Rud math furasda fhaighinn, Rud doirbh furasada fhulang.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig
Tiolpadh

Is e **tiolpadh** seòrsa de bhraid no mèirle sam bithear a' goid no a' tiolpadh airgead no nithean luachmhor eile a tha ann am pòcaid no air siubhal neach gun fhios dha. Is dòcha gum feum an tiolpadair bhith ag obair gu deas-làmhach, fàillidh gus nach fairich am fulangaiche e 's nach ionndrainn e an nì tiolpte gus am bi e ro fhadalach. 'S e seo seòrsa braide a tha eadar-dhealaichte o mhèirle le gadaichean, robairean is mèirlich eile ach dh'fhaoidte gun abradh iad "peas-ghadaiche" ris an neach a dhèanadh an droch-bheart san t-seann aimsir. Uaireannan, bidh tiolpadairean ag obair ann am prasgan de luchd-braide air sràidean nam mòr-bhailtean Eòrpach airson an car a thoirt à neach-turais agus nithean prìseil a thiolpadh on phòcaid no baga aige.

## Ann an sgeulachdan is beul-aithris
Sa mhòr-chuid de sgeulachdan, chan e tiolpadh as cumanta ach seòrsachan mèirle eile far a bheil am mèirleach no gadaiche a' maoidheadh fòirneart air luchd-siubhail ann an àiteachan iomallach mur toir iad dha an creach, air neo, a' toirt a' char asta agus a' goid na nithean aca gu fàillidh. Gheibhear sgeulachdan eile sa bheil an "seann mhaor eòlach" ag ionnsachadh feadhainn òga airson goid. Agus tha sgeulachdan à beul-aithris sa bheil an gadaiche a' goid nithean prìseil à àiteachan sònraichte leithid meas-lios an rìgh. 

## Ainmean eile
Dh'fhaoidte gun canar "braidean" ri fear no "bradag" ri tè a shaoilear a tha buailteach air nithean a ghoid air neach.

Mar eisimpleir, "Braidean! Ghoideadh e eadar do làmh is thaobh e!"

'S e tiolpadan no tiolpadair an t-ainm air an fhear no tè a tha ris an obair mhì-laghail seo mar dhreuchd ged a dh'fhaodadh na h-ainmean "mèirleach", "gadaiche", bradaiche" a chur air mar an ceudna le ciall nas fharsainge. Thathar a' toirt "mèirleach-pòcaid" air sa Bheurla.

Roinn-seòrsa:Eucoir
An t-Urramach Teàrlach MacDhonnchaidh

B’ e an t-**Urr. Teàrlach MacDhonnchaidh** (1864–1927) *(Beurla: Charles Moncrieff Robertson)* fear de shàr sgoilearan Gàidhlig deireadh na naoidheamh linn deug agus toiseach na ficheadamh linn. B’ ann bho Shrath Tatha ann an Siorramachd Pheairt a bha e, agus mar mhinistear bhiodh e a’ siubhal mu thimcheall na Gàidhealtachd a dh’àiteachan leithid Arainn, Earra-Ghàidheal, Loch Abar, Siorrachd Inbhir Nis, Siorrachd Narann, Cataibh, Ros an Iar, An t-Eilean Sgitheanach, Diùra agus Ìle, cho math ri Siorramachd Pheairt dham buineadh e fhèin. Airson còrr math is trichead bliadhna, bhiodh MacDhonnchaidh a’ cruinneachadh mion-fhiosrachadh mu ainmean-àite, dualchainnt agus beul-aithris bho mhuinntir nan àiteachan sin aig an robh Gàidhlig. Rinn e seo aig àm nuair a b’ i a’ Ghàidhlig prìomh chànan nan sgìrean, agus bhiodh mòran den fhiosrachadh a chruinnich e, gu h-àraid ainmean-àite, air a chall mura b’ e na leabhraichean-nòtaichean a dh’fhàg e às a dhèidh.

## Ceanglaichean a-mach
* Leabhar: Scottish Gaelic Place-Names: The Collected Works of Charles M. Robertson, le Jacob King, 2019
* WebArchive - leabhraichean le Charles M. Robertson
** Skye Gaelic
** Laoidhean Spioradail, le “Tearlagh Robison”

MacDhonnchaidh, Teàrlach
Eòin Dòmhnallach (Cille Mhoire)

Bha **Eòin Dòmhnallach** (Eòin Eachainn Eòin Dhòmhnaill ‘ic Ghilleasbaig Eòin ’ic Shomhairle) ’na eòlaiche air cultar, seanchas agus eachdraidh, à sgìre Chille Mhoire anns an Eilean Sgitheanach.  Chaochail e san Dàmhair 2021.

B’e mac chroiteir a bh’ann, agus ghabh e ùidh mhòr ann an cultar is cànan sgìre Chille Mhoire bho aois gu math òg, is ùidh shònraichte aige ann an traidisean an taigh cèilidh.

Stèidhich e Taigh-tasgaidh Chille Mhoire ann an 1965, aon de na ciad taighean-tasgaidh air a’ bhlàr a-muigh ann an Alba a dh’fhosgail ann an 1965, a tha an-diugh a’ tàladh luchd-turais bho air feadh an t-saoghail.

Ann an 1970, cheannaich e Taigh-òsta Dhùn Thuilm, agus bha e ga stiùireadh airson 27 bliadhna mus do leig e dheth a dhreuchd. A bharrachd air an obair seo, chruinnich e mòran beul-aithris ionadail bho sgìre Chille Mhoire bho na 1960an air adhart, a’ cleachdadh inneal-clàraidh tèip gus muinntir na coimhearsnachd a chlàradh.  B’ ann gu tric a chur e ri prògraman Gàidhlig a’ BhBC air an rèidio is air an telebhisean cuideachd, a’ bruidhinn mu iomadh cuspair, gu tric ceangailte ri àite àrach.

Ann an 2000 chaidh MBE a bhuileachadh air, air an obair luachmhor a rinn e|ann an glèidheadh a’ chultair Ghàidhealaich ann an Tròndairnis, agus ann an 2011 fhuair e duais Sàr Ghàidheal bho Shabhal Mòr Ostaig.
 
Bha e an sàs gu mòr leis an eaglais, far an robh e na chlarc an t-seisein, agus na phrecentor fad iomadh bliadhna.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Tobar an Dualchais: Eòin Dòmhnallach
** Eòin a’ seinn ‘Poca Sìl an t-Sealgair’ ann an 1954
** Eòin a’ bruidhinn ri Coinneach MacIomhair ann an 1995 mun taigh-thasgaidh ann an Cille Mhoire a dh'fhosgail e 30 bliadhna roimhe.

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Uidsianàguidsidh

’S e **Uidsianàguidsidh** (沖縄口, ウチナーグチ, [ʔut͡ɕinaːɡut͡ɕi]) (Beurla: Uchināguchi, Okinawan) an cànan dùchasach a thathar a’ labhairt ann an ceann a deas eilein Okinawa, agus cuideachd anns h-eileanan beaga a tha faisg: Kerama, Kumejima, Tonaki, Aguni.  Tha i diofraichte bhon chànan Kunigami a thathar a’ labhairt ann an ceann a tuath eilein Okinawa.  Ged is e cànan Iapanach a th’ innte, tha i is dòcha nas eadar-dhealaichte bhon Iapanais na tha an Albais bhon Bheurla, agus cha tuig luchd-labhairt na h-Iapanais i.

## Ceanglaichean a-mach
Aonad Clilstore mu Shabhal Mòr Ostaig ann an Uidsianàguidsidh, 

Roinn-seòrsa:Cànain Iapanach
Roinn-seòrsa:Iapan
Alice Springs

Tha **Alice Springs** (*Mparntwe*, *Mbwana*) na bhaile-mòr ann an Sgìre a Tuath, Astràilia. Air sgàth làthaireachd a ’bhaile ann am filmichean, litreachas agus gnìomhachas na turasachd, tha Alice Springs air a thighinn gu bhith na àite ainmeil ann an Astràilia.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Torsten Haß

B' e sgrìobhadair agus bàrd Gearmailteach a bha anns an **Torsten Haß** (Neumünster, 21 dhen t-Samhain 1970, ainm peann: **Kim Godal**). Sgrìobh e an leabhar *Bibliotheken für Dummies* nuair a bha e 48 bhliadhna a dh'aois. Bha cuairteachadh 60,000 leth-bhreac aig an leabhar ann an 15 mìosan.
## Beatha
Eadar 1997 is 2014 dh'obair e airson a' *Leabharlann Oilthigh Kehl* (Baden-Württemberg). Eadar 2006 is 2013 dh'obair e airson a' *Mittelbadische Presse* (pàipearan-naidheachd: *Kehler Zeitung*, *Offenburger Tageblatt*). An-diugh tha e ag obair aig *Leabharlann Oilthigh Ludwigshafen* (Rheinland-Pfalz). Tha e a ’fuireach faisg air Heidelberg. 
## Leabhraichean
* *Bibliotheken für Dummies* (2019); còmhla ri Detlev-Schneider-Suderland
* *Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen* (2021)
* *Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler* (1996); mar neach-deasachaidh
* *Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche Bibliotheken * (2021)
* *Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus)* (2020); còmhla ri Maximilian Spannbrucker
* *Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel* (2021)
### Nobhailean, aithrisean
* *Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman* (2002)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi*  (2013)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (2009)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (2021)
* *Die Schwarze Zeit : ein [[Meadhan-aoisean|Mittelalter]]-Roman* (2006)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (2007)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (2008)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (2009)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (2010)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (2011)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi*  (2017)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi*  (2018)
* *Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi*  (2019)
### Dràma
* *En Nuit : Dramolett* (2021)
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (2020)
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (2003)
### Bàrdachd
* *Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der [[Bodach na Nollaige|Weihnachtsmann]] torkelt nicht minder : Winter- und [[Nollaig|Weihnachts]]-Gedichte* (2020)
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : [[Gràdh|Liebes]]-Gedichte und andere* (2020)
## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* KVK (A' Ghearmailt, An Ostair, An Eilbheis, WorldCat): Toraidhean rannsachaidh Torsten Haß
* KVK (A' Ghearmailt, An Ostair, An Eilbheis, WorldCat): Toraidhean rannsachaidh Kim Godal

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Taigh Nelissen

'S e togalach ann an stoidhl *art nouveau*, a tha suidhichte aig 5 Avenue du Mont Kemmel, anns an sgìre Forest faisg air A' Bhruiseal  anns A' Bheilg 's a th’ anns an **Taigh Nelissen** (Fraingis: *maison personnelle de l'architecte Arthur Nelissen* air neo *Villa Beau-Site*. Suidhichte air beulaibh na Pàirce ann am Forest, 's e gu bheil coltas mòran nas braise aig an taigh seo na aig a chuid nabaidhean. 'S ann ainmeil 's a tha e air sgàth na h-uinneige cearcaille mòire a chithear air a' chiad ùrlar dhen aghaidh-thogalaich: tha a h-uile coltas ann gur e an aghaidh-thogalaich as cliùitiche sa bhaile 's a th' innte, ann an stoidhl a chomharrachas art nouveau geomatrach, còmhla ri uinneag eile air an Taighe Saint-Cyr le Gustave Strauven. Chaidh an taigh seo a thogail ann an 1905 le Arthur Nelissen, ailtire às Na Tìrean Ìsle a dh' obair anns A' Bhruiseal. B' e seo am taigh aigese fhèin, a shealladh gur e fìor dheagh ailtire co-aimsireil a bh' ann.

## Bun-ùrlar
Tha bun-ùrlar an taighe mar ghealach a-measg nan reul an taca ri an còrr dhen aghaidh-taighe air air sgàth an stutha a chithear ann: 's ann ann an cloich liath air fad 's a th e, ged a tha an còrr dhen aghaidh-taigh air a dèanadh ann an bricean falaidichte. Tha frèama uabhasach fhèin spaideil, air a dèanadh ann an cloich liath, mu timcheall air an doras fiodha cuideachd. Chithear mòran phìosan cloiche mòra dhen a h-uile sèorsa os cionn nan colbhan.

## Clachdaireachd
Air a sgaradh on bhun-ùrlar le cordon cloiche làidir so-chùmta, chithear coltas iol-dhathte àlainn air na h-ùrlaran, a tha mar thorradh measgachadh choiche liath agus bricean geala, uaine is dubha lìomhte.

## Molladaireachd
Tha an aghaidh-taighe air a crùnadh le molladaireachd art nouveau, air a briseadh ann am meadhan le airse fhada ann an cloich liath, ann am pàtran ath-thriallach leis an uinneag cearcaill sa chiad ùrlar. Thig uchdan na moilladaireachd, gan lùdhdachadh mean air mhean air sgàth airsean sùrdagach uinneagan a’ chiad ùrlair, ri chèile ann an  cumadh-ealaine mòr anns a’ mheadhan, air a sgeadachadh le bad fhlùraichean agus measan, suidhichte fo na h-airsean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Roinn-seòrsa:A' Bheilg
Roinn-seòrsa:A' Bhruiseal
Roinn-seòrsa:Taighean