open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kolín

'S e baile meadhanach agus sgìreachd (Seacais: *obec*) ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Kolín** (IPA: **koliːn*, [[Gearmailtis]]: *Köln an der Elbe*). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais anns an [[2 Linn]] le [[Ptolomaidh]] mar *Budorgis*, ged a tha an t-ainm a' tighinn bhon fhacal *kola* ([[Gàidhlig]]: *cuidhle*). Bhuineadh am baile dhan [[Ostair-Ungaire]] ro [[1918]]. Chaidh caisteal a thogail an seo ann an [[1437]]. Chuir am [[peantair]] Hynek ze Strážnic na bliadhnaichean bho [[1475]] gu ruige [[1488]] a' fuireach sa chaisteal. Bha batal an seo ann an [[1714]] eadar feachdan [[An Ostair|na h-Ostair]] agus [[A' Phrùis|na Prùise]] ann an Cogadh nan 7 Bliadhna. Tha Kolín suidhichte eadar [[Pràg]] agus [[Pardubice]] san roinn ([[Seacais]]: *kraj*) [[Středočeský kraj|Středočeský]], ri taobh na [[Abhainn|h-Aibhne]] Elbe (Seacais *Labe''), aig 220m os cionn ìre na mara. Tha 30,995 duine a' fuireach ann.

## Daoine Ainmeil
*Miloš Zeman: (1944).
## Bailtean Co-cheangailte
* De Ronde Venen
* Dietikon
* Gransee
* Kamenz
* Lubań 
* Rimavská Sobota

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Náchod

'S e baile meadhanach agus sgìreachd (Seacais: *obec*) ann an ceann a tuath Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Náchod** (IPA: *naːxot*, Gearmailtis: *Nachod*). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1254 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thogadh caisteal an seo anns an 12mh Linn agus chaidh a leasachadh ann an 1544 ann an stoidhl an Ath-Bheòthachaidh le Zikmund Smiricky  agus an uair sin ann an stoidhl barocach ann an 1634 le Ottavio Piccolomini. Chuairtich feachdan na Suaine an caisteal ann an 1639 ann an Cogadh nan 30 Bliadhna agus bha batal an seo ann an 1866 mar phàirt a' chogaidh eadar Ostair-Ungaire agus A' Phrùis. Rinn tuiltean droch sgrios air a' bhaile ann an 1997 agus 2016. Tha Náchod suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn, eadar Hradec Králové agus Wrocław san roinn (Seacais: *kraj*) Královéhradecký, ri taobh na h-Aibhne Mettau (Seacais *Metuje*), aig 347m os cionn ìre na mara. Tha 20,149 duine a' fuireach ann.

## Daoine Ainmeil
*Josef Škvorecký: (1924 - 2012).
## Bailtean Co-cheangailte
* Bauska 
* Halberstadt
* Kłodzko
* Kudowa-Zdrój
* Warrington

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Brno

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *obec*) air an àirde an ear-dheas Poblachd nan Seiceach a tha ann am **Brno** (IPA: /br̩no/, Gearmailtis: *Brünn*). 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a tha ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais mu 1000 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thogadh caisteal an seo anns an 11mh Linn agus chaidh a chuairteachadh leis an Rìgh Vratislaus II ann an 1091. Chuairtich feachdan na Suaine an caisteal ann an 1645 ann an Cogadh na trichead bliadhna. Chaochail Gregor Mendel an seo ann an 1884. Rinn tuiltean droch sgrios air a' bhaile ann an 1938 agus 1941. Tha Brno suidhichte faisg air na crìochain leis an Ostair, eadar Vienna agus Ostrava san roinn (Seacais: *kraj*) Jihomoravský, aig comar nan aibhneachan Svitava (Gearmailtis *Zwittawa*) agus Svratka (*Schwarzach*), aig 237m os cionn ìre na mara. Tha 377,028 duine a' fuireach ann.

## Daoine ainmeil
*Hanna O’Donell (1874 - 1936)
*Milan Kundera (1929)

## Bailtean co-cheangailte
* Bratislava 
* Dallas 
* Kharkiv 
* Kaunas 
* Leeds 
* Leipzig 
* Mosgo 
* Poznań 
* Rennes
* Stuttgart 
* St. Pölten 
* Utrecht
* Vienna 
* Voronezh

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Václav Havel

B' e sgrìobhadair, feallsanaiche agus neach-poileataigs às an t-Seic bh'ann am **Václav Havel** (IPA: *vaːt͡slav ˈɦavɛl*, Pràg, 5 an Dàmhair 1936 - Vlčice, 18 an Dùbhlachd 2011). An dèidh bhliadhnaichean a' sabaid an aghaidh an Riaghaltais bha e na cheannard na Seic-Slòbhac bho 1989 gu ruige 1992 agus an uair sin a' chiad cheannard Poblachd na Seice bho 1993 gu ruige 2003. Chaochail e le aillse ann an 2011.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic-Slòbhac
Vlčice

'S e baile beag anns an sgìreachd (Seacais: *okres*) Trutnov air an àirde an ear Poblachd nan Seiceach a th' ann am **Vlčice** (Gearmailtis: *Wildschütz*). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1362 mar *Wilczicz* agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Ann an 1946 chaidh na Gearmailtich - a bha nan tàmh an seo fad linn - a chur às an àite. Tha e suidhichte faisg air na crìochan leis A' Phòlainn eadar Trutnov agus Maldá Boreslav san roinn (Seacais: *kraj*) Královéhradecký, aig 367m os cionn ìre na mara, 113km  air falbh bho Phràg, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 504 duine a' fuireach ann.

## Daoine Ainmeil
*Václav Havel: (1936 – 2011)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Plzeň

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *okres*) air an àirde an iar Poblachd nan Seiceach a th' ann am **Plzeň** (IPA: *pl̩.zɛɲ*, Gearmailtis: *Pilsen*). Tha Plzeň suidhichte air na crìochain leis A' Ghearmailt, eadar Pràg agus Nürnberg san roinn (Seacais: *kraj*) Plzeňský, aig comar nan Aibhneachan Mže, Radbusa, Úhlava, Úslava agus  Oder (Seacais *Odra*), aig 310m os cionn ìre na mara. Tha 169,033 duine a' fuireach ann. 'S e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 976 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Dh'fhàs Plzeň gu math beairteach anns na meadhanan aoisean air sàilleabh gu robh e suidhichte air slighe mhalairt eadar Regensburg agus Nürnberg. Cha do ghabh muinntir Phlzeň leis na beachdan ùra aig Jan Hus (1369 – 1415) ged a bha iad nam mion-chuid fad dà cheud bliadhna. Ann an 1618 thuit am baile do fheachdan Phròsdanaich fo Ernst von Mansfeld ann an Cogadh nan 30 Bliadhna, a chum e gu ruige 1621. Chuairtich feachdan na Suaine am baile trì tursan eadar 1637 agus 1648, cha do ghèill e idir. Thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn leis gun do dh'fhosgladh taighean-gnìomhachais mòra mar Škoda (1869) agus rèilichean. Dh'atharraich sin am baile is Seicich a-nis nam mòr-chuid is daoine aig an robh Gearmailtis nam mion-chuid. Nochd an leann Pilsner an seo ann an 1842, air a leasachadh le Josef Groll, à Bayern. Rinn tuiltean droch sgrios air a' bhaile ann an 2002
## Daoine Ainmeil
*Emil Škoda (1839 - 1900)
## Bailtean Co-cheagailte
* Birmingham (Alabama)
* Liège
* Limoges
* Regensburg
* Gera
*  İzmir
*Takasaki
* Winterthur
* Žilina

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Jan Hus

B' e sagart, ollamh, feallsanaiche, sgrìobhadair, cànanaiche agus pears'-eaglais à Bohemia a dh'fheuch ris an eaglais atharrachadh ron Ath-Leasachadh a bh' ann an **Jan Hus** (IPA: *jan ˈɦus*, Husinec, mu 1369 – Konstanz 6 an t-Iuchar 1415). Is esan a stèidhich an sgoil-diadhaireachd Husachd aig àm An Ath-Leasachaidh Sheacaich. Rugadh e ann am bochdainn ach thug e ceum aig Oilthigh Phràg ann an 1396, agus chaidh òrdachadh na shagart ann an 1401. Ann an 1403 chuir e *Trialogus* le John Wycliffe gu Seacais, nuair a bha e os cionn an oilthighe. Leasaich e aibidil Sheacais. Fhuair an Eaglais Chaitligeach dubh chàineadh às a chùbaid bho Hus. Chaidh Hus a chur gu bàs le ùghdarrasan Iarlachd-crìche Bhaden ann an Konstanz ann an 1415. Thug na sgrìobh agus na rinn e buaidh mhòr air an feadhainn a lean e an ceann linn, mar Martin Luther, Jean Calvin, Huldrych Zwingli agus Iain Knox. Aig aon àm b' e gu robh co-dhiù 90% nan daoine ann am Bohemia a' leantainn na beachdan aige fad dà cheud bliadhna.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Husinec

'S e baile beag anns an sgìreachd (Seacais: *okres*) Prachatice ann an ceann a deas Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Husinec** (Gearmailtis: *Husinetz*). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1291 agus chaidh àrdachadh bho obce (clachan) gu město (baile) ann an 1359. Bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thogadh caisteal an seo anns an 14mh Linn ach rinn teine droch sgrios air ann an 1441. Ann an 1945, aig deireadh an Dàrna Cogaidh, b' e saighdearan às Na Stàitean Aonaichte a shaoraich am baile bho na Gearmailtich. Tha e suidhichte faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt eadar Regensburg agus České Budějovice san roinn (Seacais: *kraj*) Jihočeský, aig 504m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne *Blanice*, 119km  air falbh bho Phràg, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 1,411 duine a' fuireach ann.

## Daoine Ainmeil
*Jan Hus: (mu 1369 – 1415)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Liberec

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *okres*) ann an ceann a tuath Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Liberec** (IPA: *lɪbɛrɛt͡s*, Gearmailtis: *Reichenberg*). Tha Liberec suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn agus A' Ghearmailt, eadar Jelenia Góra agus Dresden san roinn (Seacais: *kraj*) Liberecký, ri taobh na h-Aibhne Lužická Nisa (Gearmailtis: *Lausitzer Neiße*), aig 374m os cionn ìre na mara. Tha 102,562 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1348 agus bhuineadh e do Albrecht Václav Eusebius z Valdštejna bho 1622 gu ruige 1634 agus an uair sin dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Chlàradh an t-ainm Gearmailteach ann an 1352 mar *Reychinberch* agus an t-ainm Seacach ann an 1592 mar *Lychberk*: b' e gu robh am fuaim *R* ann an Gearmailtis ag atharracha dh gu *L* ann an Seacais. Bheireadh sin *Beinn Bheairteach* dhuinn sa Ghàidhlig. Dh'fhàs Liberec gu math beairteach anns an 16mh Linn air sàilleabh gu robhar a' dèanamh a' chlotha an seo. Chuir Cogadh nan 30 Bliadhna agus a' phlàigh às do mhalairt aig deireadh an 17mh Linn. Thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn la tòrr mhuilinn-aodaich ann ach thàinig sin gu crìoch anns na 30an. Theich na Iùdhaich a bha nan tàmh an seo ann an 1938 nuair a thug Hitler ionnsaigh air an sgìre air fad, air an robh Sudetenland. B' e baile dà-chànanach a bh'ann ron an Dàrna Cogaidh ach chaidh cha mhor a h-uile daoine aig an robh Gearmailtis a chur às an dùthaich ann an 1946. 
## Daoine Ainmeil
*Otfried Preußler (1923 - 2013)
## Bailtean Co-cheangailte
* Amersfoort
* Amiens 
* Augsburg
* Dunkerque 
* Kovrov
* Nahariya
* Reșița
* St. Gallen
* Zittau

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Olomouc

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *okres*) air an àirde an iar Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Olomouc** (IPA: *olomou̯t͡s*, Gearmailtis: *Olmütz*, Pòlais: *Ołomuniec*). Tha Olomouc suidhichte eadar Ostrava agus Brno, san roinn (Seacais: *kraj*) Olomoucký, ri taobh na h-Aibhne Morava, aig 219m os cionn ìre na mara. Tha 100,378 duine a' fuireach ann. 'S e an siathamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1017, ged a tha rannsachadh air a dhèanamh le àrc-eòlaichean a' sealltainn gu robh clachan ann linntean roimh sin. Bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Chaill na Mongolaich cath an seo ann an 1235. An àite Bohemia agus Moravia, thug iad ionnsaigh air An Ungair. Mharbhadh an Righ Václav III an seo ann an 1306, rud a chuir crìoch air rìoghrachas nam Přemyslid. Dh'fhàs Olomouc gu math beairteach anns na meadhanan aoisean tro mhalairt  agus fiù 's bha am baile a' feuchainn ri Brno ach chuir buaidh Cogadh nan 30 bliadhna às do mhalairt. Ghabh muinntir Olomouc ris an Ath-Leasachaidh agus bha iad nam prostanaich gu ruige an 18mh linn. 
## Daoine Ainmeil
*Joseph Ignatz Sadler (1725 - 1767)
## Bailtean Co-cheangailte
* Antony 
* Luzern
* Nördlingen  
* Owensboro (Kentucky)
* Pécs
* Subotica
* Tampeere 
* Veenendaal

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Ostrava

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *obec*) air an àirde an ear Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Ostrava** (IPA: *oˈstrava*, Gearmailtis: *Mährisch Ostrau*, Pòlais: *Ostrawa*). Tha Ostrava suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn, eadar Katowice agus Olomouc san roinn (Seacais: *kraj*) Moravskoslezský, aig comar nan Aibhneachan Oder (Seacais *Odra*) Ostrawitza (Seacais *Ostravice*), Lučina, agus Opava, aig 260m os cionn ìre na mara. Tha 294,200 duine a' fuireach ann. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1229 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. 'S ann às an abhainn Ostrawitza a tha ainm a' bhaile. Dh'fhàs Ostrava gu math beairteach anns na meadhanan aoisean air sàilleabh gu robh e suidhichte air slighe mhalairt eadar An Ruis agus An Eadailt air an robh *Slighe an òmair* (Seacais: *Jantarová stezka*). Bha am baile fo bhuaidh feachdan na Suaine ann an Cogadh nan 30 Bliadhna, bho 1621 – 1645, a chuir às do mhalairt. 'S ann ann an sgìre 's a tha loma-làn ghual 's a th Ostrava agus le sin thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn ach thàinig mèinneadh guail gu crìoch ann an 1994. Rinn tuiltean droch sgrios air a' bhaile ann an 1997 agus 2009.  
## Daoine Ainmeil
*Hanna O'Donell (1874 - 1936)
## Bailtean Co-cheangailte
* Abomey 
* Coventry
* Donetsk
* Dresden  
* Gaziantep
* Katowice 
* Košice 
* Miskolc
* Piraeus
* Pittsburgh (Pennsylvania)
* Oral
* Suzhou 
* Split 
* Shreveport (Louisiana)
* Volgagrad

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Siorrachd Obar Dheathain an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Siorrachd Obar Dheathain an Ear** (Beurla: *Aberdeenshire East*).

Chruthaicheadh i ann an 2011 o Bhanbh is Bùchainn agus pàirtean de Ghòrdan. Tha Turra, Eilean Bhuchain agus Formartine san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Siorrachd Bhanbh agus Oirthir Bhùchainn, Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Obar Dheathain Oir Dheathain.

## Buill-phàrlamaid

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Husachd

'S e gluasad sòisealta, creideamhach agus poileataigeach a thoisich ann am Bohemia san 15mh Linn a th' ann an **Husachd**. Chaidh an gluasad seo a stèidheachadh air na sgrìobh agus na thuirt Jan Hus, is b' ann a seo às an tàinig an t-ainm. Chaidh esan fhèin a chur gu bàs ann an 1415, agus dh'adhbhraich sin cogaidhean mòra ann an cridhe na Roinn Eòrpa. Bha Husachd làidir ann am Bohemia gu ruige an 18mh linn.
## Freumhan
*Air adhbharan cruth na tìre, cha do ràinig Crìosdaidheachd a Bhohemia ach san 10mh Linn: a bharrachd air sin, bha an dùthaich ann an co-luadar leis an eaglais ortodoxes, gu seachd-àraidh air na crìochan san àirde an ear. Air sgàth sin, cha b' e cho dluth an dàimh leis An Roimh an taca ri ann an corra àite eile, agus dh'fhàs sin na bu mhiosa air sàilleabh nan sgaradaireachdan a thachair san eaglais.

*Dìreach mar ann an àiteigin eile, b' e na daoine a bu bhochda a chumadh daoine na h-eaglaise ann am beartas agus na sagartan is daoine eile a' fuireach ann an dòigh nach robh cho eisimpleireach, is bha sin gu math diofraichte na shearmonachadh iad gach latha na Sabaid.

*Ann am Bohemia, b' ann leis an eaglais a bha an treas cuid na talmhainn, is na daoine bochd air an dùthaich a' pàigheadh nan cìsean: dh’fhàs iad sgìth is sheas iad an aghaidh na h-eaglaise.

*Bha dùsgadh nàiseanta ann agus b' ann coltach dhan a h-uile duine nach robh an eaglais a' riochdachadh na dùthcha ach b' e rud a thug eilthirich agus Ìmpireachd Naomh na Ròimhe air na Seacaich.

## Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Ústí nad Labem

'S e baile mòr, port agus sgìreachd (Seacais: *okres*) ann an ceann a tuath Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Ústí nad Labem** (IPA: *uːstiː ˈnadˌlabɛm*, Gearmailtis: *Außig*, Pòlais: *Uście nad Łabą*). Tha Ústí nad Labem suidhichte air na crìochain leis A' Ghearmailt, eadar Pràg agus Dresden san roinn (Seacais: *kraj*) Ústecký, aig comar nan Aibnichean Bílina agus Labe (Gearmailtis: *Elbe*), aig 218m os cionn ìre na mara. Tha 93,409 duine a' fuireach ann. 'S e an seachdamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 993 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. 'S ann às an fhacal *ustie* (Gàidhlig: beul na h-aibhne) agus ainm na h-aibhne 's a tha an t-ainm. Bheireadh sin Beul Labe dhuinn sa Ghàidhlig. Chuairtich luchd-leantainn Jan Hus am baile ann an 1426. Ràinig arm mòr às a' Ghearmailt gus am baile a shàbhaladh ach b' e na Husaich a rinn a chùis: Rinn iad droch sgrios air a' bhaile a bha e bàn fad trì bliadhna gu ruige 1429. Thug feachdan na Suaine ionnsaigh air a-rithist ann an Cogadh nan 30 Bliadhna ann an 1587. Chaidh am baile a mhilleadh ann an Cogadh nan Seachd Bliadhna agus an uair sin ann an 1813 leis gun do thachair Blàr Kulm faisg air làimh. Le sin, cha robh ach 1,400 duine a' fuireach ann seo ann an 1830. Thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn agus bha gnìomhachas mar anart, clòimh agus soithaichean, gu math làidir. 
Dh'fhàs am baile gu mòr san 19mh Linn agus bha co-dhiù 40,000 duine nan tàmh an seo ann an 1900, mòran dhuibh in-imrich às A' Ghearmailt. Bha na Nàsaich gu math làidir an seo bho toiseach tòisichidh. Chaidh cha mhor a h-uile daoine aig an robh Gearmailtis a chur às an dùthaich ann an 1946. Mharbhadh mòran Ghearmailtich an deidh an Dàrna Cogaidh cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Anton Raphael Mengs (1728 - 1779)
## Bailtean Co-cheangailte
* Chemnitz  
* Halton 
* Vladimir

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Joseph Ignatz Sadler

B' e **Joseph Ignatz Sadler** (Seacais: *Josef Ignác Sadler*, Olmütz, 17 am Màrt 1728–Olmütz, 9 am Faoilleach 1779) na pheantair ainmeil à Morabhia (pàirt dhen t-Seic na latha an-diugh).
 Rugadh e ann am Bohemia nuair a bha an dùthaich aige na stàit impireil na Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. B' e mac an snaidheadair Ostaireach a bh' ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Roinn-seòrsa:An Ostair
Hradec Králové

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *okres*) ann an ceann a tuath Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Hradec Králové** (IPA: *ɦradɛt͡s ˈkraːlovɛ*, Gearmailtis: *Königgrätz*, Laideann: *Reginohradecium/Grecz Reginae*). Tha Hradec Králové suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn eadar Pardubice agus Náchod san roinn (Seacais: *kraj*) Královéhradecký, aig comar nan Aibhnichean Labe (Gearmailtis: *Elbe*), agus Orlice (Gearmailtis: *Adler*), aig 235m os cionn ìre na mara. Tha 92,929 duine a' fuireach ann. 'S e an naoidheamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1062 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Chlàradh an t-ainm Gearmailteach mar *Königingrätz* ach chaidh a ghiorrachadh gu *Königgrätz* ro 1900. 'S ann à dà fhacal ann an Seacais a tha an t-ainm: hradec (Gàidhlig: *caisteal*) agus královna (Gàidhlig: *banrigh*). Bheireadh sin *Caisteal na Bànrighinn* dhuinn sa Ghàidhlig. B' e gu robh A' Bhanrigh Eliška-Rejčka (1288 - 1335) na tàmh an seo fad  corr is 30 bliadhna is am baile na phàirt dubharaidh na Bànrighinn. Anns an 15mh Linn ghabh na daoine à Hradec Králové leis na beachdan aig Jan Hus (1389 - 1415) agus iadsan nan Husaich làidir. Dh'fhàg mòran Pròsdanaich am baile às dèidh Chath Weißen Berg ann an Cogadh nam 30 Bliadhna. Bha am baile fo bhuaidh feachdan Suaine fad 8 mìos ann an 1639. Bha batal eile an seo ann an 1866 (Gearmailtis: Schlacht bei *Königgrätz*), far an do chuir arm na Prùise ruaig air feachdan na h-Ostair agus Rìoghachd Shagsainn. Cha do dh'fhàs am baile ach anns na 20an is 30an. Chaidh cha mhor a h-uile daoine aig an robh Gearmailtis a chur às a' bhaile is an dùthaich ann an 1946.

## Daoine Aimeil
*Bohuslav Balbín (1621 - 1688)
## Bailtean Co-cheangailte
* Alessandria
* Arnhem
* Banská Bystrica
* Chernihiv 
* Gießen
* Kaštela
* Metz
* Wałbrzych 
* Wrocław

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Pardubice

'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: *okres*) ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann am **Pardubice** (IPA: *pardubɪtsɛ*, Gearmailtis: *Pardubitz*). Tha Pardubice suidhichte faisg air Hradec Králové, eadar Pràg agus Ostrava san roinn (Seacais: *kraj*) Pardubický, aig comar nan Aibhnichean Labe (Gearmailtis: *Elbe*), agus Chrudimka, aig 237m os cionn ìre na mara. Tha 89,693 duine a' fuireach ann. 'S e an deicheamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1295 mar *Pordoba* nuair a thogadh mainistir an seo agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thathar dhen bheachd gur ann às an ainm Porydęba, a bha na mhanach às A' Phòlainn. Bho 1560 a-mach, bha rìghrean na Seice a fuireach ann. B' ann anns an 19mh Linn a thoisich am baile fhàs, air sàilleabh gun do dh'fhosgladh loidhne rèile eadar Pràg agus Olomouc ann an 1845, a dheidheadh tro Phardubice. Nochd mòran thaigh-ghnìomhachais mar Hübner-Opitz (1866), Prokop (1872), Fano (1889) agus Franck (1897). Ann dèidh A' Chogaidh Mhòir b' e stuth ceimigeachd a bha aig teas-mheadhan eaconomaidh a' bhaile leis a' chompanaidh Explosia, a tha a' dèanamh semtex an seo fhathast. Anns An Dàrna Chogadh sheas muinntir Phardubice an aghaidh nan Nàsach agus b' ann ann a seo a chuireadh air bhog ionnsaigh Reinhard Heydrich, a rinneadh ann am Pràg ann an 1942. Thugadh droch pheanas air an sgìre air fad. Chaidh cha mhor a h-uile daoine aig an robh Gearmailtis a chur às a' bhaile is an dùthaich ann an 1946.

## Daoine Aimeil
*Jaroslav Stark (1960 - 2010)
## Bailtean Co-cheangailte
* Doetinchem 
* Lodainn an Ear 
* Golegã 
* Jerez de la Frontera 
* Pernik 
* Rosignano Marittimo
* Schönebeck 
* Selb 
* Sežana 
* Skellefteå 
* Vysoké Tatry 
* Waregem

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Tomáš Garrigue Masaryk

B' e eòlaiche-comainn, feallsanaiche agus neach-poileataigs às an t-Seic bh' ann an **Tomáš Garrigue Masaryk** (IPA: *tomaːʃ ˈɡarɪk ˈmasarɪk*, Hodonín, 7 am Màrt 1850 - Lány, 14 an t-Sultain 1937). Bhuineadh e do theaghlach gu math bochd à Morabhia.  An dèidh a' Chogaidh Mhòir dh'fheuch e ri stàit fheadarail a chuir an àite na h-Ostair-Ungaire, a bha a' tuiteam às a chèile. Nuair dh'fhàillig sin, chruthaich e An t-Seic-Slòbhac. Bha e os cionn na dùthcha  bho 1918 gu ruige 1935. Bha a mhac, Jan Masaryk (1886 - 1948), na mhinistear nan Dùthchannan Cèin bho 1940 gu ruige 1948.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Hodonín

'S e baile agus an sgìreachd (Seacais: *okres*) ann an ceann a deas Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Hodonín** (IPA: *ɦodoɲiːn*, Gearmailtis: *Göding*). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1046 agus chaidh àrdachadh bho obce gu město (baile) ann an 1228. Bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thoisich am baile ri fhàs anns an 19mh Linn leis an. Tha e suidhichte air na crìochan leis An t-Slòbhac eadar Brno agus Bratislava san roinn (Seacais: *kraj*) Jihočeský, aig 167m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne *Morava* (Gearmailtis: *March*), 239km  air falbh bho Phràg, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 24,975 duine a' fuireach ann.

## Daoine Ainmeil
*Tomáš Garrigue Masaryk: (1850 – 1935)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Lány

'S e baile beag anns an sgìreachd (Seacais: *okres*) Kladno ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Lány** (Gearmailtis: *Lana*). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1392 nuair a thogadh caisteal an seo. Bhuineadh am baile dhan sgire *Bezirk Schlan* ann an Ostair-Ungaire ro 1918. Chaidh an caisteal a cheannachd le Riaghaltas na Seic-Slòbhac ann an 1921 mar lùchairt a' cheann-suidhe agus 's e an adhbhar a chaochail Tomáš Garrigue Masaryk an seo ann an 1937. Tha e suidhichte eadar Pràg agus Karlovy Vary san roinn (Seacais: *kraj*) Středočeský, faisg air A' Choille Lánská Obora, aig 421m os cionn ìre na mara. Tha 1,979 duine a' fuireach ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Anton Raphael Mengs

B' e **Anton Raphael Mengs** (Laideann: Antonius Raphael Mengs, Außig, 12 am Màrt 1728 - An Roimh, 29 an t-Ògmhios 1779) na pheantair ainmeil à Bohemia (An t-Seic na latha an-diugh). Rugadh e ann am Bohemia nuair a bha an dùthaich aige na stàit impireil na Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Roinn-seòrsa:An Ostair
Bedřich Smetana

B' e ceòl-sgrìobhaiche agus ceòladair às an t-Seic a bha ann am **Bedřich Smetana** (IPA: *bɛdr̝ɪx ˈsmɛtana*, Litomyšl 2 am Màrt 1824 - Pràg 12 an Cèitean 1884). Phòs e aig Kateřina Kolářová ann an 1849, ach chaochail i ann an 1853. Phòs e a-rithist ann an 1860, an turas seo aig Bettina Ferdinandová. Chaochail e leis a' bhreac-Fhrangach ann an taigh-chaothaich nuair a bha e 60 bliadhna a dh'aois.
## Obair
### Opara
* *Braniboři v Čechách* 
* *Prodaná nevěsta*
* *Dalibor*
* *Libuše* 
* *Dvě vdovy* 
* *Hubička*
* *Tajemství* 
* *Čertova stěna* 
* *Viola* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Litomyšl

'S e baile anns an sgìreachd (Seacais: *okres*) Svitavy ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann an **Litomyšl** (IPA: *lɪtomɪʃl̩*, Gearmailtis: *Leitomischl*). Tha Litomyšl suidhichte faisg air Opatov, eadar Pardubice agus Olomouc san roinn (Seacais: *kraj*) Pardubický, ri taobh na h-Aibhne Loučná (Gearmailtis: *Lautschna*), aig 330m os cionn ìre na mara. Tha 10,077 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 981 agus 's ann às na  Litoměřici- treubh Slabhach - a thàinig an t-ainm.

## Daoine Aimeil
*Bedřich Smetana (1824 - 1884)
## Bailtean Co-cheangailte
* Keszthely 
* Levoča 
* Łańcut 
* San Polo d'Enza
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An t-Seic
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Lodainn an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an *'Lodainn an Ear* (Beurla: ''East Lothian').

Chruthaicheadh i ann an 1999 leis crìochan na sgìre Westminster. Tha gach pàirt de Lodainn an Ear seach Baile nam Feusgan innte.
Tha i ann an crìch ri Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig, Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair agus Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan.

## Buill-phàrlamaid

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Ross Thomson

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Ross Thomson**.

Bha e na chomhairliche aig Comhairle Baile Obar Dheathain mus deach e thaghadh mar BhPA airson Ear-Thuath na h-Alba anns an taghadh Albannach 2016 agus rinn e iomairt airson Fàgail san Reifreann mu bhallrachd Bhreatainn san Aonadh Eòrpach 2016. Leig e dheth an seat aige suas nuair a chaidh e a thaghadh mar BhP airson Obar Dheathain a Deas ann an 2017. Dh'innis e nach seasaidh e airson an seat Westminster aige ann an 2019 as dèidh casaidean le BP eile, Paul Sweeney, mu ionnsaighean drabasta.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Ronald Ross (camanaiche)

'S e camanaiche a th' ann an **Ronald Ross** a bha a' cluich airson Comann Camanachd Chinn a' Ghiuthsaich.

Fhuair e an MBE airson obrach ann an camanachd ann an 2011.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Camanachd
Jimmy Johnstone

'S e cluicheadair buill-choise Albannach a tha ann an **Jimmy Johnstone** a chluich airson club buill-choise Celtic.

Roinn-seòrsa:Ball-coise
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Fargo, Dakota a Tuath

'S e **Fargo** (IPA: /ʃɪˈkɑːgoʊ/)) am baile as motha a tha ann an Dakota a Tuath. Bha 120,762 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2016. Tha e suidhichte aig 274m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1871.

## Daoine Ainmeil
* James F. Buchli, speuradair, (1945)

## Bailtean Co-cheangailte
* Hamar, Nirribhidh
* Vimmerby, An t-Suain
* Martin, An t-Slòbhac

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*fargond.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Dakota a Tuath
Bismarck, Dakota a Tuath

'S e prìomh-bhaile Dakota a Tuath a tha ann am **Bismarck**. Bha 72,417 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2016. Tha e suidhichte aig 541m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1872.

## Daoine Ainmeil
* Angie Dickinson, actair, (1931)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*bismarcknd.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Dakota a Tuath
Rachael Hamilton

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Rachael Hamilton** BPA.

Stiùir i taigh-òsta, am Buccleuch Arms ann an Eaglais Bhoisil, mus deach i a thaghadh mar BhPA airson Alba a Deas ann an 2016 ach leig i a seat liosta suas nuair a sheas John Lamont airson Westminster is i airson Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig, an seat aig an robh Lamont
agus a bhuannaich i ann am frith-thaghadh le mòr-chuid de 9338 bhòtaichean. Tha i na ball Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba agus neach-labhairt airson Cultair agus Turasachd mus deach i na neach-labhairt airson eaconomaidh dùthchail agus turasachd ann an 2020.
## Ceanglaichean a-mach
* They Work for You: Rachael Hamilton MSP, South of Scotland (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Grand Forks, Dakota a Tuath

'S e *Grand Forks* an treasamh baile as motha a tha ann an Dakota a Tuath. Bha 57,339 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2016. Tha e suidhichte aig 257m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1870.

## Daoine Ainmeil
* Lynn Anderson, seinneadair, (2047-2015)

## Bailtean Co-cheangailte
* Sarpsborg, Nirribhidh
* Dickinson, Dakota a Tuath, Stàitean Aonaichte

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*grandforksgov.com

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Dakota a Tuath
Minot, Dakota a Tuath

'S e baile ann an Dakota a Tuath, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am **Minot**. Bha 48,743 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2016. Tha e suidhichte aig 494m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1887.

## Daoine Ainmeil
* Christopher Michael Holley, actair, (1971)

## Bailtean Co-cheangailte
* Skien, Nirribhidh
* Moose Jaw, Saskatchewan, Canada

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*minotnd.org

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Dakota a Tuath
Michelle Ballantyne

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am **Michelle Ballantyne** BPA.

Bha i na ceannard a' bhuidhinn Tòraidheach ann an Comhairle Chrìochan na h-Alba mus deach i na BPA airson Alba a Deas ann an 2017 mar chiad dhuine air an liosta roinneil Tòraidheach gun seat an dèidh do Rachael Hamilton a seat roinneil a leigeil suas. Tha i na ball Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba. Sheas i an aghaidh Jackson Carlaw airson ceannardas a' phàrtaidh an dèidh do Ruth Davidson leigeil a dreuchd suas ach bhuannaich esan an taghadh. Bha i na neach-labhairt Tòraidheach airson Tèarainteachd Shòisealta mus do Jackson Carlaw a chaibineat dùbhlanach ath-chòireachadh. Dh'fhàg i am Pàrtaidh Tòraidheach ann an 2020 is i ag innse nach robh i toilichte le bacaidhean ri linn a' choròna-bhìorais.

Tha i cuideachd na stiùiriche companaidh teaghlaich, Ballantynes of Walkerburn, a tha a' saothrachadh buill-mhaise agus gill-dhùbhlain.

## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Michelle Ballantyne - MSPs

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Sioux Falls, Dakota a Deas

'S e **Sioux Falls** (IPA: /ʃɪˈkɑːgoʊ/)) am baile as motha a tha ann an Dakota a Deas. Bha 174,360 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2015. Tha e suidhichte aig 442m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1856.

## Daoine Ainmeil
* Chris Browne, cartoonist, (1952)

## Bailtean Co-cheangailte
* Potsdam, A' Ghearmailt
* Comhairle an Iúir agus Mhúrn, Èirinn a Tuath

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*siouxfalls.org

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Dakota a Deas
Antalya

'S e baile mòr, port agus sgìreachd bhaile (Turcais: *büyükşehir belediyesi*) ann an ceann a deas Poblachd na Tuirce a th' ann an **Antalya** (IPA: *anˈtalja)*, Greugais: *Αττάλεια*). Tha Antalya suidhichte faisg air Alanya, air costa na Mara Mheadhan-thìriche, eadar Mersin agus İzmir san roinn (Turcais: *ili*) Antalya, aig inbhir na h-Aibhne Köprüçay (Greugais: *Εὐρυμέδων*), aig 30m os cionn ìre na mara. Tha 1,203,994 duine a' fuireach ann. 'S e an ochdamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh leis an righ Attalus II Philadelphus à Peargamon mu 150 ro Ìosa Crìosd. Leig Attalus III Philometor Euergetes  am baile gu Impireachd na Ròimhe ann an 130 agus dh'fhàs Antalya gu math beairteach foidhpe. Ràinig Crìosdaidheachd dhan dùthaich sa 1 Linn agus chèilidh Barnabas agus Pòl à Tarsus air a' bhaile, mar a chithear ann an Gnìomharra nan Abstol. Lean am baile air mar àite gu math cudromach fon Impireachd Bheasantianach, gu ruige an 13mh Linn, nuair a thuit e dha na Tuirich Seljuq. Bha e na phrìomh-bhaile na prionnsalachd Teke (1321 - 1423) gus a thug Impireachd nan Otomanach ionnsaigh air.

## Daoine Ainmeil
*Athenaeus à Attaleia
## Bailtean Co-cheagailte
* Austin (Texas)
* Bat Yam
* Flamagusta
* Haikou
* Jeonju
* Kazan
* Miami (Florida)
* Mostar
* Muskegon (Michigan)
* Nürnberg
* Rostov-na-Donu
* Siuparaiscear
* Taldıqorğan
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Alanya

'S e baile, port agus sgìreachd (Turcais: *belediye*) ann an ceann a deas Poblachd na Tuirce a th' ann an **Alanya** (IPA: *aˈɫanja*, Greugais: *Κορακησιον*). Tha Alanya suidhichte air costa na Mara Mheadhan-thìriche, eadar Antalya agus Mersin san roinn (Turcais: *ili*) Antalya, aig inbhir na h-Aibhne Dimçay (Greugais: *Δυμ*), aig 250m os cionn ìre na mara. Tha 104,573 duine a' fuireach ann. 
## Eachdraidh
Tha rannsachadh àrsaidh a' sealltainn gu robh daoine a' fuireach san àite seo o chionn corr is 22,000 bliadhna. A bharrachd air sin lorgadh sglèata air a sgrìobhadh ann an 650 ro Ìosa Crìosd agus chaidh am baile ainmeachadh anns a' Pheriplus Pseudo-Scylax. Tha e coltach gun do thog na Hattusa a' chiad chaisteal shuas air a' cnoc. Thog Diodotus caisteal ùr an seo ann an 137 ro Ìosa Crìosd. Fad linntean b' e àite far an robh spùinneadaireachd aig cridhe an eaconomaidh ach chuir Impireachd na Ròimhe crìoch air sin ann an 67 ro Ìosa Crìosd, nuair a chuireadh ruaig air na spùinneadairean. Ràinig Crìosdaidheachd dhan dùthaich sa 1 Linn agus chaidh easbaigeachd  a stèidheachadh sa bhaile. Bha an easbaigeachd seo cho cudromach gun deach easbaigean à Alanya gu comhairlean-eaglaise ann an Constantinopoulos (381), Ephesus (431), Chalcedon (451) agus Constantinopoulos (680). Lean am baile air mar àite gu math cudromach fon Impireachd Bheasantianach, gu ruige 1071 nuair a thuit e dha na Tuirich Seljuq. Shabaideadh feachdan Ioslamach agus Crìostaidh, Mamalucach agus Arabach airson a' bhaile fad linntean gus an tug Impireachd nan Otomanach thairis e ann an 1471. Bha am baile fo bhuaidh na Eadailt bho 1917 gu ruige 1923 nuair a chaidh a thoirt a-steach gu Poblachd nan Tuirceach. Chaidh ainm a' bhaile atharrachadh bho *Alaiye* gu *Antalya* ann an 1933 leis gun do rinn Mustafa Kemal Atatürk mearachd sgrìobhaidh ann an teileagram.

## Daoine Ainmeil
*Sema Önür

## Bailtean Co-cheagailte
* Almuñecar
* Borås
* Fushun
* Gladbeck
* Keszthely
* Mosgo
* Nea Ionia
* Špindlerův Mlýn
* Talsi
* Trakai
* Wodzisław Śląski

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Sema Önür

'S e cleasaiche às An Tuirc a tha ann an **Sema Önür** (Alanya, 25 am Faoilleach 1958). Bidh i a' nochdadh tric anns na filmichean agus air an àrd-ùrlar san dùthaich aice fhèin. 'S ann airson *Kara Melk* (1996), *Ana Kusuzu* (2000) agus *Çanta* (2005) a tha i ainmeil. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
İzmir

'S e baile mòr, port agus sgìreachd bhaile (Turcais: *büyükşehir belediyesi*) air an àirde an iar Poblachd na Tuirce a th' ann an **İzmir** (IPA: *izmiɾ*, Greugais: *Σμύρνη*). Tha İzmir suidhichte faisg air Urla, air costa na Mara Àigeanaiche, eadar Antalya agus Manisa san roinn (Turcais: *ili*) İzmir, ri taobh Camas İzmir (Turcais: *İzmir Körfezi*), aig 2m os cionn ìre na mara. Tha 2,847,691 duine a' fuireach ann. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th' ann agus an dara bhaile na Mara Àigeanaiche cuideachd, an dèidh na h-Àithne cuideachd.

## Eachdraidh
Tha a h-uile coltas ann gun tàinig an t-ainm à *Ti-smurna* ann an seann assyrianais ach chan eil fios aig daoine sam bith na tha sin a' ciallachadh. 'S ann pailt 's a tha fianais nan seann chultair a bh'anns an sgìre: cha tobhtaichean ann bho corr is 6,000 bliadhna ro Ìosa Crìosd. Thuit İzmir do dhImpireachd nan Otomanach ann an 1317. Rinn teine droch sgrios air a' bhaile ann an 1772 agus chaidh e mhilleadh a-rithist ann an Crith-thalmhainn ann an 1778. Chaochail 45,000 duine leis eadar 1812 agus 1816. Chèilidh Gustave Flaubert air a' bhaile ann an 1860 agus thuirt e "qu'il n'en avait jamais vu de si belle". Eadar 1919 agus 1922 bha İzmir fo bhuaidh feachdan na h-Eadailt ach chaidh a thoirt a-steach do Phoblachd na Tuirce an dèidh Cogadh An Tuirc-An Eadailt. Chuireadh na Greugaich a-mach às a' bhaile agus an dùthaich.

## Daoine Ainmeil
*Aristoteles Onassis

## Bailtean Co-cheagailte
* Ancona
* Bǎlați
* Baku
* Bishkek
* Bremen
* Bukhara
* Cape Town
* Constanța
* Flamagusta
* Kardzhali
* La Habana
* Long Beach (Calafòrnia)
* Mostar
* Mumbai
* Odense
* Plzeň
* Shymkent
* Sousse
* Split
* Surabaya
* Tampa (Florida)
* Tel Aviv
* Tianjin
* Torino
* Türkmenabat
* Volgagrad
* Wuhan
* Xiamen

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
Aristoteles Onassis

B' e fear-gnothaich às An Tuirc/A' Ghrèig/An Argantain agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an **Aristoteles Onassis** (Greugais: *Αριστοτέλης Ωνάσης*, Smyrna, 15 am Faoilleach 1906 &ndash; Neuilly-sur-Seine, 15 am Màrt 1975).  Rugadh e ann am baile Greugach fo Impireachd nan Ottomanach ach b' fheudar dha am baile aige fhèin fhàgail ann an 1922 nuair a chuireadh na Greugaich a-mach à Aisia Bheag. Chaidh e gus An Argantain. far a dh'fhàs e uabhasach beairteach tro ghnothach nam bàtaichean agus tombaca. Phòs e dà thuras: aig Athina Livanos bho 1929 gu ruige 1960, an uair sin aig Jacqueline Bouvier bho 1968 gu ruige a bhàis ann an 1975. Bha esan agus an t-seinneadair opara Maria Callas nan leannain bho 1960 gu ruige 1968.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghrèig
Roinn-seòrsa:An Argantain
Rubha na Cananaich

Tha **Rubha na Cananaich** (Beurla: *Chanonry Point*) no **Gob na Cananaich** suidhichte eadar Ros Maircnidh agus a' Chananaich air costa an ear an Eilein Duibh. Tha an rubha a shìneadh anns an Linne Mhoireibh agus chithear Gearastan Dheòrsa air taobh eile na linne. 'S e aon de na h-àitichean as fheàrr anns an Rìoghachd Aonaichte gus muc-bhiorach (*Tursiops truncatus*) fhaicinn bhon tìr. Tha iad a' tighinn glè fhaisg chun an tràghad, gu h-araidh aig tìde-mhara lìonaidh. Tha peileagan agus ròin ghlasa cumanta an seo. Chithear dòbhran (*Lutra lutra*) bho àm gu àm cuideachd.

Chaidh taigh-solais a thogail air ceann Rubha na Cananaich ann an 1846. Bha e air a dhealbh le Alan Stevenson.  Tha e 13 m a  dh'àirde. Ann an 1984  chaidh dòigh-obrach an taighe-sholais atharrachadh gu fhèin-obrachail agus tha e fo chùram den *Northern Lighthouse Board* a-nis.

Tha clach-chuimhneachain Choinnich Odhair air an rubha,  am fear a tha ainmichte cuideachd mar *the Brahan Seer*. A rèir beul-aithris chaidh a mharbhadh an seo le Lady Seaforth ann an 1660 air sgàth 's nach bu toil leatha na fàidhireachdan aigesan. Tha dà làrach campaibh faisg air an rubha agus tha a' chuid as motha den rubha a' gabhail a-steach an raon-goilf *Fortrose and Rosemarkie Golf Club*. 

## Iomraidhean


## Dealbhan


Brahan Seer monument, Chanonry Point - geograph.org.uk - 866712.jpg|Clach-chuimhneachain Coinneach Odhar 
Chanonry point lighthouse - geograph.org.uk - 1078033.jpg|Taigh-solais Rubha na Cananaich


## Ceanglaichean a-mach
* 
*Dolphin Pictures and a Movie at Chanonry Point

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
Thessaloniki

'S e baile mòr, port agus sgìreachd (Greugais: *Περιφερειακή ενότητα*) ann an ceann a tuath Poblachd na Grèige a th' ann an **Thessaloniki** no **Tesalonìca** (IPA: *θesaloˈnici*, Greugais: *Θεσσαλονίκη*, Turcais: *Selanik*). Tha Thessaloniki suidhichte faisg air Sindos, air costa na Mara Àigeanaiche, eadar Larissa agus Kavala san roinn (Greugais: *Περιφέρεια*) Κεντρικής Μακεδονίας (Meadhan Mhasadòinia), ri taobh Camas Thermatikos (Greugais: *Θερμαϊκός Κόλπος*), aig 250m os cionn ìre na mara. Tha 385,406 duine a' fuireach ann. 'S e an dara bhaile as motha na dùthcha a th' ann agus an treas baile na Mara Àigeanaiche cuideachd, an dèidh na h-Àithne agus İzmir.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh mu 315 ro Ìosa Crìosd leis an righ Kassandros Antipatrou à Macedon. 'S ann às an ainm Thessalía (Greugais: *Θεσσαλία*) a bha na sgìre agus nike (buadhmhor) a th' ann am Thessaloniki. Bheireadh sin Thessalía Bhuadhmhor dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Canadh Homer Aeolia (Greugais: Αἰολία) ris an àite. Thuit am baile dha na Ròmanaich ann an 168 ro Ìosa Crìosd agus bha e na bhaile saor fodhpa bho 41 ro Ìosa Crìosd a-mach. Dh'fhàs am baile gu math beairteach tro mhalairt air an t-slighe Egnatia (Greugais: Ἐγνατία Ὁδός) eadar Dyrrachium agus Byzantium. Ràinig Crìosdaidheachd dhan dùthaich sa 1 Linn agus chèilidh Pòl à Tarsus air a' bhaile, mar a chithear ann an Gnìomharra nan Abstol. B' ann ann an seo a dhealbhadh an Aibidil Cirileach. Roinneadh Leas-Rìoghachd Illyricum (Laideann: *Praefectura praetorio per Illyricum*) ann an dà dheth ann an 379 agus chaidh Thessaloniki ainmeachadh na phrìomh-bhaile. Nuair a thuit Impireachd na Roimh a-mach às a chèile ann an 476 ghabh Thessaloniki ri an Impireachd Bheasantian far an robh e gu ruige 1204, nuair a ràinig na ridir-croise. Gabh Impireachd nan Otomanach thairis air a' bhaile ann an 1430. Thoisich Ar-amach nan Tuirceach Òga (Turcais: *Jön Türk Devrimi*) an seo ann an 1908. Chuireadh na Tuircich agus na Muslamaich a-mach às a' bhaile agus an dùthaich ann an 1923.

## Daoine Ainmeil
*Mustafa Kemal Atatürk

## Bailtean Co-cheangailte
* Al-Iskandariyyah
* Bologna
* Bratislava
* Busan
* Constanța
* Durrës
* Kolkata
* Köln
* Korçë
* San Francisco (Calafòrnia)
* Leipzig
* Limassol
* Marseille
* Melbourne
* Nice
* Plovdiv
* Hartford (Connecticut)
* Tel Aviv
* Tianjin

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghrèig
Pınar Kür

'S e sgrìobhadair às an Tuirc, a th' ann am **Pınar Kür**. (Bursa 15 an Giblean 1943). Tha ise a-nis ag obair ann an Oilthigh Bilgi (Turcais: *İstanbul Bilgi Üniversitesi*) ann an Istanbul mar ollamh.
## Obair
*Yarın Yarın (1976)
*Küçük Oyuncu (1977)
*Asılacak Kadın (1979)
*Akışı Olmayan Sular (1983)
*Bitmeyen Aşk (1986)
*Bir Cinayet Romanı (1989)
*Sonuncu Sonbahar (1992)
*Bir Deli Ağaç (1992)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Turcach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Adana

'S e baile mòr agus sgìreachd bhaile (Turcais: *büyükşehir belediyesi*) ann an ceann a deas Poblachd na Tuirce a th' ann an **Adana** (IPA: *aˈda:na*, Airmeanais: *Ադանա*). Tha Adana suidhichte faisg air Tarsus, agus an Dam Seyhan, eadar Mersin agus Gaziantep san roinn (Turcais: *ili*) Adana, aig 23m os cionn ìre na mara. Tha 1,736,564 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Musine Kokalari

## Bailtean Co-cheangailte
* Beersheva
* Córdoba
* Livorno
* Sankt Peterburg
* Sapporo
* Shymkent
* Skopje
* Ulan Bator

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
Mersin

'S e baile mòr agus sgìreachd bhaile (Turcais: *büyükşehir belediyesi*) ann an ceann a deas Poblachd na Tuirce a th' ann am **Mersin** (Airmeanais: *Մերսին*, Greugais: *Μερσίνη*). Tha Mersin suidhichte faisg air Tarsus, air costa na Mara Mheadhan-thìriche, eadar Alanya agus Adana san roinn (Turcais: *ili*) Mersin, aig 10m os cionn ìre na mara. Tha 955,106 duine a' fuireach ann. 'S e an deicheamh baile as motha na dùthcha cuideachd.

## Bailtean-mòra sgìre Mersin
Anamur

Aidin

Bozyazı

caileag

Erdemli

Gülnar

Mut

Mersin

Silifke

Tarsus
Faidhle:MERSİN-17.jpg|**MERSİN**
Faidhle:MERSİN-2.png|**MERSİN**
Faidhle:MERSİN-26.jpg|**MERSİN**
Faidhle:MERSİN-21.jpg|**[https://web.archive.org/web/20230805122149/https://safargig.ir/ safargig] - Tourist Attractions**


## Daoine Ainmeil
*Fatma Toptaş

## Bailtean Co-cheangailte
* Kushimoto
* Latakia
* Oberhausen
* Valparaiso
* West Palm Beach Florida

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
Gaziantep

'S e baile mòr agus sgìreachd bhaile (Turcais: *büyükşehir belediyesi*) air an àirde an ear-dheas Poblachd na Tuirce a th' ann an **Gaziantep** (Airmeanais: *Այնթապ*, Arabais: *عنتاب*, Curdais:  *گازیئانتەپ*). Tha Gaziantep suidhichte faisg air na crìochan le Siria, eadar Aleppo agus Adana san roinn (Turcais: *ili*) Gaziantep, aig 10m os cionn ìre na mara. Tha 1,556,381 duine a' fuireach ann. 'S e an siathamh baile as motha na [dùthcha cuideachd.

## Daoine Ainmeil
*Mehmet Görmez

## Bailtean Co-cheangailte
* Aleppo
* Budapest
* Cetinje
* Cubhait
* Dubai
* Duisburg
* Irbid
* Kharkiv 
* Karlstad
* Kermanshah
* Ludwigshafen
* Nijmegen
* Södertälje

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Tuirc
Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc