open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teàrlach Wilson

'S e cànanaiche agus neach-iomairt na Gàidhlig a th' anns an Dotair **Charles Wilson** (rugadh 19mh Cèitean 1984) a tha aithnichte air ainm Gàidhlig **Teàrlach Wilson** no **Teàrlach MacUilleim**. 'S e leth-chuid Chuimreach agus leth-chuid Albannach a th' ann an Wilson, a ghluais a Steòrnabhagh, Leòdhas ann an 2021. Às dèidh dha crìoch a chur air dotaireachd, stèidhich Wilson An Taigh Cèilidh. Tha Beurla, Cuimris, Gàidhlig, Eadailtis, agus Pòlainnis aige.

## Beatha
Rugadh Wilson ann an Abertawe (A' Chuimrigh; Beurla: *Swansea*) do mhàthair Chuimreach agus athair Albannach. Thogadh e ann am Pàislig (Alba) agus ann an Abertawe. Eadar aoisean 18 agus 32, dh'fhuirich Wilson ann an Sasainn, anns A' Chuimrigh, anns An Eadailt, agus anns A' Phòlainn.

Ann an 2016, dh'imrich Wilson a Dhùn Èideann gus dotaireachd a dhèanamh air dual-chainntean na Gàidhlig. Ri linn glasadh-sluaigh ChOVID-19, dh'imrich Wilson a Steòrnabhagh. Ann an 2021, chuir e crìoch air an dotaireachd aige aig an aon àm fhad 's a bha e ag obair còmhla ri Magaidh Nic a' Ghobhainn (bhon Acha Mhòr, Leòdhas) gus An Taigh Cèilidh a chur air chois.

## An Taigh Cèilidh
'S e carthannas, ionad cultarail agus cafaidh coimhearsnachd a th' anns An Taigh Cèilidh. 'S ann a bhith a togail na Gàidhlig anns a' choimhearsnachd an t-amas aig a' charthannas. Anns an Dùbhlachd 2022, dh'fhosgail An Taigh Cèilidh air Sràid na h-Eaglaise ann an Steòrnabhagh. Aig an aon àm, bha Wilson ag obair air Scrabble Gàidhlig, a thàinig chun mhargaid ann an 2023. Bha am pròiseact rud beag connspaideach an toiseach, ach tha e air a bhith gu math soirbheachail bhon uair sin, agus, anns a' Ghiblean 2025, dh'fhosgail Wilson agus Nic a' Ghobhainn an dàrna ìre dhen phròiseact air a bheil An Taigh Coinneimh. 'S e An Taigh Coinneimh àite thachartasan An Taigh Cèilidh, a tha air Sràid na h-Eaglaise cuideachd (mu choinneimh An Taigh Cèilidh).

Tha An Taigh Cèilidh air a bhith air an telebhisean agus air an rèidio iomadh turas; *Jules and Greg's Wild Swim* nam measg.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Làrach-lìn An Taigh Cèilidh: taighceilidh.com
2025

'S e bliadhna anns a' mhìosachan Griogarach a tha ann an **2025**.

## Bàsan
* 17 am Faoilleach – Denis Law, cluicheadair ball-coise
* 21 an Giblean – Pàpa Frangan
* 16 an t-Sultain – Robert Redford, cleasaiche Ameireaganach



Roinn-seòrsa:21mh linn
Pàpa Leo XIV

'S e sagart, easbaig agus a' chiad Phàpa às na Stàitean Aonaichte a tha ann am **Pàpa Leo XIV**.

Rugadh Robert Prevost ann an Chicago.

Chaidh e na chàirdineal ann an 2023 fo Phàpa Prainnseas agus chaidh a thaghadh mar Phàpa ann an 2025.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Pàpan
Màl dubh

Is e **màl dubh** eucoir sa bheil airgead ceilg ga thagairt o neach le maoidheadh air.

Theirear màl dubh ri cealg sa bheilear a' maoidheadh air neach fiosrachadh cliù-mhillteach no tuaileasach fhoillseachadh mur freagair e ris na thathar a' tagairt bhuaithe. Faodaidh cron is fòirneart a bhith an lùib nam bagairtean, agus maoidheadh tagradh-cùirte air fon lagh.

## Facal-fhreumhachd
Ged a thàinig am facal "màl" a-steach don Ghàidhlig on t-Seann-Bheurla, theirear gur ann às a' Ghàidhlig a thàinig an ràdh *blackmail* fhèin don Bheurla o thùs. A rèir chunntasan àraidh, nuair a thigeadh na Gàidheil a-nuas don Ghalltachd no do cheann-a-tuath Shasainn le dròbhan mòra cruidh, bha aca ri cìs rathaid a phàigheadh do gach uachdaran a leigeadh tro fhearann iad. Theireadh iad "Màl Bealaich" ri seo, agus dh'fhàs an ràdh cumanta am measg nan Gall 's gun tug iad blas na Beurla air. Ri ùine thàinig *mail beloch* gu *beloch mail*, 's air a' cheann mu dheireadh gu *blackmail.* Chailleadh an ràdh *màl bealaich* sa Ghàidhlig fhèin agus thugadh "màl dubh" air ais le atharrachadh brìgh, mar a tha e an-diugh san t-seagh co-cheangailte ri eucoir anns an lagh.

* *The Glasgow Highlander*. Vol 1, No. 1, Disathairne, 23 An t-Sultain (1933).
Dlù

’S e còmhlan nua-thraidiseanta neo-eisimeileach à Ghlaschu a th’ann an **Dlù**. Tha a’ chòmhlan air a dhèanamh suas de Moilidh NicGriogair, Zach Ronan, Aidan Spiers, Anndra Grossart, agus Seoras Chlad. Tha nan diofar cuairtean-ciùil air a thoirt buaidh air fuinn agus fuaim na còmhlain, a’ toirt dhaibh am fuaim sònraichte aca. Tha ainm a’ chòmhlan a’ tighinn bhon fhacal ‘dlùth’. Thachair iad ri chèile aig Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu.

## Albaman
* *Moch* (2022)
* *Close To* (2024)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceòl
Melania Trump

'S e **Melania Knauss Trump** (rugadh **Melanija Knavs**, 26 An Giblean, 1970) seann mhodail Slobhiniannach agus Aimeireaganach a th' ann; tha i pòsta aig Donald Trump, Ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte. Bho 2025, tha Melania Trump air a bhith na Ciad Bhean nan Stàitean Aonaichte, bha i san dreuchd seo roimhe eadar 2017 is 2021.
Bun-reachd nan Stàitean Aonaichte

'S e àrd-lagh nan Stàitean Aonaichte a th' ann am Bun-reachd nan Stàitean Aonaichte. Chaidh Artaigilean a' Chaidreachais a chur na àite leatha.
Màiri Anna NicLeòid Trump

'S e searbhanta à Leòdhas a bha ann am **Màiri Anna NicLeòid Trump** (Beurla: *Mary Anne McLeod Trump*; 10 An Cèitean, 1912–7 an Lùnastal 2000) a bha i pòsta aig Fred Trump, leasaiche thogalaichean. Bha còignear chloinne aca, nam measg Donald Trump, Ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.

Ann an 2019 rinn Torcuil Crichton fiolm mu dèidhinn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sheila Rowan

'S e fiosaigiche agus acadamhaiche à Alba a tha ann an Sheila Rowan, rugadh ann an 1969. 'S e àrd-ollamh Fiosaigs agus Reul-eòlas aig Oilthigh Ghlaschu agus stiùiriche an Institiud airson Rannsachadh Iom-Thàirnge bho 2009 a th' innte.   Tha i ainmeil airson a cuid obrach ann a bhith a’ leasachadh lorg tuinn iom-thàirnge.

## Iomraidhean
Uilebheistean Moshi

Bha Moshi Monsters na gheama cluich-ròl air-loidhne mòr-ioma-chluicheadair tro bhrobhsair-lìn airson clann às a’ Bhreatainn, air a stiùireadh gu clann aois 6–12, le còrr is 80 millean neach-clàraidh ann an 150 sgìre air feadh an t-saoghail.  Dh’ fhaodadh luchd-cleachdaidh taghadh bho aon de shia uilebheistean peata brìgheil (Katsuma, Poppet, Diavlo, Luvli, Furi, agus Zommer) a b’ urrainn dhaibh a chruthachadh, ainmeachadh agus beathachadh. Aon uair ‘s gun deach am peata aca a ghnàthachadh, b’ urrainn do chluicheadairean an slighe a sheòladh timcheall Baile Monstro, dùbhlain thòimhseachain làitheil a ghabhail gus ‘Rox’ ( airgead brìgheil ) a chosnadh, geamannan a chluich, an seòmar aca a phearsanachadh agus conaltradh le luchd-cleachdaidh eile ann an àrainneachd shàbhailte.

Chaidh na frithealaichean airson a’ gheama a dhùnadh gu h-oifigeil air 13 Dùbhlachd 2019, air sgàth ’s gun robh an geama a’ feumachdainn Adobe Flash Player, a sguir a bhith taiceil air 31 Dùbhlachd 2020. Chaidh na caractaran ath-chleachdadh ann am *Moshi*, app cadail a tha cuideachd ag amas air clann.

 

{| class="mw-collapsible wikitable"
! Dòigh-cluiche
|-
| Bha na Monsters (peataichean taobh a-staigh a’ gheama) a’ cumail am peataichean beaga aca fhèin ris an canar “Moshlings.” Bha iad rim faighinn ann an iomadh seòrsa cuspair, a’ gabhail a-steach Arties, Beasties, Kitties, agus Spookies. Cha b’ urrainn do luchd-cleachdaidh nach robh nan ball pàighte ach dà “Moshling” a chumail anns an t-seòmar aca, fhad ‘s as urrainn do bhall pàighte suas ri sia a chumail agus tadhal air peataichean eile anns a’ bhaile-bheathaichean.

*Tha an t-artaigil seo air a thionndadh bhon t-sean-alt Beurla "[https://en.wikipedia.org/wiki/Moshi_Monsters Moshi Monsters]" fo chead CC BY-SA 3.0.*
Briosgaid Ìmpireachd

'S e **briosgaid Ìmpireil** (ris an canar cuideachd **briosgaid Ìmpireil**, **briosgaid Ghearmailteach** agus **briosgaid Bheilgeach**) briosgaid milis a thàinig bho thùs à Alba agus a tha mòr-chòrdte ann an ear-thuath Shasainn . Tha e cuideachd mòr-chòrdte ann an Èirinn a Tuath, a bharrachd air Canada (gu sònraichte suaicheanta ann an Winnipeg agus Hamilton). 

B’ e briosgaidean Gearmailteach an t-ainm a bh’ air briosgaidean Ìmpireachd an toiseach ach chaidh an ath-ainmeachadh aig àm a’ Chiad Chogaidh air sgàth faireachdainnean an-aghaidh na Gearmailt. Tha ainmean eile roinneil ann cuideachd, leithid briosgaidean Imperial no briosgaidean dùbailte 

Tha briosgaidean Empire air an gràdhachadh airson an toinnteachd ìm, an lìonadh milis le jam (ged nach fheum e a bhith gu sònraichte jam — faodaidh e a bhith na sgaoileadh milis sam bith eile mar ganache), agus an t-mhilis a bharrachd bhon icing, ga dhèanamh na roghainn ainmeil ann am bùthan-fàir agus airson tì feasgar.

*Tha an t-artaigil seo air a thionndadh bhon t-sean-alt Beurla [https://en.wikipedia.org/wiki/Empire_biscuit Empire Biscuit] fo chead CC BY-SA 3.0.*
Tost na dà mhionaid

'S e an t-aonamh là deug den t-Samhain, latha sònraichte an "t-Seasaimh Airm," an latha agus an uair air an do sguir gu h-obann, ann an 1918, an cogadh a bu mhotha, agus a bu sgriosaichte a bha riamh air an t-saoghal. Air mullach na mionaid, agus aig aon uair deug, uair an uaireadair ro mheadhan-latha, bha crìoch air a' Chogadh Mhòr agus thathar fhathast a' cumail cuimhne air an latha ud mar phàirt de Latha a' Chuimhneachain ann an àiteachan poblach san Rìoghachd Aonaichte agus ann an dùthchannan a' Cho-fhlaitheis. Thathar a' cumail tost na dà mhionaid air Dìdòmhnaich a' Chuimhneachain, aig 11m cuideachd.
Assassination of Archduke Franz Ferdinand

Bhàsaich an Prìomh-diùc Franz Ferdinand air 28mh an t-Ògmhios 1914. 'S e an gniomhar seo aon de na rudan a' lean gu an Cogadh Mòr.
Caillou

'S e taisbeanadh telebhisean chloinne a th' ann an ***Caillou*** (*Coinneach*) air PBS Kids, Teletoon, agus Treehouse TV. Ann an Alba, chaidh *Caillou* a chraoladh cuideachd air BBC One Scotland agus BBC Two Scotland agus bha e ri fhaighinn air YouTube airson a' chiad seusan, air a riochdachadh le Bùrach agus Buena Vista Television.

## Tùsan
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1997
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2013
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Taisbeanaidhean lìonra PBS
Kratts Fiadhaich

'S e sreath telebhisean dànachd beòthail Ameireaganach a th' ann am ***Wild Kratts*** (Gàidhlig: *Kratts Fiadhaich*) a chaidh a chruthachadh le Chris agus Martin. Tha e air a bhith air a chraoladh air PBS Kids Go! bho 3 Faoilleach 2011.

Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2011
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 2020an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach
Roinn-seòrsa:Taisbeanaidhean lìonra PBS
Na Smurfaichean

***Na Smurfaichean*** ( French   Dutch   ) na chòrachd comaig Beilgeach stèidhichte air coloinidh ficseanail de chreutairean beaga, gorma, daonna a tha a’ fuireach ann an taighean cumadh balgan-buachair anns a’ choille. Chaidh *na Smurfaichean* a chruthachadh agus a thoirt a-steach mar shreath de charactaran comaig leis an neach-ealain comaig Beilgeach Peyo (ainm-peann Pierre Culliford) ann an 1958, far an robh iad aithnichte mar *Les Schtroumpfs* .
Ceilp

Tha **Ceilp** a’ ciallachadh seòrsaichean móra donna de dh’fheamainn a tha a’ dèanamh an òrdugh **Laminariales**.  Tha mu 30 gèineasan ann.  Tha iad a’ fàs ann an cuantan fuara, fo ìre na muir-ìseal, no eadar muir-ìseal agus muir-àrd. Rè a cearcall-beatha, bidh i ag atharrachadh bho chruth snàithleach gu cruth mòr, feòlmhar le gas caol, steigeach agus lannan leathann.

## Ceanglaichean a-muigh
* Stòrlann: Gnìomhachas na Ceilpe
Lana Del Rey

'S e neach-ciùil, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Eabhraig Nuadh, Na Stàitean Aonaichte a th' ann an **Elizabeth Woolridge Grant** neo **Lana Del Rey** (rugadh 21 an t-Ògmhios 1985).

## Clàran
* *Lana Del Ray* (2010)
* *Born to Die* (2012)
* *Ultraviolence* (2014)
* *Honeymoon* (2015)
* *Lust for Life* (2017)
* *Norman Fucking Rockwell!* (2019)
* *Chemtrails over the Country Club* (2021)
* *Blue Banisters* (2021)
* *Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd* (2023)
* *Classic* (2025)

Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Nigel Farage

’S e neach-poileataigs Breatannach a tha ann an **Nigel Farage** (rugadh 3 an Giblean, 1964).

Tha Farage an-dràsta na bhall pàrlamaid airson Clacton agus na ceannard air Reform UK, bha e na cheannard air Pàrtaidh Neo-eisimeileachd na RA bho 2006 gu 2009 agus bho 2010 gu 2016.

Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
CBeebies

'S e lìonra telebhisean foghlaim ro-sgoile Breatannach a th' ann an CBeebies a tha fo shealbh a' BBC. Chaidh a chur air bhog air An Gearran 11, 2002.

Roinn-seòrsa:BBC
Roinn-seòrsa:Seanalan telebhisean
Ceitidh Mòrag

'S e sreath telebhisein chloinne Albannach air CBeebies a th' ann an ***Ceitidh Mòrag***.
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2013
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2015
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach
PBS

'S e craoladair poblach Ameireaganach a th' ann am **PBS** ann an Arlington, Virginia, a chaidh a stèidheachadh air Samhain 3, 1969.

## Faic cuideachd
* PBS Kids


Roinn-seòrsa:Seanalan telebhisean
Bakersfield, Calafòrnia

'S e baile-mòr agus prìomh-bhaile Kern County, California, a th' ann am **Bakersfield**.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Murdaidh!

'S e sreath telebhisean beòthail do chloinn a th' ann an ***Murdaidh!*** (Beurla: *Jakers!*) a chaidh a chraoladh le BBC Alba, CBBC, PBS Kids.
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2003
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2007
PBS Kids

'S e sianal telebhisean prògraman chloinne a th' ann am ***PBS Kids*** a tha fo shealbh PBS. Chaidh a stèidheachadh air Lùnastal 30, 1993.

Roinn-seòrsa:PBS
Roinn-seòrsa:Seanalan telebhisean
NC500

'S e slighe turasachd air a' Ghàidhealtachd a tha anns an **NC500**.

Chaidh a stèidheachadh ann an 2015 is e a' dol bho Inbhir Nis, faisg air an Eilean Dubh, tro Inbhir Pheofharain gu Goillspidh, Inbhir Ùige, Inbhir Theòrsa, Tunga, Diùranais, an Ruigh Còinnich, Asaint, Ulapul, Ceann Loch Iù, a' Chomraich agus Gairbh.

Tha e gu math connspaideach ann am pàirtean de dh'Alba, mar eisimpleir anns a' Chomraich is e a' tarraing a h-uimhir de dhaoine. Tha buaidh de bhanaichean-campachaidh connspaideach cuideachd.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* 
* 
* 

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Rathaidean
Àrd-sgoil Òg Flying Rhino

'S e sreath telebhisean beòthail a th' ann am ***Àrd-sgoil Òg Flying Rhino*** (Beurla: *Flying Rhino Junior High* agus Fraingis: *Collège Rhino Véloce*) a chaidh a thaisbeanadh le CBS, CITV, TF1, agus Teletoon bho 10/03/1998 gu 01/22/2000.

Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Fraingis bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1998
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Fraingis bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2000
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Fraingis
Dràgan Sgeul

'S e sreath telebhisean beòthail do chloinn a th' ann an ***Dràgan Sgeul*** (Beurla: *Dragon Tales*) a chaidh a chraoladh air CBC Kids agus PBS Kids.
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1999
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2005
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Ameireaganach
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Canèidianach
Roinn-seòrsa:Taisbeanaidhean lìonra PBS
Prunella Scales

'S e cleasaiche à Sasainn a bha ann an **Prunella Scales** (22 an t-Ògmhios 1932 - 27 an Dàmhair 2025).

Bha Scales ainmeil airson a bhith a’ cluich Sybil Fawlty anns an t-sreath comadaidh *Fawlty Towers* anns na 1970an.

## Telebhisean

* *Marriage Lines* (1963-1966) 
* *One Man's Meat* (1973)
* *Fawlty Towers* (1975-1979) 
* *The Merry Wives of Windsor* (1982)
* *What the Butler Saw* (1987) 
* *A Question of Attribution* (1991)
* *The Shell Seekers* (2006)
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Hammy Sgìth

Is e Bàrd agus Ceòladair à Gàidhealtachd na h-Alba a th’ ann an **Hammy Sgìth**. Bidh e a’ sgrìobhadh agus a’ rappadh ann an Gàidhlig, ann an cànan a chridhe mar a chanas e fhèin. On a dh’fhollais e a’ chiad bhideo aige, Lochdoon, tha e air cliù a choisinn ann an Èireann agus an RA son a mheasgachaidh dhe cultar tradaiseanta na Gàidhealtachd agus Stoidhlean Cruthachaidh Hip-Hop seann-nòsach. Chaidh an ath òran aige, ’Daftaidh’, a chluiche air stèiseanan rèidio ann an trì diofair dùthchannan agus seo mar a fhuair e àire an Wee Studio. 

Shoidhnich Hammy dhan leubail ann an 2022 agus thòisich e ag obair air a’ chiad chlàr aige ’Beò’. Chaidh an t-albam a chruthachadh le inneal chlàir a fhuair e on leas-mhàthair a bha ga chleachdadh sna h-ochdadan agus stòras mòr dhe chlàraidhean ’land-fill trad’ a chaidh a dhèanamh sna na seasgadan agus seachdadan a lorg Hammy sna bùithtean charantais ann an Glaschu. Chuir e ri chèile albaman leithid ’Scot-Free’ le Na h-Òganaich le beàrnain-druma Hip-Hop clasaigeach agus chruthaich e albam air a bhrosnachadh le ’Golden Age Hip-Hop’ agus le colas gu tùr Albannach agus Gàidhealach. 

Le ceòl, tha e air bhrosnachadh le dànachd phrobhail Mhartyn Bennet, craic agus spòrs Pheat agus Diesel agus gu dearbh spioraid reubalach Khneecap. Na chuid Bhàrdachd, bidh e a’ feuchainn air saoghalan os-fhìreach a thogail air a bhrosnachadh le beul-aithris agus an latha an diugh. Smaoinich  air MF Doom ach an àite Gàisgich Chomic Books a’ gabhail sràidean Eabhrac Nuaidh, tha e sgrìobhadh mu na fianna agus Cù Chulainn a’ gabhail deoch is dèanamh murt ann an taighean-seinnse Ghlaschu. 

Bharrachd air a sin, tha Hammy air a bhrosnachadh le mar a chaidh e a thogail eadar na dà shaoghail sa dhùthaich agus sa bhaile, agus eadar Gàidhlig agus Beurla.  Le aon làmh bidh e a’ cur fuaim agus teine a’ bhaile na chuid cheòl- agus leis an làimh eile bidh e a’ cur ann cianalas agus tàmh na Dùthcha. Armaichte le Mic agus MPC, is urrainn dha Hammy smachd a ghabhail air a luchd-èisteachd gun rud sam bith ach a ghuth agus a chuid ealain. Son obair, fhuair e duais ’Cluiche as fheàrr’ aig Fiolm G agus tha obair fhathast a’ steinneadh breithnichean agus luchd-èisteachd air feadh na dùthcha. 

Bidh e a’ sealltainn a phròiseis dhan luchd-èisteachd aige tro Tiktok- far am bi e a’ postadh a phròiseis chruthachaile, a smuaintean coitcheann air cultar na h-Alba agus a chuid thagradaireachd son na Gàidhlig. Mar neach-ionnsachaidh inbheach, tha e ag aithneachadh dè cho cumhachdach ’s a tha an cànan agus mar thogas e misneach cultarach agus ceangal dhan tìr ann am muinntir na Gàidhealtachd. Is miann leis gun togadh e am misneachd agus an ceangal sin san luchd-èisteachd aige tro cheòl is craic.
## Ceanglaichean a-mach
*  Agallamh Joy Dunlop le Hammy Sgìth

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Archie Fisher

B'e seinneadair traidiseanta agus sgrìobhadair òran a bha ann an **Archie Fisher** (Glaschu, 23 an Dàmhair, 1939–1 an t-Samhain 2025).

Rugadh Fisher ann an Glaschu, do theaghlach mòr seinn agus dh'fhoillsich e grunn chlàran rè a chùrsa-beatha, bha e cuideachd a’ taisbeanadh *Travelling Folk* air BBC Radio Scotland bho 1983 gu 2010.

Bhàsaich Fisher 1 an t-Samhain 2025 aig aois 86.

## Clàran

**Archie Fisher* (1968)
**Orfeo* (1970)
**Will Ye Gang, Love?* (1976)
**The Man with a Rhyme* (1976)
**Sunsets I've Galloped Into* (1988)
**Windward Away* (2008)
**A Silent Song*  (2015)

### Còmhla ri Barbara Dickson
**The Fate o' Charlie* (1969)
**Thro' The Recent Years* (1970)

### Còmhla ri Garnet Rogers
**Off the Map* (1986)
**The Best Times After All* (2019)

### Còmhla ri Frightened Rabbit
*"The Work", air *A Frightened Rabbit EP* (2011)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceòl
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Giofnag

'S e baile ann an Alba a th' ann an **Giofnag** (Beurla: *Giffnock*). Rugadh Gordon Brown ann an Giofnag.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear
Krasnodar

'S e am baile as motha ann an ceann a deas na Ruis a th' ann an **Krasnodar** (Ruisis: *Краснодар*). Tha am baile suidhichte ri taobh na h-Aibhne Kuban, faisg air a' Mhuir Dhubh agus Muir Azov. Chaidh a stèidheachadh ann an 1793, agus b' e **Yekaterinodar** (Ruisis: *Екатеринодар*) an t-ainm a bh' air bho thùs. Tha sluagh a' bhaile timcheall air 1.2 millean neach. Tha e 'na ionad cudromach gnìomhachais, malairt agus cultarail san dùthaich. Bidh daoine gu tric a' toirt prìomh-bhaile ceann a deas na Ruis air.

## Àireamh-shluaigh
Tha sluagh Krasnodar timcheall air 1.2 millean neach a rèir nan staitistig oifigeil. Ach, tha tuairmsean ùra a' moladh gu bheil an fhìor àireamh-sluaigh a-nis faisg air dà mhillean duine air sgàth in-imrich mòr. Tha am baile a' faighinn eòlas air dùmhlachd-sluaigh mòr agus àrdachadh luath ann an àireamh-sluaigh. Tha an suidheachadh seo a' cruthachadh dùbhlain mòra eaconamach is sòisealta don bhaile.

## Dealbhan

Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg
Триумфальная арка и памятник Святой Екатерине (1).jpg
Медакадемия Краснодар Russia.JPG
View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg
Здание гостиницы централь 03.JPG
Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg
2022. Краснодар DSC 9475.jpg
Екатерина Великая. Монумент.JPG


## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* 

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:An Ruis
Fraochy Bay

'S e cartùn Gàidhlig a th' ann am ***Fraochy Bay*** a chaidh a chraoladh an toiseach air BBC Alba bho 21 Dùbhlachd 2009 gu 1 Màrt 2015.
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2009
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2010an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2015
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Sacramento, Calafòrnia

'S e baile-mòr agus prìomh-bhaile Sacramento County, California, a th' ann am **Sacramento**.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Stanley Baxter

B'e actair, neach-comadaidh, neach-buaidh agus ùghdar à Alba a bha ann an **Stanley Livingstone Baxter** (26 an Cèitean, 1926 - 11 an t-Samhain, 2025). 

Thòisich Baxter a chùrsa-beatha mar chleasaiche cloinne air na BBC, bha e ainmeil airson a phrògraman comadaidh telebhisean Breatannach *The Stanley Baxter Show*, *The Stanley Baxter Picture Show*, *The Stanley Baxter Series* agus *Mr Majeika*.

## Leabhraichean

* *Bedside Book of Glasgow Humour* ISBN 978-0094672703 agus ISBN 978-1841582467
* *Parliamo Glasgow Omnibus* ISBN 978-1841587745 agus ISBN 978-1874744009
* *Let's Parliamo Glasgow Again* – Merrorapattur ISBN 978-0862280734
* *Stanley Baxter's Suburban Shocker* : A’ nochdadh Rosemary Morningside agus an Garrulous Glaswegian Mr. Ballhead
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Sile

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[An t-Sile|Sile]]** fear den sgiobaichean aig rugbaidh, agus an darna fear as cudromaiche ann an Aimearaga a Deas. Bha iad ann an da Chupa an t-Saoghail (2023, 2027). 

Sile
Roinn-seòrsa:Sile
Na Bràithrean Cuideachail

Tha ***na Bràithrean Cuideachail*** na shreath telebhisean cloinne beòthail stop-motion a chaidh a chraoladh an toiseach air ABC Kids agus CBeebies (cuideachd air ainmeachadh a-steach BBC Alba air adhart an t-Samhain 7, 2004).

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 2003
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2007
Roinn-seòrsa:BBC Alba
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Ed Davey

’S e neach-poileataigs Breatannach a tha ann an **Edward Jonathan Davey** (rugadh 25 an Dùbhlachd 1965). 

Tha e air a bhith na cheannard Phàrtaidh Libearal Deamocratach bho 2020 agus an-dràsta na bhall pàrlamaid airson Kingston agus Surbiton.

## Iomraidhean


 

Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Uisge Amain

: *Saoil a bheil sibh a' lorg  [[Abhainn Amain, Lodainn an Iar|Abhainn Amain]] ann an Lodainn an Iar?*

'S e abhainn ann an Alba a tha ann an **Uisge Amain**, **Abhainn Amain** no **Aman** (Beurla: *River Almond*). 'S e leas-abhainn Tatha a th' ann. Tha 'Aman' dìreach a' ciallachadh 'abhainn' ann an seann-bhriothannais, ach chan eil an aon fhreumh ann ri abhainn ann an Gàidhlig. agus tha e a' toirt a ainm gu Colaiste Ghlinn Amain agus paraiste Lagan Amain.

## Slighe

Tha Uisge Amain a' tòiseachadh anns na beanntan taobh a deas Loch Tatha. Tha a' chiad leth a' sruthadh tro Ghleann Amain bhòidheach is gharbhlach ann an Tìr nam Beann. Tha an t-uisge a' fàgail Tìr nam Beann aig Caol Ghlinn Amain (*Sma' Glen*) gu tuath air Craoibh. An dèidh sin tha an t-uisge a' sruthadh air magh agus a' fàs nas farsainge. Thèid e seachad air corra chlachan agus Bruthach Amain. 'S e Inbhir Amain ainm a' chomair far a bheil e a' ceangal ri Tatha gu tuath air Peairt.

## Àrainneachd
Tha Gleann Amain ro chas airson tuineachaidh - tha doimhneachd a' ghlinn mu 40m, agus tha coillte sheargaich air na bruthachan. Air a' mhaigh, tha an t-uisge a' ruith tro achaidhean is clachain. Tha Aman ainmeil airson bradain, 's tha Inbhir Amain na àite fèillmhor airson iasgach agus tha Spùtan Bhuidhinntidh (*Buchanty Spout*) na eas math airson bradain a choimhead. Chaidh pròiseact a dhèanamh ann an 2024 air a bheil an t-ainm *Riverwoods* airson an èig-eòlas a leasachadh

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Sgabello

'S e seòrsa stòl a th' ann an *sgabello* a bha àbhaisteach don Ath-bheothachadh Eadailteach. Mar as trice, b' e cathair le gàirdeanan cathair le cudrom hieratach a bh' ann an armchair le gàirdeanan. Mar as trice, bhiodh *sgabelli* air an dèanamh le cnò-chnò agus bha measgachadh de ghreabhalaidhean agus eileamaidean tionndaidh annta. Dh'fhaodadh na casan a bhith nan dà bhòrd sgeadaichte le sìneadair airson taic, no trì casan impost sgeadaichte is snaidhte fa leth. Bhiodh an cathair seo gu tric air a cur ann an tallachan, air a shnaigheadh ​​le imprese no suaicheantas teaghlaich air a tharraing bhon suaicheantas aca. B' e sgeadachadh a phrìomh adhbhar, agus mar sin cha robh an cathair gu riatanach comhfhurtail. Chaidh cathraichean coltach ris a dhèanamh san Fhraing, far an robh iad aithnichte mar chathair-taobh. Bha taicean cruaidh aca sin ris an canar taicean suidheachain rombus. Cha deach an cleachdadh mar stòl.
Sruighlea agus Srath Ailein (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre-taghaidh ann an Taigh nan Cumantan ann am Pàrlamaid na RA a th' ann an **Sruighlea agus Srath Ailein** (Beurla: Stirling and Strathallan). Chaidh i air a cruthachadh ann an 2024 bho na seann sgìrean Sruighlea agus Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas airson Taghadh Phàrlamaid na RA 2024, nuair a bhuannaich Chris Kane, ball Làbarach na h-Alba, i.

Tha sgìre Chomhairle Shruighlea air fad agus pàirt de Chomhairle Pheairt is Cheann Rois (Obar Ruadhainn, Uachdar Àrdair is an t-Àth Dubh) 'na broinn.

* Sgìre Phàrlamaid na RA Sruighlea agus Srath Ailein (crìochan on Ògmhios 2024) aig *MapIt UK* (en)
Roinn-seòrsa:Sgìrean Pàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid
Tingbach

**Tingbach** Tha sluagh de 1,498 aig a' bhaile agus tha e a-nis suidhichte a-staigh san tìr ach roimhe seo b' e costa an ear a bh' ann. port. Aig aon àm, b’ e seo an às-phortaichear as motha de dheigh eigh-shruthach. Tha eachdraidh meadhan-aoiseil Tingbach air chall sa mhòr-chuid., leudachadh is dòcha air an eachdraidh aige mar thuineachadh Lochlannach mar a chithear bhon thùs Lochlannach (Þingvat) den ainm.

Tha am borgh rìoghail cuideachd na làrach airson caistealan eachdraidheil agus strì nan cinnidhean. Bha Caisteal Tingbach ann uaireigin mus deach a spreadhadh rè ionnsaighean Nadsaidheach.
A' Hobat

'S e leabhar fantasachd a th' anns ***A' Hobat, no A-null 's Air Ais A-rithist*** (*The Hobbit, or There and Back Again*) a chaidh fhoillseachadh le J. R. R. Tolkien ann an 1937. Chaidh còrr is 100 millean lethbhreac dhen leabhar a reic bhon a sin.

Tha an leabhar stèidhichte ann am Meadhan-talmhainn, agus e a' leantainn turas Bhiolbo Bagainn, hobat - creutair goirid coltach ri duine, le casan ròmach - a tha a' fuireach ann an toll san talamh anns *an t-Siorrachd*. Ged a tha Biolbo bho thùs rudeigin dèidheil air cofhurtachd na taighe, às dèidh beagan breugaidh tha e deònach a' falbh air turas le 12 troichean agus an draoidh Gandalf, gus an dràgon Smòg a ruagadh à seann àite-còmhnaidh nan troichean agus am mòr-ulaidh fhaighinn air ais.

Thairis air an turas, tha Biolbo agus na troichean a' coinneachadh ri iomadach diofar creutair, eadar mhath agus olc, agus gam faighinn fhèin a-mach à iomadach stailc, agus tron a h-uile duilgheadas, tha Biolbo a' fàs nas ealanta agus nas misneachaile, agus a' cosnadh cliù mar sin leis na troichean.

## Eadar-theangachadh

Chuir an t-Oll. Moray Watson aig Oilthigh Obar Dheathain a' Ghàidhlig air le taic bho Chomhairle nan Leabhraichean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Tolkien
Sulzbach an der Murr

'S e cathrachd Ghearmailteach ann an ceàrn Rems-Murr-Kreis ann an stàit Bhaden-Württemberg a th' ann an **Sulzbach an der Murr** (IPA: [ˈsʊlt͡sbaç ​​ˈʔan ​dɛːɐ̯ ˈmʊɐ̯], lit. 'Sulzbach ri taobh a’ Mhurr'; neo dìreach **Sulzbach** neo **Sulzbach (Murr)**; Gàidhlig: Sulzbach Mhurr). 

## Cruinn-eòlas
Tha e 34 km tuath 's an ear-thuath air baile Stuttgart, suidhichte anns a' Choille Swabianach-Fhrangach eadar Beanntan Löwenstein agus Coille Mhurrhardt.

Tha crìochan aig a' chathrachd san tuath le Großerlach, san ear le baile Murrhardt agus san deas le cathrachd Auenwald 's le baile Bhacknang.

## Eachdraidh
'S ann ann an 1295 a chaidh Sulzbach ainmeachadh airson a' chiad uair, ged as dòcha gum bi am baile fhèin nas sine leis gun do thogadh e ri taobh rathaid Ròmanaich.

Bha Sulzbach na phàirt dhe Shiorrachd Löwenstein gus 1805, às dèidh Cogaidhean Ar-a-mach na Frainge, nuair a chaidh a' chathrachd bheag a toirt do Württemberg.

Bho 1945 gus stèidheachadh Phoblachd Fheadarail na Gearmailte an 23mh dhen Chèitean 1949, bha am baile na phàirt dhe Sgìre Sealbh-ghlacaidh Aimeirigeach ann an stàit Württemberg-Baden.

## Còmhdhail
'S ann ri *Verkehrs- und Tarifverbund Stuttgart* ("Comann Còmhdail is Càintean Stuttgart CFC"), neo *VVS*, a tha an urra còmhdhalach poblaiche anns' a bhaile.

### Rathaid agus slighean
Tha Sulzbach ceangailte ri *Bundesstraße 14*, rathad-mòr feadarail bho Stockach (faisg air Konstanz) gu baile beag Rozvadov anns an t-Seic. 'S farasta dha draibhearan bailtean nas motha, mar Stuttgart neo Nürnberg, a ruigsinn air an rathad seo.

#### Busaichean
'S urrainn dha luchd-siubhail bus a ghabhail a Mhurrhardt, a Schwäbisch Hall, a Wüstenrot, a Bhacknang, a Stuttgart agus a Heilbronn.

#### Slighean baidhseagail
Ceanglaidh *RadNETZ BW* ("Lionra Baidhseagalachd Bhaden-Württemberg") slighean baidhseagal Sulzbach ri feadhainn bailtean Oppenweiler is Murrhardt.

Tha Slighe Stromberg-Murrtal a' dol tron bhaile. 'S e slighe baidhseagail mhòr a th' innte a tha a' ruith bho Karlsruhe gu baile dlùth Gaildorf.

### Trèanaichean
Tha Sulzbach suidhichte air rathad-iarainn Waiblingen&nbsp;– Schwäbisch Hall-Hessental, far am bi luath-thrèanaichean a' frithealadh luchd-siubhail gach leth-uair a h-uile latha a-mach o dheiridhean-seachdain is saor-làithean. Nan àite, thig trèanaichean roinneil bho Bhacknang.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Passau

'S e baile Gearmailteach anns a' Bhaidhearn Ìosal a th' ann am **Passau** neo **Pasabh** (Meadhan-Bhaidhearnais: *Båssa(u)*). 'S e **Dreiflüssestadt** ("Baile Trì Aibhnichean") ainm eile a th' air a' bhaile.

## Foghlam
'S e baile glè chudromach a th' ann am Passau a thaobh foghlaim roinneil. Tha ochd bun-sgoiltean stàite, aon sgoil phrìobhaideach is ionadan-taice airson bhun-sgoilearan air a tha ciorraman-ionnsachaidh anns a' bhaile, a thuilleadh air iomad àrd-sgoiltean.

Tha Oifig Biadh, Àiteachas is Coilltearachd Phassau a' maoineachadh sgoil-àiteachais far am bi cleachdaidhean-àiteachais so-sheasmhach gan teagasg do dh'oileanaich ionadail.

### Oilthigh
'S e oileanaich aig Oilthigh Phassau a th' ann an tuilleadh 's a chòigeamh dhe dh'àireamh-sluaigh a' bhaile. Ged as esan oilthigh as òige na Baidheirn, leis gun do stèidheadh e ann an 1973, tha Oilthigh Phassau iomraiteach air sgàth na h-institiudan eaconomais, lagha, diadhaireachd, coimpiutaireachd is cultar-eòlais.

Stèidheadh Institiud Eòlas Caitligeach Oilthigh Phassau aig tùs na 17mh linne nuair a chaidh sgoil airson trèanadh phearsachan-eaglaise a cuir ri *Gymnasium* (sgoil-ghràmair) a stèidh Prionnsa-easbaig Leopold ann an 1612. Cuiridh an t-oilthigh fàilte air barrachd air 10,000 oileanach an-diugh thairis air 39 prògraman-ceuma fo-cheumnach 's iar-cheumnach.

## Bailtean co-cheangailte
Tha Passau co-cheangailte ri:
* Hackensack, Deàrsaidh Nuadh, na Stàitean Aonaichte (1952)
*  Cagnes-sur-Mer, an Fhraing (1973)
*  Krems an der Donau, an Òstair (1974)
*  Akita, Iapan (1984)
*  Málaga, an Spàinne (1987)
*  České Budějovice, an t-Seic (1993)
*  Liuzhou, an t-Sìn (1999)
*  Veszprém, an Ungair (1999)
*  Montecchio Maggiora, an Eadailt (2003)

## Daoine ainmeil

*Otto Phassau (marbh às dèidh 1383/86), sgrìobhaiche clèireachail
*Gottlieb Muffat (1690–1770), organaiche is ceòl-sgrìobhaiche
*Joseph Ferdinand Damberger (1795–1859), eachdraiche
*Joseph Maximilian von Maillinger (1820–1901), seanailear is miniatear-cogaidh
*Hans Fruhstorfer (1866–1922), taisgealaiche is eòlaiche mheanbh-fhrìdean
*Georg Philipp Wörlen (1886–1954), peantair
*Christian Rub (1886–1956), actair
*Adolf Hitler (1889−1945), deachdair na Gearmailte Nàsaiche, a' fuireach an seo còmhla ri a theaghlach eadar 1892 gu 1894
*Henry Gerber (1892−1972), neach-iomairt airson chòraichean gèidh anns na SAA
*Ludwig Schmidseder (1904–1971), ceòl-sgrìobhaiche is cluicheadair piàno
*Albert Ganzenmüller (1905–1996), neach-poileataigs Nàsach
*Alfred Dick (1927–2005), neach-poileataigs
*Nicolaus A. Huber (1939-), ceòl-sgrìobhaiche
*Heidi Schüller (1950-), lùth-chleasaiche
*Bruno Jonas (1952-), cleasaiche-cabaireit is actair
*Anna Rosmus (1960-), sgrìobhaiche is eachdraiche air a' Ghearmailt Nàsaich
*Andreas Seidl (1976-), ÀOG dhe Shauber Motorsport is seann-cheann-sgioba aig McLaren
*Andreas Scheuer (1974-), neach-poileataigs
*Florian Silbereisen (1981-), seinneadair is presantair-telebhisean
*Gisela Mashayekhi-Beer (gus 1983-), cuisleanach Ostaireach
*Michael Ammermüller (1986-), draibhear chàraichean-rèisidh

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Oppenweiler

'S e cathrachd Ghearmailteach ann an ceàrn Rems-Murr-Kreis ann an stàit Bhaden-Württemberg a th' ann an **Oppenweiler**. 

Tha baile Oppenweiler aon 25 km ear-thuath air Stuttgart, prìomh-bhaile na stàite.

'S e **Reichenberg** an t-ainm a bh' air a' choimhearsneachd bho 1938 gu 1942, ach chaidh an t-ainm seo atharrachadh air chor is nach tèidear iomrall leathase is le Reichenberg anns a' Bhaidhearn, neo le fear eile anns an Rheinland-Pfalz.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Murrhardt

'S e baile beag, Gearmailteach ann an ceàrn Rems-Murr-Kreis ann an stàit Bhaden-Württemberg a th' ann am **Murrhardt**.

Tha e 12 km ear air Backnang agus 18 km iar-dheas air baile Schwäbisch Hall. Tha màthair Aibhinn Mhurr suidhichte ann am Murrhardt.

## Daoine ainmeil
* Heinrich von Zügel (1850-1941), peantair
* Michael Sladek (1946-2014), neach-lèigh agus neach-àrainneachd ana-niùclasach

## Bailtean co-cheangailte
Chan eil ach aon bhaile co-cheangailte aig Murrhardt. 'S ann an 1983 a chaidh am baile a cho-cheangal ri baile Fhrome ann an Somerset, ann an ceann iar-dheas Shasainn. Ann an 2023, chuir an dà bhaile buidhnean-riochdachaidh gu chèile airson dà fhichead bliadhna dhe cho-cheangal a chomharrachadh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Backnang

'S e baile Gearmailteach ann an ceàrn Rems-Murr-Kreis ann an stàit Bhaden-Württemberg a th' ann am **Backnang** (Swabianais: *Baggana*).

Fhuair Backnang am frith-ainm *Gerberstadt* ("Baile Shùdairean") air sàilleibh iomad taighean-cairteach is factaraidhean-leathair a' bhaile. 'S e companaidhean cian-chonaltraidh a tha nam mòr-phàirt dhe ghnìomhachas Bhacknang an-diugh.

## Bailtean co-cheangailte
Tha Backnang co-cheangailte ri:

* Annonay, an Fhraing
* Bácsalmás, an Ungair
* Chelmsford, Sasainn

## Daoine ainmeil

* Johannes Magirus Mòr (1537–1614), diadhair Lùtharach.
* Eduard Breuninger (1854–1932), neach-tionsgainn agus stèidheadair Bhreuninger
* Anna Ziegler (1882–1942), neach-poileataigs, mèar Nürnberg, agus ball-pàrlamaid Phoblachd Weimar
* Ferdinand Schneider (1911–1984), ceimigear
* Ursula Sax (1935-), neach-ealain agus snaidheadair
* Alois Albrecht (1936–2022), sagart Pàpanach agus ceòl-sgrìobhaiche
* Volker Hauff (1940-), neach-poileataigs agus seann-mhèar Fhrankfurt
* Thomas Mayer (1954-), eann-eaconomaiche aig Deutsche Bank bho 2010 gu 2012
* Jens Weidmann (1968-), seann-cheann-suidhe Bhanca Coitcheann na Gearmailte
* Gültekin Kaan (1975-), seinneadair Turcach-Ghearmailteach
* Gregor Meyle (1978-), seinneadair agus sgrìobhaiche
* Ralf Nentwich (1982-), neach-poileataigs
* Christina Stumpp (1987-), neach-poileataigs
### Spòrs
* Ralf Rangnick (1958-), manaidsear sgioba nàiseanta ball-choise na h-Ostaire
* Patrick Bauer (1992-), cluicheadair buill-choise
* Andreas Hinkel (1982-), cluicheadair buill-choise ann an sgioba nàiseanta na Gearmailte
* Julian Schieber (1989-), cluicheadair buill-choise ann an sgioba nàiseanta na Gearmailte
* Viola Brand (1994-), rothaiche ealanta air chluainidh

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Gearmailtis Alemannach

'S e buidheann dhual-chainntean Àrd-Gearmailtis a th' anns a' **Ghearmailtis Alemannach**, neo dìreach **Alemannais** (*Alemannisch*, [alɛˈman(ː)ɪʃ]).

## Riarachadh
Bidh aon seachd millean duine a' bruidhinn san Alemannais:
* san Roinn-Eòrpa:
** an Eilbheis: ann an a h-uile pàirt Ghearmailtis dhen dùthaich ach Samnaun
** a' Ghearmailt: Baden-Württemberg Meadhnach 's a Deas, Swabia, pàirtean dhen Bhaidheirn
** an Ostair: Vorarlberg, Ceàrn Reutte ann an Tyrol
** Liechtenstein
** an Fhraing: sgìre Alsas, beagan bhailtean ann an siorrachd Phalsbourg ann an Lorraine
** an Eadailt: Gressoney-La-Trinité, Gressoney-Saint-Jean, Issime, Alagna Valsesia, Rimella agus Formazza, cha mhòr à bith ann an bailtean eile
* a-mach air an Roinn-Eòrpa:
** na Stàitean Aonaichte: coimhearsnachdan Aimeach ann an siorrachdan Allen agus Adams, Indiana agus anns na mion-àiteachan-tuilidh aca ann an Indiana agus stàitean eile
** a' Bheiniseala: Colonia Tovar
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cànain Ghearmaineach
Àrd-Sgoil Cheann Challtain

'S e àrd-sgoil ann an Obar Dheathain a th'ann an **Àrd-Sgoil Cheann Challtain**. Chaidh e air fhosgladh ann an 1970 leis a' Bhanrigh Ealasaid II. 'S e an aon Àrd-Sgoil le Gàidhlig ann an Obar Dheathain.

Tha e eadar a' Phairc Cheann Challtain agus an *Lang Stracht*, mar sin tha e car miosgaichte, le ollanaich bho àitean bheardachd agus àitean bhochd.

Chaidh asbestos air fhaighinn an sin ann an 2018, agus tha faisg air 1100 ollanaich san sgoil, fada cus airson an togallach, mar sin tha obair air thoiseachadh airson sgoil ùr a' thogail. Tha an seann amar-snàmh air a bhith air sgriosta, agus thèid am phrìomh togallach air sgriosadh ann an 2028, nuair a tha an sgoil ùr air chriochnachadh.
Mar del Plata

'S e baile air a' chladach Atlantaig de Argentina a th'ann am **Mar del Plata**. 'S e bailte turasachd a th'ann, le tòrr dhaoine a' dol don thraigh san t-Sàmhradh. 'S e àite anaichte airson feamhainn beardachd ann am Buenos Aires. Le phoballachd de 682,605 ann an 2022, 's e an coigeamh baile as mutha ann an Argentina a th'ann.
Ionnsaighean aig Israel is na Stàitean Aonaichte air Ioran (2026)

Air 28mh den Gearran 2026, chuir Israel is na Stàitean Aonaichte ionnsaigh ri chèile air diofar àitean ann an Ioran mar phàirt den obrachadh **Roaring Lion** (an t-ainm ann an Israel)   neo **Obair-lannsa Epic Fury** (an t-ainm anns na SA). Chuimsich iad air prìomh oifigearan, ceannardan armachd agus ionaidean. Chaidh Àrd-cheannard Ioran, Ali Khamenei air a mhuirt san ionnsaigh. 

### Às a dheidh
 Ceannadair Dìon Aziz NasirzadehCeannard IRGC Mohammad PakpourCeannard den Àrd-Chomhairle Dìonachd Nàiseanta Ali ShamkhaniCeannard den Oifis Armailteach den Àrd-cheannard Ioran, Mohammad ShiraziCeannard luchd-obrach Feachdan Armaichte Ioran Abdolrahim MousaviThuirt Israel gun robh stàit de èiginn ann. Thuirt Ceannard Dìon Israel Katz: "Mar phàirt de mo smachd, a' togail as an Earran 9C(b)(1) den Lagh Dìon Sibhealta, 5711-1951, agus as dèidh a' bhith air dearbhadh gu bheil e gu math comasach gum bith ionnsaigh air am pobalachd sìobhalta, tha mi a-nis a' gairm stàit shònraichte san tìr gu lèir." Dhùin sgoiltean agus àitean-obraich ann an Israel agus chuir iad stad air chruinnichean phoballachd.

Às dèidh na ionnsaighean a mharbh Ali Khamenei, chomharraich Ioranaich air feagh an t-saoghal, a' crathadh am bratach Leòmhainn is Grèine, agus a' toirt taic ri Israel, Dòmhnall Trump agus am Prionnsa-Chrùin, Reza Pahlavi, a' tha a' fuireach air fògradh anns na Stàitean Aonaichte.
Mercedes Band

'S e còmhlan-ciùil Israeli a th'ann am **Mercedes Band** (Eabhra: **מרסדס בנד**). Tha iad a' cluich roc func, roc punc agus roc adhartach.

Tha iad air a' chruthachadh coig albaman

2004: **מרסדס בנד** *aig ainmeachadh oirre fhèin*

2009: **תביאו בירות** *Gàbh leann*

2011: **זהות** *Dearbh-aithne*

2019: **מה זה הדבר הזה** *Dè tha an rud seo*

2025: **גילטי סטלה** *Stella ciontach*
Trá Mhór

'S e baile turasach ann an Siorrachd Phoirt Làirge a th'ann an **Trá Mhór** (**Tràigh Mhòr**). 'S e cuideachd frith-bhaile de Poirt Làirge a th'ann. Tha e air shuideachadh ann am bàgh eadar na cinn-tìre Newtown agus Brownstown. Aig an deireadh den ceann-tìre Newtown, tha ìomhaigh meatailt, air far-ainmeachadh am **Metal Man**. Faisg air a shin, tha dà òban shnàmh: **Òb Newtown** agus an **Guillamene.** O chionn bhliadhnachan, cha b' urrain ach fir a' snàmh san Guillamene.

Aig cùl an tràigh sear tha lagùn, le dùin-ghainmhich ga sgaradh bhon mhuir. Air an tràigh siar tha am **Prom**, far a' bheil buithdean, taighean-bìdh, cafaidhean, agus sgoiltean airson surfadh. 'S e aon de na phrìomh làraich airson surfadh ann an Èireann a th'ann an Trà Mhòr. Cuideachd, tha fèis leis an ainm na **Amusements** a dh'fhosgladh gach shàmhraidh le rolair-còrsairean, geamaichean is a leithid.

Chaidh a' phàirt de Trà Mhòr a' tha air Chnoc Newtown air far-ainmeachadh **T4 (Tramore 4)** mar fealla-dhà a' togail as an Earrann Còd-phuist **D4 (Dublin 4)** tha an dà dheotha àitean saidhbhreachail. Chaidh sanas-fàilte air chur suas a leugh *Welcome to Tramore 4* ach bha e air ghabhail sìos leis a' chomhairle.
2026

'S e bliadhna anns a' mhìosachan Griogarach a tha ann an **2026**.

## Tachartasan
* Am Màrt: Ionnsaighean aig Iosrael agus Na Stàitean Aonaichte air Ioran
* 8 am Màrt: Deireadh Pàrtaidh Alba
* 7 an Cèitean: Taghadh Albannach 2026
* 9 an Dàmhair–17 an Dàmhair: Am Mòd Nàiseanta Rìoghail ann an Glaschu

## Bàsan
* 29 am Faoilleach: Seumas Uallas, am Morair Tankerness, leas-phrìomh mhinistear na h-Alba agus modaratair Eaglais na h-Alba 2021–2022



Roinn-seòrsa:21mh linn
Joani Reid

'S e luchd-poileataigs à Alba a tha ann an **Joani Reid BP**.

Rugadh is thogadh i ann an taobh a deas Ghlaschu is Jimmy Reid seanair dhi. Dh'ionnsaich i poileataigs is feallsanachd aig Oilthigh Ghlaschu agus chaidh i na comhairliche airson Lewisham ann an Lunnainn.

Chaidh a thaghadh mar BP airson Cille Bhrìghde an Ear agus Srath Abhainn ann an Taghadh Phàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte 2024 agus i a' riochdachadh am Pàrtaidh Làbarach. Chaidh fear aice a chur an làimh anns a' Mhàirt 2026 ann an rannsachadh phoilis mu brathadh aig Sìona agus leig i an cuip shuas ri linn an rannsachaidh.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Poileataigs
A' Mholdobha ann am Farpais Òran Eurovision

Tha a' Mholdobha air pàirt a ghabhail ann am Farpais Òran Eurovision naoi uairean deug. 'S e Teleradio-Moldova (TRM) an craoladair poblach a bhios ga riochdachadh.

Tha an dùthaich air pàirt a ghabhail o chionn 2005. Tha i air a bhith pàirteach ann an naoi farpaisean deug, agus i a' call an t-eagran 2025.

Ged as e TRM aon de na craoladairean a bheil am maoineachadh as lugha aige san fharapis, tha a' Mholdobha air buaidh mhòr fhaghainn. Cho-dhùin i a-steach anns na deich rangan às àirde còig uairean, le "Boonika bate doba" (2005) agus "Trenulețul" (2022) le Zdob și Zdub, "Fight" le Natalia Barbu (2007), "Hey Mamma" le Sunstroke Project (2017), an àite as àirde aice fhèin gu ruige seo, agus "My Lucky" le DoReDos (2018).

B' ann air loidhne far an d' fhuair an dùthaich buaidh ann an 2010 cuideachd; chaidh clip dhen t-sacsafonaiche anns a' bhuidheann *SunStroke Project*, Sergey Stepanov, a' taisbeanadh an solo anns an òran Eurovision aige ("Run Away" còmhla ri Olia Tira) a roinneadh air meadhanan sòisealta agus esan air ainmeachadh *[[:en:Epic Sax Guy|Epic Sax Guy]]*. Tha a' video dhen òran ann an seanail oifigeil Eurovision air dol fhaicinn 44 milliean uair.

## Foir-shealladh com-pàirteachaidh

## Iomraidhean


*
*
*
Andorra ann am Farpais Òran Eurovision

Ghabh Andorra pàirt ann am Farpais Òran Eurovision sia uairean. 'B e Ràdio i Televisió d'Andorra (RTVA) an craoladair poblach a riochdaich i.

'S e Andorra, a thuilleadh air an t-Slòbhaic, aon dhen dà dhùthaich nach eil a-riamh air tighinn tro semi-final. Ach, a chionn 's gum biodh craoladair na Slòbhaice pàirteach airson beagan bhliadhnaichean anns na 90an cuideachd, mus an deach na cuairtean ro-fharpaiseach nuadh an toirt a-steach, 's e Andorra an aon dùthaich nach eil air a bhith ann ann am final sam bith.

Bha i as dlùithe air final ann an 2007, nuair a cho-dhùin Anonymous anns an 12mh àite le "Salvem el món", a' faighinn puingean bho corr is dà thrian de na dùthchannan san semi.

Dh'fhàg i an fharpais às dèidh 2009 agus craoladair na dùthcha ag ràdh nach robh airgead gu leòr aige airson leantainn air com-pàirteachadh. Ach tha ùidh aig daoinibh Andorrach fhathast pàirt a ghabhail a-rithist, nam faigheadh RTVA maoineachadh gu leòr.

## Foir-shealladh com-pàirteachaidh

## Iomraidhean


*
*
*