open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Windows in the West

Se **Windows in the West** dath-uisge leis an ealantair Albannach Avril Paton. O thùs, chaidh a thaisbeanadh anns an Glasgow Gallery of Modern Art agus nise tha e anns an Taigh-tasgaidh Kelvingrove.

Chaidh a dhealbhadh ann an 1993, agus se cuspair an deilbh, teanamant anns a' gheamhradh ann an Ceann Siar Ghlaschu. Chìthear na còmhnaichean taobh a-staigh an togalaich an sàs ann an caochladh gnìomhan.

Tha lethbhreacan an deilbh gu math mòr-thaitneach agus tha i air nochdadh air liosta nan dealbh as fheàrr leis an t-sluagh Albannach.

Sgrìobh am bàrd Edwin Morgan dàn a bha brosnaichte leis an dealbh, agus bha an stiùireadair-fiolm Danny Boyle cho uasal às gun do nochd i ann an *Trainspotting 2*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
William McIlvanney

B' e **William McIlvanney** (25mh An Samhainn 1936–5mh An Dùbhlachd 2015) ùghdar Albannach, ainmeil airson na leabhraichean eucoir (*tartan noir*) agus caractaran is cuspairean clas-obrach. Se suidheachadh mòran de na sgeulachdan aige Glaschu anns na 70an.

Rugadh McIlvanney ann an Cille Mheàrnaig 25mh An Samhainn 1936, agus cheumnaich e bho Oilthigh Ghlaschu ann an 1960 le ceum ann an litreachas. Bha e ag obair cha mhòr fichead bliadhna mar tidsear ann an Irbhinn, mas do thòisich e a' sgrìobhadh làn-ùine.

Fad a bheatha, se sòisealach a bh' ann agus, mu dheireadh, thug e taic dhan strì airson neo-eisimeileachd Albannach.

Se na leabhraichean as iomraitiche aige, *The Big Man* agus na trì leabhraichean eucoir *Laidlaw*, suidhichte ann an Glaschu, agus *Docherty*, a ghabhas àite ann am baile mèinnearachd Albannach.

Shiubhal e ann an Glaschu ann an 2015. Ann an 2020, chaidh a chur an cèill gum bitheadh Ian Rankin (ùghdar eucoir Albannach a fhuair brosnachadh nuair a bha e òg bho McIlvanney) a' clò-bhualadh sgeulachd ùr Laidlaw le bhith a' cur crìoch air làmh-sgrìobhainn neo-fhoillsichte McIlvanney.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Mìle Dorcha

Se am **Mìle Dorcha** earrann ghoirid an rathaid eadar Na Cluainean, taobh Loch Lochaidh agus Eas Chia-aig, taobh Loch Arcaig ann an Loch Abar. Gheibhear am buadhair *dorcha* air sgàth an t-seallaidh coillteach is còinneachail.

Is ann faisg air seo a bha Dòmhnall Camshron às na Cluainean am falach as dhèidh Blàr Chùil Lodair, agus fhuair Prionnsa Teàrlach Stiùbhart fasgadh leis an sin airson treis.

Tha an Abhainn Chia-aig a' sruthadh tro Ghleann Cia-aig gu Eas Chia-aig. O chionn fhada, bha dragh air na Camshronaich air sgàth galair neònaich a bh' air an sprèidh aca. A-rèir fiosaiche, se cailleach a bha a' fuireach faisg air Loch Arcaig a bha ag aobharachadh a' ghalair le bhith cur buidseachd orra. Chaidh na fir-chinnidh don bhothan aice ach cha robh sgeul air ach cat. Dh'fheuch an cat a theicheadh ach stob aon duine e leis a' bhiodag aige. Lean iad slighe na fala gus an d' fhuair iad an cat na laighe ri taobh an eas. Bha iad an impis a mharbhadh gu tur nuair a leum an cat a-steach don eas, ag atharrachadh air ais gu cailleach. Thilg iad clachan oirre gus an deach a bàthadh, agus an dèidh sin, stad galar na sprèidhe.

Roinn-seòrsa:Rathaidean
Peirsis

'S e cànan Innd-Eòrpach a bh' ann am **Peirsis**. Tha i ’na cànan nàiseanta aig Ioràn, Afganastan, Taidigeastàn. Tha faisg air 110 millean duine ga bruidhinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cànain Innd-iorànach
Garcilaso de la Vega

B' e bàrd às An Spàinn on Aois an Òir a bha ann an **Garci Lasso de la Vega** ( Toledo, eadar 1498 - is dòcha beagan bhliadhnaichean roimhe bho 1491 - agus 1503  - Nice, Diùcachd Savoy, 14 Dàmhair 1536 ), ris an canar nas fheàrr **Garcilaso de la Vega**. Rugadh e ann an Toledo eadar 1491 agus 1503,  Garcilaso de la Vega an treas mac aig Garcilaso de la Vega (a chaochail air 8 Sultain 1512, trì latha às deidh dha codicil a bhuileachadh), Morair Arcos agus Prìomh Cheannard León ann an Òrdugh Santiago, agus Sancha de Guzmán, Baintighearna Batres agus Cuerva . B ’e seanair is seanmhair taobh athar Pedro Suárez de Figueroa, mac Gómez I Suárez de Figueroa agus Elvira Lasso de Mendoza, piuthar a’ chiad Mharcais Santillana, agus Blanca de Sotomayor (nighean Fernando de Sotomayor agus Mencía Vázquez de Goes, tron do shealbhaich e tighearnas Arcos). Bha a mhàthair, Sancha de Guzmán, na nighean aig Pedro de Guzmán, Señor de Batres (mac an eòlaiche-cràbhaidh Fernán Pérez de Guzmán) agus María de Rivera.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Avril Paton

'S e peantair à Glaschu a tha ann an **Avril Paton**.

Rugadh i ann an 1941 is thogadh i ann an Arainn. B' e peantairean à Arainn a bha anns a h-athair Hugh Paton agus a seanair Donald Paton. Tha i ainmeil airson a dathan-uisge, gu h-àraid *[[Windows in the West]]*. Dh'ionnsaich i ealain ann an Glaschu ach thill i gu Arainn an dèidh deireadh a pòsaidh is i ag obair ann an taighean-òsta. Thill i gu Glaschu is a clann air fàs mòra is pheant i *Windows in the West* an dèidh do ghailleann-shneachda Faoilleach 1993.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Ceann-fionn

Canar **Ceann-fionn** ri seòrsaichean eun san teaghlach **Spheniscidae**, le comas snàimh agus gun chomas itealaich.  Tha iad uile, cha mhór, a’ fuireach deas air crios-meadhan na cruinne.

Tha an t-ainm Gàidhlig “Ceann-fionn” a’ dèanamh aithris air an ainm sa Chuimris, “pen gwyn”, ged nach eil e cinnteach idir ann an bhon Chuimris a thàinig an t-ainm no bhon Laideann *puinguis* ‘geir’.

## Ceanglaichean a-mach
ScotlandsNature.blog 2020-09-24: Eun a’ Chinn Duibh air a bheil ‘Ceann-fionn’ - *le Ruairidh MacIlleathain*

Roinn-seòrsa:Eun-mara
Gearra-bhall

B’ e an **gearra-bhall** (Laidinn *Pinguinus impennis*, Beurla ‘great auk’) eun-mara mòr, aig nach robh comas sgiathaidh, a chaidh à bith ann an meadhan an naoidheamh linn deug. Tha co-dhiù ochd ainmean Gàidhlig clàraichte air a shon, ged as e gearra-bhall am fear as aithnichte. Tha dùil gun do dh’èirich seo bho ainm an eòin ann an Lochlannais – geirfugl ‘eun-sleagha’ – às an tig ainm eile ann am Beurla – gairfowl.

B’ e an t-aon àite far an robh an gearra-bhall ri fhaighinn air Gàidhealtachd na h-Alba Stàc an Àrmainn ann an Hiort, far an deach am fear mu dheireadh ann am Breatainn a mharbhadh ann an 1840.

## Ceanglaichean a-mach
ScotlandsNature.blog 2020-09-24: Eun a’ Chinn Duibh air a bheil ‘Ceann-fionn’ - le Ruairidh MacIlleathain

Roinn-seòrsa:Eun-mara
John Cage

Bha **John Milton Cage** (a rugadh 6 an Giblean 1964, ann an Los Angeles, Calafòrnia) na stiùiriche-ciùil, sgrìobhaiche-ciùil agus sgrìobhadair Ameireaganach.

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Clubaichean ball-coise aithnichte mar Churaidhean an t-Saoghail

Seo liosta de chlubaichean ball-coise a chaidh aithneachadh gu h-oifigeil aig FIFA mar “churaidhean an t-saoghail”, bhon a bhuanaich iad té den dà fharpais a leanas.

## Farpaisean
* 1960–2004: Cupa Intercontinental (thug FIFA an tiotal le sgrìobhainn oifigeil ann an 2017).
* 2000 and 2005–: Cupa na Cruinne Club FIFA.
* 2024–: Cupa Intercontinental FIFA

## Buannaichean

## References
Roinn-seòrsa:Ball-coise
Boca Juniors

Tha *Club Atlético *'Boca Juniors**' na chluba spòrs Argentineach stèidhichte ann an nàbaidheachd La Boca ann am Buenos Aires. Tha Boca Juniors air aon de na clubaichean ball-coise as iomraitiche ann an Argentina, còmhla ri River Plate. Tha còmhstri làidir air a bhith aig Boca Juniors a-riamh le River Plate, leis gun deach an dà chluba a stèidheachadh ann an La Boca.  El  el club con  mas tutulos  internacionales   del mundo entero   noticias  politicas pdf

## Superclásico
Is e Superclásico a chanar ri geamannan eatorra, agus is iad aon de na farpaisean as blàithe ann an Argentina agus anns an t-saoghal.

Roinn-seòrsa:Ball-coise
Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise
Charlie is Lola

'S e prògram cloinne air BBC Alba a tha ann an **Charlie is Lola** (Beurla: *Charlie and Lola*).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2005
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2008
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Turnberry

’S e àite ann an Siorrachd Àir a Deas a tha ann an **Tùrnbuirg,** air a chosta, le sealladh brèagha a-mach gu Creag Ealasaid.  Tha tobhtaichean de chaisteal ann, Caisteal Thùrnbuirg far an do rugadh, tha e gu math coltach, Raibeart Brus, rì na h-Alba, agus far an do bhuanaich am Brusach blàr, Blàr Thurnberry, ann an 1307.

Tha raon goilf ainmeil ann, a cheannaich Dòmhnall Iain Trump ann an 2014.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-01-14: Trump agus Turnberry – dè a-nist?
Leonhard Euler

B' e matamataigear às an Eilbheis a bha ann an **Leonhard Euler**.

Rugadh e ann am Basel, 15 Giblein 1707, is cha do dh'ionnsaich e matamataig mus deach e gu Oilthigh Bhasel aig aois 14, far an do theagaisg Johann Bernoulli e. Fhuair e obair aig Acadamh nan Saidheansan ann an St Petersburg ann an 1726 is dh'imrich e dhan Ruis ann an 1727. Ann an 1741 thug Frederick Mòr cuireadh dha a dhol gu Berlin far an do stèidhich an Rìgh Acadamh nan Saidheansan ùr is mhair Euler an sin 25 bliadhna. Thill e gu St Petersburg ann an 1766. Ged a dh'fhàs e dall an dèidh do thinneas dh'obraich e air fradharc-eòlas am measg seòrsaichean eile de mhatamataig is de fhiosaig. Chaochail e le fuil-ruith 18 Sultain 1783.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Matamataig
Rona Lightfoot

'S e seinneadair, neach-ciùil is pìobaire à Uibhist a Deas a tha ann an **Rona Lightfoot**.

Rugadh i 17 an Giblean 1936 is Eairdsidh Raghnaill athair dhi is Kate MacDonald neo Bean Eairdsidh Raghnaill màthair dhi. Dh'ionnsaich i pìobaireachd nuair a bha i òg agus chaidh i anns an co-fharpaisean. Mar as àbhaist bha na co-fharpaisean airson nam fir a-mhàin is ise a' chiad co-fharpaiseach boireannach anns a' Bhrataich Ghorm ann an Lunnainn.

Bha i na sgoilear anns a' Ghearasdain agus dh'ionnsaich i nursadh ann an Glaschu far an do phòs i. Chlàr i a' chiad albam, *Eadarainn* ann an 2004. 

## Urraman
* 2009: Scottish Traditional Music Hall of Fame
* 2015: Sàr-bhean na h-Alba, Comann Crann na h-Alba. 
* 2019: Sàr-Ghàidheal, Bòrd na Gàidhlig.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Uibhistich
Àranais

’S e rubha 2km deas air Steòrnabhagh ann an Leòdhas a tha ann an **Àranais** (Beurla *Arnish Point*), air taobh thall Chala Steòrnabhaigh bhon bhaile mhór. Bha àite-togail nan crann-ola ann, Gàradh Àranais.

Tha taigh-solais cuideachd ann a chaidh a thogail le Alan Stevenson ann an 1852 is e a' chiad taigh-solais ro-dhealbhte a thog am Bòrd Thaighean-solais a' Chinn a Tuath.

## Dealbhan

Arnish Industrial Estate.jpg|Àranais: an raon gnìomhachais
Arnish Jetty - geograph.org.uk - 1445844.jpg|Àranais: an cidhe


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-02-12: Àranais ga cheannach le Harland & Wolff

Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Popular Tales of the West Highlands

’S e sreath de leabhraichean a tha ann am **Popular Tales of the West Highlands** (1860-1862) a chaidh a dheasachadh le Iain Frangan Caimbeul *(Iain Òg Ìle)*.

## Ceanglaichean a-mach
* WebArchive
** Popular Tales of the West Highlands Volume I (1860)
** Popular Tales of the West Highlands Volume II (1860)
** Popular Tales of the West Highlands Volume III (1862)
** Popular Tales of the West Highlands Volume IV (1862)

Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig
Clàbha

'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an **Clàbha** (Beurla: *Clova*). Tha e ann an Gleann Chlàbhadh, ann am Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh. Tha eaglais, taigh-òsta agus tuathanasan ann. 'S e ceann-uidhe cumanta airson luchd-sreap a' dol suas air Jock's Road (Tolmount) dhan Bhràigh Mhàrr.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Occitania

'S e roinn culturail agus eachdraidheil ann an ceann iar-dheas na h-Eòrpa a tha ann an **Occitania**. Tha Occitania a' gabhail a-steach trian as deasaiche na Frainge, an Gleann Aran anns an Spàinn, Monaco, agus pàirtean beaga dhen Eadailt.

O chionn dà mhìle bliadhna, bha a' mhòr-chuid de dh'Occitania ann an Gallia Aquitania, roinn Impireachd na Ròimhe.

Chaidh roinn mhòr na Frainge air a bheil *Occitanie* a chruthachadh ann an 2016 bho Languedoc-Roussillon agus Midi-Pyrénées. Chan ionann crìochan na h-*Occitanie* agus crìochan na h-Occitania.

## Ogsatanais an àite
Tha Ogsatanais agus a dual-chainntean aice a' buntainn do dh'Occitania. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Régions na Frainge
Dòmhnall MacLeòid (saic-eòlaiche)

Bha **Dòmhnall Iain MacLeòid** (1948 - 2021) ’na shaic-eòlaiche. Thogadh e ann an Leòdhas, ann am Beàrnaraigh Mòr agus an uair sin ann an Liùrbost, gus an do ghluais an teaghlach gu baile mòr Ghlaschu. Bha eòlas sònraichte aige air inntinn an eucoraich. Bha e cuideachd ainmeil mar chraoladair. Bhiodh e air telebhisean is radio ann an Sasainn, ach gu h-àraid air Aithris na Maidne agus Prògram Choinnich air BBC Radio nan Gàidheal, a' bruidhinn gu sònraichte air cuspairean saic-eòlais.  Rinn Dòmhnall MacLeòid cuideachd sreath phrògraman radio gu math soirbheachail air làithean òige ann am Beàrnaraigh, air an robh Eadar Dà Shaoghal. Chuir Acair an eachdraidh sin ann an clò mar leabhar às dèidh sin.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-02-19: Luaidh ga dhèanamh air Dòmhnall MacLeòid *(aithris-bhideo 6:18)*
* Tobar an Dualchais: Dòmhnall MacLeòid … clàraidhean

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Alexei Navalny

Bha **Alexei Anatolievich Navalny** (Ruisis: Алексей Анатольевич Навальный, [ɐlʲɪkˈsʲej ɐnɐˈtolʲjɪvʲɪtɕ nɐˈvalʲnɨj]) (4 an t-Ògmhios 1976 - 16 an Gearran 2024) ’na cheannard air a’ phàrtaidh dùbhlanach Ruiseanach Россия Будущего (Ruis na h-ama ri teachd), ’na neach poileataigs, lagha, agus strì an aghaidh coirbeachd.

Anns an Lùnasdal 2020, rinneadh oidhirp a phuinnseanachadh. Chaidh a thoirt ann an cunnart a bheatha gu ospadal ann am Berlin fad mìosa, ach thàinig e slàn. Chuir e an coire air Vladimir Putin. Thill e dhan Ruis air 17 am Faoilleach 2021, chaidh a chur an greim sa bhad, agus chaidh a chur dhan phrìosan le binn dà bhliadhna gu leth, rud a dh’adhbharaich iomairtean móra air na sràidean.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-02-06: Dùil ri tuilleadh iomairtean anns an Ruis *(aithris-bhideo 2:54)*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021

'S e co-fharpais airson càraichean Foirmle a h-Aon a th' ann am **Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021**, agus an 72mh bliadhna den fharpais. 'S e am Fédération Internationale de l'Automobile (FIA) a tha os cionn riaghladh an fharpais, is tha 23 rèisean an dùil gàbhail àite tron bhliadhna; a' toiseachadh aig deireadh a' Mhàirt agus a' crìochnachadh meadhain an Dùbhlachd. Bidh na dràibhearan a' farpais airson tiotal Dràibhear na Cruinne agus bidh na sgiobaidhean a farpais airson tiotal Luchd-cruthachaidh na Cruinne.

'S iad Lewis Hamilton agus Mercedes a bhuannaich na tiotalan Dràibhear agus Luchd-cruthachaidh na Cruinne ann am 2020.

## Tagraichean

### Atharraichean sgioba
Tha McLaren a' gluasad bho bhith a' cleachdadh ionadan-cumhachd Renault gu ionadan-cumhachd Mercedes. Tha Racing Point air ainm atharrachadh gu Aston Martin, às dèidh do Lawrence Stroll earrannan de Aston Martin a cheannach. Tha sgioba Renault cuideachd ag atharrachadh ainm, gu Alpine.

### Atharraichean dràibheir

## Clàr-rèisidh

### Atharraichean bho 2020 gu 2021

### Buaidh pandemic COVID-19

## Atharraichean anns na riaghailtean

### Riaghailtean ionmhas

### Riaghailtean teicnigeach

### Riaghailtean spòrsail

### Structar an deireadh-sheachdain

### Atharraichean air am moladh

## Toraidhean agus clàran

### Grands Prix

### Siostam puinge
Gheibh an dràibhear a nì an lapa as luaithe (**LaL**) puing a bharrachd, ach feumaidh iad an rèis a chriochnachadh an aiteigin anns a' chiad deich àite. Ma nì dràibhear a chriochnachas san 11mh-20mh àite an lapa as luaithe, chan fhaigh duine sam bith am puing airson an rèis ud.

### Clàr nan Dràibhear

**Notaichean:**
*†&nbsp;– Cha do chrìochnaich an dràibhear a' Ghrand Prix, ach bha e rangaichte seach gun do chuir e crìoch air barrachd air 90% den astar rèise.

## Notaichean



## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Seusanan Foirmle a h-Aon
Fédération Internationale de l'Automobile

'S e buidheann riaghlaidh spòrs-motair a th' anns am **Fédération Internationale de l'Automobile** no an **FIA**. 'S e a tha os cionn mòran dhe na roinnean spòrsa-mhotair as motha san t-saoghal, an leithid Foirmle a h-Aon, Foirmle 2, Foirmle 3, Foirmle E, Farpais Seasmhachd na Cruinne, agus Farpais Railidh na Cruinne.

Roinn-seòrsa:Foirmle a h-Aon
Kimi Räikkönen

'S e dràibhear Foirmle a h-Aon às an Fhionnlainn a th' ann an **Kimi Räikkönen**.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Foirmle a h-Aon
Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs
Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2020

'S e co-fharpais airson càraichean Foirmle a h-Aon a bh' ann am **Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2020**, agus an 71mh bliadhna den fharpais. 'S e am Fédération Internationale de l'Automobile (FIA) a tha os cionn riaghladh an fharpais. Bha dùil aig an fharpais tòiseachadh sa Mhàrt le 22 Grands Prix, ach air sàillibh a' phandemic COVID-19, chaidh tòiseach an t-seusan a chur dheth chun an t-Iuchar. Chaidh feadhainn dhe na rèisean a bha air a' chiad chlàr-ama an cuir dheth, agus bha feadhainn eile air an cuir ris, agus bha 17 rèisean air an ruith mu dheiradh thall. 

'S ann a' farpais airson tiotal Dràibhear na Cruinne agus tiotal Luchd-cruthachaidh na Cruinne a bha na dràibhearan agus na sgiobaidhean; aig a' cheann thall 's iad Lewis Hamilton agus Mercedes a bhuannaich iad, mar a rinnear ann am 2019 cuideachd.

## Tagraichean

### Atharraichean sgioba

### Atharraichean dràibheir

## Clàr-rèisidh

Bha dà Ghrand Prix air fhichead air a' chiad chlàr-ama a chaidh fhoillseachadh airson Farpais na Cruinne 2020. Ach ri linn pandemic COVID-19, chaidh mòran dhuibh a ghluasad no an cuir dheth buileach. Aig deireadh chùisean, chaidh tri rèisean deug an cuir dheth, agus ochd rèisean a bharrachd a chur ris a' chlàr-ama; uile gu lèir, chaidh seachd rèisean deug air adhart.

Bha na rèisean gu ìosal air a' chiad chlàr-ama, ach chaidh an cuir dheth ri linn a' phandemic COVID-19:
 

### Atharraichean bho 2019 gu 2020

## Buaidh pandemic COVID-19

## Atharraichean anns na riaghailtean

### Riaghailtean teicnigeach

### Riaghailtean spòrsail

## Toraidhean agus clàran
### Grands Prix

### Siostam puinge

### Clàr nan Dràibhear

**Notaichean:**
*&nbsp;– Cha do chrìochnaich an dràibhear a' Ghrand Prix, ach bha e rangaichte seach gun do chuir e crìoch air barrachd air 90% den astar rèise.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Seusanan Foirmle a h-Aon
Falaisg

’S e a tha ann am **falaisg** (no *falaisgear*, no *falaisgeadh*) (Beurla: *muirburn*, *heath burn*, *heather burn*) ach nòs a bhith a’ losgadh fraoch agus seann fhàs air na móintich as t-earrach, ach gum bi am fàs ùr a’ toirt biathadh nas fheàrr do bheathaichean no do chirc-fhraoich.

Tha am facal Gàidhlig a’ tighinn bho ‘fo- loisg’.

## Ceanglaichean a-mach
BBC Naidheachdan 2021-03-02 Falaisgearean *(aithris-bhideo 2:29)*

Roinn-seòrsa:Àrainneachd
Daniil Kvyat

'S e dràibhear-rèisidh às an Ruis a th' ann an **Daniil Kvyat**.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Roinn-seòrsa:Foirmle a h-Aon
Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs
Foirmle E

Is e **Foirmle E** clas de rèiseadh chàraichean eadar-nàiseanta airson càraichean rèisidh aon-suidheach a bhios a' cleachdadh càraichean dealain a-mhàin. Tha an fharpais fo ùghdarrais am Fédération Internationale de l'Automobile‎ (FIA). Chaidh Farpais Dràibhearan na Cruinne a stèidheachadh anns an t-seachdamh seusan, 2020-21.

Roinn-seòrsa:Spòrs
Grand Prix Bhachrain

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix Bhachrain** (Arabais: جائزة البحرين الكبرى), a' gabhail àite ann am Bachrain. Chaidh a cumail airson a' chiad turas air 4mh Ghiblean 2004, aig Bahrain International Circuit.

Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Grand Prix Emilia Romagna

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix Emilia Romagna** (Eadailtis: *Gran Premio dell'Emilia Romagna*), a bhios a' gabhail àite aig Autodromo Internazionale Enzo e Dino Ferrari, ann am baile Imola. Chaidh Grand Prix na h-Eadailte a chumail aig Imola ann an 1980 agus Grand Prix San Marino bho 1981 gu 2006.

## Eachdraidh

### 2020
Ri linn pandemic COVID-19 ann am 2020, chaidh mòran de na rèisean Foirmle a h-Aon an gluasad no an cuir dheth buileach. Cha robh Grand Prix Emilia Romagna air a' chiad chlàr-ama airson a' bhliadhna idir, ach chaidh a cuir ris a' chlàr-ama gus a lìonadh. Bha cruth ùr air an deireadh-sheachdain, leis an tachartas a' gabhail àite thairis air dà latha, seach trì mar as àbhaist.

### 2021
Ged nach robhar an dùil ach an rèis a chumail aon thuras, ann am 2020, tha Grand Prix Emilia Romagna a' tilleadh chun a' chlàr-ama ann am 2021, an àite a' Ghrand Prix Shìonach, a chaidh a cuir an dàil.

## Ainmean oifigeil
* 2020: Emirates Gran Premio dell'Emilia Romagna
* 2021: Pirelli Gran Premio del Made in Italy e dell'Emilia Romagna

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Grand Prix Emilia Romagna
Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Grand Prix na h-Eadailte

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix na h-Eadailte** (Eadailtis: *Gran Premio d'Italia*). Tha Grand Prix na h-Eadailte, còmhla ri Grand Prix Bhreatainn, air a bhith air clàr-ama Foirmle a h-Aon a h-uile bliadhna on a thòisich Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne ann an 1950. On uair sin, tha a' Ghrand Prix air a bhith stèithichte aig Monza, ach ann an 1980, nuair a bha an rèis aig Imola.

## Ainmean oifigeil

*1950, 1952–1955, 1957–1959, 1961–1966, 1968–1987, 2007, 2013–2015: Gran Premio d'Italia
*1951: G.P. d'Italia
*1956, 1960, 1967: Gran Premio d'Europa
*1988–1991: Coca-Cola Gran Premio d'Italia
*1992–1996: Pioneer Gran Premio d'Italia
*1997–2001: Gran Premio Campari d'Italia
*2002–2006: Gran Premio Vodafone d'Italia
*2008–2012: Gran Premio Santander d'Italia
*2016–2020: Gran Premio Heineken d'Italia
*2021: Heineken Gran Premio d'Italia

## Buannaichean Grand Prix na h-Eadailte

### Iomadh buannachaidhean (dràibhearan)

*Tha dràibhearan ann an *'clò trom** a' farpais anns an t-seusan làithreadh de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne.''<br/>
''Tha <span style="background-color:#ffcccc">dath pinc</span> air tachartas nach robh mar phàirt den Fharpais Foirmle a h-Aon na Cruinne.''<br/>
''Tha <span style="background-color:#ffffcc">dath buidhe</span> air tachartas a bha mar phàirt den Fharpais Eòrpach ron Dàrna Chogadh.''



=== Iomadh buannachaidhean (luchd-cruthachaidh) ===

''Tha sgiobaichean ann an **clò trom*' a' farpais anns an t-seusan làithreadh de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne.*
*Tha <span style="background-color:#ffcccc">dath pinc</span> air tachartas nach robh mar phàirt de fharpais sam bith.*
*Tha <span style="background-color:#ffffcc">dath buidhe</span> air tachartas a bha mar phàirt den Fharpais Eòrpach ron Dàrna Chogadh.*
*Tha <span style="background-color:#D0FFB0">dath uaine</span> air tachartas a bha mar phàirt den Fharpais Saothraichean na Cruinne ron Dàrna Chogadh.*

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Roinn-seòrsa:Grand Prix na h-Eadailte
Seusan Foirmle a h-Aon 1950

'S e co-fharpais airson càraichean Foirmle a h-Aon a bh' ann an **Seusan Foirmle a h-Aon 1950**, an ceathramh bliadhna den fharpais Foirmle a h-Aon aig an FIA agus a' chiad bliadhna a chaidh Farpais Dràibhear na Cruinne a ruith. 'S e an dràibhear Eadailteach Giuseppe Farina a bhuannaich an tiotal.

Roinn-seòrsa:Seusanan Foirmle a h-Aon
Étienne de La Boétie

Tha Étienne de La Boétie na sgrìobhadair daonnachd agus bàrd Frangach, a rugadh 1 Samhain, 1530 ann an Sarlat, baile-mòr ann an ear-dheas Périgord, agus bhàsaich e air 18 Lùnastal 1563 ann an Germignan, ann am baile Taillan-Médoc, faisg air Bordeaux. Tha La Boétie ainmeil airson a chùrsa air seirbheis shaor-thoileach. Bho 1558 bha e na dheagh charaid dha Montaigne, a phàigh ùmhlachd ùmhlachd dha anns na h-aistidhean aige.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Grand Prix Phortagail

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix Phortagail** (Portagailis: *Grande Prémio de Portugal*), a' gabhail àite anns a' Phortagail.

Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Roinn-seòrsa:Grand Prix Phortagail
Leabharlann Bàrdachd na h-Alba

Chaidh **Leabharlann Bàrdachd na h-Alba** *(Beurla: Scottish Poetry Library)* a chur air bonn sa bhliadhna 1984 leis a’ bhana-bhàrd Tessa Ransford. Bho 1999 tha an Leabharlann air a bhith an togalach ùr aig 5 Crichton’s Close, far an Canongate ann an Dùn Éideann.

## Ceanglaichean a-mach
* Cuairt bhideo den Leabharlann sa Ghàidhlig *(17:55)*
* Leabharlann Bàrdachd na h-Alba - làrach oifigeil *(Beurla)*

Roinn-seòrsa:Leabharlainn
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Ath-fhiadhachadh

Tha **ath-fhiadhachadh** (Beurla: *rewilding*) a’ ciallachadh iomairtean gléidhteachais nàdair a tha a’ cur cuideim air siostaman nàdarra agus iomadachd an fhearainn ath-stéidhich ann an sgìrean fa leth, agus air mac an duine a bhith a’ seasamh air falbh agus a’ fàgail ghnothaichean dhan nàdar fhéin.  Faodaidh e bhith a’ ciallachadh beòthaichean agus barr-shealgairean a leigeil mu sgaoil a-rithist air an fhearann.

## Faic cuideachd
* Dul Dreagain

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2015-07-16: Croitearan an aghaidh “ath-fhiadhachaidh”
* BBC Naidheachdan 2015-12-14: Ath-fhiadhachadh ga dheasbad
* BBC Naidheachdan 2019-12-31: Ionad ùr san amharc faisg air Loch Nis
* BBC Naidheachdan 2021-02-17: A’ mhòr-chuid taiceil ri ath-fhiadhachadh, a rèir sgrùdaidh
* BBC Naidheachdan 2021-03-19: Ath-fhiadhachadh fon phrosbaig *(aithris-bhideo 3:24)*

*
Roinn-seòrsa:Àrainneachd
Taghadh Albannach 2021

Tachraidh **Taghadh Albannach 2021** air 6 an Céitean 2021, gus buill Pàrlamaid a thaghadh don 6mh Pàrlamaid na h-Alba.

Bidh an cunntadh nas slaodaiche na b' àbhaist air sgàth bacaidhean ri linn a' choròna-bhìorais. Chaidh a' Phàrlamaid ann am fosadh 25 Màrt 2021 an àite sgaoilidh. 'S urrainn buill pàrlamaid a thilleadh dhan a' phàrlamaid ma bhios feum air reachdas-èiginn. Cha sgaoil a' Phàrlamaid ron latha ron taghadh. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba
* Comhairle son bhòtadh ann an taghadh Pàrlamaid na h-Alba - bileag fiosrachaidh
** Bhideo brosnachaidh
* Manifesto sa Ghàidhlig aig Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
* Manifesto sa Ghàidhlig aig Pàrtaidh Uaine na h-Alba
* Polasaidh a thaobh na Gàidhlig aig a’ Phàrtaidh Nàiseanta
*BBC Naidheachdan 2021-04-01: Tagraichean na Gàidhealtachd 'son taghadh Holyrood
* BBC Naidheachdan 2021-04-07: An Taghadh 2021: Ciamar a thèid agam bhòtadh?
* BBC Naidheachdan 2021-04-21: Manifesto Pàrtaidh Alba air fhoillseachadh
* BBC Naidheachdan 2021-04-23: Na Manifestothan: Slàinte *(bhideo 1:50)*
* BBC Naidheachdan 2021-04-26: Na Manifestothan: Foghlam *(bhideo 1:37)*

Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Sanfourche

Tha Sanfourche na ainm teaghlaich gu sònraichte air a ghiùlan le: 

* Henry Sanfourche, (1775-1841), còirneal Ìmpireachd na Frainge;
* Jean-Joseph Sanfourche, ris an canar dìreach Sanfourche (1929-2010), peantair Frangach, bàrd, dealbhaiche agus snaidheadair;
* Pierre Sanfourche-Laporte, (1774-1856), neach-lagha Frangach; 
* Jean-Michel Sanfourche, neach-poilitigs, àrd-bhàillidh Souillac (2014-2020);

## Iomraidhean
Patrick Grady

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am **Patrick Grady** BP.

Bha e na oileanach aig Oilthigh Shrath Chluaidh far an do dh'ionnsaich e eachdraidh is poileataigs is dh'obraich e airson carthannasan is theagaisg e ann am Malabhaidh.
Sheas e airson Glaschu a Tuath ann an 2010 is bhuannaich e an seat ann an 2015.
Bha e na àrd-chuip buidheann SNP ann an Taigh nan Cumantan mus do leig e a dhreuchd suas ann an 2021 as dèidh do ghearrain. Dh'fhàg e a' bhuidheann ann an 2022 an dèidh do phoileas Lunnainn casaidh ionnsaigh-dhrabasta fhaighinn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Grand Prix Bhachrain 2021

'S e rèis Foirmle a h-Aon a bh' ann an **Grand Prix Bhachrain 2021** (**Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix 2021** gu h-oifigeil), a ghabh àite air 28mh Màrt 2021. 'S e a' chiad rèis de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021.

## Seiseanan cleachdaidh
Bha a' chiad is an dàrna sheisein chleachdaidh air 26mh Màrt, aig 2.30f agus 6f (ÀCC+03:00). B' e Max Verstappen a bha aig mullach a' chlàir-ama airson a' chiad dà sheisean, le Valtteri Bottas is Lando Norris às a dhèidh anns a' chiad sheisean agus Norris is Lewis Hamilton às a dhèidh anns an dàrna sheisean. Airson am bliadhna seo, tha gach seisean cleachdaidh a' dol airson uair an uairadair, seach dìreach an treas seisean. Roimhe, bhiodh 90 mionaid ann airson a' chiad dà sheisean.

## Ro-fharpais
Ghabh an t-seisean ro-fharpais àite aig 6f air 27 Màrt.

; Notaichean

## Rèis
Ghabh an rèis àite aig 6f air 28 Màrt.
### Toraidhean na rèise

; Notaichean


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Grand Prix Bhachrain
Roinn-seòrsa:Rèisean Foirmle a h-Aon 2021
Stèiseanan Rèile na h-Alba

Seo clàr de na stèiseanan-rèile aig Rèile na h-Alba.  (Sgrìobhar an t-ainm Gàidhlig ann an clò-Eadailteach ma tha e co-ionnann ris a’ Bheurla.)

## Ceanglaichean a-mach
* Rèile na h-Alba: Gaelic Station Names
*Ainmean-Àite na h-Alba: Scotrail Stations (2015) *(pdf)*

Roinn-seòrsa:Liostaichean
Grand Prix Emilia Romagna 2021

'S e rèis Foirmle a h-Aon a bh' ann an **Grand Prix Emilia Romagna 2021** (**Formula 1 Pirelli Gran Premio del Made in Italy e dell'Emilia Romagna 2021** gu h-oifigeil), a ghabh àite air 18mh Giblean 2021. 'S e an dàrna rèis de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021.

## Seiseanan cleachdaidh
Bha a' chiad is an dàrna sheisein chleachdaidh air 16mh Giblean, aig 11m agus 2.30f (ÀCC+02:00). B' e Valtteri Bottas a bha aig mullach a' chlàir-ama airson a' chiad dà sheisean, le Lewis Hamilton is Max Verstappen às a dhèidh anns a' chiad sheisean agus Hamilton is Pierre Gasly às a dhèidh anns an dàrna sheisean. 'S e Verstappen a chriochnaich aig mullach a' chlàir-ama anns an treas sheisean, air thoiseach air Lando Norris agus Hamilton. 

## Ro-fharpais
Ghabh an t-seisean ro-fharpais àite aig 2f air 17mh Giblean (ÀCC+02:00).

## Rèis
Chaidh an rèis a ruith aig 3f air 18mh Giblean.

### Toraidhean na rèise

; Notaichean


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Grand Prix Emilia Romagna
Roinn-seòrsa:Rèisean Foirmle a h-Aon 2021
Jimmie Tolliver

'S e cleasaiche agus chluicheadair hocaidh às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Jimmie ''Kirk'' Tolliver**. Rugadh e air 30 an t-Iuchar 1975 ann am Michigan.

## Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aige:
* 2014: The Great Chicago Filmmaker
* 2015: Mission Italian
* 2016: Falsely Accused
* 2018: Every 21 Seconds
* 2019: B-Roll
* 2020: Without Grace

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Jean Cadell

B' e cleasaiche à Alba a bha ann an **Jean Dunlop Cadell**, no *Jean Dunlop* **Perceval-Clark** (Dùn Èideann, 13 an t-Sultain 1884 — Lunnainn, 29 an t-Sultain 1967). Tha i ainmeil airson nam filmichean *The Loves of Robert Burns* (1930), *David Copperfield* (1935) agus *Pygmalion* (1937).

Bha i na piuthar don peantair Francis Cadell.
 
## Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aice:

* 1915: The Man Who Stayed at Home
* 1920: Anna the Adventuress
* 1920: Alf's Button
* 1923: The Naked Man
* 1930: The Loves of Robert Burns
* 1932: Two White Arms
* 1932: Fires of Fate
* 1933: Timbuctoo
* 1934: The Luck of a Sailor
* 1934: Little Friend
* 1935: The Personal History, Adventures, Experience, & Observation of David Copperfield the Younger
* 1936: Whom the Gods Love
* 1937: Love from a Stranger
* 1938: South Riding
* 1938: Pygmalion
* 1940: Confidential Lady
* 1941: Quiet Wedding
* 1942: The Young Mr. Pitt
* 1943: Dear Octopus
* 1945: I Know Where I'm Going!
* 1947: Jassy
* 1949: That Dangerous Age
* 1949: Marry Me
* 1949: Whisky Galore!
* 1950: No Place for Jennifer
* 1950: Madeleine
* 1950: The Reluctant Widow
* 1951: The Late Edwina Black
* 1952: I'm a Stranger
* 1953: Three's Company
* 1953: Meet Mr. Lucifer
* 1956: Keep It Clean
* 1957: The Little Hut
* 1957: The Surgeon's Knife
* 1958: Rockets Galore
* 1959: Serious Charge
* 1959: Upstairs and Downstairs
* 1961: A Taste of Money
* 1961: Very Important Person

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Struan Murray

'S e sgrìobhadair Sasannach a bha ann an **Struan C. Murray**.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* StruanMurray.com

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach
Philip Reeve

'S e sgrìobhadair Sasannach a bha ann an **Philip Reeve**.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* Station Zero

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach
Caisteal Dhùn na Creige

’S e taigh mòr baranach a th' ann an **Caisteal Dhùn na Creige**, 2km sear air a’ Phloc, air bruaich a deas Loch Carrainn. Chaidh a thogail anns na 1860an le Sir Alasdair MacMhathain, ball-pàrlamaid Westminster agus ball dhen cho-bhanntachd de chompanaidhean Jardine Matheson ann an Hong Kong. An ceann ùine, fhuair Comhairle Siorrachd Inbhir Nis sealbh air an togalach, agus chaidh a chleachdadh mar sgoil an eòlais-thaighe do nigheanan.

## Ceanglaichean a-mach
* Am Baile: Caisteal Dhùn na Creige
* Màiri Robasdan a’ bruidhinn mu bhith ’na h-oileanach sa Chaisteil *(bho 8:15 gu 16:45)*
* Làrach-lìn oifigeil

Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba
Xcas

Tha **Xcas** na shiostam Algebra coimpiutair stòr fosgailte (CAS) airson Microsoft Windows, Apple macOS agus Linux.

Anns a ’bhliadhna 2000, chuir Bernard Parisse Xcas air bhog.

Tha Xcas sgrìobhte ann an C++. 

## Features
* fuasgladh co-aontar
* obrachadh a-mach luachan eadar-dhealaichte
* obrachadh a-mach gnìomh gas
* fuasgladh co-aontar eadar-dhealaichte

## OS

* Microsoft Windows
* Apple macOS
* Linux

## Tùsan

## Ceanglaichean taobh a-muigh
https://web.archive.org/web/20200929054351/http://www-fourier.ujf-grenoble.fr/~parisse/giac.html

Roinn-seòrsa:Bathar-bog
Laurie Flynn

'S e neach-naidheachd is neach-iomairt à Alba a tha ann an **Laurie Flynn**.

Rugadh e ann an Kent is thogadh e ann an Alba. An dèidh do sòiseo-eòlas, feallsanachd is eaconomachd ionnsachadh aig an LSE ann an Lunnainn dh'obraich e mar neach-naidheachd airson *Construction World* agus *Socialist Worker* is e a rannsachadh asbestos. Chaidh e ann am prògram telebhisean *World in Action* ann an 1979 is rinn e prògraman fianaise a bhuannaich duaisean. Dh'obraich e cuideachd air a urra fhèin is airson a' Ghuardian.

Stèidhich e Pàrtaidh Alba ann an 2021.

## Obraichean
* *Dust to dust* (Prògram fianaise mu mhèinneadh de dh'asbestos ann an Afraga a Deas, *World in Action*, 1981)
* *The betrayal of Bhopal* (Prògram fianaise mu Union Carbide anns na h-Innseachan, *World in Action*, 1985)
* *Death is part of the process* (Prògram fianaise mu mhòr-thubaist mèinnearachd ann an Kinross, Afraga a Deas, *World in Action*, 1986)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Alba
Grand Prix Phortagail 2021

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix Phortagail 2021** (**Formula 1 Heineken Grande Prémio de Portugal 2021** gu h-oifigeil), a' gabhail àite air 2na Cèitean 2021 aig an Algarve International Circuit ann am Portimão, A' Phortagail. 'S e an treas rèis de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021.

## Seiseanan cleachdaidh
Bha a' chiad is an dàrna sheisein chleachdaidh air 30mh Giblean, aig 11.30m agus 3f (ÀCC+01:00). B' e Valtteri Bottas a bha aig mullach a' chlàir-ama airson a' chiad sheisean, le Max Verstappen agus Sergio Pérez bho Red Bull Racing às a dhèidh. Anns an dàrna sheisean, 's e Lewis Hamilton as luaithe, le Verstappen is Bottas às a dhèidh.

## Ro-fharpais
Bidh an t-seisean ro-fharpais a' gabhail àite aig 3f air 1d Cèitean (ÀCC+01:00).

## Rèis
Bidh an rèis a' gabhail àite aig 3f air 2na Cèitean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Grand Prix Phortagail
Roinn-seòrsa:Rèisean Foirmle a h-Aon 2021
Monte Carlo

'S e roinn de cathair-stàit Mhonaco a th' ann am **Monte Carlo** (Fraingis: *Monte-Carlo*; Monacothais: *Munte Carlu*).

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Monaco
Grand Prix Mhonaco

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix Mhonaco** (Fraingis: *Grand Prix de Monaco*), a bhios a' gabhail àite air Circuit de Monaco ann am Monte Carlo, Monaco, air an deireadh-sheachdain mu dheireadh den Chèitean. Chaidh a' chiad Ghrand Prix Mhonaco a chumail ann an 1929, agus 's i tè dhe na rèisean-motair as ainmeile san t-saoghal.

Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Roinn-seòrsa:Grand Prix Mhonaco
Pàrtaidh Alba

'S e pàrtaidh a tha ag iomairt airson neo-eisimeileachd na h-Alba agus an aghaidh fèin-aithneachadh gnè a tha ann am **Pàrtaidh Alba**. Chaidh a stèidheachadh ann an 2021 le Laurie Flynn a bha na neach-aithris is rinn iomairt an aghaidh asbestos.

Cha bhi am pàrtaidh a' seasadh air na liostaichean sgìreil anns an Taghadh Albannach 2021. Tha iad a' brosnachadh luchd-bhòtaidh a bhòt airson Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba airson na sgìre agus airson Pàrtaidh Alba fhèin air an liosta roinneil airson "sàr-mhòr-chuid" airson neo-eisimeileachd fhaighinn.

Chaidh Ailig Salmond na cheannard is chaidh dà BhP SNP aig Westminster, Coinneach MacAsgaill is Neale Hanvey, sa' phàrtaidh anns a' Mhàirt 2021.
Chaidh Ash Regan sa' phàrtaidh ann an 2023 agus dh'fhàg i am pàrtaidh ann an 2025.

Chaill a h-uile tagraiche an t-eàrlas aca ann an 2024. Bha Coinneach MacAsgaill ann an 8mh àite ann an Alamhagh agus Inbhir Ghrainnse.

Leigeadh am pàrtaidh mu sgaoil anns a' Mhàirt 2026 air sgàth gainnead airgid is am poileas a' rannsachadh na cunntasan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Alba
Neil Gray

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Neil Gray**.

Bha e na oileanach aig Oilthigh Shruighlea far an do dh'ionnsaich e naidheachdas agus poileataigs.

Bhuannaich e an t-Àrd Ruigh agus Shotts aig Pàrlamaid Westminster trì thurasan, anns na taghaidhean coitcheann 2015, 2017 is 2019 is bha e na neach-labhairt aig an SNP airson obrach cothromach is a' chosnaidh eadar 2015 is 2017, airson a' cheartais shòisealta eadar 2017 is 2018 agus airson obrach agus peinnseanan eadar 2018 is am Màrt 2021 nuair a leig e an seat aige suas.

Sheas e mar thagraiche airson an Àrd-Ruigh agus Shotts sa' Phàrlamaid na h-Alba ann an 2021 agus a rèir riaghailtean a' phàrtaidh fhèin dh'fheum e Westminster fhàgail is bhuannaich e e.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Neale Hanvey

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Neale Hanvey**.

Chaidh e sa' Phàrlamaid Westminster mar BhP ann am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba anns an taghadh coitcheann 2019 is e a' riochdachadh Cair Chaladain agus Cowdenbeath. Bha e na phàirt dhen sgioba slàinte aig an SNP eadar an Òg-mhios 2020 is am Màirt 2021 agus tha e na shuidhe air comataidh na slàinte is a' chùraim shòisealta.

## Connspaid
Ann an 2019, chaidh a chur à rèim rè ùine is am pàrtaidh a' rannsachadh rudan a sgrìobh e air Facebook is iad a' cleachdadh tròpaichean gràin an aghaidh Iùdhach. Bha e na shuidhe mar bhall pàrlamaid neo-eisimeileach ach an dèidh dha a thilleadh gu SNP chaidh e agus Coinneach MacAsgaill sa' Phàrtaidh Alba anns a' Mhàirt 2021.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Alba
Grand Prix na Spàinne

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix na Spàinne** (Spàinntis: *Gran Premio de España*), a' gabhail àite anns an Spàinn.

Roinn-seòrsa:Grand Prix na Spàinne
Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Scuderia Ferrari

'S e sgioba Foirmle a h-Aon às an Eadailt a th' ann an **Scuderia Ferrari**.

Roinn-seòrsa:Foirmle a h-Aon
Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean Foirmle a h-Aon
Dòirneag-neirt

Is e **dòirneag-neirt** seòrsa de chudrom saor, ball-acainn a thathar a' cleachdadh gus fèithean na bodhaig a neartachadh. Gabhaidh a cleachdadh leatha fhèin no le tè eile, aonan anns gach làimh.

Bhite a' cleachdadh gnè de dhòirneag-neirt roimhe, ris an cante "halteres", anns an t-seann Ghrèig mar chudroman togail   agus cuideachd mar chudroman ann an seann lùth-chleas Grèigeach dom buin leum fada an latha an-diugh.  Bhathar a' cur feum air seòrsa dòirneig anns na h-Innseachan cuideachd fad còrr is mìle bliadhna air chruth cuaille - mar sin thugadh an t-ainm cuaille Innseanach oirre.   Faodar dreach dealbhaidh an "Nal", mar a theireadh ris an acainn sin, a mheasadh letheach eadar a bhith na chrann-neirt agus na dhòirneag-neirt. Bhite a' cur paidhir dhiubh gu feum ann an altachadh a' chuirp am measg ghleacadairean, luchd nam fèithean mòra, luchd-spòrs, agus càch a bha a' miannachadh barrachd neirt is meud a bhith aca.
SS Norge

B’ e soitheach a bha san **SS Norge** [ˈnoɾɡə], a chaidh a chur air bhog ann an 1881, agus a chaidh fotha ann an 1904 le call mór beatha, nuair a chaidh i air sgeir faisg air Ròcabarra, ’s i air a slighe bho Copenhagen gu New York.

Chaidh an long a thogail ann an Glaschu leis a’ chompanaidh Alexander Stephen and Sons, airson luchd-seilbh ann an Antwerpen sa Bheilg, agus b’ e *Pieter de Coninck* an t-ainm a bh’oirre an toiseach, ach chaidh a reic ann an 1889 ri companaidh san Danmhairg agus chaidh an t-ainm *Norge* a chur oirre.

Air 22 an t-Òg-mhios 1904 bha i air slighe bho Copenhagen, Kristiania agus Kristiansand, a’ dèanamh air New York, nuair bhuail i air sgeir le 795 duine air bòrd.  Chaill 635 am beatha. 

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-05-11: Taisbeanadh mun SS Norge

Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Marsha Hunt

B' e cleasaiche à Illinois sna Stàitean Aonaichte a bha anns am **Marsha Hunt** neo **Marcia Virginia Hunt** (Chicago, 17 an Dàmhair 1917).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Hunt, Marsha
Allan Dorans

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Allan Dorans**.

Rugadh is thogadh e ann an Dail Mhaol Chiarain. Nuair a bha e òg chaidh e sa' phoileas ann an Lunnainn. An dèidh sin dh'obraich e airson Butlins ann an Inbhir Àir is e a stiùireadh trèanadh an sin. Chaidh a thaghadh gu Comhairle Siorrachd Àir a Deas ann an 2012 is dh'fhrithealaich e mar cheannard na buidheann SNP o 2014.

Chaidh a thaghadh mar Bhall Pàrlamaid SNP ann an 2019 is e a' riochdachadh Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig. Chaidh e san sgioba cùisean taobh a-muigh anns an Fhaoilleach 2020 agus chaidh e na neach-labhairt obrach-phoilis ann an 2021. Tha e na bhall comataidh sgrùdaidh Eòrpach agus e a' tòiseachadh 2 Màrt 2020.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Grand Prix na Spàinne 2021

'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an **Grand Prix na Spàinne 2021** (**Formula 1 Aramco Gran Premio de España 2021** gu h-oifigeil), a' gabhail àite air 9 Cèitean 2021 aig Circuit de Barcelona-Catalunya ann am Montmeló, An Spàinn. 'S e an ceathramh rèis de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021.

## Seiseanan cleachdaidh

## Ro-fharpais

## Rèis
Bidh an rèis a' gabhail àite aig 3f air 9mh Cèitean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Grand Prix na Spàinne
Roinn-seòrsa:Rèisean Foirmle a h-Aon 2021
Emma Roddick

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Emma Roddick** (rugadh 30 an t-Iuchar 1997).

Mar Bhall Pàrlamaid na h-Alba tha i a' riochdachadh A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan.

## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Emma Roddick

Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
An Caisteal Nuadh, A' Chuimrigh Nuadh o Deas

**An Caisteal Nuadh** (Sasannach: *Newcastle*) na bhaile-mòr ann an stàite A' Chuimrigh Nuadh a Deas. Tha e tuath air Sydney. Is e an dàrna baile as motha ann an A' Chuimrigh Nuadh a Deas. Tha e air ainmeachadh air An Caisteal Nuadh, Sasainn.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Kendall Jenner

'S e actair Aimeireaganach a tha ann an **Kendall Jenner** neo **Kendall Nicole Jenner** (Los Angeles, 3 an t-Samhain 1995).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Geidh.uk

'S e blog naidheachd a th' ann an Geidh.uk a bhios a' foillseachadh naidheachdan LGDT+ (Leasbach, Gèidh, Dà-sheòrsach is Tar-ghnèitheach+) tro mheadhan a’ Ghàidhlig. 

## Eachdraidh
Chaidh a stèidheachadh mar Naidheachdan Pinc air 14mh Màrt 2008 le Crìstean MacMhìcheil.

## Amasan
’S e prìomh amasan Geidh.uk:

* a’ tabhann seirbheis naidheachd do Ghàidheil LCDTE+;

* a’ brosnachadh cultar, dualchas agus ealain LCDTE+ taobh a-staigh coimhearsnachd na Gàidhlig;

* a’ brosnachadh co-ionnanachd agus iomadachd;

* a’ lughdachadh iomallachd sa choimhearsnachd LCDTE+ Gàidhealach le bhith a’ cruthachadh cheanglaichean brìoghmhor agus luachmhor.

## Briathrachas LGDT+ Gàidhlig
Mar phàirt dhen obair aca tha Geidh.uk air liosta mhòr de bhriathrachas LGDT+ Gàidhlig a chruinneachadh air an làrach-lìn aca.

## Nòta mun aimn
A-rèir Crìstean bidh e a' cleachdadh geidh seach gèidh ann an ainm an làraich air sgàth 's nach bi URLan le stràcan nam broinn air an taisbeanadh gu ceart anns a h-uile àite. Mar eisimpleir bidh Facebook a' taisbeanadh *Gèidh.uk* mar *xn–gidh-50a.uk*.

## Iomraidhean



## Ceanglaichean a-muigh

* Làrach-lìn Oifigeil
* Pròifil Instagram
* Pròifil Twitter
* Pròifil Facebook
* Pròigil YouTube
Mòd Nàiseanta 2021

Théid am Mòd Nàiseanta Rìoghail a chumail ann an Inbhir Nis bho 8-16 an Dàmhair 2021.  Air sgàth Covid, cha bhi ach na prìomh fharpaisean aona-neach gan cumail aghaidh-ri-aghaidh sa bhaile, san Eden Court, agus bidh a’ cuid eile de na farpaisean gan cumail air-loidhne mar a bha ann an 2020.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-04-27: Mòd Nàiseanta 2021 a' dol air adhart *(aithris-bhideo 3:13)*
* BBC Naidheachdan 2021-05-27: Maoineachadh a bharrachd ’son Mòd Nàiseanta
* BBC Naidheachdan 2021-05-31: Mòd Nàiseanta Rìoghail 2021 *(aithris-bhideo 2:51)*
* BBC Naidheachdan 2021-06-01: Mòd Nàiseanta Rìoghail Inbhir Nis

Roinn-seòrsa:Am Mòd Nàiseanta Rìoghail
Sinixt

’S sluagh tùsanach Aimeireaga a Tuath a tha sa **Sinixt**.  Bha a’ mhórchuid den dùthaich eachdraidheil aca suidhichte far a bheil a-nis British Columbia, Canada, ach tha a’ mhórchuid aca a-nis a’ fuireach ann an stàit Washington sna Stàitean Aonaichte.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-06-01: Agallamh le Iain Mac a' Phearsain mu shluagh nan Sinixt à Canada *(aithris-fuaime 6:50)*

Roinn-seòrsa:Canada
Inbhir Ell

Tha **Inbhir Ell** () na bhaile ann an ceann a tuath A' Chuimrigh Nuadh a Deas. Tha ainm an àite a ’tighinn bho Gàidhlig agus ag eadar-theangachadh gu *meeting place of the swans* ann am Beurla.

Roinn-seòrsa:Astràilia
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Maori (soilleireachadh)

Faodaidh **Māori** no **Maori** iomradh a thoirt air:
* Cànan nam Māori, cànan dùthchasach Sealan Nuadh
* Cultar Māori, cultar nan daoine Maori
* Daoine Māori, muinntir dùthchasach Sealan Nuadh
Kia ora

Is e **kia ora** fàilte Māori cumanta ann am Beurla Shealainn Nuadh.

## Tachartasan
Ann an 1984, chaidh stiùireadh a thoirt do ghnìomhaiche fòn ann an Auckland, Naida Glavish, stad a bhith a ’cleachdadh an abairt *kia ora* às deidh gearanan. Dhiùlt i sin a dhèanamh, a tharraing aire a' phobaill. Thachair tachartas coltach ris ann an 2014 nuair a chaidh luchd-obrach KiwiYo ann an Whangarei a thoirmeasg bho bhith a' cleachdadh an abairt.

## Ann an saoghal na Gàidhlig

Sgrìobh Murchadh Beag òran ainmeil, *An Ciaòra*, mu triob air bàta air a bheil *Kia Ora*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Òrain Ghàidhlig
Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh