open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Róbert Marshall

'S e iasgair, neach-aithris agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann an **Róbert Marshall**. Rugadh e air 31 an Cèitean 1971 ann an Reykjavík ach thogadh e ann am Vestmannaeyjar. B' ann à Dùn Èideann an Alba a bha athair. Fhuair e a chuid foghlaim sgoile aig Framhaldsskólinn í Vestmanneyjum agus thug e ceum ann an lagh agus Saidheans Poilitigeach bho Oilthigh Innis Tìle. Tha e air a bhith  pòsta dà thuras: aig a' chomhairliche Sigrún Elsa Smáradóttir ach dhealaich e bhuaithe. Tha e pòsta a-nis aig a' bhancair Brynhildur Ólafsdóttir. Tha ceathar chloinne aige. Mar neach-naidheachd, bha e an sàs ann an sreath fhoillsichean mar *Vikublaðið*, *Mannlíf* agus *Tíminn* bho 1994 gu ruige 2005, a bharrachd air a bhith na neach-athris air sianal telebhisein air a bheil *Stöð 2* aig an aon àm. Dh' fhàg e an dreuchd aige aig *Stöð 2* air sgàth 's gu robh connspaid ann a thaobh mhearachdan a rinn a t-sianail mun chogadh ann an Ioràc. Chaidh a thaghadh mar Chathraiche air an aonadh-ciùird Blaðamannafélags Íslands ann an 2003 agus chaidh a thaghadh a-rithist ann an 2005. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2009 airson Samfylkingin (Gàidhlig: *An Caidreachas*), ach dh'fhàg e pàrtaidh seo agus ghabh e ri Björt framtíð (Gàidhlig: *Teachd Soilleir*), pàrtaidh ùr a stèidhich e fhèin còmhla ri Guðmundur Steingrímsson agus cuid a dhaoine à Besti flokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh as Fhèarr*). Cha do ghabh e pàirt anns na taghaidhean nàiseanta ann an 2016 agus tha e air a bhith ag obair ann an turasachd airson na beagan bhliadhnaichean a dh' fhalbh on uair sin.
 
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Samfylkingin
*Björt framtíð

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Iasgair

'S e cuideigin a tha ag iasgach air neo 's a tha ag obair le iasg 's a tha ann an **iasgair**. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na iasgairean, leis gur e ciùird a th' annta. A dh'aindeoin sin, a cuid dhaibh ann a bhuinneas dhan a' bhùirdeasachd, ma bhios companaidh aca.

## Iasgairean Ainmeil
*Anndra Abstol
*Dòmhnall Mac na Ceàrdaich
*Ned Maddrell
*Róbert Marshall
*Murchadh Mac a' Phearsain

Roinn-seòrsa:Dreuchdan

## Iomraidhean
Comhairliche

'S e cuideigin a tha air a thaghadh dhan Chomhairle airson luchd-bhòtaidh a riochdachadh aig ìre iondail 's a tha ann an **comhairliche**. Ann an Alba tha 1,227 comhairlichean a' riochdachadh nan daoine ann an 32 comhairlean air feadh na dùthcha. O chionn fhada chanadh probhaist ris an neach a bha os cionn nan comhairlichean agus na comhairle.

## Comhairlichean Ainmeil
*An t-Urramach Jack MacArtair
*Murchadh Mac a' Phearsain

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Poileataigs

## Iomraidhean
Pasadena

'S e baile mòr  air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Pasadena** (IPA: **ˈpæsəˈdiːnə**). 'S ann à facal an Chippewa a tha a' ciallachadh *Crùn a' Ghlinne* 's a tha an t-ainm. B' e Tùsanaich Hahamog-na  a bha nan tàma an seo fad linntean. 'S e Rancho San Pascual (Gàidhlig: Oighreachd an Naoimh Phascail) an t-seann ainm Spàinntis a bha aige o shean. Tha e suidhichte aig 263m os cionn ìre na mara, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Los Angeles. Tha am baile 1,843km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 616km bho San Francisco, 2,967km bho Chicago agus 2,923km bho St. Louis. Tha 137,122 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Steingrímur Hermannsson dhan oilthigh an seo. 'S ann ann am Pasadena 's a tha ionad rannsachaidh NASA.

## Oilthighean
*Institiùd Teicneòlais California

## Daoine Ainmeil

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Stàite
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Bláskógabyggð

'S e sgìreachd (Innis-Tìlis: *Sveitarfélag*) ann an ceann a deas Innise Tìle a th’ ann am **Bláskógabyggð**. Chaidh a chruthachadh ann an 2002 nuair a chaidh Laugardalshreppur, Biskupstungnahreppur agus Þingvallahreppur a chur ri chèile. 

## Bailtean
*Biskupstungur
*Haukadalur
*Laugarvatn
*Skálholt
*Þingvellir

## Daoine ainmeil
* Björt Ólafsdóttir (1983): Neach-poileataigs.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Biskupstungur

‘S e baile beag  ann an ceann a deas Innis Tìle a th' ann am **Biskupstungur**. Tha e suidhichte faisg air Selfoss, dìreach aig ìre na mara, san roinn *[[Suðurland]]* (Roinn a Deas), 90km air falbh bho Reykjavík. Tha 787 duine a’ fuireach sa bhaile. Tha eaconomaidh a'  bhaile stèidhichte air àiteachas agus turasachd, ach tha dì-dhaoineachadh na triobaid mhòr. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Suðurkjördæmi.

## Eachdraidh
Ann an 2002  chaidh am baile 's a tha seo a chur ri Laugardalshreppur agus Þingvallahreppur gu Bláskógabyggð a chruthachadh.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh *Teanga an Easbuig* sa chànan aca, bho *Biskup* (Easbaig) agus *Tunga* (Teanga).

## Daoine Ainmeil
*Björt Ólafsdóttir (1983): neach-poileataigs

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Björt Ólafsdóttir

'S e eòlaiche ghoireasan daonna, teiripiche agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann am **Björt Ólafsdóttir**. Rugadh e air 2 am Màrt 1983 ann am baile beag air a bheil Biskupstungur ann am Bláskógabyggð (Suðurland). Fhuair i a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn við Hamrahlíð agus thug e ceum ann an Eòlas-inntinn agus Eòlas Gnè bho Oilthigh Innis Tìle. An uair sin rinn i Msc ann an Stiùireadh Ghoireasan Daonna aig Oilthigh Lund. Chuir i seachad na bliadhnaichean bhho 2011 gu ruige 2013 mar cheannard air a' bhuidheann *Geðhjálp*, a bhios a' cuideachadh dhaoine le tinneas inntinn. Tha i pòsta aig an innleadair Birgir Viðarsson agus tha ceathrar chloinne aice. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2013 airson Björt framtíð (Gàidhlig: *Teachd Soilleir*) agus bha i na Ministear na h-Àrainneachd agus Goireasan Nàdarra fo Bhjarni Benediktsson fad greiseag ann an 2017, nuair a bha a pàrtaidh anns an riaghaltas ann an co-bhann le Sjálfstæðisflokkurinn agus Viðreisn. 'S e Ólafsdóttir a th' ann cathraiche a' phàirtidh aig an ìre seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Björt framtíð

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Teiripiche

'S e neach-leigheis a tha ag obair le sgilean sònraichte a gheibhear tro thrèanadh agus eòlas, ann an aon no barrachd raointean de chùram slàinte 's a tha ann an **teiripiche**. Tha an taic a tha air a thoirt seachad de dhiofar seòrsa, ach mar as trice bidh teiripiche a' speisealachadh ann an raon no gnìomh, agus a' cuimseachadh leis an neach-dèiligidh no an t-euslainteach air amasan sònraichte a choileanadh. Bidh an teiripiche a' dèanamh an leigheas dealbhaichte, a thèid a leasachadh gus càileachd beatha nan daoine a tha a' faighinn taic a leasachadh.

## Teiripichean Ainmeil
*Björt Ólafsdóttir

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Slàinte

## Iomraidhean
Borðeyri

‘S e baile beag  agus port air an àirde an iar-thuath Innis Tìle a th' ann am **Borðeyri**. Tha e suidhichte faisg air Ísafjörður, dìreach aig ìre na mara, ri taobh an locha mara Hrútafjörður, san roinn *[[Vestfirðir]]* (Lochan Mara an Iar), 171km air falbh bho Reykjavík. Tha 25 duine a’ fuireach sa bhaile. Tha eaconomaidh a'  bhaile stèidhichte air àiteachas agus turasachd, ach tha dì-dhaoineachadh na triobaid mhòr. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi. Tha an clachan seo na ionad bhùthan beaga a dh'fhrithealas nan tuathanasan a tha mun cuairt air. 'S ann dhan sgìreachd Bæjarhreppur a bhuinneas e. Tha rathad nàiseanta 68 faisg air làimh. Tha croilleag agus bun-sgoil ann cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh Borðeyri a chlàradh airson a' chiad turais anns an saga Vatnsdæla:

*Hann fór norður um sumarið í landaleitun og fór upp Norðurárdal og kom ofan í eyðifjörð einn. Og um daginn er þeir fóru með þeim firði þá hlupu úr fjalli að þeim tveir sauðir. Það voru hrútar. Þá mælti Ingimundur: „Það mun vel fallið að þessi fjörður heiti Hrútafjörður.“ Síðan komu þeir í fjörðinn og gerði þá þoku mikla. Þeir komu á eyri eina. Fundu þeir þar borð stórt nýrekið. Þá mælti Ingimundur: „Það mun ætlað að vér skulum hér örnefni gefa og mun það haldast og köllum eyrina Borðeyri.*

*Chaidh e gu tuath tron ​​t-samhradh is e a' lorg fearann ​​agus chaidh e suas gu Sgìre a Tuath agus thàinig e a-steach dhan [[fàsach|fhàsach]]. Agus an dàna latha chaidh iad còmhla riutha, agus threòraich iad a-mach às [[Beinn|a' bheinn]] iad chun an dà chaora. Bha reithe ann. An uairsin thuirt Ingimundur, “Bidh e math gur e Hrútafjörður a chanar ris an loch mara seo.” An uairsin thàinig iad chun an locha agus rinn iad ceò mòr. Thàinig iad air sgillinn leis fhèin. Lorg iad [[bòrd]] mòr ùr an sin. An uairsin thuirt Ingimundur: "Bidh seo a' ciallachadh gun toir sinn ainm an seo, agus fuirichidh ann agus canaidh sinn Borðeyri air. *

Na bu thràithe anns na linntean bha Borðeyri mòran nas cudromaiche do mhalairt na tha e an latha an-diugh. Fiù's fhuair e a chuid chòirichean malairteach ann an 1846 agus lean sin gu ruige 2008. Fad bhliadhnaichean b' ann ann am Borðeyri 's a bha an aon taigh cloiche dà ùrlair na dùthcha.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh *Rubha a' Bhùird* sa chànan aca, bho *Borð* (Bòrd) agus *Eyri* (Rubha).

## Daoine Ainmeil
*Sigurður Eggerz (1875 - 1912): sgrìobhadair agus neach-poileataigs

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Bæjarhreppur

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Ogha

Tha **ogha** a' ciallachadh mac neo nighean do chuid chloinne fhèin. 'S ann anns na oghaichean 's a tha sin ma bhios an aon seanair no seanmhair againn san teaghlach (Cuimris: *Wyr*). 'S mathaid gum  bu dlùth an dàimh 's  th' ann eadar oghaichean agus seanairean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dàimhean
Roinn-seòrsa:Teaghlach
Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Michael Atiyah

B' e matamataigear à Sasainn a bha ann am **Michael Atiyah**.

Rugadh e ann an Lunnainn ann an 1929 aig màthair à Sasainn is athair à Leabanon agus thogadh e ann an Sudàn is anns an Èipheit.
Dh'ionnsaich e matamataig aig Colaiste na Trianaide, Oilthigh Chambridge agus sgrìobh e teusais fo William Hodge. As dèidh seo dh'obair e aig Oilthigh Phrinceton is thill e chun Rìoghachd Aonaichte far an deach e na ollamh aig Oilthigh Oxford ann an 1963. Dh'fhoillsich e an teòirim inneacs Atiyah–Singer còmhla ri Isadore Singer, a thoradh as ainmeile, ann an 1968, is thill e gu Princeton eadar 1969 is 1972. Chaidh e na mhaighstir Colaiste na Trianaide ann an 1990 agus stiùir e an t-Institiud Isaac Newton. As dèidh dha a dhreuchd leigeil suas ann an 1997 dh'imrich e gu Dùn Èideann far an do chaochail e ann an 2019.

## Urraman
Bhuannaich e am Bonn Fields ann an 1966 còmhla ri Paul Cohen, Alexander Grothendieck agus Stephen Smale. Eadar 1990 is 1995 bha e na cheann-suidhe a' Chomainn Rìoghail ann an Lunnainn agus an Comann Rìoghail Dhùn Èideann eadar 2005 is 2008.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Matamataig
Hörgárdalur

'S e gleann a tha ri taobh Eyjafjörður ann an ceann a tuath Innis Tìle 's a th' ann an **Hörgárdalur** (Norðurland eystra). 'S ann dhan sgìre-bhaile Hörgársveit a bhuinneas e. Tha a' mhòr-chuid dhen àite air a lìnigeadh le beanntan a tha uabhasach fhèin àrd, agus tha abhainn Hörgá a' sruthadh tron ghleann.

Tha an Landnámabók ag ràdh: 

*Geirleifur hét maður; hann nam Hörgárdal upp til Myrkár; hann var Hrappsson og bjó í Haganum forna. Hans son var Björn hinn auðgi, er Auðbrekkumenn eru frá komnir.*

*B' e Geirleifur am fear thug e seilbh air Hörgárdalur suas gu Myrkár; b' e [[mac]] Hrapp a bh' ann is dh'fuirich ann an seann Haganum. B' e Björn Beartach a bh' ann a mhac, a bhuinneadh do shliochd Auðbrek.*

Rugadh Hannes Þórður Pétursson Hafstein - a bh na phrìomh-mhinistear dà thuras - sa ghleann seo ann an 1861. Tha an sgìre a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðausturkjördæmi.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Cnò

Ann an luibh-eòlas, 's e seòrsa meas far a bheil sìol ann am plaosg cruaidh a tha ann an **cnò**.

Mar eisimpleir, 's e cnòthan anns a' bhrìgh luibh-eòlasach a tha ann an cnòthan-calltainn, cnòthan-daraich agus cnòthan-geanmaidh. 

Tha brìgh eile ann an còcaireachd. 'S e sìl a tha ann an cnòthan-almoin, cnòthan-Braisileach, cnòthan-Frangach, cnòthan-spuinge (neo cnòthan Mòire), cnò-mheannt, cnòthan-piostais, cnòthan-peacain, agus 's e pòr-cochaill a tha anns a' chnò-thalmhainn.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luibh-eòlas
Sveinn Björnsson

B' e neach-lagha, neach-malairt agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a bh' ann an **Sveinn Björnsson** (ˈsveitn̥ ˈpjœsːɔn). Rugadh e air 27 an Gearran 1881 ann an Copenhagen. Bha athair, Björn Jónsson na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Ráðherra Íslands]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1909 gu ruige 1911 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: *Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd*). Fhuair Björnsson a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn í Reykjavík agus an uair sin thug e ceum ann an lagh bho Oilthigh Copenhagen. Phòs e aig Georgia Hansen ann an 1908 agus fhuair iad sianar chloinne còmhla. A thaobh mhalairt, stèidhich e trì companaidhean: Eimskipafélag Íslands hf (luingeanachd), Brunabótafélag Íslands (Airgead-urrais) agus Sjóvátryggingafélag Íslands (Airgead-urrais). B' e esan cuideachd a bha a-measg an fheadhainn a chuir air dòigh A' Chrois Dhearg Innise Tìle ann an 1924. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1914. B' e a' chiad cheann-suidhe na dùthcha a bh' ann am Björnsson, nuair a ghabh Innis Tìle leis a' Phoblachd ann an 1944. Lean e air san dreuchd gu ruige a bhàis. Chaochail Björnsson ann an Reykjavík air 25 am Faoilleach 1952.

## Prìomh-mhinistearan fo Bhjörnsson
Bha Björnsson na cheann-suidhe fad ochd biadhna agus bha sianar prìomh-mhinistear, a riochdachadh trì pàrtaidhean fodha fad 's a bha e san dreuchd, mar a leanas:
*Björn Þórðarson
*Ólafur Tryggvason Thors
*Stefán Jóhann Stefánsson
*Steingrímur Steinþórsson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Sjálfstæðisflokkurinn
*Forseti Íslands

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Ceann-suidhe Innise Tìle

Is e Ceann-suidhe Innis Tìle ceannard na stàite agus an t-oifigear as àirde ann am Poblachd Innis Tìle. Tha an Ceann-suidhe air a thaghadh airson teirm a mhaireas ceithir bliadhna aig aon àm agus is e an aon oifigear a chaidh a thaghadh le taghadh dìreach. A rèir Bun-reachd Innis Tìle, is e an Ceann-suidhe prìomh neach-gleidhidh a' chumhachd riaghlaidh agus an dàrna neach aig a bheil an t-ùghdarras reachdail. Ann an cleachdadh, mar as trice chan eil com-pàirt a' chinn-suidhe ann an reachdas no gnìomhan riaghaltais ach foirmeil, gus nach bi cothrom aige air susbaint reachdail no riaghaltais. Ach, thathar a' gabhail ris gum faod e buaidh a thoirt air còmhraidhean seòmar-bùird agus eadhon riaghaltas taobh a-muigh fhastadh ma tha suidheachaidhean mar sin ann. Aig an aon àm, tha cumhachd aig a' cheann-suidhe bile a dhiùltadh bhon Alþingi agus a dhearbhadh ann am breithneachadh na dùthcha ann an reifreann, a chaidh fheuchainn trì tursan ann an eachdraidh na h-oifis. Às aonais a' Cheann-suidhe, bidh am Prìomhaire, Ceann-suidhe na Pàrlamaid agus Ceann-suidhe na h-Àrd Chùirt a’ tighinn còmhla ris a' Cheann-suidhe.

## Gnìomhan
Tha na cumhachdan a leanas aig a' cheann-suidhe:

*Fastadh mhinistearan agus co-dhùnadh am pasgan aca
*Ceannas Comhairle nam Ministearan
*Ath-shoidhnigeadh achdan reachdail agus riaghaltais
*Ccrìochnachadh chùmhnantan le Stàitean eile
*Gairm an Alþingi taobh a-staigh deich seachdainean às deidh an taghadh coitcheann
*Seisean de Alþingi a chuir dheth, airson dà sheachdain agus aon uair sa bhliadhna
*Alþingi a sgaoileadh
*Adhbhrachadh gun tèid bilean agus rùintean a thaisbeanadh
*Foillseachadh laghan
*Laghan sealach a dhèanamh ma thachras èiginn
*Cùis lagha a chuir dheth, airson adhbharan cudromach
*Còir aige maitheanas agus mathanas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Forseti Íslands

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Grenjaðarstaður

‘S e baile beag ann an ceann a tuath Innis Tìle a th’ ann an **Grenjaðarstaður**. Tha e suidhichte faisg air Akureyri, 44m os cionn ìre na mara, san sgìre-bhaile Þingeyjarsveit, san roinn *[[Norðurland eystra]]* (Roinn an Ear-Thuath), eadar an Loch *Vestmannsvatn* agus an Abhainn *Laxá*, 441km air falbh bho Reykjavík agus 482km bho Selfoss. Tha eaconomaidh a'  bhaile stèidhichte air àiteachas agus turasachd, ach tha dì-dhaoineachadh na triobaid mhòr. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi. 'S ann airson a chuid thaighean air an togail le sgroth 's a tha Grenjaðarstaður ainmeil an latha an-diugh.

## Eachdraidh
Bha Grenjaðarstaður na fhearann ​​tuineachaidh, far an robh an neach-tuineachaidh Grenjaður Hrappsson - a nochd anns an Landnámabók - a' fuireach ann. Thuit Hrappsson ann am blàr ann an Örlygsstaðir 1238 ach chaidh a thiodhlacadh ann an Grenjaðarstaður. B' ann ann an Grenjaðarstaður a dhèanadh an t-aran as fheàrr san dùthaich. Bha àireamh mhòr de thuathanasan air an làrach, a bharrachd air iasgach bhradain agus gnèithean eile. Am measg nan sagartan a bhuinneadh do Ghrenjaðarstaður tha Þorkell Guðbjartsson (m. 1483), Jón Pálsson Maríaskáld (m. 1471) agus Sigurð Jónsson (m. 1595), mac an Easbuig Jón Arason, a rinn clàran de mhaoin Hólar agus feartan eile mu dheidheinn cheann a tuath na dùthcha. Cuideachd air ainmeachadh tha Gísla Magnússon (1712 - 1779), easbaig Hólar an dèidh sin, a thog an eaglais an sin. Chaidh an eaglais a thogail ann an 1865; bha glagan eaglaise crochte bho na bliadhnaichean 1663 gu ruige 1740. Tha an lios mu 775m² a mheud. Faodar tadhal air seòmraichean an taighe as t-samhradh, bho thoiseach an Ògmhios gu deireadh an Lùnastail. Ann an 1931 chaidh Grenjaðarstaður a roinn ann an còig tuathanasan agus chan eil an t-sagartachd ann a-nis. Bha daoine a' fuireach anns a' chùirt gu ruige 1949. Ann an 1958, chaidh fhosgladh mar thaigh-tasgaidh.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh *Làrach Ghrenjaður* sa chànan aca, bho *staður* (Làrach) agus an t-ainm *Grenjaður*.

## Daoine Ainmeil
*Jón Magnússon (1859 - 1926): neach-poileataigs

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Duilleag Oifigeil

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Neskaupstaður

'S e baile agus port air an àirde an ear Innis Tìle a th' ann an **Neskaupstaður** (IPA: *'ˈnɛːskøy̑pstaːðʏr*). Tha e suidhichte faisg air Egilsstaðir, dìreach aig ìre na mara, san roinn *[[Austurland]]* (Roinn an Ear), ri taobh na h-aibhnichedan  *Hofsá* agus *Selá*, 703km air falbh bho Reykjavík agus 315km bho Akureyri. Tha 1,437 duine a’ fuireach sa bhaile. Tha eaconomaidh a'  bhaile stèidhichte air iasgach agus turasachd. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðausturkjördæmi.

## Eachdraidh
Chaidh an t-àite a chlàradh airson a' chiad turais ann an caibideil 80 dhen Landnámabók mar Nes:

*Egill hinn rauði hét maður, er nam Norðurfjörð og bjó á Nesi út; hans son var Óláfur, er Nesmenn eru frá komnir.*

*B' e Egil Ruadh an duine a thàinig gu Norðurfjörður agus a dh'fuirich ann an Nes; bhuinneadh a [[mac|mhac]] Olaf, do shliochd Nesmen.*

Chaidh am baile Neskaupstaður a stèidheachadh ann an 1892 mar bhaile iasgaich air oirthir Norðfjörður, air làrach tuathanais air an robh "Nes". Anns an 20mh linn, fhuair am baile am far-ainm *Litla Moskva* (Moscobha beag) air sgàth an taobh poilitigeach sòisealach a bha aig an t-sluagh. Chaidh film a dhèanmh mun chùis ann an 2018. Chaochail Jón Magnússon, seann phrìomh-mhinistear Innise Tìle am seo ann an 1926. Suas gu 1949, cha robh rathad dhan baile idir is na daoine  a' tighinn ann air bàta. Thachair tachartas duilich anns a' bhaile ann am meadhan nan 70an nuair a rinn maoim-sneachda fìor dhroch sgrios air grunn thaighean agus chaochail 12 duine. Chaidh carragh-cuimhne a thogail anns a' phàirc bheag ann am meadhan a' bhaile mar chuimhneachan air. Anns an eadar-ama, tha an àite air a dhèanamh nios tèarainte le structaran farsaing. Thàinig Neskaupstaður còmhla ri Eskifjörður agus Reiðarfjörður ann an 1998 gus an sgìre-bhaile ùr Fjarðabyggð a chruthachadh. Fhuair a' chompanaidh Seiceach Metrostav cùmhnant airson tunail ùr a thogail eadar Eskifjörður agus Neskaupstaður ann an 2013. Thòisich cladhach an tunail - a tha 7,908 meatair a dh' fhaid - fo shuidheachadh geòlais agus gnàth-shìde gu math duilich.  Chaidh an tunail, ris an canar Norðfjarðargöng, fhosgladh air Disathairne 11 Samhain 2017 le Ministear Còmhdhail Innis Tìle, Jon Gunarson, tosgair Seiceach Knot Jaroslav agus riochdairean bho bhuidhnean agus chompanaidhean fa leth.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh *Làrach Ceannachd an Rubha* sa chànan aca, bho Nes (Rubha), Að Kaupa (Ceannachd) agus Staður (Làrach).

## Daoine Ainmeil
* Tryggvi Ólafsson: (1940 - 2019) - Peantair.

## Bailtean Co-ceangailte
*  Jyväskylä
*  Stavanger

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
Duilleag Oifigeil

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Kristján Eldjárn

B' e neach-tasgaidh, àrc-eòlaiche, neach-teagaisg agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a bh' ann an **Kristján Eldjárn** (kʰrɪstjaun ˈɛltjaurtn̥). Rugadh e air 6 an Dùbhlachd 1916 ann an Tjörn í Svarfaðardal (Norðurland eystra). Fhuair Eldjárn a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn á Akureyri (Norðurland eystra) agus an uair sin thug e ceum ann an àrc-eòlas bho Oilthigh Copenhagen agus Oilthigh Innis Tìle. Phòs e aig Halldóra Ingólfursdóttir ann an 1947 agus fhuair iad ceathrar  chloinne còmhla. Bha e os cionn Taigh-tasgaidh Nàiseanta Innise Tìle eadar 1945 agus 1968, nuair a chaidh a thaghadh mar cheann-suidhe na dùthcha. Chaochail Björnsson ann an Cleveland, Ohio air 13 an t-Sultain 1982.

## Taghaidh dhan Cheannas
Chaidh a thaghadh dhan cheannas trì tursan. Seo na torridhean a fhuair e:

## Prìomh-mhinistearan fo Eldjárn
Bha Eldjárn na cheann-suidhe fad dà bhliadhna deug agus bha seachdnar prìomh-mhinistear, a riochdachadh trì pàrtaidhean fodha fad 's a bha e san dreuchd, mar a leanas:
*Bjarni Benediktsson
*Jóhann Hafstein
*Ólafur Jóhannesson
*Geir Hallgrímsson
*Ólafur Jóhannesson
*Benedikt Sigurðsson Gröndal
*Gunnar Thoroddsen

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Forseti Íslands

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Vigdís Finnbogadóttir

'S e neach-iomairt, neach-teagaisg agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a th' ann am **Vigdís Finnbogadóttir** (ˈvɪɣtis ˈfɪnpɔɣaˌtouʰtɪr̥). Rugadh e air 15 an Giblean 1930 ann an Reykjavík. Fhuair Finnbogadóttir a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn í Reykjavík agus an uair sin thug e ceum ann an Fraingis agus Litreachas bho Oilthigh Grenoble agus Oilthigh Paris (Sorbonne) bho 1949 gu ruige 1953, eachdraidh dràma bho Oilthigh Copenhagen agus an uair sin rinn i BA ann am Beurla, Fraingis agus foghlam bho Oilthigh Innis Tìle. Phòs aig Ragnar Ottó Arinbjarnar ann an 1954 ach dhealaichte iad ann an 1961. Dh'uchd-mhacaich i nighean, air a bheil Ástríður Magnúsdóttir, a rugadh ann an 1972. B' e Finnbogadóttir a' chiad thè dhealaichte a rinn uchd-mhacadh ann an eachdraidh na dùthcha. Chuir Finnbogadóttir bliadhnaichean ag obair ann an turasachd agus 's i a chuir air dòigh a' chiad cùrsa trèanaidh airson luchd-iùil turasachd. Bha i cuideachd na thìdsear Fraingis aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Menntaskólinn við Hamrahlíð fad na 60an. Bha i gu tur an aghaidh bhallrachd NATO Innis Tìle agus dhèanadh i iomairt fad bliadhnaichean. Ann an 1975 ghabh ise pàirt ann an stailc nam ban (Innis-Tìlis: Kvennafrídagurinn) airson bhoireann-dhligheachais agus co-ionannachd. Chaidh a thaghadh dhan cheannas ann an 1980, an dàrna thè san t-sabhal a fhuair a leithid dreuchd agus a' chiad neach-dealaichte cuideachd. Tha i na tosgair UNESCO a-nis.

## Taghaidh dhan Cheannas
Chaidh a thaghadh dhan cheannas ceithir tursan. Seo na torridhean a fhuair i:

## Prìomh-mhinistearan fo Fhinnbogadóttir
Bha Finnbogadóttir na ceann-suidhe fad sia bhliadhna deug agus bha ceathrar prìomh-mhinistear, a riochdachadh dà  phàrtaidh foipe fad 's a bha i san dreuchd, mar a leanas:
*Gunnar Thoroddsen
*Steingrímur Hermannsson
*Þorsteinn Pálsson
*Davíð Oddsson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Forseti Íslands

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Oilthigh Grenoble

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite a tha suidhichte ann an Grenoble san Fhraing 's a th' ann an **Oilthigh Grenoble nan Alpannan** (Fraingis: Université Grenoble Alpes). Chaidh a stèidheachadh ann an 1339 le Humbert II à Viennois, ach sgarr e ann an 1971 air sgàth na h-aimhreite phoileatagach a dh'a dh'adhbhraich ar-amach nan oileanach ann an 1968. Dh'aontaich e a-rithist ann an 2015 nuair a thàinig Oilthigh Grenoble nan Alpannan agus Oilthigh Stendhal ri chèile. Chruthaich an t-aonadh seo an treas oilthigh as motha na Frainge.

## Seann Oileanaich
*Vigdís Finnbogadóttir

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Université Grenoble Alpes

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Oilthigh Paris (Sorbonne)

B' e oilthigh rannsachaidh na stàite a bha suidhichte ann am Paris san Fhraing 's a bh' ann an **Oilthigh Paris** (Fraingis: Université de Paris) air neo **Sorbonne** mar a chanadh ris mar as àbhaist. Chaidh a stèidheachadh ann an 1150 le Humbert II à Viennois, ach chaidh a dhùnadh fad 13 bliadhna bho 1793 gu ruige 1806 air sgàth na h-aimhreite phoileatagach a dh'adhbhraich Ar-a-mach na Frainge ann an 1789. Mhair e gu ruige 1970.

## Seann Oileanaich
*Miguel Ángel Asturias
*Honoré de Balzac
*Hector Boece
*Henri Bergson
*Seòras Bochanan
*Pierre Curie
*Alexandru Ioan Cuza
*Jacques-Louis David
*T. S. Eliot
*Desiderius Erasmus
*Gerhard Ertl
*Vigdís Finnbogadóttir
*Léon Gambetta
*Jacobus Henricus van't Hoff
*Victor Hugo
*Frédéric Joliot-Curie
*Irène Joliot-Curie
*Albertus Magnus
*Iain Major
*Grigore Moisil
*Louis Pasteur
*Jean-Paul Sartre
*Alexis de Tocqueville

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Sorbonne

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Guðni Thorlacius Jóhannesson

'S e eachdraiche, eadar-theangair, neach-teagaisg oilthigh, sgrìobhadair agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a th' ann an **Guðni Thorlacius Jóhannesson** (ˈkʏðnɪ ˈtʰɔrlaˌsiːjʏs ˈjouːhanːɛsˌsɔn). Rugadh e air 26 an t-Ògmhios 1968 ann an Reykjavík ach thogadh e ann an Garðabær. Fhuair Jóhannesson a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn í Reykjavík agus an uair sin thug e ceum ann an Saidheans Poileataigeach bho Oilthigh Warwick (1991) agus an uair sin rinn e MA ann an Eachdraidh bho Oilthigh Innis Tìle (1997). Fhuair e MSt bho Oilthigh Oxford agus dotaireachd bho Oilthigh na Banrighe Màiri Lunnainn (2003). Phòs e aig Elín Haraldsdóttir ann an 1995 agus fhuair iad nighean. Dhealaichte iad ann an 1996. Ann an 2004 phòs e a-rithist, an turas seo aig Eliza Reid. Tha ceathrar chloinne aca. Chuir Jóhannesson bliadhnaichean a' teagasg eachdraidh ann an iomadh oilthigh ann Innis Tìle agus thall thairis: Oilthigh Lunnainn, Oilthigh Reykjavík, Oilthigh Bifröst agus Oilthigh Innis Tìle, far an robh e na ollamh. A bharrachd air sin tha còig cànain aige cuideachd: Innis-Tìlis, Beurla, Danmhairgis, Nirribhis, Ruisis agus Gearmailtis. Eadar 2011 agus 2015 bha e na chathraiche Sögufélag (Gàidhlig: Comman Eachdraidh Innise Tìle). Chaidh a thaghadh mar cheann-suidhe ann an 2016.

## Taghaidh dhan Cheannas
Chaidh a thaghadh dhan cheannas dìreach ann an 2016. Seo na torridhean a fhuair e:

## Prìomh-mhinistearan fo Jóhannesson
Cha deach Jóhannesson a thaghadh dhan cheannas ach ann an 2016 ach tha triùir prìomh-mhinistear, a riochdachadh trì  pàrtaidhean th fodha san àm sin, mar a leanas:
*Sigurður Ingi Jóhannsson
*Bjarni Benediktsson
*Katrín Jakobsdóttir

## Leabhraichean
* Kári í jötunmóð. *Saga Íslenskrar erfðagreiningar og Kára Stefánssonar* (Reykjavík: Nýja bókafélagið, 1999).
* Völundarhús valdsins. *Stjórnarmyndanir, stjórnarslit og staða forseta Íslands í embættistíð Kristjáns Eldjárns, 1968–1980* (Reykjavík: Mál og menning, 2005).
* Óvinir ríkisins. *Ógnir og innra öryggi í kalda stríðinu á Íslandi* (Reykjavík: Mál og menning, 2006).
* Þorskastríðin þrjú. *Saga landhelgismálsins 1948–1976* (Reykjavík: Hafréttarstofnun Íslands, 2006).
* Hrunið. *Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar* (Reykjavík: JPV, 2009).
* Gunnar Thoroddsen. *Ævisaga*. (Reykjavík: JPV, 2010).
* Fyrstu forsetarnir. *Embætti þjóðhöfðingja Íslands á 20. öld.* (Reykjavík. Sögufélag, 2016).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Forseti Íslands

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Oilthigh na Banrighe Màiri Lunnainn

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite a tha suidhichte ann an Lunnainn, Sasainn a th' ann an **Oilthigh na Banrighe Màiri Lunnainn** (Beurla: Queen Mary University of London, ainm goirid: QMUL). Chaidh a stèidheachadh ann an 1882 agus tha e na bhall na bhuidhne Russell. Chuir David Adger bliadhnaichean seachad ag obair ann.

## Seann Oileanaich
*Guðni Thorlacius Jóhannesson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Queen Mary University of London

Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Sasainn
Eachdraiche

'S e cuideigin a tha a' clàradh, a' sgrìobhadh, ag rannsachadh air neo a' dèanamh anailis air eachdraidh 's a th' ann an **eachdraiche**.

## Eachdraichean Ainmeil
*Livius
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Matilde Camus
*Pyotr Kropotkin
*Strabo
*Huang Sianfan
*Karl Marx
*Lucrețiu Pătrășcanu
*Jaume Aymar i Ragolta

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Bòrnais

’S e baile ann an Uibhist a Deas a tha ann am **Bòrnais** (no **Bòirnis**) *(Beurla: Bornish)*.  Tha an A865 a’ dol troimhe air a shlighe eadar Loch nam Madadh agus Loch Baghasdail.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2020-01-06: Comhairlean Coimhearsnachd *(aithris-bhideo 2:59 mu Chomhairle Choimhearsnachd Bhòirnis)*

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas
Dotaireachd

'S e am prògram foghlaim as àirde ann am mòran oilthighean a th' ann **dotaireachd** (Laideann: docere “teagasg”).  Tha e a' toirt a-steach greiseag far am bithear a' teagasg agus a' dèanamh rannsachaidh, le leughadh poblach aig deireadh pròiseact no tràchdas dotaireil air cuspair sònraichte. Tha an dotaireachd eadar-dhealaichte bho na mhaighstirean no prògraman coltach ris oir tha co-phàirt teòiridheach làidir aice a tha ag amas air rannsachadh oilthighe. 'S ann aig ìre ISCED 8 a tha dotaireachd. Tha cùrsaichean iar-cheumnach ann, a thathas a' meas mar an aon ìre ISCED ris an PhD oir is e leudachadh no tagraidhean a th' annta gu tric. A rèir Èigheachd Bhologna agus am frèam foghlaim àrd-ìre ùr san Aonadh Eòrpach, tha i a' freagairt ris an treas cearcall de sgrùdaidhean oilthigh. Ann an iomadh dùthaich, 's e th'ann tha riatanas airson a bhith na ollamh oilthighe. Tha i a' toirt a-steach ceum maighstireachd, obair a bheir a’ chòir air ceum eadar-mheadhanach agus an tràchdas deireannach, air ullachadh leotha fhèin, le cuideachadh bho stiùiriche tràchdas agus oide. Tha dotairean ceangailte ri roinnean a tha a' riochdachadh nan diofar roinnean eòlais. Tha fad caochlaideach aca, gun a bhith nas lugha na trì bliadhna.
## Dotairean Ainmeil
*Lucía Etxebarria
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Thabo Mbeki
*Ryoji Noyori
*Valentina Tereshkova
* Hannah Arendt (1906 - 1975), Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair  Gearmailteach-Aimearaganach
*Jaume Aymar i Ragolta

## Tràchdasan PhD Sgrìobhte anns a' Ghàidhlig

* Dòmhnall Uilleam Stiùbhart (1997) *An Gàidheal, a’ Ghàidhlig, agus a’ Ghàidhealtachd san t-Seachdamh Linn Deug.* Oilthigh Dhùn Èideann.
* Roy Wentworth (2004) *Rannsachadh air Fòn-eòlas Dualchainnt Ghàidhlig Gheàrrloch, Siorrach Rois*. Sàbhal Mòr Ostaig/Oithigh Obar Dheathain.
* Aonghas MacCoinnich (2004) *Tùs gu Iarlachd: Eachdraidh Clann Choinnich, c1466-1638.* Oilthigh Obar Dheathain.
* Timothy Currie Armstrong (2009) *Stèidheachadh Ghnàthan-cànain Ùra: Cuairteachadh Ideòlais-chànain ann an Trì Gaeltachtaí Nua.* Sàbhal Mòr Ostaig/Oilthigh Obar Dheathain.
* Sìm Roy Innes (2011) *Cràbhachd do Mhoire Òigh air a’ Ghàidhealtachd sna Meadhan-aoisean Anmoch, le Aire Shònraichte do Leabhar Deadhan Lios Mòir.* Oilthigh Ghlaschu.
* Aonghas Uilleam Gearóid Mac Leòid (2014) *An Dàn Fada Gàidhealach – 1900-1950: Sgrùdadh ioma-chuspaireil air corpas air dìochuimhne.* Oilthigh Ghlaschu.
* Sìleas NicLeòid (2014) *Cànain agus Cultar ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig: Neartan, Duilgheadasan agus am Buaidh air Comasan is Seasamhan Cànain na h-Òigridh.* Sabhal Mòr Osgaig/Oilthigh Obar Dheathain.
* Tòmas MacAilpein (2017) *Cultar agus an comann-sòisealta ann an Ìle, mu 1890 gu 1960.* Oilthigh Ghlaschu.
* Catrìona Mòrag NicNèill (2018) *Telebhisean mar ghoireas poileasaidh cànain: a chleachdadh aig cloinn dà-chànanaich*. Sabhal Mòr Osgaig/Oilthigh Obar Dheathain.
* Iain Gray Howieson (2021) *Bàrdachd Baile an Naoidheamh Linn Deug – Ath-mheasadh*. Sabhal Mòr Ostaig/Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas Hessen
Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Sgoil

'S e stèidheachd no ionad a tha an urra ri oideachadh no teagasg ann an raointean sònraichte a th' ann an **sgoil**. Tha am facal sgoil a' buntainn ri gach ìre foghlaim: bun-sgoil, àrd-sgoil, acadamh, colaisde, sgoiltean samhraidh, sgoiltean inbheach, fèin-sgoiltean, sgoiltean cànain, sgoiltean ciùil. Canar neach-teagaisg le fear no tè a tha a' teagasg ann an sgoil.
## Sgoiltean Ainmeil
*Bunscoill Ghaelgagh
*Menntaskólinn í Reykjavík
*Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
*Sgoil MhicNeacail
*Sgoil Eadar-nàiseanta Lenin

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
*
Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Ollamh

'S e cuideigin a tha ag obair aig an ìre as àirde ann an oilthigh 's a th' ann an **ollamh**. Ann an siostam-rangachaidh nan oilthighean, 's e gu bheil ollamh nas àirde na neach-teagaisg oilthigh àbhaisteach a rèir a chuid èolaisean, rannsachadh agus sgilean.

## Ollamhan Ainmeil
*Teodor Bordeianu
*Maya Angelou
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Leonid Kantorovich
*Grigore Moisil (1906 - 1973)
*Lucrețiu Pătrășcanu
*Wole Soyinka
*Ellen Swallow Richards
*Elie Wiesel
*Jaume Aymar i Ragolta

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Eadar-theangair

'S e cuideigin a tha ag obair 's e ag eadar-theangachadh bho aon chànan gu cànan eile 's a th' ann an **eadar-theangair**.

## Eadar-theangairean Ainmeil
*Anna Akhmatova
*Meg Bateman
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Selma Lagerlöf
*Daniel Levin Becker
*Neda Nezhdana
*Marin Preda
*Moshe Sharett
*Isaac Bashevis Singer
*Wole Soyinka
*Wisława Szymborska
*Pavlo Sudoplatov
*Elie Wiesel
*Lucrețiu Pătrășcanu
*Jaume Aymar i Ragolta
*Valerian Pidmohylny

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Cànan
Oilthigh Warwick

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite a tha suidhichte ann an Coventry, Sasainn a th' ann an **Oilthigh Warwick** (IPA: *ˈwɒrɪk*, Beurla: University of Warwick). Chaidh a stèidheachadh ann an 1965. Chuir John Warcup Cornforth bliadhnaichean seachad ag obair ann.

## Seann Oileanaich
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Wendy NicAlasdair

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*University of Warwick

Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Sasainn
Saidheans Poileataigeach

'S e sgrùdadh agus ionnsachadh mu dheidhinn phoilitigs air fad a th' ann an  **saidheans poileataigeach**. Tha sin a' toirt a-steach structar an riaghaltais, a bharrachd air dòighean riaghlaidh, no dòigh air choreigin eile a tha a' feuchainn ri dèanamh cinnteach à tèarainteachd agus cothromachd. Mar sin faodaidh luchd-saidheans poilitigeach sgrùdadh a dhèanamh cuideachd air ionadan sòisealta, leithid corporaidean, aonaidhean-ciùird, agus eaglaisean. Thathas a' sgrùdadh gluasad cumhachd gus leigeil le co-dhùnaidhean a dhèanamh. Tha soirbheachas riaghaltas agus poileasaidh air a thomhas a thaobh seasmhachd, sìth, ceartas, agus beairteas stuthan.

## Eòlaichean  Saidheans Poileataigeach Ainmeil
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Samuel Huntington
* Pyotr Kropotkin
*Barack Obama
*Woodrow Wilson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Pollox
* Vísindavefur
Roinn-seòrsa:Eòlas
Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Neach-iomairt

'S e cuideigin a tha an sàs ann an iomairteachd shòisealta, spioradail no phoileataigeach 's a th' ann an **neach-iomairt**.

## Luchd-iomairt Ainmeil
*Angelica Balabanoff (1877 – 1965)
*Maya Angelou
*Vigdís Finnbogadóttir
*Pyotr Kropotkin
*Raquel Liberman
*Salvador Puig i Antich
*Natan Sharansky
*Jóhanna Sigurðardóttir
*Thabo Mbeki
*Elie Wiesel

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Taigh-òsta

'S e togalach a tha air a phlanadh agus uidheamaichte gus àite a thoirt do dhaoine airson ùine, agus a leigeas le luchd-siubhail fuireach air an turas 's a th' ann an **taigh-òsta**. Bidh taighean-òsta a' toirt seachad seirbheisean a bharrachd dha aoighean leithid taighean-bìdh, amaran snàmh agus sgoiltean-àraich. Tha seirbheisean co-labhairt aig cuid de thaighean-òsta agus bithear a' brosnachadh bhuidhnean gus gnàthasan is coinneamhan a chuir air dòigh aig an ionad aca. Mar as trice bidh taighean-òsta air an seòrsachadh ann an roinnean stèidhichte air an ìre comhfhurtachd agus an ìre seirbheis a thathar  a' tabhann. Tha sgèile na roinn-seòrsa air a chomharrachadh le seata de rionnagan, a dh'fhaodas a bhith eadar aon is còig, agus a' comharrachadh càileachd an taigh-òsta bho ìosal gu àrd.

## Taighean-òsta teaghlaich
Tha iad seo nan taighean-òsta a chaidh an dealbhadh airson a bhith a' còrdadh riutha aig àm sam bith den bhliadhna agus gu tric tha iad suidhichte air tràigh na mara. Tha seòmraichean farsaing is comhfhurtail aig cuid, amaran snàmh, goireasan spòrs, prògraman dibhearsain do dhaoine de gach aois, agus deagh bhiadh far am faigh thu diofar bhlasan de bhiadh eadar-nàiseanta.

## Taighean-òsta bìdhe
Tha iad air an comharrachadh leis an tairgse deagh bhiadh sònraichte aca a tha air a thaisbeanadh mar phrìomh fhear an àitreabh. Tha am biadh aige smaoineachail agus cruthachail le buaidh eadar-nàiseanta anns na taighean-bìdh aige, le blasad de dhiofar stoidhlichean còcaireachd agus taghadh eadar-dhealaichte de fhìon.

## Taighean-òsta co-chruinneachaidh
Chaidh an dealbhadh gus gabhail ri gnàthasan is coinneamhan. Tha tallachan co-labhairt agus seòmraichean coinneimh nan taighean-òsta sin air an comharrachadh leis na h-àiteachan farsaing aca agus na tha ri fhaighinn de na goireasan teicneòlais agus daonna gus tachartas de sheòrsa sam bith a chumail.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* La Nación

Roinn-seòrsa:Gnìomhachas
Neach-malairt

'S e cuideigin a tha os cionn chompanaidh air neo 's a tha ag obair air a cheann fhèin ann an eaconomaidh calpach 's a th' ann an **neach-malairt** neo **neach-gnìomhachais**.

## Luchd-malairt Ainmeil
*Silvio Berlusconi
*Sveinn Björnsson
*Bill Gates
*Silvio Santos 
*Donald Trump 
*Jack Ma
*Satoru Iwata
*
*
*José Eusebio Otálora 
*
*
*Carlos Slim
*Aquileo Parra Gómez

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Gnìomhachas
Neach-tasgaidh

'S e cuideigin a tha a' cumail taigh-tasgaidh, galaraidh air neo leabharlann 's a th' ann an **neach-tasgaidh**.

## Luchd-tasgaidh Ainmeil
*Hendrik Lorentz (1853 - 1928)
*Kristján Eldjárn (1916 - 1982)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Taighean-tasgaidh
An t-Seann Èipheit

B' e sìobhaltachd ann an Afraga a Tuath a bha anns **an t-Seann Èipheit**.

Dh'fhàs an sìobhaltachd feadh na Nìl agus mhair i gus àm nan Ròmanaich nuair a chaidh i phàirt dhen Impireachd na Ròimhe. Tha i ainmeil airson nam pioramaidean, an Sfincs Mòr, dealbh-sgrìobhadh na h-Èipheite, an t-àm nuair a bha na Iùdhaich ann an tràilleachd anns an Èipheit, agus tuaman is beairteas nam phàroahan, mar eisimpleir Tutankhamun.

Lunn Alasdair Mòr air an Èipheit ann an 332 RC is stèidhich e Alexandria air bun na Nìl air làrach Rhakotis.

## Daoine ainmeil
* Tutankhamun
* Cleopatra

## Anns a' Ghàidhlig
Dh'eadar-theangaich Coinneach Ros dàn o 2160 RC ann an Gairm.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Àrc-eòlaiche

'S e cuideigin a tha an sàs ann an àrc-eòlas 's a th' ann an **àrc-eòlaiche**.

## Àrc-eòlaichean Ainmeil
*Thomas Jefferson (1743 - 1826)
*Sir William Ramsay (1852 - 1916)
*Mykola Biliashivskiy (1867 - 1926)
*Kristján Eldjárn (1916 - 1982)
*Bill Wyman (1962)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Iomairteachd

'S e seòrsa ghnìomhachd steidhichte air adhbharan moralta, creideamhach, sòisealta, air neo poilitigeach, gu tric gus gearan a dhèanamh an aghaidh na thathas a' faicinn mar ana-ceartas a th' ann **iomairteachd**. 'S ann air an speactram poilitigeach air fad a a chithear iomairteachd agus thathar ga cur an gnìomh ann an cruthan gu tur eadar-dhealaichte, an dà chuid neo-ainneartach (litrichean gu pàipearan-naidheachd poilitigeach, propaganda poilitigeach, stailcean, caismeachdan) agus fòirneartach, leithid cogadh guerrilla, armailteachd armaichte, suas ri ceannairceachd. Chan fheum iomairteachd an-còmhnaidh a bhith a' buntainn ri gearanan agus sabaidean. Mar eisimpleir, bidh luchd-iomairt creideimh ag atharrachadh an dòigh-beatha seach a bhith ag amas air atharrachadh anns na laghan; tha an gluasad co-obrachail a’ gealltainn institiudan ùra a bhrosnachadh a tha a rèir a phrionnsapalan gun a bhith a’ cur cuideam poilitigeach orra no a bhith a' dèanamh gearanan poblach. Tha iomairteachd eaconamach air a chuir an cèill nas mionaidiche tro bhoicotan agus tro bhith a’ faighinn smachd air roinnean no gnìomhachasan sònraichte. Tha iomairteachd airson na h-àrainneachd cuideachd a’gabhail cuideam mòr an latha an-diugh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Die Zeit

Roinn-seòrsa:Poileataigs
Raibeart MacGilleFhinnein, BP

Bha **Raibeart MacIllFhinnein** (26 an t-Òg-mhios 1936 – 18 am Faoilleach 2020) ’na bhall phàrlamaid Westminster, ’na cheannard air na Lib-Deamaich fad greis, agus mu dheireadh ’na mhorair ann an Taigh nam Morairean, Baran MacIllFheinnein na Sgìre Raoird.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2020-01-20: Luaidh ga dhèanamh air a' Mhorair MacIllFhinnein

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
O que arde

Tha ***O que arde*** 'na fhilm dealbhachd le Óliver Laxe a nochd ann an 2019. Chaidh a shealltainn anns an roinn Un Certain Regard aig Fèis Film Cannes 2019, far na choisinn e Duais Jury. Bha am film a ’farpais aig Fèis Film Eadar-nàiseanta 34th Mar del Plata, an fhèis film as cliùitiche ann an Ameireagaidh Laidinn, far na choisinn e an Golden Astor airson am Film as Fheàrr.

## Gnìomhadh
### Caractaran
* Amador Arias - Amador Coro
* Benedicta Sánchez - Benedicta
* Elena Mar Fernández - Elena
* Inazio Abrao - Inazio
* Iván Yáñez
* David de Poso
* Álvaro de Bazal

## Ceanglaichean a-mach
* IMDb

Roinn-seòrsa:Film
Roinn-seòrsa:Galicia
Campa-dùmhlachaidh Auschwitz

Bha **Campa-dùmhlachaidh Auschwitz** (*Konzentrationslager Auschwitz*) ’na ghrioglach de bharrachd is 40 campaichean dùbhlachaidh agus mór-mhurt a stéidhich agus dh’obraich a’ Gearmailt Nazitheach sa Phòlainn ri linn an Dàrna Cogadh.  Eadar 1941 agus 1945 chaidh barrachd is 1.1 millean daoine am murt an sin, a’ mhórchuid dhiubh ’nan Iùdhaich, mar phàirt den Uile-losgadh aig na Nazithean.

## Ìobairtich Ainmeil
*Jane Haining
*Éva Heyman
*Elie Wiesel

## Ceanglaichean a-mach
* BBC An Là 2020-01-27 *(aithisg-bhideo 0:40)*

Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh
Abhainn Main

'S e abhainn anns a' Ghearmailt a tha ann an **Abhainn Main**.

Tha Abhainn Main Dhearg agus Abhainn Main Gheal a' sruthadh ri chèile faisg air Kulmbach. Tha i a' sruthadh tro dhà Länder, Hesse agus a' Bhaidhearn, faisg air Bamberg agus tro Würzburg agus Frankfurt am Main.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aibhnichean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roger Scruton

B' e feallsanaiche à Sasainn a bha ann an **Roger Scruton**. Rugadh e ann an Lincolnshire 27 Gearran 1944 agus bha e na oileanach aig Oilthigh Chambridge agus Oilthigh Pharis. Dh'obair e mar òraidiche aig Colaiste Birkbeck far an do sgrìobh e leabhraichean air mòralachd, poileataigs, cultar agus eisteadaigeachd. Chaochail e 12 Faoilleach 2020.

## Connspaid
* Phàigh Scruton na Pet Shop Boys airgead-dìolaidh cliù-mhillidh às dèidh dha sgrìobhadh nach chuir iad mòran ri ceòl a chaidh fhoillseachadh san ainm.

## Urraman
Chaidh e na ridire ann an 2016.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Sasannach
An Abchas

'S e poblachd fhèin-riaghlaidh a tha aithnichte mar phàirt dhen A' Chairtbheil a tha anns **An Abchas** (Abchasais: Аҧсны).

Shabaid poblachd an aghaidh na Cairtbheile ann an 1992–1993 is ghairm i neo-eisimeileachd ann an 1999. Chaidh cogadh a chur eadar an Ruis agus a' Chairtbheil ann an 2008 anns an Abchas is as dèidh sin dh'aithnich an Ruis mar stàit neo-eisimeileach an Abchas.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Chairtbheil
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Osàidea a Deas

'S e poblachd fhèin-riaghlaidh agus ranntair connspaideach anns an Cabhcas a Deas, anns an ceann a tuath aithnichte gu h-eadar-nàiseanta ranntair Chairtbheilach a tha ann an **Osàidea a Deas** (Osàideas: Паддзахад Аллонстон). Tha sluagh ann mu thuairmse 53,000 daoine, le 30,000 a fuireach ann an Tschinbhàli. Tha e air aithneachadh mar dhùthaich leis An Ruis, A' Bheiniseala, Niocaragua, Nauru agus Siria.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Chairtbheil
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ùghdarras Palastaineach

'S e am fèin-riaghaltas eadar-amail a chaidh a stèidheachadh às deidh an aonta Gàsa–Iericho a riaghladh am Bann Ghàsa agus sgìrean A 's B a' Bhruaich an Iar mar thoradh air na co-chòrdaidhean Oslo a tha anns an **Ùghdarrais Nàiseanta Palastainich**.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Palastain
Mahatma Gandhi

B' e neach-lagha is neach-iomairt às na h-Innseachan a bha ann am **Mohandas Karamchand Gandhi** neo **Mahatma Gandhi**.

Rugadh e ann am Porbandar anns na h-Innseachan.

Dh'obair e mar thagraiche ann an Lunnainn is ann an Afraga a Deas far an deach e an sàs ann am poileataigs. Thill e gu Lunnainn aig àm a' Chogaidh Mhòir is e a' stiùireadh ionad carbad-eiridinn. As dèidh sin thill e dhan na h-Innseachan far an do rinn e iomairt airson neo-eisimeileachd airson nan Innseachan. Cha tug e taic ris na Breatannaich aig àm an Dàrna Chogaidh air sgàth a sìochantais is chaidh inntearnachadh leis na h-ùghdarrasan gu ruige 1945. Ged a bha Jawaharlal Nehru is Muhammad Ali Jinnah ag iomairt airson dà stàit, aon airson nan Hionduthach agus aon airson nam Muslamach, chuir e an aghaidh roinnidh is chaidh a mharbhadh ann an 1947 le fanatach Hionduthach, Nathuram Godse.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na h-Innseachan
Creideamh

'S e siostam labhairtean agus cleachdaidhean a tha ann an **creideamh**.
## Creideamh ann an Alba
A rèir cunntais-shluaigh 2001 cha robh creideamh aig 28% dhen àireamh-shluaigh is Crìosdaidheachd na creideamh as motha san dùthaich aig 65%.
Bha Ioslam an dàrna creideamh as motha ach cha robh e aig barrachd air 1% dhen àireamh-shluaigh. Dh'fhuirich 49% dhen Iùdhaich ann an Siorrachd Rinn Friù an Ear.

## Daoine Ainmeil
*Khayr al-Din al-Ramli (1585 - 1671)
## Faic cuideachd
* Liosta chreideamhan
## Iomraidhean


*