Wittenberg

Is e baile beag Gearmailteach a tha ann an **Lutherstadt Wittenberg**. Tha e na laighe ann an earra-dheas Sagsainn-Anhalt ri taobh na h-aibhne Elbe. Tha mu 46.000 daoine a' fuireach an seo . Tha an dàrna phàirt den Oilthigh Halle-Wittenberg an-seo cuideachd.

Tha Wittenberg cliùiteach o chionn’s gur e seo an t-àite far an do thòisich an t-Ath-Leasachadh. Tha Eaglais a' Bhaile, Eaglais a’ Chaisteal, taigh Màrtainn Lùtair agus taigh Mhelanchthon ann, a tha air an dìon mar dualchas na cruinne leis an UNESCO (còmhla ri Lutherstadt Eisleben). Mar sin is e Lutherstadt Wittenberg (*Baile-Lùtair Wittenberg*) an t-ainm oifigeil a tha air Witttenberg.

## Eaglais a’ Bhaile

Thòiseachadh air Eaglais a' Bhaile Wittenberg  ( *Stadtkirche Wittenberg* sa Ghearmailtis) a thogail ann an 1187. Thogadh an t-àite, far a bheil an altair, ann an 1280, agus eadar 1412 agus 1439 chaidh na stìopallan agus an corp-eaglais mòr a thogail, mar a tha iad rim faicinn an-diugh. Eadar 1522 agus 1811 chuireadh togalachan eile ri taobh na h-eaglaise. Ann an 1928 agus 1980-1983 chaidh nuadhachadh na h-eaglaise.

Bha Màrtainn Lùtair a’ toirt na searmonan aige seachad ann an Eaglais a’ Bhaile Wittenberg. An seo bha an aifreann ri cluinntinn anns a’ Ghearmailtis airson a chiad turas agus fhuair na luchd-creidheamh Suipeir an Tighearna ann an dà doigh, àran agus fion. Tha dealbh miorbheallach ann a rinn Lucas Cranach as sine: “Suipeir an tighearna“. 

## Eaglais a' Chaisteil
Canar gur e Eaglais a’ Chaisteil Wittenberg  (*Schlosskirche Wittenberg* sa Ghearmailtis) an t-àite far an do chuir Màrtainn Lùtair na 95 argamaid aige ris an doras ann an 1517.

Ann an 1490 chaidh lùchairt ùr a thogail airson a’ bhaile Wittenberg a dhìon. Ri taobh na lùchairt thogadh eaglais ùr (1496-1506). Bha na luchd-ealainn Albrecht Dürer, Jacopo de'Barbari agus Till Riemenschneider a’ toirt cuideachadh dhaibh. Ach ann an cogadh seachd bliadhnaichean (*Seven Year’s War* sa Bheurla) chaidh an eaglais a losgadh le teinne (1760). Bha tòrr pìosan ealainn agus fuidheall air chaill, ri measg an doras fiogha. Bha an eaglais sgrioste a-rithist ann na Cogaidhean na Saorsa (1814). Bhon uair sin bha saighdearan a’ fuireach an-seo. Eadar 1883 agus 1892 chaidh ath-nuadhachadh na h-eaglaise anns an stòidhle tùsail. Tha doras à umha ann leis na argamaidean Lùtair ann an Laideann, giobht bhon rìgh Pruiseach Frederick William IV. Am broinn na h-eaglaise tha uaighean Màrtainn Lùtair, Melanchthon agus Frederick III (*Frederick the Wise*) ann.

## Taigh Mhelanchthon
Is e taigh Mhelanchthon (*Melanchthonhaus* 'sa Ghearmailtis) aon de na taighean as brèagha à Linn an Ath-bheòthachaidh anns a’ Ghearmailt. Fhuair Melanchthon e mar gibht bho Frederick III ann an 1536. Bha e a’ fuireach an-seo leis an teaghlach aige. Bha e na àrd-ollamh anns an Oilthigh Wittenberg, ach anns an taigh sgrìobh e co-ionad a’ Chreideamh Pròsdanach.
Anns an dàrna làr chìthear dealbhan tùsail air a’ bhalla, a rinn na h-oileanaich a bha a’ fuireach an-seo. 

Ann an 1810 thòisicheadh taisbeanadh beag mu bheatha Mhelanchthon ann an trì seòmraichean. Bho 1954 is e taigh-tasgaidh a tha ann am Melanchthonhaus. An-diugh tha e dìonta cuideachd mar dualchas na cruinne leis an UNESCO.
## Bailtean Co-cheangailte
* Békéscsaba
* Bretten
* Göttingen
* Haderslev
* Springfield (Ohio)

## Dealbhan

 Image:Wittenberg Schlosskirche.JPG|Eaglais a' Chaisteil Wittenberg
 [Image:Schlosskirche Wittenberg inside.jpg|Am broinn na h-eaglaise
 Image:Wittenberg Schlosskirche Thesentuer.JPG|Doras na h-eaglaise, far an do chuir Lùtair na 95 argamaid
 Image:Wittenberg Schlosskirche.JPG|Eaglais a' Chaisteil Wittenberg
 Image:Schlosskirche Wittenberg inside.jpg|Am broinn na h-eaglaise
 Image:Wittenberg Schlosskirche Thesentuer.JPG|Doras na h-eaglaise, far an do chuir Lùtair na 95 argamaid
 Image:Melanchthonstube-WB.jpg|Seòmar Mhelanchthon
 Image:Wittenberg Melachtonhaus.JPG|Taigh Mhelanchthon ann am Wittenberg
 Image:Rathaus_Wittenberg.JPG|Wittenberg, talla a’ bhaile


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* www.Wittenberg.de Duilleag oifigeil Wittenberg
* Martin Luther.de Àiteachan a tha ceangailte ri Màrtainn Lùthair ann an Sagsainn-Anhalt
* www.webinfo.de Duilleag mu chultair agus Turasachd Wittenberg 
* „Schätze der Welt“ Tha filmichean beaga (15min) mun chuid as motha dhen dhualchas na cruinne UNESCO rim faicinn mar RealPlayer-bhidio
* www.sacred-destinations Wittenberg Photo Gallery

Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Làrach Dhualchas na Cruinne
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt