open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loch Dubh

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Dubh**. Tha e suidhichte ann an ceann a tuath Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha Beinn Bheag (185 m) san ear agus  am baile Àrd an t-Sabhail san ear-thuath
dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 0.9 ha (2.2 acair). 'S e 0.4&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 130 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 188 m (617 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.1&nbsp;km (0.7 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu tuath tro Allt an Tulachgoe. Tha eas ann a tha cho àrd ri 100 m mus ruig an t-allt am muir.  

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Dubh agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

## Dealbhan

Loch Dubh-2907397l.jpg| An t-àite far a bheil Allt an Tulachgoe a' sruthadh a-mach.


Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch an Sgùirr Mhòir

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch an Sgùirr Mhòir**. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe aig cois Beinn nan Dubh-lochan (253 m).

Tha an loch seo cho mòr ri 2.6 ha (6.4 acair). 'S e 0.7&nbsp;km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 277 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 126 m (413 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.7&nbsp;km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid a lìonadh le iomadh allt agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo chun an deas tro Allt Mheididh don mhuir aig Bàigh Talasgar. 

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Sgùirr Mhòir agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

## Dealbhan

Loch an Sgùirr Mhòir-3505584.jpg| Loch an Sgùirr Mhòir bho astair air falbh
Loch an Sgùirr Mhòir-3505134l.jpg|Dlùth-shealladh air Loch an Sgùirr Mhòir


Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch Carrie

'S e loch beag ann an Alba a tha ann an **Loch Carrie** (ainm eile: Loch Car). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich ear air Loch Mullardoch.
Tha an loch mu 1/3 mìle (540 m) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 32.1 acair (13 ha). Tha bàrr uisge an locha mu 191 meatair os cionn na mara 
 Tha uisge Loch Carrie a' sruthadh do dh'Abhainn Canaich.
Tha breac-donn a' fuireach ann an Abhainn Canaich agus a lochan.
		
## Iomraidhean


## Dealbhan

River Cannich leaving Loch Carrie - geograph.org.uk - 1128940.jpg|Abhainn Canaich a' sruthadh a-mach à Loch Carrie
Loch Carrie. - geograph.org.uk - 1518328.jpg|Loch Carrie
Loch Carrie - geograph.org.uk - 998533.jpg|Loch Carrie


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Gleann Canaich

'S e gleann mòr air a' Ghàidhealtachd a tha ann an **Gleann Canaich**. Tha e mu 18 mìle (29&nbsp;km) a dh’fhaid eadar cladach siarach Loch an Droma sa cheann an iar agus am baile Canaich sa cheann an ear. Tha Abhainn Canaich a' sruthadh tron ghleann.

## Beanntan
Tha iomadh beinn suidhichte ri taobh Ghleann Canaich:

Air an taobh dheis m.e.:
* Càrn na Breabaig
* Meall Shuas
* An Socach
* An Riabhachan
* Càrn nan Gobhar
* Creag Dubh
* Sgorr na Dìollaid

Air an taobh thuath m.e.:
* Sgùrr na h-Eige
* Mullach na Dheiragain
* Beinn Fhionnlaidh
* Tom a' Chòinnich
* Toll Creagach

## Lochan
Tha còig lochan suidhichte air cois Ghleann Canaich:
Loch Mullardoch, Loch a' Bhàna, Loch Sealbhanach, Loch Carrie agus Loch Craskie.

Tha uisge lochan eile a' sruthadh don abhainn Canaich cuideachd:

Faisg air Loch Mullardoch:
* Loch an Droma
* Loch an Fhraoich-choire
* Loch Toll na Feurstaig
* Loch a' Choire Bhig
* Loch Tuill Bhearnach
* Loch a' Choire Dhomhain
* Coire Lochan
* Loch Coire nan Dearcag
* An Gorm Lochan

Faisg air Loch Craskie:
* Loch Coir' an Uillt Ghiubhais 
* Loch Càrn na Tòiteil 
* Lochan a' Mhill Dhuibh

Tha breac-donn a' fuireach ann an Abhainn Canaich agus a lochan.

## Cultar
Gu traidiseanta 's e talamh Chlann Siosalach a th' ann an Gleann Canaich, agus dh'fhoillsich Duncan Chisholm clàr ann an 2010 leis an ainm *Canaich* anns a bheil e a' toirt an luchd-èisteachd air cuairt tron ghleann bho Chanaich gu Loch Mullardoch agus seachad air baile Chraskie.. Seo an dàrna clàr san t-sreath Srath Farair aige.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* ''Gazetteer for Scotland'' Fios agus mapaichean(Beurla)
* ''Gleann Canaich'' Fios agus dealbhan (Beurla)

## Faic cuideachd
* Neart nan Gleann

Roinn-seòrsa:Gleanntan
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Loch Craskie

'S e loch beag ann an Alba a tha ann an **Loch Craskie**. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich iar air Canaich.
Tha an loch mu 1/6 mìle (263 m) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 4.4 acair (1.8 ha). Tha bàrr uisge an locha mu 154 meatair os cionn na mara. Tha uisge Loch Craskie a' sruthadh do dh'Abhainn Canaich.
Tha breac-donn a' fuireach ann an Abhainn Canaich agus a lochan.
		
## Iomraidhean


## Dealbhan

File:Loch Craskie - geograph.org.uk - 212810.jpg|Sealladh air Loch Craskie
File:Loch Craskie - geograph.org.uk - 1518418.jpg|Loch Craskie
File:River Cannich entering Loch Craskie. - geograph.org.uk - 1518347.jpg|Abhainn Canaich aig ceann an ìar Loch Craskie


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Lochan a' Mhill Dhuibh

'S e dà loch bheag ann an Alba a tha ann an **Lochan a' Mhill Dhuibh**. Tha iad suidhichte air a' Ghàidhealtachd air sliabh deasach Ghleann Canaich.
Tha  na lochan mu 330 slat (300 meatair) a dh'fhad agus tha iad cho mòr ri 6.2 acair (2.5 ha). Tha bàrr uisge nan lochan mu 376 meatair os cionn na mara. Tha uisge Lochan a' Mhill Dhuibh a' sruthadh mu thuath do dh'Abhainn Canaich.
		
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Christine Primrose

Tha **Christine Primrose** (rugadh 17 an Gearran 1950) na seinneadair Gàidhlig agus na teagasgaiche òrain Ghàidhlig.

Rugadh agus thogadh Christine ann an Càrlabhagh ann an Eilean Leòdhais far an robh a’ Ghàidhlig mar chànan làitheil, agus tha i air a bhith a’ seinn bho ’s cuimhne leatha.  Tha an t-seinn aice air a toirt air feadh an t-saoghail, gu h-àraid ann an Ameireaga, Canada, Astràilia, Èirinn agus pàirtean dhen Roinn Eòrpa.  Tha i a’ teagasg òrain Ghàidhlig air a’ chùrsa BA (le Urram) Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta aig Sabhal Mòr Ostaig, a’ Cholaiste Ghàidhlig anns an Eilean Sgitheanach, agus cuideachd air na cùrsaichean goirid aig a’ Cholaiste.
 
Tha i air iomadh duais a thogail airson a cuid seinn, nam measg Seinneadair Gàidhlig na Bliadhna aig na ‘Trad Awards’ ann an 2009. Ann an 2017 chaidh àite a thoirt dhith ann an Talla Deagh-chliù Ceòl Traidiseanta na h-Alba agus chaidh urram MBE a bhuileachadh oirre airson an t-seirbheis a thug i, agus a tha i a’ toirt fhathast,  do cheòl  Gàidhlig, Cultar agus Fòghlam ann an Alba agus gu h-eadar-nàiseanta.

San latha an-diugh tha i air aon de na seinneadairean as cliùitiche ann an saoghal na Gàidhlig. A thuilleadh air sin, tha i air a bhith ag obair aig Sabhal Mòr Ostaig bho 1982, a’ bhliadhna mus do thòisich na cùrsaichean làn-ùine, agus a’ teagasg air a’ Chùrsa BA aig an t-Sabhal bho 1993.

## Duaisean
 
* 1974 Bonn Òir an t-Seann Nòis aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail
* 1978 Pan Celtic Festival
* 2009 ‘Seinneadair Gàidhlig na Bliadhna’ aig Duaisean Ceòl Traidiseanta na h-Alba
* 2017 Talla Deagh-chliù Ceòl Traidiseanta na h-Alba
* 2018 MBE

## Clàran
 
* 1982 Àite Mo Ghaoil
* 1990 Quiet Tradition (còmhla ri Alison Kinnaird)
* 1994 Mairidh Gaol is Ceòl (còmhla ri Mac-Talla)
* 1995 ’S Tu Nam Chuimhne
* 2001 Gun Sireadh, Gun Iarraidh
* 2003 An Turas (còmhla ri Brian Ó hEadhra)
* 2017 Gràdh is Gonadh – Guth ag aithris

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2018-06-11: Seinneadairean Gàidhlig a' faighinn MBE ''(bhideo: 2:33)
* BBC Naidheachdan 2016-10-19: Nòs?
* Tobar an Dualchais: Christine Primrose
* Sabhal Mòr Ostaig: Christine Primrose
* BBC: Beag air Bheag: Seinneadair na Seachdain: Christine Primrose

Primrose, Christine
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Ceòladairean le Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig
Canaich

'S e baile beag ann an Alba a tha ann an **Canaich** (Beurla: *Cannich*). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd aig ceann an ear air Gleann Canaich, far a bheil Gleann Urchadain, Gleann Afraig agus Gleann Canaich a' coinneachadh. Tha uisge Abhainn Canaich a' sruthadh don Abhainn Glas an seo.  Tha an t-ainm Canaich a' ciallachadh àite far a bheil canach a' fàs.  Tha taigh eachdraidheil, Taigh Chomair, anns aʼ bhaile.

Tha an rathad A831 bho Dhruim na Drochaid dhan Mhanachainn a' leantainn tro Chanaich.

Chaidh an sgioba iomain Srath Ghlais, Comunn Camanachd Straghlais, a chur air bhonn anns a' bhaile seo ann an 1879. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* BBC Alba Cuairtean: Cannaich
* Glen Affric NNR - Duilleag oifigeil (Beurla)
* Glen Affric (Beurla)
* Gazetteer for Scotland Fios agus mapaichean (Beurla)
* Comunn Camanachd Straghlais Làrach oifigeil (Beurla)
* Glen Affric: People & Places Eachdraidh (Beurla)
* Canaich air undiscoveredscotland.co.uk (Beurla)

## Dealbhan

Faidhle:Glen Affric and Strathglass - geograph.org.uk - 1534902.jpg|Mapa luchd-coiseachd ann an Canaich
Faidhle:Cannich - geograph.org.uk - 731673.jpg|Canaich
Faidhle:Old croft in Cannich Forest - geograph.org.uk - 172666.jpg|Seann chroit ann an Coille Canaich
Faidhle:Stream in forest near Cannich - geograph.org.uk - 944243.jpg|Allt nan Achaidhean faisg air Canaich


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Tighearnas nan Eilean

B' e rìoghachd chumhachdach anns na linntean meadhanach a bh' ann an **Tighearnas nan Eilean** no **Rìoghachd nan Eilean** (*the Lordship of the Isles* ann am Beurla). 

## Somhairle Mac Gille Brìdhde
Anns an 12mh linn, bha Somhairle Mac Gille Brìdhde (?1117-1164) na thighearna-cogaidh cudromach. A rèir beul-aithris, b' e Lochlannach a bh' ann an athair Shomhairle, ach b' e bana-Ghàidheal a bh' anns a mhàthair. Ann an 1140, phòs Somhairle Raghnailt, nighean Olaf Ruaidh, rìgh Eilean Mhanainn agus nan Eilean. Ann an 1156, thug Somhairle buaidh air Goraidh Dubh, mac Olaf Ruaidh agus rìgh Lochlannaich nan Eilean, agus fhuair e cumhachd air Innse Gall agus Eilean Mhanainn. Ach bha Somhairle ag iarraidh fearann air tìr-mòr cuideachd. Ann an 1164, bha Somhairle a' dèanamh iomairt ann an Earra-Ghàidheal agus chuir e roimhe ionnsaigh a thoirt air Rinn Friù, ach chaidh Somhairle a bhrathadh agus a mharbhadh leis a dhàimheach fhèin. Nuair a bhàsaich Somhairle, fhuair mac Shomhairle, Dùghall, agus dithis ogha aige, Ruairidh agus Dòmhnall, an rìoghachd agus stèidhich gach fear dhiubh cinneadh aige fhèin: fhuair Dòmhnall agus a chlann Ìle, agus ann an 14mh linn, b' e Clann Dòmhnaill an cinneadh a bu chudromaiche.

## Blàr na Leargaidh Gallda (1263)
Bha Aonghas Mòr MacDhòmhnaill, ogha Shomhairle, an làthair aig an tachartas a bha anabarrach cudromach ann an eachdraidh na Rìoghachd agus na h-Alba air fad: Blàr na Leargaidh Gallda, eadar Alasdair III, Rìgh na h-Alba, agus Haakon, Rìgh Nirribhidh. B' e Alasdair a bhuannaich anns a' chath agus chaill na Nirribhich am buaidh ann an Alba. Cha do chaill Aonghas Mòr a rìoghachd, oir ghabh e bòid dìlseachd do Rìgh Alasdair, ach bha Rìgh na h-Alba na àrd-uachdaran os cionn Tighearnas nan Eilean as dèidh sin. 

## Iomraidhean
 

Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Alba
Àrd-diùcachd Mhecklenburg-Strelitz

B’ e  dùthaich bheag neo-eisimeileachd anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an ** Àrd-diùcachd Mhecklenburg-Strelitz ** (Gearmailtis: *GroßHerzogtum Mecklenburg-Strelitz*) eadar 1815 agus 1871. Chaidh *Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz* a chruthachadh nuair a chaidh Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz àrdachadh gu Àrd Dhiùcachd tro Cùmhnant Viena, ri linn atharrachadh mòr a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871] – 1918.  B’ e Neustrelitz a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Mecklenburg-Strelitz agus leig an t-àrd-diùc Friedrich Franz IV dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.

## Ceannardan na Stàite
*1794 – 1816: Karl II.
*1816 – 1860: Georg
*1860 – 1904: Friedrich Wilhelm II. 
*1904 – 1914: Adolf Friedrich V. 
*1914 – 1918: Adolf Friedrich VI. 
*1918 – 1918: Friedrich Franz IV. 

## Bailtean

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Tarmachan

’S e eun a th’ anns an **tarmachan**, Laideann: *Lagopus muta*.  Mar a tha fhar-ainm **cearc nam beann** ag innse, tha e cumanta air monaidhean na h-Albann.

Tha an tarmachan dàimheach don chirc-fhraoich, *Lagopus lagopus scotica*, agus gu tric lorgar an dà ghnè eòin air an aon bheinn, a’ chearc-fhraoich gu h-ìosal agus an tarmachan gu h-àrd.  Ach tha diofar mòr eatarra: bidh an tarmachan a’ dol bàn anns a' gheamhradh, leasachadh a chumas am falach san t-sneachd e.  As t-samhradh tha e cuideachd fìor dhoirbh fhaicinn am measg nan creag, ma shuidheas e gu sàmhach.

Tha an t-ainm aige stèidhichte air a ghairm: *tarm* no *torm*.  Chaidh e a-null bhon Ghàidhlig don Bheurla mar “ptarmigan”, le ‘p’ neo-fhuaimnichte neo-eachdraidheil a’ dèanamh aithris air an t-Seann-Ghreugais πτέρυξ, sgiath.  Tha cuid de bheanntan air an ainmeachadh air a shon, leithid Sgòrr an Tarmachain agus Meall nan Tarmachan.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Dualchas Nàdar na h-Alba: Dà eun ‘Ghàidhlig’ - pìos le Ruairidh MacIlleathain *(.pdf)*
* Dualchas coitcheann le Ruairidh MacIlleathain aig Dualchas Nàdar na h-Alba (Faidhle pdf)
* BBC Naidheachdan 2021-12-01: Tarmachanan ann an cunnart

## Dealbhan

File:Ptarmingan in Scottish Highlands.JPG|Tarmachan air a’ Ghàidhealtachd sa Ghiblean
File:Lagopus muta, Rock Ptarmigan 01.JPG|Tarmachan sa gheamhradh
File:Alpenschneehuhn Val Lasties Sella im Winter.jpg|Tarmachan falaichte san t-sneachda
File:Lagopus muta nest.jpg|Nead
File:Ptarmigans nest - geograph.org.uk - 67886.jpg|Nead fon t-sneachda
File:Lagopède Alpin MHNT.jpg|Uighean


Roinn-seòrsa:eòin
Greifswald

‘S e baile meadhanach air an àirde an ear-thuath na Gearmailte a th’ ann an **Greifswald** (IPA: *ɡʁaɪfsvalt*, Plattdüütsch: *Griepswoold*). 'S ann à *Greif* (grìbhean) agus *wald* (coille) a tha an t-ainm. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Ryck, faisg air na h-eileanan Usedom agus Rügen agus ri beulaibh na Baltach, anns an stàit Mecklenburg-Vorpommern, 110km air falbh bho Rostock, 225km bho Bherlin agus 264km bho Hamburg. ‘S ann leis an sgìre *Landkreis Vorpommern-Greifswald* a tha am baile agus, le 56,445 duine a' fuireach ann, ‘s e an còigeamh baile as motha na roinne a th'ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1199nuair a stèidhich manaich às An Danmhairg manachainn agus chaidh Oilthigh Ghreifswald a thogail ann an 1456, an dàrna fear as aosda ann an ceann a tuath na Roinn Eòrpa. Bhuineadh am baile dhan lìg mhalairt Hansa fad na meadhan aoisean. Eadar 1631 agus 1815, bha am baile, agus Pomerania air fad, fo bhuaidh na Suaine. An uair sin, chaidh Roinn Phruisianach Phomerania a stèidheachadh, le Greifswald na broinne gu ruige 1945. 

## Daoine ainmeil
* Hans Fallada (1893–1947): Sgrìobhadair a sgrìobh *Jeder stirbt für sich allein*.

## Bailtean co-cheangailte
*  Goleniów
*  Hamar
*  Kingston upon Hull
*  Kotka
*  Lund
*  Newport News
*  Tartu
*  Szczecin

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Oilthigh Ghreifswald

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Loch an Droma

'S e loch beag ann an Alba a tha ann an **Loch an Droma**. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd iar air Loch Mullardoch eadar Carn na Breabaig agus Sgùrr na h-Eige.

Tha an loch mu 250 slat (230 m) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 4 acair (1.4 ha). Tha bàrr uisge an locha mu 307 meatair os cionn na mara. 

Tha uisge Loch an Droma a' sruthadh do Abhainn Sithidh agus an uair sin do Loch Mullardoch ann an Gleann Canaich.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Loch an Droma - geograph.org.uk - 1348083.jpg|Loch an Droma


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Taigh-cùirte

'S e **Taigh-cùirte** an t-àite far am bith bhreitheamhan agus luchd-lagha ag obair airson ceartas a dhèanamh an aghaidh eucoirich. Ann an Alba tha na taighean-cùirte air an sgaradh ann an sia sgìrean.

Tha Lagh na h-Alba agus taighean-chùirte gu math eadar-dhealaichte bhon lagh ann an Sasainn. Mar eisimpleir, tha cùirtean maoir-cheartais (Beurla: *Justice of the Peace courts*) ann an Alba. 'S urrainn do mhaoir-cheartais binn phrìosain de dhà mìos a thoirt a-mach no càin de £2500 a chur.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lagh
Loch an Fhraoich-choire

'S e loch beag monaidh ann an Alba a tha ann an **Loch an Fhraoich-choire**. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd  ann an sgìre Cinn Tàile mu 6km iar-dheas air Loch Mullardoch. Tha  Stùc Fraoch Choire, Stùc Mòr agus Druim Bheag timcheall air.

Tha an loch mu 350m a dh’fhaid, 200m ann an leud, agus 4.4ha ann am farsaingeachd. Tha bàrr uisge an locha mu 757m os cionn na mara. 

Tha uisge Loch an Fhraoich-choire a' sruthadh do Allt an Fhraoich-choire, Abhainn Sithidh agus an uair sin do Loch Mullardoch ann an Gleann Canaich.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Rudolstadt

‘S e baile meadhanach faisg air Meiningen ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann an **Rudolstadt** (Thüringisch: *Rudelstadt*, Mundart: *Rolschte*). Tha e suidhichte aig 195m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Thüringen, 247km air falbh bho Bherlin, 100km bho Leipzig agus 29km bho Jena. ‘S ann leis an sgìre *Landkreis Saarfeld-Rudolstadt* a tha am baile agus tha 22,739 duine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
Chaidh Rudolstadt a stèidheachadh ann an 776 agus fhuair e a chuid chòirichean mar bhaile ann an 1326.  B' e prìomh-bhaile na Prionnsalachd Schwarzburg-Rudolstadt eadar 1599 gu ruige Aonadh na Gearmailte ann an 1871 fo bhuaidh an teaghlaich Schwartzburg a bh' ann agus thogadh an Caisteal Heidecksbug ann an 1737, nuair a bha am baile a' fàs na bu chumhachdaile taobh mhalairt agus ealain. Aig an àm sin, thàinig iomadach duine ainmeil tàlantach dhan bhaile, mar Liszt Ferencz, Johann Wolfgang von Goethe, Alexander von Humboldt, Niccolò Paganini, Friedrich Schiller, Arthur Schopenhauer agus Richard Wagner. Chaidh an sgrìobhadair Hans Fallada dhan sgoil ann an Rudolstadt bho  1909 gu 1911 agus ‘s ann an seo a mharbh esan a dheagh charaid Hanss Dietrich von Necker ann an còmhraig-dithis.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Annecy
*  Bayreuth
*  Rexburg (Idaho)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Caisteal Heidecksburg

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Prionnsalachd Schwarzburg-Rudolstadt

B’ e meanbh-dhùthaich neo-eisimeileach am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe (gu ruige 1806) anns a’ Ghearmailt a bh’ anns **A' Phrionnsalachd Schwarzburg-Rudolstadt** (Gearmailtis: *Fürstentum Schwarzburg-Rudolstadt*) eadar 1599 agus 1871. Bha e na bhall Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918.  B’ e Rudolstadt a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Schwarzburg-Rudolstadt agus leig am Prionnsa Günther Victor dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
## Ceannadan na Stàite
*1574–1605 Iarla Albrecht VII. (1537–1605), Mac Ghünther XL.
*1605–1630 Iarla Karl Günther (1576–1630) agus 1612-1634 Iarla Albrecht Günther (1582-1634) agus 1612–1646 Iarla Ludwig Günther I. (1581–1646)
*1646–1662 fo chùram Emilie von Delmenhorst (1614–1670)
*1662–1710 Iarla Albert Anton (1641–1710)
*1710–1718 Prionnsa Ludwig Friedrich I. (1667–1718)
*1718–1744 Prionnsa Friedrich Anton (1692–1744)
*1744–1767 Prionnsa Johann Friedrich (1721–1767)
*1767–1790 Prionnsa Ludwig Günther II. (1708–1790)
*1790–1793 Prionnsa Friedrich Karl (1736–1793)
*1793–1807 Prionnsa Ludwig Friedrich II. (1767–1807)
*1807–1814 fo chùram Karoline von Hessen-Homburg (1771–1854)
*1814–1867 Prionnsa Friedrich Günther (1793–1867)
*1867–1869 Prionnsa Albert (1798–1869)
*1869–1890 Prionnsa Georg Albert (1838–1890)
*1890–1918 Prionnsa Günther Victor (1852–1925)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Còmhrag-dithis

‘S e sabaid eadar dithis nàmhaid, a’ cleachdadh an aon sheòrsa de armachd far a bhios an dithis ann an aon chunnart bhàis a th’ ann an **Còmhrag-dithis**. Anns na làithean a dh’ fhalbh b’ e onair agus urram a bha aig cnag na cùise ann an còmhrag-dithis agus bha riaghailtean gu math foirmeil ann a rèiteachadh na thachradh. Tha còmhrag-dithis toirmisgte anns a’ mhòr-chuid de dùthchannan.

## Còmhragan-dithis Ainmeil
Ann an 1911, mharbh an sgrìobhadair Hans Fallada a dheagh charaid Hanns Dieter von Necker ann an còmhrag-dithis ann an Rudolstadt (A’ Ghearmailt), far an robh iad nan sgoilear.

## Iomraidhean
	

roinn-seòrsa:eachdraidh
Feldberger Seenlandschaft

‘S e baile beag agus sgìre dùthchail air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th’ ann am **Feldberg** (ainm slàn: *Feldberger Seenlandschaft*). 'S ann à *Feld* (achadh) agus *berg* (beinn) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. 

Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1313 agus thogadh abaid an seo ann an 1317 cuideachd. Bhuineadh am baile gu Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow eadar 1480 agus 1701 an ab uair sin gu Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz gu ruige 1815, nuair dh'atharraicheadh an stait gu Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz. Bha an sgriobhadair Hans Fallada na phrobhaist an seo fad bliadhna gu leth direach às dèidh an dàrna Cogaidh. 

Tha e suidhichte aig 88m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Haussee, anns an stàit Mecklenburg-Vorpommern, 120km air falbh bho Rostock, 90km bho Bherlin agus 229km bho Hamburg. ‘S ann leis an sgìre *Landkreis Mecklenburgische Seenplatte* a tha am baile/an sgìre agus tha 4,422 duine a' fuireach ann. Tha an sgìre ainmeil an latha an-diugh oir tha pàirc nàdarra cudromach ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Harsefeld

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Neumünster

‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na Gearmailt a th’ ann an **Neumünster** (IPA: *nɔʏˈmʏnstɐ*, Plattdüütsch: *Neemünster*). 'S ann à *Neue* (nuadh) agus *münster* (manachainn) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1127 mar *Wippendorf im Gau Faldera*, ach thogadh abaid an seo ann an 1136 cuideachd agus beag air bheag, ghabh an t-seann ainm àite dhan fhear ùr à Laideann: *Novum Monasterium*. Chaidh na thog na manaich a mhilleadh ri linn An Ath-Leasachaidh ann an 1566. Dh'fhuirich an sgrìobhadair Hans Fallada an seo ron an dàrna Chogadh, an dèidh am Prìosan fhàgail. Tha e suidhichte aig 88m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Schwale, anns an stàit Schleswig-Holstein, 140km air falbh bho Rostock, 258km bho Bherlin 58km bho Hamburg agus 51km bho Lübeck. Chan eil am baile a' buntainn do cheàrn (Gearmailtis: Kreis) eile agus tha 77,058 duine a' fuireach ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Giżycko
*  Gravesend
*  Koszalim
*  Parchim

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Frank Sinatra

Bha **Francis Albert "Frank" Sinatra** (12 an Dùbhlachd 1915–14 an Cèitean 1998) na sheinneadair agus na neach-ciùil Ameireaganach. Rugadh e ann an Hoboken ann an 1915 is a phàrantan luchd-imrich às an Eadailt. Dh' fhàg e an sgoil aig aois 16 is sheinn e aig dannsaichean is bainnsean gu 1935 nuair an deach e san Hoboken Four. Rinn e cùmhnant ris an stiùidio fhilm RKO ann an 1942 is thòisich a chùrsa-obrach fhilm ann am filmichean mar *Anchors Aweigh* (1945) (nise le MGM), *From Here to Eternity* (1953), air a shon an do bhuannaich e Oscar, is *The Manchurian Candidate* (1962). Bha e cuideachd ainmeil airson a cheanglaichean ris a' Mhafia. Phòs e Nancy Barbato, Ava Gardner, Mia Farrow is Barbara Marx. Chaochail e ann an 1998.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Carwitz

‘S e baile beag (Gearmailtis: *Ortsteil*) am broinn na sgìre dùthchail Feldberger Seenlandschaft air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th’ ann an **Carwitz**. 'S ann à *Karva* (bo) ann am Pobalais a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1216 mar *Carwytze*. B' e baile iasgaich nan locha a bh' ann agus bhuineadh e dhan Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz.  'S e taigh-tasgaidh a th'ann an taigh a bh' aige. Tha Carwitz suidhichte aig 88m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Carwitzer See, anns an stàit Mecklenburg-Vorpommern, dìreach ri taobh nan crìoch ri Brandenburg, 123km air falbh bho Rostock, 86km bho Bherlin agus 269km bho Hamburg. 'S ann leis an sgìre *Landkreis Mecklenburgische Seenplatte* a tha am baile agus tha 325 duine a' fuireach ann.
## Daoine ainmeil
* Bha an sgrìobhadair Hans Fallada a' fuireach an seo eadar 1933 agus 1944 ri linn Hitler.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Loch Sleadale

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Sleadale**. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha a' bheinn Stockval (416 m) san ear-thuath agus Loch a' Bhac-ghlais‎ sa deas dheth. 

Tha an loch seo cho mòr ri 5.3 ha (13.1 acair). 'S e 1.1&nbsp;km (0.7 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 464 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach aon eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 276 m (906 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.7&nbsp;km (1.7 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Sleadale agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Diùcachd Sagsainn-Altenburg

B’ e  dùthaich bheag neo-eisimeileach am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe (gu ruige 1806) anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an **Diùcachd Shachsen-Altenburg** (Gearmailtis: *Herzogtum Sachsen-Altenburg*). Bha an stàit ann airson a' chiad turais bho 1603 gu ruige 1672 agus an uair sin bho 1826, an dèidh bhriseadh Diùcachd Sagsainn-Gotha-Altenburg, gu ruige Ar-a-mach na Gearmailt ann an 1918. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918) gus a chaidh a thoirt a-steach gu Thüringen ann an 1920. B’ e Altenburg a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b'e an Teaghlach Uasal Wettin os a chionn. 

## Ceannardan na Stàite
*Johann Philipp (1603 – 1639)
*Friedrich Wilhelm II (1639 – 1669)
*Friedrich Wilhelm III (1669 – 1672)

*Frederick (1826 – 1834)
*Joseph (1834 – 1848)
*Georg (1848 – 1853)
*Ernst I (1853 – 1908)
*Ernst II (1908 – 1918)

## Bailtean Eile
*Posterstein
*Saalfeld/Saale (1603 - 1673)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Altenburg

‘S e baile meadhanach ann an cridhe na Gearmailt a th’ ann an **Altenburg**. 'S ann à *alten* (sean) agus *burg* (dùn) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Tha Altenburg suidhichte aig 202m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Pleiß eadar Leipzig agus Chemnitz, anns an stàit Thüringen, 90km air falbh bho Dresden, 183km bho Bherlin 58km agus 345km bho Rostock. Tha am baile a' buntainn dhan cheàrn (Gearmailtis: Kreis) Altenburger Land agus tha 32,992 duine a' fuireach ann.                         

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 976 leis an Easbaig Zeitz. Bhuineadh Altenburg dhan Diùcachd Sagsainn-Gotha-Altenburg eadar 1680 agus 1826 agus an uair sin b' e prìomh-bhaile Dhiùcachd Sagsainn-Altenburg a bh'ann gu ruige 1920. 'S e feachdan nan Stàitean Aonaichte a shaoraich am baile aig deireadh an Dàrna Cogaidh air 15 an Giblean 1945. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Offenburg
*  Olten
*  Zlín

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Crìonag

Tha **crìonag** (Laideann: *Regulus ignicapilla*) na h-eun glè bheag a tha ann an òrdugh *Passeriformes* (Fo-òrdugh *Passeri* no *Oscini*: *[[Eòin-sheinn]]*). Tha a' chrìonag mu 9 cm a dh' fhaid, le rèise-sgèithe eadar 13 agus 16 cm agus tha i cnuimh-itheach. Tha i cumanta anns an Roinn-Eòrpa ach chan eil ann an Alba agus tha i glè choltach ri crìonaige bhuidhe.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Eòin
Berkenbrück

‘S e baile beag air an àirde an ear na Gearmailt a th’ ann am **Berkenbrück** (IPA: *bɛrkɛnbrʏk*, Ainm slàn: *Berkenbrück-Spree*). 'S ann à *birke* (beithe) agus *brücke* (drochaid) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1285 mar *Birkenbrücke*. Chaidh loidhne rèile a thogail tron bhaile ann an 1842 agus fhuair e stèisean ann an 1859. Thogadh Autobahn ann an 1936, a rachadh bho Bherlin gu Frankurt-Oder. Dh'fhuirich an sgrìobhadair Hans Fallada an seo fad greis ann an 1932. Tha Berkenbrück suidhichte aig 42m os cionn ìre na mara dìreach ri taobh na h-Aibhne Spree, anns an stàit Brandenburg, 147km air falbh bho Dresden, 66km bho Bherlin 166km bho Leipzig, 101km bho Mhagdeburg agus 27km air falbh bho na crìochan leis A' Phòlainn. Tha am baile a' buntainn don cheàrn (Gearmailtis: Kreis) Oder-Spree agus tha 972 duine a' fuireach ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Posterstein

‘S e baile uabhasach beag ann an cridhe na Gearmailt a th’ ann am **Posterstein**. 'S ann à *stein* (clach) agus an sloinneadh Puster anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1191. Eadar 1603 agus 1918 bha Posterstein na phàirt Dhiùcachd Sachsen-Altenburg. Bha an sgrìobhadair Hans Fallada na euslainteach san taigh-caothaich ann seo eadar 1917 agus 1919 an dèidh do charaid marbhadh an an còmhaig-dithis. Tha Posterstein suidhichte aig 250m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Sprotte, anns an stàit Thüringen, 100km air falbh bho Dresden, 201km bho Bherlin 58km agus 53km bho Leipzig. Tha am baile a' buntainn dhan cheàrn (Gearmailtis: Kreis) Altenburger Land agus tha 427 duine a' fuireach ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Ernst Rowohlt

B' e deasaiche leabhraichean ainmeil às A' Ghearmailt a bh' ann an **Ernst Rowohlt** (Bremen, 23 an t-Ògmhios 1887 - Hamburg, 1 an Dùbhlachd 1960).  Ann an 1908 stèidhich e an Taigh-foillseachaidh Rowohlt Verlag ann an Leipzig. 'S e companaidh fa leth soirbheachail a th' ann gus ar làithean. Bha triùir duine-cloinne aige: Heinrich Maria, Anna Elisabeth agus Harry. B' e Heinrich Maria a bha os cionn na companaidh bho chaochail athair, gu ruige 1982. Aig deireadh a bheatha, phòs e an actair Maria Pierenkämper, ann an 1957. Ghabhadh e ri Nàsachd.

## Na sgrìobhadairean aige
Dh'fhoillsich Rowohlt grunn sgrìobhadair, ann an dà chuid às a' Ghearmailt fhèin agus bho thall thairis, sgrìobhadair ùra nam measg:
*Honoré de Balzac
*Hans Fallada
*Ernest Hemingway
*Franz Kafka
*Sinclair Lewis.

## Iomraidhean


roinn-seòrsa:Litreachas
roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Neuenhagen bei Berlin

‘S e baile air iomall Bherlin, air an àirde an ear na Gearmailt a th’ ann an **Neuenhagen bei Berlin**. 'S ann à *neu* (nuadh) agus *hage* (callaid) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Chaidh am baile a stèidheachadh mu 1230 agus chaidh e a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1375 mar *Nyenhove*. Dh'fhuirich an sgrìobhadair Hans Fallada an seo eadar 1930 agus  1932, mus do dh' fhalbh e a Berkenbrück, agus b' ann an seo a sgrìobh e an nobhail *Kleiner mann, was nunn?* Tha Neuenhagen bei Berlin suidhichte aig 58m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Neuenhagener Mühlenfließ, anns an stàit Brandenburg, 164km air falbh bho Dresden, 160km bho Leipzig agus  146km bho Mhagdeburg. Tha am baile a' buntainn don cheàrn (Gearmailtis: Kreis) Märkisch-Oderland agus tha 17,185 duine a' fuireach ann.

## Bailtean Ceangailte
* Grünwald
* Świebodzin

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Moirfin

'S e droga a tha a' tighinn às na lusan *[[Papaver Somniferum]]* a th' ann am **Moirfin**.

## Cleachdadairean Ainmeil
*Hans Fallada (1893 - 1947).

Roinn-seòrsa:Stuth
Roinn-seòrsa:Drogaichean
Neustrelitz

‘S e baile meadhanach air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th’ ann an **Neustrelitz** (IPA: *nɔʏˈʃtʁeːlɪts*, Platdüütsche: *Nieg Strelitz*). 'S ann à *neu* (nuadh) anns a' Ghearmailtis agus *strelci* (losgadh) ann an Poblanais tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1278 agus b' e prìomh-bhaile Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz eadar 1701 agus 1918 a bh'ann. Bha an sgriobhadair Hans Fallada san taigh-caothaich an seo bho 4 an t-Sultain 1944 gu 13 an Dùbhlachd 1944. Tha e suidhichte aig 73m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Zierker See, anns an stàit Mecklenburg-Vorpommern, 101km air falbh bho Rostock, 96km bho Bherlin agus 204km bho Hamburg. ‘S ann leis an sgìre *Landkreis Mecklenburgische Seenplatte* a tha am baile agus tha 20,399 duine a' fuireach ann. 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Rovaniemi
*  Schwäbisch Hall
*  Szczecinek

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Coire an Lochain

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Coire an Lochain**. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha  e suidhichte ear air na beanntan Sgùrr Coire an Lochain (729 m), Sgùrr Alasdair (992 m), Sgùrr MhicCoinnich (948), Sgùrr Thearlaich (787 m) is Sgùrr Dubh Mòr (944 m).

Tha an loch seo cho mòr ri 0.8 ha (2 acair). 'S e 0.4&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 128 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 568 m (1864 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.9&nbsp;km (1.8 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo tro Allt Coire an Lochain chun an ear-thuath.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Coire an Lochain agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Taigh-caothaich

'S e àite fa leth am broinn an t-siostaim shlàinte, far a nì diagnos agus far a leighiseas euslaint-inntinn den h-uile seòrsa, ann an suidheachadh còmhnaidh a th' ann an **Taigh-caothaich** neo gu foirmeil **Ospadal leighis-inntinn**.
Mar as àbhaist cha bhithear a' dèiligeadh ach ri euslaint-inntinn ann an taigh-caothaich. A dh' aindeoin sin, tha uardan inntinn ann an cuid de dh' ospadalan coitcheann cuideachd. 'S e fìor ospadalan proifeiseanta a th' annta a latha an-diugh, ged a bheil freumhan aca anns na h-àite a bh' ann o shean far a chuireadh daoine a bha a' fulang euslaint-inntinn, gun a bhith gan leighiseadh idir.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Slàinte
Lochan Coir' a' Ghobhainn

'S e buidheann de dhà loch ann an Alba a tha ann an **Lochan Coir' a' Ghobhainn**. Tha iad suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha iad nan laighe san iar-thuath air Ceann na Beinne. 

Tha an loch as motha cho mòr ri 0.7 ha (1.7 acair). 'S e 0.4&nbsp;km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 174 m a dh'fhad san àite as dìriche.  Tha bàrr uisge an locha mu 86 m (282 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.8&nbsp;km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir.

Tha am fear eile cho mòr ri 0.4 ha (1 acair). 'S e 0.3&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 125 m a dh'fhad san àite as dìriche.  Tha bàrr uisge an locha cuideachd mu 86 m (282 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.7&nbsp;km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Chan eil eileanan anns na lochan seo.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Coir' a' Ghobhainn agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Prìosan

'S e togalach neo àite eile far a bhios daoine air an cumail ann an gainntireachd gun shaorsa o chionn 's gu bheil iad air an lagh a bhriseadh neo,  ann an cuid a dhùthchannan, air adhbharan poileataigeach a th' ann am **prìosan** neo **gainntir**. 'S ann às an fhacal Fraingis *prison* a tha am facal againne.

## Feartan Prìosain
Bidh suidheachadh nam prìosan gu math eadar-dhealaichte bho dhùthaich gu dùthaich, ach seo na feartan nas àbhaistiche a leanas:

*Daoine cunnartach a chumail air falbh bho chàch.
*Bac a  chur air eucoir.
*Ath-ionnsachadh a thoirt do eucoirich.
*Suidheachadh poileataigeach a chumail fo smachd an Riaghaltais.
*Daoine a chur fo chùram nam Poileas.

## Stadastaireachd Eadar-nàiseanta

A rèir nam figearan, bha mu 9,5 muillean duine nam Prìosanach air feadh na cruinne ann an 2006. Aig an ìre seo, 's e na Stàitean Aonaichte far a bheil an àireamh as àirde de dhaoine ann an gainntearachd, còrr is 2.19 muillean duine. Ged nach eil ach beagan nas motha na 5% de na daoine  san t-saoghal a' fuireach an siud, 's e 0.75% gu 1% dhuibh a tha sa phrìosan. Ann an 2002 bha còrr is muillean duine sna prìosanan anns an Ruis agus  Sìona. Thuit na figearan airson na Ruise ann ceann ceithir bliadhna agus bha 869,814 ann an gainntearachd an siud ann an 2006, air neo 611 airson gach 100,000 san dùthaich. Chaidh na figearan seo suas a-rithist ann an 2008 gu 891,738 duine, neo 629 airson gach 100,000 duine san Ruis. Thuit iad a-rithist ann an 2010 gu 862,300 duine, neo 607 prìosanaich airson gach 100,000 duine.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lagh
Probhaist

'S e neach-poileataigs (comhairliche) a riochdaicheas baile neo sgìre eile a th'ann am **Probhaist** (bho fhraingis:*prévôt* agus bho thùs *præpositus* ann an Laideann).  Ann an iomadh dùthaich bidh am probhaist ag obair airson a' bhaile, le oifisean anns a' bhaile fhèin, a dh'aindeoin cho beag 's a tha am baile neo clachan a riochdaicheas e. 'S e a thachras anns An Fhraing, anns A' Bheilg agus a' mhòr-chuid den Aonadh Eòrpach. Tha an suidheachadh gu math eadar-dhealaichte ann an Alba air sàilleabh atharraidhean ann an riaghailtearachd ionadail ann an 1973, agus cha bhi probhaist os cionn gach baile, ach dìreach os cionn roinnean nas motha. 

## Cànan Eile
Thathar a' cleachdadh caochlach ainm airson na dreuchd sin, a rèir na dùthcha. 'S e *maire*, bho *maior* (nas motha) ann an Laideann a thathar a' cleachdadh san Fhraing agus 's ann a sin a tha am facal *mayor* a chithear anns na dùthchannan far a bheil Beurla ga bruidhinn. Seo cuideachd am facal a tha ga chleachdadh ann an cuid de dùthchannan eile, fo bhuaidh na Frainge, mar An Ruis agus Bulgàiria *Myer* (Мэр). A dh'aindeoin sin, thathar a' cleachdadh *bourgemestre* anns a' Bheilg o chionn 's' gu bheil an dùthaich sin ceangailte ri dùthchannan far a bheil Cànain Ghearmaineach gam bruidhinn. Le sin, 's e *Bürgermeister* anns A' Ghearmailt agus san Ostair, *Burgemeester* anns Na Tìrean Ìsle agus *borgmester* anns An Danmhairg, a tha a' ciallachadh *ceannard a' bhaile*. 'S ann à Arabais a tha am facal *alcalde* (قاضي) a tha ga chleachdadh anns An Spàinn agus ann an Aimearaga-a-deas. Tha am facal Arabais a' ciallachadh breitheamh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:dreuchdan
Roinn-seòrsa:poileataigs
Roinn-seòrsa:lagh
Roinn Phruisianach Phomerania

B’ e  dùthaich bheag fo bhuaidh na Pruise anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an **Roinn Phruiseanach Phomerania** (Gearmailtis: *Preußische Provinz Pommern*) eadar 1815 agus 1945. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918).  B’ e Stettin a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh an stàit seo a chruthachadh buair a chuireadh An t-Suain a-mach às a' Ghearmailt agus tro aonadh an talamh sin le pìosan thalmhainn eile a bhuineadh don Phruis. B' e Pròstanaich a bh' anns a' mhòr-chuid an seo, ach le mion chuid Chaitligeach agus Iùdhaich.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Anna Arnott

Bha **Anna Arnott** (1887-1978) na neach-ciùil agus na seinneadair Gàidhlig.  Rugadh Anna (no “Annie”) ann an Cille Mhoire, anns an Eilean Sgitheanach agus bha dachaigh aice an siud a’ mhòr-chuid da beatha. Eadar 1934 agus 1953, ge-tà, bha i a’ fuireach ann an Glaschu, is i a’ seinn aig cèilidhean. Chaidh a clàradh gu tric le Sgoil Eòlais na h-Alba.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Maighread Bennett

Tha an Dr. **Maighread Bennett** (1946–) na seinneadair Gàidhlig agus neach-cruinneachaidh beul-aithris.  Rugadh Maighread ann am Port Rìgh anns an Eilean Sgitheanach, ann an teaghlach a bha gu math ceòlmhor. Às dèidh dhi an sgoil fhàgail, dh’fhàs i ainmeil mar eòlaiche ann am beul-aithris, agus tha i air a bhith a’ seinn fad a beatha. Bho 1984 gu 1995 dhʼobraich i le Sgoil Eòlais na h-Alba ann an Dùn Èideann.  Bha a mac Martyn ainmeil cuideachd mar cheòladair.

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn oifigeil
* Tobar an Dualchais: Dr Maighread Bennett
* Scottish Traditional Music Hall of Fame: Dr Margaret Bennett

Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Seumas Caimbeul

Tha **Seumas Caimbeul** (1945–) na sheinneadair Gàidhlig a rugadh agus a thogadh anns an Eilean Sgitheanach. Tha sgeulachd an teaghlaich ri fhaicinn ann am *Fonn – The Campbells of Greepe*. Le am peathraichean, Màiri agus Anna, nach maireann, thòisich Seumas agus Ceana Chaimbeul ri seinn nuair a bha iad glè òg, agus tha stòr mòr nan òran aca – gu h-àraid puirt-à-beul.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC: Bliadhna nan Òran: Seumas Caimbeul
* BBC: Bliadhna nan Òran: Ceana Chaimbeul
* Scottish Traditional Music Hall of Fame: Ceana Chaimbeul
* Tobar an Dualchais: Seumas Caimbeul

Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sgoil Eòlais na h-Alba

Chaidh **Sgoil Eòlais na h-Alba** (Beurla: *School of Scottish Studies*, Albais: *Scuil o Scots Studies*) a chur air bonn sa bhliadhna 1951 mar aonad co-cheangailte ri Oilthigh Dhùn Éideann.  Rinn i torr mór bhon uair sin airson beul-aithris agus ceòl tradiseanta na h-Albann a ghléidheadh, an dà chuid Gàidhlig agus Albais.  Chaidh cuid mhór den obair chlàraidh a rinn Sgoil Eòlais na h-Alba a ghléidheadh ann an cruth didsiteach anns aʼ phròiseact Tobar an Dualchais.

Tha tasglann aig aʼ Sgoil de barrachd is 9000 clàraidhean de cheòl traidiseanta, òrain agus beul-aithris.  Chaidh an tasglann a thòiseachadh le Calum Iain MacGillEathain, bràthair aʼ bhàrd Somhairle MacGill-Eain, agus leis aʼ bhàrd, sgrìobhaiche agus cruinniche beul-aithris Hamish Henderson.  Rinn iad co-obrachadh leis aʼ chruinniche Aimeirigeanach Alan Lomax, a bhrosnaich obair na Sgoile.

Bha Dòmhnall Eairdsidh Dòmhnallach bho Uibhist a Tuath ag obair aig an Sgoil bho 1962 gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1994, agus chruinnich e barrachd is 800 téipichean de sgeulachdan agus beul-athris.  Ann an 1966 chuir e Tasglann nan Sgeul air bhonn. Bho 1984 gu 1995, dhʼobraich an sgrìobhaiche, seinneadair, agus cruinniche Mairead Bennett dhan Sgoil. Ann ann 2012 chaidh an t-urram Sàr Ghàidheal a bhualachadh air Mòrag NicLeòid a bha ʼna neach-rannsachaidh sa Sgoil fad dà-fhichead bliadhna.

Bha ceangal eadar an taigh-òsta Sandy Bells agus Sgoil Eòlais na h-Alba.

## Daoine a bha ag obair ann
* Calum Iain MacGillEathain
* Dòmhnall Eairdsidh Dòmhnallach
* Iain MacAonghais
* Mairead Anna NicAoidh
* Maighread Bennett
* Mòrag NicLeòid

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Scottish Studies – an iris aig Sgoil Eòlais na h-Alba

Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Roinn-seòrsa:A' Bheurla Ghallda
Draoidh

'S e sagart, breitheamh, bàrd agus lighiche a bh' ann an **draoidh** anns an t-seann shòisealtas Cheilteach mus ràinig an creideamh Crìosdail. Tha fiosrachadh air fhàgail bho na sgrìobadairean Ròmanach is Greugach man deidhinn. Bha buaidh mhòr aca anns na treubhan, is dhèanadh iad deas-gnàthan is ìobairtean do na diathan a bh' aca le beòthaichean no fiù 's daoine. Gu tric chleachdadh iad uil-ìoc agus lusan eile gus leigheasan a dhèanamh mar a sgrìobh Plineas Mòr. Bha iad a' creidsinn ann an ath-fheòl-ghabhail is ann an nàdar anns an fhairseanachd. Chan eil bàrrachd fiosrachaidh man deidhinn bhon 2mh Linn seach 's gun robh na Ròmanaich gan sgainnireadh an toiseach, is na Crìstein às dèidh sin, mar na nathraichean a chuir Naomh Pàdraig air falbh bho Èirinn anns an fhaoinsgeul, 's a bha gan riochdachadh. 

San là an-diugh, agus bho ath-bheòthachadh a' chultair Cheiltich anns an 19mh Linn, tha daoine a' creidsinn is a' gnàthachadh a-rithist a' chreideimh dhraoidheil, creideamh ris an can sinn an Draoidheachd Ùr.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*
*
Rìoghachd Shagsainn

B’ e  dùthaich neo-eisimeileach anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an **Rìoghachd Shagsainn** (Gearmailtis: *Königreich Sachsen*), a mhair bho 1806 gu ruige 1910, an dèidh do Napoleon Bonaparte a chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Sagsainn na bhall Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918).  B’ e Dresden a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Fhuair Rìoghachd Shagsainn Bun-reachd ann an 1831. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Sagsainn agus leig an Righ Friedrich Augustus III dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Àrd-diùcachd Mhecklenburg-Schwerin

B’ e  dùthaich bheag neo-eisimeileach ann an ceann a tuath na Ghearmailt, a mhair bho 1815 gu ruige 1918, a bh’ anns an **Àrd-diùcachd Mhecklenburg-Schwerin** (Gearmailtis: *Großherzogtum Mecklenburg-Schwerin*). Chaidh *Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Schwerin* a chruthachadh nuair a chaidh Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin àrdachadh gu Àrd Dhiùcachd tro Cùmhnant Viena ri linn atharrachadh mòr a rinn Napoleon Bonaparte air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918). B’ e Schwerin a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Mecklenburg-Schwerin agus leig an t-àrd-diùc Friedrich Franz IV dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.

## Ceannardan na Stàite
* 1837 – 1842: Paul Friedrich  
* 1842 – 1883: Friedrich Franz II. 
* 1883 – 1897: Friedrich Franz III. 
* 1897 – 1918: Friedrich Franz IV.

## Bailtean

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin

B’ e  dùthaich bheag neo-eisimeileachd am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an **Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin** (Gearmailtis: *Herzogtum Mecklenburg-Schwerin*) eadar 1701 agus 1815. Chaidh *Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin* a chruthachadh ann an 1701 nuair a roinneadh Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow ann an stait fa leth agus chaidh e àrdachadh gu bhith Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Schwerin tro Cùmhnant Viena ann an 1815. B’ e Schwerin a bh’ ann prìomh-bhaile.

## Ceannardan na Staite
* 1701 – 1713: Friedrich Wilhelm I. 
* 1713 – 1747: Karl Leopold 
* 1728 – 1747: Christian Ludwig II. 
* 1747 – 1756: Christian Ludwig II. 
* 1756 – 1785: Friedrich 
* 1785 – 1837: Friedrich Franz 

## Bailtean

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs