open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Negev

'S e fàsach anns an Ear Mheadhanaich a tha ann an **Negev** (Eabhra: נֶגֶב‎, Cànan Thiberian: Néḡeḇ)
 
Thàinig am facal às a’ chànan Eabhra, tha e a’ ciallachadh “tioram”.

Tha e suidhichte ann an Iosrael a Deas, tha e a’ gabhail a-steach mu 55% den dùthaich.

'S e seo am farsaingeachd aige: 13,000 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Roinn-seòrsa:Israel
Judea

'S e roinn anns an Ear Mheadhanaich a tha ann an **Jude**a neo Judæa (Eabhra: יהודה, Cànan Thiberian Yəhûḏāh airson "praised, celebrated"; Greugais: Ιουδαία, Ioudaía; Laideann: Iudaea). 'S e sin am pàirt sa deas na seann Iosrael eachdraidheil, a tha a-nise fo smachd Iosrael, Palestinian Authority agus uaireannan  Iòrdan. 

Tha an cuid as motha den Judea na fàsach.

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
An Ear Mheadhanach

Tha **an Ear Mheadhanach**  na roinn eachdraidheil agus poileataigeach. Tha e a’ gabhail a-steach cuid de na dùthchannan Àisianach, Eòrpach agus Afraganach.

Is e liosta nan stàitean agus dùthchannan, ach tha liostaichean eile ann air sgàth 's nach eil crìochan sònraichte aig an Ear Mheadhanaich.

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
France Prešeren

'S e bàrd Romansach Sloibhiniach a tha ann an **France Prešeren** (aithnichte anns a’ Ghearmailtis mar **Franz Prescheren**). Is ann iomraiteach a tha e mar bhàrd nàiseanta na Sloibhìnia. Ged nach robh a chuid sgrìobhaidh glè phailt, bhrosnaich e a h-uile litreachas Sloibhiniach na dhèidh. Rugadh e ann an Vrba sa bhliadhna 1800, agus chaochail e ann an Kranj ann an 1849. Tha e ainmeil gu h-àraidh airson a dhàin fhada *Sonetni Venec* (Blàth-fhleasg Shonaidean), 
anns a bheil gràdh a’ bhàird da dhùthaich agus da phoball air an riochdachadh ann an samhladh a ghràidh mhì-shona da leannan Iulia. 

Tha cruth an dàin seo gu math iomadh-fhillte. Is e co-chruinneachadh de chòig sonaidean deug (gach tè le 14 sreathan) a tha ann. Tha a’ chiad sreath den chiad rann air aithris anns an t-sreath dheireannaich den 14mh sonaid, agus mar a’ chiad shreath den 15mh sonaid (ris an canar ann an Sloibhinis “Magistrale”). Mar an ceudna, is ann a tha a t-sreath deireannach de gach sonaid air aithris anns a’ chiad shreath den ath shonaid. Mu dheireadh, tha an 15mh sonaid air a cruthachadh às na sreathan a thòisich gach tè de na 14 sonaidean eile. Air an dòigh seo, tha na sreathan ro-aithnichte air an ath-aithris trì uairean san dàn gu lèir, agus gach àm ann an co-theacs eadar-dhealaichte.

Chan eil e furasda eadar-theangachadh math fhaotainn air son an fhacal “Magistrale”. Is dòcha gun dèan am facal Gàidhlig “ùrlar” an gnothach, ged nach eil e dìreach ceart. 
Ann an 1994 dh’ fhoillsich an iris Gairm (Àireamh 167 agus Àireamh 168) eadar-theangachadh Gàidhlig den dàn gu lèir, air a dhèanamh le Garbhan MacAoidh. Seo a' chiad shonaid agus am “Magistrale”:

:*Chruthaicheam, air ur son, fleasg ùr, mo phobail,
:*de shonaidean – còig-deug an àireamh –
:*a-chum gun taitinn ùrlar dàin trì uairean
:*air aithris ruibh, le sgoinn cho-sheirmich chiatach.

:*Imichidh agus tillidh rainn na sonaid’
:*an cuilbh, rann seach rann, is riamh ‘ roimhe;
:*a los gum bi an toiseach mar an deireadh,
:*is bàrd na fleasga coltach ri a bhàrdachd:

:*Air an dòigh cheudna, bheir gu buil an smuaintean
:*mu gràdh san oidhche, cràdh gu moch sa mhadainn;
:*lasrach am briseadh-latha ‘s àm ur n-èirigh,

:*Is ùrlar cridhe thusa, oir an dèidh seo,
:*san àm ri teachd, a bhitheas cliùiteach, allail,
:*cuiridh mi ‘n cuimhne dhuibh mo leòntan fhathast.

## Magistrale (“Ùrlar”)

:*Cruthaicheam, air ur son, fleasg ùr, mo phobaill;*
:*cuiridh mi ‘n cuimhne dhuibh mo leòntan fhathast,*
:*a thaobh nam fiùran ann am chridh’ ag cinntinn,*
:*rìoghaichidh daonnan ròsan mìn na bàrdachd.*

:*Chan eil ‘ad ceangailte le crios na grèine;*
:*sa chamhanaich chan eil na gaothan soitheamh,*
:*is sinne air ar n-iadhadh le creagan;*
:*gu domhain dhrùidh an stoirm air ar dachaigh.*

:*Air’n uisgeachadh le deòir, le iargain mathaicht’,*
:*le cobhair spionnaidh chinneasaich an teanntachd,*
:*thàinig mar seo na h-uairean dubha ‘s doilleir.*''

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Roinn-seòrsa:Daoine à Sloibhìnia
Aral Karakum

'S e  fàsach ann an Àisia a tha ann an  **Aral Karakum**. Tha e suidhichte san àirde a tuath na Mara Aral ann an Casachstan. Tha e na phàirt den fhàsaich Karakum. 'S e seo am farsaingeachd aige: 40,000 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Badain Jaran

'S e fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach **Badain Jaran ** (*Badanjilin Shamo*, 巴丹吉林沙漠, Beurla: *Badain Jaran Desert*)

Tha e suidhichte ann am Mongolia, Sìona.

Tha na dùnan as àirde air feadh an t-saoghal an seo. Tha cuid cho àrd ri 500 meatair (1,600 troighean).

'S e seo am farsaingeachd aige: 49,000 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Àisia-an-Ear
Dzoosotoyn Elisen

'S e fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach **Dzoosotoyn Elisen** (Gu'erbantonggute Shamo, 古尔班通古特沙漠, Beurla: *Dzoosotoyn Elisen Desert*). 

Tha e suidhichte ann an Xinjiang ann an  Sìona.

'S e seo am farsaingeachd aige: 50,000 cilemeatair ceàrnagach. Mar sin 's e an dàrna fhàsach as motha air feadh  Sìona.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Àisia-an-Ear
Hami

'S e  fàsach ann an Àisia a tha ann am Fàsach  **Hami** (Beurla: *Desert of Hami*)

Tha  e na phàirt den fhàsach Gobi. Tha e suidhichte eadar na ruith-bheanntan Nan-shan  (sa deas) agus an fhàsach Lop (san iar).

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Àisia-an-Ear
Fàsach Gleann Indus

'S e  fàsach ann an Àisia a tha ann am **Fàsach  Gleann  Indus** (Beurla: *Indus Valley Desert*).

Tha e suidhichte san àirde a tuath Pagastàn anns an sgìre Punjab eadar an abhainn Chenab is an abhainn Indus.

'S e seo am farsaingeachd aige: 19,500 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Àisia a Deas
Giogha

'S e eilean ann an Earra-Ghàidheal, Alba a th' ann an **Giogha**. 

A rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 163 duine a' fuireach anns an eilean agus mar sin dh'fhàs àireamh muinntir an eilein bho 110 duine anns a' bhliadhna 2001.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Làrach-lìn an eilein
* BBC Naidheachdan 2016-12-20: Muinntir Ghiogha a' cuimhneachadh tubaist mara *(aithris-bhideo 2:37)*

Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Colla

'S e eilean ann an Earra-Ghàidheal ann an Alba eadar Àird nam Murchan agus Tiriodh a tha ann an **Colla** neo **Cola**.

A-rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 195 duine a' fuireach anns an eilean agus mar sin dh'fhàs àireamh muinntir an eilein bho 164 duine anns a' bhliadhna 2001.

## Cruth na Tìre

* Clachain: Àirigh nan Gobhar, Eillearaig, Bòsta is An t-Achadh.
* Beinn Ghriseabuill
* An Sruth-Fhrògaich: sruth 

## Daoine ainmeil
* Eachann MacDhùghaill, sgrìobhadair agus neach-iomairt

## Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig
* MacDhùghaill, Eachann. (1938). 'Colla', ann an *Am Measg nam Bodach*. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 34-42.
* MacDougall, Hector M. (1927-28). 'Seann Eachdraidh Chollach', ann an *Transactions of the Gaelic Society of Inverness* 34. dd.170-201.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Làrach-lìn an eilein
* Leir-chunntas na h-Alba
* An Cridhe - Ionad-choimhearsnachd
* BBC Naidheachdan 2021-01-27: Draghan mu sheirbheisean uisge an Colla

*
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Kum-tagh

'S e fàsach ann an Àisia a tha ann an fhàsach **Kum-tagh** (*Kumutage Shamo*, 库姆塔格沙漠, Beurla: *Desert of Kum-tagh*)

Tha e na phàirt den fhàsach Taklamakan.

'S e seo am farsaingeachd aige: 22,800 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Sìona
Fàsach Lop

'S e fàsach ann an Àisia a tha ann am **Fàsach Lop** neo **Lop Nur** neo **Lop Nor** (Beurla: *Lop Desert*).

Tha e suidhichte ann an Xinjiang, Sìona.

'S e seo am farsaingeachd aige: 100.000 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Sìona
Fàsach Ordos

'S e fàsach ann an Àisia a tha ann am **Fàsach Ordos** (Sìonais: 鄂尔多斯沙漠; pinyin: È'ěrduōsī Shāmò, Beurla: *Ordos Desert*).

Tha e suidhichte san àirde a deas Mongolia, Sìona. The e air àrd-thìr.

'S e seo am farsaingeachd aige: 90,650 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Sìona
Qaidam

'S e  fàsach  agus lagan ann an Àisia a tha anns an fhàsach   **Qaidam** (*Chaidamu Pendi*, 柴达木盆地; Mongolian: Цайдам , Beurla: *Qaidam Basin* neo uaireanan *Tsaidam*)

Tha e suidhichte ann an in Qinghai, Sìona an Iar.

'S e seo am farsaingeachd aige: 35,000 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Sìona
Torraibh

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Torraibh**, **Baile Thurra** neo **Turra** (Beurla: *Turriff*; Beurla Ghallda: *Turra*). Nochd an t-ainm *Turbhruadh* airson Torraibh ann an Leabhar Dhèir. 

Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 34 mìltean (54 km) san àird an iar-thuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte faisg air bruach Uisge Dubh Èireann.

Ann an 2001 bha 4700 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe air an A947. 

## Àitichean
* Delgatie Castle
* Session Cottage Museum
* Turriff Golf Course

## Daoine ainmeil
* George Findlater (1872-1942), faightear Victoria Cross 

## Iomraidhean


## Dealbhan

Delgatie_Castle_-_geograph.org.uk_-_547860.jpg |Delgatie Castle
The Haughs - 2739407 bd5dfd8a.jpg| The Haughs
Mercat Cross - geograph.org.uk - 594913.jpg| Crois Margaid


## Ceanglaichean a-mach

*Delgatie Castle

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Bealadair

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann am **Bealadair**  (Beurla: *Ballater*) neo **Bealdair**. 

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 40 mìltean (65 km) san àird an iar air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Dè. Tha e ann am Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh.

Ann an 2001 bha 1,446 duine a' fuireach an seo. 

## Giùlan
Tha e na laighe air an A93.

## Àitichean
* Balmoral Castle 
* Ballater Railway Station Museum 
* AA Box 472 
* Ballater Golf Course

## Daoine ainmeil
* Sir Patrick Geddes (1854-1932), neach-planaidh bailteil

## Iomraidhean


## Dealbhan

Ballater - geograph.org.uk - 262416.jpg|Ballater Bridge Street
Parish Church and Clock Tower - geograph.org.uk - 957932.jpg|Eaglais paraiste
The Royal Bridge, Ballater - geograph.org.uk - 870054.jpg|Royal Bridge


## Ceanglaichean a-mach

* Balmoral Castle
* AA Box 472

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh
Raitear

*Airson a' bhaile ann an Siorrachd Pheairt, faic [[Blàr Ghobharaidh]].*

'S e baile ann an Alba a tuath a tha ann an **Raitear**. Tha e ann an Siorrachd Obar Dheathain. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 36′ 38.87″ Tuath agus  1° 51′ 6.72″  Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Ros Abhartaich

'S e baile ann an Alba a tuath a tha ann an **Ros Abhartaich** (Beurla:*Rosehearty*). Tha e ann an Siorrachd Obar Dheathain agus faisg air Baile nam Frisealach. Tha dà bhùthan agus trì taighean-òsda anns a' bhaile.

Chaidh e na bhorgh bharanachd ann an 1681. Tha Caisteal Pitsligo, a chaidh na thobhta, faisg air.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Beanntan Sierra Nevada

Tha **Sierra Nevada** a' ciallachadh *"Bioran sneachdach"* sa Spàinntis agus sin a chanas iad ri sreath de bheanntan àirde ann an California sna Stàitean Aonaichte. 'S iad sin na beanntan as àirde sna Stàitean Aonaichte taobh a-muigh Alasga.

## Cruinn-eòlas
Tha beanntan Sierra Nevada a' sìneadh còrr 's 400 mìle bho dheas gu tuath, eadar Bealach Fredonyer sa cheann a tuath 's Bealach Tehachapi sa cheann a deas. Air an taobh siar, tha an Gleann Mòr (*Great Valley*) ann 's air an taobh sear, an Great Basin 's an gleann Owen.

Bhon iar chun an ear, tha na Sierra Nevada ag èiridh mean air mhean chun an oir an ear 's an uair sin thèid iad sìos gu cas. Agus tha na beanntan nas àirde mar a thèid thu bho thuath gu deas. Sa cheann a tuath, faisge air Loch Tahoe, tha iad a' sreap suas ri 10,000 troigh os cionn na mara. 300 mìle gu deas, tha iad a' dol seachad air 14,000 troigh os cionn na mara.

Roinn-seòrsa:Beanntan
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Registan

'S e  fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach **Registan** (Beurla: *Registan Desert*).

Tha e suidhichte eadar Helmand is Kandahar san àirde an iar-dheas Afganastan.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Àisia a Deas
Tengger

'S e fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach **Tengger** (*Tenggeli Shamo*, 腾格里沙漠, Beurla: *Tengger Desert*)

Tha e suidhichte ann am Mongòilia a-steach ann an Sìona.

'S e seo am farsaingeachd aige: 36,700 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Sìona
Ecser

'S e baile anns an Ungair a tha ann an  **Ecser** (IPA: **ˈɛtʃɛr**, Slobhacais: **Ečer**). Tha e suidhichte faisg air Budapest. Chaidh e a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1315.

## Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.

## Dealbhan

Image:Ecseri 154.jpg|Fàilte gu Ecser
Image:Ecseri 151.jpg|Eaglais Ecser
Image:ecseri 175.jpg|Sealladh air a' bhaile
Image:ecseri 166.jpg|Prìomh-rathaid 


Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:Bailtean
Antonio Machado Ruiz

B' e bàrd barraichte Spàinnteach a bha ann an **Antonio Cipriano José María Machado Ruiz** (1875–1939). Rugadh e ann an Sevilla ann an 1875. Tha a bhàrdachd pailt agus ioma-sheòrsach: eibhinn, brònach, aotrom, domhainn tuairisgeulach, feallsanachail – ach an còmhnaidh sgoinneil, bòidheach, fìorghlan, treibhdhireach, uasal.  Bha e ‘na comh-aimsireach do bhàrd mòr eile, *Federico Garcia Lorca* a rugadh, mar Mhachado, ann an Andalusia, ceann iar-dheas na Spàinne. Mu thimcheall Mhachado, sgrìobh an leabhar mòr-eòlais Larousse: ...bàrd Spàinnteach, a rugadh ann an Sevilla ...a thug gu buil, air feadh beatha iriosail, uaigneich mar teagasgair na Fraingise..., cruthachadh obair bàrdachd a bha anabarrach luachmhor.

## ''Campos de Soria'' (Achaidhean Shoria)

Seo, mar eisimpleir den bhàrdachd tuairisgeulaich aige, beagan rann às a dhuan fada (naoi earrannan agus còig rann deug) a sgrìobh e do bhaile dan ainm Soria ann an ceàrn beanntach, anns an àirde tuath den Spàinn, far an do theagaisg Machado agus far an do phòs e a aon bhean ionmhainn Leonor a chaochail nuair nach robh i ach òg. Ann an 1989 chaidh Antonio Machado ainmeachadh le UNESCO mar *Poeta Universal* (“Bàrd Uile-choitcheann”).

:Tha fearann Shoria neo-thorrach, tartmhor, fuar
:Air na cnuic chruinne is na beanntan maola,
:Cluaintean glasa agus sgùrran ciar,
:Thig agus thèid an t-Earrach
:A’ fàgail eadar feur is luibhean cùbhraidh
:Neòineanan beaga bàna air an làr.

:Cha dhuisg an ùir ‘s an raon ‘na chadal fhathast,
:Air tùs a’ Ghiblein bidh e ‘g cur an t-sneachd
:Air leitir àird a’ mhonaidh;
:Pasgaidh fear-siubhail a mhuineal is a bheul
:‘Na ghuailleachan clòimhe, agus ceumaidh
:Ciobairean seachad ann an cleòcan fada.

:Soria glan nam beann fuara
:Ceann de Roinn Extramadura
:Le làrach caisteal ceathairne
:Air bruaich abhainn Duero;
:Leis a bhàbhain chnàimhte
:Is a thaighean dubhaichte!
……….

:Thèid sibh còmhla rium ann am chridh’!

IX
:Seadh, thèid sibh còmhla rium, achaidhean Shoria
:Feasgairean sìochail agus beanntan purpaidh,
:Doireachan aibhne, aislingean uaine
:Den fhearrann odhar, ‘s den duslach ghlas
:Agus den bhaile chrìon,
:Dhrùidh sibh air m’anam –
:No an robh sibh ann mu thràth?
:‘Mhuinntir àrd-chòmhnaird tìr *Numancia*:A leanas ri Dia mar sean-Chrìosdaidhean,
:Gun lìonadh grian na Spàinne sibh le aoibhneas,
:Le solas, saidhbhreas agus soirbheachadh! 

*(Air a eadar-theangachadh le [[Garbhan MacAoidh]].)*
## Iomradh
*Màthair-adhbhar:  GAIRM, Àireamh 155, An Samhradh 1991, t.d. 253-257.

Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Comann Camanachd Taigh an Uillt

'S e Sgioba iomain o Thaigh an Uillt,  Siorrachd Earra-Ghaidheil, Alba a tha ann an **Comann Camanachd Taigh an Uillt**.

Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Alice in Wonderland (film 1985)

'S e fiolm stiùirichean le Irwin Allen a tha ann an **Alice in Wonderland**.

## Muinntir Sgioba
* *Alice* - Natalie Gregory
* *[[Màthair]]* - Sheila Allen
* *[[Piuthar]]* - Sharee Gregory
* *Coineanach Geal* - Red Buttons
* *Dodo* - Shelley Winters
* *Lory* - Donald O'Connor
* *Luch* - Sherman Hemsley
* *Pat* - Scott Baio
* *Burras* - Sammy Davis, Jr.
* *Còcaire* - Imogene Coca
* *Ban-diùc* - Martha Raye
* *Cheshire Cat* - Telly Savalas
* *Mad Hatter* - Anthony Newley
* *March Hare* - Roddy McDowall
* *Dall-luch* - Arte Johnson
* *Queen of Hearts* - Jayne Meadows
* *King of Hearts* - Robert Morley
* *Gryphon* - Sid Caesar
* *Mock Turtle* - Ringo Starr
* *Jabberwocky* - Tom McLoughlin
* *Banrigh Dhearg* - Ann Jillian
* *Banrigh Gheal* - Carol Channing
* *Rìgh Geal*  - Harvey Korman
* *Cailleach-Oidhche* - Jack Warden
* *Ròs* - Donna Mills
* *Tiger Lily* - Sally Struthers
* *Gentleman in Paper Suit* - Steve Allen
* *Gobhar* - Patrick Duffy
* *Each* - Pat Morita
* *Stiùiriche* - Merv Griffin
* *Corr-mhial* - George Gobel
* *Tweedledee* - Eydie Gormé
* *Tweedledum* - Steve Lawrence
* *Each-mara* - Karl Malden
* *Saor* - Louis Nye
* *Humpty Dumpty* - Jonathan Winters
* *Teachdaire* - John Stamos
* *Leòmhann* - Ernest Borgnine
* *Unicorn* - Beau Bridges
* *Ridire Geal* - Lloyd Bridges

Roinn-seòrsa:Film
Saryesik-Atyrau

'S e fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach **Saryesik Atyrau** (Beurla: *Saryesik Atyrau Desert*).

Tha e suidhichte faisg air Loch Balkhash ann an Casachstàn an Ear.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Fàsach Thal

'S e  fàsach ann an Àisia a tha ann am **Fàsach Thal** (Beurla: *Thal Desert*).

Tha e suidhichte ann am Punjab, Pagastàn.

'S e seo am farsaingeachd aige: 190 mìle a dh'fhad agus 70 mìltean a leud.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Pacastan
Fàsach Cholistan

'S e  fàsach ann an Àisia a tha ann am **Fàsach Cholistan** (Urdu: صحرائے چولستان, anns an àite fhèin:* Rohi*; Beurla: *Cholistan Desert*)

Tha e suidhichte 30 cileametair air falbh bho Bhahawalpur, Punjab, Pagastàn faisg air an fhàsach Thar.

Thàinig an t-ainm  Cholistan bhon fhacal Tuirceach "Chol", a tha a' ciallachadh Fàsach. Mar sin dheth tha Cholistan a' ciallachadh "Tìr na Fàsaich". 

'S e seo am farsaingeachd aige: 16,000  cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Pacastan
Àrd-thìr Ustyurt

'S e fàsach agus àrd-thìr ann an Àisia a tha ann an **Àrd-thìr Ustyurt**, ainm eile: **Ust-Urt** neo **Usturt** (Kazakh: *Üstirt*, Turkmen: *Üstyurt*, Beurla: *Ustyurt Plateau*)

Tha e suidhichte ann an Usbagastàn agus Casachstan eadar a' Mhuir Aral agus a' Mhuir Chaspaich.

'S e seo am farsaingeachd aige: 200,000 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Dùn-gainmhich Tottori

'S e  fàsach ann an Àisia a tha ann an   **Dùn-gainmhich Tottori ** (鳥取砂丘 Tottori sakyū, Beurla: *Tottori Sand Dunes*).  

Tha e suidhichte faisg air a' bhaile Tottori  ann an Honshū, an t-Seapan. 'S e seo an aon dùn-gainmhich a tha san t-Seapan.

Tha e nas motha na 30 cilemeatair ceàrnagach.

Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Roinn-seòrsa:An t-Seapan
BBC Alba (Sianal)

Tha **BBC Alba** air tòiseachadh air 19mh den t-Sultain 2008 aig naoi uairean feasgar.

Thòisich am prògram le òran sgrìobhte le Runrig ach le teacsa ùr. 

## Prògraman

'S e sianal ùr telebhisean airson prògraman Gàidhlig. Clàr làitheil le measgachadh farsaing de gnèthean is cuspairean. Chì sibh naidheachdan, spòrs, aimsir, dràma, prògaman, aithriseach, fiosrachadh, cur-seachadan, ionnsachadh, creideamh is clann, am measg nithean eile.

* An Là
* Cuide Ri Cathy
* Dè a-nis
* Dè tha Dol
* Eòrpa
* Machair
* Rapal
* Speaking Our Language
* Spòrs

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Seanalan telebhisean
Iain MacShuibhne

'S e neach-poileataigs agus Prìomh Mhinistear na h-Alba a tha ann an **Iain MacShuibhne**, BPA (Beurla: *John Swinney*).

Rugadh e san 13mh, an Giblean, 1964 ann an Dùn Èideann. Dh'ionnsaich e poileataigs aig Oilthigh Dhùn Èideann agus chaidh e na chomhairliche manaidsireachd. Mar BhPA riochdaich e Taobh Tatha a Tuath air ceann an ear-thuath Alba ro 2011 agus tha e nise BPA airson Siorrachd Pheairt a Tuath. Bha e na cheannard de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ro Ailig Salmond. Bha e cuideachd na Mhinistear an Ionmhais, na Bhun-reachd agus na h-Eaconomaidh ron iomlaid dhreuchd air buill caibineit ann an 2016.

Riochdaich e am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba còmhla ri Linda Fabiani air a' choimisein Mhic a' Ghobhainn. Bhuannaich e bhòt cion-earbsa ann an 2020 an dèidh do dhuilgheasan le toraidhean nan deuchainnean agus a-rithist ann an 2021 mar phàirt dhen cùis Ailig Salmond. Ann an 2023 dh'fhoillsich e nach seas e airson ceannardas a' phàrtaidh a-rithist an dèidh do Nicola Sturgeon.

Ach an dèidh do Humza Yousaf ceannardas a' phàrtaidh fhàgail 2024 dhearbhaich gun seasadh e a-rithist airson ceannardas a' phàrtaidh.
Chaidh e na cheannard 6 an Cèitean agus na phrìomh-mhinistear 7 an Cèitean. 'S e fàilteachas Shabhail Mòr Ostaig anns a' Phàrlamaid a bha anns a' chiad thachartas oifigeil aige mar phrìomh-mhinistear.

## Ceanglaichean a-mach
* They Work for You: John Swinney MSP, Perthshire North (Beurla)
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Nicola Sturgeon

'S e neach-poileataigs Albannach, Prìomh Mhinistear na h-Alba, agus ceannard a' Phàrtaidh Nàiseanta a tha ann an **Nicola Ferguson Sturgeon**, BPA (rugadh 19 an t-Iuchar 1970). Mar Bhall Pàrlamaid na h-Alba tha i a' riochdachadh Glaschu Taobh a Deas.

Rugadh Nicola Sturgeon ann an Irbhinn, Siorrachd Àir, fhuair i a cuid sgoile aig Acadamaidh Greenwood, agus choisinn i ceum LLB (Urram) ann an lagh agus Dioplòma ann an Gnàthas Lagha aig Oilthigh Ghlaschu. Ro phoileataigs, bha i ag obair ’na neach-lagha aig Ionad Comhairle Lagha is Airgid ann an Druim a' Chapaill, Glaschu.

Tha i a' fuireach ann an Glaschu cuide ris an duine aice, Peter Murrell, a bha na àrd-oifigear gnìomha Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.

## Poileataigs

Chaidh a taghadh mar bhall-pàrlamaid roinneil airson baile Ghlaschu ann an 1999.  Riochdaich i Glaschu mar bhall liosta eadar 1999 is 2003 agus Glaschu Baile a' Ghobhainn mar bhall roinne-phàrlamaid eadar 2007 agus 2011 nuair a chaidh na crìochan taghaidh atharrachadh agus tha i a-nis a' riochdachadh Glaschu Taobh a Deas.

Ann an Riaghaltas na h-Alba bha i ann an dreuchd Rùnaire Caibineit na Slàinte eadar an Céitean 2007 agus an t-Sultain 2007, agus ann an dreuchd Rùnaire Caibineit airson Bun-structair In-ionmhais agus Bhailtean le dleastanasan airson ro-innleachd an riaghaltais agus na bun-reachd gus an t-Samhain 2014.  Bha i cuideachd 'na Leas-phrìomh-mhinistear aig an àm sin.

Chaidh a taghadh mar Cheannard Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba air 14 an t-Samhain 2014 agus ghabh i dleastanasan a’ Phrìomh Mhinisteir os làimh air 20 an t-Samhain 2014. Thug i seachad Òraid an t-Sabhail aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 2015.
An dèidh do thaghadh Albannach 2021 mhair i mar phrìomh-mhinistear is chaidh na h-Uainich ann an riaghaltas na h-Alba airson a' chiad turas.

Anns a' Ghearrain 2023 thuirt i gun leigeadh i a dreuchd mar phrìomh mhinistear suas nuair a thagh am Pàrtaidh Nàiseanta ceannard ùr. Bhuannaich Humza Yousaf taghadh a' cheannardais an dèidh seo.

### Cùis Ailig Salmond
Bha rannsachaidhean ann mun dòigh anns an do làimhsich Ms Sturgeon gearainean mu Ailig Salmond. A-rèir rannsachaidh neo-eisimeileach a rinn James Hamilton QC a bha na àrd neach-casaid ann an Èirinn cha do bhris ise còd nam ministearan. Thug comataidh Thaigh an Ròid aithris air a' chùis is thuirt iad gun do mheall Ms Sturgeon iadsan ach cha b' ann a dh'aona-gnothach a rinn i sin.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan: Sùil air: Nicola Sturgeon
* BBC Naidheachdan 2015-10-21: Am Prìomh Mhinistear aig Sabhal Mòr Ostaig
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Òraidichean an t-Sabhail
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Uilleam Aitken

'S e neach-poileataigs Albanach a tha ann an **Uilleam Aitken** (Beurla: *Bill Aitken*). Rugadh e 15 an Giblean, 1947 ann an Glaschu.  Mar BhPA riochdaich e Glaschu eadar 1999 agus 2011 agus bha e na cheannard Comataidh a' Cheartais ro 2011. Tha e na bhall na Tòraidhean.

Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Anndra Arbuckle

'S e neach-poileataigs Albannach a th' ann an **Anndra Arbuckle** (Beurla: *Andrew Arbuckle*). Rugadh e san 12 an Giblean 1944 ann am Fìobha. Bha e na thuathanach agus dh'obair e mar dheasaiche an àiteachais airson an Dundee Courier airson 15 bliadhnaichean.
Mar BhPA riochdaich e Alba Mheadhanach agus Fìobh eadar 2005, nuair a thoir Keith Raffan, an Lib-Deamach ro Arbuckle air an liosta, suas, is 2007.
Tha e na bhall de Phàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba.

## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Andrew Arbuckle (Beurla)
* They Work for You: Andrew Arbuckle (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Jackie Baillie

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Jacqueline Marie Baillie**, BPA. Rugadh i 15 am Faoilleach 1964 ann an Hong Cong. Chaidh i dhan Colaiste Chomar nan Allt, Oilthigh Srath Chluaidh agus Oilthigh Ghlaschu. 
Mar BhPA tha i air Dùn Breatann a riochdachadh o 1999. Tha i na ball den Phàrtaidh Làbarach.

## Ceanglaichean a-mach
* They Work for You (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Ridseard Baker

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann an **Ridseard Baker**.

Rugadh e 29 an Cèitean 1974 ann an Dùn Èideann agus dh'ionnsaich e litreachas Beurla ann an Oilthigh Obar Dheathain. Bha e na cheannard Aonaidh Nàiseanta nan Oileanach an Alba.

Mar BhPA riochdaich e Ear-Thuath na h-Alba o 2003 gu ruige 11 am Faoilleach 2015 nuair a thug e suas. Tha e a-nise ag obair airson Age Scotland. Ghabh Lesley Brennan an seat aige mar an ath-thagraiche air an liosta Làbarach.

Tha e na bhall den Phàrtaidh Làbarach agus den Phàrtaidh Co-obrachail.

## Ceangal a-mach
* They Work for You (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Chris Ballance

'S e neach-poileataigs Albannach agus dràmaire a tha ann an **Chris Ballance**. Rugadh e san 7 an t-Iuchar 1952 ann an Sasainn. Mar BhPA riochdaich e Alba a Deas eadar 2003 is 2007. Tha e na bhall de Phàrtaidh Uaine na h-Alba.

## Ceanglaichean a-mach
* 
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Mark Ballard

'S e neach-poileataigs Albanach  a tha ann am **Mark Ballard**. Rugadh e 27 an t-Ògmhios 1971 ann an Leeds, Sasainn. Mar BhPA riochdaich e Lodainn eadar 2003 is 2007. Tha e na bhall Pàrtaidh Uaine na h-Alba. Bha e cuideachd na Reactar Oilthigh Dhùn Èideann eadar 2006 is 2009.
Chaidh e na cheannard Alba aig Save the Children ann an 2017 an dèidh seachd bliadhna aig Barnardo's mar cheannard poileasaidh.

## Ceanglaichean a-mach
* 
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Reactaran Oilthigh Dhùn Èideann
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Pàrtaidh Uaine na h-Alba

Tha **Pàrtaidh Uaine na h-Alba** (Beurla: "*Scottish Green Party*") na phàrtaidh poileatagach ann am Pàrlamaid na h-Alba.

Ann an 2014, ghabh iad pàirt den iomairt airson 'Bu chòir' anns an referendum air Neo-eisimeileachd na h-Alba.

Chaidh co-cheannardan a' Phàrtaidh, Lorna Slater is Pàdraig Harvie ann an Riaghaltas na h-Alba airson a' chiad turas ann an 2021 ach cha robh iad ann an aonta leis na riaghaltasan Taigh an Ròid is Westminster mu saor-phuirt uaine.

## Ball Pàrlamaid na h-Alba

### Làithreach
* Lorna Slater (2021–)
* Alison Johnstone (2011–)
* Marc Ruskell (2003–2007, 2016–)
* Pàdraig Harvie (2003–)
* Ross Greer (2016–)

### a chaidh-seachad

* Roban Harper, (1999–2011)
* Crìsdean Balance, (2003–2007)
* Marc Ballard, (2003–2007)
* Seòna Nic a' Bhàird, (2003–2007)
* Eleanor Scott, (2003–2007)
* Andy Wightman (2016–2021)
* Iain Finnie (2014–2021)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Pàrtaidh Uaine na h-Alba
* Manifesto 2021, “Ar Dàn Coitcheann” *(don [[Taghadh Albannach 2021]])*
* BBC Naidheachdan 2017-02-02: An Solas Uaine *(buidseat na h-Alba 2017 - beachd aig Niall O'Gallagher)*
* BBC Naidheachdan 2019-11-25: Manifesto nan Uaineach ga fhoillseachadh *(dhan taghadh Westminster air 2019-12-12 - aithris bhideo 1:50)*
* BBC Naidheachdan 2022-04-12: A’ ghnàth-shìde is ceartas sòisealta aig cridhe manifesto nan Uaineach

Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
*
Marc Ruskell

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann an **Marc Ruskell**, BPA. Rugadh e san 14mh, an Cèitean 1972 ann an Sasainn.

Mar BhPA riochdaich e roinn Alba Mheadhanach agus Fìobh eadar 2003 is 2007 agus a-rithist o 2016. Tha e na bhall de Phàrtaidh Uaine na h-Alba.

## Ceangal a-mach
* They Work for You: Mark Ruskell MSP, Mid Scotland and Fife

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Seòna Nic a' Bhàird

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann an **Seòna Nic a'Bhàird** (Beurla: *Shiona Baird*).

Rugadh i san 14mh, an t-Sultain 1946 ann an Sasainn. Mar BhPA riochdaich i Ear-Thuath na h-Alba eadar 2003 is 2007. Tha i na ball Pàrtaidh Uaine na h-Alba agus bha i na co-cheannard a' phàrtaidh còmhla ri Roban Harper eadar 2004 is 2007.

## Ceangal a-mach
*They Work for You

Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Eleanor Scott

'S e neach-poileataigs Albanach  a tha ann an **Eleanor Scott**.

Rugadh i san 23mh, an t-Iuchar 1951 ann an Inbhir Nis.  Mar BhPA riochdaich i A' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan eadar 2003 is 2007. Tha i na ball de Phàrtaidh Uaine na h-Alba.
Chaidh i na co-cheannard Pàrtaidh Uaine na h-Alba, còmhla ri Pàdraig Harvie ann an 2008.

## Ceangal a-mach
* They Work for You
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Patrick Harvie

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann am **Patrick Harvie**, BPA.

Rugadh e san 4 am Màrt 1973 ann an Alexandria. Chaidh e do Dumbarton Academy agus bha e na oileanach ann an Oilthigh Phrìomh-bhailteach Manchester. Dh'obraich e airson PHACE Scotland mus deach e na bhall Pàrlamaid na h-Alba.

Mar BhPA tha e a' riochdachadh Glaschu. Tha e na bhall agus na cho-cheannard Pàrtaidh Uaine na h-Alba còmhla ri Lorna Slater is iad nam ministearan ann an Riaghaltas na h-Alba an dèidh do chùmhnant le Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ann an 2021 gu 2024 nuair a bhris Humza Yousaf an cùmhnant.
Chaidh a thaghadh ann an 2008 còmhla ri Eleanor Scott.

Riochdaich e am Pàrtaidh Uaine còmhla ri Maggie Chapman air a' choimisein Mhic a' Ghobhainn.
## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Patrick Harvie - MSPs
* They Work For You: Patrick Harvey MSP, Glasgow

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Robin Harper

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Robin Charles Moreton Harper**.

Rugadh e air 4 an Lùnasdal 1940 ann an Inbhir Theòrsa. Mar BhPA riochdaich e Lodainn eadar 1999 is 2011. Tha e na bhall agus bha e na cheannard agus na cho-cheannard Pàrtaidh Uaine na h-Alba.

Bha e cuideachd na Reactar Oilthigh Dhùn Èideann eadar 2000 is 2003 is chaidh e na chathraiche Urras Fiadh-bheatha na h-Alba ann an 2014.

## Ceangal a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Reactaran Oilthigh Dhùn Èideann
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Scott Barrie

'S e neach-poileataigs Albanach a tha ann an **Scott Barrie**. Rugadh e air 10 am Màrt 1962 ann an Cill Rìmhinn.  Mar BhPA riochdaich e Dùn Phàrlain an Iar eadar 1999 is 2007. Tha e na bhall de Na Làbaraich.

## Ceangal a-mach
* Duilleag oifigeil (1999-2003)
* Duilleag oifigeil (2003-2007)
* They Work for You

Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sarah Boyack

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Sarah Boyack** BPA. Rugadh i 16 Cèitean 1961 ann an Glaschu. Mar BhPA riochdaich i Dùn Èideann Meadhain eadar 1999 is 2007 is Lodainn eadar 2007 is 2016. Thill i dhan a' Phàrlamaid ann an 2019 an dèidh do Kezia Dugdale a leigeil a suidheagan suas. Tha i na ball de Na Làbaraich agus den Phàrtaidh Co-obrachail. Bha i na ministear airson giùlain agus na leas-mhinistear airson na h-àrainneachd agus leasachadh na dùthcha.

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Rhona Brankin

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann an **Rhona Brankin**. Rugadh i 19 am Faoilleach 1950. Mar BhPA riochdaich i Lodainn Mheadhanach eadar 1999 is 2011. Tha i na ball de Na Làbaraich.

Bha i na cathraiche Pàrtaidh Làbarach na h-Alba is na ball Co-chruinneachadh Bun-reachdail na h-Alba is as dèidh tiomnadh chumhachdan chaidh i na BPA is na ministear airson coimhearsnachdan eadar 11 am Faoilleach 2007 is 17 an Cèitean 2007. Leig i a dreuchd mar BPA suas 

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Creag an Iubhair

'S e baile beag ann am Muile a th' ann an **Creag an Iubhair** (Beurla: *Craignure*). Ann an 2001 's e 70 an àireamh-shluaigh a tha aige.  An sin tha aiseagan a' dol eadar Creag an Iubhair is an t-Òban le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2015-12-18: Cidhe coimhearsnachd san amharc am Muile

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Muile
Eideard Brocklebank

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Eideard Brocklebank** (Beurla: *Ted Brocklebank*). Rugadh e 24 an t-Sultain 1942 ann an Cill Rìmhinn. Dh'obair e mar chraoladair agus riochdaire airson Telebhisean Grampian. Mar BhPA riochdaich e roinn Alba Mheadhanach agus Fìobh eadar 2003 is 2011. Tha e na bhall de Na Tòraidhean.

## Ceangal a-mach
* They Work for You (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Bill Butler

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann am **Bill Butler**. Rugadh e san 30 am Màrt 1956 ann an Glaschu. Dh'obair e mar thidsear anns an Ruadh-Ghleann mus deach e na bhall Pàrlamaid na h-Alba agus tha e posta aig Patricia Ferguson, neach-poileataigs eile. Mar BhPA riochdaich e Glaschu Fearann Anna eadar am frith-thaghadh an dèidh do Dòmhnall Mac an Deòir a chaochail agus 2011.

## Ceangal a-mach
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Ròsanna Choineagan

'S e neach-poileataigs Albannach agus Rùnaire a' Chaibineit ann an Riaghaltas na h-Alba a tha ann an **Ròsanna Choineagan**, BPA (Beurla: *Roseanna Cunningham*).

Rugadh i air 27 an t-Iuchar 1951 ann an Glaschu agus thogadh i ann an Lodainn an Ear, Dùn Èideann agus Astràilia. Bha i na h-oileanach ann an Oilthigh Astràilia an Iar agus Oilthigh Dhùn Èideann.

Mar BhP sheas i airson ceannardas a' Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba an dèidh do Iain MacShuibhne a leigeil a dhreuchd suas ach chaill i do Ailig Salmond. Bha i na dàrna àite os cionn Mìcheal Ruiseal.

Tha i na BPA airson Siorrachd Pheairt a Deas agus Siorrachd Cheann Rois agus bha i na Rùnaire a' Chaibineit airson Obrach Chothromach, Sgilean agus Trèanadh ron iomlaid dreuchd air buill chaibineit ann an 2016. Tha i nise na Rùnaire a' Chaibineit airson Àrainneachd, Atharrachadh na Gnàth-shìde agus Ath-leasachadh Fearainn.

## Ceanglaichean a-mach
* 
* They Work for You: Roseanna Cunningham (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Cathie Craigie

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann an **Cathie Craigie**. Rugadh i 14 an Giblean 1954 ann an Sruighlea. 
Chaidh i anns Na Làbaraich nuair a bha i na deugaire is bha i na comhairliche airson Comar nan Allt agus Cill Saidhe eadar 1984 is 1996. Stiùir i a' chomhairle o 1994 gu 1996 nuair an deach i na comhairliche airson an ùghdarrais ùr, Siorrachd Lannraig a Tuath.

Mar BhPA riochdaich i Comar nan Allt agus Cill Saidhe eadar 1999 is 2011 nuair a chaill i a seat. Shuidh i air comataidhean a' cheartais agus modh-sgrùdaidh. 
## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid airson 1999-2003
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid airson 2003-2007
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid airson 2007-2011
* They Work for You (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Bun Easain

'S e baile-beag ann am Muile a th' ann am **Bun Easain ** (Beurla:*Bunessan*). Ann an 2001 's e 200 an àireamh-shluaigh a tha aige. 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Muile
BBC Radio 1

S e stèisean-rèidio a tha ann am **BBC Radio 1**. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann. Tha e air 97-99 FM.

## Preasentairean

*Chris Moyles
*Fearne Cotton
*Greg James
*Edith Bowman
*Scott Mills
*Zane Lowe
*Dev
*Reggie Yates
*Sara Cox
*Vernon Kay
*Trevor Nelson
*Tim Westwood
*Huw Stephens
*Pete Tong
*Annie Mac
*Nihal
*Matt Edmondson
*Tom Deacon
*Rory McConnell
*Jen Long
*Ally MacRath

## Ceangal a-mach
Duilleag oifigeil

Roinn-seòrsa:BBC
Teàrlach III

'S e **Teàrlach III** (Charles Philip Arthur George; rugadh 14 an t-Samhain 1948) Rìgh na Rìoghachd Aonaichte.
Chaidh e na Rìgh ann an 2022 nuair a bhàsaich Bànrigh Ealasaid.

Is esan mac na Bànrigh Ealasaid agus a' Phrionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann.
Tha an Rìgh Teàrlach air a bhith ’na phàtran dhen cholaiste Ghàidhlig Sabhal Mòr Ostaig bho 1985. Thug e cuairt oifigeil dhan cholaiste ann an 1993 agus a-rithist ann an 2004.

## Gàidhlig aig Crùnadh an Rìgh

Chuir an t-Urr. Iain Urchardan faclan Gàidhlig air an laoigh *Veni Creator Spiritus* airson seirbheis a' chrùnaidh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil a' Phrionnsa Theàrlach (Gàidhlig)
* Cuairt a’ Phrionnsa gu SMO ann an 2004 - dealbhan
* BBC Naidheachdan 2016-10-18: Am Prionnsa Tèarlach aig Mòd nan Eilean Siar
* BBC Naidheachdan 2016-10-18: Am Prionnsa Teàrlach a' coinneachadh ri Neach-ionnsachaidh na Bliadhna *(aithris-bhideo 2:45)*
* 

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Susan Deacon

'S e neach-poileataigs Albannach  a tha ann an **Susan Deacon**.

Rugadh i 2 an Gearran 1964 ann am Baile nam Feusgan.  Mar BhPA riochdaich i Dùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan eadar 1999 agus 2007 agus bha i na Ministear na Slàinte is Cùraim na Coimhearsnachd eadar 1999 agus 2001. Tha i na ball den Phàrtaidh Làbarach.

Chaidh i na ceannard Ùghdarrais Poileis na h-Alba ann an 2017.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Cathy NicDhòmhnaill

Tha **Cathy NicDhòmhnaill** na craoladair sa Ghàidhlig agus Beurla. 'S ann à Steòrnabhagh a tha Cathy agus tha i ri cluinntinn air Radio nan Gàidheal agus BBC Radio Scotland. Bha i na preseantair air Reporting Scotland agus Prosbaig cuideachd.

Roinn-seòrsa:Craoladairean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Brus Crawford

'S e neach-poilitigs Albannach a tha ann am **Brus Crawford**, BPA (Beurla: *Bruce Crawford*). Rugadh e air 16 Gearran 1955 ann an Glaschu. Tha e a-nis na BhPA airson Sruighlea; bha e cuideachd ball a' chaibineit mar Rùnaire airson Gnìomhachas na Pàrlamaide agus Ro-innleachd an Riaghaltais. Eadar 1999 is 2007 bha e na bhall airson Alba Mheadhanach agus Fìobh. Tha e na bhall de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.

## Ceanglaichean a-mach
*Brus Crawford air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba

Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Doire

*Cleachdaidhean eile aig [[Doire (soilleireachadh)]]*

'S e baile mòr ann an Contae Dhoire, Èirinn a Tuath a tha ann an **Doire** neo **Doire Chaluim Chille** (Gaeilge: Doire Cholm Cille). Ann an 2001 b' e 83,652 an àireamh-shluaigh a bha aige. Chaidh am baile a stèidheachadh le Calum Cille anns an 6mh linn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Slighe Chaluim Chille: Doire
** Eaglais Naomh Agaistin
** Eaglais an Tùir Fhada
** Tobair Chaluim Chille
** Mòr Eaglais Chaluim Chille
** Taigh-tasgaidh a’ Chidhe

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
UTV

'S e craoladair malairteach ann an Èirinn-a-Tuath a tha ann an** UTV** (Bheurla:**'UTV**' no **Ulster Television**). Tha e suidhichte ann an Beul-Feirste.

## Ceangal a-mach

*Duilleag oifigeil UTV 

Roinn-seòrsa:Èirinn
Roinn-seòrsa:Craoladh
Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath
Highland Airways

'S e companaidh phlèanaichean ann an Alba a tha ann an **Highland Airways**. Tha i stèidhichte ann am Port-adhair Inbhir Nis.

## Ceann Uidhean

*  Alba
** Beinn na Faoghla
** Colbhasa
** Colla
** Inbhir Nis
** Oban
** Sealtainn
** Steòrnabhagh
** Tiriodh
*  A' Chuimrigh
** Anglesey
** Cardiff

## Ceangal a-mach
Duilleag oifigeil anns a' Ghàidhlig

Roinn-seòrsa:giùlan
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Companaidh phlèanaichean
Loch Obha

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg [[Loch Obha, Asaint]]*

'S e loch mòr ann an Earra-Ghàidheal is Bòd a tha ann an **Loch Obha** (Beurla: *Loch Awe*).

'S e an loch leis an cuairt-thomhas as fhaide san Rìoghachd Aonaichte.

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Ailbhe Mac Raghnaill

B' e taoiseach na h-Èireann a tha ann an **Albert Reynolds ** (Gaeilge: *Ailbhe Mac Raghnaill*). Rugadh e san 4 an t-Samhain 1932 ann an Rúscaigh, Contae Ros Comáin. Tha e na bhall den phàrtaidh Fianna Fáil agus bha e na thaoiseach eadar 1992 is 1994.

Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Roinn-seòrsa:Taoisigh na h-Èireann
Brian Ó Comhain

'S e taoiseach na h-Èireann agus riochdaire dioplòmasach a bha ann am **Brian Cowen ** (Gaeilge: *Brian Ó Comhain*). Rugadh e san 10mh, am Faoilleach 1960 ann an Tulach Mhór, Contae Uíbh Fhailí. Tha e na bhall den phàrtaidh Fianna Fáil agus na Teachdaire Dáil airson Contae Úi Fháili, mar a bha a h-athair roimhe. Bha e na mhinisteir airson maoineachas anns an Riaghaltas aig Bertie Ó h-Each-Thighearna bho 1998-2008. Rinneadh Taoiseach dheth nuair a leig An t-Each-Thighearna dheth an dreuchd bhon 7mh,  an Cèitean 2008.

Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Roinn-seòrsa:Taoisigh na h-Èireann
Coinneach MacGuaire

Tha **Coinneach MacGuaire** (Beurla: *Ken MacQuarrie*) air a bhith na àrd-stiùiriche aig BBC Nations and Regions bho 2016. Bha e 'g obair aig Radio nan Gàidheal. 

## Beatha
'S ann à Muile a tha e. Chaidh e dhan àrd-sgoil anns an Òban.

Tha e ag obair airson na Gàidhlig agus Beurla air am BBC. 'Sann as na Hearadh a bha màthair Coinneach. Rinn Coinneach *Eòrpa* agus *Dé a' Nis?* agus bha seo air BBC Alba. Bha Coinneach ag obair gu trang airson na Gàidhlig.

Thug e Òraid an t-Sabhail ann an 2012.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:BBC
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Òraidichean an t-Sabhail
Reporting Scotland

'S e telebhisean prògram nan naidheachdan Albannach bhon BhBC Scotland a tha ann an **Reporting Scotland** (*Aithriseadh Alba*). 

## Uairean

A thèid a-mach air BBC a h-aon Alba a h-uile là eadar 18.30 is 19.00 uairean Diluain gu Dihaoine.

Prògraman eile:

*Diluain gu Dihaoine
**rè *[[BBC Breakfast]]* (aig 06:25, 06:55, 07:25, 07:55, 08:25 agus 09:10)
**13:30-13:45 (Naidheachdan Am Lòn)
**18:30-19:00 (Naidheachdan Feasgar)
**22:30-22:40 (Naidheachd anmoch)
*Disathairne mun cuairt 17:30.
*Didòmhnaich mun cuairt 17:30 agus 22:25

## Sgioba air-adhair an-dràsta

### Spòrs

### Aimsir

## Ceangal a-mach
Naidheachd

Roinn-seòrsa:BBC
Roinn-seòrsa:Prògraman nan naidheachdan
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1968
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 1960an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 1970an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 1980an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2020an
Lewis Dòmhnallach

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Lewis Dòmhnallach**, BPA.

Rugadh e air 1 am Faoilleach 1957 ann an Steòrnabhagh. Mar BhPA riochdaich e Obar Dheathain Meadhain gu ruige 2011 agus tha e a-nis na BhPA airson Ear-Thuath na h-Alba. Tha e na bhall den Phàrtaidh Làbarach. Tha e a' fuireach ann an Siorrachd Obar Dheathain.

## Ceangal a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Seumas Dùbhghlas-Hamalton

'S e neach-poileataigs Albannach agus ball Taigh nam Morairean a tha ann an **Seumas Dùbhghlas-Hamalton** (Beurla: *James Douglas-Hamilton*).

Rugadh e san 31 an t-Iuchar 1942, ann an Srath Athainn. Dh'ionnsaich e eachdraidh aig Colaiste Balliol, Oilthigh Oxford agus dh'obair e mar neach-lagha.
Mar BhP riochdaich e Dùn Èideann an Iar eadar 1979 agus 1997.
Mar BhPA riochdaich e Lodainn eadar 1999 is 2007
Tha e na bhall de Na Tòraidhean.

Ann an 1994 chaidh e na Iarla Shalcraig, ach cha b' urrainn dha bhòtadh san Taigh nan Cumantan agus chuir e cùl ris an iarlachd. Chruthaicheadh e Am Morair Salcraig à Dùbhghlas ann an 1997.

## Foillseachaidhean
Tha e cuideachd air leabhraichean mu itealanachd is Rudolf Hess a sgrìobhadh.
* *Motive for a Mission: The Story behind Hess's flight to Britain* (1971)
* *The Air Battle for Malta: the Diaries of a Fighter Pilot* (1981)
* *Roof of the World: Man’s first Flight Over Everest* (1983)
* *The Truth About Rudolf Hess* (1993)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Eilidh Eadie

B' e neach-poileataigs Albannach a bha ann an **Eilidh Eadie** (Beurla: *Helen Eadie*).

Rugadh i san 7 am Màrt 1947 ann an Stenhousemuir is bha i na h-oileanach aig Sgoil na h-Eaconomachd Lunnainn far an do dh'ionnsaich i eòlas nan aonaidhean-ciùird. Bha i na ball Comhairle Roinn Fìobha mus deach i thaghadh mar BhPA airson Dùn Phàrlain an Ear eadar 1999 is 2011 agus Cowdenbeath mus do chaochail i. Bha i na ball den Phàrtaidh Làbarach agus den Phàrtaidh Co-obrachail. 
## Ceanglaichean a-mach
* 
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Fearghas Ewing

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann am **Fearghas Ewing**, BPA (Beurla: *Fergus Ewing*).

Tha e na BhPA airson Inbhir Nis agus Inbhir Narann; bha e cuideachd ball an Riaghaltais mar Mhinistear airson Cumhachd, Iomairt agus Turasachd agus chaidh e na Rùnaire Stàite airson an Eaconomaidh Dhùthchail agus Comais-cheangail an dèidh don taghadh Albannach 2016. Tha e na bhall de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Dh'fhàg e an riaghaltas an dèidh to thaghadh ann an 2021.

Bhot e an aghaidh an Riaghaltais ann am moladh cion-earbsa ann an Lorna Slater, ministear Uaineach anns an Ògmhios 2023. Air sgàth seo, chur buill Pàrlamaid na h-Alba e à buidheann phàrlamaideach an SNP airson seachdain.

Bha e pòsta aig Mairead Ewing, BPA, a chaochail le aillse ann an 2006 agus 's e cuideachd mac Winnie Ewing a th' ann. Tha a phiuthar, Annabelle Ewing, na BPA airson Cowdenbeath agus bha i cuideachd na ministear.

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil
* They Work for You

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba