open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bila Tserkva

'S e baile mòr faisg air Kyiv agus Irpin anns An Ucràin a th' ann am **Bila Tserkva** (Ucràinis: *Біла Церква*, Pòlais: *Biała Cerkiew*, IPA: *ˈbilɐ ˈtsɛrkwɐ*). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha ri taobh na Aibhne *Ros*, san roinn Kyivska Oblast. Tha 208,737 duine a' fuireach ann.

## Freumh-fhaclachd
'S ann à dà fhacal ann an Ucràinis: *білий* (Geal) agus *церква* (eaglais).

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1032.  Bha Neda Nezhdana na stiùiriche litreachais san taigh-cluiche Panas Sacsahanski ann am Bila Tserkva.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Bila Tserkva a' bruidhinn (86.61%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (12.31%).

## Daoine Ainmeil
*Yossele Rosenblatt (1882 - 1933): Hazzan.
*Lyudmila Pavlichenko (1916 - 1974): Snaidhpear.
*Halyna Nevinchana (1957): Peantair.

## Bailtean Co-cheangailte
* Jungzhou
* Kaunas
* Kremenchuk
* Ostrowiec Świętokrzyski
* Tarnów

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Kyivska oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Snaidhpear

'S e saighdear a tha a' deànamh fòcas air targaidean cudromach a th' ann an **snaidhpear**. Mar as àbhaist, bidh snaidhpear ag obair na aonar air fhalach, a' feitheamh air ìobairteach.

## Snaidhpearan Ainmeil
*Lyudmila Pavlichenko
*Vasily Zaitsev

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Cogadh
Tuigse inntealta

'S e tuigse ann an innealan an àite ann am beathaichean a tha ann an **tuigse inntealta**.

Mar eisimpleir, tha algairimean as urrainn dhaibh tàileasg is Go a chluicheadh, beathaichean ann an dealbhan aithnicheadh is teacsaichean eadar-theangachadh. 

## Eachdraidh
Sgrìobh Alan Turing "Computing Machinery and Intelligence" ann an 1950, anns an do mhol e an Deuchainn Turing. Bha geama Bhictòrianach ann far nach do rinn na cluicheadairean conaltradh ach tro nòtaichean sgrìobhte. Dh'fheum na cluicheadairean tuairmse a dèanamh am b' e boireannach no fireannach a bha anns na cluicheadairean eile. Nam b' urrainn do choimpiutair an geama seo a chluicheadh, carson nam biodh e tuigseach?

Ann an 1963 stèidhich Dòmhnall Michie buidheann rannsachaidh ann an tuigse inntealta aig Oilthigh Dhùn Èideann. Thàinig Richard Gregory is Christopher Longuet-Higgins ann an 1966 is chaidh Roinn Tuigse Inntealta is Lèirsinn a stèidhicheadh. Chaidh an roinn a roinn an dèidh do dh'Aithris Lighthill anns na 1970an.

Tha modalan-cànain fasanta aig an àm seo ach tha Timnit Gebru is Emily Bender an dubh-chàineadh air sgàth 's gu bheil iad daor, gu bheil am pròiseas trèanaidh a' milleadh an àrainneachd is gu bheil na modalan ag ath-riochdachadh claonaidhean ann an dàta an trèanaidh.

## Ann an saoghal na Gàidhlig
Chruthaich Google siostam eadar-theangachaidh air loidhne ann an 2016 agus mar sin tha mòran droch eadar-theangachaidhean le inneal bho Bheurla gu Gàidhlig ri cheannachadh air Amazon.

## Faic cuideachd
*Coimpiutaireachd Quantum

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Rèabhlaideach

'S e cuideigin a tha an sàs ann am planadh, cur air bhog air neo sgrìobhadh mu dheidhinn rèabhlaid a th' ann an **rèabhlaideach**. 'S urrainnear gum faighear rèabhlaidich an dà chuid air an làimh chlì agus an làmh dheas ann am poileataigs ach 's ann air atharrachaidhean raidigeach air an t-Saoghal 's a tha iad ris. Roinnich an sòiseo-eòlaiche James Chowning Davies na rèabhlaidich ann an dà dhòigh: amasan agus dòighean. 'S e th'ann an cuid a tha a' gabhail ri rèabhlaid ainneartach an aghaidh na feadhna a tha mòran nas sìtheile agus a rèir am amasan poileataigeach, creideamhach neo ideòlach (Ain-Riaghailtich, Comunnaich, Nàiseantaich agus Sòisealaich).

## Faic cuideachd
* Rèabhlaid Ghlòrmhor
* Bliadhna Theàrlaich
* Rèabhlaid Ameireaganach
* Aramach na Càisge

## Às [[An Argantain]]
*Che Guevara

## À [[Cùba]]
*Fidel Alejandro Castro Ruz
*José Julián Martí Pérez

## Às [[An Fhraing]]
*Charlotte Corday
*Louis Charles Delescluze
*Auguste-Jean-Marie Vermorel
*Eugène Varlin

## Às [[A' Ghearmailt]]
*Friedrich Engels ‎ 
*Karl Marx

## Às [[Na h-Innseachan]]
*B. R. Ambedkar
*Mahatma Gandhi

## À [[Iùgoslaibhia]]
*Gavrilo Princip ‎
*Jozip Broz Tito

## Às [[A' Phòlainn]]
*Jarosław Dąbrowski

## À [[Romàinia]]
*Alexandru Ioan Cuza

## Às [[Sluagh-phoblachd na Sìne|An t-Sìona]]
*Mao Zedong

## Às [[An t-Aonadh Sobhiatach|An Aonadh Sobhiatach]]
*Viktor Bilash
*Volodymyr Antonov-Ovseenko
*Nikita Hruŝëv 
*Pyotr Kropotkin
*Vladimir Lenin
*Iosif Stalin‎ 
*Leon Trotsky ‎
*Moisei Uritsky‎
*Grigory Zinoviev

## Às [[Na Stàitean Aonaichte]]
*George Washington

## Às [[An Tuirc]]
*Mustafa Kemal Atatürk

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Lyudmila Pavlichenko

B' e snaidhpear agus eachdraiche Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann an **Lyudmila Mikhailivna Pavlichenko** (Ruisis: *Людми́ла Миха́йловна Павличе́нко*, Ucràinis: *Людмила Михайлівна Павличенко*, Bila Tserkva 12 an t-Iuchar 1916, Mosgo, 10 an Dàmhair, 1974).. Bhuinneadh i do theaghlach le freumhan san Ruis agus phòs i aig fear às An Ucràin fhèin. Bha i na snaidhpear san Dàrna Cogadh agus mharbh ise 309 Nàsach. 'S i a bh' ann an snaidhpear na bu shoirbheachaile a bh' ann a-riamh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Roinn-seòrsa:Cogadh
Dannsair

'S e cuideigin a tha ag obair le a bhodhaig ann an roinn ealain air a bheil dannsa 's a tha ann an **dannsair**. 'S ann a' gluasad a làmhan, casan agus colainnean ri stoiridh a dh' innse a tha dannsair ris, gu cunbhalachd le rud beag ceòl.

## Dannsairean Ainmeil
*Joy Dunlop
*Mata Hari
*Olha Kholkova 
*Patrick Swayze

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Ceòl
Bereslavka

'S e clachan anns an Ucràin a th' ann am **Bereslavka** (Ucràinis: *Береславка*, Pòlais: *Beresławka*). Tha e suidhichte  ri taobh bun-aibhne na Stovbovata, san roinn Kirovohradshchyna, ann an cridhe nan dùthcha. Tha 139 daoine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1859 fon ainm *Nova Aleksanderovkoe* (Gàidhlig: Baile Ùr Alasdair), mar urram air Alasdair II na Ruise. Chanadh Yanivka ris eadar 1920 agus 2016.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Bereslavka a' bruidhinn (94.96%), ged a tha mion-chuid ann le Romàinis (4.32%) cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Leon Trotsky (1879 - 1940)
*Olha Kameneva (1883 - 1941)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean
Velyki Sorochyntsi

'S e baile beag eadar Poltava agus Myrhorod anns An Ucràin a th' ann am **Velyki Sorochyntsi** (Ucràinis: *Великі Сорочинці*, Pòlais: *Wełyki Soroczynci*, ainm goirid: *Sorochyntsi*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Psel, san roinn Poltavska Oblast. Tha 4,231 duine a' fuireach ann. 

## Freumh-fhaclachd

'S ann à dà fhacal ann an Ucràinis 's a tha an t-ainm: *Великі* (Gàidhlig: Seann) agus *сорока* (Gàidhlig: pioghaid). A dh' aindeoin sin, cuid a dhaoine dhen bharrachd gur e *сорочка* 's a th' ann an dàrna eileamaid.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1646 mar Krasnopil. Thogadh manachainn an seo ann an 1670 agus eaglais ann an 1772. Thadhal am bàrd Taras Shevchenko air a' bhaile ann an 1845 fhad's a bha e a' sgrìobhadh leabhar mu dheidhinn ailtireachd agus eachdraidh na sgìre. Chanadh *Neronovychi* ris eadar 1925 agus 1931 mar urram air an neach-poileataigs Comunnach Yevhen Neronovych, a chaidh a chur gu bàs sa bhaile ann an 1918. Ann an 1991, thàinig Velyki Sorochyntsi gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Velyki Sorochyntsi a' bruidhinn (97.98%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (1.95%).

## Daoine Ainmeil
*Nikolai Gogol (1809 - 1852). Sgrìobhadair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Poltavska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Grigory Zinoviev

B' e cleasaiche, rèabhlaideach, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri co-mhaoineas agus stalineachd a bh' ann an **Grigory Yevseyevich Zinoviev** air neo **Ovsei-Gershon Aronovich Radomyslsky** (Fìor ainm: *Hirsch Apfelbaum, *Ucràinis: *Зінов'єв Григорій Овсійович*, Kropyvnytskyi, 23 an t-Sultain 1883 - Mosgo, 25 an Lùnasdal 1936). Bhuinneadh e do theaghlach Iùdhach agus cha d' fhuair e ach am foghlam a ghabhadh e aig an taigh, ged a leughadh e feallsanachd, eachdraidh agus litreachas. Seann Bholshevik, bha e uabhasach fhèin dlùth air Vladimir Lenin. Chuir e seachad trì bliadhna thall san Eilbheis agus thill e dhan Ruis ann an aon trèana na Lenin fhèin. An dèidh na rèabhlaide bha e na chathraiche air an t-Sobhiet ann an Leningrad agus na Comintern. Chanadh Zinovievsk ri Kropyvnytskyi, am baile aige fhèin, bho 1924 gu ruige 1934, mar urram airsan. An dèidh bàs Lenin, b' e Zinoviev, Stalin agus Lev Kamaniev a riagladh na dùthcha gus an deach Stalin a-mach air Zinoviev agus Kamaniev. Chuir an NKVD Zinoviev gu bàs sa phrìosan ri linn na Purgadaireachd Stalin.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Zviahel

'S e baile air an àirde an iar An Ucràin a th' ann an **Zviahel** (IPA: *zvʲɑ̈ɦɛ̝lʲ*, Ucranais: *Звягель*, Iùdais: *זוועהיל*). Tha e suidhichte ann an ceann an tuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Sluch, 231km air falbh bho Kyiv, san roinn Zhytomyrska Oblast agus tha 55,463 duine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1256 agus bhuineadh e dhan Pòlainn ro 1945. Ann an 1991, thàinig Novohrad-Volynskyi gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Chaidh an t-ainm atharrachadh bho Novohrad-Volynskyi gu Zviahel gu oifigeil ann an 2022.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Novohrad-Volynskyi a' bruidhinn (89.37%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (10.01%).

## Daoine ainmeil
*Lesya Ukrainka (1836–1871): Bàrd.
*Peter Krasnow (1886–1979): Peantair.
*Valerii Zaluzhnyi (1973): Saighdear.

## Bailtean co-cheangailte
*  Bełchatów 
*  Dolyna 
*  Halych 
*  Khashuri 
*  Łomża 
*  Myrhorod 
*  Rahachow 
*  Suomussalmi

## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Oleksandriya

'S e baile faisg air Kropyvnytskyi agus Kamianske anns an Ucràin a th' ann an **Oleksandriya** (Ucràinis: *Олександрія*, Pòlais: *Aleksandria*). Tha e suidhichte  ri taobh na h-aibhne Inhulets, san roinn Kirovohradshchyna, ann an cridhe nan dùthcha. Tha 77,303 daoine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1746 mar *Usivka* (Gàidhlig: Baile Us), ach chaidh an t-ainm atharrachadh gu Oleksandriya ann an 1784. Dh' fhàs am baile san 19mh Linn air sgàth leasachadh ciùird agus malairt, gu seachd-àraidh nuair a thogadh rathad-iarainn ann an 1869.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Oleksandriya a' bruidhinn (86.3%), ged a tha mion-chuid ann le Romàinis (13.19%) cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Leonid Popov (1945): Speuradair.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean
Myrhorod

'S e baile mòr eadar Poltava agus Kharkiv anns An Ucràin a th' ann am **Myrhorod** (Ucràinis: *Ми́ргород*, Pòlais: *Mirgorod*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Khorol, san roinn Poltavska Oblast. Tha 41,793 duine a' fuireach ann. 

## Freumh-fhaclachd

'S ann à dà fhacal ann an Ucràinis 's a tha an t-ainm: *мир* (Gàidhlig: Sìthe) agus *город* (Gàidhlig: cathair).

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh uaireigin san 12mh Linn no 13mh Linn. Bhuinneadh e dhan A' Phòlainn agus Liotuàinia eadar 1471 agus 1667. Bha e na gharrasadan nan Cosagach san 17mh Linn. B' ann ann am Myrhorod far an d' fhuair am peantair Emmanuel Mané-Katz pàirt dhen fhoghlam aige ann an ealain. Bha Myrhorod fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach bho 1941 gu ruige 1943 Ann an 1991, thàinig e gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Myrhorod a' bruidhinn (88.26%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (11.34%).

## Daoine Ainmeil
*Volodymyr Borovikovsky (1725 - 1825). Peantair.
*Jakob Gordin (1853 - 1909). Sgrìobhadair.
*Boris Grekov (1882 - 1953). Eachdraiche.

## Bailtean Co-cheangailte
* Gorna Oryahovitsa
* Jēkabpils
* Rechytsa
* Zgorzelec

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Poltavska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Moryntsi

'S e clachan eadar Cherkasy agus Uman  anns An Ucràin a th' ann an **Moryntsi** (Ucràinis: *Моринці*, Pòlais: *Moryńce*, Romàinis: *Morînți*). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Vilshanko, san roinn Cherkaska Oblast. Tha 2,103 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1648. Bhuinneadh e dhan teaghlach Branicki san 18mh Linn. Ann an 1991, thàinig Moryntsi gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Daoine Ainmeil
*Taras Shevchenko (1814 - 1861): Bàrd. 

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Moryntsi a' bruidhinn (98.76%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (1.24%).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Cherkaska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Berdiansk

'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Zaporizhzhia agus Melitopol  anns An Ucràin a th' ann am **Berdiansk** (Ucràinis: *Бердя́нськ*, Pòlais: *Berdiańsk*, Karaim: *Berde*, IPA: *berˈdʲɑnʲsʲk*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, aig inbhir na h-Aibhne Berda air a' Mhuir Azov, san roinn Zaporizka Oblast. Tha 107,928 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1673 mar Kutur-Ogly, ach chaidh an t-ainm atharrachadh gu Novo-Nogaisk (Gàidhlig: Baile Nogai Ùr) ann an 1830. B' ann ann an 1835 a ràinig a' chiadh long bho thall thairis chun a' phuirt. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1943. Chanadh Osypenko ris eadar 1939 agus 1958 mar urran air a' phaidhleat Polina Osipenko a rugadh ann an Novospasivka, 22km air falbh o Bherdiansk fhèin. Ann an 1991, thàinig Berdiansk gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Thuit am baile gu feachdan na Ruise air 27 an Gearran 2022 ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin, ach chuir feachdan na h-Ucràine soitheach Ruiseanach, air an robh *Saratov*, fodha sa phort air 24 am Màrt 2022.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis (75.27%) a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Berdiansk a' bruidhinn, ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (23.96%) cuideachd. Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann am Berdiansk tron 19mh Linn, leis gur e port eadar-nàiseanta cudromach 's a bh' ann, cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Berdiansk air thuiteam fad na 21mh Linn.

## Gnàth-shìde
Tha gnàth-shìde a' bhaile agus na sgìre a tha mu timcheall air faisg air a bhith measarra, le tòrr làithean fada tioram, teth,  grianach as t-samhradh, agus rud beag sneachd goirid, aotrom, tlàth, agus tric a' leaghadh sa gheamhradh. 'S ann eadar 8.0 ° С gu 11.7 ° С 's a tha an teòthachd chuibheasach bhliadhnail, gu cuibheasach thar iomadh bliadhna tha e 9.8°С. Is e an t-Iuchar am mìos as blàithe agus teòthachd a' ruigsinn 23.1 ° C, agus am Faoilleach am mìos as fhuaire leis an teòthachd a' tuiteam gu -2.9°C. A thaobh shileadh, tha Berdiansk na phàirt sgìre far a bheil le taiseachd gu leòr ann. Tha an ìre silidh cuibheasaich bliadhnaile a' ruigsinn 467mm.

## Daoine Ainmeil
*Opanas Slastion (1855 - 1933). Ailtire.
*Joel Engel (1868 - 1927). Ceòl-sgrìobhaiche.
*Boris Levitan (1914 - 2004). Matamataigear.

## Bailtean Co-cheangailte
* Bielsko-Biała
* Kremenchuk
* La Seyne-sur-Mer
* Yambol

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Zaporizka Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Polina Osipenko

B' e paidhleat Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann am **Polina Denisovna Osipenko** (Ruisis: *Полина Денисовна Осипенко*, Ucràinis: *Поліна Денисівна Осипенко*, Novospasivka 8 an Dàmhair 1907, Vysokoye, 11 an Cèitean, 1939).. Bhuinneadh i do theaghlach bochd air an dùthaich agus chuir i seachad bliadhnaichean agus obair air an talamh ann an Kolkhoz (Gàidhlig: Co-thuathanachas). Fhuair i a chuid foghlaim aig sgoil-itealanachd ann an Kazan, eadar 1930 agus 1933. Ann an 1937 rinn i trì clàran nan ban curaidh airson  astaran itealanachd: Mosgo gu Aktobe (1,444.722Km), Sevastopol gu  Arkhangelsk (1,444.722Km) agus Mosgo gu Komsomolsk-on-Amur. B' fheudar dhi am pleana a chuir sios ann an coille air sgàth ghainnead peatrail. Chaochail i ann an tubaiste pleàna ann an 1939.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Cogadh
Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh
Osypenko

'S e baile beag eadar Berdiansk agus Mariupol san Ucràin a th' ann an **Osypenko** (Ucràinis: *Осипенко*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Berda, san roinn Zaporizka Oblast. Tha 4,667 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1805 mar Novospasivka, le buidheann de thràillean a theich à Poltavshchyna. Bha tuinneachadh Gearmailteach air an taobh thall na h-aibhne, air an robh Neu-Hoffnung, a tha a-nis na phàirt a' bhaile fhèin. Bhàsaich co-dhiù 208 daoine leis an acras sa bhaile ri linn na Holodomor Sobhietich ann an 1932 - 1933. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1943. Tràth san Dàmhair 1941, bha sabaidean fuilteach, cruaidh ann mu timcheall air a' bhaile. Bha feachdan an Airm Dheirg air an cuairteachadh leis an SS. Chaidh na saighdearan Sòbhieteach a bhruthadh chun na mara agus dh'fhuiling iad call mòr. Chaidh mu 100 mìle saighdear an Arm Dheirg a thoirt dhan phrìosan. Chaochail ceannard an 18mh Airm, an t-Seanailear A. K. Smirnov, sa chath. Chaidh an t-ainm atharrachadh gu Osypenko an 1958 mar urran air a' phaidhleat Polina Osipenko a rugadh an seo. Ann an 1991, thàinig Osypenko  gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Thuit am baile gu feachdan na Ruise sa Ghearran 2022 ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis (88.52%) a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Osypenko a' bruidhinn, ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (11.03%) cuideachd.

## Cruinn-eòlas
Tha Osypenko suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara, air bruaichean na h-Aibhne Berda, gu seachd-àraidh air a' bhruaich chlì, 14 km bhon chomar leis a' Mhuir Azov, agus 5km suas an abhainn tha baile beag air a bheil Radivonivka, 5km sìos an abhainn tha baile beag eile air a bheil Staropetrivka. Air bruach deas na h-aibhne tha baile mòr dùthchail ann. Tha mòr-rathad an M14 (E58) faisg air làimh, a cheanglas Odesa leis An Ruis.

## Daoine Ainmeil
*Viktor Bilash (1893 - 1938): Neach-iomairt ain-Riaghailteach.
*Polina Osipenko (1907 - 1939): Paidhleat.
*Viktor Revutskiy (1922 - 1944): Paidhleat-cogaidh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Zaporizka Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Nikolai Tikhonov

B' e innleadair agus neach-poileataigs Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri co-mhaoineas a bh' ann an **Nikolai Aleksandrovich Tikhonov ** (Ucràinis: *Микола Олександрович Тихонов*, Ruisis: *Николай Александрович Тихонов*, Kharkiv, 14 an Cèitean 1905 - Mosgo, 10 an t-Ògmhios 1997). Bhuinneadh e gu teaghlach gu math bochd. Fhuair Tikhonov a chuid foghlaim sa Cholaiste Mheatailteachd ann an Dnipro. Chuir e seachad na bliadhnaichean bho 1930 gu ruige 1941 ag obair ann an taigh-gnìomhachais ann an Dnipro, far an do choinnich e ri Leonid Brezhnev. B' ann dlùth air Brezhnev s' a bha Tikhonov fad a bheatha. Bha iomadh post cudromach sa *nomenklatura* an Aonaidh Sobhiataich aige, mus bhris an stàit a-mach à chèile. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Moysey Fishbein

B' e bàrd, cànanaiche, eadar-theangair, neach-iomairt agus sgrìobhadair Iùdhach às An Ucràin a bh' ann am **Moysey (Moses) Abramovich Fishbein** (Ucràinis: *Мойсей Абрамович Фішбейн*, Chernivtsi 1 an Dùbhlachd 1946, Kyiv, 16 an Cèitean, 2020). B' ann le nàiseantachas Ucràineach a ghabhadh e. Fhuair e a chuid foghlaim san Oilthigh Nàiseanta Eòlas-teagaisg Dragomanov ann an Kyiv, far an tug e ceum ann an eòlas-chànan ann an 1976. Thug am bàrd Mykola Bazhan buaidh uabhasach fhèin làidir air Fishbein. B' fheudar dha a theich dh' Iosrael ann an 1979, air sgàth 's gu robh e an aghaidh riaghltas Aonaidh Sobhiataich, ach dh' fhalbh a dhan A' Ghearmailt ann an 1982. Thill e dhan Ucràin nuair a thuit An t-Aonadh Sobhiatach a-mach à chèile.

## Obair
*«Ямбове коло» (Cearcall Iambic), Molod, Кyiv, 1974.
*«Збірка без назви» (Cruinneachadh gun ainm), Wayback Machine, Eabhraig Nuadh, 1984.
*«Дивний сад». (Gàrradh neònach),  Veselka, Кyiv, 1991, ISBN 5-301-01565-6.
*«Апокриф» (Apocrypha), Dnipro, Кyiv, 1996, ISBN 966-507-004-5.
*«Розпорошені тіні» (Faileas sgaoilte), Kalvariya, Lviv, 2001, ISBN 966-7092-83-6.
*«Аферизми». (Aferisms), Fakt, Кyiv, 2003, ISBN 966-8408-18-7.
*«Ранній рай». (Pàrras tràth) Fakt, Кyiv, 2006, ISBN 966-359-108-0.
*«Пророк» (Fàidh) Lybid, Кyiv, 2017, ISBN 978-966-06-0727-9.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Kalush

'S e baile meadhanach eadar Lviv agus Ivano-Frankivsk anns An Ucràin a th' ann an **Kalush** (Ucràinis: *Калуш*, Pòlais: *Kałusz*, IPA: *ˈkɑɫʊʃ*). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Lomnytsia, san roinn Ivano-Frankivska Oblast. Tha 65,814 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1437 agus thog an rìgh Kazimierz Jagiellończyk eaglais Chaitligeach an seo ann an 1469. B' ann airson grùdaireachd agus salann 's a bha am baile ainmeil aig an àm. Bhuinneadh am baile do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919.  Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Ann an 1991, thàinig Kalush gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kalush a' bruidhinn (95.33%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (3.19%) cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Franciszek Smolka (1810 - 1899): Neach-poileataigs.
*Natalie Papazoglu (1983): Neach-ciùil.
*Oleh Psiuk (1994): Neach-ciùil.

## Bailtean Co-cheangailte
* Bačka Palanka
* Český Krumlov
* Gorlice
* Grand Prairie (Texas)
* Kędzierzyn-Koźle

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Ivano-Frankivska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Oleh Psiuk

'S e seinneadair agus neach-ciùil Hip-hop às An Ucràin a th' ann an **Oleh Romanovitch Psiuk** (Ucràinis: *Олег Романович Псюк*, far-ainm: *Psiuchyi Syn*, Kalush 16 an Cèitean 1994). 'S ann gu teaghlach uabhasach fhèin àbhaisteach 's a bhuinneas e: tha athair na uidheam-innleadair agus tha a mhàthair na neach-reic. Fhuair e a chuid foghlaim san Oilthigh Choilltearachd ann an Lviv agus chuir e seachad corra bhliadhna a' togail thaighean. Tha e na bhall na còmhlain-ciùil Kalush agus Kalush Orchestra, a bhuannaich Eurovision ann an 2022. B' ann mun chogadh 's a bha an t-òran leis a bhuannaich e, air sgàth gun tug An Ruis ionnsaigh air an Ucràin.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-muigh
*Стефанія

Roinn-seòrsa:Ceòl
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Bili Oslavy

'S e baile beag eadar Chernivitsi agus Ivano-Frankivsk anns An Ucràin a th' ann am **Bili Oslavy** (Ucràinis: *Білі Ослави*, Pòlais: *Osławy Białe*). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Oslava Bila, san roinn Ivano-Frankivska Oblast. Tha 4,641 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1552. Bhuinneadh am baile do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Bha feachdan an OUN an sàs anns an sgìre  gu ruige 1949. Thogadh carragh-chuimhne do dh' ìobairtich nan Nàsach anns a' bhaile ann an 1967. Thogadh carragh-chuimhne eile do Tharas Shevchenko an dèidh a' Chogaidh cuideachd. Ann an 1991, thàinig Bili Oslavy gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Bili Oslavy a' bruidhinn (99.82%).

## Daoine Ainmeil
*Mariyka Pidhiryanka (1881 - 1963): Bàrd.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Ivano-Frankivska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Ivan Franko

B' e bàrd, neach-aithris, eadar-theangair, sgrìobhadair, eaconamaiche agus neach-iomairt poileataigeach Ucràineach a bh' ann an **Ivan Yakovitch Franko** (Ucràinis: *Іван Якович Франко* IPA: *iˈwɑn ˈjɑkowɪtʃ frɐnˈkɔ*, far-ainmean: *Myron/Kremin/Zhyvyi*, Nahuievychi 27 an Lùnasdal 1856, Lviv, 28 an Cèitean, 1916). Chruthaich Franko na gluasadan Sòisealtach agus Nàiseantach san dùthaich aige fhèin. Sgrìobhadh e ann an stoidhl air an robh Fìorachas. A bharrachd air a chuid obrach fhèin, chuir e Ucràinis air na sgrìobh Byron, Calderón de la Barca, Dante, Goethe, Hugo, Mickiewicz, Shakespeare agus Schiller. Thug Franko buaidh uabhasach fhèin làidir air Lesya Ukrainka. Chaidh ainm a' bhaile Stanyslaviv atharrachadh gu Ivano-Frankivsk ann an 1962, mar urram airsan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Olha Kameneva

B' e neach-poileataigs agus rèabhlaideach Marxach Ucraineach/SobhiatachIùdhach a bh' ann an **Olha Davidivna Kameneva** (Ucràinis: Ольга Давидiвна Каменева, ainm tùsail: *Ольга Давидiвна Бронштейн/Olha Davidivna Bronstein*, Bereslavka, 1883 - Oryol, 11 an t-Sultain 1941). B' i piuthar Leon Trotsky a bh' innte. Ghabh i ann an Pàrtaidh Làbarach Sòisealta Deamocratach na Ruise ann an 1902 agus phòs is aig Lev Kamenev beagan an dèidh sin. Chaidh an dithis chun na h-Eilbheise ann an 1908 agus iad nan deasaichean air *Proletary* (Gàidhlig: Mòr-shluaghach), pàipear-naidheachd Bolshevik a bha mì-laghail san Ruis fhèin. Thill iad gu Sankt Peterburg ann an 1914 far an robh iad an sàs ann am poileataigs agus nan deasaichean air *Pravda*. An dèidh Rèabhlaid na Dàmhair 1918 b' e Kameneva a bha os cion Roinn Taigh-cluiche Coimiseanaireachd an t-Sluaigh airson Foghlam (Ruisis: Народный комиссариат просвещения). Eadar 1921 agus 1928 bha Kameneva aig teas-mheadhain conaltradh an Aonaidh Sobhiataich còmhla ri dùthchanan an Iar. Nuair a thuit Trotsky, thuit Kameneva. Dhìobradh o Mhosgo agus Leningrad ann an 1935 i air òrdughan Stalin agus, anns an dealachadh, chuireadh gu bàs i ann an 1941.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Port Pàipeir

'S e prògram tbh a tha ann am **Port Pàipeir**.

Chaidh a chruthachadh le Zumbástico Studios agus co-riochdaichte le Gloob, Senal Colombia, ANTV, Pakapaka, TVN agus CNTV.

Ann an Alba, tha BBC Alba a' craoladh a' phrògraim seo.

## Geàrr-chunntas
Tha an t-sreath a' leantainn beatha Marisa, nighean dusan bliadhna a dh'aois a ràinig Port Pàipeir airson an samhradh a chuir seachad còmhla ri a seanair agus MacLaomain an t-iasg. Gun fhiosta, tha i a' briseadh cnò-còco dhraoidheil agus e a' toirt diofar chumhachdan draoidheil dhi, air nach eil smachd neo roghainn aice. Còmhla ri a caraidean Teàrlach, Fionnghala agus Dòl, feumaidh i faighinn a-mach ciamar a gheibh i smachd air a cumhachdan draoidheil.

## Tionndadh Gàidhlig
Nochd an dreach Gàidhlig airson a' chiad turas air BBC Alba 26 Dàmhair, 2020 aig 18:20, rè uair phrògraman CBBC Alba. Chaidh an dreach Gàidhlig fhoillseachadh le ***Solus Productions Ltd***, a tha cuideachd air na dreachan Gàidhlig de shreathan eile a dhèanamh, leithid An Saoghal Droil aig Pòl Ploc agus Nannag a’ Noo.

### Guthan Gàidhlig
Tha guthan aig an tionndadh Gàidhlig le:
*  Linda NicLeòid
*  Eoghan Dòmhnallach
*  Daibhidh Walker
*  Tony Kearney
*  Ellen NicDhòmhnaill
*  Mark Mac a' Ghobhainn

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*  Port Pàipeir aig BBC Alba
*  Solus Productions

Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Argentineanch
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Argentineanach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Braisileach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Braisileach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Coloimbianach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Coloimbianach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Sileach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Sileach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2015
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2018
Roinn-seòrsa:Comaicean
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Izyum

'S e baile meadhanach faisg air Kharkiv agus Kramatorsk san Ucràin a th' ann an **Izyum** (Ucràinis: *Ізюм*, IPA: *iˈzʲum*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Donets, san roinn Kharkivska Oblast. Tha 45,884 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh Izyum a stèidheachadh ann an 1681 mar dhaingneachadh agus chaidh cathair-eaglais a thogail ann an 1684. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1942 agus 1943 agus feachdan an Aonaidh Sobhiataich air an cuairteachadh mar phàirt an dàrna Cath Kharkiv. B' ann mòr an call ann am beathannan a dh' fhulaing An t-Arm dearg. Ann an 1991, thàinig Izyum gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Bha Izyum a-rithist ann an teas-mheathain cogaidh ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, agus na Ruiseanaich ag amas air taobh an ear na dùthaich a cheannsachadh.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ruisis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Izyum a' bruidhinn (74.22%), ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis cuideachd (23.77%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Izyum o na 1930an a-mach, cha b' ann ach anns na 70an a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Izyum air thuiteam fad na 21mh Linn.

## Daoine Ainmeil
*Serhii Vasylkivsky (1854 - 1917): Peantair.
*Anatoliy Nedbaylo (1923 - 2008): Paidhleat.
*Vitaliy Seleznov (1939 - 2020): Cleasaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
* Andrychów
* Khoni
* Tukums

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Kharkivska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Serhii Vasylkivsky

B' e peantair daon-eòlaiche agus neach-dealbhachaidh Ucràineach/Ruiseanach a bh' ann an **Serhii Ivanovych Vasylkivsky** (Ucràinis: *Сергій Іванович Васильківський*, Izyum, 19 an Dàmhair 1854 - Kharkiv, 8 an Dàmhair 1917). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach: bha athair na sgrìobhadair. Fhuair e a chuid foghlaim aig sgoil-ealaine ann an Sankt Peterburg bho 1876 gu ruige 1885, a aghaidh thoil athar. Thug Ivan Kotliarevsky, Taras Shevchenko agus Nikolai Gogol buaidh uabhasach làidir airsan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Anatoliy Nedbaylo

B' e paidhleat cogaidh agus neach-teagaisg Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann an **Anatoliy Kostiantynovich Nedbaylo** (Ruisis: *Анатолий Константинович Недбайло*, Ucràinis: *Анатолій Костянтинович Недбайло*, Izyum 28 am Faoilleach 1923, Kyiv, 13 an Cèitean, 2008). Bhuinneadh i do theaghlach bochd luchd an tuatha. Fhuair i a cuid foghlaim aig sgoil-itealanachd Voroshilov, eadar 1941 agus 1943, fhad 's a bha e anns an feachdan armach. Rinn e 219 miseanan ann an sreath de itealain agus ghabh e pàirt anns an Caismeachd Latha na Buaidh air 12 an t-Ògmhios 1945 ann am Mosgo, air beulaibh Iosif Stalin. Thug e ceum à Sgoil Feachdan an Adhair ann am Monino ann an 1951 agus chuir e seachad an còrr dhen bheatha aige a' teagaisg itealanachd, saighdearachd agus eachdraidh armach. Leig e dheth a dhreuchd ann an 1983 agus chaochail e ann an Kyiv ann an 2008.

## Iomraidhean
Vitaliy Seleznov

B' e bàrd, cleasaiche, sgrìobhadair, sgrìobhaiche-dràma agus stiùiriche tèatair às An Ucràin a bh' ann am **Vitaliy Evdokymovytch Seleznov** (Ucràinis: *Селезньов Віталій Євдокимович*, Izyum 20 an Lùnasdal 1939, Vinnytsia, 27 am Faoilleach, 2020). Thug e ceum bhon Institiud Dhràma Kharkiv ann an 1961. Bha e os cionn Sgoil Stàit Ciùil agus Dràma bho 1986 gu ruige 2016.

## Obair
*«Софія Потоцька» (Sophia Potachka)
*«Чорний дипломат, або Живий покійник» (dubh, air neo Na Marbh Beò, 1996)
*«Осіння мелодія» (Fuaim an Fhoghair)
*«Смертельний трюк» (Cleas marbhtach)
*«Незакінчена історія» (Sgeulachd neo-chrìochnaichte)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às An Ucràin
Melitopol

'S e baile mòr faisg air Zaporizhzhia agus Berdiansk san Ucràin a th' ann am **Melitopol** (Ucràinis: *Меліто́поль*, Qırımtatarca: *Qız Yar*, IPA: *mɪliˈtɔpɐlj*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Molochna, san roinn Zaporizka Oblast. Tha 150,768 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ruisis (78.14%) a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Melitopol a' bruidhinn, ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis (20.42%) cuideachd. Cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Melitopol air thuiteam fad na 21mh Linn.

## Daoine Ainmeil
*Mikhail Lifshitz (1905 - 1983): Feallsanaiche.
*Pavlo Sudoplatov (1907 - 1996): Neach-brathaidh.
*Gulnara Bekirova (1968): Eachdraiche.

## Bailtean Co-cheangailte
* Akademichesky Raion
* Barysaw
* Brive-la-Gaillarde
* Kėdainiai
* Pukhavichy Raion
* Sliwen

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Zaporizka Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Cadusii

B’ e seann Ioranaich a bha a’ fuireach ann an iar-thuath Ioran a bha ann an **Cadusii**  (greugais: Καδούσιοι, *Kadoúsioi*).

## Cruinn-eòlas
Bha na Cadusians ( Laideann : cadusii ) a 'fuireach ann an Cadusia - sgìre bheanntach anns na Media Atropaths air cladaichean iar-dheas a' Mhuir Caspian, eadar domhan-leud 39 ° agus 37 ° Tuath. Is dòcha gu robh an sgìre air a chuartachadh gu tuath leis an abhainn Cyrus (a-nis Kura ann an Azerbaijan, ris an canar gu h-eachdraidheil Arainn agus Albàinia); ann an ceann a deas na h-aibhne Mardus (Sefid Rud an-diugh), agus tha i a’ freagairt ri sgìrean Ioran Gilan agus Ardabil.

Tha Strabo ag ràdh gur e daoine beinne cogaidh a bha sa mhòr-chuid a' sabaid air chois, agus a bha sgileil le sleaghan goirid (pilum). Tha e comasach gu bheil an t-ainm Gelae (gilites) - treubh co-cheangailte ri cadusii, mar a tha air ath-aithris ann an Gilan an latha an-diugh.

Chan eil na cadusi (cadusii) air an ainmeachadh ann an stòran Caucasian sam bith, no ann an stòran bhon Mind East; chan eil iad aithnichte ach bho thùsan Greugais agus Laideann.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Ioràn
Sluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar

B’ e  dùthaich neo-eisimeileachd anns an Roinn Eòrpa nach do mhair ach bho 1 an t-Samhain 1918 gu ruige 16 an t-Iuchar 1920, a-mach às an dubh-choimeasg a lean tuiteam na h-Ostair-Ungaire an dèidh A' Chogaidh Mhòir. Cha robh an stàit seo idir seasmhach agus, anns an dealachadh, chaidh a roinneadh eadar An t-Aonadh Sobhiatach, A' Phòlainn, An t-Seic-Slòbhac agus Romàinia.

## Ceannardan
*Kost Levytsky (1918)
*Yevhen Petrushevych (1919)

Західно-Українська Народна Республіка 1918–1923. Енциклопедія. Т. 1: А–Ж. Івано-Франківськ : Манускрипт-Львів, 2018. 688 с.

Західно-Українська Народна Республіка 1918–1923. Енциклопедія. Т. 2: З–О. Івано-Франківськ : Манускрипт-Львів, 2019. 832 с.

Західно-Українська Народна Республіка 1918-1923. Енциклопедія. Т. 3: П – С. Івано-Франківськ: Манускрипт-Львів, 2020.576 с.

Західно-Українська Народна Республіка 1918-1923. Енциклопедія. Т. 4: Т – Я. Івано-Франківськ: Манускрипт-Львів, 2021.688 с.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Zalishchyky

'S e baile beag eadar Ivano-Frankivsk agus Chernivtsi san Ucràin a th' ann an **Zalishchyky** (Ucràinis: *Заліщики*, Pòlais: *Zaleszczyki*, Iùdais *זאַלישטשיק*, Gearmailtis: *Hinterwalden*, IPA: *zɑːliʃˈtʃiːki*). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Dnipro, san roinn Ternopilska Oblast. Tha 9,021 duine a' fuireach ann.

## Freumh-fhaclachd
'S ann à dà fhacal ann an Ucràinis: *за* (air chùlaibh) agus *ліс* (coille) 's a tha an t-ainm agus 's e na tha an t-ainm ann an Gearmailtis a' ciallachadh cuideachd (Hinterwalden). A dh'aindeoin sin, tha cuid a dhaoine dhen bheachd gur ann à *ліщи́на* (cnò-calltainn).

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1340. Bha Zalichtchyky na phàirt na Cho-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia bho 1375 gu ruige 1772. Ann an 1594, thog Stanisław Żółkiewski arm ann an Zalishchyky agus dhìon e an sgìre bho ionnsaighean nan Tartar. An uair sin, ann an 1669, chaidh am baile a sgrios gu tur le feachdan Impireachd nan Otomanach, agus cha mhòr nach deach an fheadhainn a thàinig beò a dhubhadh às fo riaghladh an t-sultan Mehmed IV ri linn an Dàrna Cogaidh Pòlaich-Otoman. Chuir feachdan na h-Ostair-Ungaire ruaig air Arm na Frainge air 18 an t-Ògmhios 1809, ri linn Cogadh a' Chòigeamh Co-bhanntachd. Bha Zalishchyky na phrìomh-bhaile Sluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar ann an 1918, an dèidh tuiteam na h-Ostair-Ungaire. Thàinig na Ruineanaich ann an 1939 agus rinn iad geur-leanmhainn air na daoine. Thuit am baile dha na Nàsaich ann an 1941 agus chuir iad gu bàs gach uile Iùdhaich a' bhaile. Fhad' s a bha na Nàsaich ann, bhàsaicheadh na Iùdhaich nam mìltean, an dà chuid aig làmhan nan Gearmailteach agus anns na Campaichean-dùmhlachaidh. Ann an 1991, thàinig Zalishchyky gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Buinneadh Zalishchyky dhan sgìre Zalishchytskiy Raion (Ucràinis: *Заліщицький район*) gu ruige 2020.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha aig gach uile duine ann an Zalishchyky a' bruidhinn (100%).

## Daoine Ainmeil
*Leon Biliński (1846 - 1923). Neach-poileataigs.
*Marian Alma (1860 - 1937). Cleasaiche agus seinneadair.
*Iryna Vikyrtshak (1988). Bàrd agus Sgrìobhadair.

## Bailtean Co-cheangailte
* Bytów

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Ternopilska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Marian Alma

B' e cleasaiche agus seinneadair beus às A' Phòlainn a bh' ann am **Marian Alma** (Far-ainm: *Manoli*, Zalishchyky 3 an t-Samhain 1860, Berlin, 6 an Dùbhlachd, 1945). Thoisich i a cuid obrach mar *Lorenzo* san opara *Fra Diavolo* ann an Lviv ann an 1878. Dh'ionnsaich i Gearmailtis agus, ann an 1884, thoisich i ri obair ann an dràma tro mheadhan na Gearmailtis. B' ann ann am *Faust* a thoisich i, thall ann a Olomouc. Chaochail i ann am Berlin, beagan ùine an dèidh a' Chogaidh.

## Filmichean

* 1912: Jugendstürme
* 1919: Am Kreuzweg der Leidenschaften
* 1919: Margot de Plaisance
* 1920: Frauenliebe. Mosaik, aus drei Steinbildern zusammengesetzt
* 1920: Der unsichtbare Dieb
* 1920: Welt ohne Krieg
* 1921: Die Hafenlore. 1. Teil
* 1921: Die Hafenlore. 2. Teil
* 1921: Memoiren eines Kammerdieners. 1. Martin, der Findling
* 1921: Memoiren eines Kammerdieners. 2. Basquines Vergeltung
* 1921: Ratten der Großstadt. 1. Die geheimnisvolle Nacht
* 1922: Die Königin von Whitechapel
* 1923: Quarantäne
* 1925: Von Stufe zu Stufe
* 1925: Ich liebe Dich (1925)
* 1925: Die Frau mit dem schlechten Ruf
* 1926: Der Student von Prag (1926)
* 1926: Herbstmanöver
* 1927: Meine Tante – deine Tante (1927)
* 1929: Mutterliebe (1929)


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às A' Phòlainn
Trostianets

'S e baile beag faisg air Kharkiv agus Sumy air an àirde an iar-thuath na h-Ucràine a th' ann an **Trostianets** (Ucràinis: *Тростянець*, Pòlais: *Trościaniec*, IPA: *trosʲtʲɐˈnɛt͡sʲ*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne *Boromlya*, san roinn Sumska Oblast agus tha 20,638 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh Trostianets a stèidheachadh uaireigin sa chiad leth dhen 17mh Linn. Ann an 1833, thog Ivan Skoropadski lùchairt fiodha roghainneil agus pàirc a chithear ann chun an latha an-diugh. Tha an lùchairt air a bhith fo chùram Acadamaidh Saidheansan SSR na h-Ucràine o 1951, agus chuireadh air dòigh arboretum ann. Chaidh stèisean rèile fhosgladh ann an Smorodyne, air an taobh sear a' bhaile ann an 1877, a cheangail Trostianets ri Kharkiv agus Sumy. Ann an 1930, thòisicheadh pàipear-naidheachd fhoillseachadh sa bhaile. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1943. Chruthaicheadh A' Chiad Bhragàd Eachraidh Neo-eisimeileach Warszawa (Pòlais: *1 Warszawska Samodzielna Brygada Kawalerii*) an seo as t-earrach 1944. Aig  toiseach tòisichidh ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, chaidh ionnsaigh a thoirt air Trostianets - ann an suidheachadh ro-innleachdail eadar na bailtean mòra Sumy agus Kharkiv - le feachdan Mhosgo agus chaidh a ghlacadh air 1 am Màrt 2022. Chaidh am baile a shaoradh air 26 am Màrt 2022. Mar thoradh air an t-sabaid fòirneartach, chaidh milleadh mòr air dachaighean agus bun-structair a chlàradh.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Trostianets a' bruidhinn (98.52%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (1.48%). Ann an 1975, bha mu 20,700 mìle duine a' fuireach ann, mòran dhuibh ag obair ann am factaraidh siùcair. Ann an 1991, thàinig Trostianets gu bhith na phàirt nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann air thuiteam on latha seo. 

## Daoine Ainmeil
*Mykola Khvylovy (1893 - 1933): Sgrìobhadair.
*Fedir Drobitko (1904 - 1949): Neach-ciùil.
*Dmytro Evdokymov (1988 - 2022): Eachdraiche agus ailtire.

## Bailtean Co-cheangailte
* Boguchwała
* Kożuchów

## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean
Dmytro Evdokymov

B' e eachdraiche, sgrìobhadair, neach-iomairt agus saighdear às An Ucràin a bh' ann an **Dmytro Volodymyrovitch Evdokymov**, Ucràinis: *Євдокимов Дмитро Володимирович*, Trostianets, 4 an t-Samhain 1998 - Kyiv, 29 am Màrt 2022). Fhuair e a chuid foghlaim san Sgoil Chòmhnaidh Roinneil airson Òigridh Tàlantaich ann an Sumy agus an uair sin san Acadamaidh Ceannardais ann an Kharkiv. Ghabh e a-steach san arm ann an 2019. B' ann aig toiseach tòisichidh ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022 a chaochail e is e a' sabaid an aghaidh nan Ruiseanach an Kyiv.

## Obair
*Про права та обов'язки: твій довідник з громадянства» (Air còraichean agus dleastanasan: do stiùireadh air saoranachd, Bulgakova/Evdokymov, Kharkiv, 2021)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine às An Ucràin
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Fedir Drobitko

B' e neach-ciùil, ball còisire, stiùiriche-ciùil agus ceàrdair Ucràineach/Sobhiatach a chluicheadh a' bhandura/kobza a bh' ann am **Fedir Fedorovitch Drobitko** (Ucràinis: *Дробітько Федір Федорович*, Trostianets, 5 an t-Ògmhios 1904 - Okhtyrka, 16 an t-Iuchar 1949). Chuir e seachad na 1930an ag obair ann am bùth gus a thoisich e ris a' bhandura ionnsachadh. Bha e na shaighdear san arm tro bhliadhnaichean a' Chogaidh agus, ann an 1946 ghluais e gu Okhtyrka, 21km air falbh bho Throstianets fhèin. Chaochail e ann an tubaist chàir air 16 an t-Iuchar 1949 agus e air an t-slighe gu cuirm-chiùil. A thaobh ciùird, rinn e 15 bandura dha fhèin.

## Obair
*«Ой, попливи, утко» (O, snàmh, tunnaig)
*«Стоїть явір над водою» (Tha craobh fiothaige os cionn an uisge)
*«Ой, горе тій чайці» (O, mo thruaighe an fhaoileag sin)
*«Стоїть дуб зелений» (Tha darach uaine ann)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil às an Ucràin
Mykola Khvylovy

B' e bàrd agus sgrìobhadair Ucràineach/Sobhiatach  ghabhadh ri co-mhaoineas a bh' ann am **Mykola Khvylovy** (Ucràinis: *Мико́ла Хвильови́й*, IPA: *mɪˈkɔlɐ xwɪlʲoˈwɪj*, fìor ainm: *Mykola Hrihorovich Fitilov*). Rugadh e ann am Trostianets air 13 an Dùbhlachd 1893 agus chaochail e ann a Kharkiv air 13 an Cèitean 1933. Bhuinneadh e do theaghlach gu math bochd: bha athair na neach-obrachaidh às An Ruis agus bh a mhàthair na neach-teagaisg. Sgrìobhadh e ann an dà stoidhl: fìorachas sòisealach agus impreiseanachd. Rinneadh murt airsan, mar phàirt chomhstrì eadar Comunnaich, ann an 1933.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Ucràineach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Karl Burman

B' e ailtire agus peantair Eastòinianach/Sobhiatach a rugadh san Ucràin a bh' ann an **Karl Burman** (Sumy, 17 an Cèitean 1882 - Tallinn, 10 an Cèitean 1965). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach le freumh Gearmailteach Baltach. Bha a bhràthair - Paul Burman - cuideachd na pheantair. Thug e ceum ann an ailtireachd à oilthigh Stroganovka ann am Mosgo agus san Sgoil-ealain Stieglitz ann an Sankt Peterburg. Thathar ag ràdh gur e Burman a' chiad ailtrire a leasaich stoidhl a bha gu dearbh Eastòinianach.

## Obair
*Elamu Õie 21, Tallinn
*Raua 16, Tallinn
*Väike-Karja 1/Sauna 1, Tallinn
*Elamu Pärnu mnt 20, Tallinn
*Stèisean Järve, Tallinn
*Ionad-cluiche Kadriorg Stadium, Tallinn

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Menachem Avidom

B' e neach-teagaisg agus ceòl-sgrìobhaiche à Iosrael a rugadh sa Phòlainn a bh' ann am **Menachem Avidom** (Eabhra: *מנחם אבידום*, ainm-breithe: *Mendel Mahler-Kalkstein*, Stanisławów, 6 am Faoilleach 1908 – Herzliya, 5 an Lùnasdal 1995). Dh'inimrich e gu Palastain ann an 1925 agus fhuair e a cuid foghlaim san Oilthigh Aimearaganach am Beirut, eadar 1926 agus 1928. Rinn e dà bhliadhna sa Chonservatoire ann am Paris fo Henri Rabaud cuideachd, bho 1928 gu ruige 1931. Chruthaich e ainm ann an Eabhra dhàsan fhèin, a tha a' ciallachadh *Athair D agus M* bhon fhacal *אבי* (athair), leis gu robh dithis nigheannan aige: Daniela agus Miriam. Thill e a dh' Iosrael agus chuir e seachad bliadhnaichean a' teagasg teòiridh ciùil ann an Tel Aviv. A bharrachd air sin, bha e na rùnaire Orcastra Fiolarmonach Iosrael bho 1945 gu ruige 1952 agus na chathraiche Lìog ceòl-sgrìobhaichean Israel bho 1955 gu ruige 1978. Bhuannaich e an Duais Iosrael airson Ciùil ann an 1961, airson an opara *Alexandra ha'Hashmonait.*

## Obair
;Guth
**Anns gach ginealach*, opara, 1955
**Alexandra ha'Hashmonait*, opara, 1961
**Soraidh Slà*, opara, 1971
**A' Chiad Pheac*, opara, 1980
**Me'Arat Yodfat*, opara
*4 oparan eile
**Kantatat t'hilim*, cantata, 1955
**12 Cnuic*, cantata, 1976

;Orcastra
**Simphnidh 3: Yam tichonit*, 1952
*9 simphnidhean eile
**Consairt Duiseil*
**Consairt * do fhidheall agus orcastra

;Orcastra seòmair
**Suite air B-A-C-H*, Co-cheòltairean, 1964
**Còignear le Prais*, 1969
*Sonata do fhidheall bheag na h-aonar, 1984

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Israel
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael