open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stafainn

Is e sgìre (reachdail) Eaglais na h-Alba agus sgìre croitearachd air taobh sear Tròndairnis Eilean Sgitheanach a th' ann an **Stafainn**. Tha an sgìre sìnte fo charnaich Cuithe Fhraing bhon Leth Allt gu deas thairis gu Cille Moluaig air Tuath. 

Tha Stafainn a' gabhail a-steach grunnan bailtean croitearachd: a-nios bho deas: An Leth Allt, Clachan, Dìg, Flòdaigearraidh is Baile Mhic Chuinne. 

Tha An Clachan, far a bheil Eaglais na h-Alba agus Eaglais Shaor còmhla le bun-sgoil agus Ionad "Columba 1400"  suidhichte aig 57° 37′  Tuath agus 6° 13′ Iar. Tha bùth, talla, taighean beaga agus ionad pheatroil sìnte a mach ri taobh an rathaid eadar Clachan agus Digg.

A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 61% den t-sluagh Gàidhlig a bhruidhinn is a thuigsinn.   Ann an 2010 bha Gàidhlig aig 25 cloinne a-mach à 30 ann an Bun-sgoil Stafainn.

Ann an 2010 bhuaileadh an tiotal "Coimhearsnachd Gàidhlig na Bliadhna" air le Comann na Gàidhlig. 'S e a’ chiad turas a bha an fharpais air a bhith ann. Fhuair a' choimhearsnachd a’ phrìomh dhuais de thrì mìle not (£3,000).

Tha clachan Diùrasach ann an Stafainn anns an fhuaireadh annta lorgan agus fosailean de chnàimhean dìneasair.  ’Nam measg tha Dearcmhara, ichthyosaur a bha beò mu 170 millean bliadhna air ais.  Dh’aithneachadh e mar gné ùr de dhìneasair ann an 2015 agus thugadh an t-ainm Gàidhlig “Dearcmhara” air.

### Urras an Taobh Sear
Chuireadh Urras an Taobh Sear an cois ann an 1994 air sgàth 's gun robh dragh air daoine leis mar a bha àireamh-sluaigh na sgìre a' crìonadh.

## Daoine ainmeil
* Maoilios Caimbeul (1944-), bàrd, sgrìobhadair
* Murchadh Mac a' Phearsain (1907-1971), seinneadair
* Niall Peutan (1888-1973), seinneadair
* Seonaidh MacGillìosa (1897-1971), seinneadair

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn Stafainn
* Làrach-lìn Urras an Taobh Sear
* Bun-sgoil Stafainn
* Taigh-tasgaidh Stafainn
* BBC Naidheachdan 2017-02-07: Cuimhneachan ùr do Strì an Fhearainn (ga mholadh)
* Rubha nam Bràithrean - Sgeulachdan na Tìre *(bhideo 12:09)*

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Sgìrean na h-Alba
Flòdaigearraidh

Is e baile croitearachd anns an Eilean Sgitheanach a th' ann am **Flòdaigearraidh**  (Beurla: *Flodigarry*).  Tha e suidhichte faisg air an rathad A 855 eadar Stafainn is an Ùig aig cois a' Chuith-raing ann an Trondairnis.  'S e seo na co-chomharran aige: 57° 39′ 45.54″ Tuath agus   6° 15′ 30.67″ Iar.

Tha Eilean Fhlòdaigearraidh suidhichte mu leth mhìle air falbh bho chosta a’ bhaile.  San àird an ear-thuath tha eilean beag fada eile ann ris an canar Sgeir na Èireann.

Chaidh Flòdaigearraidh a chur air bhonn ann an 1909, an-diugh tha gu bhith 40 taigh ann.  Faisg air a’  bhaile tha taigh-òsta ann far a bheil croit anns an robh  Fionnghal NicDhòmhnaill  a’ fuireach  leis an duine aice. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 
* Ceumannan - Taigh-tasgaidh fosgailte Fhlòdaigearraidh (Gàidhlig/Beurla)
* BBC: Naidheachdan (2015-05-22): Muinntir Fhlòdaigearraidh airson am baile a cheannach

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Arnold Schwarzenegger

'S e actair às An Ostair agus 38mh Riaghladair na California tha ann an **Arnold Alois Schwarzenegger ** (Thal, 30 an t-Iuchar 1947).  Chaidh e a thaghadh mar Riaghladair na California ann an 7 an Dàmhair, 2003.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Schwarzenegger, Arnold
Laurence Olivier

B' e cleasaiche à Sasainn a bha ann an **Laurence Kerr Olivier** (Dorking, 22 an Cèitean 1907 - Steyning, 11 an t-Iuchar 1989).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
John Wayne

B' e cleasaiche à Iowa sna Stàitean Aonaichte a bha ann am **Marion Mitchell Morrison** neo **John Wayne** (Winterset, 26 an Cèitean 1907–Los Angeles, 11 an t-Ògmhios, 1979). Rugadh e ann an Iowa, Na Stàitean Aonaichte, ach dh'imrich a theaghlach do Chalifornia. Chaidh e a dh'Oilthigh California a Deas ann an 1925 air sgoilearachd ball-coise is nuair a rinn e obair pàirt-ùine thachair e ris an stiùiriche-film John Ford is nochd e sa' chiad film, *Men Without Women*, ann an 1930. An dèidh do 70 filmichean dh'fhàs e ainmeil airson a ròl ann an *Stagecoach* (1939). Bhuannaich e Oscar airson a ròl mar Rooster Cogburn ann an *True Grit* ann an 1979.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Clark Gable

B' e cleasaiche à Ohio sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **William Clark Gable** (Cadiz, Ohio 1 an Gearran 1901–Los Angeles 16 an t-Samhain 1960). 

## Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aige:

* 1961: The Misfits
* 1960: It Started in Naples'' 
* 1958: Run Silent Run Deep 
* 1954: Betrayed 
* 1951: Across the Wide Missouri
* 1948: Homecoming
* 1941: Honky Tonk
* 1940: Comrade X   
* 1939: Gone with the Wind
* 1937: Saratoga  
* 1935: Mutiny on the Bounty 
* 1934: Chained  
* 1933: Night Flight  
* 1932: Strange Interlude  
* 1932: No Man of Her Own   
* 1932: Red Dust   
* 1931: Sporting Blood  
* 1931: The Painted Desert

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Ohio
Marlon Brando

B' e cleasaiche à Nebraska sna Stàitean Aonaichte  a bha ann am **Marlon Brando, Jr.** (Omaha, 3 an Giblean 1924–Los Angeles, 1 an t-Iuchar 2004). Bha e na sgoilear aig Acadamh Armach Shattuck ach chaidh a fhuadachadh airson smocadh agus eas-ùmhlachd. Lean e a pheathraichean, a bha nan cleasaichean, do dh'Eabhraig Nuadh is dh'ionnsaich e actaireachd aig an New School for Social Research. Dh'fhàs e ainmeil nuair a mhol an stiùiriche Elia Kazan e mar Stanley Kowalski ann an taisbeantas *A Streetcar named Desire* le Tennessee Williams ann an 1947. Nochd e anns a chiad fhilm *The Men* (1950) agus a dh'ullaich e ann an ospadal seann-ghaisgeach. Bhuannaich e a chiad Duais Oscar airson *On the Waterfront* (1954) agus a-rithist airson *The Godfather* (1972).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Mel Gibson

'S e cleasaiche à Eabhraig Nuadh (stàit) sna Stàitean Aonaichte a tha ann am **Mel Colm-Cille Gerard Gibson** (Peekskill, 3 am Faoilleach 1956). Rugadh e ann an Eabhraig Nuadh, Na Stàitean Aonaichte. Dh'fhàs e ainmeil leis na filmichean aige: *Braveheart* (1995) agus *The Passion of the Christ* (2004). 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Astràilia
Gibson, Mel
Johnny Cash

B' e seinneadair Aimeireaganach a bha ann an **John R. "Johnny" Cash** (Kingsland, Arkansas, 26 an Gearran, 1932 - Nashville, 12 an Dàmhair 2003). Tha "I Walk the Line", "Folsom Prison Blues", "Ring of Fire", "Get Rhythm" agus "Man in Black" am-measg a h-òrain ainmeile.  'S e *The Man in Black* am far-ainm a th' air. Chaochail e le diabetes.
## Ceanglaichean a-muigh
*
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Tuath-cheòl
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Humphrey Bogart

B' e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **Humphrey DeForest Bogart ** (Eabhraig Nuadh, 25 an Dùbhlachd 1899 - Los Angeles, 14 am Faoilleach 1957).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Elvis Presley

B' e seinneadair Aimeireaganach a bha ann an **Elvis Aaron Presley**.

Rugadh e air 8 am Faoilleach 1935 ann an Tupelo, Mississippi agus chaochail e air 16 an Lùnasdal 1977 ann am Memphis, Tennessee. 'S e "*King of Rock ’n’ Roll*" am far-ainm a th' air. Chaochail a mhanaidsear, fear à Breda sna Tìrean Ìsle air an robh Còirnealair Parker, ann an 1997.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Ingrid Bergman

B' e cleasaiche às An t-Suain a bha ann an **Ingrid Bergman** (Stockholm, 29 an Lùnastal 1915–Lunnainn, 29 an Lùnastal 1982). 'S e aon de na filmichean as ainmeile aice a tha ann an "Casablanca", far an robh i a' cluich còmhla ri Humphrey Bogart. Bhuannaich i trì "Oscars", airson "*Gaslight*", "*Anastasia*" agus "*Murder on the Orient Express*". 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Charlie Chaplin

B' e actair à Sasainn a bha ann an **Charles Spencer "Charlie" Chaplin** (Lunnainn, 16 an Giblean 1889 - Vevey, 25 an Dùbhlachd 1977).

Rugadh e ann an Lunnainn ach dh'fhàs e ainmeil anns na Stàitean Aonaichte, far an do rinn e a fhilmichean o 1910, is chruthaich e a charactar as ainmeile, an tramp beag, ann an 1914. Dhiùlt na ùghdarrasan Aimeireaganach e inntrigidh do na Stàitean Aonaichte ann an 1952 air sgàth 's gun robh e an sàs ann am poileataigs làmh chlì, is dh'imrich e don Eilbheis.
Chaidh e na ridire ann an 1975 is chaochail e anns an Eilbheis ann an 1977.

## Taghadh filmichean
* *The Gold Rush* (1925)
* *City Lights* (1931)
* *Modern Times* (1936)
* *The Great Dictator* (1940)
* *Limelight* (1952)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
James Stewart

B' e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **James Maitland "Jimmy" Stewart** (Indiana, 20 an Cèitean 1908 - Beverley Hills, 2 an t-Iuchar 1997). 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Naomh Antaine an Padua

B' e naomh Portagaileach a bha ann an **Antaine an Padova** neo Fernando Martins de Bulhoes (15 an Lùnasdal 1195–13 an t-Ògmhios 1231).

Rugadh e ann an Lisbon, a' Phortagail is bha e na sgoilear aig an sgoil cathair-eaglaise an siud. Dh'imrich e gu Coimbra, far an do dh'ionnsaich e, ann an 1212. Chaidh e don Eadailt ann an 1221. Theagaisg e ann an Vercelli, Bologna, Montpellier is Toulouse. Thill e don Eadailt ann an 1226 is dh'imrich e gu Padova, san Eadailt, far an do chaochail e.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phortagail
Roinn-seòrsa:Naoimh
Naomh Pàdraig

B' e naomh Breatannach a bha anns an **Naomh Pàdraig**. Rugadh e ann am Breatainn nan Ròmanach ach chan eil cinnt càite. Thogadh e na Chrìosdach. Nuair a bha e og chaidh a thoirt ann am brùite le creachadairean Scotaich (i.e. creachadairean à Èirinn), agus rinneadh tràill dheth an Èirinn. Theich e aig a cheann thall, agus chaidh e don Roinn Eòrpa, far an do sgrùdaich esan sgriobtar fo steòrnadh Naomh Jerome. Thill e a dh'Èirinn na mhiseanaraidh. 
Tha sgeulachd ann a chanas gur e Naomh Naomh Pàdraig  a chuir craobh iùbhrach anns an àite ann an Èirinn air a bheil Iúr Cinn Trá an latha an-diugh. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine à Breatainn Ròmanach
Roinn-seòrsa:Naoimh
Steve McQueen

B' e cleasaiche à Indiana sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **Terrence Steven McQueen** (Beech Grove, 24 am Màrt 1930 - Ciudad Juárez, 7 an t-Samhain 1980). 

## Filmichean
* *[[Girl on the Run (1953)|Girl on the Run]]* (1953)
**[[Somebody Up There Likes Me (film)|Somebody Up There Likes Me]]* (1956)
**[[Never Love a Stranger]]* (1958)
**[[The Blob]]* (1958)
**[[The Great St. Louis Bank Robbery]]* (1959)
**[[Never So Few]]* (1959)
**[[The Magnificent Seven]]* (1960)
**[[The Honeymoon Machine]]* (1961)
**[[Hell Is for Heroes (film)|Hell Is for Heroes]]* (1962)
**[[The War Lover]]* (1962)
**[[The Great Escape (film)|The Great Escape]]* (1963)
**[[Soldier in the Rain]]* (1963)
**[[Love with the Proper Stranger]]* (1963)
**[[Baby the Rain Must Fall]]* (1965)
**[[The Cincinnati Kid]]* (1965)
**[[Nevada Smith]]* (1966)
**[[The Sand Pebbles (film)|The Sand Pebbles]]* (1966)
**Think Twentieth* (1967) 
**Bullitt: Steve McQueen's Commitment to Reality* (1968) 
**[[The Thomas Crown Affair (1968 film)|The Thomas Crown Affair]]* (1968)
**[[Bullitt]]* (1968)
**[[The Reivers (film)|The Reivers]]* (1969)
**[[Le Mans (film)|Le Mans]]* (1971)
**[[On Any Sunday]]* (1971) (aithriseachd)
**[[Junior Bonner]]* (1972)
**[[The Getaway (1972 film)|The Getaway]]* (1972)
**The Life and Legend of Bruce Lee* (1973) (aithriseachd)
**[[Papillon (film)|Papillon]]* (1973)
**[[The Towering Inferno (film)|The Towering Inferno]]* (1974)
**[[Dixie Dynamite]]* (1976) (Cameo)
**Bruce Lee, the Legend* (1977) (aithriseachd)
**[[An Enemy of the People#Adaptations|An Enemy of the People]]* (1978) (cuideachd neach-dèanaidh gnìomhaiche)
**[[Tom Horn (film)|Tom Horn]]* (1980) (cuideachd neach-dèanaidh gnìomhaiche)
**[[The Hunter (1980 film)|The Hunter]]* (1980)

## Ceanglaichean a-mach
*Duilleag oifigeil (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
McQueen, Steve
Dustin Hoffman

'S e cleasaiche à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **Dustin Lee Hoffman** (Los Angeles, 8 an Lùnasdal 1937).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Hoffman, Dustin
Robert De Niro

'S e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Robert De Niro, Jr.** (Eabhraig Nuadh 17 an Lùnasdal 1943). Bhuannaich e an Duais: *Academy Award* airson "The Godfather, Part II" ann an 1974 agus airson "Raging Bull" ann an 1980.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Robert Redford

'B e cleasaiche à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **Charles Robert Redford, Jr.** (Santa Mónica, 18 an Lùnasdal 1936 - 16 an t-Sultain 2025). Bhuannaich e dà "Oscars", aon dhuibh ann an 1981  airson a bhith na stiùiriche ann an "*Ordinary People*", agus fear eile airson obair a bheatha ann an 2002.  

## Filmichean
* 1962:  War Hunt
* 1965: Inside Daisy Clover
* 1966: This Property is Condemned
* 1966: The Chase
* 1967: Barefoot in the Park
* 1969: Butch Cassidy and the Sundance Kid
* 1969: Tell Them Willie Boy Is Here
* 1969: Downhill Racer
* 1970: Little Fauss and Big Halsy
* 1972: Jeremiah Johnson
* 1972: The Hot Rock
* 1972: The Candidate
* 1973: The Sting
* 1973: The Way We Were
* 1974: The Great Gatsby
* 1975: Three Days of the Condor
* 1975: The Great Waldo Pepper
* 1976: All the President’s Men
* 1977: A Bridge Too Far
* 1979: The Electric Horseman
* 1980: Brubaker
* 1984: The Natural
* 1985: Out of Africa
* 1986: Legal Eagles
* 1990: Havana
* 1993: Indecent Proposal
* 1996: Up Close & Personal
* 1998: The Horse Whisperer
* 2001: The Last Castle
* 2004: The Clearing
* 2005: An Unfinished Life
* 2007: Lions for Lambs

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Redford, Robert
Bill Murray

'S e cleasaiche à Illinois sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **William "Bill" Murray** (Wilmette, 21 an t-Sultain 1950).

Seo cuid de na filmichean aige: 
* 1976: Next Stop, Greenwich Village
* 1979: Meatballs
* 1979: Mr. Mike’s Mondo Video
* 1980: Where the Buffalo Roam
* 1980: Loose Shoes
* 1981: Stripes
* 1982: Tootsie
* 1984: Ghostbusters
* 1984: Nothing Lasts Forever
* 1988: Scrooged
* 1989: Ghostbusters II
* 1993: Groundhog Day
* 1994: Ed Wood
* 1996: Space Jam
* 1997: The Man Who Knew Too Little
* 1998: Wild Things
* 1998: Rushmore
* 2000: Hamlet
* 2000: Charlie’s Angels
* 2001: Speaking of Sex
* 2001: Osmosis Jones
* 2001: The Royal Tenenbaums
* 2003: Lost in Translation
* 2004: The Life Aquatic with Steve Zissou
* 2005: Broken Flowers
* 2005: The Lost City
* 2007: Darjeeling Limited
* 2008: City of Ember
* 2009: The Limits of Control

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Murray, Bill
James Cagney

B' e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **James Francis Cagney, Jr.** (Eabhraig Nuadh, 17 an t-Iuchar 1899 - Standfordville, 30 am Màrt 1986).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Audrey Hepburn

B' e cleasaiche à Sasainn a bha ann an **Audrey Hepburn** neo **Audrey Kathleen Ruston** (A' Bhruiseal 4 an Cèitean 1929–Tolochenaz, An Eilbheis, 20 am Faoilleach 1993). 
 
Seo cuid de na filmichean aig an robh i a' cluich:
* 1964: My Fair Lady 
* 1961: Breakfast at Tiffany's 
* 1957: Love in the Afternoon, Funny Face
* 1956: War and Peace
* 1954: Sabrina, Sabrina 
* 1953: Roman Holiday

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Dolair Aimearaganach

'S e an **dolar** aonad airgead nan Stàitean Aonaichte (Aimeiriceidh). B' e aonad airgid Spainteach a bha anns an dolar bho thus, air an robh luach de 6 tasdan agus 8 sgillin den argaid Shasunnach, neo 1/3 s phairt de Punnd Troy Airgid, a bha na bun-steidh de shiostaman argaid air feadh Tuath na h-Eòrpa.

Ghluais an Rìoghachd Aonaichte bho shiostam airgid steidhichte air pris airgid, ri siostam airgid steidhichte air pris òir aig deireadh an 18mh linn. Lean na Staitean Aonaichte air an leasachadh seo agus dluth-cheangaileadh an Dolar ri pris oir sios gu 1931 nuair a chaidh bochdadh air an luib failgeadh margaid-stoic na h-Aimeiriceidh (Wall Street) ann an 1929. Bhon àm siud tha luach na Dolair air flodrigeadh an aghaidh luach airgid nan Eòrpach, a gabhail malairt aig prisean (air an dolar) eadar £ 0.33 agus £1.

Aig Sultain 2010, is luach an dolair mu deidhinn Euro 0.82 neo £ 0.66 Breatuinneach.

Roinn-seòrsa:Airgead
Bruce Willis

'S e cleasaiche à Jersey Nuadh sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **Walter Bruce Willis ** (Idar-Oberstein, 19 am Màrt 1955).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Willis, Bruce
Sylvester Stallone

'S e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Sylvester Gardenzio Stallone ** (Eabhraig Nuadh, 6 an t-Iuchar 1946).  

Ged an do rugadh e ann an Eabhraig Nuadh, anns na Stàitean Aonaichte, thogadh e ann am Philadelphia. Dh'imrich an t-athair aige, Frank Stallone, Sr., às an Eadailt nuair a bha e òg. Tha a bhràthair, Frank Stallone, na actair is na sheinneadair. 

Chaidh aodann Sylvester Stallone a ghoirteachadh aig breith aige, mar sin tha pàirt den bhile, den teanga is den smigead air clì an aodainn aige air an neartachadh. Nuair a bha e na bhalach òg, bha trioblaidean mòra aige air sgàth 's sin. Anns na sgoiltean bha a' chlann a' tarraing as. Ach mar actair 's e seòrsa "trademark" a tha ann an cruth aodann Stallone a-nis, gu h-àraid ma bhios e a' cluich dòrnair.

Bha e na oileanach anns an *Theater Arts Department* aig Oilthigh Mhiami airson trì bliadhna ach cha do chrìochnaich e sin air sgàth 's gun robh e ag iarraidh feuchainn a bhith na actair. Thòisich e aig aois 25 anns an fhilm *The Party at Kitty and Stud's* (1970), film a dh'fhàs ainmeil bliadhnaichean as dèidh sin fon ainm *Italian Stallion*. 

Dh'fhàs Stallone ainmeil air feadh an t-saoghail leis an fhilm *Rocky* (1976).
san 24mh den Mhàirt 1975 chunnaic e an co-fharpais dòrnaireachd eadar Muhammad Ali is Chuck Wepner. Thug sin buaidh mhòr air, agus aig ceann trì làithean sgrìobh e an sgriobt airson Rocky. Reic e an sgeulachd seo fo chùmhnant gum biodh e fhèin a' cluich Rocky Balboa. Bha am film gu math soirbheachail, bhuannaich e trì duaisean *Academy Awards*.

## Filmichean
* 1970: The Party at Kitty and Stud's
* 1970: Lovers and Other Strangers
* 1970: No Place to Hide
* 1970: Blood Line 
* 1971: Bananas
* 1971: Klute
* 1974: The Lord's of Flatbush
* 1975: The Prisoner of Second Avenue
* 1975: Capone
* 1975: Death Race 2000
* 1975: Farewell, My Lovely
* 1976: Cannonball
* 1976: Rocky
* 1978: F.I.S.T. 
* 1978: Paradise Alley
* 1979: Rocky II
* 1981: Nighthawks
* 1981: Victory
* 1982: Rocky III 
* 1982: Rambo (First Blood)
* 1983: Staying Alive
* 1984: Rhinestone
* 1985: Rambo II 
* 1985: Rocky IV 
* 1986: Cobra
* 1987: Over the Top 
* 1988: Rambo III
* 1989: Lock Up 
* 1989: Tango & Cash
* 1990-2010: Entertainment Tonight (streath Tbh)
* 1990: Rocky V
* 1990-2010: Live with Regis (sreath Tbh)
* 1991: Oscar 
* 1992: Stop! Or My Mom Will Shoot
* 1993: Cliffhanger 
* 1993: Demolition Man
* 1993-2010: The Tonight Show with Jay Leno (sreath Tbh)
* 1994: The Specialist
* 1995: Judge Dredd
* 1995: Assassins 
* 1996: Daylight
* 1997: The Good Life
* 1997: Cop Land
* 1998: Burn Hollywood Burn
* 2000: Get Carter 
* 2001: Driven
* 2002: D-Tox 
* 2002: Avenging Angelo 
* 2003: Taxi 3
* 2003: Shade
* 2005: Las Vegas (sreath Tbh)
* 2006: Rocky Balboa
* 2007: Inferno: The Making of Rocky Balboa 
* 2008: Rambo
* 2009: Inferno: The Making of John Rambo 
* 2009: Amerika Idol
* 2010: The Expendables
* 2012: The Expendables 2
* 2013: Bullet to the Head
* 2013: The Tomb

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Stallone, Sylvester
Justin Bieber

'S e neach-ciùil agus seinneadair pop-R&B Canadianach a th' ann an **Justin Drew Bieber** (Lunnainn, 1 am Màrt 1994). Lorg Scooter Braun e ann an 2008, air sgàth 's gun robh e a' coimhead air na bhideothan aig Bieber air YouTube, agus thàinig e gu bhith a mhanaidsear. 'S e "One Time" a' chiad chlàr a bh' aig Justin Bieber agus ann an 2009 dh'fhoillsich iad air feadh an t-saoghail e. Bha an clàr taobh a-staigh an "Top 30" ann an còrr is 10 dùthchannan fad seachdainean. Lean esan an t-òran seo le *[[My World (EP)|My World]]* air 17mh an t-Samhain 2009 - bha e gu math soirbheachail. 'S e *[[My World 2.0]]* a' chiad chlàr ceart aige ann an 2010 agus tha e air a bhith dìreach cho soirbheachail 's a bha na feadhainn mu dheireadh. Ron seo, dh'fhoillsich e clàr eile leis an t-ainm "Baby" anns an Fhaoilteach. Tha Fraingis agus Beurla aige. Tha deoch làidir na trioblaid dha.

## Clàran
* My World 2.0 (2010)
* Under the Mistletoe (2011)
* Believe (2012)
* Purpose (2015)
* Changes (2020)
*Justice (2021)

## Ceanglaichean A-muigh
*IMDB
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
One Time

'S e "**One Time**" a' chiad chlàr a bh' aig Justin Bieber ann an 2009. 'S e òran anabarrach soirbheachail a bh' ann agus tha còrr is 100 millean duine air a' bhideo-ciùil a choimhead air Youtube.

## Sna Charts
Rinn an t-òran glè mhath agus bha e anns na Charts fad seachdainean ann an tòrr dhiofair dhùthchannan air feadh an t-saoghail.

Roinn-seòrsa:Ceòl
Chrzanów

Tha **Chrzanów**  (Liotuànais: Chšanuvas, Latbhais: Hšanova) na bhaile mòr anns a' Phòlainn. Tha e suidhichte ann an roinn na Pòlainn Ìosail (Pòlais: Województwo Małopolskie) agus 's e prìomh-bhaile na sgìre *Powiat Chrzanowski* a th'ann. Tha Chrzanów na theas-mheadhan cultarach is gnìomhachais dhen sgìre seo. Chaidh a' chiad fhactaraidh innealean-siubhail air feadh na Pòlainn, an fhactaraidh *Fablok S.A.*,  a thogail an seo eadar 1920 is 1924. Tha Chrzanów 255km air falbh bho Lublin, 37km bho Kraków, 471km bho Gdańsk agus 260km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.

## Baile-cèile
*  Harnes
*  Nyékládháza
*  Ivano-Frankivsk

## Dealbhan

File: POL Chrzanów map.svg|suidheachadh Chrzanów anns a’ Phòlainn
File: Chrzanow koscielec swjana mpazdziora.jpg|Seann eaglais
File: Chrzanow rynek mpazdziora.jpg|Ceànag a’ bhaile
File: Chrzanów synagogue 3 maja 03.jpg
|Seann Sionagog


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil Chrzanów
* Chrzanovia Patria Parva (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:Bailtean
Penn-ar-Bed

'S e *[[département]]* na Frainge a tha ann am **Penn-ar-Bed** (Frangais: *Finistère*). Tha i suidhichte san àirde an iar na Breatainn Bige. Tha Kemper na prìomh-bhaile ach 's e Brest am baile as motha a tha ann.

Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Cary Grant

B'e cleasaiche à Sasainn a bha ann an **Archibald Alexander Leach** neo **Cary Grant** (Bristol, 18 am Faoilleach 1904 - Davenport, 29 an t-Samhain 1986).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Grant, Cary
Charles Bronson

B' e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **Charles Bronson** neo **Charles Dennis Buchinski **(Ehrenfeld, 3 an t-Samhain 1921 - Los Angeles, 30 an Lùnasdal 2003).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Tony Curtis

B' e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **Tony Curtis** neo **Bernard Herschel Schwartz** (Eabhraig Nuadh 3 an t-Ògmhios 1925 - Henderson, 29 an t-Sultain 2010).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Curtis, Tony
Roger Moore

'S e cleasaiche à Sasainn a tha ann an **Roger George Moore** (Lunnainn, 14 an Dàmhair 1927).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
An Spiorad Naomh

'S e **an Spiorad Naomh** an treas pearsa den Trianaid, gu h-àraid anns na h-eaglaisean Crìosdaidheachd, am measg na h-eaglaise Caitligich, na h-eaglaise Orthodox, agus a-measg mòran eaglaisean Pròstanach. Ach is e Dia a-mhàin a tha anns na trì pearsannan seo.

Roinn-seòrsa:Creideamh
An Teachdaire Gaelach

B' e iris miosail a bha anns **An Teachdaire Gaelach** a chaidh air foillseachadh bho 1829 gu 1831 (1834?). 

Chaidh a deasachadh leis an Urramach Tormod MacLeòid "Caraid nan Gaidheal", agus clo-bhuailte le Uilleam MacPhuin an Glaschu. Is e *An Teachdaire Gaelach* an iris raitheil a bu sine a chaidh fhoillseachadh sa Ghàidhlig air a bheil leth-bhreacan maireannach chun latha an diugh.

B' e iris coitcheann a bha ann a dh'fhoillsich altan air iomadh cuspair bho bheul-aithris gu  teicneòlas ùr an latha. Tha na h-altan air teicneòlas tòrr nas laige na altaibh an irisean Albannach comh-aimsireil air an deach foillseachadh 's a' Bheurla agus tha blas de soisgeuladh air iomadh de na h-altaibh seo, a sgrìobh MacLeòid e fhèin.
Is dòcha nach eil seo ach a' comharraich an cuideam trom a thug MacLeòid air fhèin a fhritheil a chomh-ghaidheal le iris-raitheil, mu choinneamh nam ficheadan a bha fhoillsichte aig an àm anns a' Bheurla.

Tha Leabhar I, Aireamh 1-12 (a' Chèitean 1829 - Giblean 1830), ri leughadh air an eadar-lin aig www.archive.org.

## Faic cuideachd
* An Teachdaire Gaidhealach, iris ann an Astràilia a chaidh ainmeachadh an dèidh an Teachdaire Gaelach.

## Ceanglaichean a-mach
*  ''An Teachdaire Gaelach'',  archive.org

Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Mor-Bihan

'S e *département* na Frainge a tha ann am **Mor-Bihan** (Frangais: *Morbihan*). Tha i suidhichte anns a' Breatainn Bhig. Tha Gwened na prìomh-bhaile.

## Ceangal a-mach
* Duilleag oifigeil am ''prefecture'' 

Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Aodoù-an-Arvor

'S e *[[département]]* na Frainge a tha ann an **Aodoù-an-Arvor** (Fraingis: *Côtes-d'Armor*). Tha i suidhichte anns a' Bhreatainn Bhig. Tha Sant-Brieg na phrìomh-bhaile.

Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Florence and the Machine

'S e còmhlan-ciùil anns a' bheil Florence Welch (28mh latha den Lùnastal 1986, Lunnainn) an seinneadair a tha ann am **Florence and the Machine**. 

## Clàran
* *Lungs* (2009)
* *Ceremonials* (2011)
* *How Big, How Blue, How Beautiful* (2015)
* *High as Hope* (2018)
* *Dance Fever* (2022)
* *Everybody Scream* (2025)

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Jason Manford

Is e clifein, actair 's biadhtach telebhisean a tha ann an **Jason Iain Manford**. Rugadh i san 26mh den an Cheitean 1981, ann an Salford.

## Obair
* 2000 - *The Best Manchester Comedy* (BBC)
* 2000 - *BBC New Comedy Awards* (BBC)
* 2002 - *[[Gloves off]]* (Channel M)
* 2002 - *[[Interference (TV series)|Interference]]* (Channel M)
* 2005/6 - *[[Richard & Judy]]* (Channel 4)
* 2006 - *[[8 out of 10 Cats]]* (Channel 4)
* 2006 - *[[100 Greatest Funny Moments]]* (Channel 4)
* 2006 - *[[Modern Worries]]* (E4)
* 2007 - *Shuffle* (BBC Three)
* 2007 - *8 out of 10 Cats* (Channel 4) 
* 2007 - *[[Would I Lie To You? (TV series)|Would I Lie To You?]]* BBC One
* 2007 - *[[Premier League All Stars|Premier League All Stars Extra Time]]*
* 2007 - *[[Live at the Apollo (TV series)|Live at the Apollo]]* (BBC One)
* 2008 - *[[Tonightly]]* (Channel 4)
* 2008 - *8 out of 10 Cats* (Channel 4) 
* 2008 - *Live At The Apollo* (BBC One)
* 2009 - *[[Friday Night With Jonathan Ross]]* (BBC One)
* 2009 - *[[Comic Relief]]* (BBC One)
* 2009 - *[[Michael McIntyre's Comedy Roadshow]]* (BBC One)
* 2009 - *[[As Seen on TV (TV series)|As Seen on TV]]* (BBC One) 
* 2009 - *[[Live at the Apollo (TV series)|Live at the Apollo]]* (BBC One)
* 2010 - *8 out of 10 Cats* (Channel 4) 
* 2010 - *Friday Night with Jonathan Ross* (BBC One)
* 2010 - *[[Comedy Rocks with Jason Manford]]* (ITV1)
* 2010 - *[[Frank Skinner's Opinionated]]* (BBC Two)
* 2010 - *[[The Graham Norton Show]]* (BBC One)
* 2010 - *[[The One Show]]* (BBC One)
* 2010 - *[[Odd One In]]* (ITV 1)

Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Meadhanan
Roinn-seòrsa:Sasainn

## Iomraidhean
Naomh Thérèse de Lisieux

B' i naomh frangach a bha ann an **Thérèse de Lisieux** (3 am Faoilleach 1873 - 30 an t-Sultain 1897.). Rugadh i ann an Alençon, An Fhraing.

Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Ted Danson

'S e cleasaiche à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **Edward Bridge “Ted” Danson III ** (San Diego, 29 an Dùbhlachd 1947).

## Filmichean
* The Onion Field (1979)
* Body Heat (1981)
* Creepshow (1982)
* Little Treasure (1985)
* Just Between Friends (1986)
* A Fine Mess (1986)
* Three Men and a Baby (1987)
* She's Having a Baby (1988) 
* Cousins (1989)
* Dad (1989)
* Three Men and a Little Lady (1990)
* The Comfort of Strangers (1990)
* Made in America (1993)
* Getting Even with Dad (1994)
* Pontiac Moon (1994) 
* Loch Ness (1996)
* Jerry and Tom (1998)
* Homegrown (1998)
* Saving Private Ryan (1998)
* Mumford (1999)
* Scene Smoking: Cigarettes, Cinema & the Myth of Cool (2001)
* Talking to Heaven (2002)
* Surviving Love (2003)
* Fronterz (2004)
* The Moguls (2005)
* Knights of the South Bronx (2005)
* Nobel Son (2007)
* Mad Money (2008)
* The Human Contract (2008)
* The Amateurs (2007)
* The Open Road (2009)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Danson, Ted
Brot Cuilinn

'S e brot tiugh Albannach a tha ann am **brot Cuilinn** (Beurla Ghallda: *Cullen Skink*). Tha e air a dhèanamh de dh'adagan Fhionndan, buntàta is uinneanan. Thathar 'ga ithe aig toiseach dhìnnearan mar is trice.

Tha am brot seo sònraichte do dh'Inbhir Cuilinn, baile ann am Moireibh ann an ear-thuath na h-Alba.

## Eachdraidh an ainm
Tha pàirt dhen ainm Albais (*Cullen*) air a thogail on ainm-àite Ghàidhlig ach tha a' phàirt eile, *skink* a' tighinn on Mheadhan-Duitsis. 'S e lurgann, cnuidhean no iosgaid mairtfheola ciall an fhacail seo san Albais ach ghabh e ris a' chiall *brot* nuair a dh'fhàs am brot ainmeil ann an Alba. B' e *lurgann, iosgad* ciall an fhacail seo sa Mheadhan-Duitsis, facal a tha aig bun an facail Bheurla *shank* cuideachd.

## Tùsan


## Ceanglaichean dhan taobh a-muigh
* Reasabaidh

Roinn-seòrsa:Biadh
Mumford & Sons

Is e còmhlan ciùil à Lunnainn, Sasainn, a tha ann am **Mumford & Sons**

Tha iad air an dèanamh an àrd le Marcus Mumford, Winston Marshall, Ben Lovatt agus Ted Dwane. 

## Clàr

* *Sigh No More* (2009)

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil Mumford & Sons

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Caraidh

Is e glac èisg a tha ann an **caraidh**, balla an cruth dubhan tha air an togail pàirt an astar thairis abhainn neo loch faisg air ceann an t-saile. Bithidh ceann a' bhalla fon sail aig làn na mara ach os cionn barr na mara aig làn an tràigh. Còmhla leis an sruth lìonaidh, snàmhaidh iasg a-steach ris an poll os cionn a' charaidh agus aig làn an tràigh glacar iad gu furasda.

Bha caraidhean gu math cumanta air taobh siar na Gaidhealtachd, agus chithear na tha air fàgail dhiubh gu math tric, ach chan eil mothan dhaibh air cumail an òrdugh 's an latha an diugh.

Roinn-seòrsa:Iasg
Roinn-seòrsa:Muir
Bràid Albainn

'S e **Bràid Albainn**, **Bràghad Albainn** no **Bràghaid Albann** (Beurla: *Breadalbane*) an sgìre mun chuairt Chalasraid agus Srath Èireann ann an àird a deas na Gàidhealtachd.

Tha an sgìre a' gabhail a-steach a' chuid as motha dhen Phàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròsaichean.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 
* Mapa eachdraidheil na sgìre, 1770

Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
MGMT

Is e còmhlan ciùil à Brooklyn, Eabhraig Nuadh, a tha ann am **MGMT**.

Tha iad air an dèanamh an àrd le Anndra VanWyngarden, Ben Goldwasser, Seumas MacRisteard, Matt Asti agus Will Berman.

## Clàran

* *Climbing to New Lows* (2005)
* *Oracular Spectacular* (2008)
* *Congratulations* (2010)
* *MGMT* (2013)
* *Little Dark Age* (2018)
* *11•11•11* (2022)
* *Loss of Life* (2024)

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn MGMT

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Evo Morales

Is e ceann-suidhe Bhoilibhia a tha ann an **Evo Morales** (rug. 26 an Dàmhair, 1959). Is esan a' chiad cheann-suidhe na dùthcha a thig bhon t-sluagh tùsanach.

Roinn-seòrsa:Daoine à Boilibhia
Adrian Chiles

Is e biadhtach telebhisean agus rèidio a tha ann an **Adrian Chiles**. Rugadh e san 21mh am Màrt, 1967 ann am Birmingham. 

## Obair

* *Working Lunch* (BBC Two)
* *Chiles On Saturday* (BBC Radio 5 Live)
* *6-0-6* (BBC Radio 5 Live)
* *The One Show* (BBC One)
* *The Apprentice - You're Fired* (BBC Two) 
* *Daybreak* (ITV)
* *ITV Football* (ITV)

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Meadhanan
Cocteau Twins

B'e còmhlan ciùil bho Inbhir Ghrainnse, Alba a bha ann an **Cocteau Twins**. 

Bha iad air an dèanamh an àrd le Elizabeth Fraser, Robin Guthrie, Simon Raymonde agus Will Heggie.

## Clàran
* *Garlands* (1982)
* *Head Over Heals* (1983) 
* *Treasure* (1984)
* *Victorialand* (1986)
* *The Moon and the Melodies* (1986)
* *Blue Bell Knoll* (1988)
* *Heaven or Las Vegas* (1990) 
* *Four-Calendar Café* (1993) 
* *Milk and Kisses* (1996)

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn Chocteau Twins *(Beurla)*

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Rathad-iarainn Talyllyn

Tha **Rathad-iarainn Talyllyn** (Cuimris: *Rheilffordd Talyllyn*) na rathad-iarainn bheag, de chumhang 2 troigh 3 oirlich (686mm), a ruitheas an 7.25 miltean neo 11.7 km a-nios o Tywyn, air an oirthir, gu Nant Gwernol faisg air clachan Abergynolwyn, ann an Merionnydd, Gwynedd.

Chaidh an rathad-iarainn a thogal ann an 1866 airson sgleataichean a thoirt bho na cuaraidhean faisg air *Bryn Eglwys* gu Tywyn. 
'S e Rathad-iarainn Talyllyn a' chiad rathad-iarrainn bheag aig an robh cead daoine a thoirt leis le carbad-smuid.

Anns a' bhliadhna 1951 bhathar ris an rathad-iarainn a dhùnadh, ach bha mòran daoine ag iarraidh a cumail mar rathad-iarainn dualchasach agus rinn iad sin. Air sgàth 's sin 's e sin a' chiad rathad-iarainn a tha a' ruith le luchd-obrach saor-thoileach.  Bho àm sin tha e a' tarraing mòran luchd-turais. Cheannaicheadh cuid carbadan-smuide eachdraidheil agus chaidh taigh-tasgaidh (*Narrow Gauge Railway Museum*) a thogal ann an 2005.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Talyllyn Railway (Beurla) 
* Narrow Gauge Railway Museum (Beurla)
* Railway with a Heart of Gold Film mu Rathad-iarainn Talyllyn a chaidh a foillseachadh ann an 1965, le Carson Davidson (Academic Film Archive of North America, Beurla)

Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Roinn-seòrsa:Giùlan
Tom Bosley

B' e cleasaiche à Illinois sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Tomas Eideard "Tom" Bosley  (Chicago, 1 an Dàmhair 1927 - Rancho Mirage, 19 an Dàmhair 2010). Bha Bosley ainmeil airson Howard Cunningham a chluich  air *Happy Days* eadar 1974 - 1984.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu

'S e sgoil  ann an Glaschu a tha ann an **Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu**, far a bheil am foghlam ga lìbhrigeadh tro mheadhan na Gàidhlig. 

Chaidh a' chiad sgoil fhosgladh ann an 1999 mar "Bun-sgoil Ghàidhlig Ghlaschu". Ach cha robh an togalach mòr gu leòr mar sin dh'fhosgail sgoil ùr, Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu san Lùnastal 2006. 'S e sin an aon sgoil Ghàidhlig ann an Alba, far a bheil Sgoil Àraich, Bun-sgoil agus Àrd-sgoil anns an aon togalach.

Tha Poileasaidh Cànain aca a thathas ag ràdh:
*Tha sinne nar sgoil Ghàidhlig agus leis an sin tha e mar dhleasdanas oirnn an cànan a bhrosnachadh, a leasachadh agus a chleachdadh taobh a-staigh na sgoile agus anns a’ choimhearsnachd. ’S e prìomh amas na sgoile fiosrachadh agus sgilean cànain nan sgoilear a leudachadh agus a bhrosnachadh anns a’ Ghàidhlig agus teagasg agus ionnsachadh a lìbhrigeadh aig an ìre as àirde.* 
Thèid na cùrsaichean den Churraicealam Albannach a theagaisg tron Ghàidhlig a-mhàin. An luib an modh teagaisg seo, thig fèin-dhearbadh air Gaidheal òga Ghlaschu. Chaidh cùrsaichean mar ceimigeachd, teicneòlas is matamataig a leasachadh aig ìre Àrd-sgoil. Tha clasaichean coimpiutaireachd ann cuideachd. Is a' Ghàidhlig chànan làitheil air fad na sgoile.

Anns na bliadhnaichean sa chaidh tha àireamh nan sgoilearan ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Glaschu a’ sìor fhàs. Anns a’ bhliadhna acadaimigeach 2007 gu 2008, dh’èirich àireamh nan sgoilearan 11% an aghaidh àrdachadh de 4% gu nàiseanta. Bho 2008 gu 2009 bha mu 400 sgoilear gu lèir ann. Ann an 2009/2010 tha mu 13% de sgoilearan bun-sgoile agus 25% de sgoilearan àrd-sgoile ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig na h-Alba air fad ann an Glaschu.

Air barrachd, tha prògraman cultarach don chloinn, m.e.: òrain is dannsa tradaiseanta no pìobaireachd. Bithear a’ toirt misneachd dhaibh pàirt a gabhail ann an co-fharpaisean is taisbeanaidhean, ann am Mòdan is Fèisean ionadail. Le sin thathar an dòchas gum bi iad a’ toirt Gàidhlig a-mach às an sgoil dhan choimhearsnachd.

## Aistidhean Co-cheangailte
* Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
* Fiosrachadh Gàidhlig air làrach-lìn Chomhairle Baile Ghlaschu
* Aʼ fàs na Gàidhlig - pìos mu *Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu* san iris *Teaching Scotland*, 2016
* BBC Naidheachdan 2016-01-27: Crìochan gan cur air sgoiltean Gàidhlig *(barrachd iarrtais bho phàrantan na a tha de dh’àitean)*
* BBC Naidheachdan 2016-02-15: Pàrantan Ghlaschu mì-thoilichte
* BBC Naidheachdan 2016-02-16: Mì-thoileachas mu fhoghlam Gàidhlig an Glaschu *(aithris bhideo 2:30)*
* BBC Naidheachdan 2021-06-02: Làrach ùr ga sireadh 'son Bun-sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
* BBC Naidheachdan 2021-06-02: Plana ga iarraidh airson foghlam Gàidhlig an Glaschu *(aithris-bhideo 2:52)*

Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis

'S e bun-sgoil ann an Inbhir Nis, Alba a tha ann am  **Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis**.  Tha 154 clann anns an sgoil ann (2011). 

## Aistidhean Co-Cheangailte
* Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis

Roinn-seòrsa:foghlam
Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Gairm

B' e iris ràitheil Ghàidhlig a bha ann an **Gairm**. Bha e air a fhoillseachadh bhon Foghar 1952 gu Foghar 2002. Stèidhichte le Ruaraidh MacThòmais agus Fionnlagh J MacDhòmhnaill, b' e Ruaraidh MacThòmais an neach-deasachaidh bhon chiad iris chun an iris mu dheireadh.

Nochd iomadh dàn Gàidhlig cudromach ann an Gairm: mar eisimpleir, "Hallaig" le Somhairle MacGill-Eain ann an 1954, bàrdachd le Deòrsa Mac Iain Dheòrsa, Iain Mac a' Ghobhainn, Maoilios Caimbeul, Catrìona NicGumaraid, no Ruaraidh MacThòmais fhèin. A thaobh rosg, dh'fhoillsich Gairm sgeulachdan goirid le Eilidh Watt no Iain Mac a' Ghobhainn. 

B' e eadar-theangachadh (mar eisimpleir bàrdachd Anna Achmatova air a h-eadar-theangachadh le Crìsdean Whyte, Aireamh 125, Geamhradh 1983-1984) is ath-sgrùdadh litreachais Gàidhlig (le Dòmhnall Eachann Meek neo Dòmhnall MacAmhlaigh) nam pàirt cudromach dhen Gairm. Nuair a sguir Gairm, chaidh iris ùr Gath a chur air bhonn. 

## Luchd-sgrìobhaidh Gairme
* Crìsdean Whyte
* Deòrsa Mac Iain Dheòrsa
* Dòmhnall Eachann Meek
* Dòmhnall MacAmhlaigh
* Eilidh Watt
* Iain Mac a' Ghobhainn
* Iain Moireach
* Ruaraidh MacThòmais
* Somhairle MacGill-Eain
* Iain MacLeòid

## Ceanglaichean a-mach
Rannsaich tiotalan agus sgrìobhadairean nan artaigilean aig Gairm leis an:
* innseal-rannsachaidh aig DASG
* inneal-rannsachaidh aig Am Baile
* inneal-rannsachaidh aig an GRD

Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Bun-sgoil Shlèite

'S e bun-sgoil Ghàidhlig le roinn Bheurla anns an Eilean Sgitheanach, Alba a tha ann am **Bun-sgoil Shlèite**. Chaidh an sgoil a thogail san t-Samhain 1983. 

San Fhaoilleach 2006 bhathar air iarradh an sgoil a thionndadh gu sgoil le Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig a-mhàin. An uair sin thoisich deasbad mòr eadar na parantan a bha ag iarraidh foghlam tro Bheurla agus an fheadhainn a bha ag iarraidh foghlam tron Ghàidhlig. San 21mh den t-Sultain thàinig an Comhairle chun a' cho-dunadh sgoil a chruthachadh le Foghlam tro mheadhan na Gàidhlig aig a bheil roinn Bheurla cuideachd.

Mar sin chaidh Bun-sgoil Shlèite a stèidheachadh mar Sgoil Ghàidhlig san Lùnasdal 2007. 

Ann an 2010 bha 46 clann anns an sgoil gu lèir, 40 anns a' Ghàidhlig agus 6 anns an roinn Bheurla. 

## Iomraidhean


## Aistidhean Co-Cheangailte
* Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig

## Ceanglaichean a-mach
* Bun-sgoil Shlèite

Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Solomon Burke

B' e seinneadair Aimeireaganach a bha ann an **Solomon Burke** (Philadelphia, 21 am Màrt 1940 - Amsterdam, 10 an Dàmhair 2010). Bha 21 duine-cloinne aige.

## Clàran
* *Solomon Burke* - 1962 (Apollo)
* *Solomon Burke's Greatest Hits* - 1962 (Atlantic)
* *If You Need Me* - 1963 (Atlantic)
* *[[Rock 'n' Soul]]* - 1964 (Atlantic)
* *The Rest of Solomon Burke* - 1965 (Atlantic)
* *King Solomon* - 1967 (Atlantic)
* *I Wish I Knew* - 1968 (Atlantic)
* *Proud Mary* - 1969 (Bell) 
* *The Electronic Magnetism* - 1971 (MGM)
* *Cool Breeze [soundtrack]* - 1972 (MGM)
* *We're Almost Home* - 1972 (MGM)
* *History Of Solomon Burke* - 1972 (Pride/MGM)
* *I Have A Dream* - 1974 (ABC/Dunhill)
* *Music To Make Love By* - 1975 (Chess)
* *Back To My Roots* - 1976 (Chess)
* *Sidewalks, Fences And Walls* - 1979 (Infinity)
* *Lord, I Need Need A Miracle Right Now* - 1979 (Savoy)
* *Into My Life You Came* - 1982 (Savoy)
* *Take Me, Shake Me* - 1983 (Savoy)
* *This Is His Song* - 1984 (Savoy)
* *Soul Alive!* - 1984 (Rounder)
* *A Change is Gonna Come* - 1986 (Rounder)
* *Love Trap* - 1987 (MCI/Isis-Voice)
* *Homeland* - 1991 (Bizarre/Straight)
* *Soul Of the Blues* - 1993 (Black Top)
* *Live At The House Of The Blues* - 1994 (Black Top)
* *The Definition Of Soul* - 1997 (Point Blank)
* *Not By Water But Fire This Time* - 1999 (GTR)
* *Christmas All Over The World* - 1999 (GTR)
* *The Commitment* - 2001 (GTR)
* *[[Don't Give Up On Me|Don't Give Up on Me]]* - 2002 (Fat Possum/ANTI-)
* *Make Do With What You Got* - 2005 (Shout! Factory)
* *Nashville* - 2006 (Shout! Factory)
* *Like A Fire* - 2008 (Shout! Factory)
* *Nothing's Impossible* - 2010 (E1)
* *Hold on Tight (with De Dijk)* - 2010 (Universal Music)
## Ceanglaichean A-muigh
*IMDB
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
HMS Astute

**HMS Astute**, long fo mara niùclasach den Chabhlach Rìoghail, a chaidh air grunnd aig Caol Acain san 22 an Dàmhair 2010. Chaidh a slaodadh dheth leis a' bhàta-slaodaidh *Anglian Prince*, a tha stèidhichte ann an Steòrnabhagh. Chaill sgiobair an Astute a chomannd an dèidh na tubaiste.

Chaidh druim a' bhàta a leigeil ann an 2001 is chuireadh e air bhog 8 Ògmhios 2007. Fhuair e a choimisean ann an 2013 còmhla ri HMS Ambush. 'S e HMS Astute a' chiad long fo mara anns an clasa Astute. 

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Sonar

Is e **sonar** (Beurla: **''So**und **na**vigation and **r**anging'') uidheam luinge, a chleachdas tonntan fuaim a lorg domhainnead na mara agus cruth grunnd na mara fo drum luinge. Air barrachd an cleachadh sin, cleachdar e le bàtaichean iasgaidh a lorg sgaothan eisg agus le luingean cogaidh a lorg luingean fo-mara a thig gan ionnsaidh.

Chaidh a leasachadh anns a' chiad dol a-mach aig àm an dara chogadh mhòr, a nis is e uidheam cumanta a tha ri lorg air h-uile seòrsa bàta agus fiu 's air gheolan nach tarruinn ach 2-3m sail.

Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Peic

Is aonad tomhais tioram co-ionnan ri dà ghalan a tha ann am **peic**.

Roinn-seòrsa:Àiteachas
Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Roinn-seòrsa:Aonadan
Bàta-slaodaidh

Is e bàta-smuid beag sònraichte ri tarruinn luingean mòra tro na seòlaidhean ri cidheachan de phort mhòr a tha ann am **bàta-slaodaidh**. Chaidh an togail agus cleachdadh an portaibh mhòr na h-Eòrpa bho mu dheidhinn 1820, mhàir iad tro atharrachadh mhalairt bho longan-sheòil gu longaibh-smuid, ach nuair a sgurr malairt thar chuain a shiubhal ann an longaibh bathair choitcheann re na 1960an agus thanaig mòr-longan sònraichte ri trachdadh fa-leth na h-aite, mòr-longan a bhiodh a' cleachdadh laimhrigean uisge domhainn, a chaidh air dealbhadh a thoirt cothrom do na mòr-longaibh seo a thig ris an laimhrig fo chumhachd na h-innlean aca fèin, chrion mhalairt nam bàtaichean-slaodaidh agus chaidh iad a-mach a bhi. 

Tha àireamh bheag de bhàtaichean-slaodaidh fhadhast air an cleachdadh ach is e innealan Dhieseil a tha annta. Air barrachd tha iad torr nas motha agus nas cumhachd mhòr na bataichean-slaodaidh na 1950'n agus is e am prìomh obair aca a shlaodaich longan a tha an cunnart a dhol air creagan gu sabhailteas. Tha mar eisimplir 's an latha an diugh (2010), Steornabhagh na h-ionad de bhàta-slaodaidh de Seirbhis nan Maor-Chladaich, agus tha comas aig a' bhàta-slaodaidh suidhichte ann an Steornabhagh, *An Anglian Prince*, a libhrig tarruinn marbh de 150 tonna.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2012-06-12: Bàta-slaodaidh aʼ tilleadh a dh'Alba
* BBC Naidheachdan 2014-04-07: Feum air bàta-slaodaidh sna h-Eileanan
* BBC Naidheachdan 2014-10-08: Teine air bàta rèidio-beò
* BBC Naidheachdan 2014-10-30: Feum air bàta-slaodaidh “gun dàil”
* BBC Naidheachdan 2015-02-19: “Dearbhadh eile” air feum air bàta-slaodaidh
* BBC Naidheachdan 2015-06-17: Dànachd a dhìth a thaobh bàta-slaodaidh
* BBC Naidheachdan 2016-02-09: Bàta-slaodaidh a' Chost an Iar ‘deatamach’
* BBC Naidheachdan 2016-02-13: Dòchas fhathast mu bhàta-slaodaidh
* BBC Naidheachdan 2016-02-23: Cùmhnant aʼ bhàta-slaodaidh ga leudachadh
* BBC Naidheachdan 2016-07-14: “Ceum air slighe” gu bàta-slaodaidh
* BBC Naidheachdan 2016-12-21: Ievoli Black a' tighinn gu tuath *(cùmhnant ùr airson seirbheis an Ceann a Tuath na h-Alba)*

Roinn-seòrsa:Sgoil na farraige
Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Penmaenmawr

'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann am **Penmaenmawr**.  Ann an 2001 bha 3857 duine a' fuireach an seo..

Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tro Phenmaenmawr.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Duilleag na coimhearsnachd: Penmaenmawr agus Dwygyfylchi

Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llanfairfechan

'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an **Llanfairfechan**.  Ann an 2001 bha 3755 duine a' fuireach an seo. . 
Tha e suidhichte air a' chosta aig ceann a tuath na Cuimrigh  eadar  Penmaenmawr agus Bangor. 

A-rèir an cunntas-sluaigh ann an 2001 bha Cuimris aig 50.4% de mhuinntir a' bhaile. Tha an àireamh seo os cionn a' chuibheis nàiseanta a tha aig 20.8%. Tha na ceudan as àirde a-measg nan daoine òga eadar 10 is 14 bliadhna a dh'aois. Tha 70% dhiubh fileanta sa Chuimris. 
Tha dà sgoil ann le foghlam tro mheadhan na Cuimris, *Ysgol Babanod Llanfairfechan* agus  *Ysgol Pant-Y-Rhedyn*.

## Bailtean Co-cheangailte
* Pleumeleuc
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*  Coimhearsneachd Llanfairfechan

Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Yossi Benayoun

'S e cluicheadair ball-coise à Iosrael a tha ann an **Yosef Shai "Yossi" Benayoun** (Eabhra: יוסף שי בניון). Rugadh e san 5 an Cèitean 1980 ann an Dimona. Tha Benayoun a' cluich aig Chelsea an-drasta.

Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise
Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Alasdair II na h-Alba

B' e Rìgh na h-Alba eadar an 1214 agus an 1249 a bha ann an **Alasdair mac Uilliam** (24 an Lùnasdal, 1198 - 6 an t-Iuchar, 1249). Bha e na mhac Uilleam I na h-Alba agus Ermengarde de Beaumont.
Bhris e a-steach air Sasainn is ruig a fheachdan Dover, air costa a deas Shasainn is shoidhnich e agus Eanraig III Shasainn an Cùmhnant Eabhraig ann an 1237.
Chaochail e 6 an t-Iuchar 1249 ann an Cearrara nuair bha e a' siubhail do na h-Eileanan a-staigh a los a bhuannachadh Earra-Ghàidheal o Rìgh Nirribhidh.

## Aistidhean co-cheangailte
* Rìghrean na h-Alba

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba