open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1968

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1968** (**MCMLXVIII**).

## Tachartasan
* Bhuannaich Yasunari Kawabata an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 12 am Màrt - Fhuair na h-Eileanan Mhoiriseas an cuid neo-eisimeileachd.
* Bhuannaich Lars Onsager an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
* Thoisich Diadhaireachd an t-saoraidh ann am Medellín ann an 1968.
* Chaidh Cridhe Coin le Mikhail Bulgokov fhoillseachadh airson a' chiad turais.
*Chaidh Pedagogia do Oprimido le Paulo Freire fhoillseachadh ann am Braisil.

## Breithean
* 7 am Faoilleach - Vladimir Malakhov, ann an Kryvyi Rih. Dannsair agus coireògrafaiche Ucràineach/Ostaireach.
* 4 am Màrt - Patsy Kensit.
* 4 am Màrt - Christina McKelvie, neach-poileataigs à Alba.
* 27 am Màrt - Tomás Gómez Franco, ann an Enschede. Neach-poileataigs às an Spàinn.
* 30 am Mart - Celine Dion.
* 3 an t-Ògmhios - Kevin Stewart, ann an Obar Dheathain. Neach-poileataigs Albannach.
* 26 an t-Ògmhios - Guðni Thorlacius Jóhannesson, ann an ann an Reykjavík. Sgrìobhadair agus neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 19 an t-Sultain - Óttarr Proppé, ann an Reykjavík. Seinneadair, actair, neach-ciùil agus neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 19 an t-Sultain - Lila Downs ‎ seinneadair, actair, ceòladair, riochdaire agus snìomhadair ciùil à Meagsago.
* 25 an t-Sultain - Will Smith, ann am Philadelphia. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 26 an t-Sultain - James Caviezel, ann am Mount Vernon. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 17 an t-Samhain - Anneke Beukman, ann an Haarlem. Actair às na Tìrean Ìsle.
* 10 an t-Samhain - Daphne Deckers, ann an Nijmegen. Modal às na Tìrean Ìsle.
* 23 an Dùbhlachd - Sandra Roelofs, ann an Terneuzen. Cànanaiche às na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
*27 am Màrt - Ûrij Gagarin, ann an Novosyolovo. Paidhleat agus speuradair às An Aonadh Sobhiat.
* 4 an Giblean – Martin Luther King, ann an Atlanta. Fear-iomairt às na Stàitean Aonaichte.
* 18 an t-Ògmhios - Nína Tryggvadóttir, ann an Eabhraig Nuadh. Bàrd agus neach-ealain à Innis Tìle.
* 28 an t-Iuchar - Otto Hahn, ann an Göttingen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 14 an t-Sultain - Tormod MacLeòid (Am Bàrd Bochd)‎, bàrd Gàidhlig às an Rubha, Leòdhas.
* 27 an Dàmhair - Lise Meitner, ann an Cambridge, Sasainn. Ceimigear.

Roinn-seòrsa:1960an
1970

**MCMLXX**

## Tachartasan
* Bhuannaich Aleksandr Solzhenitsyn an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Phòs Muammar al-Gaddafi ri Safia Farkash.
* Bhuannaich Luis F. Leloir an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
* Chaidh Slighe Costa Sir Benfro fhosgladh.
* Stad seirbhisean aiseig ann am Port an t-Sròim.
* Cur às do thràilleachd ann an Oman.
*Chaidh Oilthigh Stendhal a stèidheachadh ann an Grenoble (An Fhraing).

## Breithean
* 26 am Faoilleach - Bjarni Benediktsson, ann am Þingvellir. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 18 an Giblean - Tess Merkel, ann an Nyköping. Actair agus seinneadair às an t-Suain.
* 22 an t-Ògmhios - Paul Wheelhouse, ann an Beul Feirste. Neach-poileataigs Albannach.
* 19 an t-Iuchar - Nicola Sturgeon, BPA agus Prìomh Mhinistear na h-Alba.
* 8 an t-Sultain - Mìcheil MacMhathain, anns an Dubh Allt. Neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan

* 2 an Gearran - Bertrand Russell, feallsanaiche is matamataigear Breatannach, Duais Nobel ann an litreachas (r. 1872)
* 2 an Cèitean - Willa Muir, sgrìobhadair agus eadar-theangaiche à Sealtainn.
* 12 an Cèitean - Nelly Sachs, ann an Stockholm. Sgrìobhadair.
* 10 an t-Iuchar - Bjarni Benediktsson, ann am Þingvellir. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 1 an t-Sultain - François Mauriac, ann am Paris. Sgrìobhadair às an Fhraing.
* 28 an t-Sultain - Gamal Abdel Nasser, ann an Cairo. Neach-poileataigs às an Èipheit.
* 7 an t-Samhain - Charles de Gaulle, ann an Colombey-les-Deux-Églises. Ceann-suidhe na Frainge.
* 8 an Dùbhlachd - Christopher Kelk Ingold, ceimigear Sasannach.
*12 an Dùbhlachd - Nathan Altman, ann an Leningrad. Peantair Ucràineach/Sobhiatach.
* Dòmhnall Grannd, sgrìobhadair Gàidhlig.

Roinn-seòrsa:1970an
1971

**MCMLXXI**

## Tachartasan
*Bhuannaich Pablo Neruda an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

* 7 am Faoilleach - Jeremy Renner, ann an Modesto. Actair às na Stàitean Aonaichte. 
* 17 an Gearran -  Martyn Bennett, ann am Baile Naoimh Eòin, an Talamh Ùr, Canada.  Neach-ciùil ùr-ghnothach a mheasgaich ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire. 
* 31 am Màrt - Ewan McGregor, actair Albannach 
* 15 an Cèitean - Iryna Herashchenko, ann an Cherkasy. Neach-aithris agus neach-poileataigs Ucràineach.
* 29 an Cèitean - Ridseard Baker, neach-poileataigs Albannach 
* 31 an Cèitean - Róbert Marshall, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 1 an t-Ògmhios - Ghil'ad Zuckermann, cànanachas.
* 8 an t-Ògmhios - Neda Nezhdana, ann an Kramatorsk. Bàrd, cànanaiche, dràmaire, eadar-theangair agus neach-aithris Ucràineach.
* 27 an t-Ògmhios - Marc Ballard, neach-poileataigs Albannach
* 23 an t-Iuchar - Alison Krauss, seinneadair às na Stàitean Aonaichte
* 3 an t-Sultain - Luciano Huck, ann an São Paulo. Actair à Braisil.
* 20 an t-Sultain - Henrik Larsson, ann an Helsingborg. Cluicheadair ball-coise às An t-Suain.

## Bàsan
* 25 an Gearran - Theodor Svedberg, ann an Kopparberg. Ceimigear às an t-Suain.
* 18 an t-Ògmhios - Paul Karrer, ann an Zürich. Ceimigear às an Ruis.
* 3 an Dàmhair - Seán Ó Riada, cumadair-ciùil Èireannach.
* 29 an Dàmhair - Arne Wilhelm Kaurin Tiselius, ann an Uppsala. Ceimigear às an t-Suain.
* 4 an t-Samhain - Guillermo León Valencia, ann an Eabhraig Nuadh. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* Seumas MacThòmais - bàrd Leòdhasach agus athair Ruaraidh MhicThòmais.

Roinn-seòrsa:1970an
1972

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1972** (**MCMLXXII**).

## Tachartasan
* Bhuannaich Heinrich Böll an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Fhuair Bàgh Caswell inbhe mar Ionad de Shuim Shònraichte Shaidheansail (ISSS).
* Chaidh an còmhlan-ciùil ABBA a stèidheachadh ann an Stockholm (An t-Suain).

## Breithean
* 2 am Faoilleach - Rodney MacDonald, Neach-poileataigs agus neach-ciùil Canadach.
* 25 an Giblean - Sofia Helin, ann an Örebro. Actair às an t-Suain.
* 4 an Lùnasdal - Eva Amaral, seinneadair, ceòladair agus snìomhadair ciùil às an Spàinn.
* 27 an Dàmhair - Guðmundur Steingrímsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 14 an t-Samhain - Josh Duhamel, actair Aimeireaganach.

## Bàsan
* 27 am Màrt - Maurits Cornelis Escher, ann an Laren. Dealbhadair agus Peantair às Na Tìrean Ìsle.
* 20 an Lùnastal - Roberto Urdaneta Arbeláez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 15 an t-Sultain - Ásgeir Ásgeirsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 30 an t-Samhain - Compton Mackenzie, ùghdar ''Whisky Galore
* Carme Ballester i Llasat, ann am Paris. Tè-iomairt à Catalòinia.

Roinn-seòrsa:1970an
1973

**MCMLXXIII**

## Tachartasan
* 10 an t-Iuchar - Fhuair na h-Eileanan Bhathama neo-eisimeileachd.
* Bhuannaich Ernst Otto Fischer agus Geoffrey Wilkinson an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
* Bhuannaich Patrick White an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Bhuannaich Wassily Leontief an Duais Nobel ann an Eaconomachd.
* Ghabh Muammar al-Gaddafi (Libia) seilbh air an Raon Aozou, anns an t-Siad.

## Breithean
* 7 an Gearran - Irina Björklund ann an Danderyd, seinneadair agus actair às an t-Suain/Suòmaidh.
* 4 am Màrt - Pàdraig Harvie, neach-poileataigs Albannach.
* 11 an Cèitean - Bob Doris, neach-poileataigs à Alba.
* 18 an Giblean- Haile Gebrselassie,  gille-ruith às an Itiop a bhuannaich dà bhonn òir aig na Olympics.
* 24 an Giblean - Lee Westwood ann an Worksop, Sasainn. Cluicheadair goilf.
* 8 an t-Iuchar - Valerii Zaluzhnyi, ann an Novohrad-Volynskyi. Saighdear agus seanailear às An Ucràin.
* 30 an t-Samhain - Angélica Ksyvickis Huck, ann an Santo André. Actair à Braisil.

## Bàsan
* 31 am Faoilleach - Ragnar Frisch, ann an Oslo. Eaconamaiche à Nirribhidh.
* 8 an Giblean - Pablo Picasso, ann am Mougins. Neach-ealain às an Spàinn.
* 21 an Cèitean - Grigore Moisil, ann an Ottawa. Matamataigear à Romàinia.
* 1 an Lùnastal - Nikos Zachariadis, ann an Surgut. Ceannard Pàrtaidh Comannach na Grèige.
* 6 an Lùnastal - Fulgencio Batista Zaldívar, ann am Marbella. Saighdear agus deachdaire à Cùba.
* 12 an Lùnasdal - Karl Ziegler, ann am Mülheim an der Ruhr. Ceimigear.
* 2 an t-Sultain - J.R.R. Tolkien, ann am Bournemouth. Sgrìobhadair à Sasainn.
* 23 an t-Sultain - Pablo Neruda, ann an Santiago. Bàrd às an t-Sile. 
* 11 an t-Sultain - Salvador Allende, Neach-poileataigs agus làmh-lèigh às an t-Sile.
* 23 an Dàmhair - Douglas Young,eadar-theangaiche, bàrd,  is àrd-ollamh neach-poileataigs Albannach. 
* 11 an t-Samhain - Artturi Ilmari Virtanen, ceimigear à Suòmaidh.
* 27 an t-Samhain - Pearl S. Buck, sgrìobhadair Aimearaganach, ann an Danby, na Stàitean Aonaichte.

Roinn-seòrsa:1970an
1974

**MCMLXXIV**

## Tachartasan

* Chaidh Niue a stèidheachadh.
* Chaidh Poblachd Malta a stèidheachadh.
* Chaidh Inírida (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Bhuannaich Eyvind Johnson agus Harry Martinson an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 28 am Faoilleach - Ty Olsson, cleasaiche à Alba Nuadh.
* 8 am Màrt - Ash Denham, neach-poileataigs Albannach.
* 13 an Gearran - Robbie Williams, seinneadair Sasannach.
* 22 an Cèitean - Arseniy Yatsenyuk, ann an Chernivtsi. Neach-lagha, eaconamaiche agus neach-poileataigs às An Ucràin.
* 24 an t-Ògmhios - Magnus Carlsson, ann am Borås. Ceòladair agus seinneadair às an t-Suain.
* 1 an t-Sultain - Stephen Gallacher ‎ann an Dechmont, Lodainn an Iar. Cluicheadair goilf.
* 2 an t-Sultain - Shirley-Anne Somerville, ann an Cair Chaladain. Neach-poileataigs à Alba. 
* 16 an t-Sultain - Marie-José van der Kolk, ann an IJmuiden. Seinneadair às na Tìrean Ìsle.
* 4 an t-Samhain - Michael Bauer, ann am München. Cànanaiche na Gàidhlig às a' Ghearmailt.

## Bàsan
* 2 am Màrt - Salvador Puig i Antich, ann am Barcelona. Anarcach à Catalòinia.
* 24 am Màrt - Eduardo Santos, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 2 an Giblean - Georges Pompidou, ann am Paris. Ceann-suidhe na Frainge bho 1969 gu ruige 1974.
* 9 an t-Ògmhios - Miguel Ángel Asturias, sgrìobhadair à Guatamala, ann am Madrid.
* 1 an t-Iuchar - Juan Domingo Perón, ann am Buenos Aires. Saighdear agus deachdaire às An Argantain.
* 11 an t-Iuchar - Pär Fabian Lagerkvist, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 10 an Dàmhair - Lyudmila Pavlichenko, ann am Mosgo. Snaidhpear agus eachdraiche Ucràineach/Sobhiatach.

Roinn-seòrsa:1970an
1975

**MCMLXXV**

## Tachartasan
* 11 an t-Ògmhios - a' chiad ola bhon Chuan a Tuath a pumpadh air tìr aig Sullom Voe, Sealtainn.
* 22 an t-Samhain -  Thoisich rìoghachadh Juan Carlos I na Spàinne.
* Bhuannaich Vladimir Prelog agus John Warcup Cornforth an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
* Bhuannaich Eugenio Montale an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 5 am Faoilleach - Bradley Cooper, cleasaiche à Philadelphia sna Stàitean Aonaichte.
* 9 an Gearran - Rósa Björk Brynjólfsdóttir, ann an Hafnarfjörður. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 12 am Màrt - Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 10 an t-Iuchar - Stefán Karl Stefánsson, ann an Hafnarfjörður. Actair à Innis Tìle.
* 19 an Dàmhair - Jamie Donaldson, cluicheadair goilf, ann an Pontypridd, a' Chuimrigh.
* 17 an Dùbhlachd - Milla Jovovich, ann an Kyiv. Cleasaiche, seinneadair agus modail Ucràineach/Ruiseanach/Aimearaganach.

## Bàsan
* 17 am Faoilleach - Gustavo Rojas Pinilla, ann am Melgar. Saighdear à Coloimbia.
* 8 an Gearran - Sir Robert Robinson, ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel.
* 13 am Màrt - Ivo Andrić, ann am Belgrade. Sgrìobhadair à Bosna agus Hearsagobhana.
* 15 am Màrt - Aristoteles Onassis, ann an Neuilly-sur-Seine. Fear-gnothaich às A' Ghrèig/An Tuirc/An Argantain.
* 29 an Lùnasdal - Éamon de Valera, ann am Baile Átha Cliath. Neach-poileataigs à Èirinn.
* 20 an t-Sultain - Saint-John Perse ann an Hyères. Sgrìobhadair às an Fhraing. 
* 20 an t-Samhain - Francisco Franco, saighdear, neach-poileataigs agus ceannard na Spàinne.
* 4 an Dùbhlachd - Hannah Arendt, ann an Eabhraig Nuadh. Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair Gearmailteach-Aimearaganach 
Roinn-seòrsa:1970an
1978

**MCMLXXVIII**

## Tachartasan
* 21 an Lùnasdal - Taghadh Phàpa Iain Pòl I, ann an Cathair na Bhatacain.
* 16 an Dàmhair - Taghadh Phàpa Iain Pòl II, ann an Cathair na Bhatacain.
* 3 an t-Samhain - Neo-eisimeileachd Dhoiminicia bhon Rìoghachd Aonaichte.
* Bhuannaich Isaac Bashevis Singer an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 10 an Cèitean - Mylo, anns an Àth Leathann. Ceòladair dealanach à dh' Alba.
* 31 an Cèitean - Tamara Brinkman, ann an Laren. Actair às Na Tìrean Ìsle.
*27 an t-Sultain - Ani Lorak, ann an Kitsman. Bàrd, cleasaiche, seinneadair, neach-malairt,  modail agus sgrìobhaiche òrain Ucràineach.
* 11 an t-Samhain - Ruth Davidson, ann an Dùn Èideann, Massachusetts. Tè-phoileataigs Albannach.

## Bàsan
* 11 an Gearran - Harry Martinson, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 25 an Gearran - Calum 'Ruadh' MacNeacail, bàrd às an Eilean Sgitheanach.
* 9 an Giblean - Sir Bertram Clough Williams-Ellis, ailtire a chruthaich am baile Portmeirion anns a' Chuimrigh.
* 7 an t-Ògmhios - Ronald George Wreyford Norrish, ann an Cambridge. Ceimigear.
* 6 an Lùnasdal - Giovanni Battista Montini (Pàpa Pòl VI), ann an Castel Gandolfo. Pàp bho 1963 gu 1978.
* 26 an t-Sultain - Manne Siegbahn, ann an Stockholm. Eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.
* 28 an t-Sultain - Pàpa Iain Pòl I.
* 11 an Dùbhlachd - Vincent du Vigneaud, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* Anna Arnott, seinneadair Gàidhlig à Cille Mhoire.

Roinn-seòrsa:1970an
1980

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1980** (**MCMLXXX**).

## Tachartasan
* 6 an Dàmhair - Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar deiseil.
* Bhuannaich Czesław Miłosz an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Stailcean na luchd-obrach ann an Lublin (A' Phòlainn).
*Cur às laghail do thràilleachd ann am Moratainia, nach do ghabhadh ris.

## Breithean

* 9 am Faoilleach - Sergio García, cluicheadair goilf às an Spàinn.
* 21 am Màrt - Ronaldinho, cluicheadair ball-coise à Braisil.
* 18 an Cèitean - Aileen Chaimbeul, ann am Peairt. Neach-poileataigs Albannach.
* 30 an t-Iuchar - Justin Rose ann an Johannesburg, ‎Afraga a Deas. Cluicheadair goilf.
* 26 an Lùnasdal - Macaulay Culkin, ann an New York. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 26 an Lùnasdal - Chris Pine, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 8 an Dàmhair - Nick Cannon, ann an San Diego. Actair às na Stàitean Aonaichte.

## Bàsan
* 2 an Gearran - William H. Stein, ceimigear Aimearaganach Duais Nobel (r. 1911). 
* 15 an Giblean - Jean-Paul Sartre, sgrìobhadair is feallsanaiche Frangach. 
* 15 an Cèitean - Jóhann Hafstein, ann an Akureyri. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 16 an Cèitean - Marin Preda, ann am Mogoșoaia. Sgrìobhadair à Romàinia.
* 8 an t-Sultain - Willard Frank Libby, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 20 an Dàmhair - Stefán Jóhann Stefánsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 7 an t-Samhain - Steve McQueen, actair Aimeireaganach.
* 8 an Dùbhlachd - chaidh Iain Lennon, seinneadair anns Na Beatles, a mharbhadh.

Roinn-seòrsa:1980an
1981

**MCMLXXXI**

## Tachartasan
* Bhuannaich Elias Canetti an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Chaidh Crónica de una Muerte Anunciada le Gabriel García Márquez fhoillseachadh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 1 am Màrt - Norbert Kiss, ann am Budapest. dealbhadair às An Ungair.
* 26 an t-Ògmhios - Jason Manford, actair telebhisean.
* 18 an t-Iuchar - Michiel Huisman, ann an Amstelveen. Actair às Na Tìrean Ìsle.
* 19 an t-Sultain - Yfke Sturm, ann an Almere. Modal às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
* 5 am Faoilleach - Harold Clayton Urey ann an La Jolla, Calafòrnia. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 26 an Giblean - Robert Garioch, bàrd agus eadar-theangaichear Albannach.
* 11 an Cèitean - Odd Hassel, ann an Oslo. Ceimigear.
* 12 an t-Sultain - Eugenio Montale, ann am Milano. Bàrd às an Eadailt.
* 6 an Dàmhair - Anwar El Sadat, ann an Cairo. Neach-poileataigs às an Èipheit.

Roinn-seòrsa:1980an
1983

**MCMLXXXIII**

## Tachartasan
* Bhuannaich William Golding an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Bhris an còmhlan-ciùil ABBA à chèile.
* 13 am Màrt - Chaidh Kvennalistinn a stèidheachadh ann an Reykjavík (Innis Tìle).

## Breithean
*2 am Màrt - Björt Ólafsdóttir, ann am Bláskógabyggð. Teiripiche agus neach-poileataigs à Innis Tìle.
*11 an Giblean - Natalie Papazoglu, ann an Kalush. Seinneadair agus neach-ciùil às An Ucràin.
* 14 an Lùnasdal - Mila Kunis, ann an Chernivitsi. Cleasaiche Ucràin/Aimearaganach.
* 20 an Lùnasdal - Andrew Garfield, actair Aimeireaganach.
* 27 an Lùnasdal - Jamala,  ann an Cìorgastan. Seinneadair Ucràineach a bhuannaich  an Eurovision Song Contest 2016 ann an Stockholm leis an òran aice "1944".
* 18 an Dùbhlachd - Kirsteen NicDhòmhnaill, craoladair sa Ghàidhlig.

## Bàsan
* 1 am Màrt - Arthur Koestler, sgrìobhadair agus neach-naidheachd Ungaireach.
* 9 am Màrt - Ulf von Euler, ann an Stockholm. Fear-saidheans às An t-Suain.
* 15 am Màrt - José Luis Sert, ailtire à Barcelona.
* 29 an t-Iuchar - David Niven, ann an Château-d'Œx. Actair à Sasainn.
* 13 an Lùnastal - Musine Kokalari, ann an Rrëshen. Sgrìobhadair à Albàinia/An Tuirc.
* 10 an t-Sultain - Balthazar Johannes Vorster, ann am Wildernis. Neach-poileataigs à Afraga a Deas.
* 28 an t-Sultain - Gunnar Thoroddsen, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
Roinn-seòrsa:1980an
1984

*Saoil an robh thu a' lorg [[1984 (nobhail)]]?*

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1984** (**MCMLXXXIV**).

## Tachartasan
* Bhuannaich Jaroslav Seifert an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 12 an Gearran - Alexandra Dahlström. ann an Gävle. Actair às an t-Suain.
* 23 an t-Ògmhios - Duffy, seinneadair às a' Chuimrigh.
* 27 an t-Iuchar - Iekeliene Stange ann an Rotterdam. Modal às na Tìrean Ìsle.
* 14 an t-Sultain - Amy Winehouse, seinneadair à Sasainn.
* 28 an t-Samhain - Marcas Mac an Tuairneir, sgrìobhadair Sasannach.
* 22 an Dùbhlachd - Basshunter, seinneadair agus DJ às an t-Suain.

## Bàsan
* 20 an Cèitean - Ólafur Jóhannesson, ann an Reykjavík, neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 28 an Lùnasdal - Muhammad Naguib, ann an Cairo. Saighdear agus neach-poileataigs às An Èipheit.
* 20 an Dàmhair - Paul Dirac, ann an Tallahassee. Eòlaiche-fiosaig à Sasainn.
* Deòrsa Mac Iain Dheòrsa

Roinn-seòrsa:1980an
1985

**MCMLXXXV**

## Tachartasan
* Bhuannaich Claude Simon an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 7 an Giblean - Humza Yousaf, neach-poileataigs Albannach à Glaschu.
* 19 an Dàmhair - Mark Griffin, neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan
* 10 am Faoilleach - Heinrich Böll, ann an Kreuzau. Sgrìobhadair  às A' Ghearmailt.
* 26 an Cèitean - Magne Oftedal, ann an Oslo. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
* 8 an t-Iuchar - Simon Kuznets, ann an Cambridge, Massachusetts. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 30 an t-Iuchar - Iosif Gikhman, ann an Kyiv. Matamataigear às An Ucràin.
* 9 an t-Sultain - Paul J. Flory, ann an Big Sur. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.

Roinn-seòrsa:1980an
1922

**MCMXXII** 

## Tachartasan
* Bhuannaich Jacinto Benavente an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Chaidh Diuba - Sudan-a-Deas a stèidheachadh.
* 6 an Gearran - Taghadh Phàpa Pius XI, ann an Cathair na Bhatacain.
*Cur às do Thràilleachd ann am Maroco.

## Breithean
*Viktor Revutskiy, ann an Novospasivka. Paidhleat cogaidh Ucràineach/Sobhiatach.
* 23 an Giblean - George Steiner, ann am Paris. Breithniche litreachais agus feallsanaich.
* 28 an Giblean - Alasdair MacGill-Eain, ann an Glaschu. Sgrìobhadair à Alba.
* 22 am Màrt - Carl Reiner, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 10 an t-Ògmhios - Judy Garland, ann an Grand Rapids (Minnesota). Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 5 an Lùnasdal - Marin Preda, ann an Siliștea Gumești. Sgrìobhadair à Romàinia.
* 30 an Dùbhlachd - José Saramago, ann an Azinhaga. Sgrìobhadair às A' Phortagail.

## Bàsan
*1 am Faoilleach - Arthur Nelissen, ann an Thonon-les-Bains. Ailtire às Na Tìrean Ìsle.
*22 am Faoilleach - Giacomo della Chiesa, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1914 gu 1922.
*22 an Lùnasdal - Alexander Graham Bell, ann am Beinn Bhrèagh (Canada). Innleadair à Alba.
*22 an Lùnasdal - Mícheál Ó Coileáin, ann an. Gaisgeach na h-Èireann.
*13 an Dùbhlachd - Hannes Þórður Pétursson Hafstein, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
Roinn-seòrsa:1920an
1958

**MCMLVIII**

## Tachartasan
* Bhuannaich Boris Pasternak an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 2 an Dàmhair - Fhuair Gini a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
* 28 an Dàmhair - Chaidh Angelo Giuseppe Roncalli a thaghadh na Phàp.

## Breithean
* 25 am Faoilleach - Sema Önür, ann an Alanya. Actair às An Tuirc.
* 25 am Màrt- Veturliði Óskarsson, ann an Borgarnes. Cànanaiche à Innis Tìle.
* 28 an Giblean - Coinneach MacAsgaill, ann an Dùn Èideann. Neach-poileataigs à Alba.
* 24 an Cèitean - Willie Coffey, neach-poileataigs à Alba.
* 20 an t-Samhain - Martin Bagge, ann am Mölnlycke. Ceòladair, sgrìobhadair-ciùil agus seinneadair às an t-Suain.

## Bàsan
* 26 an Cèitean - Francis Carco, ann am Paris. Sgrìobhadair às An Fhraing.
* 29 an Cèitean - Juan Ramón Jiménez, ann an San Juan. Sgrìobhadair às an Spàinn.
* 16 an t-Ògmhios - Imre Nagy, ann am Budapest. Neach-poileataigs às an Ungair.
* 20 an t-Ògmhios - Kurt Alder, ann an Köln. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 14 an Lùnasdal - Frédéric Joliot-Curie, ann am Paras. Ceimigear às an Fhraing.
* 22 an Lùnasdal - Roger Martin du Gard, ann an Sérigny (Orne). Sgrìobhadair anns an Fhraing.
* 24 an Lùnasdal - Johannes Gerhardus Strijdom, ann an iKapa. Neach-poileataigs à Afraga a Deas
* 9 an Dàmhair - Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, ann an Castel Gandolfo. Pàp às an Eadailt.

Roinn-seòrsa:1950an
1986

**MCMLXXXVI**

## Tachartasan
* 3 an t-Samhain - Neo-eisimeileachd nam Meanbh Eileanan bho na Stàitean Aonaichte
* Bhuannaich Wole Soyinka an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Chaidh an còmhlan-ciùil Roxette a stèidheachadh ann an Stockholm (An t-Suain).

## Breithean
* 28 am Faoilleach - Jessica Ennis, luth-chleasaiche Sasannach. 
* 18 an Gearran - Adam Lundgren, ann an Göteborg. Actair  às An t-Suain.
* 24 am Màrt - Nathalia Goyannes Dill Orrico, ann an Rio de Janeiro. Actair à Braisil.
* 28 am Màrt - Lady Gaga,  seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Eabhraig Nuadh.
* 22 an Giblean Kim Noorda, ann an Amsterdam. Modal às na Tìrean Ìsle.
* 1 an t-Iuchar - Agnes Monica, ann an Jakarta. Seinneadair às An Innd-Innse.
* 14 an Lùnasdal- Siouzana Melikián, ann an Donetsk. Cleasaiche Ucràineach/Meagsaganach.
* 28 an Lùnasdal - Florence Welsh, seinneadair pop.
* 15 an Dùbhlachd - Snejana Onopka, ann an Sievierodonetsk. Modail Ucràineach.

## Bàsan
* 1 an Gearran - Alva Myrdal, ann an Danderyd. Eòlaiche-comainn agus tè-poileataigs às an t-Suain.
* 28 an Gearran - Olof Palme, ann an Stockholm. Neach-poileataigs às An t-Suain.
* 30 am Màrt - James Cagney, actair Aimeireaganach.
* 7 an Giblean - Leonid Kantorovich, eaconamaiche às an Ruis.
* 14 an Giblean - Robert Sanderson Mulliken ann an Arlington (Virginia). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1966.     
* 25 an t-Sultain - Nikolay Nikolayevich Semyonov, ann am Mosgo. Ceimigear.
* 29 an t-Samhain - Cary Grant, cleasaiche à Sasainn.
* 30 an t-Samhain - Guðmundur Emil Jónsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* Carl Borgstrøm, ann an Kristiania. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.

Roinn-seòrsa:1980an
1987

**MCMLXXXVII**

## Tachartasan
* Bhuannaich Joseph Brodsky an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Chaidh Oilthigh Akureyri a stèidheachadh ann an Akureyri (Innis Tìle).

## Breithean

## Bàsan
* 2 an Gearran – Alasdair MacGill-Eain, ann am München. Sgrìobhadair à Alba.
* 11 an Giblean – Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às an Eadailt.
* 17 an Cèitean – Gunnar Myrdal, ann an Danderyd. Eaconamaiche às an t-Suain.
* 27 an Cèitean – John Howard Northrop, ann an Wickenburg. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 19 an Lùnastal – Pòl MacAonghais, gu h-obann ann am Port Rìgh. Sgrìobhadair à Griomasaigh
* 26 an Lùnasdal – Georg Wittig, ann an Heidelberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 29 an Lùnasdal – Lee Marvin, ann an Tucson. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 9 an t-Sultain – Vera Schmiterlöw, ann an Stockholm. Actair às An t-Suain.
* 3 an Dùbhlachd – Luis F. Leloir, ann am Buenos Aires. Ceimigear às an Argantain.
* Fionnlagh J MacDhòmhnaill – deasaiche agus riochdaire telebhisein agus réidio às na Hearadh 

Roinn-seòrsa:1980an
1988

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1988** (**MCMLXXXVIII**).

## Tachartasan
* Bhuannaich Naguib Mahfouz an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 6 an t-Iuchar - Spreadhadh agus teintean air a' chlàr-tollaidh Piper Alpha anns a' Chuan a Tuath, a' mharbhadh 165 oibrichean agus 2 luchd-teasairginn - mòr-thubaist obair na h-ola aig muir as lugha air an t-saoghal.
* 21 an Dùbhlachd - Thachair an tubaist Logarbaidh ann an Logarbaidh.

## Breithean
* 15 an t-Samhain - Calum MacLeòid, cluicheadair criogaid proifeiseanta
* 22 an t-Samhain - Fuad Alakbarov ‎, ann am Baku. Neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan
* 3 an Gearran - Werner Kissling, fear togail dhealbhan.
* 14 an Cèitean - Willem Drees, Neach-poileataigs, Prìomh-mhinistear nan Tìrean Ìsle eadar 1948 agus 1958.
* 30 an t-Iuchar - Ólafur Jóhann Sigurðsson, ann an Reykjavík. Sgrìobhadair à Innis Tìle.
* Ùisdean MacRath - bàrd às an Eilean Sgitheanach.

Roinn-seòrsa:1980an
1989

**MCMLXXXIX**

## Tachartasan
* 13 an t-Samhain - Hans-Adam II ‎na phrionnsa Liechtenstein.
* 22 an Dùbhlachd - Chaidh Pàrtaidh Comunnach Romàinia a sgaoileadh, ann am Bucharest (Romàinia).
* 25 an Dùbhlachd - Chaidh UDMR a chruthachadh, ann am Bucharest (Romàinia).
* Thuit an drochaid Rathaid Iarainn thar Abhainn Nis.
* Bhuannaich Augusto Roa Bastos an Duais Cervantes ann an Litreachas.
* Bhuannaich Camilo José Cela an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 5 an Giblean - Rory McIlroy ann an Ard Mhic Nasca, ann an Contae an Dúin, Èirinn a Tuath. Cluicheadair goilf.
* 22 an t-Sultain - Béatrice Martin, ann am Montreal. Ceòladair à Canada.
* 22 an t-Samhain - Sergei Polunin, ann an Kherson. Dannsair, cleasaiche agus modail Ucràineach/Ruiseanach/Sèirbianach.

## Bàsan
* 23 am Faoilleach - Salvador Dalí, ann am Figueres. Neach-ealain à Catalòinia.
* 9 an Cèitean - Darío Echandía Olaya, ann an Ibagué. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 11 an t-Iuchar - Laurence Olivier, ann an Steyning. Actair à Sasainn.
* 29 an t-Sultain - Ferdinand Marcos, ann an Hawaii. Neach-poileataigs agus ceann-suidhe nan Eilean Filipineach.
* 26 an Dàmhair - Charles J. Pedersen, ann an Salem. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 12 an t-Samhain - Dolores Ibárruri, ann am Madrid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
* 22 an Dùbhlachd - Samuel Beckett, sgrìobhadair Èireannach.
* 25 an Dùbhlachd - Nicolae Ceaușescu, ann an Târgoviște. Neach-poileataigs agus ceann-suidhe Romàinia.

Roinn-seòrsa:1980an
1990

**MCMXC**

## Tachartasan

* 1 am Màrt - chaidh Oilthigh Ramon Llull a stèidheachadh ann am Barcelona.
* 27 an t-Iuchar - Fhuair a' Bhealaruis a chuid neo-eisimeileachd.
* 3 an Dàmhair - Dh'fhàs ath-aonachaidh na Gearmailte dligheach.
* 28 an t-Samhain - Deireadh rèim Mhargaret Thatcher mar Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
* Bhuannaich Octavio Paz an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
* 16 an Gearran - Vitalina Koval, ann an Uzhhorod. Neach-iomairt chòraichean daonna LCDT agus boireann-dhligheachas às An Ucràin.
* 22 an Giblean - Victor Dubuisson, ann an Cannes, an Fhraing. Cluicheadair goilf.

## Bàsan
* 4 am Faoilleach - Alberto Lleras Camargo, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 15 an Giblean - Greta Garbo, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às an t-Suain.
* 28 an Cèitean - Julius Eastman, ann am Buffalo. Neach-ciùil às Na Stàitean Aonaichte.
* 28 an t-Ògmhios - Boris Ivchenko, ann an Kyiv. Cleasaiche agus stiùiriche fhilmichean Ucràineach/Sobhiatach.
* 16 an t-Sultain - Geir Hallgrímsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.

Roinn-seòrsa:1990an
1991

**MCMXCI**

## Tachartasan
* Chrìochnaich an Cogadh Fuar
* Bhuannaich Nadine Gordimer an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 9 an Giblean - Fhuair A' Chairtbheil a chuid neo-eisimeileachd bhon Aonadh Sobhiat.
* 19 an Cèitean - Chaidh Bertioga (Braisil) a stèidheachadh.
* 25 an t-Ògmhios - Fhuair Poblachd na Cròthaise neo-eisimeileachd.
* 1 an t-Iuchar - Chuir às oifigeil dhan Cho-aonta Warszawa, ann am Pràg.
* 16 an Dùbhlachd - Neo-eisimeileachd Casachstàin bhon Aonadh Sobhiat.

## Breithean

## Bàsan
* 26 am Faoilleach - Bobby MacLeod, cluicheadair a' bhocsa Albannach.
*22 an Gearran - Kostiantyn Skorokhod, ann an Irpin. Snìomhadair-ciùil às An Ucràin.
* 12 am Màrt - Ragnar Granit, ann an Stockholm. Fear-saidheans à Suòmaidh.
* 24 an t-Iuchar - Isaac Bashevis Singer, ùghdair às na Stàitean Aonaichte.
* 7 an t-Sultain - Edwin Mattison McMillan, ann an El Cerrito. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 24 an t-Samhain - Freddie Mercury, ann an Lunnainn. Cluicheadair giotàir is seinneadair.
* 1 an Dùbhlachd - George J. Stigler, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte 
* 6 an Dùbhlachd - Richard Stone, eaconamaiche Breatannach.

Roinn-seòrsa:1990an
1992

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1992** (**MCMXCII**) .

## Tachartasan
* Bhuannaich Derek Walcott Duais Nobel ann an Litreachas.
* 6 an t-Ògmhios - Thòisich  Urras Croitearan Asainte am fearann aig Oighreachd Asaint a Tuath a cheannachd.
* 5 an t-Samhain - Bhathar a' gabhail ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan.
* 31 an Dùbhlachd - Chaidh an t-Seic-Slòbhac a sgaradh.
* Chaidh Iùgoslaibhia a sgaradh.
* Cur às do thràilleachd ann am Pacastan.
* Chaidh Cothrom, ionad foghlaim ann an Ormacleit, Uibhist a Deas a stéidheachadh le buidheann de bhoireannaich sa sgìre.

## Breithean
* 22 an t-Iuchar - Selena Gomez à Grand Prairie, Texas.
* 20 an Lùnasdal - Demi Lovato, seinneadair Aimeireaganach.

## Bàsan
* 23 am Màrt - Friedrich A. von Hayek, eaconamaiche agus feallsanaiche poileataigeach Ostaireach.
* 20 an Giblean - Peter D. Mitchell, ann am Bodmin. Ceimigear.

Roinn-seòrsa:1990an
1993

**MCMXCIII**

## Tachartasan
* Fhuair Ertra neo-eiseimleachd air An Cèitean, 1993, an dèidh ar-a-mach fada.
* Bhuannaich Toni Morrison an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 1 an Gearran - Tha Urras nan Croitearan Asaint na shealbhadair dhen Oighreachd Asaint a Tuath.

## Breithean
* 28 am Faoilleach – Will Poulter,‎ cleasaiche à Hammersmith, Lunnainn.

## Bàsan
* 20 am Faoilleach - Audrey Hepburn, ann an Tolochenaz. Actair à Sasainn.
* 4 am Màrt - Art Hodes, ann an Harvey, Illinois. Neach-ciùil, deasaiche agus neach-teagaisg Ucràineach/Aimearganach.
* 1993 - William Golding ann am Pyran ar Woethel. Sgrìobhadair às a' Chorn.
* 2 an Dùbhlachd - Pablo Escobar, Ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.

Roinn-seòrsa:1990an
1994

**MCMXCIV**

## Tachartasan
* Bhuannaich Kenzaburo Oe an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Taisgealadh darmstadtium agus roentgenium ann an Darmstadt

## Breithean
* 1 am Màrt - Justin Bieber, seinneadair pop-R&B à Canada.
* 16 an Cèitean - Oleh Psiuk, ann an Kalush. Seinneadair agus neach-ciùil às An Ucràin. 
* 12 an t-Sultain - Mhairi Black, neach-poileataigs à Alba.

## Bàsan

* 1 am Faoilleach - Cesar Romero, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 17 am Màrt - Mai Zetterling, ann an Lunnainn. Actair agus Riochdaire nam film às an t-Suain.
* 8 an Giblean - Kurt Cobain
* 22 an Giblean- Richard Nixon
* 12 an Cèitean - Roy J. Plunkett, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 19 an Cèitean - Jacqueline Kennedy Onassis 
* 9 an t-Ògmhios - Jan Tinbergen.
* 29 an t-Iuchar - Dorothy Crowfoot Hodgkin, ann an Ilmington. Ceimigear à Sasainn. 
* 27 an t-Sultain - Carlos Lleras Restrepo, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* Nils Holmer, ann an Lund. Cànanaiche às an t-Suain.

Roinn-seòrsa:1990an
1995

**MCMXCV**

## Tachartasan

* Chaidh "Drochaid an Eilean Sgitheanach" eadar Caol Loch Aillse agus Caol Acain, an t-Eilean Sgitheanach a thogail.
* Bhuannaich Seamus Heaney an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean
*27 an t-Sultain - Lina Leandersson, ann am Falun. Actair às An t-Suain.

## Bàsan
* 18 am Faoilleach - Adolf Butenandt, bith-cheimigear Gearmailteach
* 2 an Gearran - Donald Pleasence, ann an Saint-Paul-de-Vence. Actair à Sasainn.
* 2 an Giblean - Hannes Alfvén, ann an Danderyd. eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.
* 14 an Cèitean - Christian B. Anfinsen, ann an Randallstown. Ceimigear.
* 5 an Lùnasdal - Menachem Avidom, ann an Herzilya. Neach-teagaisg agus ceòl-sgrìobhaiche à Iosrael.
* 9 an Dàmhair - Ailig Dùghlas-Home, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs à Sasainn. 
* 30 an t-Samhain - Uilleam MacMhathain, sgoilear Albannach.
* 22 an Dùbhlachd - James Meade, eaconamaiche à Sasainn.

Roinn-seòrsa:1990an
1800an

*Saoil a bheil thu an tòir na leanas: [[19mh Linn]]?*

Bha na 1800s, sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1800 is 31 an Dùbhlachd 1809. Se a' cheud deichead den linn

* 1800 
* 1801 
* 1802 
* 1803 
* 1804 
* 1805 
* 1806 
* 1807 
* 1808
* 1809

Roinn-seòrsa:19mh linn
*
1800

**MDCCC** 

## Tachartasan
* 14 am Màrt - Taghadh Phàpa Pius VII, ann an Cathair na Bhatacain.

## Breithean
* France Prešeren,  bàrd Romansach Sloibhiniach.
* 7 am Faoilleach - Millard Fillmore - 13mh Ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 31 an t-Iuchar -  Friedrich Wöhler ‎ ann an Eschersheim. Ceimigear Ghearmailteach.
* 9 an Dàmhair - José María Melo, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
* 19 an Dàmhair - Pedro Alcántara Herrán, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1800s
1801

**MDCCCI** 

## Tachartasan
* 2 Samhuinn 1801: Poblachd na Fraing air cuir an Siostam Metreachd an gniomh mar siostam tomhais oifigiuil na dùthcha.
* Worms fo riaghladh na Frainge.
* Taisgealadh niobium le Charles Hatchett
* Chaidh Thomas Jefferson a thaghadh ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte.
* Chaidh Buffalo (Stàitean Aonaichte) a stèidheachadh.
* Chaidh Sligh'-uisge a' Chrìonain a dh'fhosgladh ann an Earra-Ghàidheal.

## Breithean
* 28 an t-Iuchar - Rufino Cuervo y Barreto, ann an Tibiritá. Neach-poileataigs à Coloimbia
* 10 an t-Samhain - Vladimir Dal, ann an Luhansk. Cànanaiche, sgrìobhadair, turc-eòlaiche agus faclairiche Ruiseanach/Urcàineach

## Bàsan
* 4 an t-Samhain - Eobhann MacDiarmaid, ministear ann an Eaglais na h-Alba.

Roinn-seòrsa:1800s
1802

**MDCCCII** 

## Tachartasan
* Chaidh Erfurt a thoirt a-steach dhan A’ Phrùis.
* Chaidh Poblachd Rhodàinia a stèidheachadh.
* Inbhe cathrach do Washington, D.C..
* Taisgealadh tantalum le Anders Gustaf Ekeberg
* 20 an Cèitean: Ath-stèidheachadh thràilleachd taobh a-muigh na Frainge.

## Breithean
* 26 am Faoilleach - Victor Hugo, ann am Besançon. Sgrìobhadair às an Fhraing.
* 10 an t-Iuchar - Robert Chambers, ùghdar agus foillsichear Albannach (b. 17 am Màrt 1871)
* 3 an Dùbhlachd - Constantin Guys, ann an Vlissingen. Peantair Franco-Òlaindeach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1800s
1803

**MDCCCIII** 

## Tachartasan
* 1 am Faoilleach, Cur às deimhinnte do mhalairt nan daoine dubha anns An Danmhairg.
* 3 am Màrt, inbhe stàite do dh' Ohio.
* Chaidh an t-Oilthigh Antioquia a stèidheachadh.
* Chaidh an t-Oilthigh Nàiseanta Coloimbia a stèidheachadh.
* Ghabh Aargau, Grischuns, St. Gallen, Thurgau, Ticino agus Vaud ris An Eilbheis.
* Lorg William Hyde Wollaston paladium ann an clach-platanum.
* Lorg Smithson Tennant osmium ann an clach-platanum.

## Breithean
* 12 an Cèitean - Justus von Liebig ann an Darmstadt. Ceimigear às a' Ghearmailt.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1800s
1804

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1804** (**MDCCCIV**).

## Tachartasan
*1 am Faoilleach - Neo-eisimeileachd Haiti agus cur às do thràilleachd agus do mhalairt nan daoine dubha an siud.
* Chuir Còirneach "Caiptean" Risteard Trebhethic a chiad inneal-stoithe le comas clì air rathad-iarainn ( Tramffordd Pen-y-darren, anns a' Chuimrigh)
* Chaidh Chitagá (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Uitenhage (Afraga a Deas) a stèidheachadh.

## Breithean
* 23 an t-Samhain -  Franklin Pierce, 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 21 an Dùbhlachd - Benjamin Disraeli, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
* 21 an Dùbhlachd - Tomás Herrera, ann am Panama. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia/Panama.

## Bàsan
* 6 an Gearran - Joseph Priestley, ceimigear à Sasainn.
* 12 an Gearran - Immanuel Kant, ann an Königsberg. Feallsanaiche às A’ Phrùis.

Roinn-seòrsa:1800s
1805

**MDCCCV**

## Tachartasan
* 21 an Dàmhair - Bhuannaich an Cabhlach Rìoghail Blàr Trafalgar fo stiùir an t-iar-àrd-mharaiche Horatio Nelson an aghaidh Napoleon Bonaparte.
* 20 an t-Samhain – Ciad dhèanadas an opara *Fidelio* le Ludwig van Beethoven ann an Wien.

## Breithean
* 2 an Giblean - Hans Christian Andersen sgrìobhadair às An Danmhairg
* 24 an t-Ògmhios - Juan José Nieto Gil, ann an Cibarco. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 29 an t-Iuchar - Alexis de Tocqueville, sgrìobhadair às an Fhraing.
* 18 an Dàmhair - Mariano Ospina Rodríguez, ann an Guasca. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 13 an Dùbhlachd - Johann von Lamont, ann am Bràigh Mhàrr, reul-eòlaiche à Alba/
* 23 an Dùbhlachd - Joseph Smith Jr a stèidhich an gluasad Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh

## Bàsan
* 7 an Cèitean - William Petty, 2nd Earl of Shelburne, Neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
* 21 an Dàmhair - Horatio Nelson ann am Blàr Trafalgar.
* 27 an Dùbhlachd - Eachann Rothach, 8mh Ridire Taigh an Fhuamhair is seanailear Albannach.

Roinn-seòrsa:1800s
1806

**MDCCCVI**

## Tachartasan
* 12 an t-Iuchar - Thoisich Co-chaidreachas na Rèine
* 17 an t-Iuchar - Ghabh Diùcachd Nassau-Weilburg agus Diùcachd Nassau-Usingen ‎‎ri Co-chaidreachas na Rèine.
* 6 an Lùnastal - Chrìochnaich Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
* Chuir Napoléon ruaig air na Prùisianaich aig Jena.
* Chaidh Rìoghachd Württemberg a stèidheachadh.

## Breithean
* Alasdair MacGriogair, ann an Gleann Gharthain, ministear agus sgrìobhadair. 
* 9 an Giblean - Isambard Kingdom Brunel  ann am Portsmouth. Innleadair.
* 19 an t-Iuchar - José de Obaldía, ann an Santiago de Veraguas. Neach-poileataigs à Coloimbia/Panama.

## Bàsan
* 23 am Faoilleach - William Pitt Òg, prìomh-mhinistear Bhreatainn

Roinn-seòrsa:1800s
1807

**MDCCCVII**

## Tachartasan
* Cur às do mhalairt nan daoine dubha anns na Stàitean Aonaichte agus Breatainn.
* Chruthaich Humphry Davy sodium (Natrium) fìor-ghlan.

## Breithean

## Bàsan
* Francis Peacock, maighstir-dhannsaidh ann an Obar Dheathain.
  
Roinn-seòrsa:1800s
1808

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1808** (**MDCCCVIII**).

## Tachartasan
* Rinn Humphry Davy barium fìor-ghlan.

## Breithean
* 13 an t-Ògmhios - Patrice de Mac Mahon ann an Sully. Saighdear agus neach-poileataigs às An Fhraing.
* 18 an t-Ògmhios - Manuel María Mallarino ann an Cali. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 21 an t-Sultain - Eòghann MacColla anns a' Cheannmhor. Bàrd Gàidhleach à Alba.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1800s
1809

**MDCCCIX**

## Tachartasan
* Chaidh Campoalegre (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh a' chiad rathaid a thogail air bruach a tuath Loch Carrainn.

## Breithean
*3 an Gearran - Felix Mendelssohn Bartholdy, ann an Hamburg. Neach-ciùil às a' Ghearmailt.
*12 an Gearran - Abraham Lincoln, 16mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
*12 an Gearran - Charles Darwin, ann an Shrewsbury. Fear-saidheans à Sasainn.
*20 am Màrt - Nikolai Gogol, ann an Velyki Sorochyntsi. Sgrìobhadair às An Ruis/An Ucràin.
*7 an t-Ògmhios - William Forbes Skene, ann an Obar Dheathain. Sgoilear ceilteach à Alba.
* 2 an Dàmhair - Louis Charles Delescluze, ann an Dreux. Neach-poileataigs, fear-aithris agus rèabhlaideach às An Fhraing.
*29 an Dùbhlachd - William Gladstone, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.

## Bàsan
* 30 an Dàmhair - William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland, Prìomh-mhinistear na Breatainn. 

Roinn-seòrsa:1800s
1810

**MDCCCX**

## Tachartasan
* 20 an t-Iuchar - Neo-eisimeileachd Choloimbia.
* 16 an t-Sultain - Fhuair Meagsago a chuid neo-eisimeileachd bhon Spàinn.
* 13 an Dùbhlachd - Thug an Fhraing thairis air Poblachd Rhodàinia.
* Chaidh Oilthigh Humboldt Berlin a stèidheachadh ann am Berlin, sa Ghearmailt.
* Chaidh Norrbottens Län agus Jämtlands län (an t-Suain) a stèidheachadh.
* Dh’fhoillsich Walter Scott an rann ainmeil aige *The Lady of the Lake*
* Chaidh a' chiad bhanca-caomhnaidh a chur air dòigh ann an Ruadhail.

## Breithean
* 5 an t-Samhain - Franciszek Smolka, ann an Kalush.  Neach-lagha agus neach-poileataigs à Ostair-Ungaire/A' Phòlainn.
* 22 an Gearran no 1 am Màrt - Frédéric Chopin ann an Żelazowa Wola, neach-ciùil às a' Phòlainn
* 2 am Màrt - Vicenzo Pecci, ann an Carpineto Romano. Pàpa bho 1878 gu 1903.
* 3 an t-Ògmhios - Robert Mallet, ann am Baile Átha Cliath. Innleadair à Èirinn.
* 5 an t-Iuchar - P. T. Barnum, preasantair shiorcais.

## Bàsan
* 10 am Màrt - Henry Cavendish, neach-saidheans à Sasainn.
* 17 an Cèitean - Robert Tannahill, ann am Pàislig. Bàrd Albannach.
* 21 an t-Iuchar - Henri Victor Regnault, ceimigear Frangach.

Roinn-seòrsa:1810an
1811

**MDCCCXI** 

## Tachartasan
* Chaidh Miraflores (Coloimbia) agus Murfreesboro (Tennessee) a stèidheachadh.
* 14 an Cèitean - Fhuair Paraguaidh a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
* 5 an t-Iuchar - Fhuair A' Bheiniseala a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
* Lorg Bernard Courtois aidhodain.

## Breithean
* 30 am Màrt - Robert Wilhelm Bunsen, ceimigear Gearmailteach a lorg  caesium agus ruibidium. 
* 3 an Dùbhlachd - Francisco Javier Zaldúa, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
* 14 am Màrt - Augustus FitzRoy, 3mh Diùc Grafton, Prìomh-mhinistear am Breatainn.

Roinn-seòrsa:1810an
1812

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1812** (**MDCCCXII**).

## Tachartasan
* 12 an Giblean - Inbhe stàite do Louisiana.
* 18 an t-Ògmhios - Thòisich an Cogadh 1812 anns na Stàitean Aonaichte.

## Breithean
* 7 an Gearran - Charles Dickens ann am Portsmouth. Sgrìobhadair à Sasainn.
* 2 an t-Sultain - Kirkpatrick MacMillan, ann an Cathair. Gobha agus innleadair à Alba.

## Bàsan
* 11 an Cèitean - Spencer Perceval, prìomh-mhinistear Bhreatainn. 
* 22 an Dùbhlachd - Sacagawea, neach-iùil Ameireaganach-dhùthchasach.

Roinn-seòrsa:1810an
1813

**MDCCCXIII** 

## Tachartasan
* Dhearbhaich Humphry Davy gur e eileamaid ùr a bha ann an aidhodain.

## Breithean
* 19 am Màrt - Daibhidh MacDhùnleibh, rannsaichear ann an Afraga
* 5 an Cèitean - Søren Kierkegaard, feallsanaiche agus sgrìobhaiche Danmhairgeach.
* 22 an Cèitean - Richard Wagner, ann an Leipzig. Neach-ciùil Gearmailteach.
* 19 an t-Sultain - Manuel Antonio Sanclemente, ann am Buga. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 10 an Dàmhair - Giuseppe Verdi - ceòladair às An Eadailt.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1810an
1814

**MDCCCXIV** 

## Tachartasan
* Chaidh an cuid as motha dhen bhaile Drochaid a' Mhuilinn a thogail.
* Chaidh Aonadh Nirribhidh agus An t-Suain a chruthachadh.
* 4 an Cèitean - Ràinig Napoleon Bonaparte an eilean Elba.

## Breithean
* 9 am Màrt - Taras Shevchenko, ann am Moryntsi. Bàrd, peantair agus neach-iomairt às An Ucràin.
* 13 an Lùnastal - Anders Jonas Ångström, ann an Timrå. eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1810an
1815

**MDCCCXV** 

## Tachartasan
* Ghabh Genève, Neuchâtel agus Valais ris An Eilbheis.
* Chaidh Roinn Phruisianach Phomerania a stèidheachadh.
* Chaidh tùr a thogail ann an Gleann Fhionnain, mar chuimhneachan air fir nam fineachan Gàidhlig a thuit san ar-a-mach.
* 26 an Gearran - Chaidh Napoleon Bonaparte à Elba.
* 29 am Màrt - Èigheachd Napoleon Bonaparte an aghaidh malairt nan daoine dubha.
* 18 an t-Ògmhios - Blàr Waterloo.

## Breithean
* 11 am Faoilleach - Iain MacDhòmhnaill, ciad prìomhair Chanada.
* 1 an Giblean - Otto von Bismarck, ann an Schönhausen. Prìomhair na Prùise is na Gearmailte.
* 24 an Lùnasdal - Bartolomé Calvo, ann an Cartagena de Indias. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
* 22 an Gearran - Smithson Tennant, ceimigear à Sasainn. Lorg e iridium agus osmium.
  
Roinn-seòrsa:1810an
1816

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1816** (**MDCCCXVI**).

## Tachartasan
* Chaidh Banjul, prìomh-bhaile na Gaimbia, a stèidheachadh leis na Breatainnich
* Chaidh Oilthigh Erfurt a dhùnadh, (Erfurt, A'Ghearmailt).
* 9 an t-Iuchar - Fhuair An Argantain a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
* 11 an Dùbhlachd, inbhe stàite do dh' Indiana.

## Breithean
* 1 am Faoilleach - Manuel Murillo Toro, ann an Chaparral. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 21 an Giblean – Charlotte Brontë, sgrìobhadair Sasannach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1810an
1817

**MDCCCXVI** 

## Tachartasan
* 10 an Dùbhlachd - Inbhe stàite do Mhississippi.
* Taisgealadh cadmium.
* Lorg Jöns Jacob Berzelius agus Johan Gottlieb Gahn selenium.
* Lorg Johan August Arfwedson litium.

## Breithean
* 5 an Cèitean - Manuel María Ramírez Fortoul, ann an Arauca. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 12 an t-Iuchar - Henry David Thoreau, ann an Concord. Feallsanaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 30 an t-Samhain - Theodor Mommsen, sgrìobhadair Gearmailteach
* 23 an Dàmhair - Pierre Larousse, deasaiche Frangach (bàs. 1875).

## Bàsan
* 1 am Faoilleach - Martin Heinrich Klaproth, ceimigear às a' Ghearmailt.
* 8 am Màrt - Anna Maria Lenngren, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
* 18 an t-Iuchar - Jane Austen, sgrìobhadair Sasannach.

Roinn-seòrsa:1810an
1819

**MDCCCXIX**

## Tachartasan
* Chaidh Memphis (Tennessee) a stèidheachadh.
* Rinneadh a chiad boidse thar a' Chuan Siar le bàta-smuid, an SS Savannah.
* Chaidh Managua, prìomh-bhaile Niocaragua a stèidheachadh.
* Chaidh Montgomery, prìomh-bhaile Alabama, a stèidheachadh.
* 7 an Lùnasdal: Thachair am Blàr Boyacá agus fhuair Coloimbia a chuid neo-eisimeileachd bhon Spàinn.
* 14 an Dùbhlachd, inbhe stàite do dh'Alabama.

## Breithean
* 24 an Cèitean - Rugadh Ban-rìgh Bhictoria ann an Lunnainn.
* 30 an Dùbhlachd - Theodor Fontane, ann an Neuruppin. sgrìobhadair às a' Ghearmailt.

## Bàsan
* 25 an Lùnasdal - James Watt, innleadair Albannach, ann am Birmingham.

Roinn-seòrsa:1810an
1820

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1820** (**MDCCCXX**).

## Tachartasan
* 15 am Màrt - Inbhe stàite do Mhaine.
* Chaidh lùchairt Blairquhan a thogail faisg air Straiton (Alba).

## Breithean
* 17 am Faoilleach - Anne Brontë, sgrìobhadair Sasannach. 
* 20 am Màrt, ann am Bârlad. Alexandru Ioan Cuza. Neach-poileataigs à Romàinia.
* 24 an Dàmhair - Santos Gutiérrez Prieto, ann an El Cocuy. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 28 an t-Samhain - Friedrich Engels, ann am Barmen (Wuppertal a-nis). Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair.

## Bàsan
* 29 am Faoilleach - Seòras III ann an Windsor.
* 12 am Màrt - Alasdair MacCoinnich, rannsachair Albannaich, aig Dùn Chailleann.

Roinn-seòrsa:1820an
1821

**MDCCCXXI** 

## Tachartasan
* Chaidh am baile Khartoum, prìomh-bhaile Sudàn, a stèidheachadh le Ibrahim Pasha.
* Chaidh Magangué (Coloimbia) a steidheachadh.
* Èigheachd ann am Pearu a shaoraich clann nan tràill.
* 25 am Màrt - Fhuair A' Ghrèig a chuid neo-eisimeileachd.
* 10 an Lùnasdal - Inbhe stàite do Missouri.
* 15 an t-Sultain - Fhuair Costa Rica, El Salbhador, Guatamala, Hondùras agus Niocaragua an cuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.

## Breithean
* 11 an t-Samhain - Fyodor Dostoyevsky, ann am Moscobha. Sgrìobhadair às An Ruis.
* 12 an Dùbhlachd - Gustave Flaubert, sàr-ùghdar Frangach.
* 29 an Dùbhlachd - Iain Frangan Caimbeul,  sgoilear beul-aithris agus deasaiche nan leabhraichean 'Sgeulachdan Gaidhleach' no *Popular Tales of the West Highlands*.

## Bàsan
* 5 an Cèitean - Napoleon Bonaparte

Roinn-seòrsa:1820an
1822

**MDCCCXXII** 

## Tachartasan

## Breithean
* 20 an t-Iuchar - Gregor Mendel, manach is bith-eòlaiche.
* 6 an t-Samhain - Leonardo Canal González, ann am Pamplona. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 27 an Dùbhlachd - Louis Pasteur, ceimigear às an Fhraing.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1820an
1823

**MDCCCXXIII** 

## Tachartasan
* 24 an t-Iuchar: Cur às do Thràilleachd anns An t-Sile.
* 28 an t-Sultain - Taghadh Phàpa Leo XII, ann an Cathair na Bhatacain.
* 12 an Dàmhair - Bha Charles Macintosh, ceimigear agus innleachdair à Glaschu, a' reic a chiad còta-froise.

## Breithean
* Iain Caimbeul (na Leadaige), bàrd bhaile
* 8 am Faoilleach - Alfred Russel Wallace,  neach-eòlas-nàdair, bith-eòlaiche, neach-cruinn-eòlas is neach-rannsachaidh às a' Chuimrigh.
* 15 an Dùbhlachd -  Froilán Largacha, fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
* 20 an Lùnasdal - Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp (Pius VII) bho 1800 gu 1823.

Roinn-seòrsa:1820an