open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hàcraig

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an **Hàcraig** (Beurla: *Halkirk*). Ann an 2011 bha 982 duine a' fuireach an seo. 

Thogadh Eaglais na h-Abaide ann an 1753 agus dhreasadh i ann an 1833 ach tha i trèigte a-nis. Dùineadh an stèisean-rèile air Loidhne a' Chinn a Tuath 13 an t-Ògmhios 1960. 'S ann Snaidhm Georgemas, 1 mìle an ear air Hàcraig, a tha anns an stèisean nas fhaisge a-nis.

## Caisteal Bhraal

Chaidh caisteal a thogadh san 14mh linn is thug Raibeart II e do a mhac is fearann a' chaisteil. Nise 's e tobhta a th' ann. Bha campa an airm an siud aig àm an dàrna chogaidh ach chaidh a chur às ron Cèitean 1946.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Liabost

'S e baile air an oirthir an ear Ghallaibh eadar Latharan agus Inbhir Ùige a tha ann an **Liabost** (Beurla: *Lybster*).

Rinneadh am film "*The Silver Darlings*," às an leabhar le Neil Gunn, an seo.

Tha meadhan a' bhaile, timcheall air Grey’s Place agus Main Street na raoin-ghlèidhteachais.

## Daoine ainmeil
* Pàdraig Mac na Ceàrdaich, seanailear. Bha e ann an Aimeireaga a Tuath eadar 1759 is 1784 còmhla ris an Fhreiceadan Dubh agus an 15mh Rèisimeid Foot ann an Cogadh nan Seachd Bliadhna, agus Rèisimeid Rìoghail Eilthireach nan Gàidheal anns an Ar-a-mach Ameireaganach.

## Bailtean co-cheangailte
* Mackinac Island, sna Stàitean Aonaichte (neo-oifigeil)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Latharan

'S e baile air oirthir an ear Ghallaibh eadar Dùn Bheathadh agus Liabost a tha ann an **Latharan** neo **Latharn** neo **Lathairn** (Beurla: *Latheron*). A rèir Ruairidh MacIlleathain bhathar a ràdh gum b' e "làthair-ròn" a bha ann an *Latheron*, ach gu bheilar an dùil gur e "àite na làthaich" a tha Latharn a’ ciallachadh. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Latharna (soilleireachadh)

* Latharna no Lathurna (Beurla: *Lorne*)
* Latharna na h-Èireann, port (Beurla: *Larne*)
* Latharan neo Latharn (Beurla: *Latheron*), Gallaibh
* Latharan a' Phuill (Beurla: *Latheronwheel*)
* Ainmean mar Anna Latharna NicGillÌosa no Iain Latharna Caimbeul
Baile a' Chaisteil

## Alba
* Ainm eile air baile Bhràigh Mhàrr
* Baile a' Chaisteil, Gallaibh
* Baile a' Chaisteil, Aonghas
* Baile Chaisteil, Comhairle nan Crìochan

## A' Chuimrigh
* Castleton, Newport (Cas-bach)

## Eilean Mhanainn
* Balley_Chashtal

## Eirinn
* Baile Chaisleán an Róistigh
* Baile_an_Chaisleáin,_Contae_Chorcaí
* Baile_an_Chaisleáin,_Contae_Laoise
* Baile Chaisleáin Bhéarra
* Baile Chaisleáin na nGeochagán
* Baile_an_Chaisleáin,_Contae_Loch_Garman

## Sasainn
* Castletown, Dorset
* Castletown, Penrith, Cumbria
* Castletown, Sunderland
* Castleton, Derbyshire
* Castleton, Dorset
* Castleton, Greater Manchester
* Castleton, North Yorkshire
Meadhrath

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann am **Meadhrath** neo **Meaghrath** (Beurla: *Reay*). Tha e suidhichte air gobhal-rathaid A836, mu dhà mhìle deug (19 km) iar air Inbhir Theòrsa agus trì mìltean (4.8 km) iar air Dùnrath. Gus a’ bhliadhna 1891, bha e suidhichte eadar Gallaibh agus Cataibh, ach a-nis, bhon a dh'atharraich a' chrìoch eadar Cataibh is Gallaibh, tha Meadhrath ann an Gallaibh a-mhàin.

Tha taigh-mòr, Taigh Shanndasaid, air taobh iar a' bhaile o chionn 1751. Tha leacan snaidhte Cruithnich ann.

Rinneadh moraireachd Albannach "Lord Reay" 20 an Ògmhios 1628 nuair a chaidh Sàr Dòmhnall MacAoidh àrdachadh; 's ann air a' bhaile a tha a' mhoraireachd air a h-ainmeachadh. Tha Aonghas Sìm MacAoidh na Mhorair Mheadhrath san latha an-diugh. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
An Dail Shuas

'S e baile beag ann an Gallaibh a tha anns **an Dail Shuas**. Tha Ainmean-Àite na h-Alba a' moladh an crutha Beurla *Westerdale*.  Tha e na laighe air Abhainn Theòrsa, mu 5 mìle (8 km) deas air Hàcraig. Tha an rathad B870 a' ruith tron bhaile. Tha seann drochaid ann a thogadh ann an 1834, a nochdas air liosta nan togalaichean clàraichte, roinn-seòrsa B.

Tuath air an Dail Shuas, faisg air an abhainn, chithear Tulach an Fhuarain,  borg a tha is dòcha à Linn an Iarainn.   Anns an 18mh linn chaidh *Westerdale Dale House* a thogail tuath air a' bhaile. Tha e clàraichte air liosta nan togalaichean, roinn-seòrsa B, le Àrainneachd Eachdraidheil na h-Alba.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Huna

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an **Huna**. Tha am baile suidhichte mu dhà mhìle ear-thuath air Canaispidh agus trì mìle iar air Taigh Iain Ghròt. Tha an rathad A836 a' ruith tron bhaile. 

Bha port ann an Huna airson dol thairis gu Stroma agus Arcaibh. Bha stèisean bàta-teasairginn an seo eadar 1877 is 1930 agus tha an seada rim fhaicinn fhathast.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Sgarbh Sgeir

'S e baile faisg air Canaispidh ann an Gallaibh a tha ann an **Sgarbh Sgeir** neo **Sgarbh-sgeir** (Beurla: *Scarfskerry*). Chan eil Ainmean-Àite na h-Alba a' moladh ainm Gàidhlig airson a' bhaile. Is dòcha gur e ainm Seann-Lochlannais a th' ann: *skarfr* - sgarbh; *skjaer* - sgeir.

Tha am baile suidhichte faisg air an rathad A836.

Tha port beag le cidhe ann, agus taigh-aiseig bhon 19mh Linn. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Reiss

'S e baile ann am Gallaibh a tha ann an **Reiss**.

## Daoine ainmeil
* Thogadh Gail Ros BPA ann an Reiss.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Latharan a' Phuill

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an **Latharan a' Phuill** (Beurla: *Latheronwheel*).  A rèir Ainmean-Àite na h-Alba tha an t-ainm a' thighinn bho na faclan "làthach" agus "puill". Ach a rèir Ruairidh MacIlleathain 's e **Latharn a' Phuill** ainm a' bhaile seo.

Tha am baile suidhichte mu mhìle (1.5 km) iar-dheas air Latharan ann an gleann air bruach Bhùrn Latharain a' Phuill (Beurla: *Burn of Latheronwheel*), abhainn bheag a tha a' sruthadh tron bhaile. 

Chaidh am baile a stèidheachadh le Robert Dunbar ann an 1835. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
An t-Achadh Siar

'S e baile ann an Gallaibh a tha anns **an Achadh Siar** (Beurla: *Westfield*). Tha e suidhichte mu thrì mìle ear-dheas air Inbhir Theòrsa. Tha an amhainn *Forss Water* a' ruith tron bhaile agus tha drochaid thairis air an amhainn a tha clàraichte mar Togalach Liostaichte, roinn-seòrsa B. Chaidh an drochaid a thogail tràth san 19mh linn. Deas air a' bhaile tha càrn seòmarach ann bho Linn Ùr na Cloiche.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Dùn Gasbaith

'S e an rubha as àirde an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Dùn Gasbaith**, **Ceann Dhunngain**,  **Ceann Donnchadh** neo **Rubha Duncansby** (Beurla: *Duncansby Head*). Tha e faisg air Taigh Iain Ghròt, Gallaibh. Tha Inbhir Ùige mu 23.7km sa deas agus Inbhir Theòrsa mu 28.0 km san iar.  

Tha taigh-solais air an rubha, ris an canar *Duncansby Head Lighthouse* sa Bheurla. Chaidh a thogail le David Alan Stevenson ann an 1924.

Tha an t-àite clàraichte anns an *Orkneyinga Saga* (900–1200) mar "*Dungalsbœr*" a tha a' ciallachadh "Tuathanas Dhungail". 'S e ainm pearsanta Ceilteach a th' ann an "Dungal".

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Gallaibh
Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Loch nan Learg

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch nan Learg**. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe san iar-dheas air Beinn an Dubhaich agus tha Cille Bhrìghde san àird a tuath dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 1 ha (2.5 acair). 'S e 0.5&nbsp;km (0.3 mile) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 175 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 187 m (614 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.2&nbsp;km (0.7 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch nan Learg.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Freasaig

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann am **Freasaig** (Beurla: *Freswick*). Tha e suidhichte san iar-dheas air Skirza. A rèir Ainmean-Àite na h-Alba chan eil ainm Gàidhlig aig a' bhaile 

Tha làraichean tuineachadh nan Lochlannaich ear air a' bhaile air an tràigh. Tha e coltach gun robh an tuinneachadh ann eadar 2400 BC is 1559 AD

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Skirsa

'S e baile beag ann an Gallaibh a tha ann an **Skirsa**. Tha e san ear-thuath air Freasaig.  'S e baile iasgaich a th' ann agus tha cidhe bheag aca air *Freswick Bay.* Tha an rubha *Skirza Head* ear air a' bhaile.

Tha borg suidhichte air rubha tuath air *Skirza Head* a thogadh anns na meadhan-aoisean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Loch Cill Chriosd

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Cill Chriosd**. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach faisg air an rathaid B8083 a leanas bhon Àth Leathann gu Cille Bhrìghde is Ealaghol. 

Tha an loch seo cho mòr ri 20.8 ha (51.4 acair). 'S e 2.9&nbsp;km (1.8 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 958 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 24 m (79 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.1&nbsp;km (2 mhìle) air falbh bhon mhuir. Thèid a lìonadh le Allt Coire Forsaidh agus tha an t-uisge a' struthadh às an loch chun an ear-thuath tro Abhainn an Ath-Leathainn.

Aig ceann an ear-tuath na locha tha tobhtaichean den seann eaglais ann. Tha cuid taighean faisg air Loch Cill Chriosd air an taobh eile dhen rathaid. Tha Beinn Dearg Bheag san iar-thuath air cùl na locha.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* 

## Dealbhan

Cill Chriosd 20080429 south side.jpg|Tobhtaichean na seann eaglaise
The B8083 west of Suardal - geograph.org.uk - 1381621.jpg|An rathad a leanas chun an locha
Meall Coire Forsaidh - geograph.org.uk - 1029526.jpg|Sealladh bho Bheinn Dearg Bhig air an loch


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Lochan Dubh nam Breac

'S e buidheann de lochan ann an Alba a tha ann an **Lochan Dubh nam Breac**. Tha iad suidhichte anns an Eilean Sgitheanach.

Tha an loch as motha cho mòr ri 0.9 ha (2.2 acair). 'S e 0.5&nbsp;km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 188 m a dh'fhad san àite as dìriche.  

Tha fear eile ann ris an canar cuideachd **Loch Dubh nam Breac**. cho mòr ri 0.3 ha (0.7 acair). 'S e 0.2&nbsp;km (0.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 79 m a dh'fhad san àite as dìriche. 

Tha bàrr uisge nan lochan mu 103 m (338 troigh) os cionn na mara agus tha iad mu 1.9&nbsp;km (1.2 mìle) air falbh bhon mhuir. Chan eil eilean anns na lochan seo. 

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Dubh nam Breac.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch Buidhe

Tha iomadh loch ann an Alba leis an t-ainm **Loch Buidhe**. Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
* Loch Buidhe, Mòinteach Raineach
* Loch Buidhe, an t-Eilean Sgitheanach
Loch an Starsaich

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch an Starsaich**. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach deas air an Àth Leathann faisg air Gleann Shuardail.

Tha an loch seo cho mòr ri 6.2 ha (15.3 acair). 'S e 1.6&nbsp;km (1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 453 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach dà eilean bheag anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu  213 m (699 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.6&nbsp;km (1.6 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Starsaich tro Allt a' Chnoic Charraich.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Starsaich.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch na Fèithe Seilich

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch na Fèithe Seilich**. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach eadar  Caol Àcainn is an t-Àth Leathann. Tha e na laighe san ear air an A851 a leanas gu Armadal.

Tha an loch seo cho mòr ri 1.2 ha (3 acair). 'S e 0.5&nbsp;km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 171 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha cuid eileanan beaga anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 144 m (472 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.7&nbsp;km (2.3 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch na Fèithe Seilich agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Loch Aisig

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Aisig** (Beurla: *Loch Ashik*). Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach deas air an rathad A87 eadar Caol Àcainn is an t-Àth Leathann, far a bheil am baile Breacais.

Tha an loch seo cho mòr ri 1.2 ha (3 acair). 'S e 0.5&nbsp;km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 187 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha eilean mòr agus eilean beag anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 38 m (125 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.1&nbsp;km (0.7 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Aisig gu tuath tro Abhainn Aisig.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Lochain Dubha

'S e buidheann de lochan ann an Alba a tha anns na **Lochain Dubha**. Tha iad suidhichte anns an Eilean Sgitheanach eadar  Caol Àcainn is an t-Àth Leathann. Tha iad nan laighe san iar air an A851 a leanas gu Armadal ach chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air na Lochain Dubha.

*Tha am fear as motha cho mòr ri 7.1 ha (17.5 acair). 'S e 1.8&nbsp;km (1.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 455 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha tòrr eileanan anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 56 m (184 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.7&nbsp;km (1.6 mìle) air falbh bhon mhuir.

*Tha an dàrna loch cho mòr  ri 4.1 ha (10.1 acair).  'S e 1.5&nbsp;km (0.9 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 443 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha tòrr eileanan anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 55 m (180 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.8&nbsp;km (1.8 mìle) air falbh bhon mhuir.

*Tha fear eile cho mòr  ri 2.7 ha (6.7 acair).  'S e 1&nbsp;km (0.6 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 295 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha tòrr eileanan anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 55 m (180 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3&nbsp;km (1.9 mìle) air falbh bhon mhuir.

*Tha fear eile cho mòr 0.4 ha (1 acair).  'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 87 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 56 m (184 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.7 km (1.7 mìle) air falbh bhon mhuir.

*Tha am fear as lugha cho mòr 0.2 ha (0.5 acair).  'S e 0.2 km (0.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 69 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 55 m (180 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.5 km (1.6 mìle) air falbh bhon mhuir.

Tha mòran dhiubh ceangailte le alltan beaga agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch as motha tro allt gu Loch Airigh na Saorach.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Lach-mhòr

'S e eun a bhios beò aig, no faisg air, a' chuan a th' ann an **lach-mhòr** no **[[colca]]** (Laideann: *Somateria mollissima*, Beurla: *Common Eider*).

Tha an lach-mhòr ainmeil airson clòimhteachain.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Faidhle:Somateria mollissima (Common Eider) male, London Wetland Centre - Diliff.jpg
Faidhle:Baltsende eiders-4961556.webm
Faidhle:Common Eider (Somateria mollissima) skull at the Royal Veterinary College anatomy museum.JPG
File:Somateria mollissima male female.jpg| Dràc agus cearc
File:Common_eider_750pix.jpg
File:Common eider juv arp 750pix.jpg
File:erfugl_1764.jpg|Cearc
File:Female_Common_Eider_(Somateria_mollissima).png|Cearc
File:Flickr - Rainbirder - Eider drake (Somateria mollissima) in flight.jpg
File:Eider-duck fur pelerine.jpg
File:Eider nestingboxes.JPG
File:Eider nest.jpg
File:Common Eider from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg
File:EiderCreche.jpg
Somateria mollissima MHNT.ZOO.2010.11.26.1.jpg |Museum specimen 


Roinn-seòrsa:Eun-mara
Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Liosta nan lochan ann an Ratharsair

Seo liosta de chuid de na lochan ann an Ratharsair.

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Ratharsair
Baile Chuimein

*Is docha tha sibh a' lorg "Cummingston" neo "[[an Coileach]]" ann am Moireabh*

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann am **Baile Chuimein** neo **Baile nan Cuimeanach** (Beurla: *Cuminestown*). 

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 36 mìltean (57 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Allt Moine Chuidir.

Ann an 2001 bha 457 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe air an B9170. 

## Iomraidhean


## Dealbhan

Monquhitter Parish Church - geograph.org.uk - 28553.jpg | Eaglais na paraiste
Fish ladder below bridge over Burn of Monquhitter - geograph.org.uk - 684220.jpg | Fàradh-éisg


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Fiodh Abhainn

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann am **Fiodh Abhainn** (Beurla: *Fyvie*). 

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 25 mìltean (41 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Ythan.

Ann an 2001 bha 493 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe air an A947. 

## Àitichean
* Caisteal Fyvie – Anns an tritheamh linn deug chaidh caisteal a thogail le Uilleam I na h-Alba.
* Eaglais Naomh Pheadair - Anns an naoidheamh linn deug chaidh eaglais ùr a h-ath-thogail air an làrach far an robh eaglais as na Linntean Meadhanach roimhe sin.  Tha 3 leacan shnaidhte Chruithneach a tha ann.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Fyvie Castle (1).jpg | Caisteal Fyvie 
Fyvie Kirk.jpg | Eaglais "Naomh Pheadair"


## Ceanglaichean a-mach

*NTS: Fyvie Castle

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Loch Maol Àrdaich

__NOTOC__

'S e loch tasgaidh stèision dealan-uisge ann an Alba a tha ann an **Loch Mullardoch** no **Loch Maol Àrdaich** (ainm eile: Loch Moyley).  Tha e  suidhichte ann an Gleann Canaich air a' Ghàidhealtachd.

A rèir suirbhidh a rinneadh ann an 1903 bha an loch mu 4 mìle (6 km) a dh'fhad agus bha an leud aige leth-mhìle (800 m) aig an àite as leathainne.  
Chaidh dama a thogail ann an 1951 aig ceann an ear. Bha lochan eile air an robh na h-ainmean Loch Lungard, Loch Frith an Acha' agus Lochan na Cloiche suidhichte aig ceann an iar Loch Mullardoch. Bhon àm nuair a chaidh an dama a thogail tha iad nam pàirt den loch tasgaidh gu lèir. 
An-diugh tha Loch Mullardoch mu 10 mìle (16 km) a dh'fhad.
Tha uisge Loch Mullardoch a' sruthadh tro thunail do Loch Beinn a' Mheadhoin airson dealain-uisge a chruthachadh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* ''Bathymetrical Survey of the Fresh-Water Lochs of Scotland'' (1910). Seann mhapa an locha
* ''Gazetteer for Scotland'' Fios agus mapaichean(Beurla)
* ''Gleann Canaich'' Fios agus dealbhan (Beurla)

## Dealbhan

File:Loch Mullardoch - geograph.org.uk - 213606.jpg|Loch Mullardoch
File:Mullardoch dam (TrevorRickard).jpg|Dama Loch Mullardoch
File:Northern slopes of Beinn Fhionnlaidh - geograph.org.uk - 766508.jpg|Loch Mullardoch


## Faic cuideachd
* Neart nan Gleann

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Lochan Gedd

'S e "Gedd Lochs" (**Lochan Gedd**) an t-ainm a th' air Lochan Gobhlach, Loch an Tachdaidh agus a' Ghead Loch. 
Tha iad suidhichte ann an Alba air a' Ghàidhealtachd.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Liosta nan lochan anns an Eilean Sgitheanach

Seo liosta de chuid de na lochan anns an Eilean Sgitheanach.

## Slèite
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte ann an Slèite aig ceann a deas an Eilean Sgitheanaich.

## Eadar an t-Àth Leathann is Cille Bhrìghde
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte eadar an t-Àth Leathann is Cille Bhrìghde, tha feadhainn dhiubh faisg air an rathad B8083.

## Eadar an t-Àth Leathann is Caol Àcainn
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte eadar an t-Àth Leathann is Caol Àcainn.

## Tròndairnis
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte  ann an Tròndairnis, ann an ceann a tuath an Eilean Sgitheanaich

## Diùirnis
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte ann an Diùirnis san iar-thuath an Eilean Sgitheanaich.

## Minginis
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte ann am Minginis san iar-thuath an Eilean Sgitheanaich.
Lochain a' Mhullaich

'S e dà loch ann an Alba a ris an canar **Lochain a' Mhullaich**. Tha iad suidhichte anns an Eilean Sgitheanach eadar Caol Àcainn is an t-Àth Leathann. Tha iad suidhichte san ear an rathaid an A851 a leanas gu Armadal.

* Tha an loch as motha cho mòr ri 0.7 ha (1.7 acair). 'S e 0.4&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 137 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 118 m (387 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.1&nbsp;km (2 mìle) air falbh bhon mhuir.

*Tha an dàrna loch cho mòr ri 0.6 ha (1.5 acair). 'S e 0.5&nbsp;km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 203 m a dh'fhad san àite as dìriche.  Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 118 m (387 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.2&nbsp;km (2 mìle) air falbh bhon mhuir.

Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Lochain a' Mhullaich  tro allt bheag gu deas don Allt Choire nan Clach.
 
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochain a' Mhullaich agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun nan lochain seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Lochan Cruinn

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Lochan Cruinn**. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach eadar Caol Àcainn is an t-Àth Leathann faisg air an A851. Tha Lochain Teanna san ear dheth. 

Tha an loch seo cho mòr ri 1.6 ha (4 acair). 'S e 0.6&nbsp;km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 236 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 67 m (220 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2&nbsp;km (1.2 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Lochan Cruinn gu tuath tro Allt Lochain Cruinn.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Cruinn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Eala ghlòrach

'S e eun mòr geal a tha ann an eala ghlòrach (Laideann: *Cygnus cygnus*, Beurla *Whooper Swan*) a tha a' fuireach faisg air bùrn. 

## Ceangal a-mach
* GRD: Eala (eala ghlòrach)

## Dealbhan


Faidhle:Whooper Swan at Big Waters.jpg
Faidhle:Whooper-swan.jpg
Faidhle:Whooper Swan ja 20080302b.JPG
Faidhle:Whooper1.jpg
Faidhle:Cygnus cygnus Reykjavik 20120623 05.JPG
Faidhle:Whoopers kilfenora2.jpg
Faidhle:Svanir.jpg
Faidhle:2003017 Whooper Swan.jpg
Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg |Museum specimen - Iceland


Roinn-seòrsa:Eun-uisge
Eala-bhàn

'S e eun mòr geal a tha ann an **eala-bhàn** no **eala bhalbh** (Laideann: *Cygnus olor*, Beurla *mute swan*) a tha a' fuireach faisg air bùrn. 

## Ceangal a-mach
* GRD: Eala-bhàn (eala bhalbh)

## Dealbhan


Faidhle:CygneVaires.jpg
Faidhle:Cygnus olor drinking.JPG
Faidhle:Brosen swan group.jpg
Faidhle:Höckerschwan Cygnus olor 2 Richard Bartz.jpg
Faidhle:Mozzercork - Heart (by).jpg
Faidhle:Mute Swans Lake Tegel Berlin 1.jpg
Faidhle:Mute Swan Cygnus olor.jpg
Cisne (Cygnus olor), Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 04.JPG
Faidhle:Photojenni - Aboard the swan ferry (by).jpg
Faidhle:Pollution swan.jpg|Air truailleadh
Cygnus olor MHNT.ZOO.2010.11.11.2.jpg |Museum specimen - Denmark,


Roinn-seòrsa:Eun-uisge
Lochan Fada

'S e buidheann de lochan ann an Alba a tha ann an **Lochan Fada**. Tha iad suidhichte ann an Slèite, Eilean Sgitheanach. Tha iad nan laighe tuath air an rathad a leanas bhon an Teanga chun an Òrd.

*Tha an loch as motha cho mòr ri 2.2 ha (5.4 acair). 'S e 0.8&nbsp;km (0.5 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 389 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 208 m (682 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2&nbsp;km (1.2 mìle) air falbh bhon mhuir.

*Tha fear eile cho mòr ri 0.4 ha (1 acair). 'S e 0.3&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 126 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 267 m (876 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2&nbsp;km (1.2 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Fada agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Àrd

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Àrd**. Tha e suidhichte ann an Slèite, san Eilean Sgitheanach. Tha baile an Teanga san ear dheth.

Tha 1.2 ha (3 acair) de dh’fharsaingeachd sa loch seo, agus 0.5&nbsp;km (0.3 mìle) de chuairt-thomhas, agus tha e mu 193 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean ann. Tha bàrr uisge an locha mu 208 m (682 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.6&nbsp;km (1.6 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Àrd tro allt beag gu tuath do Loch Mhic Charmhiceil.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Àrd, agus chan eil rathad a dol thuige.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Ghabhsgabhaig

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Ghabhsgabhaig**, ainmean eile: **Loch Ghausgabhaig** ,**Loch Ausgabhaig** neo **Loch Gauscavaig**. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe san àird a thuath Tarsgabhaig.

Tha an loch seo cho mòr ri 0.5 ha (1.2 acair). 'S e 0.3&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 99 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 101 m (331 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.1&nbsp;km (0.7 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Ghabhsgabhaig, ach tha taigh airson bhàtaichean air bruach an locha. Tha an rathad beag a leanas gu Tarsgabhaig a' dol seachad air faisg air an loch. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch a' Ghlinne

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch a' Ghlinne**. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach.

Tha an loch seo cho mòr ri 26.6 ha (65.7 acair). 'S e 3.8&nbsp;km (2.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 1.1&nbsp;km a dh'fhad san àite as dìriche. Tha tòrr eileanan aig ceann an iar na locha. Tha bàrr uisge an locha mu 6 m (20 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.8&nbsp;km (1.1 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid an loch a  lìonadh gu h-àraid bhon iar le Abhainn a' Ghlinne Mheadhonaich, ach tha mòran alltain bhon tuath is bhon deas a lìonadh cuideachd.
Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch a' Ghlinne chun an iar tro Allt a' Ghlinne chun na mara. 

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch a' Ghlinne agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun na locha seo. Tha ceum coiseachd a' leantainn tron ghleann, ri taobh na locha bho Rathad Tharsgabhaig dhan chosta. tha tobhtaichean faisg air an loch a tha a' sealltainn far an robh daoine a' fuireach gu ruige nam Fuadaichean.   

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

## Dealbhan

Abandoned croft - geograph.org.uk - 857397.jpg|Seann chroit air bruach an locha
Coille Dalavil and Loch a'Ghlinne - geograph.org.uk - 857391.jpg|Loch a' Ghlinne


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Horabhaig

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Horabhaig**, ainm eile: **Loch Thorbhaig**. Nochdaidh e cuideachd air cuid mhapaichean mar **Loch Horaveg**. Tha e suidhichte ann an Slèite aig ceann a deas an Eilean Sgitheanaich. Tha Loch Aruisg deas air. Tha e na laighe deas air a' bheinn Sgùrr an Easain Dhuibh. 

Tha an loch seo cho mòr ri 3.1 ha (7.7 acair). 'S e 0.9&nbsp;km (0.6 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 364 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 108 m (354 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.6&nbsp;km (1 mhìle) air falbh bhon mhuir.
Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Horabhaig tro allt chun an iar-dheas gu Loch Aruisg.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Horabhaig agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Fada

Is iomadh loch ann an Alba air a bheil an t-ainm **Loch Fada**.

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

Loch Fada anns an Eilean Sgitheanach:
* Loch Fada, Slèite
* Loch Fada, Suidhisnis
* Loch Fada, Tròndairnis
* Loch Fada, Minginis
* Loch Fada, Port Rìgh
Loch an Eilein, an t-Eilean Sgitheanach

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch an Eilein**. Tha e suidhichte san taobh an iar air Heast anns an Eilean Sgitheanach. Tha Beinn nan Càrn (301 m) san iar-dheas agus tha Loch Buidhe san àird a tuath dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 6.8 ha (16.8 acair). 'S e 1.6&nbsp;km (1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 546 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha cuid eileanan anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 238 m (781 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.1&nbsp;km (1.3 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Eilein tro Allt a' Choire Glais chun an ear-dheas.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Eilein agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch an Eilein

Is iomadh àite air a bheil an t-ainm **Loch an Eilein**.

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Loch an Eilein, Arainn, baile ann an Arainn
* Loch an Eilein, an t-Eilean Sgitheanach, loch anns an Eilean Sgitheanach
* Loch an Eilein (Frìth Fanaich), loch ann am Frìth Fanaich
Tarbh-boidhre

A rèir Dwelly, 's e "uile-bheist, deamhan; dia leis comas a dhol fo gheasaibh agus bi iomadh cruth" a tha ann an tarbh-boidhre.  Chan eil mi a' faighinn facal airson "werewolf" no "lycanthrope" no "beserker" agus a chionn sin tha mi a' cleachdadh am facal "tarbh boidhre" airson na faclan seo.

Tha trì seòrsa tairbh boidhre :--

(1) neach a bha mallachd air a bhith a chur air

- chur cuideigin am mallachd air

- bhìd tarbh boidhre eile e

(2) neach a chur mallachd air fhèin-sa

- tron draoigheachd no le ob

- a' dèiligeadh ris an Donas

(3) neach a rugadh mallaichte

Fhad 's a bhios comas aig cuid a dhol fo geasaibh nuair a bhios iad ag iarraidh, feumaidh a h-uile seòrsa tairbh boidhre a dhol nuair a' ghealach làn.

Roinn-seòrsa:Uilebheistean
Riabhag

Ainm air rud a tha beag agus riabhach, gu h-àraid eun:

* Riabhag
** uiseag (Lark)
** Skylark
** Hedge sparrow
** grey linnet
* riabhag-choille
** Woodlark (uiseag-choille/ciabhag-choille)
** Tree pipit (snathag-chraoibh)
* riabhag-fhraoich
** meadow pipit (dìdig, gocan na cuthaige, gocan-cubhaige, gocan-cuthaig, mion-eun, snàthag, snàthdag, tàcharan-cubhaige)
** mountain linnet
** twite - bigein-baintighearna, gealan-beinne, riabhag-mhonaidh)
* riabhag-mhonaidh (twite - bigein-baintighearna, gealan-beinne, riabhag-fhraoich)
Breacan (soilleireachadh)

* Breacan (aodach) 
* breacan-rionnaich 
## [[Eòin]]

* Breac an t-sìl (*Motacilla alba*)
* breacan-baintighearna, no breacan-an-uillt (*Motacilla cinerea*)     
* breacan buidhe (*Motacilla flava*)
* breacan beithe (*Fringilla coelebs*)
* breacan glas (*Ficedula hypoleuca*)
* breacan sgiobalta (*Muscicapa striata*)

## Faic cuideachd
* Breac (soilleireachadh)
Breac (soilleireachadh)

**Breac**:

* Breac (iasg)
* breacadh-seunain (breac a' mheanaidh, a' bhreac sheunain, breac-mhìnidh, neo breacadh-sianain)
* breac-lìon

## Aimsir
* breac a' mhuilinn	
* breac a' mhuiltein
* breac-sholas (twilight)

## Èisg
* Breac
* breac beadaidh neo breac feadaidh (loach, Cypriniformes)
* breac dathte neo breac ruadh (rainbow trout, Oncorhynchus mykiss)
* breac-feusagach (barbel, Barbus)
* breac geal (bradan)
* breac-mara (rionnach (Scombridae) neo bradan na mara)
* breac sligneach (grey mullet, Mugil cephalus)
* breacach (iasgach)
* prioga-breac (Sturgeon, Acipenseridae)

## Eòin
* breac-an-t-sìl
* breac-beinne (tarmachan, Lagopus)
* breacadan-buidhe-nan-allt (grey wagtail, Motacilla cinerea)
* gearra-breac (guillemot, Charadriiformes)
* luatharan breac (spotted sandpiper, Actitis macularius)
* sìolta bhreac sìoltaich breac neo sìoltan breac (smew, Mergellus albellus)
* traona-breac (Spotted crake, crake, Porzana porzana)

## Tinneasan
* breac a' chnatain (coldsore)
* breac an teasaich (herpes febrilis)
* breac a' chruidh, breac nam bò (vacinia/cow pox)
* breac-an-teine ("tinker's tartan")
* breac bhoiceannach
* breac òtrach
* breac-shìth

## Bailtean
'S iomadh baile air a bheil "breac".

* Am Breac Achaidh
* Am Breac Airidh
* Breacais
* Breach-monadh
* Breacleit
* Am Breac Leitir
* Breacachadh

### Fir eile
* Allt nam Breac
* An t-Achadh Breac
* Am Baile Breac
* Am Bàrr Breac
* An Cnoc Breac
* Dail nam Breac
* Druim Breac
* An Dùn Breac
* An Eaglais Bhreac
* An Gleann Breac
* Inbhir Breacaidh
* Port Nach Breacaidh (Invergordon Ferry)
* An Tòrr Breac
* Tòrr nam Breach

## Beanntan
* An Sgurr Breac
* Sgurr Cos nam Breac Laogh
* Gleann Breacairidh

## Faic cuideachd
* Breacan (soilleireachadh)
Lochan Gobhlach

Is iomadh loch ann an Alba air a bheil an t-ainm **Loch Fada**.

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Lochan Gobhlach a tha na phàirt de na Lochan Gedd
* Lochan Gobhlach a tha suidhichte san Eilean Sgitheanach
Loch Droighinn

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Droighinn**. Tha e suidhichte  aig ceann a tuath Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe air an làimh chlì den rathad A855, faisg air an àite far a bheil Flòdaigearraidh. Tha Loch Langaig, Loch Hasco, Loch Fada, Loch Leum nam Bradh isLoch Sheanta faisg air. 

Tha an loch seo cho mòr ri 0.5 ha (1.2 acair). 'S e 0.3&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 131 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 155 m (509 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.3&nbsp;km (0.8 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Droighinn agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Sneosdal

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Sneosdal**. Tha e suidhichte aig ceann an iar-thuath Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha Beinn an Sga (414 m) san ear dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 8.9 ha (22 acair). 'S e 1.1&nbsp;km (0.7 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 396 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 128 m (420 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.5&nbsp;km (2.2 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid Loch Sneosdal a lìonadh le allt bhon iar agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu tuath tro Abhainn Sneosdal.   

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Sneosdal agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Leathan

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Leathan**.  Chòmhla ri Loch Fada 
canar **Storr Lochs** riutha cuideachd sa Bheurla.  Tha e suidhichte ann an Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach.  Tha an rathad A855 a' dol seachad air bruach an locha.  Tha e na laighe deas air an àite far a bheil an Stòrr. Tha Lochan a' Bhealaich Bhig san iar dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 119.9 ha (296.3 acair). 'S e 9.5&nbsp;km (5.9 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 2.5&nbsp;km a dh'fhad san àite as dìriche. Tha eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 136 m (446 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.6&nbsp;km (1 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha dama aig ceann a tuath an locha.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

## Dealbhan

Loch Leathan-2249385.jpg|Ceann a tuath an locha
Storr Lochs-2354588.jpg|Sreath de lochan le Loch Leathan air a bheulaibh is Loch Fada air a chùlaibh


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch Beag

Is iomadh loch ann an Alba air a bheil an t-ainm **Loch Beag**.

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Loch Beag, Ratharsair
* Loch Beag, an t-Eilean Sgitheanach
Loch Fada, Port Rìgh

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Fada**. Tha e suidhichte  ann an Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe air an làimh chlì den rathad A855 eadar Port Rìgh is Stafainn. Tha Loch Leathan san àirde a tuath dheth. 'S e sreath de dà loch a th' annta a  tha ceangailte le abhainn ghoirid.  Canar **Storr Lochs** riutha cuideachd sa Bheurla. 

Tha an loch seo cho mòr ri 33.2 ha (82 acair). 'S e 3.7&nbsp;km (2.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 1.4&nbsp;km a dh'fhad san àite as dìriche. Tha eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 145 m (476 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.6&nbsp;km (1.6 mìle) air falbh bhon mhuir.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

## Dealbhan

Storr Lochs-2354588.jpg|Sreath de lochan le Loch Leathan air a bheulaibh is Loch Fada air a chùlaibh


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
An Innis, Dùn Èideann

'S e sgìre ann an Dùn Èideann eadar Cameron Toll agus Liberton a tha anns **An Innis** (Beurla: *The Inch*).

Tha i faisg air Inch Park agus na pàirt den uàrd Liberton/Gilmerton.

Bhuannaich ionad-thaighean an Innse duais à Comann Crann na h-Alba ann an 1952.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Echidna

'S e teaghlach mhamal a tha ann an **echidna **(iolra: echidnathan)  Canar **itheadair-sheangan deiligneach** riutha sa Gàidhlig. (Beurla: *spiny anteater*, Laideann: *Tachyglossidae*). Tha iad a' fuireach ann an Astràilia is Gini Nuadh. Tha iad mì-àbhaisteach anns a bheil iad a’ cur nan uighean. Cha dèan mamal eile sin ach am platapas gob-tunnaige. Tha iad coltach ri eun sna dòighean annasach. Nam measg tha:
* *[[Tachyglossus aculeatus]]*
* *[[Zaglossus attenboroughi]]*
* *[[Zaglossus bartoni]]*
* *[[Zaglossus bruijnii]]*

## Dealbhan

Faidhle:Wild shortbeak echidna.jpg|*Tachyglossus aculeatus*
Faidhle:Tachyglossus aculeatus side on.jpg|*Tachyglossus aculeatus*
Faidhle:Echidna, Exmouth.jpg|*Tachyglossus aculeatus*
Faidhle:Echidna ST 03.jpg|*Tachyglossus aculeatus*
Faidhle:Short-beaked Echidna area.png|*Tachyglossus aculeatus*
Faidhle:2013-03 Langschnabel-Ameisenigel Zaglossus.JPG|*[[Zaglossus]]*
Faidhle:Australian rock art of Zaglossus - ZooKeys-255-103-g002.jpeg|*Zaglossus*
Faidhle:Zaglossus hacketti.png|†*[[Zaglossus hacketti]]*
Faidhle:ZaglossusMAD.png|*Zaglossus*
Faidhle:Map of the Greater Australian continent with distribution of the three Zaglossus species - ZooKeys-255-103-g001.jpeg|*Zaglossus*
Faidhle:Sir David's Long-beaked Echidna area.png|*[[Zaglossus attenboroughi]]*
Faidhle:Eastern Long-beaked Echidna range.png|*[[Zaglossus bartoni]]*
Faidhle:Prakolczatka001xx.jpg|*[[Zaglossus bruijnii]]*
Faidhle:Articulated right forelimb elements of the Kimberley Zaglossus brujnii (BMNH 1939.3315) - ZooKeys-255-103-g006.jpeg|*Zaglossus bruijnii*
Faidhle:Cranium and dentaries of the Kimberley Zaglossus brujnii (BMNH 1939.3315) - ZooKeys-255-103-g005.jpeg|*Zaglossus bruijnii*
Faidhle:Study skin of the Kimberley Zaglossus brujnii (BMNH 1939.3315) - ZooKeys-255-103-g004.jpeg|*Zaglossus bruijnii*
Faidhle:Zaglossus bruijni (skeleton) at Göteborgs Naturhistoriska Museum 7397.jpg|*Zaglossus bruijnii*
Faidhle:Western Long-beaked Echidna area.png|*Zaglossus bruijnii*


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Echidna
Roinn-seòrsa:Mamalan
An Blaic

'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann **An Blaic**.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Ármhach

'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an **Ármhach**.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Nua-bhàrdachd Ghàidhlig

'S e co-chruinneachadh de bhàrdachd deasaichte le Dòmhnall MacAmhlaigh a th' ann an **Nua-bhàrdachd Ghàidhlig**. Chaidh *Nua-bhàrdachd Ghàidhlig* fhoillseachadh ann an 1976. Airson a' chiad uair obair tharraing an leabhar còmhla còignear de na bàird as ainmeilea bhiodh a' sgrìobhadh san nòs ùr ann an Gàidhlig: Deòrsa Mac Iain Dheòrsa, Somhairle MacGill-Eain, Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a' Ghobhainn agus Dòmhnall MacAmhlaigh fhèin. Sgrìobh Dòmhnall MacAmhlaigh ro-ràdh anns a bheil e a' mìneachadh eadar-dhealachaidhean eadar bàrdachd thradaiseanta agus nua-bhàrdachd ann an Gàidhlig. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Litreachas
Achadh Dubhthaigh

'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an **Achadh Dubhthaigh** (Beurla: *Aghadowey*).
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Doire (soilleireachadh)

Tha **Doire** a' ciallachadh coille naomh. Gu h-àbhaisteach, 's e Doire Chaluim Chille.

## Bailtean
### Alba
* Doire Chonaill (Holywood), Siorrachd Dhuin Phris
* Doire Donnhttp://www.scotsman.com/lifestyle/outdoors/doire-donn-1-1120973
* Doire Fhuath-Mhuc
* Doire nan Eun (Dirnanean)
* Doire nam Muc (Durnamuck)
* Fearann na Doire (Shawlands)
* Uachdar Doirein (Auchterderran), Fiobha

### Canada
* Doire na Beithe, Alba Nuadh

### Èirinn
* Contae Dhoire
* Doire neo Doire Chaluim Chille (Beurla: Derry neo Londonderry)
* An Doire, Contae Chorcaí
* Doire Airid
* Doire Airt
* Doire Beag
* Doire Bhroc
* Doire Buidhe
* Doire Chaol
* Doire Chaomhain
* Doire an Chaoith
* Doire Choirb
* Doire Críon
* Doire an Chuais
* Doire Chúldroma
* Doire nan Clag
* Doire Chluais
* Doire Creamha
* Doire Fada
* Doire Fhada, Buiríos Umhaill
* Doire Fhíonáin
* Doire na Fola
* Doire Goinimhe
* Doire na Flatha
* Doire Leathan
* Doire Lochain
* Doire Loinn
* Doire na Maol
* Doire an Mhaoláin
* Doire Mhaolín
* Doire Mhic Cais
* Doire Mhór
* An Doire Mìn
* Doire Mór
* Doire Núis
* Doire Ó gConaíle
* Doire Shoic
* Doire an tSoirn
* Doire an Tonnaigh
* Doire Trasna
* Doire Triosca
* Bail' an Doire neo Baile an Doire
* Cnoc an Doire
* Cnoc an Doire, Port Láirge
* Cùl Doire
* Éadan Doire neo Aodann Doire
* Éadan Doire, Contae Uíbh Fhailí
* Taobh an Doire
* Teampall an Doire (Templederry)

## Beanntan
* Càrn Gorm an Doire (Derry Cairngorm)
* Gleann Doire
* Sgurr an Doire Leathainn
* Sliabh Céim an Doire
* Sliabh Doire na Sagart
* Stob an Doire

## Eile
* Doire-òigh
* doireagan
* doirean
* Printísigh Dhoire (Apprentice Boys of Derry)
Baile Uí Shírín

'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am **Baile Uí Shírín** neo **Baile Iarainn**.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Guala Dhubh

'S e baile-beag is baile fearainn a th'anns **a' Ghuala Dhubh** () a tha suidhichte ann an Contaidh Dhoire, Còigeamh Uladh, Èirinn. Bha 405 neach a' fuireach ann ann an 2001 a-rèir cunntas-sluaigh 2001 agus dh’fhàs an t-sluaigh gu 594 ro chunntas-sluaigh 2011. Tha e suidhichte ann an Sgìre Mheadhan Uladh.

Tha Ionad Meadhan Uladh Shinn Féin agus gàrradh-cuimhne poblachdach, cho math ri taigh-club is raointean-cluiche ChLG Leamhaigh air a' Ghuala Dhubh. 

## Reifreansan
An Lúb

'S e baile beag ann an Contae Dhoire a tha ann **An Lúb** (Beurla: *The Loup*).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
An Mhagh, Contae Dhoire

'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann **An Mhagh** (Beurla: Eglinton).

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Móin na nIonadh

'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am **Móin na nIonadh**.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
An Pháirc

*Cleachdaidhean eile aig [[Pàirc (soilleireachadh)]]*

'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann **An Pháirc**.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Am Baile Beag, Siorrachd Obar Dheathain

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann **Am Baile Beag** (Beurla: *Bellabeg*). Tha e ann an Srath Dheathain. 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Paraiste Srath Dheathain
Braois

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann am **Braois** neo **Breis** (Beurla: Birse). Tha e na laighe air Uisge Dhè.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Abhainn Bhalgaidh

'S e abhainn ann Alba a tha ann an **Abhainn Bhalgaidh** (Beurla: River Bogie). Tha e a' ruith tro Shrath Bhalgaidh ri Abhainn Dubh Èireann.

## Bailtean
* Roinnidh
* Gartaidh
* Auchindoir & Kearn

## Fo-aibhnichean
* Craig & Corchinan burns

Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Craichidh

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha ann an **Craichidh** (Beurla: *Crathie*).
Tha e suidhichte faisg air Caisteal Bhaile Mhorail.

Ma dh'fhaoidte gu bheil ainm a' bhaile a' ciallachadh "àite crathach".

Tha an t-aon ainm-àite Gàidhlig air baile Stuartsfield faisg air Dèir.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Gartaidh

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann an **Gartaidh** (Beurla: Gartly). Tha e faisg air Hunndaidh, agus tha e na laighe air Abhainn Bhalgaidh.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Càrnaidh

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann an **Càrnaidh**, **Càrnach** neo **a' Chàrnach** (Beurla: Cairnie). Tha e eadar Baile Cheith agus Hunndaidh.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Eaglais Iarach

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann an **Ceann Chàrdainn** neo **Cinn Chàrdainn**, neo **Eaglais Iarach** bho sean (Beurla: Kincardine o' Neil). 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Lògaidh (soilleireachadh)

**Lògaidh**:

* Lògaidh, Dùn Dèagh
* Lògaidh, Siorrachd Obar Dheathain (Logie Coldstone)

## Faic cuideachd
* Lagan, An Lagan
Cionn Droma

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Cionn Droma** (Beurla: *Kildrummy*). Tha e suidhichte ann an Siorrachd Obar Dheathain faisg air Abhainn Dheathain.

Tha e na laighe air an A97.

Tha làrach seann chaisteil ann. Chaidh e a thogail san 13mh linn. Tha sàr-ghàrraidhean nan laighe aig cais a' chaisteil. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Cionn Droma air ''Gazetteer for Scotland''
* Seann Chill Bhrìde air ''Historic Scotland''

## Dealbhan

Faidhle:Kildrummy Castle2 (B A Watson).jpg|Caisteal Chionn Droma
Faidhle:Bridge at Kildrummy Gardens - geograph.org.uk - 114974.jpg|Gàrraidhean Chionn Droma
Faidhle:Kildrummy Kirk.jpg|Eaglais Chionn Droma


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Ceann Chàrdainn (soilleireachadh)

**Ceann Chàrdainn** neo **Cinn Chàrdainn**:

* Ceann Chàrdainn, Fìobha
* Ceann Chàrdainn neo Eaglais Iarach (Kincardine O' Neil)
* Ceann Chàrdainn, Cataibh
* Obar Neithich agus Ceann Chàrdainn ⁊ Ceann Chàrdainn Thèidhich
Loch Shamhnan Insir

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Shamhnan Insir**. Tha e suidhichte  san àirde a tuath an eilean Rùm. Tha a' bheinn Mullach Mòr (304 m) san àirde an ear-dheas dheth. 

Tha an loch seo cho mòr ri 1.3 ha (3.2 acair). 'S e 0.6&nbsp;km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 266 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 258 m (846 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.7&nbsp;km (1.1 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu tuath tro Allt Shamhnan Insir chun na mara.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Shamhnan Insir agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Rùm