open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Varberg

‘S e baile meadhanach agus port ann an ceann a deas na Suaine a th’ ann an **Varberg**. Tha e suidhichte eadar Halmstad agus Göteborg, faisg air an leth-eilean *Getterön* - a bha na eilean gu ruige 1936 - ri taobh na Kattegat, san sgìre Hallands län, 421km air falbh bho Stockholm, 438km bho Uppsala agus 1,078km bho Luleå. Tha 27,602 duine a' fuireach ann.  Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1062.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Lochlannais: *vård* (faire) agus *bœrgh* (dùn) a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Dùn na Faire* dhuinn sa Ghàidhlig agus *Wardburgh* ann am Beurla Ghallta an latha an-diugh.
## Eachdraidh
Bha cath-mara ann, air an robh *Cath Niså*, thar na costa an seo ann an 1062, eadar rìghrean na Danmhairge agus Nirribhidh. Chaidh am baile fhèin a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1343 mar *villa Getakir*. Thogadh daingneachadh air an dùn mu 1280, mar phàirt sreath dhìona air a' chosta. Ghluaiseadh meadhan a' bhaile dhan àite far a bheil e an latha an-diugh mu 1400, nuair a bha trioblaid mhòr ann leis an t-Suain, a bheireadh ionnsaigh daonnan air Varberg. Bha an seo bho 1462 gu ruige An Ath-Leasachaidh ann an 1531. Ann a 1645 thug an t-Suain seilbh air Varberg mar phàirt a' Chòrdaidh Bhrömsebro.  Chaidh am baile na smàl ann an 1666. Dh'fhàs am baile bho 1880 a-mach air sàilleabh gu robhar a' togail taighean-gnìomhachais faisg air an rèile gu Borås.

## Daoine ainmeil
*Vera Schmiterlöw (1904 - 1987) Actair.
## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Hannes Alfvén

B' e lighiche, fiosaigiche, reul-eòlaiche, reul-fhiosaigiche agus bith-cheimigear às an t-Suain a bh' ann an **Hannes Olof Gösta Alfvén** (Norrköping, 30 an Cèitean 1908 - Danderyd, 2 an Giblean 1995). An dèidh an Oilthigh Uppsala agus an UCSD fhàgail, chuir e seachad bliadhnaichean ag obair air Plasma Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1970. B' e esan a chuthaich an deuchainn-lann Alfvén aig KTH ann an Stockholm.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceimigearan 
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Saidheans
Alison Johnstone

'S e neach-poileataigs a tha ann an **Alison Johnstone** BPA. Rugadh i ann an Dùn Èideann san 11 an Dàmhair 1965.

Thaghadh i ann an 2007 airson Lodainn agus chaidh i na co-cheannard Phàrtaidh Uaine na h-Alba còmhla ri Roban Harper gu ruige 2008.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Ross Greer

'S e neach-poileataigs a tha ann an **Ross Greer** BPA.

Chaidh a thaghadh mar bhall liosta ann an 2016 airson Alba an Iar agus 's e am BPA as òige riamh a th' ann. Mus deach e na BhPA rinn e iomairt airson daoine 16 agus 17 bliadhna a dh'aois a bhòtadh san reifreann agus dh'obair e airson Yes Alba.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Landskrona

'S e baile meadhanach air an àirde an iar-dheas na Suaine a th' ann an **Landskrona**. Tha e suidhichte eadar Helsingborg agus Malmö, ri taobh a' chaolais Öresund, faisg air An Danmhairg anns an roinn (Suainis: län) Skåne, 497km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 527km bho Uppsala, 209km bho Göteborg agus 956km bho Umeå. Tha 30,499 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1413.
## Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *krona* (Gàidhlig: crùn) agus *Land* (Tìr) ann an Suainis a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Crùn na Tìre* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. B’ e *Sønder Sæby* an t-seann ainm a bha air a’ bhaile iasgaich a bh’ ann aig an toiseach tòisichidh. Chaidh an t-ainm atharrachadh mu 1450.

## Eachdraidh
Chaidh Landskrona a stèidheachadh leis an Rìgh Erik af Pommern ann an 1413, ann an  àite a bha uabhasach fàbharach do mhalairt air sàilleabh gu robh deagh phort ann, leis an cidhe na b’ fheàrr ann an Caolas Öresund air fad. B’ e gu robhar ag iomairt an aghaidh na Lìoga Hansa, a bha fa leth cumhachdail san sgìre aig an àm. Chaidh manachainn a thogail an seo ann an 1410, bhuilich còirichean do luchd-mhalairt à Sasainn ann an 1412 agus fhuair am baile fhèin a chuid chòirichean a thaobh chìsean agus malairt mu dheireadh  ann an 1413. Thug am baile taic dhan Rìgh Christian II na Danmhairge ann an 1525 agus cha do ghabh e ris an Ath-Leasachadh ann an 1535. Chaill Landskrona an dà thuras. 

Thogadh caisteal an seo ann an 1559, air seann làrach na manachainn Chaidh Landskrona agus Scåne air fad a thoirt a-steach dhan t-Suain ann an 1558. Ged a bha an t-àite fhèin fàbharach do mhalairt agus gnothaichean nam feachdan armachd, bha an t-suidheachadh poileataigeach leis an Danmhairg cho cugallach nach do leasaich malairt sa bhaile idir agus chaidh bunait a’ Chabhalaich a stèidheachadh thall ann an Karlskrona, seach an seo. Ann an 1680 fiù 's chleachd an rìgh Karl XI ainm a' bhaile seo airson baile eile air an taobh thall na dùthcha: Karlskrona. Dh’ fhàg an t-arm an gearastan ann an 1869. Cha do dh’fhàs am baile ach aig deireadh an 19mh Linn leis gu robh Tionndadh Gnìomhachais ann agus thogadh gàrradhaidhean-soithichean an seo. Sgrìobh Selma Lagerlöf a' chiad nobhail aice an seo ann an 1881. B' ann ann an Landskrona a thoisich Rolf Lassgård air an àrd-ùrlair leis an Skånska Teatern.

## Daoine ainmeil
*Allvar Gullstrand (1862 - 1930) Fear-saidheans.
*Janet Ågren (1949) Actair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
Alex Cole-Hamilton

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Alex Cole-Hamilton** BPA.

Rugadh e ann an Lancashire agus bha e sgoilear aig Madras College ann an Cill Rìmhinn.
Dh'ionnsaich e poileataigs ann an Oilthigh Obar Dheathain far an robh e na cheann-suidhe Chomann nan Oileanach. An-sin dh'obair e airson a' bhuidhinn Lib-Deamach sna Phàrlamaid na h-Alba agus Aberlour Child Care Trust.

Bhuannaich e Dùn Èideann an Iar san taghadh Albannach 2016. Bha dùil ann gum biodh Cole-Hamilton na thagraiche airson ceannardas a' phàrtaidh an dèidh do dh'Uilleam Rennie a leigeil a dhreuchd suas ann an 2021.

## Beatha
'S e David Cole-Hamilton, a tha na ollamh aig Oilthigh Chill Rìmhinn, athair Alex Cole-Hamilton. Tha Alex pòsda aig Gill Cole-Hamilton, a bha na tagraiche Lib-Deamach airson Cair Chaladain agus Cowdenbeath ann an 2019.

## Connspaid
Rannsaich Oifis a' Chrùin casaidean gun do chosg e cus san iomairt aige ann an 2016 ach thuirt iad nach robh cùis-lagha ann. 

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Reine Wisell

'S e dràibhear-rèisidh às an t-Suain a th' ann an **Reine Tore Leif Wisell** (Motala, 30 an t-Sultain 1941). Rinn e 23 rèisean Forumla 1 eadar 1970 agus 1974. B' ann ann Grand Prix nan Stàitean Aonaichte ann an 1970 a thoisich e an àite John Miles, a dhiùlt an rèis a dhèanamh leis gun do bhàsaich a dheagh charaid Jochen Rindt sa ghnothach. Leig Wisell dheth an dreuchan sin ann an 1974 agus cha do thill e dhan spòrs seo idir.

## Ceanglaichean a-mach
*Chicane F1

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Janet Ågren

'S e modail, seinneadair agus actair às an t-Suain a th' ann an **Janet Ågren** (Landskrona, 6 an Giblean 1949). Chaidh i dhan Eadailt ri mhodaladh ann an 1968 agus b' ann an siud a dh'ionnsaich i ri actadh san *Studio di Arti Sceniche* anns an Ròimh, air a ruith leis an actair Alessandro Fersen. B' e *Colpo di stato* a' chiad fhilm a rinn i, air a riochdachadh le Luciano Salce. Chuir i seachad na bliadhnaichean bho 1975 gu ruige 1994 ag obair agus a' fuireach san Eadailt. Rinn is fòcas air ceòl agus òrain fad na 80an. Tha i pòsta aig Carlo Maietto. Dh'fhàg iad an Eadailt ann an 1994 agus tha iad a' fuireach thall anns na Stàitean Aonaichte.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Björn Borg

'S e cluicheadair teannais às an t-Suain a th' ann am **Björn Rune Borg** (Stockholm, 6 an t-Ògmhios 1956). Bha e na chluicheadair proifeiseanta eadar 1973 agus 1983. Bhuainnich e 11 Grand Slam, 6 ann am Paris agus 5 aig Wimbledon. Leig Borg dheth an dreuchd sin ann an 1983 nuair a bha e dìreach 26 bliadhna a dh'aois agus cha do thill e dhan spòrs seo idir. B' e Borg a' chiad chluicheadair teannais a choisinn $1,000,000.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Britt Ekland

'S e modail, seinneadair agus actair às an t-Suain a th' ann am **Britt-Marie Eklund** (Stockholm, 6 an Dàmhair 1942). Thoisich i anns na filmichean ann an 1960, ann an *G.I. Blues*, còmhla ri Elvis Presley. Bha i posta aig Peter Sellers eadar 1964 agus 1968. Tha i a' fuireach ann an Holywood. Tha triùir duine-cloinne aice.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Mìcheal Rumbles

'S e neach-poileataigs a tha ann am **Mike Rumbles** BPA.

Bha e na oileanach aig Sunderland Polytechnic agus an Acadamaidh Rìoghail an Arm Sandhurst.

Bha e na BhPA airson Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chardainn eadar 1999 agus 2011 agus chaidh e na bhall liosta airson Ear-Thuath na h-Alba ann an 2016.
## Connspaid
Ann an 2004 dh'fheuch Rumbles deasbad sa' Phàrlamaid mu fhòirneart taighe a bhacadh.

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid (Beurla)
* They Work for You: Mike Rumbles (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Ear-Thuath na h-Alba
Greta Garbo

B' e actair nam film às an t-Suain a bh' ann an **Greta Garbo** air neo **Greta Lovisa Gustafson** (IPA: *gre:ˈta lʊˈvi:ˈsa ˈgɵstafˈsɔn*, Stockholm, 18 an t-Sultain 1905 - Eabhraig Nuadh, 15 an Giblean 1990). B' e nighean Anna Lovisa agus Karl Alfred Gustafsson a bh' innte. B' e daoine gu math bochd a bh' annta: bha a h-athair na neach-obrach is bha a màthair ag obair ann an taigh-ghnìomhachais. Chuir an teaghlach seachad bliadhnaichean a' fuireach còmhla ann am flat beag suarach aig Blekingegatan 32, ann an ceann a deas Stockholm. Bha Garbo caran fiata diùid. Cha do chòrd an sgoil rithe idir. Chaochail a piuthar Alva Maria ann an 1926 nuair a bha Garbo dìreach 21. Bha bràthair aice cuideachd, a chaochail ann an 1967.

Chuir Garbo seachad na bliadhnaichean bho 1922 gu ruige 1924 na oileanach san *Kungliga Dramatiska Teatern* (air neo dìreach *Dramaten*), còmhla ri Vera Schmiterlöw. Bha an dithis nan deagh charaidean fad am beatha. An dèidh na Sgoile Dhràma fhàgail rinn a' chiad fhilm aice, *Gösta Berlings saga*, stèidhichte air an nobhail a sgrìobh Selma Lagerlöf. Chaidh i chun na Gearmailt far an robh i fad bliadhna. Dh' fhilmich i *Die freudlose Gasse* an suid. Dh' fhàg ise an Roinn-Eòrpa airson nan Stàitean Aonaichte, far an robh gus a bhàsaich i. Bha i uabhasach fhèin soirbheachail anns na filmichean gun ghuth. Aig àm a' Chogaidh chuidich i ri beatha nan Iùdhach san Danmhairg a shàbhaladh.
## Filmichean

## Ceanglaichean a-muigh
* http://www.gretagarbo.com
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Anna Maria Ehrenstrahl

B' e peantair ainmeil às An t-Suain a bh' ann an **Anna Maria Ehrenstrahl Wattrang** (Stockholm, 4 an t-Sultain 1666 - Stockholm, 22 an Dàmhair 1729). B’ e nighean a' pheantair David Klöcker Ehrenstrahl agus Maria Momma a bh' innte. B' ann ri taobh a h-athar a dh'ionnsaich i ri pheantadh agus fiù' s chuidicheadh i a h-athair leis a cuid obrach. Ann an 1688 phòs i aig Johan Wattrang, a bha na bhritheamh san Svea hovrätt (Gàidhlig: *tribiunal-tagraidh*), agus le sin cha bu chòir dhi a beòshlainte fhaighinn às a cuid ealain. A dh'aindeoin, seo lean i oirrese a' peantadh fad a bheatha. B' e peantadh seach-labhrach barocach a dhèanadh i, a bha anns an fhasan air feadh na Roinn-Eòrpa aig an àm.
## Galaraidh

Faidhle:WP Ehrenstrahl - Karl XII.jpg|*Teàrlach VII air muin eich*

## Ceanglaichean a-mach
* Gutenberg
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Magnus Carlsson

'S e seinneadair agus ceòladair às an t-Suain  a th' ann am **Magnus Carlsson** (Borås, 24 an t-Ògmhios 1974). Chaidh e do dh'Oilthigh Ghöteborg. Tha e ainmeil taobh a-staigh na dùthcha aige airson a chuid obrach ann am *Barbados* agus ann an *Alcazar*, còmhla ri Tess Merkel. Tha e air a bhith an lùib ciùil san dùthaich aige fhèin fad a bheatha. Phòs e aig Mats Carlsson ann an 2006.

## Ceanglaichean a-mach
*Alcazar
*Magnus Online

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Liam MacArtair

'S e neach-poileataigs a tha ann an **Liam MacArtair** BPA (Beurla: *Liam McArthur*).

Rugadh e ann an Dùn Èideann agus thogadh e ann an Sanndaigh, Arcaibh. Dh'ionnsaich e poileataigs ann an Oilthigh Obar Dheathain agus dh'obair e ann am poileataigs anns a' Bhruiseal agus ann an dàimh poblach. Bha e na neach-chomhairle do Sheumas Uallas mus do thaghadh e mar BhPA airson Arcaibh ann an 2007.

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid (Beurla)
* They Work for You: Liam McArthur (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Anders Celsius

B’ e reul-eòlaiche,  fiosaigiche agus matamataigear às an t-Suain a bh' ann an **Anders Celsius** (Uppsala 27 an t-Samhain 1701 - ibidem 25 an Giblean 1744). Bha e na ollamh aig Oilthigh Uppsala bho 1730 gu 1744 agus shiubhail e air feadh na Roinn-Eòrpa. B' e esan a dhealbhaich an siostam *Celsius* a tha sinn a' cleachdadh an latha an-diugh.
## Obair
*1727 *Arithmetica eller räknekonst* 
*1730 *Nova Methodus distantiam solis a terra determinandi* 
*1735 *Tankar om kometernes igenkomst*
*1736 *Bref om jordens figur*
*1738 *De observationibus pro figura telluris determinanda*
*1738 *Memorial om calendarii förbättrande hvad påskens rätta firande angår*
*1742 *Observationer om tvänne beständiga grader på en thermometer*
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Hans Blix

'S e neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach às an t-Suain a th' ann an **Hans Martin Blix** (Uppsala, 28 an t-Ògmhios 1928). Tha e air a bhith ag iomairt ann am poileataigs fad a bheatha mar bhall nan *Liberalerna* (a tha a' gabhail ri Libearalas) an dà chuid san t-Suain agus thall thairis cuideachd. Chaidh e gu Oilthigh Uppsala agus Oilthigh Cholumbia agus fhuair e dotaireachd à Oilthigh Chambridge. Fhuair e dotaireachd ann an lagh à Oilthigh Stockholm ann an 1959 cuideachd. B' ann à Jämtland a bha an teaghlach Blix o chion fhada. Bha athair na cheimigear agus b' e ollamh a bh' ann a sheanair.

Bho 1962 gu ruige 1978, riochdaicheadh e An t-Suain aig co-labhairtean dì-armachaidh ann an Geneva. Bha e na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin (Suainis: *utrikesminister*) airson nan Libearalach fad bliadhna eadar 1978 agus 1979 agus b' e esan fhèin a bha os cionn na h-iomairt san dùthaich airson cumhachd niùclasach a chumail, ann an 1980. Fhuair e dreuchd mar cheannard na *Buidhne Eadar-nàiseanta airson Chumhachd Niùclasach* ann an 1981, far an robh e gus a leig e a dhreuchd dheth ann an 1997. Nuair a bha Na Stàitean Aonaichte agus a chuid chaidreabhaich airson ionnsaigh a thoirt air Ioràc ann an 2003, thàinig e air ais. Bha na thuirt e an aghaidh argamaidean nan Stàitean gu math connspaideach, leis gu robh esan gan comhachadh. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Daniel Johnson

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Daniel Johnson**, BPA.

Rugadh e ann an Dùn Èideann ann an 1977, thogadh e ann an Colinton agus bha e na sgoilear aig Stewart's Melville College, sgoil phrìobhaideach ann an Dùn Èideann. Bha e na oileanach aig Oilthigh Chill Rìmhinn agus Oilthigh Srath Chluaidh far an do dh'ionnsaich e feallsanachd agus rianachd. Mus deach e na BhPA airson Dùn Èideann a Deas ann an 2016 nuair a bhuannaich e an seat on Nàiseantach Jim Eadie, bha e na stiùiriche cruthachail airson nan companaidh teaghlaich, Studio One agus Paper Tiger.

## Ceanglaichean a-mach
* Daniel Johnson: About Daniel (Beurla)
* Pàrlamaid na h-Alba: Daniel Johnson (Beurla)
* They Work for You: Daniel Johnson (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Olof Palme

B' e neach-poileataigs às An t-Suain a th' ann an **Sven Olof Joachim Palme** (IPA: *uːlɔf ˈpalˌmɛ*, Stockholm, 30 am Faoilleach 1927 - 28 an Gearran 1986). Bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha mar bhall nan *Liberalerna* (a tha a' gabhail ri Libearalas). An dèidh an t-Arm fhàgail ann an 1947 chaidh e gu Oilthigh Stockholm agus fhuair e sgoilearachd a dhol gu Kenyon College, thall anns Na Stàitean Aonaichte. Thuirt e gur e na chunnaic e an siud a thug buaidh cho làidir air gun do ghabh e ri Sòisealachd, a dh'aindeoin 's gu robh athair na fhear-malairt.

Fhuair e dreuchd mar rùnaire ann an oifis a' phrìomhaire ann an 1953. An uair sin bha e os cionn *Lìog nan Sòisealta Deamocratach Òga* (Suainis: *Sveriges Socialdemokratiska Ungdomsförbund*). Chaidh e a thaghadh dhan Phàrlamaid airson Jönköpings län ann an 1957. Bha iomadh dreuchd aige san Riaghaltas: Ministear gun Phasgan, Ministear a' Chòmhdhalach agus Ministear an Fhoghlaim. A bharrachd air sin, bha e os cionn a' phàrtaidh aige fad 16 bliadhna, bho 1969 gus a chaidh a chur gu bàs. Bha e na phrìomhaire dà thuras: 1969 gu ruige 1976 agus an uair sin 1982 gu ruige 1986.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Martin Bagge

'S e seinneadair, sgrìobhadair-ciùil agus ceòladair às an t-Suain  a th' ann am **Martin Bagge** (Mölnlycke, 20 an t-Samhain 1958). Chaidh e dhan sgoil-chiùil aig Oilthigh Ghöteborg, far a rinn e rannsachadh air na seann sgrìobhadairean visa mar Carl Michael Bellman - Raibeart Burns na Suaine -  Olof von Dalin agus Lucidor. A thuilleadh air sin, tha e air bàrdachd aig Harry Martinson agus Elizabeth Hermodsson a chur gu ceòl. Tha e ainmeil taobh a-staigh na dùthcha aige airson a chuid obrach air ceòl traidiseanta *visa*. Tha e air a bhith an lùib ciùil san dùthaich aige fhèin fad a bheatha. Fhuair e ballrachd na *Svenska Visakademien* ann an 2001. Cho-obraich e còmhla ri Alf Hambe, Lars Jansson, Lars Danielsson agus Dan Berglund. Cuideachd sheinn e na sgrìobh Bellman thall thairis sa Ghearmailt agus san Danmhairg.

## Clàir
*1984 – *Så drivs vi*
*1986 – *Till ett barn, en vind, ett träd*
*1989 – *Kärlek och Bacchus*
*1992 – *Om sommaren*
*1993 – *Blåsen nu alla*
*1995–1997 – *Fredmans Epistlar och Sånger* 
*1997 – *Kom fria sinnen hit*
*1998 – *Martin Bagge gör Carl Michael Bellman levande: 'Upptåger' från ungdomsåren*
*1999 – *Till Isagel*
*2000 – *Till Undrans land*
*2001 – *Fredmans Epistlar och Sånger*
*2002 – *Fredmans Episteln und Gesänge*
*2002 – *Fredman's Epistles and Songs*
*2005 – *Wärldslige och Andelige Sånger*
*2007 – *...vid denna strand, vid detta hav, vid detta vatten*
*2012 – *Ack, libertas! – wisor av Lars Wivallius*
*2014 – *Vägen ut* (còmhla ri Trio Isagel)

## Ceanglaichean a-mach
*Martin Bagge

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Jamala

'S e seinneadair Ucràineach a th' ann an **Susana Jamaladinova** (Ucràinis: Сусана Джамаладінова; Tatarais a' Chriom: Susana Camaladinova). Air an àrd-ùrlar tha i a' cleachdadh an t-ainm **Jamala** (Ukrainian: Джамала, Tatarais a' Chriom: Camala). Ann an 2016 bhuannaich i an Eurovision Song Contest 2016 ann an Stockholm leis an òran "1944".

## A beatha
Rugadh i 27 an Lùnasdal 1983 ann an Osch ann an Cìorgastan. Thogadh i an seo air sgàth 's gun deach an teaghlach aice fhuadach bhon a' Chriom gu Meadhan Àisia le Iosif Stalin. An dèidh briseadh an Aonadh Sovietaich ann an 1991 ghluais iad air ais gu Aluschta ann an ceann a deas leth-eilean a' Chriom.

Bha i daonnan deidheil air ceòl. Rinn i a' chiad chlàraidh nuair a bha i naoi bliadhna a dh'aois, is a' seinn òrain cloinne dualchasach ann an Tatarais a' Chriom. Chaidh i gu colaiste ceòl ann an *Simferopol Music College* agus rinn i ceum ann am *Petro Tchaikovsky National Music Academy of Ukraine* ann an Kyiv. Fhad 's a bha i na oileanach bha i gu làidir ri buidhnean cultarach Tatarais ann an Kyiv is a' gabhail òrain le a piuthar Venera aig cuirmean-ciùil. Tha na h-òrain aice a' gabhail a-steach eileamaidean jazz, soul, Blues a cheart cho math ri ceòl clasaigeach agus opra.

## An t-òran "1944"

Tha tiotal an òrain "1944" ceangailte leis a' bhliadhna far an deach na Tataraich às a' Chriom fhuadach bhon dachaigh aca gu Meadhan Àisia le Josef Stalin. San fhuadachadh chaochail nighinn a sinn-seanmhar agus chaidh a corp a thilgeil a-mach as an trèana dìreach "mar sgudail".   Tha a' sheist stèidhichte air na faclan a chuala Jamala bho a sinn-seanmhair mun tachartas seo agus tha i ann an Tatarais a' Chriom  'S e sin a' chiad turais gus an cànan seo a chluinntinn ann an co-fharpais Eurovison. Ann an teacsa an òrain tha Jamala a‘ toirt na cuimhne mu chall a beatha òigridh fad air falbh bhon dùthaich aice fhèin. Chaidh an t-òran a chruthachadh leis an seinneadair fhèin. 

Goirid an dèidh taghadh an òrain seo airson a' cho-fharpais thuirt cuid den luchd-poilitigs às an Ruis gun cleachdar an t-òran seo ann an dòigh phoilitigeach an aghaidh na Ruise:  "*capitalising on the tragedy of the Tatars to impose on European viewers a false picture of alleged harassment of the Tatars in the Russian Crimea*". Ged-tà, a rèir riaghailtean a' cho-fharpais chan eil teacsaichean le susbaint poilitigeach ceadaichte. Ann an 9 am Màrt chaidh a dhearbhadh nach e cainnt phoilitigeach a tha anns an teacsa seo, agus chan eil e a' briseadh riaghailt sam bith dhen cho-fharpais Eurovision. 

Thuirt Jamala fhèin ann an agallamh:
“*This song really is about my family, my grandmother. I had to write it. It is a memorial song and it is difficult for me to sing it.*”

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Connspaid 's aoibhneas an Eurovision  BBC Naidheachdan (Gàidhlig)
* BBC Naidheachdan 2016-05-16: Mion-chànan a' buanachadh Eurovision (Gàidhlig)
* Duilleag oifigeil Jamala (Beurla, Ucràinis agus Ruisis)
* Teacsa an òrain ann an Tatarais a' Chriom agus Beurla

Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil às an Ucràin
Rhoda Ghrannd

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Rhoda Ghrannd**, BPA.

Rugadh i ann an Steòrnabhagh, thogadh i ann an Taobh Siar Rois agus tha i a' fuireach ann an Inbhir Nis. Dh'obair i airson UNISON, an t-aonadh-ciùird, mus do thagadh i mar BhPA airson A' Ghàidhealtachd agus nan Eilean eadar 1999 is 2003 agus o 2007.

## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Rhoda Grant (Beurla)
* They Work for You: Rhoda Grant (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Carl Bildt

'S e neach-poileataigs na làimhe dheis agus riochdaire dioplòmasach às An t-Suain a th' ann an **Nils Daniel Carl Bildt** (Halmstad, 15 an t-Iuchar 1949). Bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha mar bhall nan *moderaterna*. Chaidh e gu Oilthigh Stockholm ach cha tug e ceum. Tha e a' buntainn do theaghlach uachdaran. Ann an 1991 b' e esan a' chiad phrìomhaire na làimhe dheis bho chion 61 bliadhna.
## Ceanglaichean A-muigh
*Carl Bildt
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Kattegat

'S e caolas anns an àirde an iar-thuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an **Kattegat**/**Kattegatt** (IPA na Suainis: *katːəˈɡat*, na Danmhairgis: *kʰad̥əɡ̊ad̥*). Tha e suidhichte eadar an Danmhairg agus an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan a Tuath/Skagerrak agus am Muir Baltach/Øresund a th' ann. Tha an Kattegat 25,485km² air fad, 220km a dh'fhaide agus  142km a leud, aig a' char as motha. Chan eil an Kattegat idir domhainn, 26m thar cheann. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh ann. Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *kat* (Gàidhlig: cat) agus *gat* (toll) ann an Duitsis, a tha an t-ainm.  B' e gu robh sgiobairean luingeas na Lìog Hansa dhen bheachd gur robh beul a' Chaolais cho tana, caol nach ghabhadh cat seachad. Chanadh *Jótlandshaf* ris roimhe sin ann an Lochlannais.

## Bailtean
*Aarhus
*Göteborg
*Helsingborg
*Helsingør
*Halmstad
*Kalundborg
*Varberg

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
Øresund

'S e caolas air àirde an iar-thuath na Roinn-Eòrpa a th' anns an **Öresund**/**Øresund** (IPA na Suainis: *œrəˈsɵnːd*, na Danmhairgis: *øːɐsɔnˀ*). Tha e suidhichte eadar an t-eilean Sjælland san Danmhairg agus an roinn Skåne län anns an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan a Tuath/Kattegat agus am Muir Baltach a th' ann. Tha an Caolas 110km a dh'fhaide agus eadar 53km agus dìreach 5km a leud. Chan eil an Øresund idir domhainn, dìreach 7m aig a' char as lugha. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh ann. Thogadh drochaid tarsainn a' Chaolais ann an 2000.

Tha e coltach gur ann à *öra/øre* (Gàidhlig: cluas) agus *sund* (caol) ann an dà chànan, a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Caolas na Cluaise* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 

## Bailtean
*Copenhagen
*Helsingborg
*Helsingør
*Landskrona
*Malmö

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
Beinn Ghot

: *Faic cuideachd [[Beinn Ghot, Tiriodh]]*

'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am **Beinn Ghot**.

## Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an taobh an ear Uibhist a Deas. Tha i na laighe eadar Beinn a' Tuath agus Beinn a' Deas agus iar air Rubha Roiseal. Tha Beinn Ghot 177m (581 troigh) de dh'àirde. A rèir an "*Database of British and Irish hills*" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 21 an Dubhlachd 2012. Tha an àirde rinneach de 128m a' sgaradh Beinn Ghot bho na beanntan eile agus 's e Heclaa mhàthair-mhullaich. 'S e HuMP a th' ann.  

Chan eil dad sònraichte air a mullach a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde.  Tha Beinn Ghot na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne. Air taobh an iar na beinne, faisg air Abhainn Luachrach, tha càrn ann air a bheil an t-ainm Gro Ghot. Chaidh an càrn a thogail ann an Linn an Umha.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas
Roinn-seòrsa:HuMP
Beinn a' Tuath

'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am **Beinn a' Tuath**.

## Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an taobh an ear Uibhist a Deas. Tha i na laighe tuath air Beinn Ghot. San ear-thuath tha Rubha Heallacro ann agus san iar-dheas chithear Gleann Mile-feala.Tha Beinn a' Tuath 128m (420 troigh) de dh'àirde. A rèir an "*Database of British and Irish hills*" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 20 am Faoilleach 2012. Tha an àirde rinneach de 67m a' sgaradh Beinn a' Tuath bho na beanntan eile agus 's e Hecla a mhàthair-mhullaich. Chan eil dad sònraichte air a mullach a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde.  

Tha Beinn a' Tuath na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne. Ach tha slighe ann a leanas timcheall air a' bheinn bhon seann laimhrig-mhòr le stòr-thaigh ann am Mol a Tuath gus bathair a thoirt don taigh-solais air taobh an ear-dheas na beinne. Chaidh an taigh-solais a thogail le D. is T. Stevenson ann an 1857.  Faisg air an taigh-solais tha Uamh Dubh nan Sgogaich suidhichte aig cois Beinn a' Tuath.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas
Beinn a' Deas

'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am **Beinn a' Deas**.

## Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an taobh an ear Uibhist a Deas deas air Beinn Ghot. Aig ceann an ear-dheas Beinn a' Deas tha *Nicolson's Leap* ann, sgeir creagach glè fhaisg air a' chosta. Is toil le daoine le kayak a' dol eadarra. Iar air an àite seo tha Rubha Bhilidh ann far an deach 16 a mharbhadh nuair a chaidh am bàta-luatha "DE FRANCE" à Bergen, Nirribhidh, dh'ionnsaigh na tràgha san 17 an Gearran 1887. Nas faide chun an iar, faisg air Bàgh Ùisinis chithear tobhtaichean taigh-chruinn à linn a' chàlbhain.

Tha Beinn a' Deas 105m (344 troigh) de dh'àirde. A rèir an "*Database of British and Irish hills*" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 20 am Faoilleach 2012. Tha an àirde rinneach de 54m a' sgaradh Beinn a' Deas bho na beanntan eile agus 's e Hecla a mhàthair-mhullaich. Chan eil dad sònraichte air a mullach a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde.  Tha Beinn a' Deas na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.

## Dealbhan

South Uist.jpg|Nicolson's Leap
Nicolson's Leap - geograph.org.uk - 190103.jpg|Nicolson's Leap le Kayak
Beinn a' Deas-Geograph-3721171.jpg|Sealladh bho Hecla


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas
Kalmarsund

'S e caolas ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an **Kalmarsund** (IPA na Suainis: *kalmarˈsɵnːd*). Tha e suidhichte eadar an t-eilean Öland agus an roinn Kalmar län anns an t-Suain. Tha an Caolas 130km a dh'fhaide agus eadar 25km agus dìreach 5km a leud. Chan eil an Kalmarsund idir domhainn, dìreach 16.5m aig a' char as lugha. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh ann. Tha e coltach gur ann à *Kalmarnir* (Gàidhlig: clach) agus *sund* (caol) ann an Suainis, a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Caolas na Cloiche* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Thogadh drochaid tarsainn a' Chaolais ann an 1972. B' e an drochaid na b' fhaide na Roinn-Eòrpa a bh' innte, gus a thogadh an Drochaid Vasco da Gama sa Phortagail ann an 1998. Dhearbhaich rannsachadh a chaidh a dhèanamh san sgìre mu timcheall a' Chaolais gu robh daoine a' fuireach ann seo fiù's ann an Nuadh Linn na Cloiche, o chionn còrr is 10,000 bliadhna. Bha corra bhaile ann sa Linn an Umha mar-thà. A bharrachd air sin, tha a h-uile coltas ann gun deidheadh treubhan thar a' Chaolais tro Mheadhan Linn na Cloiche cuideachd, nuair a bha drochaid-deighe ann tron Holoisein, is na h-eighean-shruth a' crìonadh agus a' falbh bho Öland, far an robh baile ann faisge air Alby. Thàinig na daoine thar a' Chaolais mu 6,000 RC, is iad a' stèidheachadh fear dhen na tuineachaidhean na b' aosta ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa.

## Bailtean
*Kalmar

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
Dòmhnall MacFhionghain (ollamh Ceiltis)

B’ e sgoilear Ceiltis, sgrìobhadair Gàidhlig, agus cruinneachair de leabhraichean Gàidhlig a bha ann an **Dòmhnall MacFhionghain** (18 an Giblean 1839 – 25 an Dùbhlachd 1914) (Beurla: *Donald MacKinnon*).  Rugadh e ann an Colbhasa, agus b' esan a’ chiad proifeasair Ceiltis ann an Alba air fad.  Bha e ’na phroifeasair de *Celtic languages, literature, history and antiquities* aig Oilthigh Dhùn Éideann bho 1882 gus an do bhàsaich e ann an 1914.  Ann an 2016, dh’fhoillsich Oilthigh Dhùn Èideann air-loidhne a h-uile gin de chòrr air 1,200 leabhar a chruinnich Dòmhnall MacFhionghain.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2014-06-06: Colbhasa: Eilean Dhòmhnaill MhicFhionghain
* BBC Naidheachdan 2016-05-09: Cruinneachadh litreachais Ghàidhlig a-nis air-loidhne

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
MacFhionghain, Dòmhnall
MacFhionghain, Dòmhnall
Bàgh Bhoitnia

'S e bàgh uabhasach mòr ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann am **Bàgh Bhoitnia** (Suainis: *Bottenviken*, Suomais: *Perämeri*). Tha e suidhichte eadar Suòmaidh agus an t-Suain aig a' cheann thall na Baltaich. Tha am Bottenviken/Perämeri 25,485km² air fad, 220km a dh'fhaide agus 142km a leud, aig a' char as motha. Chan eil am Bottenviken/Perämeri idir domhainn, 26m thar cheann. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh ann. Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *botn* (Gàidhlig: (bàgh) ann an Suainis no *Perä* (ceann thall) ann an Suomais, a tha an t-ainm.

## Bailtean
*Luleå
*Kemi
*Piteå
*Umeå

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
Borgh

'S dòcha tha thu a' lorg:
* Borgh, Barraigh
* Borgh, Leòdhas
* Borgh (riaghaltas ionadail)
* Borg, taigh-dìon cruinn à linn an iarainn
Muir Åland

'S e caolas air àirde an iar-thuath na Roinn-Eòrpa a th' ann am **Muir Åland** (Suomais: *Ahvenanmeri*, Suainis: *Ålands hav*). Tha e suidhichte eadar an innis-mhuir Åland ann an  Suòmaidh agus an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Camas Boitnia agus an corr dhen Mhuir Bhaltach a th' ann. Chan eil an Caolas ach 30km a dh'fhaide. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh troimh. 'S e àite uabhasach fhèin gaothach a th' ann. 

## Bailtean
*Mariehamn

## Ceanglaichean a-mach
*Kustväder

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
An Camas Boitnia

'S e muir ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' anns a' **Chamas Bhoitnia** (Suomais: *Pohjanlahti*, Suainis: *Bottniska viken*). Tha e suidhichte eadar an innis-mhuir Åland gu deas agus an abhainn Torne gu tuath. 'S e  Suòmaidh agus an t-Suain a tha ri gach taobh a' Chamais. Gabhaidh an Camas Boitnia a-steach am Bàgh Bhoitnia, Kvarken agus Muir Bhoitnia. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh troimh. Tha i 587km a fhaide agus eadar 80km – 240km a leud.

## Bailtean
*Gävle
*Luleå
*Kemi
*Mariehamn
*Oulu
*Piteå
*Turku
*Umeå

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Kustväder

Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
Skagerrak

'S e caolas ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an **Skagerrak** (IPA na Suainis: *skɑːɡərak*, na Danmhairgis: *sɡ̊æɪ̯ˀɐʁaɡ̊*). Tha e suidhichte eadar an Danmhairg, Nirribhidh agus an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan a Tuath agus am Muir Baltach, (tron Øresund/Kattegat) a th' ann. Tha an Skagerrak 240km² air fad, agus eadar 80km agus 120km a dh'fhaide. Tha an Skagerrak beagan nas doimhne na am Muir Baltach, eadar 200m agus 700m thar cheann. Tha salannachd mheadhanach aige, mu 30 psu. Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *rak* (Gàidhlig: slighe-uisge) agus *Skagen*, ainm an leth-eilein a tha aig a' cheann thall na Danmhairg, a tha an t-ainm. 'S e co-dhàimh leis a' Ghàidhlig *rag* a tha seo. Chanadh *Jótlandshaf* ris roimhe sin ann an Lochlannais. 'S e àite gu math gaothach a th' ann.

## Bailtean
*Grimstad
*Oslo

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Muir
Muir na h-Innis-Mhara

'S e muir ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann am **Muir na h-Innis-Mhara** (Suainis: *Skärgårdshavet*, Suomais: *Saaristomeri*). Tha e suidhichte eadar Åland agus Suomaidh fhèin, agus 's e ceangal mara eadar an Camas Boitnia, Camas Suomaidh agus an corr dhen Bhaltach a th' ann. Tha Muir na h-Innis-Mhara 240km² air fad, agus eadar 80km agus 120km a dh'fhaide. Chan eil Muir na h-Innis-Mhara idir domhain no saillte, ach 's e àite gu math gaothach a th' ann. Tha mu 17,700 eileanan san innis-mhuir, a' gabhail a-steach gach sgeir a tha a' stobadh a-mach às an uisge. Tha àireamhan nan eilean a' sìor-fhàs air sàilleabh gu bheil an talamh a' streap 10mm gach bliadhna.

## Bailtean
*Mariehamn
*Turku

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:Muir
Dag Malmberg

'S e actair agus riochdaire nam film às an t-Suain  a th' ann an **Dag Åke Sigvard Malmberg** (Gävle, 18 am Faoilleach 1953). Chaidh e gu Oilthigh Ghöteborg far an tug e ceum ann an Eòlas-comainn agus eachdraidh. Tha e ainmeil taobh a-muigh na dùthcha aige airson a' charactair Hans Petterson anns an t-sreath Broen còmhla ri Sofia Helin.
## Filmichean
**Call Girl* (2012)
**Bron/Broen* (2011–15)
**Saltön* (2010)
**Göta kanal 3 – Kanalkungens hemlighet* (2009)
**Stenhuggaren* (2009)
**Les Grandes Personnes* (2008)
**Irene Huss* (2007–11)
**Kodenavn Hunter* (2007)
**Saltön* (2007)
**Saltön* (2005)
**Krama mig* (2005)
**En sång för Martin* (2001)
**Den bästa sommaren* (2000)
**Jakten på en mördare* (1999)
**Sjätte dagen* (1999)
**Glappet* (1997)
**År av drömmar* (1994)
**Träpatronerna* (1998)
## Na Riochdaire
Vita lögner (1997)

## Ceanglaichean a-mach
* SVT

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Adam Lundgren

'S e actair às an t-Suain  a th' ann an **Adam Reier Lundgren** (Göteborg, 18 an Gearran 1986). Chaidh e dhan *Högskolan för scen och musik* aig Oilthigh Ghöteborg. Tha e ainmeil taobh a-muigh na dùthcha aige airson a' charactair Mattias anns an t-sreath Blå Ögon còmhla ri Louise Peterhoff. Bha e na chluicheadair hocaidh roimhe.
## Obair
* 2005 – *Storm*
* 2005 – *Sandor slash Ida*
* 2007 – *Ciao Bella*
* 2007 – *Pirret*
* 2007 – *Linas kvällsbok*
* 2008 – *My name is Love* 
* 2008 – *Höök* 
* 2008 – *Oskyldigt dömd*
* 2009 – *183 dagar* 
* 2009 – *Maud och Leo*
* 2009 – *Främmande land*
* 2010 – *Olycksfågeln*
* 2010 – *Fyra år till*
* 2010 – *Apflickorna*
* 2011 – *Irene Huss - Tystnadens cirkel*
* 2011 – *Anno 1790* 
* 2012 – *Bitchkram*
* 2012 – *Don't Ever Wipe Tears Without Gloves*
* 2013 - *Din barndom ska aldrig dö*
* 2013 - *Känn ingen sorg*
* 2014 - *Blå Ögon*
## Ceanglaichean a-mach
* SVT
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Helsingør

‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann an **Helsingør** (IPA: *hɛlseŋˈøɐ̯ˀ*).  Tha e suidhichte faisg air Helsingborg, ri taobh na Kattegat agus Øresund anns an sgìre Hovedstaden, anns an roinn Sjælland, 43km air falbh bho Chopenhagen, agus 163km bho Århus. Tha 61,519 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
## Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *hals* (Gàidhlig: amhach) agus *ør* (morghan) (Gainneamhach) a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Morghan an Amhaich* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh agus *Halsegravle* sa Bheurla Ghallta. Tha sin a' gabhail ri cruth na tìre.
## Eachdraidh
Chaidh ainm a' bhaile a chlàradh son a' chiad turas ann an 1288.

## Bailtean Ceangailte
* Sanremo
* Helsingborg
*  Harstad
* Lake Elsinore
*  Pärnu

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Dùthcha

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Camas Shuòmaidh

'S e camas ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an **Camas Shuòmaidh** (Eastoinis:  *Soome laht*, Suomais: *Suomenlahti*, Ruisis: *Финский залив*, Suainis: *Finska viken*). Tha e suidhichte eadar Eastòinia, Suòmaidh agus an Ruis agus tha e na phàirt na Mara Bhaltaich, air an àirde an ear na Mara Ghotland. Tha an Camas Shuòmaidh 428km² air fad, agus eadar 10km agus 120km a dh'fhaide. Tha salannachd a' chamais gu math ìosail, dìreach 6/1000, agus tha deigh na trioblaid do shoithichean sa gheamhradh, leis gu bheil an camas air a reòthadh fad trì gu sia mìosan gach bliadhna. 'S e àite gu math fuar agus gaothach a th' ann.

## Bailtean
*Helsinki
*Sankt Peterburg
*Tallinn

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An Ruis
Roinn-seòrsa:Eastòinia
Roinn-seòrsa:Muir
Beinn Mhòr (Uibhist a Deas)

'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am **Beinn Mhòr**.

## Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an Uibhist a Deas mu dà mhìle (4 km) tuath air Loch Aineort agus ear air an rathaid A865 eadar Loch nam Madadh agus Loch Boisdale. Tha a' bheinn a' nochdadh air liosta a' Choimisein Rìoghail air Carraighean Àrsaidh is Eachdraidheil na h-Alba mar fheart-tìre sònraichte. 

Tha Beinn Mhòr 620m (2034 troigh) de dh'àirde agus mar sin 's i a' bheinn as àirde air an eilean. Tha i air druim a tha a' ruith bhon iar-thuath chun an ear-dheas. 'S e Marilyn agus Graham a th' ann.  A rèir an "*Database of British and Irish hills*" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 28 an Dàmhair 2001. Air mullach na beinne chithear carragh triantanachaidh. Tha e coltach gu bheil an clach mòr mu 4m iar-thuath air a' charragh triantanachaidh a' phuing as àirde dhen bheinn.   Tha Beinn Mhòr na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil ach slighe ann a leanas gu mullach na beinne.

## Iomraidhean


## Dealbhan

South_Uist_Beinn_Mhor.jpg|Sealladh air Beinn Mhòir
Approaching the summit, Beinn Mhòr - geograph.org.uk - 935780.jpg |Air an t-slighe gu mullach na beinne
Triangulation pillar, Beinn Mhòr - geograph.org.uk - 935781.jpg| Mullach na beinne 


## Ceanglaichean a-mach

* [Gazetteer for Scotland http://www.scottish-places.info/features/featurefirst661.html]
* Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas
Roinn-seòrsa:Marilyn
Roinn-seòrsa:Graham
Roinn-seòrsa:HuMP
Beinn Ghot, Tiriodh

: Faic cuideachd *[[Beinn Ghot]], Uibhist a Deas*

'S e beinn ann an Tiriodh, Alba a th' ann am **Beinn Ghot**.

## Suidheachadh
Tha i na laighe iar-thuath air Sgairinis. Tha Beinn Ghot 37 m (121 troigh) de dh'àirde.

Tha stèisean-rèideir neo-chrìochnaichte air. Thogadh e eadar 1954 agus 1958 a chumadh sùil air an rainse rocaidean ann am Beinn na Faoghla, ach ghluaiseadh an rainse seo chun Woomera ann an Astràilia.

Tha Dùn an t-Sithein glè fhaisg air Beinn Ghot.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Tiriodh
Caolas Ghiobraltair

'S e caolas air àirde an iar-dheas na Roinn-Eòrpa a th' anns a' **Chaolas Ghiobraltair** (Arabais: *مضيق جبل طارق*, Spàinntis: *Estrecho de Gibraltar*). Tha e suidhichte eadar taobh a tuath Mharoco agus Andalusia san Spàinn agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan Siar agus am Muir Meadhan-thìreach a th' ann. Chan eil an Caolas ach 14.4km a dh'fhaide. Tha e coltach gur ann à *جبل* (Gàidhlig: beinn) agus an t-ainm pearsanta *Tariq* ann an Arabais a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Beinn Thariq* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.

## Bailtean
*Giobraltair

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Maroco
Roinn-seòrsa:Muir
Bòsfaras

'S e caolas anns an Tuirc a th' ann am **Bòsfaras** (Turcais: *Boğaziçi*, IPA: *boːaziˈt͡ʃi*). Tha e suidhichte eadar Àisia agus an Roinn-Eòrpa anns an roinn Marmaris agus 's e an ceangal mara eadar a' Mhuir Mharmara agus a' Mhuir Dhubh a th' ann. Tha an Caolas 31km a dh'fhaide (eadar  Rumeli Feneri is Anadolu Feneri gu tuath agus  Ahırkapı Feneri is Kadıköy İnciburnu Feneri gu deas) agus eadar 3.3km a leud gu tuath agus dìreach 2.8km gu deas. Chan eil am Bòsfaras idir domhainn, dìreach 13m (à Aşiyan) agus 110m (eadar Kandilli is Bebe). Tha salannachd mheadhanach aige, eadar 15.01psu agus 18.64 psu. Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gun do chruthaicheadh am Bòsfaras mu 5600 RC, nuair a bha ìre na mara a' sìor-fhàs an dèidh Linn na Deighe.

Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo idir cho soilleir, tha e coltach gur ann à * βοῦς* (Gàidhlig: cluas) agus * πόρος* (caolas) ann an Greugais a tha an t-ainm. Bheireadh sin *Caolas nan Damh* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 

Thogadh drochaid tarsainn a' Chaolais ann an 1973. 

## Bailtean
*Istanbul

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Muir
Muir Mharmara

'S e muir staigh-thìr anns an Tuirc a th' ann am **Muir Mharmara** (Turcais: *Marmara Denizi*). Tha i suidhichte eadar Àisia agus an Roinn-Eòrpa anns an roinn Marmaris agus 's e an ceangal mara eadar am Muir Àigeanach/na Dàrdainealan agus a' Mhuir Dhubh/Bòsfaras a th' ann. Tha a' mhuir 280km a dh'fhaide agus 80km a leud. Chan eil a' Mhuir Mharmara cho domhainn, dìreach 494m thar cheann, ged a tha i mòran nas doimhne ann an corra àite, fiù 's 1,370. Tha salannachd mheadhanach aice, 38psu. Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gun do chruthaicheadh a' Mhuir Mharmara mu 5600 RC, nuair a bha ìre na mara a' sìor-fhàs an dèidh Linn na Deighe. B' e loch mòr a bh' innte ro làimh.

Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo idir cho soilleir, tha e coltach gur ann à *μάρμαρον* (Gàidhlig: marmor) ann an Greugais a tha an t-ainm. 

## Bailtean
*Istanbul

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Muir
Na Dàrdainealan

'S e caolas anns an Tuirc a th' anns **na Dàrdainealan** (Turcais: *Çanakkale Boğazı*, IPA: *tʃaˈnakkaˌle*). Tha e suidhichte eadar Àisia agus an Roinn-Eòrpa anns an roinn Marmaris agus 's e an ceangal mara eadar am Muir Àigeanach agus a' Muir Mharmara/Bòsfaras a th' ann. Tha an caolas 61km a dh'fhaide (eadar  Sedd el Bahr agus  Gallipoli). Chan eil na Dàrdainealan idir domhainn, dìreach 55m thar cheann. Tha salannachd mheadhanach aige, eadar 15.01psu agus 18.64 psu. Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gun do chruthaicheadh na Dàrdainealan mu 5600 RC, nuair a bha ìre na mara a' sìor-fhàs an dèidh Linn na Deighe.

Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo idir cho soilleir, tha e coltach gur ann à *Dardanium*, baile nan Greugach a bh' ann an seo o chionn a tha an t-ainm  a thathar a' cleachdadh san Roinn-Eòrpa. Canar *Çanakkale* (Gàidhlig: Dùn nam Poit) ris ann an Turcais, leis gu bheil am baile seo faisg air làimh. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Muir
Derek Mackay

'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an **Derek Mackay**, BPA.

Thogadh e ann an Rinn Friù agus bha e na chomhairliche fireannach as òige ann an Alba nuair a chaidh a thaghadh do Comhairle Siorrachd Rinn Friù 21 bliadhna de dh'aois. Chaidh e na cheannard na chomhairle ann an 2007.

Chaidh e na BhPA airson Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus an Iar ann an 2011. Bha e na Mhinistear airson Còmhdhalach agus Eilean san Riaghaltas na h-Alba ron iomlaid dreuchd air buill chaibineit ann an 2016 is e na Rùnaire a' Chaibineit airson Ionmhais agus a' Bhun-reachd gu ruige 2020 nuair a leig e a dhreuchd dheth as dèidh aithrisean anns an *Sun* gun do chuir e ceudan teachdaireachd teacsa gu gille nach robh ach 16 bliadhna a dh'aois.

Mus do leig e a dhreuchd dheth, bha e na bhall den Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.

## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Derek Mackay (Beurla)
* They Work for You: Derek Mackay (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Meall Bhearaig

'S e beinn ann an Lodainn an Ear, Alba a th' ann am **Meall Bhearaig** (Beurla: *Berwick Law*).

Is e creag is druim de chlach-ghràin a th' ann. Ann an 1707 chuireadh faidhbhilean air leathad an ear, Achd an Aonaidh a chuimhneachadh. Bha cuideachd gèillean muice-mara air a' mhullaich, ach 's e mac-samhail a th' ann a-nis.

## Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an taobh a tuath Lodainn an Ear deas air Bearaig a Tuath. Tha e 187m (614 troigh) de dh'àirde. 'S e Marilyn a th' ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Lodainn an Ear
Roinn-seòrsa:Marilyn
Am Muir Àigeanach

'S e muir air àirde an ear-dheas na Roinn-Eòrpa a th' anns **a' Mhuir Àigeanach** (Greugais: *Αιγαίο Πέλαγος*, Turcais: *Ege denizi*). Tha i suidhichte eadar Àisia agus an Roinn-Eòrpa agus bidh uisgeachan na Mara Duibhe a' sruthadh ann tro na Dàrdainealan. Tha a' mhuir 610km a dh'fhaide agus 299km a leud. Tha doimhneachd na Mara Àigeanaich  1,253m thar cheann, ged a tha i mòran nas doimhne ann an corra àite, fiù 's 3,543m. Tha salannachd mheadhanach aice, 3.91–3.92psu air grunnd na mara. ‘S ann dhan Mhuir Mheadhan-thìreach a sruthas uisgeachadh na Mara Àigeanaich.

Chan eil freumh-fhaclachd na mara seo idir soilleir ach tha e coltach gur ann à ainm an Rìgh Ghreugaich *Αἰγεύς* a tha e. Tha cuid eile dhen bheachd gun tàinig an t-ainm à *αἶγες*, a tha a'ciallachadh *[[tonn|tuinn]]*. 'S e *Muir Gheal* (Бяло море) a thathar a' toirt oirre ann an Sèirbis. 

## Bailtean
*An Àithne
*Heraklion
*İzmir
*Urla

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:A' Ghrèig
Roinn-seòrsa:Muir