open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brìch

'S e baile ann an Lodainn an Iar a tha ann am **Brìch** (Beurla: *Breich*). 

Chaidh stèisean-rèile, air an loidhne eadar Glaschu is Dùn Èideann tro Shotts, fhosgladh leis an Rèile Cleland is Caladair Mheadhain ann an 1859.

Bha mèinnean ola cloiche-guail ann o 1878. Chaidh ola cloiche-guail a bhuaineadh aig Brìch fhein leis a' Pumpherston Oil Company o 1912 gu 1926 is o 1930an gu ruige 1961.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
An Druim Dubh

Tha **An Druim Dubh** ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 3″ Tuath agus  3° 46′ 1″  Iar. 

Ann an  2001 bha 1,554 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
An Dubh-allt

*Is docha gu bheil thu a' lorg [[Blackburn (Sasainn)]] ann an Sasainn a Tuath*

Tha **an Dubh-allt** ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 20.83″ Tuath agus 3° 37′ 17.55″ Iar. Tha esan còmhla ri Blackburn ann an Siorrachd Lancashire ainmeil airson na Ceiste Lodainn an Iar le Tam Dalyell.

Tha 4,761 duine a' fuireach ann. 

## Daoine ainmeil
* Susan Boyle, seinneadair
* Angela Constance, neach-poileataigs
* Mìcheil MacMhathain, neach-poileataigs

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Obar Chùirnidh

Tha **Obar Chùirnidh** (Beurla: *Abercorn*) ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 59′ 36.02″ Tuath agus  3° 28′ 23.74″ Iar. 

Tha 1,044 daoine a' fuireach ann. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Lannraig, Lodainn an Iar

Tha **Lannraig** (Beurla: *Longridge*) ann an Lodainn an Iar, Alba. Tha am baile suidhichte air a' mhòr-rathaid A706. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 50′ 36″ Tuath agus 3° 40′ 41″ Iar. 

Ann an 2020 bha 910 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Caladar Mheadhain

'S e baile beag faisg air Baile Dhunlèibhe ann an Lodainn an Iar, eadar Caladar an Iar is Caladar an Ear a tha ann an **Caladar Mheadhain** (Beurla: *Mid Calder*).  Ann an 2020 bha 3300 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Tòrr Fhèichin

'S e baile beag a th' ann an **Tòrr Fhitheachan** no **Tòrr Fhèichin** (Beurla: *Torphichen*) a tha ann an Lodainn an Iar.

Ann an 2020 bha 710 duine a' fuireach an seo.

Tha sean taigh-foghlaim an seo.

## Còmhlan-Pìoba Tòrr Fhèichin is Bathgate
Stèidhicheadh Còmhlan-Pìoba Tòrr Fhèichin is Bathgate ann an 1902. An-diugh, bidh an còmhlan a' cluich aig Ìre 2 anns na co-fharpaisean aig Comann Rìoghail Albannach nan Còmhlan Phìobairean.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Stoneyburn

Tha **Stoneyburn** ann an Lodainn an Iar. Tha Bathgate, An t-Allt Bàn, Tobar Adaidh is An Dubh Allt faisg air. 

Thogadh an ionad-thaighean Bents le United Collieries ann an 1919.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Caladar an Iar

'S e baile ann an Lodainn an Iar a tha ann an **Caladar an Iar** (Beurla: *West Calder*). Ann an  2001 bha 2,818 duine a' fuireach an seo. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn oifigeil Caladair an Iar (Beurla)

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Westfield, Lodainn an Iar

'S e baile ann an Lodainn an Iar, faisg air Tòrr Fhitheachan, a tha ann an **Achadh an Iar**. Tha 180 taighean ann.

Bha stèisean-rèile ann eadar 1864 is 1930 is e air a' mheur-loidhne Thòrr Bàn is Bhathgate, pàirt de rèile Bhad nam Manach. Dh'fhrithealaich an loidhne muileann-pàipeir a chaidh a dhùnadh ann an 2002. Tha planaichean ann airson 550 taighean a thogail air làrach a' mhuilinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Maywood, Illinois

'S e baile faisg air Chicago, Illinois ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Maywood**. Anns a’ bhliadhna 2000 bha 26,987 duine a’ fuireach an seo.

## Eachdraidh

Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1886.

## Ceanglaichean a-mach

* Village of Maywood
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Làn-thoradh Dùthchail

'S e tomhas eaconamaidh na dùthcha a th' ann **Làn-thoradh Dùthchail** no **Làn-Thoradh Dùthchail (LTD)**. 'S e "*gross domestic product*" a tha air anns a' Bheurla, "*Producto Nacional Bruto*" anns an Spàinntis agus "*Produit National Brut*" anns an Fhrangais.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* Faclair na Pàrlamaid

Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eaconomachd
Sigmund Freud

'S e teiripiche-inntinn Ostairech Iùdhach a bha ann an **Sigmund Freud** (ainm slàn: *Sigismund Schlomo Freud*, Freiberg am Mähren 6 an Cèitean 1856 – Lunnainn 23 an t-Sultain 1939).

Rugadh e ann am Freiberg am Mähren ann an Ostair-Ungaire (Příbor anns an t-Seic anns an latha an-diugh). Bha e na oileanach aig Oilthigh Vienna, agus dh'obraich e ann as dèidh sin gus 1938, nuair a bha aige ri teicheadh air na Nàsaich. Chaochail e an ath bhliadhna ann an Lunnainn.

Chuir e air bhonn psychoanalysis agus bha ùidh mhòr aige ann an neo-mhothachadh agus bruadaran. Is às-san a thàinig am bun-bheachd de *[[id, ego is super-ego]]*. Anns a' chiad dol a-mach bha e gu math dlùth air Carl Gustav Jung ach chaill iad a-mach à chèile air sàilleabh 's gun do dh' fhàs na beachdan aca cho eadar-dhealaichte: chuireadh Freud cuideam as motha air fonn-collaidh (*libido*), ach smaoinich Jung gu bheil togradh air cumhachd a cheart cho cudromach.

Ged nach eil daoine agus luchd-saidheans cho measail air *psychoanalysis* aig toiseach 21d linn ris na bha iad 100 no 50 bliadhna na bu thràithe, tha e cinnteach gum b' i ceum gu math cudromach ann an leasachadh leigheasadh tinneasan-inntinn, agus chithear a buaidh air meur an saidheans sin fhathast.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Tranent

Tha **Tranent** ann an Lodainn an Ear.

Ann an 2020 bha 11,910 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
*East Lothian Museums/Tranent

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Bearaig a Tuath

'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann am **Bearaig a Tuath** (Beurla: *North Berwick*). Tha e suidhichte eadar Meall Bhearaig agus eileanan bholcànach mar Fhiodra agus an Creag nam Bathais. 

Nuair a chaidh eilthirich do Cill Rìmhinn, chaidh iad mar as trice do Bearaig a Tuath gus an aiseag do Earlsferry ann am Fìobha a ghabhail. Thachair deuchainn buidseachd ann an 1591 nuair a rinneadh casaid air boireannach stoirm a chruthachadh gus bàta an Rìgh Seumas VI a chur fodha. Chaidh e na bhaile-turasachd san 19mh linn an dèidh don loidhne rèile gu Dùn Èideann a thogail.

Tha mòran raon goilf ann, agus tha cala bòidheach an seo cuideachd. Tha stèisean rèile aig am baile agus tha e a' ceangal Bearaig a Tuath ri Dùn Èideann agus ri bailtean eile ann an Lodainn an Ear mar Bhaile nam Feusgan.

## Daoine ainmeil
* Rugadh Gabrielle Keiller an seo.
* Chuir Robert Louis Stevenson seachad saor-làithean an seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* North Berwick High School (Beurla)
* Sula II Seabird Boat Trips  (Beurla)

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Magh Mhoire

'S e baile ann an Lodainn an Ear faisg air Tranent a tha ann am **Magh Mhoire** (Beurla: *Macmerry*). 
Bha 1113 duine a' fuireach ann ann an 2001 agus 1345 ann an 2011.

Thogadh togalaich airson na raon-adhair armach ann an 1942. Tha an rathad A1 agus ionad dàta Banca Rìoghail na h-Alba ann an làrach seo a-nis.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Inbhir Mhuice

Tha **Inbhir Mhuice** (Beurla: *Innerwick*) ann an Lodainn an Ear. Tha e faisg air Dùn Barra. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 57′ 26.18″  Tuath agus  2° 27′ 1.56″  Iar. 

Bha stèisean-rèile ann air phrìomh-loidhne na h-oirthire an ear o 1849 gus an do dùineadh e 18 an t-Ògmhios 1951.

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
A' Ghualainn

: *Airson ball a' chuirp, faic [[Gualann]].*
'S e baile air an oirthir Lodainn an Ear eadar Dirleton agus Obar Lìobhaite a tha anns **a' Ghualainn** (Beurla: *Gullane*).
Ann an 2016 bha 2568 daoine a' fuireach an seo agus 2810 ann an 2020.

Tha raointean goilf ainmeil an seo.

## Goilf

Ann an 2015, chluicheadh Farpais Fosgailte Goilf na h-Alba aig Club Goilf sa' Ghualainn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Club Goilf a' Ghualainn
* Raon Goilf Mhuirfield

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste Dirleton
Roinn-seòrsa:Comhairle Lodainn an Ear
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Baile Adainn

'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann am **Baile Adainn** (Beurla: *Haddington*). 

Tha e suidhichte faisg air an rathaid A1 eadar Dùn Barra agus Tranent.
Thogadh an Eaglais Naomh Mhoire, no *Lamp of Lothian*, san 14mh agus 15mh linn. 'S e eaglais mhòr à clach-ghainmhich a th' innte. Sgriosadh an còisir agus na cruistean ann an sèist ri Baile Adainn ann an 1548 mar phàirt den Suirghe Gharbh.

## Daoine ainmeil
* Alasdair II na h-Alba
* Iain Major
* Rugadh Iain Knox an seo. Dh'ainmicheadh sgoil ann an Haddington, Knox Academy, air.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Abaid Bhaoithin

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann **Abaid Bhaoithin** (Beurla: *Abbey St Bathans*), a bha ann an Siorrachd Bhearaig. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 51′ 7.2″ Tuath agus 2° 23′ 9.6″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Paraiste Abaid Bhaoithin
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Inbhir Lìteann

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann **Inbhir Lìteann** (Beurla: *Innerleithen*). Tha e anns na Crìochan. 

Ann an 2001 bha 2,586 daoine a' fuireach ann.

Tha e air Abhainn Thuaidh, agus tha seann eaglais is tobar ann ceangailte ri Naomh Ronan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Deadard

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Deadard** (Beurla: *Jedburgh*, Beurla Ghallta: *Jeddart/Jethart*). Tha e anns na Crìochan. 

Ann an  2001 bha 4,090 duine a' fuireach an seo. 

Tha club rugbaidh ainmeil aige.

Tha tobhtaichean de sheann abaid ann a chaidh a thogail timcheall air 1118 le Dabíd mac Maíl Choluim.
Tha fear de dh'Eas-chumaidhean Hutton aig Inchbonny faisg air Deadard. 
## Daoine ainmeil
* Rugadh Mary Somerville, tè-shaidheans, an seo ann an 1780.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cealsach

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Cealsaigh**, **Cealso** neo **Cealsach** (Beurla: *Kelso*). Tha e anns na Crìochan.

Tha tobhtaichean de sheann abaid ann an Cealsach. Chaidh na Beinidictich à Tiron sa' Fhraing ann an 1119 do Shalcraig ach cha robh an àite freagarrach is stèidhich iad an abaid a Chealsach ann an 1128. Sgrios na feachdan Eanraig VIII an abaid san 16mh linn is cha do mhair ach a' phoirdse an iar. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Labhdair

'S e baile ann an Alba a Deas, ann an Siorrachd Bhearaig, a tha ann **Labhdair** (Beurla: *Lauder*).
Tha e suidhichte aig cois an Lomair Mhòr. 

## Eachdraidh
Chaidh e na bhorgh san 1320an nuair an d'fhuair an Dùghlas Dubh e. Chaidh a' chomhairle bhorgh a sgaoileadh ann an 1975 agus tha fo-chomataidh Comhairle nan Crìochan a stiùireadh Maoin a' Mhaith Chumanta Labhdair.
Thog Sir William Bruce an eaglais san 17mh linn. Tha cruth croise Ghreugach oirre. Chaidh turaid-faire a thogail san 1830an, luchd-aiseirighe a bhacadh.

Bha stèisean-rèile ann, ceann an rèile aotrom Lauder, eadar 1901 is 1932.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cille Bhoisil

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Cille Bhoisil** (Beurla: *St Boswells*). Ann an  2001 bha 1,086 duine a' fuireach an seo. 

'S e seo na co-chomharran aige: 55° 34′ 15″ Tuath agus  2° 38′ 45″ Iar. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Liontan Ruairidh

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Liontan Ruairidh** neo **Linton an Iar** (Beurla: *West Linton*). 

Ann an 2020 bha 1920 duine a' fuireach an seo.
Tha mòran coimiutairean a' fuireach ann, is iad ag obair ann an Dùn Èideann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
An Sruthan Fuar

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann **An Sruthan Fuar** (Beurla: *Coldstream*), a bha ann an Siorrachd Bhearaig, agus a tha air a' chrìoch fhèin. Tha e air a' mhòr-rathaid A697 gu Greenlaw.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile Alain

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[Baile Ailein]]*

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann am **Baile Alain** (Beurla: *Allanton*) a bha ann an Siorrachd Bhearaig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 12″ Tuath agus   2° 13′ 12″  Iar. 

Ann an  2001 bha 1,251 duine a' fuireach an seo. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Dùn Airchill

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann **Dùn Airchill** (Beurla: *Earlston*, neo *Ercildoune*), a bha ann an Siorrachd Bhearaig. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan. Ann an 2020 bha 1730 duine a' fuireach an seo.

Tha a' mhòr-rathaid A68 a' ruith tron bhaile.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Na Dùintean

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann **An Dùn** neo **Na Dùintean** (Beurla: *Duns*). Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na  Siorrachdan traidiseanta  a bha ann an Alba. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan.

Ann an  2001 bha 2,594 duine a' fuireach an seo. 

Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid eadar Bearaig is Greenlaw. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 42.17″ Tuath agus  2° 20′ 33.36″ Iar. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Alan Crom

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Alan Crom** (Beurla: *Ancrum*). Tha e suidhichte mu 4 mìltean gu tuath air Deadard. Tha Lilliesleaf agus Denholm faisg air Alan Crom. Thachair Blàr Sliabh Ancrum faisg air a' bhaile air 27 an Gearran 1545.

Tha 300 daoine a' fuireach ann. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rosbrog
Roinn-seòrsa:Paraiste Alan Crom
Eadaraig

'S e baile beag ann an Alba a Deas a tha ann an **Eadaraig** (Beurla: *Ettrick*). Tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan.
'S e seo na co-chomharran aige: 55:25.0303 Tuath agus 3:9.1888 Iar. 

## Daoine ainmeil
Is ann à Eadaraig a bha Seumas Hogg (1770 - 1835) ris an canar "Ciobhair Eadaraig". Tha clach-chuimhneachan a chaidh a thogail ann an 1898, mu mhìle iar air a' bhaile.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Drochaid Eadaraig

'S e baile beag ann an Alba a Deas a tha ann an **Drochaid Eadaraig** (Beurla: *Ettrickbridge*).  Tha e suidhichte mu seachd mìltean air falbh bho  Salcraig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 30′ 31.21″ Tuath agus  2° 58′ 9.73″ Iar. 

Thàinig ainm a' bhaile bhon drochaid thairis air an abhainn *Ettrick Water*. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Longphort Mhacais

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Longphort Mhacais** (Beurla: *Longformacus*). Tha e ann an Siorrachd Bhearaig faisg  air na Dùintean air iomall an Lomair Mhòir. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 48′ 0″ Tuath agus  2° 30′ 0″ Iar. 

Tha Lucia di Lammermoor stèidhichte ann an Longphort Mhacais.

## Ceanglaichean a-muigh
* 
*Longphort Mhacais aig Undiscovered Scotland

Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile Ùr Chille Bhoisil

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann am **Baile Ùr Chille Bhoisil** (Beurla: *Newtown St Boswells*). 

'S e prìomh-bhaile nan Crìochan a tha ann. Ann an 2001 bha 1,199 duine a' fuireach an seo. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cill Aba

'S e baile iasgaich ann an Alba a Deas a tha ann **Cill Aba** (Beurla: *St Abbs/Coldingham Shore*), a bha ann an Siorrachd Bhearaig. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan. 

Tha am baile san ear-thuath air Coldingham. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 45.6″ Tuath agus  2° 7′ 51.96″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Ceann Tìobhiot

'S e clachan ann an Alba a Deas a tha ann an **Ceann Tìobhiot** (Beurla: *Teviothead*). Tha e suidhichte deas air Abhainn Thuaidh anns na Crìochan. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 20′ 23.72 Tuath agus  2° 56′ 22.66″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Bruach Thuaidh

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann **Bruach Thuaidh** (Beurla: *Tweedbank*). Tha e suidhichte air àird an earra-dheas a' Gheal Àth air Abhainn Tuaidh.

Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Allt an Fhùcadair

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an **Allt an Fhùcadair** (Beurla: *Walkerburn*). Tha e anns na Crìochan. 

Ann an 2020 bha 740 duine a' fuireach an seo.
Bha e air chur air bun ann an 1854.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Paraiste Inbhir Leithean
Roinn-seòrsa:Siorrachd nam Pùballan
Baile Ghille Mhoire

'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann am ** Baile Ghille Mhoire** (Beurla: *Eddleston*). Tha 305 daoine a' fuireach ann. 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Inbhir Eighe

'S e baile iasgaich anns na Crìochan  a Deas a tha ann **Inbhir Eighe** (Beurla: *Eyemouth*) neo **Inbhir Aigh** .
Tha e suidhichte mu 8 mìltean gu tuath air  Bearaig. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na  Siorrachdan traidiseanta   a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 10.2″ Tuath agus  2° 5′ 26.05″ Iar. 

Ann an  2001 bha 3,383 duine a' fuireach an seo. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Lannraig (soillearachadh)

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg:*

*Lannraig, Lannraig a Deas (Beurla: *Lanark*)
*Lannraig, Lodainn an Iar (Beurla: *Longridge*)
Amagá

'S e baile beag ri taobh Medellín ann an Antioquia, Coloimbia, a th'ann **Amagá**. Tha e suidhichte anns a' Ghleann Aburrá. Ann an 2002 bha 26,954 duine a' fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidhicheadh ann an 1788.

## Ainm an àite
A-rèir a' bheul-aithris, thug na Tùsanaich Katìo an t-ainm “Amagá” air an làraich far a bheil am baile a-nis. Nam biodh sin ceart, bhiodh am facal “Amagá”  a' ciallachadh "Coltach ris a' Gheilmhin, bho “ama” (geilmhin) agus “ká” (coltach ri). “Amaká”, neo “Amagá” an latha an-diugh.

Tha mìneachadh eile ann, a tha a' dearbhadh gur ann às an fhacal “Omogá”, a thàinig an t-ainm "Amagá". 'S e clachan beag aig na Tùsanaich Nutabes,  buidheann eile a bha nan tàmh anns an sgìre, a bh'ann “Omogá”. Dh'atharraich na Spàinntich ainm a' chlachain gu “Pueblo de las Peras” (Baile nam Peuran).  Cha robh facal aig na Spàinntich airson avocado, leis gur e meas à Aimearaga a th'ann, agus thug iad peuran (Spàinntis: *peras*) orra.

## Sluagh a' bhaile
Tha  27,155 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 13,085 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: *municipios*) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Amagá, ach tha  0.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an Amagá leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 54.1% dhe na dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Amagá. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

*Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
* Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
* Fèis a' Ghuail: an Dùbhlachd.
* Fèisean a' chiùil Carrilera, an Dannsa agus a' chiùil Guasca. 
* Fèille an Naoimh Righ Fernando.

## Daoine ainmeil

* Belisario Betancur Cuartas (1923–2018): Ceann-suidhe Coloimbia eadar 1982 agus 1986.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Làrach-lìn oifigeil Amagá (Spàinntis)

*Amagá 1941 (Spàinntis)

*Mapa an Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Roinn-seòrsa:Antioquia
Metro de Medellín

'S e siostam treànaichan cathaireil a th' ann am **Metro de Medellín**. 'S e an dàrna baile as motha ann an Coloimbia a th' ann am Medellín. Chan e siostam de threànaichean fo thalamh a th' anns a' Mhetro seo, ach loidhne àrd air colbhan dhe crudhtan a th' ann. A bharrachd air sin, tha dà loidhne chàball ann. Tha na càbaill, ris an canar metrocable a' frithealadh iomadh sgìrean bochda air iomall a' bhaile.

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn oifigeil (Spàinntis)
* Fiosrachadh aig urbanrail.net (Beurla)

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Antioquia
Roinn-seòrsa:Giùlan
TransMilenio

'S e siostam busaichean ùr ann am Bogotá, prìomh-bhaile Coloimbia, a tha ann an **TransMilenio**.

## Ceanglaichean a-mach
*Làrach-lìn oifigeil TransMilenio (Spàinntis)
* Làrach-lìn oifigeil TransMilenio (Beurla)

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Giùlan
Mariana na h-Ostaire

B' e **Mariana na h-Ostaire** (23 an Dùbhlachd 1634, Lùchairt Ìompaireil Hofburg, Vienna, anns An Ostair–16 an Cèitean 1696, Lùchairt Uceda, Madrid, An Spàinn), *reina consorte* (Bànrighinn Chompanach) na Spàinne (1649–1665) mar dàrna bhean aig Felipe IV agus tàinistear na Spàinne (1665–1675) mar mhàthair Carlos II.

B' e nighean Ìompaire Ferdinand III is Maria na h-Ungaire a bh'innte. Chaidh gealladh-pòsaidh eadar ise agus a co-ogha Don Balthasar Carlos ach nuair a chaochail esan phòs i Felipe IV. Tha dealbh-duine ainmeil le Diego Velazquez dhi anns a' Phrado ann am Madrid.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Pablo Escobar

B' e ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia a bh' ann am **Pablo Emilio Escobar Gaviria**, (Envigado 1 an Dùbhlachd, 1949–Medellín 2 an Dùbhlachd, 1993). Fhuair e a chuid chliù aig ìre eadar-nàiseanta tro reic na drogaichean agus ann am 1989 dh'fhoillsich Forbes gur e billeanair a bh' ann.  Bha e os cionn Cairteil a' Mhedellín.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Taigh na h-Uiseig

'S e baile ann an Siorrachd Lannraig a Deas a th' ann an **Taigh na h-Uiseig** . Tha e suidhichte eadar Abhainn Chluaidh agus *Avon Water* mu 14 mìle (23 km) san ear-dheas air Glaschu. Ann an 2011 bha 14,951 a' fuireach an seo. 

## Daoine ainmeil
* Rugadh Jim MacGilleEathain, cluicheadair ball-coise, ann an Taigh na h-Uiseig.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Coatbridge

'S e baile ann an Alba mheadhanach a tha ann an **Coatbridge**. Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.

'S ann anns an 19mh linn a thoisich eachdraidh nuadh Choatbridge. Dh'fhosgail Rèile Bad nam Manach is Cair Ceann Tulaich ann an 1826 agus b' e "Crewe Tuathach" far-ainm air a' bhaile. Thàinig mòran duine à Èirinn airson obrach anns na obraichean-iarainn agus a-rèir a' chunntais-shluaigh ann an 1851 rugadh 35.2% de dhaoine Choatbridge ann an Èirinn, an aghaidh 7.2% ann an Alba air fad.
Ann an 2001 bha 41,170 duine a' fuireach an seo.

Tha taigh-tasgaidh gnìomhachail aig an seann obair-iarainn Summerlee a dhùin ann an 1926.

## Ainm

'S ann ann an 1755 a tha Coatbridge a' nochdadh air a' mhapa Roy mar Cottbrig agus a-rèir Drummond tha an t-ainm a' dol bho oighreachd air an robh Coats no Colts. Cha robh gnothach sam bith ri còtaichean! Mar sin tha Rèile na h-Alba a' cleachdadh "Coatbridge Meadhain" mar ainm Gàidhlig air an stèisean-rèile.

## Daoine ainmeil
* Elaine Nic a' Ghobhainn, BPA eadar 1999 is 2021
* Margaret Mitchell, BPA eadar 2003 is 2021

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cairteil Medellín

'S e a' bhuidheann eucoireach a bu mhotha rè na 70an agus na 80an a bh' ann an **Cairteil Medellín**. Chaidh a' chairteil a stèidheachadh ann am Medellín oir 's e a' bhaile a b' adhartaiche na dùthcha a bh' ann, le deagh cheanglaichean adhair dha na Stàitean Aonaichte (prìomh mhargaidh na drogaichean) agus gu Pearù, far a dh'fhàsadh a' mhòr-chuid dhen Coca. Bha am baile ainmeil airson gnìomhachas agus foghlam aig àrd ìre. A bharrachd air sin, bha am baile air a lìonadh le daoine bochd, fògarraich a' chogaidh air an dùthaich. 'S e Pablo Escobar ceannard a' bhuidhne fad iomadh bliadhna. Chaidh e a mharbhadh leis a' phoileis agus na feachdan armachd ann an 1993. 

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Antioquia
Roinn-seòrsa:Eucoir
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Beinn Mac Duibh

'S e **Beinn Mac Duibh** (Beurla: *Ben Macdui*  no *Ben Macdhui*) a' bheinn as àirde anns a' Mhonadh Ruadh. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 4′ 14.35″ Tuath agus  3° 40′ 0.66″  Iar. 

Tha i 1,309 meatair (4,295 troigh) a dh'àirde, agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Mar sin 's i an dàrna bheinn as àirde anns an Rìoghachd Aonaichte an dèidh Beinn Nibheis.
'S e Beinn Mac Duibh aon de na beanntan ris an canar *Marilyn* is *Munro*.

Tha an t-slighe as fhasa a' tòiseachadh ann an làrach-pàircidh Choire Cas faisg air an *Cairngorm Ski Centre*, tha i mu 7 cilemeatair air astar gu mullach Beinn Mac Duibh. Tha slighe eile a' tòiseachadh aig Loch Etchachan.

A rèir beul-aithris, tha bodach neo taibhse eagalach air a' bheinn ris an canar "Am Fear Liath Mòr" (Beurla: *Big Grey Man of Ben Macdhui*)

## Ceanglaichean a-mach
* 
* Bhideo beag mun  Fhear Liath Mhòr

Mac Duibh
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Am Bràigh Riabhach

'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann am **Bràigh Riabhach** (Beurla: *Braeriach*). 

Tha i 1,296 meatair (4,252 troigh) a dh'àirde agus mar sin 's i an treasamh beinn as àirde ann an Alba an dèidh Beinn Nibheis agus Beinn Mac Duibh, agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 4′ 41.41″ Tuath agus 3° 43′ 43.79″ Iar. 

'S e Am Bràigh Riabhach aon de na beanntan ris an canar *Marilyn* agus *Munro*.

'S urrainnear sreap air a' bheinn. Tha an t-slighe a' tòiseachadh ann an làrach-pàircidh *Sugar Bowl* agus a' leantainn tro raon sgìthidh a' Chùirn Ghuirm, tron bhealach Làirig Dhrù agus seachad air Sròn na Làirige, mullach beag eile. Tha an t-slighe mu 9 cilemeatair de dh'astar. Dh'fhaodadh cuideachd dol bho Dhrochaid na Coileum air a' bhaidhsagal a Ghleann Eanaich agus suas bho thaobh thaobh an iar na beinne.

## Ceanglaichean a-mach

* 
* Am Bràigh Riabhach air Munro Magic

Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Braigh
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Càrn an t-Sabhail

'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an **Càrn an t-Sabhail** (Beurla: *Cairn Toul* ). 

Tha i 1,291 meatair (4,236  troigh) a dh'àirde agus mar sin 's i an ceathramh beinn as àirde ann an Alba an dèidh Beinn Nibheis,  Beinn Mac Duibh agus Am Bràigh Riabhach. Tha Càrn an t-Sabhail suidhichte gu deas air a' bhealach Làirig Dhrù. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 3′ 14.94″ Tuath agus  3° 42′ 40.39″ Iar. 

Tha mòran slighean eadar-dhealaichte ann airson a' bheinn a shreap.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Càrn an t-Sabhail
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Sgòrr an Lochain Uaine

'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an **Sgòrr an Lochain Uaine**. 

Tha e suidhichte eadar Am Bràigh Riabhach agus Càrn an t-Sabhail air taobh an iar dhen bhealach Làirig Dhrù. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 49′ 17.18″ Tuath agus  3° 43′ 34.39″ Iar. 

Mar is trice bithear a' sreap a' bheinn seo còmhla ri beanntan eile, air an t-slighe bho dheas còmhla ri Càrn an t-Sabhail no air an t-slighe bho thuath feumar a dhol seachad air a' Bhràigh Riabhaich.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Bearaig (baile)

'S e baile ann an Sasainn a Tuath a tha ann am **Bearaig** (Beurla: *Berwick-upon-Tweed*). Tha e suidhichte mu 2.5 mìle (4 km) deas air crìochan na h-Alba. Canar cuid "Bearaig-a-Deas" ris, a chionn 's gu bheil Bearaig a Tuath ann an Lodainn an Ear. 

Ann an 2001 bha 11,665 duine a' fuireach an seo agus 13265 ann an 2011.

'S e fear de na bailtean traidiseanta na h-Alba, bha e ann an Siorrachd Bhearaig aig aon àm. Chaill Alba Bearaig ann an 1482 nuair a ghlac feachd na Sasainn an caisteal.

## Ainm
Tha Mac an Tàilleir a' toirt nan cruth Bearaig agus Abaraig à Dwelly, ach tha "Abaraig" mì-choltach a-rèir Ainmean-Àite na h-Alba.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach
An Càrn Gorm

'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an **Càrn Gorm** (Beurla: *Cairn Gorm*). 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 7′ 1.56″  Tuath agus  3° 38′ 32.28″ Iar. 

Tha i 1,245 meatair (4,081 troigh) a dh'àirde.

Sa Bheurla, 's e "*the Cairngorms*" a tha air Am Monadh Ruadh air fad, air sgàth 's gu bheil dà bheinn den ainm anns a' mhonadh agus gun do dh'innis streapadairean gu tric gun deach iad a shreap na Càrnan Gorma, sa Bheurla *"the Cairngorms".* 'S e clach-ghràin dhearg a tha a' dèanamh na beinne seo, agus le sin a' toirt an ainm Monadh Ruadh air an sgìre. Ach bho astar tha na beanntan a' coimhead gorm, mar a tha a mhòr-chuid de bheanntan, agus dh'fhaodadh gur ann bho sin a tha an t-ainm Càrn Gorm a' tighinn.

Tha sgìre sgìthidh  mhòr air a' bheinn agus na coireachan aice. Tha 11 lioftaichean ann agus 32  slighean sgìthidh ann. Tha trèana beinne a' dol suas a' bheinn fad na bliadhna, a' giùlan luchd-turais gu taigh-bidh agus àite faire. Cha tèid e dhan mhullach ge-tà, agus air adhbharan glèidheadh na h-àrainneachd chan fhaodar coiseachd dhan mhullach bhon trèana ach le stiùir bho mhaor-dùthcha. Ma thathar airson coiseachd dhan mhullach gun stiùir, feumar tòiseachadh aig an raon-parcaidh aig a' bhonn.

Tha aon slighe a' leantainn faisg air Coire Cas a tha gu math trang aig àm sgìthidh, tha an "*Windy Ridge path*", slighe eile a' dol air taobh tuath dhith. Cuideachd tha slighe ann seachad air Fiacaill a' Choire Chais.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach oifigeil a' Chùirn Ghuirm
* 
* BBC Naidheachdan 2018-10-30: “Buaidh mhòr” aig dùnadh rèile-beinne
* BBC Naidheachdan 2019-01-17: Buille ùr do dh'ionad a' Chùirn Ghuirm

Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Carn Gorm
Cruithneachd-Innseanach

'S e biadh traidiseanta à Aimeireaga a Deas a th' ann an **cruithneachd-Innseanach**, **coirce-Innseanach** neo **maois** (o mahís) a theireadh iad ann an Taino, cànan a bha ga bhruidhinn air feadh na Muir nan Caraib mus do ràinig na Spàinntich.

## Dealbhan

Koeh-283.jpg|Cruithneachd-Innseanach]]
Zea mays fraise MHNT.BOT.2011.18.21.jpg|*Zea mays "fraise"*]]
Dent Corn 'Oaxacan Green' (Zea mays) MHNT 2.jpg|*Zea mays "Oaxacan Green"*]]
Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese' MHNT.BOT.2015.34.1.jpg|*Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese*']]


Roinn-seòrsa:Biadh
Roinn-seòrsa:Luibhean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Baile Deàrnaig

'S e baile ann an Dùn Breatann an Ear  a tha ann am **Baile Deàrnaig** (Beurla: *Baldernock*) . 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 56′ 50.88″ Tuath agus  4° 16′ 49.47″ Iar. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Breatann an Ear
Clachan Chamais

'S e clachan ann an  Dùn Bhreatainn an Ear  a tha ann an **Clachan Chamais** (Beurla: *Clachan of Campsie*). 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 59′ 24.23″ Tuath agus  4° 13′ 47.51″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Bhreatainn an Ear
Baile na Leamhnachd

'S e baile ann an  Dùn Bhreatainn an Ear  a tha ann am **Baile na Leamhnachd** (Beurla: *Lennoxtown*). 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 58′ 16.35″ Tuath agus 4° 12′ 14.2 Iar. 

Ann an  2001 bha 3,773 duine a' fuireach an seo. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Bhreatainn an Ear
Waterside

'S e baile ann an  Dùn Breatann an Ear  a tha ann an **Waterside** (Beurla: *Waterside*).

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
An t-Achadh Riabhach

'S e baile ann an  Dùn Bhreatainn an Ear  a tha anns **An Achadh Riabhach** 
(Beurla: *Auchenreoch*). 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 57′ 0″  Tuath agus  4° 7′ 48″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Bhreatainn an Ear
Achadh nan Àirne

'S e baile beag ann an Siorrachd Dùn Breatann an Ear  a tha ann an **Achadh nan Àirne** no **Achadh an Fheàrna** (Beurla: *Auchinairn*).

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste Chathair
Roinn-seòrsa:Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Ear
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
A' Chuith-raing

'S e beinn air an Eilean Sgitheanach a tha sa **Chuith-raing**.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-07-22: BFG a' toirt buannachd dhan Eilean Sgiathanach *(aithris-bhideo 2:24)*

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Beinn Tianabhaig

'S e beinn air an Eilean Sgitheanach  a tha ann am **Beinn Tianabhaig**. 

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
An Stòrr

'S e beinn ann an Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach a tha sa **Stòrr**.  Ri taobh na beinne tha stac mór sunntasach ris an canar Bodach an Stòrr no Bod an Stòrr.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2015-11-06: Leasachadh air fàire aig an Stòrr *(aithris bhideo 2:01)*
* BBC Naidheachdan 2016-11-08: Goireasan aig an Stòr *(aithris-bhideo 1:58)*
* BBC Naidheachdan 2022-10-24: Obair-càraidh a' dol aig Bodach an Stòir

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Clach Glas

*Is iomadh beanntan eile leis an ainm seo*

'S e beinn air an Eilean Sgitheanach a tha ann an **Clach Glas**.

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Bruach na Frìthe

'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann am **Bruach na Frìthe**. Tha e 958 m a dh'àirde. Tha e suidhichte aig ceann a tuath a' Chuilthinn ri taobh A' Bhaisteir. Thathar ag ràdh gur i a' Bheinn Rothaich as fhasa ri streap anns a' Chuiltheann.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
An Sgùrr Dearg

'S i beinn air an Eilean Sgitheanach a tha san **Sgùrr Dearg**. Tha i 986 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' innte. Tha binnein air a' bheinn seo ris an canar Adharc an Sgurr Dheirg, no an *Am Binnean Do-ruigsinneach* mar a theirear rithe sa Bheurla. Canar gur e sin a' Bheinn Rothaich as duilghe a th' ann agus gu tric cleachdaidh luchd-streap a tha airson crìoch a chur air na Beanntan Rothaich air fad neach-iùil gus an toirt suas dhan mhullach. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Marsco

'S i beinn anns na Beanntan Dearga anns an Eilean Sgitheanach  a tha ann am **Marsco**. Tha i 736 m a dh'àirde. Tha i ann am meadhan an t-seallaidh ainmeil bho Shligeachan.

Rinn Runrig òran leis an ainm *Nightfall on Marsco*, tha i ri cluinntinn air a' chlàr aca *Recovery* (1981).

## Ceanglaichean
*Nightfall on Marsco lyrics
* 

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Sgùrr a' Mhadaidh

'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an **Sgùrr a' Mhadaidh**. Tha i 918 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha ceithir mullaichean aige agus dh'fhaodadh a bhith doirbh an t-slighe a lorg gu gach fear dhiubh. Bidh a' mhòrchuid de dhaoine nas cofhurtail ròpa a chleachdadh airson seo.

## Ceanglaichean a-mach
* 
* Sgùrr a' Mhadaidh air Munromagic

Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Obar Dhobhair

'S e baile ann am Fìobha air an Abhainn Dhobhair a tha ann an **Obar Dhobhair** (Beurla: *Aberdour*).

Thogadh a' chiad phàirt dhen caisteal ann an 12mh linn còmhla ris an eaglais Naomh Faolain.
Thug Raibeart Brus an caisteal don mac-peathar, an Iarla Mhoireibh, ann an 1325, agus fhuair na Dùghlasaich, no Iarlan Mhorton, e ann an 1342.
Thogadh an rainse an ear ann an 1690 don Iarla Mhorton. Sgrios teine pàirt den thogalaich eadar an gailearaidh agus an caisteal fhèin anns an 18mh linn.
Tha stèisean-rèile ann air an loidhne eadar Bàgh Dhealgadaidh agus an t-Eilean Loisgte.
## Spòrs

Tha Comann Camanachd Obar Dobhair a' cluich an-seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Eanstair

'S e baile ann an Alba a tha ann an **Eanstair**, **Ànsruthair** neo **Eanstar** (Beurla: *Anstruther*, Beurla Ghallda: *Ainster*). Tha e ann am Fìobha.

Bha e ainmeil airson seòrsa de bhàta, an t-Eanstrach, a bha measail airson na ghiomaireachd agus ris an sgadan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Komi (sluagh)

Tha an sluagh **Komi** a' buntainn ri teaghlach mhòr de shluaghan anns an Eòrpa air a bheil Ural-Altaiaich. Tha a' chuid as motha de na sluaghan Altaiach ag àiteachadh ann an Àisia. 'S e sluagh Uralach a th' anns na Komi, agus tha a' mhòr-chuid de na sluaghan Uralach ag àiteachadh anns an Eòrpa air taobh an iar nam beann Uralach. 

## Àiteachadh

Tha a' chuid as motha de na Komi ag àiteachadh ann am Poblachd nan Komi, air an robh an Komi A.S.S.R (Poblachd Fhèin-riaghlach) roimhe ri linn an Aonaidh Sobhiat. Tha a' phoblachd seo na pàirt dhen Ruis. A-rèir cunntas-sluaigh 2002, tha 1,018,674 daoine nan còmhnaidh anns a' phoblachd seo, ach chan eil na Komi a' dèanamh ach mu 25.2% dhen t-sluaigh uile gu lèir aig 256,464 de dhaoine.

Tha na Ruiseanaich a' dèanamh mu 59.6% dhen t-sluagh san latha a th' ann, ged nach b' àbhaist dha bhith ach 13,731 (6.6%) dhiubh nan còmhnaidh ann an 1926; agus na Komi a' dèanamh mu 92.2% le 191,245 de dhaoine anns a' bhliadhna sin.

Tha na Komi rin dealachadh nan dà roinn - na Komi fhèin agus na Komi-Permeacaich. Chan eil eadar-dhealachadh eatorra (ach ann an dualchainnt), ach tha iad ag àiteachadh tìrean eadar-dhealaichte tro adhbharan eachdraidheil.

## Creideamh agus Litreachas

Bha na Komi air an iompachadh chun a' chreidimh Chrìosdail (ceart-chreidmheach) sa cheathramh linn deug, agus bha bìoball aca nan cànain fhèin cheana sa bhliadhna 1370. Tha litreachas mòr aca. Ron naoidheamh linn deug bha a' chuid as motha dheth na litreachas cràbhach. Ach bhon aimsir sin tha cogais nàiseanta air fàs làidir agus tha litreachas tàrmachail slàinteil aca a-nis, agus cuideachd eadar-theangachaidh nan cànain fhèin de oibrichean mòra ùghdarran ainmeil mar Burns, Heine, Puiscin, msa.

Bha na Komi a' creidsinn ann an spioradan a tha beò anns na coilltean, fon uisge, agus anns na taighean. Tha cuid dhiubh math agus cuid dhiubh olc. Tha an creideamh seo cumanta air feadh nan sluaghan finn-uigreach. Tha stòras de sgeulachdan agus de bhàrdachd aig na Komi; stòras nach eil duine air bith air faicinn nach eil na Khomi no na fhear-chànan.

## Eachdraidh is Staid an t-Sluaigh

Ged is e sluagh beag a tha anns na Komi, is eachdraidh fhada tha aca. Gus na bliadhnaichean 1950-1960 cha robh na Komi air tighinn gu h-iomlan fo smachd nan Ruiseanach a tha a' riaghladh na dùthcha aca bhon t-siathamh linn deug. Ach eadar 1950-1960, bhrùth Ruiseanaich nam meall a-steach dhan dùthaich aca agus a-nis, tha na Komi nam mion-shluagh nan dùthaich aca fhèin.

Anns na 1930an, bha 11 pàipearan-naidheach gam foillseachadh ann an cainnt nan Komi fhèin, agus eadhon anns na 1960an bha sin aca, a bharrachd air rèidio craobh-sgaoileadh nan cànain fhèin agus le sgoiltean a' foghlam nan cànain fhèin. Ach ann an 1994, cha robh ach 1 phàipear-naidheachd nàiseanta, agus 4 pàipearan-naidheachd sgìreil air am foillseachadh sa chànan Komi. Agus, chan eil a-nis ach leth-uair a thìde de chraoladh rèidio aca gach latha, agus mu uair a thìde san seachdain de phrògraman Komi air an telebhisean.

## Iomraidhean

* Russia The Great
* Gairm; Leabhar XII; 1963-64; *Na Komi*,d163; Tormod Burns.

Roinn-seòrsa:An Ruis
Charlestown

'S e baile ann an Alba a tha ann an **Charlestown**. Tha e ann am Fìobha.

Chaidh a chruthachadh le Charles Bruce, an còigeamh Iarla Eilginn, anns na 1750an is na sràidean ann an cruth a thùs-litrichean, CE.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Cùl Dùn Beithe

'S e baile ann an Alba a tha ann an **Cùl Dùn Beithe** neo **Coilltean Beithe** (Beurla: *Cowdenbeath*). Tha e ann am Fìobha, còig mìltean iar air Dùn Phàrlain agus 18 mìltean tuath air a' phrìomh-bhaile, Dùn Èideann, fhèin.

## Daoine ainmeil
* Bha James Black na sgoilear aig Beath High School ann an Cowdenbeath. Fhuair e Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988.
* Bha Ian Rankin cuideachd na sgoilear aig Beath High School.
* An t-Ollamh William Gilmour Guthrie FRSE FRAS (1905-1978) eòlaiche-fiosaig agus reul-eòlaiche
* Bha an t-Ollamh Sàr Hector Hetherington (21mh dhen Iuchar 1888 – 15 dhen Fhaoilleach 1965) na fheallsanach agus na Vice-Chancellor Oilthighe Liverpool eadar 1927 is 1936, agus na Phrincipal Oilthighe Ghlaschu gu 1961.
*Bha Jennie Lee, Baroness Lee of Asheridge na h-oileanach ann am Beath High School agus na ball as òige ann an House of Commons. Bha i cudromach ann an stèidheachadh Open University.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Claonaidh

: *Saoil a bheil sibh a' lorg [[Cluainidh]] ann an Siorrachd Pheairt?*

'S e clachan ann am Fìobha faisg air Cardenden agus Cair Chaladain a tha ann an **Claonaidh**.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Roinn-seòrsa:Paraiste Cill Ghlasain
Cupar

Tha **Cupar** (*Cùbar* san t-seann litreachadh) a' ciallachadh:

* Cùbar Aonghais
* Cupar Fìobha
* Cupar MacUltain (Couttie)
Darfhasaidh

'S e baile ann am Fìobha a th' ann an **Darfhasaidh** (Beurla: Dairsie neo Osnaburgh). Tha 367 duine nan tàmh sa bhaile.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Fìobha
Coca

Lus traidiseanta ga fàsadh agus ga bhuain ann an Aimearaga a Deas, gu h-àraidh air a' mhointich ann am Pearu. Cleachdaidh na Tùsanaich e mar stuth-leighis. Gu mì-fhortanach, 's e leis an coca a thathar a' deànamh còcein.

Roinn-seòrsa:Luibhean
Cèarnag

'S e baile ann an Alba a tha ann an **Ceàrnag**,  **An Ceàrnach** no **A' Chàrnaich**. Tha e ann am Fìobha.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Roinn-seòrsa:Paraiste Chèarnaig
Am Bogotazo

'S e **Am Bogotazo** ùpraid a thachair ann am Bogotá an dèidh bàis  tagraiche a' chinn-shuidhe Eliécer Gaitán air an 9mh latha dhen Ghiblean 1948.

## Tachartasan
Mharbh Juan Roa Sierra an tagraiche Libearalach, is chaidh esan fhèin a mharbhadh anns a’ bhad leis na daoine a bha an làthair cuideachd. Chan eil fhios aig duine sam bith carson an do rinn e sin. Nochd gràisg aimhreiteach fheargach aig co-labhairt na Stàitean Aimearaganach. ‘S e toiseach a’ chuthaich a bha sin.  

Bha mòran plunndrainn ann, leis gu robh an t-Arm agus Am poileas às an làthair. Ghabh na daoine aig Gaitán stèisean radio os làimh agus dh’iarr iad air Mariano Ospina Pérez an ceannas a leigeil dheth. Chan urrainn dhan cheann-suidhe aontachadh fhaighinn leis na Libearalaich airson  an suidheachadh a chiùineadh is dh’fhàs a h-uile càil suidheachadh na bu mhiosa. Mu dheireadh thall, ‘s e na saighdearan a chuir smachd air an t-suidheachadh.

Bha Fidel Castro ann am Bogotá aig an àm airson chruinneachadh oileanaich le taic airgid a fhuair e bho Juan Domingo Perón, ceann-suidhe aig an àm. Chuidich Castro na Libearalaich ann an aimhreit a bha seo.

## Buile

Bha am baile air a mhilleadh mar bhuil air a’ chòmhstri eadar Libearalaich agus Tòraidhean agus sgaoil am brùid gu grad a dh’ iomadach baile eile, gu seachd àraidh  Medellín, Ibagué agus Barranquilla. Cha b’ urrainn dhan Arm smachd a chur air a’ bhaile ach an toir air mòran làithean dhe murt, plunndrainn agus teintean. Chaidh mu 3,000 a mharbhadh anns a’ Bhogotazo is mòran air an leòinte. A bharrachd air sin, chaidh 136 toglaichean a chur às, an Lùchairt eachdraidheil dhe San Carlos, Taigh na Cùirte agus taigh-cràbhaidh nam measg.. ‘S e toiseach àm na Brùidealachd (Spàinntis: La Violencia) a bh' ann am Bogotazo cuideachd.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Jorge Eliecer Gaitán

B' e neach-poileataigs agus tagraiche ann an taghadh a' chinn-shuidhe ann an Coloimbia ann an 1948 a bha ann an **Jorge Eliecer Gaitán**. Rugadh e 23 am Faoilleach, 1903 ann an Cucunubá. Chaidh e a mharbhadh san 9 an Giblean 1948 agus bha ùpraid anns na sràidean ann am Bogotá, a chuir droch chron air a' bhaile. 'S e am Bogotazo an t-ainm a th' air.

Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Fernando González (ùghdair)

B' e ùghdair agus feallsanaiche à Coloimbia a bha ann am **Fernando González** (24 an Giblean, 1895 - 16 am Faoilleach, 1964).  Rugadh e ann an Envigado, ri taobh Medellín. Thug Tomás Carrasquilla buaidh mhòr air.

## Leabhraichean


* (1916) Pensamientos de un viejo 
* (1916) El payaso interior
* (1919) Una tesis - El derecho a no obedecer 
* (1929) Viaje a pie 
* (1930) Mi Simón Bolívar 
* (1932) Don Mirócletes 
* (1933) El Hermafrodita dormido 
* (1934) Mi Compadre 
* (1934) Salomé
* (1935) El Remordimiento 
* (1935) Cartas a Estanislao.
* (1935) "Hace tiempo" de Tomás Carrasquilla
* (1936) Los Negroides 
* (1936) Don Benjamín, jesuita predicador
* (1936) Nociones de izquierdimos
* (1936–1945) Revista Antioquia
* (1940) Santander 
* (1941) El maestro de escuela 
* (1942) Estatuto de Valorización 
* (1945) Cómo volverse millonario en Colombia
* (1950) Cartas a Simón Bolívar
* (1959) Libro de los Viajes o de las Presencias 
* (1962) Tragicomedia del padre Elías y Martina la Velera 
* (1963) El pesebre
* (1936) Las cartas de Ripol


Roinn-seòrsa:Antioquia
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Coloimbiach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Coloimbiach
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Ricardo Rendón

B' e dealbhadair agus Peantair à Coloimbia a bha ann an **Ricardo Rendón Bravo**. Rugadh  ann an Rionegro faisg air Medellín san 11 an t-Iuchar 1894 agus chaochail e ann am Bogotá san 28 an Dàmhair 1931.

## Beatha
B' ann gu Antioquia a bhuineadh Ricardo Rendón Bravo, agus bha e na eòlaiche ealain ainmeil a ghabhadh pàirt ann an caochlach bhuidhnean a bha an aghaidh suidheachadh poilitigeach agus sòisealta ann an Coloimbia aig an àm. Bha e an sàs anns na Panidas, ann an 1915. Bhuineadh e do theaghlach beairteach foghlaimte agus bha dàimh dlùth aige dha na h-Uachdarain na dùthcha. Dh'obaireadh anns a' phàipear-naidheachd *La República* bho 1921 gu ruige 1925. A dh' aindeoin cho ainmeil 's a bha e, chuir e làmh na bheatha fhèin ann an 1931, nuair a bha e dìreach 37 bliadhna a dh' aois.

### Samhlaidhean
Mar a b' àbhaist dhèanadh Rendón Bravo dealbhan nan daoine is e a' tarraing dìreach sgrìobag neo dhà, gan cur anns an dealbh, gu tric gun chùl, airson a thoirt na bha a' thachairt gu bàrr. Chleachdadh e loidhnichean gus sgread a leigeil, agus cha sgrìobhadh e ach dìreach facal neo dhà  airson gum biodh a h-uile càil na b' fhaicsinniche.
Tha e follaiseach gu robh e ag iarraidh coltas grànda a thoirt dhan fheadhainn a bha e a' càineadh. Chleachdadh e rudan nàdarra mar chosalachdan, beathaichean, craoibh, rudan – samhlaidhean mar chlaidheamhan, adan, brataichean, nèapraigearan, gluasadan  na bodhaige agus làmhan, is aghaidhean anabarrach, gus na smuaintean aca a shealltainn. 'S e na cumaidhean sìmplidh a bha na bu chumanta sa chuid obrach, air sgàth gum biodh a chuid shàr Ealain a bhith na b’ fhasa ri thuigsinn. 

## Ceanglaichean a-mach
*Buenas Tareas

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia