Theodor Fontane

Is e sgrìobhadair cliùiteach às a' Ghearmailt a bha ann an **Theodor Fontane**. Is e fìorachas bàrdail a tha ann an dòigh sgrìobhadh aige.

## A Bheatha
Rugadh **Heinrich Theodor Fontane** 30mh den Dùbhlachd  1819 ann an Neuruppin. Tha Neu-Ruppin anns an Iar thuath stàit Bhrandenburg anns a' Ghearmailt. Is e baile snog a th’ ann, faisg air loch mìorbhaileach, an *Neu-Ruppiner See*. 
 
Bha bùth-chuingeadhan aig athair. Thogadh e anns a’ bhaile seo cuideachd, agus an dèidh dha an sgoil fhàgail, dh'ionnsaich e an aon chuspair. Eadhon mar fhoghlainteach  thòisich e air rannan a sgrìobhadh agus dheasaich e nobhail bheag, *Geschwisterliebe* (1839). Anns a’ bhliadhna seo fhuair e cosnadh ùr ann am bùth-chungaidhean anns a’ bhaile Burg faisg air Magdeburg. Ann an 1844 agus 1845 b’ fheudar dha seirbheis armailteach a dhèanamh agus an uair sin fhuair e cuireadh do Shasainn. B’ e seo a’ chiad turas gun deach e do Shasainn ann an 1845.

Ann an 1848, shabaid e anns na sràidean airson pàrlamaid Ghearmailtich agus sgrìobh e ceithir artaigealan gus taic a thoirt do na radaigich an lùib ar a-mach sa Ghearmailt. An dèidh sin chuir Fontane roimhe an obair aige a chrìochnachadh agus tighinn beò mar sgrìobhadair. Sgrìobh e aithrisean poileataigeach agus reic e iad don phàipear-naidheachd *Dresdner Zeitung*. 

Ann an 1850 phòs e Emilie Rouanet-Kummer agus dh’imrich iad a Bherlin. An toiseach bha iad gu math bochd air sgath’ s gun robh Theodor Fontane gun obair, ach fhuair e obair ùr ann an 1851. Bha sianar chloinne aig Theodor Fontane agus a bhean, ach chaochail ceathrar dhiubh nuair a bha iad glè òg. Mhair an nighean aca, Martha agus am mac, Frederic beò.

Eadar 1852 agus 1860 chaidh e a-rithist do Shasainn agus do dh'Alba cuideachd, an uair sin, eadar 1874 agus 1876, chaidh e don Fhraing, don Dhanmhairg agus don Eadailt, don Ostair agus don Eilbheis. Chruthaich e nobhailean, baileadan agus sean-fhaclan, agus sgrìobh e cuideachd mu na tursan aige: aithrisean, rosg eile agus bàrdachd, a bharrachd air 250 rann. Dh'eadar-theangaich Fontane *[[Hamlet]]* bho Bheurla gu Gearmailtis ann an 1842 agus dheasaich e aiste mu thuras do dh’ Alba, *Jenseit des Tweed*, (1860) agus mu sgrìoban ann an Sasainn agus ann an Alba, *Wanderungen durch England und Schottland*, (1844-1859).  Is e rann ainmeil a tha am bailead *Die Brück’ am Tay*  (sa Bheurla: *The Bridge of Tay*) (1880), far a bheil triùir taibhsean a' tarraing trèana à Dùn Èideann sìos far drochaid-rèile na Tatha.

Is e sgrìobhadair cliùiteach Gearmailteach a tha ann an Theodor Fontane, eadhon an-diugh. Chan eil clann anns a' Ghearmailt nach b' fheudar dhaibh an rann *Herr von Ribbeck auf Ribbeck im Havelland* ionnsachadh ann an sgoil, ach chìthear craobh nan peuran anns an rann gu ceart ann an *Ribbeck*, baile beag ann am Brandenburg.

Chaochail Heinrich Theodor Fontane 20mh den t-Sultain  1898 ann am Berlin.

Sgrìobh e iomadach leabhar agus nobhail agus seo cuid den fheadhainn às cudthromaiche:
**Die Brück' am Tay* (1880), (*The Bridge of Tay*) 
**Effi Briest* (1894/95) , Nobhail, ISBN 0-14-044766-0
**Herr von Ribbeck auf Ribbeck im Havelland* (1889)  ISBN 978-3351040222

## Nobhailean, Sgeulachdan agus Rosg Eile
*1844–59: Wanderungen durch England und Schottland (A' coiseachd ann an Sasainn agus ann an Alba) 
*1860: Jenseit des Tweed (Cunntas-turais à Alba) 
*1862–88: Wanderungen durch die Mark Brandenburg (A' coiseachd ann am Mark Brandenburg)
**Band 1: Die Grafschaft Ruppin 
**Band 2: Das Oderland 
**Band 3: Havelland 
**Band 4: Spreeland 
**Band 5: Fünf Schlösser (1881–88) 
*1866: Der Schleswig-Holsteinsche Krieg im Jahre 1864 
*1873: Der Krieg gegen Frankreich 1870–71 
*1878: Vor dem Sturm (Ùirsgeul eachdraidheal) 
*1879: Grete Minde (Nobhail bheag a-rèir seanachas à Altmark) 
*1881: Ellernklipp (Sgeulachd muirt a-rèir leabhar-eaglaise Harz) 
*1882: L'Adultera (Nobhail bheag) 
*1883: Schach von Wuthenow. Erzählung aus der Zeit des Regiments Gensdarmes (Ùirsgeul eachdraidheil) 
*1884: Graf Petöfy (Ùirsgeul) 
*1885: Christian Friedrich Scherenberg und das litterarische Berlin von 1840 bis 1860 (faic cuideachd Christian Friedrich Scherenberg) 
*1883–85: Unterm Birnbaum (Sgeulachd muirt) 
*1887: Cécile (Ùirsgeul) 
*1888: Irrungen, Wirrungen (Ùirsgeul) 
*1890: Stine (Ùirsgeul) 
*1890: Quitt (Ùirsgeul) 
*1891: Unwiederbringlich (Ùirsgeul) ISBN 3-7466-5283-9
*1892: Frau Jenny Treibel oder „Wo sich Herz zum Herzen find't“ (Ùirsgeul) 
*1894: Meine Kinderjahre (Fèin-eachdraidh) 
*1896: Die Poggenpuhls (Ùirsgeul) 
*1898: Der Stechlin (Ùirsgeul) 
*1898: Von Zwanzig bis Dreißig (Fèin-eachdraidh) 
*1906: Mathilde Möhring

## Baileadan agus Rannan
Sgrìobh Fontane a bharrachd air 250 rann, mar eisimpleir:
*Archibald Douglas (1854) 
*Gorm Grymme (1864) 
*John Maynard (1885) 
*Silvesternacht   

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh

* http://de.wikisource.org/wiki/Fontane Liosta  coileantea nan obraichean aig Theodor Fontane
* ''Trials and Tribulations'', one of Fontane's works (Beurla)
* Collection of links bho Oilthigh Bherlin

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt