open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prìomh-loch Beag

'S e loch ann an Alba a tha ann am **Prìomh-loch Beag**. Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Rùm. Tha e na laighe deas air Prìomh-loch Mòr agus tha Loch Bealach Mhic Neill agus Loch Gainmhich san ear dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 0.9 ha (2.2 acair). 'S e 0.4 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 155 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 216 m (709 troigh) os cionn na mara agus tha e mu (2.2 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid an loch a lìonadh bho Phrìomh-loch Mòr  agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo chun an iar-dheas tro Allt nam Prìomh-loch gu Long Loch.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Prìomh-loch Beag agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Rùm
Lochan Dubh

Is iomadh loch ann an Alba air a bheil an t-ainm **Lochan Dubh**.

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Lochan Dubh, an t-Eilean Sgitheanach 
* Lochan Dubh, Rùm
Dàimh

'S e còmhlan-ciùil a tha ann an **Dàimh**.

'S iad buill a' chòmhlain Aonghas MacCoinnich (feadan/pìob), Gabe McVarish (fìdheall), Griogar Labhruidh (seinn/pìob), Murdo Cameron (mandolin/bogsa-ciùil) agus Ross Martin (giotàr). Roimhe seo, sheinn Calum Ailig Mac a' Mhaoilein còmhla riutha air a' chlàr *Crossing Point*.

Tha an còmhlan stèidhichte air taobh an iar na Gàidhealtachd ged is ann à àiteachan eadar-nàiseanta a tha na buill o thùs. 'S ann à Màbu, Ceap Breatainn a tha Aonghas MacCoinnich; 's ann à California a tha Gabe McVarish; 's ann à Àrasaig a tha Ross Martin; tha Griogar Labhruidh às a' Bhealach agus tha Murdo Cameron à Gleann Eilg. Tha còig clàran aca.

## Clàran

* ***Moidart to Mabou*** (2000)
**1. Welcome to Scotsville
**2. Go Jerry!
**3. Òran Eile do'n Phrionnsa
**4. Goat Island
**5. Nighean Donn a' Chuailein Riomhaich
**6. Strathspeys & Reels
**7. The King
**8. The Brown One
**9. Song & March
**10. Polkas
**11. Wise Maid Set

* ***Pirates of Puirt*** (2004)

* ***Crossing Point*** (2007) Greentrax
**1. Dòmhnaill Mòr
**2. Mo Nighean Chruinn Donn
**3. Trip to Glenfinnan
**4. Anxo's
**5. Nuair a Chi Thu Caileag Bhòidheach
**6. Turbo Shandy
**7. Òran a Mhagarine
**8. Murdo's
**9. Sealg a's Sùgradh nan Gleann
**10. Eathar Dubh a Bradhagair
**11. Dram
**12. Polkas

* ***Diversions*** (2010)
**1. Sporan Dhòmhnaill
**2. Ida’s Jigs
**3. Mo Mhàili Bheag Òg
**4. Lads and Lasses
**5. An Caol Loch Eilt
**6.Taighean Geala
**7.‘S dubh choisich mi ‘n oidhche
**8. Clann Mhàrtainn
**9. He ‘m èille
**10. Lock and Load
**11. Nan ceadaicheadh an tìde dhomh

* ***Tuneship*** (2014)
**1. Raasay
**2. Barra to Balloch
**3. Coddywatch
**4. Siud Agaibh an Deoch a dh’ Òlainn
**5. Bottle for Brigg
**6. Stormy Hill
**7. Hiù ra bhò Nuair a Chaidh mi a Ghlaschu
**8. The Gannet
**9. Mo Ghleannan Taobh Loch Lìobhann
**10. Banjo’s Favourite

## Cuirmean àraid

Cluich an còmhlan aig Cèilidh a' Cho-fhlaitheis air Pacific Quay ri taobh togalach a' BhBC ann an Glaschu ann an 2014. Chluich Dòmhnall Seathach còmhla riutha. Chaidh a chlàradh air BBC Alba.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Làrach-lìn Oifigeil
* Duilleag Facebook
* Sianal YouTube
* Duilleag SoundCloud

Roinn-seòrsa:Ceòl
Camelidae

**Teaghlach Camelidae**
* Fo-theaghlach Camelinae
** Treubh Camelini
*** Gèineas: *Aepycamelus* †
*** Gèineas: *Camelus*
**** *[[Camelus bactrianus]]* (càmhal Bactriach)
**** *[[Camelus dromedarius]]* (dromadair)
**** *[[Camelus ferus]]* (càmhal Bactriach fiadhaich)
**** *[[Camelus sivalensis]]* †
***Gèineas: *Camelops*
**** *[[Camelops hesternus]]* †
***Gèineas: *Paracamelus*
**** *[[Paracamelus gigas]]* †
** Treubh Lamini
*** Gèineas: *Lama*
**** *[[Lama glama]]* (Llama)
**** *[[Lama guanicoe]]* (Guanaco)
*** Gèineas: *[[Vicugna]]*
**** *[[Vicugna pacos]]* (Alpaca)
**** *[[Vicugna vicugna]]* (Vicuña)
* Fo-theaghlach Floridatragulinae †
* Fo-theaghlach Miolabinae †
* Fo-theaghlach Poebrodontinae †
* Fo-theaghlach Poebrotheriinae †
* Fo-theaghlach Stenomylinae †

## Dealbhan

Faidhle:Bactrain camels.jpg|*[[Camelus bactrianus]]*
Faidhle:Leefgebied kameel.JPG|*[[Camelus bactrianus]]*
Faidhle:Camel-Desert animal.jpg|*[[Camelus dromedarius]]*
Faidhle:Dromedariesrange.png|*[[Camelus dromedarius]]*
Faidhle:Trampeltier Camelus ferus f. bactrianus Tiergarten-Nuernberg-4.jpg|*[[Camelus ferus]]*
Faidhle:Camelus ferus distribution.svg|*[[Camelus ferus]]*
Faidhle:Llama in Machu Picchu.jpg|*[[Lama glama]]*
Faidhle:Distrubutions of llamas in 1520 and 1999.svg|*[[Lama glama]]* 1520 (dearg), 1999 (uaine)
Faidhle:Guanaco 09.24.jpg|*[[Lama guanicoe]]*
Faidhle:Lama guanicoe range map.png|*[[Lama guanicoe]]*
Faidhle:Alpacas - Alpakas.jpg|*[[Vicugna pacos]]*
Faidhle:Lama glama Vicugna pacos range.png|*[[Vicugna pacos]]*
Faidhle:Vicugna vicugna (8391739956).jpg|*[[Vicugna vicugna]]*
Faidhle:Vicugna vicugna range map.png|*[[Vicugna vicugna]]*
Faidhle:Aepycamelus Alticamelus hharder.jpg|*[[Aepycamelus]]*
Faidhle:Aepcamelus range.png|*[[Aepycamelus]]*
Faidhle:Camelops color.jpg|*[[Camelops]]*
Faidhle:Camelops hesternus Sergiodlarosa.jpg|*[[Camelops hesternus]]*
|*[[Megatylopus]]*
Faidhle:Oxydactylus longipes.jpg|*[[Oxydactylus longipes]]*
Faidhle:Poebrotherium.jpg|*[[Poebrotherium]]*
Faidhle:Alticamelus.jpg|*[[Procamelus]]*
|*[[Procamelus]]*
Faidhle:Aepycamelus giraffinus and Procamelus grandis.jpg|*[[Aepycamelus giraffinus]]* agus *[[Procamelus grandis]]*
Faidhle:Stenomylus.JPG|*[[Stenomylus]]*
Faidhle:Stenomylus.jpg|*[[Stenomylus hitchcocki]]*


Roinn-seòrsa:Càmhal
Liosta nan lochan ann an Rùm

Seo liosta de cuid de nan lochan anns an eilean Rùm. Nochdaidh iad air an liosta a rèir nan àitichean far a bheil iad suidhichte bho cheann a tuath gu ceann a deas an eilein. 

Roinn-seòrsa:Rùm
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch Sealbhanach

S' e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Sealbhanach** (ainm eile: Loch Sealbhag). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich, an ear air Loch Mullardoch agus Loch a' Bhàna.
Tha an loch mu ⅔ mìle (1.1 km) a dh'fhaid agus tha an leud aige cairteal mìle (400 m) aig an àite as leathainne. 
Tha uisge Loch Sealbhanach a' sruthadh don abhainn Canaich. 

## Iomraidhean


## Dealbhan

File:Loch Sealbanach, Glen Cannich from dam Loch Mullardoch - geograph.org.uk - 904860.jpg|Loch Sealbhanach
File:Loch Sealbhanach - geograph.org.uk - 1596971.jpg|Loch Sealbhanach


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Tarbh

Tha fireann slàn bovinae.

## Dealbhan

Faidhle:HighlandBreed.jpg
Faidhle:Belted galloway bull.jpg
Faidhle:StateLibQld 2 392553 Ayrshire Bull, "Drummond of Lynburn", St. Helena, 1912.jpg 
Faidhle:Beef Shorthorn Bull.jpg 
Faidhle:Angus cattle 24.jpg
Faidhle:Big, black bull, Haroldswick - geograph.org.uk - 1533464.jpg
Faidhle:CSIRO ScienceImage 2641 Northern Australian Shorthorn Bull.jpg 
Faidhle:Texas longhorn cattle bull grazing.jpg 
Faidhle:Bull Buffalo near Bassein Fort in Mumbai..JPG 
Faidhle:Buffle laotien.jpg
Faidhle:Male Gaur (asiatic wild ox) at Nagarahole wildlife sanctuary.jpg 
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:


Roinn-seòrsa:Bó
Roinn-seòrsa:Mamalan
Alcelaphus

Tha iad a' fuireach ann Angóla, Beinin, Botsuana, Buirciona Faso, Camarun, Poblachd Meadhan Afraga, An t-Siad, Poblachd Dheamocrach na Congo, Eartra, An Itiop, A' Ghaimbia, Gàna, Gini, Gini-Bissau, An Costa Ìbhri, Ceinia, Màili, Naimibia, Nìgeir, Nìgeiria, Seanagal, Afraga a Deas, Sudàn, Tansainìa, Togo, and Uganda.

= Gnè *Alcelaphus* =
* (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus]]*) (Beurla: Hartebeest)
** (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus buselaphus]]* †) (Beurla: Bubal hartebeest)
** (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus cokii]]*) (Beurla: Coke's hartebeest)
** (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus lelwel]]*) (Beurla: Lelwel hartebeest)
** (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus major]]*) (Beurla: Western hartebeest)
** (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus swaynei]]*) (Beurla: Swayne's hartebeest)
** (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus buselaphus tora]]*) (Beurla: Tora hartebeest)
* (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus caama]]*) (Beurla: Red hartebeest no Cape hartebeest))
* (Laideann neo saidheansail: *[[Alcelaphus lichtensteinii]]*) (Beurla: Lichtenstein's hartebeest)

Roinn-seòrsa:Antalop
Loch Monica

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Monica**. Tha e suidhichte faisg air a' chosta san iar-dheas an eilean Rùm. Tha a' bheinn Gualann na Pàirce (232 m) san iar-dheas dheth.

Tha an loch seo cho mòr ri 0.5 ha (1.2 acair). 'S e 0.3&nbsp;km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 109 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 198 m (650 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.6&nbsp;km (0.4 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Monica agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
## Freumhan an ainm
Bha George Bullough a' sealbhachadh Rùm agus bha Monica (Monique Lily de la Pasture) air a bhean.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Rùm
Addax nasomaculatus

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Addax nasomaculatus* (Beurla: *addax*, *white antelope*, *screwhorn antelope*).  Tha iad a' fuireach ann an Nìgeir.

## Dealbhan

Faidhle:Addax nasomaculatus.jpg|Samhradh
Faidhle:AddaxSnow2010.jpg|Geamhradh
Faidhle:Addax at the Louisville Zoo.jpg
Faidhle:Dishon003.jpg
Faidhle:Addax mit kalb.jpg|
Faidhle:AddaxBaby.jpg|Laogh
Faidhle:Addax 40.jpg
Faidhle:Addax 057.jpg

 
## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Aepyceros melampus

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an ***Aepyceros melampus*** (Beurla: *Black-faced impala*, *Impala*, Afrikaans: *Rooibok *, Zulu: *Impala*).

## Àitichean-fuirich
Tha iad a' fuireach ann an Angola, Botsuana, Ceinia, Malabhaidh, Mòsaimbic, Naimibia, Rubhanda, Afraga a Deas, Dùthaich nan Suasaidh, an Tansan, Uganda, Sàimbia agus Sìombabue.
Tha iad a' fuireach ann an raointean-feòir, ann an steipean, ann an wadis is fàsaichean nam beann. Tha timcheall air 2,000,000 fiadh-bheathach ann.

## Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 120 is 160&nbsp;cm (4–5.3 troigh) a dh'fhaid agus tha iad eadar 75 is 95&nbsp;cm (2.5–3.1 troigh) a dh'àirde aig an gualainn. Gu cumanta tha an t-earball aca eadar 30 is 45&nbsp;cm (12-18 òirleach) a dh'fhaid. Tha iad mu 40 is 80&nbsp;kg (88-176&nbsp;lb) de chuideam.

## Fo-sheòrsaichean
* *[[Aepyceros melampus johnstoni]]* Thomas, 1893
* *[[Aepyceros melampus katangae]]* Lönnberg, 1914
* *[[Aepyceros melampus melampus]]* (Lichtenstein, 1812)
* *[[Aepyceros melampus petersi]]* Bocage, 1879
* *[[Aepyceros melampus rendilis]]* Lönnberg, 1912
* *[[Aepyceros melampus suara]]* Matschie, 1892

## Dealbhan

Aepyceros_melampus_petersi_female_8014.jpg|Aepyceros melampus boireann  
Aepyceros melampus petersi 1.jpg|Aepyceros melampus fireann 
Aepyceros melampus petersi ♂.jpg|Ceann a' bheathaich
Aepyceros melampus melampus group within shade south of the Salt Lick Game Lodge in the Taita Hills Wildlife Sanctuary, Kenya 4.jpg|Treud nam beathaichean
Aepyceros melampus melampus group, on the edge of the Tsavo West National Park, near Ziwani, Kenya 3.jpg|Treud nam beathaichean ann an steip


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

*''Aepyceros melampus'' ann an Encyclopedia of Life (Beurla)
*''Aepyceros melampus'' Impala ann an Ultimate Ungulate (Beurla)
*Impala (''Aepyceros melampus'') ann an ARKive (Beurla)

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Alcelaphus buselaphus

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an *Alcelaphus buselaphus* (Beurla: *bubal hartebeest *, *common hartebeest *, *hartebeest*, *Swayne's hartebeest *) (Afrikaans *Hartebeest*, *hertebeest*.) (Arabais: *بقر الوحش *) (Duitsis: *hert* (fiadh, (no Beurla *hart*)) + *beest* (béist)".). (Fionnlannais: *Kongoni*, *Lehmäantilooppi*) (Ruisis: *Бубал обыкновенный *, *конгони *)

## Àitichean-fuirich
Tha iad a' fuireach ann Angóla, Beinin, Botsuana, Buirciona Faso, Camarun, Poblachd Meadhan Afraga, An t-Siad, Poblachd Dheamocrach na Congo, Eartra, An Itiop, A' Ghaimbia, Gàna, Gini, Gini-Bissau, An Costa Ìbhri, Ceinia, Màili, Naimibia, Nìgeir, Nìgeiria, Seanagal, Afraga a Deas, Sudàn, Tansainìa, Togo, and Uganda.

## Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 175 is 245&nbsp;cm (5.8-8.1 troigh) a dh'fhaid agus tha iad eadar 120 is 145&nbsp;cm (4-4.8 troigh) a dh'àirde aig an gualainn. Gu cumanta tha an t-earball aca eadar 45 is 70&nbsp;cm (1.5-2.3 troigh) a dh'fhaid. Tha iad mu 120 is 200&nbsp;kg (264-440&nbsp;lb) de chuideam.

## Dealbhan

Faidhle:Hartebeest.jpg
Faidhle:Hardebeest.jpg
Faidhle:Antilopen AnysbergPICT1410.JPG
Faidhle:Namibie Etosha Kudu 02.JPG
Faidhle:Alcelaphus buselaphus - Namibia Etosha.jpg
Faidhle:Alcelaphus buselaphus 2 MHNT.jpg


## Fo-sheòrsa ''[[Alcelaphus buselaphus buselaphus|A. b. buselaphus]]'' [[á bith|†]]

(Beurla: *Bubal hartebeest*)

### Dealbhan

Faidhle:Bubalhartebeest-londonzoo.jpg
Faidhle:


## Fo-sheòrsa ''[[Alcelaphus buselaphus cokii|A. b. cokii]]''

(Beurla: *Coke's hartebeest* no *kongoni*)
### Dealbhan

Faidhle:Coke's Hartebeest.jpg
Faidhle:Coke's Hartebeest, running.jpg
Faidhle:Eastern Serengeti 2012 05 31 2948 (7522622080).jpg
Faidhle:Hartebeest.jpg
Faidhle:Hartebeests Serengeti.jpg
Faidhle:Baby hartebeest with parent.jpg
Faidhle:


## Fo-sheòrsa ''[[Alcelaphus buselaphus lelwel|A. b. lelwel]]''

(Beurla: *Lelwel hartebeest*)
### Dealbhan

Faidhle:Flickr - Rainbirder - Jackson's Hartebeest (Alcelaphus buselaphus lelwel).jpg
Faidhle:Lelwel Hartebeest00.jpg
Faidhle:
Faidhle:
	

## Fo-sheòrsa ''[[Alcelaphus buselaphus major|A. b. major]]''

(Beurla: *western hartebeest*)
### Dealbhan

Faidhle:Alcelaphus buselaphus.png
Faidhle:Alcelaphus buselaphus herd.png
Faidhle:Alcelaphus buselaphus herd running.png
Faidhle:


## Fo-sheòrsa ''[[Alcelaphus buselaphus swaynei|A. b. swaynei]]''

(Beurla: *Swayne's hartebeest*)
### Dealbhan

Faidhle:Swayne's Hartebeest00.jpg
Faidhle:


## Fo-sheòrsa ''[[Alcelaphus buselaphus tora|A. b. tora]]''

(Beurla: *Tora hartebeest*)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*''Alcelaphus buselaphus'' ann an Encyclopedia of Life (Beurla)
*''Alcelaphus buselaphus'' Hartebeest ann an Ultimate Ungulate (Beurla)
*Hartebeest (''Alcelaphus buselaphus'') ann an ARKive (Beurla)

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Damaliscus

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Damaliscus*.  Tha iad a' fuireach ann Afraga.

=Seòrsa=
* *[[Damaliscus agelaius|D. agelaius]]* † Gentry and Gentry 1978
* *[[Damaliscus korrigum|D. korrigum]]* (Ogilby, 1837), *[[Damaliscus lunatus korrigum|D. lunatus korrigum]]* (Beurla: korrigum, korrigum sassaby, korrigum topi, topi)
** *[[Damaliscus korrigum jimela|D. korrigum jimela]]* (Matschie, 1892)
** *[[Damaliscus korrigum korrigum|D. korrigum korrigum]]* (Ogilby, 1837), *[[Damaliscus korrigum|D. korrigum]]* (Ogilby, 1837)
** *[[Damaliscus korrigum topi|D. korrigum topi]]* Blaine, 1914 
* *[[Damaliscus lunatus|D. lunatus]]* (Burchell, 1823) (Beurla: common tsessebe, korrigum, tiang, topi, tsessebe) (Fraingis: damalisque, hirola, korrigum, sassaby, topi)
** *[[Damaliscus lunatus jimela|D. l. jimela]]*  (Beurla: Topi)
** *[[Damaliscus lunatus korrigum|D. lunatus korrigum]]* *[[Damaliscus korrigum|D. korrigum]]* (Ogilby, 1837) (Beurla: korrigum, korrigum sassaby, korrigum topi, topi)
** *[[Damaliscus lunatus lunatus|D. l. lunatus]]*  (Beurla: tsessebe)
* *[[Damaliscus pygargus|D. pygargus]]* (Pallas, 1767), *[[Damaliscus dorcas|D. dorcas]]* (Pallas 1766), *[[Damaliscus pygarus dorcas|D. p. dorcas]]*  (Pallas, 1766)  (Beurla: blesbok, bontebok, sassaby)) (Fionnlannais: Valkopäätopi)
** *[[Damaliscus pygargus dorcas|D. p. dorcas]]* , *[[Damaliscus dorcas dorcas|D. d. dorcas]]*  (Beurla: bontebok)
** *[[Damaliscus pygargus pygargus|D. p. pygargus]]* (Pallas, 1767)  (Beurla: bontebok)
** *[[Damaliscus pygargus phillipsi|D. p. phillipsi]]* (Pallas, 1767), *[[Damaliscus pygargus phillipsi|D. p. phillipsi]]* Harper, 1939, *[[Damaliscus pygargus phillipsi|D. p. phillipsi]]*  (Afraganais, Beurla: Blesbok)
* *[[Damaliscus strepsiceras|D. strepsiceras]]* † Geraads et al. 2004 
* *[[Damaliscus superstes|D. superstes]]* Cotterill, 2003 (Beurla: Bangweulu tsessebe)

=Dealbhan=

Faidhle:20130925 Serengeti5515 Topi.jpg|*[[Damaliscus korrigum]]*
Faidhle:Topi antilope masai mara.jpg|*[[Damaliscus korrigum]]*
Faidhle:Damaliscus lunatus in Masai Mara, February 2007.jpg|*[[Damaliscus lunatus]]*
Faidhle:Damaliscus lunatus topi.jpg|*[[Damaliscus lunatus]]*
Faidhle:San Diego Zoo 133 2014-08-23.JPG|*[[Damaliscus pygargus dorcas]]*
Faidhle:San Diego Zoo 158 2014-08-23.JPG|*[[Damaliscus pygargus dorcas]]*
Faidhle:San Diego Zoo Avril 2013 06.JPG|*[[Damaliscus pygargus dorcas]]*
Faidhle:Africa-Blesbuck01.jpg|*[[Damaliscus pygargus phillipsi]]*
Faidhle:Blesbok.jpg|*[[Damaliscus pygargus phillipsi]]*
Faidhle:Antelope at HartRAO 1.jpg|*[[Damaliscus pygargus phillipsi]]*
Faidhle:Damaliscus pygargus pygargus - Disney's Animal Kingdom Lodge, Orlando, Florida, USA - 20100119 - 01.jpg|*[[Damaliscus pygargus pygargus]]*
Faidhle:Damaliscus pygargus pygargus - Disney's Animal Kingdom Lodge, Orlando, Florida, USA - 20100119 - 02.jpg|*[[Damaliscus pygargus pygargus]]*
Faidhle:Bontebok at Helderberg Nature Reserve Cape Town.jpg|*[[Damaliscus pygargus]]*
Faidhle:RSA Bontebok.jpg|*[[Damaliscus pygargus]]*
Faidhle:|**'
Faidhle:|**'
Faidhle:|**'
Faidhle:|**'
Faidhle:|**'
Faidhle:|**'
Faidhle:|**


= Iomraidhean =


Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Alcelaphus caama

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an *Alcelaphus caama* (Beurla: *red hartebeest*  no *Cape hartebeest*). Tha *Integrated Taxonomic Information System (ITIS)* ag ràdh gur e seòrsa a th' ann an *Alcelaphus caama*, ach tha *NCBI Taxonomy* dhen bheachd gur e fo-sheòrsa a th' ann *Alcelaphus buselaphus caama*.

## Àitichean-fuirich
Tha iad cumanta ann an Afraga a Deas, an Angola, an Namibia, agus a' Bhotsuana.

## Coltas
Tha iad mu 176.12&nbsp;kg (388.28&nbsp;lb) de chuideam am bitheantas.

=Dealbhan=

Faidhle:Alcelaphus caama.jpg
Faidhle:Alcelaphus caama (portrait).jpg
Faidhle:Alcelaphus buselaphus - Namibia Etosha.jpg
Faidhle:Red Hartebeest (Alcelaphus caama) (1).jpg
Faidhle:Red Hartebeest (Alcelaphus caama) (2).jpg
Faidhle:Red Hartebeest (Alcelaphus caama) (3).jpg



## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*''Alcelaphus caama'' Red Hartebeest ann an Encyclopedia of Life (Beurla)
*''Alcelaphus buselaphus'' Swayne's Hartebeest ann an Encyclopedia of Life (Beurla)
*''Alcelaphus buselaphus'' Hartebeest ann an Ultimate Ungulate (Beurla)
*Hartebeest (''Alcelaphus buselaphus'') ann an ARKive (Beurla)

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Gazella cuvieri

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an *Gazella cuvieri* (Beurla: *Atlas Mountain gazelle*, *Cuvier's gazelle*, *Cuvier's mountain gazelle*, *Cuviers gazelle*, *Edmi*, *Mountain gazelle*) (Fionnlannais: *Atlasgaselli*) (Fraingis: *Gazelle de cuvier*) (Spàinntis: *Gacela de cuvier*).  Tha iad a' fuireach ann am Maroco, ann an Aildiria agus Tuinisia.

## Dealbhan

Faidhle:C080193.JPG
Faidhle:Cuvier's gazelle - Cuviergazelle - Gazelle de Cuvier - Gazella cuvieri - 01.jpg
Faidhle:Cuvier's gazelle - Cuviergazelle - Gazelle de Cuvier - Gazella cuvieri - 02.jpg
Faidhle:Pájara La Lajita - Oasis Park - Gazella cuvieri 01 ies.jpg
Faidhle:Pájara La Lajita - Oasis Park - Gazella cuvieri 02 ies.jpg
Faidhle:Pájara La Lajita - Oasis Park - Gazella cuvieri 05 ies.jpg
Faidhle:The book of antelopes (1894) Gazella cuvieri.png


## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Antidorcas marsupialis

'S e seòrsa antalop-earran-gheal a tha ann an *Antidorcas marsupialis, * **boc-sùrdaig** sa Ghàidhlig. Thàinig an t-ainm Beurla: *springbok* à Afraganais bho na faclan *spring* (leum, boc) agus *bok* (antalop, boc).  Tha iad a' fuireach ann an Afraga agus tha iad ainmeil airson bocaidh aca.

## Fo-sheòrsa
* *[[Antidorcas marsupialis angolensis]]* - Naimibia a Tuath, Angola a Deas 
* *[[Antidorcas marsupialis hofmeyri]]* - Naimibia a Deas agus meadhan Naimibia, Botsuana
* *[[Antidorcas marsupialis marsupialis]]* - Afraga a Deas

## Dealbhan

Faidhle:Antidorcas marsupialis.jpg|Fireann
Faidhle:Antidorcas marsupialis, male (Etosha, 2012).jpg|Fireann
Faidhle:Antidorcas marsupialis, female (Etosha, 2012).jpg|Boireann
Faidhle:Antidorcas marsupialis 1.jpg|Boireann
Faidhle:Antidorcas marsupialis lamb (Etosha, 2012).jpg|Uan
Faidhle:Normal Springbok.svg|Springbok àbhaisteach
Faidhle:Black Springbok.svg|Springbok dubh
Faidhle:White Springbok.svg|Springbok geal
Faidhle:Antidorcas marsupialis (laying).jpg
Faidhle:Springbok pronk.jpg
Faidhle:Saut de gazelle Springbok.jpg
Faidhle:Antidorcas marsupialis combat MHNT.jpg
Faidhle:Springboks fighting.JPG


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Gazella dorcas

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an ***Gazella dorcas*** (Beurla: *Dorcas Gazelle*, Arabais: *الغزال الأحمر*, *عفرى*), Fionnlannais: *Aavikkogaselli*, Fraingis: *Gazelle dorcas*, Spàinntis: *Gacela Dorcas*).

## Àitichean-fuirich

Tha iad cumanta ann am Maroco, ann an Río de Oro (Sathara an Iar), Aildiria, Tuinisia, Libia, anns an t-Siad, ann an Somàilia, anns an Aetiòp, ann an Iosrael agus Rubha Sinai (an Eiphit). Tha iad a' fuireach ann an raointean-feòir, ann an steipean, ann an wadis is fàsaichean nam beann.  Tha timcheall air 35,000 - 40,000 fiadh-bheathach ann.

## Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 90 is 110&nbsp;cm (3–3.6 troigh) a dh'fhaid agus tha iad eadar 55 is 65&nbsp;cm (1.8–2.1 troigh) a dh'àirde aig an gualainn. Tha iad mu 15 is 20&nbsp;kg (33-44&nbsp;lb) de chuideam. Gu cumanta tha an t-earball aca eadar 15 is 20&nbsp;cm (6-8 òirleach) a dh'fhaid.

## Fo-sheòrsa
* *[[Gazella dorcas beccarii]]* de Beaux 1931
* *[[Gazella dorcas dorcas]]* (Linnaeus, 1758)
* *[[Gazella dorcas isabella]]* Gray 1846
* *[[Gazella dorcas massaesyla]]* Cabrera, 1928
* *[[Gazella dorcas osiris]]* Blaine, 1913
* *[[Gazella dorcas pelzelnii]]* Kohl, 1886

## Dealbhan

Faidhle:Dorcasgazellemarwell.jpg
Faidhle:Cervatillo 7.jpg
Faidhle:GaseladorcasBCN2.JPG
Faidhle:Gazella dorcas 01.JPG
Faidhle:Gazella dorcas at Giza Giza Zoo by Hatem Moushir 4.JPG
Faidhle:Gazella dorcas.JPG
Faidhle:Jielbeaumadier gazelle dorcas madrid 2014.jpeg


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

*''Gazella dorcas'' ann an Encyclopedia of Life (Beurla)
*''Gazella dorcas'' Dorcas gazelle ann an Ultimate Ungulate (Beurla)
*Dorcas gazelle (''Gazella dorcas'') ann an ARKive (Beurla)

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Antilope cervicapra

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Antilope cervicapra* (Beurla: *blackbuck*).  Tha iad a' fuireach anns na h-Innseachan.

## Dealbhan

Faidhle:Black Buck.jpg|Fireann
Faidhle:Blackbuck (Antilope cervicapra) in Hyderabad, crop.jpg|Fireann
Faidhle:Male Blackbuck.jpg
Faidhle:Hirschziegenantilope-w.JPG|Boireann
Faidhle:Antilope cervicapra1.jpg
Faidhle:Black bucks in balaghat lane KGF.jpg
Faidhle:Blackbuck male female.jpg
Faidhle:Blackbucks in Blackbuck National Park 03.jpg
Faidhle:CourtshipDisplay.jpg


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Gazella bennettii

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an *Gazella bennettii* (Beurla: *Chinkara*, *Indian gazelle*) (Fionnlannais: *Persiangaselli*) (Fraingis: *Gazelle de l'inde*).  Tha iad a' fuireach anns na h-Innseachan.

## Dealbhan

Faidhle:Chinkara.jpg
Faidhle:Chinkara (Gazella bennettii) or Indian Gazelle.jpg
Faidhle:The book of antelopes (1894) Gazella bennetti.png


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Gasail MhicThòmais

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich a tha ann an **Gasail MhicThòmais** (Beurla: *Thomson's Gazelle*, *"tommy"*) (Fionnlannais: *Savannigaselli*).  Tha iad a' fuireach ann an Ceinia, Tansainìa agus Sudàn.

## Dealbhan

Faidhle:2009-thom-gazelle.jpg
Faidhle:Thomsons-gazelle horns.jpg|Adharcan
Faidhle:Gazella thomsoni in Masai Mara.jpg|Tha baid ann Masai Mara
Faidhle:Thompson's Gazelle.jpg
Faidhle:Cheetah chasing Thompsons gazelle.jpg|Sealg sìota *Eudorcas thomsonii*
Faidhle:Gazella thomsonii in flight.jpg
Faidhle:Thomson's Gazelles - Ngorongoro Crater.jpg
Faidhle:Gazella thomsonii Thomsons Gazelle in Tanzania 2573 Nevit.jpg
Faidhle:Thomsons-gazelle.jpg


= Iomraidhean =


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Alcelaphus lichtensteinii

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Alcelaphus lichtensteinii* (Beurla: *Lichtenstein's hartebeest*).  Tha iad a' fuireach ann an Afraga.

## Dealbhan

Faidhle:Lichtenstein's Hartebeest00.jpg
Faidhle:The book of antelopes (1894) Bubalis lichtensteini.png
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Ammodorcas clarkei

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Ammodorcas clarkei* (Beurla: *dibatag*, *Clarke's gazelle*).  Tha iad a' fuireach ann an Ethiopia agus Somalia.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Fact sheet
* Homepage of the IUCN/SSC/Antelope specialist regional subgroup for Northeast Africa

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Eudorcas rufifrons

'S e seòrsa **[[antalop]]** no **gobhar-fhiadhaich** (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an *Eudorcas rufifrons* (Beurla: *Red-fronted Gazelle*) (Fionnlannais: *Punaotsagaselli*).  Tha iad a' fuireach ann an Afraga.

## Fo-sheòrsa
* *[[Eudorcas rufifrons albonotata|E. r. albonotata]]* (W. Rothschild, 1903).
* *[[Eudorcas rufifrons kanuri|E. r. kanuri]]* Schwarz, 1914.
* *[[Eudorcas rufifrons laevipes|E. r. laevipes]]* Sundevall, 1847.
* *[[Eudorcas rufifrons rufifrons|E. r. rufifrons]]* Gray, 1846.
* *[[Eudorcas rufifrons tilonura|E. r. tilonura]]* (Heuglin, 1869) (Beurla: *[[Heuglin's Gazelle]]*).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Gazella arabica

'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an *Gazella arabica* (Beurla: *Arabian gazelle*) (Fionnlannais: *Arabiangaselli*) (Fraingis: *Gazelle d'Arabie*).  Tha iad dàta easbhaidheach.

= Iomraidhean =


Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Eudorcas albonotata

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Eudorcas albonotata* (Beurla: *[[Mongalla gazelle]]*).  Tha iad a' fuireach ann Sudan nam raon-tuile agus raon-feòir.

= Iomraidhean =


Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Connochaetes gnou

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Connochaetes gnou* (Beurla: *black wildebeest*, *white-tailed gnu*).  Tha iad a' fuireach ann an Afraga a Deas.

## Dealbhan

 Black Wildebeest.jpg
 Gnou Thoiry 19803.jpg
 Ñu.JPG
 Gnou Thoiry 19802.jpg


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Roinn-seòrsa:Wildebeest
Connochaetes taurinus

'S e seòrsa antalop a tha ann an *Connochaetes taurinus* (Beurla: *blue wildebeest*, *common wildebeest*, *white-bearded wildebeest*, *brindled gnu*).

## Àitichean-fuirich

Tha iad a' fuireach ann an Ceinia, Tansainìa, Botsuana, Saimbia, Siombabue, Mòsaimbic, Afraga a Deas, Dùthaich nan Suasaidh agus Angóla.

## Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 170 is 240&nbsp;cm (67–94 òirleach) a dh'fhaid agus tha iad eadar 115 is 145&nbsp;cm (45–57 òirleach) a dh'àirde. Faodaidh 290&nbsp;kg (640&nbsp;lb) de chuideam a bhith ann an Connochaetes taurinus fhireann air fàs. Tha an tè bhoireann nas lugha le 260&nbsp;kg (570&nbsp;lb) de chuideam.

## Fo-seòrsa
* (Laideann neo saidheansail: *[[Connochaetes taurinus albojubatus|C. t. albojubatus]]*) (Beurla: *Eastern white-bearded wildebeest*)
* (Laideann neo saidheansail: *[[Connochaetes taurinus cooksoni|C. t. cooksoni]]*) (Beurla: *Cookson's wildebeest*)
* (Laideann neo saidheansail: *[[Connochaetes taurinus johnstoni|C. t. johnstoni]]*) (Beurla: *Nyassaland wildebeest*)
* (Laideann neo saidheansail: *[[Connochaetes taurinus mearnsi|C. t. mearnsi]]*) (Beurla: *Western white-bearded wildebeest*)
* (Laideann neo saidheansail: *[[Connochaetes taurinus taurinus|C. t. taurinus]]*) (Beurla: *Blue wildebeest*)

## Dealbhan

Faidhle:Connochaetes-taurinus-adult-and-young.JPG
Faidhle:Gnou 07 2005-07-01.jpg
Faidhle:Gnous.jpg
Faidhle:Safely across the Mara river - Flickr - Lip Kee.jpg
Faidhle:Wildebeast (4505771195).jpg
Faidhle:Wildebeest Steve Evans.jpg
Faidhle:Eastern White-bearded Wildebeest.jpg|*[[Connochaetes taurinus albojubatus|C. t. albojubatus]]*
Faidhle:Gnu Streifengnu Connochaetus taurinus taurinus 0509021.jpg|*[[Connochaetes taurinus taurinus|C. t. taurinus]]*
Faidhle:Wbeest Mara.jpg|Baid
Faidhle:Wildebeest-during-Great-Migration.JPG|Baid


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

*Connochaetes taurinus ann an Encyclopedia of Life (Beurla)

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Roinn-seòrsa:Wildebeest
Leabhar Dearg Chlann Mhuirich

'S e làmh-sgrìobhainn a th' ann an **Leabhar Dearg Chlann Mhuirich**. Chaidh an Leabhar Dearg dheasachadh le Niall MacMhuirich aig toiseach na 18mh linn. Tha an dà chuid bàrdachd agus rosg ann. Nuair a bha Seumas Mac a' Phearsain a' sireadh làmh-sgrìobhainnean air a' Ghàidhealtachd ann an 1760, thadhail e air Mac 'Ic Ailein agus fhuair e Leabhar Dearg Chlann Mhuirich bho Niall MacMhuirich, ogha Niall MhicMhuirich a dheasaich an Leabhar Dearg. Tha an dà chuid bàrdachd a rinn Niall MacMhuirich fhèin ri lorg anns an leabhar, agus bàrdachd a chaidh dhèanamh aig àm Tighearnas nan Eilean. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Aiste le William Gillies (Oilthigh Dhùn Èideann) air leabhraichean Chlann Mhuirich (Leabhar Dearg is Leabhar Dubh): Beurla
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig
Loch Eishort

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Eishort** na **Loch Eiseort** [1]. Tha e suidhichte  ann an Diùirnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha Ben Vratabreck (309 m) san ear dheth. Tha e na laighe faisg air an rathad bho Bhorghadal gu Ramasaig. 

Tha an loch seo cho mòr ri 3.1 ha (7.7 acair). 'S e 0.8&nbsp;km (0.5 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 352 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 167 m (548 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.5&nbsp;km (0.3 mìle) air falbh bhon mhuir.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Eishort.

## Iomraidhean


https://learngaelic.scot/dictionary/index.jsp?abairt=eiseort&slang=both&wholeword=false

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch Mòr

Is iomadh loch ann an Alba air a bheil an t-ainm **Loch Mòr**.

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Loch Mòr, Tròndairnis, an t-Eilean Sgitheanach
* Loch Mòr, Diùirnis, an t-Eilean Sgitheanach
Beatragus hunteri

'S e seòrsa Antalop a tha ann an *Beatragus hunteri* (Beurla: *hirola, Hunter's hartebeest, Hunter's antelope*).  Tha iad a' fuireach ann an Ceinia is Somàilia.

## Dealbhan

Faidhle:
Faidhle:Hunter's Hartebeest CAS 1.JPG
Faidhle:Damaliscus hunteri head-PZSL1889Smit.png
Faidhle:PZSL1889Plate42.png
Faidhle:The book of antelopes (1894) Damaliscus hunteri.png
Faidhle:


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Luacharas

'S e baile ann am Fìobha a tha ann an **Luacharas** no **Luachrais** neo **Luachar**. Tha e ainmeil airson stèisean Feachd Rìoghail an Adhair aige agus airson an stèisean rèile as fhaisge gu Cill Rìmhinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Meadhchill

'S e baile ann am Fiobha a tha ann am **Maothchoille** no **Meadhchill** (Beurla: *Methil*).

Thogadh Eanraig MacGillÌosa an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Loch Mòr, Diùirnis

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Mòr**. Tha e suidhichte  ann an Diùirnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe air an rathad a leanas bho Mhìolabhaig gu Rubha na h-Èist. Tha am baile Waterstein suidhichte air an taobh eile den rathad. 

Tha an loch seo cho mòr ri 16.8 ha (41.5 acair). 'S e 1.9&nbsp;km (1.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 778 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 58 m (190 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.9&nbsp;km (0.6 mìle) air falbh bhon mhuir.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch a' Bhàna

'S e loch beag ann an Alba a tha ann an **Loch a' Bhàna** (ainmean eile: Loch a' Bhana, Loch Ath a' Bhàn).
Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich. Tha e na laighe ear air Loch Mullardoch air cùlaibh an dama Loch Mullardoch.  
Tha Loch a' Bhàna mu 0.8 mìle (1.3 km) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 14.1 acair (5.7 ha).
Tha uisge an locha a' sruthadh a-mach chun an ear don Loch Sealbhanach.
Tha breac-donn a' fuireach ann an lochan Ghleann Canaich.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Cailtidh

'S e baile ann am Fìobha faisg air an M90 a tha ann an **Cailtidh** (Beurla: *Kelty*).

Tha gual air a bhith glè chudromach ann an eachdraidh Cailtidh.
Thochail manaich gual timcheall air Cailtidh ron Ath-leasachadh ach dh'fhàs Cailtidh an dèidh do dh'Iarla Mhoireibh dà mhèinn a thòiseachadh ann an 1860. Ghabh am Beath and Blairadam Coal Company, agus ann an 1872, nuair a bha an àireamh-shluaigh Cailtidh 3550, am Fife Coal Company iad thairis.

Tha mèinneadh fosgailte air pàirt dhen eachdraidh Cailtidh a sgriosadh, mar eisimpleir am mèinn Aitkin, an snaidhm-rèile agus an stèisean-rèile.

## Daoine ainmeil
* Rugadh is thogadh Claire Baker BPA an seo.
* Tha Willie Rennie, ceannard Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba, a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Àird nan Saor

'S e baile ann an Alba a tha ann an **Àird nan Saor** (Beurla: *Ardersier*). Tha e na laighe air Linne Mhoireibh, faisg air Inbhir Nis agus Cùil Lodair.

Tha seann ghàrradh ola 4km mu thuath air aʼ bhaile.  Dh'fhosgail an làrach tràth sna 1970an, mar Ghàradh Togail MhicDhiarmaid, airson clàir a thogail airson raointean ola agus gas aʼ Chuain a Tuath.  Bha 4500 duine a' faighinn cosnaidh ann suas chun nan 1980an, agus chaidh cuid de na clàran-ola as motha a thʼ anns a' Chuan a Tuath a thogail ann. Chaidh a dhùnadh ann an 2001.

Tha Gearastan Deòrsa, daingneach cho mòr 's a tha am Breatainn, air rubha 3km an iar-thuath air a' bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2014-08-20: Cead do leasachadh Àird nan Saor
* BBC Naidheachdan 2016-03-01: Làrach Àird nan Saor air a' mhargaidh
* BBC Naidheachdan 2016-11-01: Gàradh Àird nan Saor air a reic

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Nis
Roinn-seòrsa:Paraiste Àird nan Saor
An Strìochan

'S e baile beag ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha anns **An Strìochan**, (Beurla: *Strichen*).

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975).  Tha e mu 35 mìltean (56 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Ugie Tuatha.

Ann an 2001 bha 879 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe faisg air an A981.  

## Àitichean
* An T-Each Ban air a’ Chnoc Mormond 
* Turasachan 

## Daoine ainmeil
Tha Ailig Salmond, am prìomh-mhinistear a bha ann roimhe, a’ fuireach an seo.
 
## Iomraidhean


## Dealbhan

Strichen Stone Circle.jpg|Tursachan
Strichen Community Park - geograph.org.uk - 188790.jpg|Pàirc Coimhearsnachd
Approach to Mormond White Horse - geograph.org.uk - 506253.jpg|An T-Each Ban 
Bridge Street, Strichen.jpg|Bridge Street


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd_Obar_Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Inbhir Crùidein

'S e baile ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha ann an **Inbhir Crùidein** (Beurla: Cruden Bay).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Sgarba

'S e eilean beag faisg air Diùra agus air Coire Bhreacain a th' ann an **Sgarba** (Beurla: *Scarba*). Ann an 1794, bha ceithir teaghlach deug a' fuireach air Sgarba, ach chan eil mac an duine air a bhith a' fuireach air Sgarba bho 1960s. 'S e Lord Richard Sandys seilbheadair an eilein.  

## Daoine ainmeil le ceangal ri Sgarba
A rèir beul-aithris, chaidh am bàrd Màiri nighean Alasdair Ruaidh agus fear de chinn-chinnidh nan Leòdach a-mach air a chèile agus bha Màiri air a cur a Sgarba mar pheanas. 

## Iomraidhean
 

Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Port Leathain

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann am **Port Leathain** neo **Am Port Leathann**  (Beurla: *Portlethen*).

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (A' Mhaoirne ro 1975). Tha e mu 7 mìltean (14 km) san àird a deas air Obar Dheathain.

Ann an 2001 bha 6,603 duine a' fuireach an seo. 

## Giùlan
Tha stèisean ann. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Dùn Dèagh. Tha am bus a' dol gu Obar Dheathain agus Cala na Creige.

## Àitichean
* Portlethen Moss Tèarmann Nàdair
* Portlethen Golf Course

## Iomraidhean


## Dealbhan

Ngportlethenmossbracken.gif |Portlethen Moss Tèarmann Nàdair
Portlethen Harbour and the North Sea - geograph.org.uk - 115731.jpg |Cala nam Phort Leathain


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:A' Mhaoirne
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Lios MoFhèige

'S e baile suidhichte ann an Siorrachd Lannraig air an Abhainn Neithean faisg air an M74 a tha ann an ** Lios Mo h-Eagu** neo **Lios Mo Chuda** no **Lios MoFhèige** (Beurla: *Lesmahagow*).

Chaidh Priòireachd LiosMoFhèige a stèidhicheadh ann an 1144 an dèidh do Rìgh Dàibhidh I agus an Easpaig Ghlaschu fearann a thoirt gu Abaid Chealsaigh. Chaidh am priòireachd na h-eaglais àbhaisteach ann an 1607 agus thog na h-ùghdarrasan air an làraich ann an 1810 eaglais ùr an dèidh do sheann eaglais a sgriosadh ann an 1803.
 
## Daoine ainmeil
* Alexander Cairncross, eaconamaiche
* John Cairncross, brathadair
* Jimmy Hood, neach-poileataigs Làbarach

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Càrn Fhiodh

Tha **Càrn Fhiodh** neo **A' Chathair Nuadh** (Beurla: *Carnwath*) suidhichte ann an Siorrachd Lannraig.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Deimhidh, Siorrachd Obar Dheathain

*Is docha tha sibh a' lorg [[Deimhidh]] faisg air Inbhir Nis*

'S e baile beag dùthchail ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Deimhidh.** (Beurla: *Daviot*).

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975) faisg air Inbhir Uaraidh. Tha e mu 22 mìltean (35 km) san àird an iar air Obar Dheathain.

## Àitichean
Tha tursachan laighe ro eachdraidheil ann, air a bheil Loanhead of Daviot, am fear as fheàrr ann an thuath na h-Alba. 

Tha taigh-seinnse (The Smiddy Bar) ann.

## Daoine ainmeil
Rugadh an diadhair William Robinson Clark an seo 26 am Màrt 1829.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Recumbent Stone Loanhead of Daviot - geograph.org.uk - 507733.jpg|Tursachan laighe Loanhead of Daviot
Daviot Wood - geograph.org.uk - 514600.jpg|Coile Dheimhidh


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
A' Mhoigh

'S e baile ann an Alba a tha anns **a' Mhoigh**, **a' Mhaigh**, **a' Mhuigh** no **a' Mhòigh** (Beurla: Moy). Tha e na laighe air an A9 eadar Deimhidh agus Tom Aitinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste na Moighe is Dhail Fhearghais
Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Nis
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
An Dubh Loch

'S e loch ann an Alba a tha anns **an Dubh Loch**. Tha e suidhichte ann an Diùirnis anns an Eilean Sgitheanach.

Tha an loch seo cho mòr ri 3 ha (7.4 acair). 'S e 0.8&nbsp;km (0.5 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 332 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 207 m (679 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.4&nbsp;km (1.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid a lìonadh le allt beag bho Bheinn an Uisge (331 m), beinn a bhios suidhichte san ear-thuath dheth. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo chun an ear-dheas tro Allt an Dubh Locha.

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air an Dubh Loch agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

## Dealbhan

North end of An Dubh Loch - geograph.org.uk - 1135807.jpg |Ceann a tuath an locha
South end of An Dubh Loch - geograph.org.uk - 1135964.jpg| Ceann a deas an locha 


Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Dùn Iubhair

‘S e baile beag dùthchasail agus port faisg air a' Mhagh Bhaoghail, ann an ceann  deas na h-Alba a th’ ann an **Dùn Iubhair** (Beurla/Beurla Ghallta: *Dunure*). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 252m os cionn ìre na mara shuas air an leac, air an àirde an ear-dheas Shiorrachd Àir a Deas (Siorrachd Àir ro 1975), eadar Allmhaigh agus Maideans, ri taobh màthair-uisge na Linne Chluaidh. Tha e 10km air falbh bho Inbhir Àir, 60km bho Ghlaschu, 58km bhon An t-Sròn Reamhar agus 116km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 492 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Beurla agus Beurla Ghallta a tha aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Dùn Iùbhair. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean idir ann agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann am Fisherton agus dhan àrd-sgoil anns a' Mhagh Bhaoghail. 

## Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *Dùn* agus *iùbhar* neo *ùr* a th' ann ainm an àite seo. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast beò san sgìre gus an 18mh Linn. A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan teòiridh seo. Cha do chaochail Mairead Nic Mhoirich, an neach mu dheireadh a fhuair a' Ghàidhlig on ghlùn sa sgìre seo, ach ann an 1760.

## Eachdraidh
Chaidh caisteal a thogail an seo shuas air an dùn leis an teaghlach Ceannadach anns an 13mh Linn Dh'fhàs iad gu math beairteach agus cumhachdail: phòs tè dhuibh aig Raibeart III, Rìgh Alba agus bha fear dhaibh na easbaig ann an Raibeart III, Rìgh Alba. Chumadh coinneamhan cudromach an seo ann an 1429 eadar Seumas Caimbeul agus Iain Mòr MacDhòmhnaill, far a chaidh an Dòmhnallach a mharbhadh, tachartas a dh'adhbhraich ar-a-mach. Chuir Màiri I, Ban-rìgh na h-Alba seachad trì oidhcheannan sa chaisteal an seo eadar 4 an Lùnastal agus 6 an Lùnastal 1563 nuair a rinn i an treas turas aice dhan àirde an iar-dheas na h-Alba. Bha an caisteal fhèin na thobhta ann an 1694 ach lean am baile air mar port iasgaich. Chaidh cidhe ùr ceàrnagach a thogail ann an 1811 airson piseag a thoirt air gnothach an èisg. B' e an t-Iarla Cassillis a phàigh £50,000 airson na h-obrach air a' chidhe, a tha 3.7m a dhoimhne. Bha mu 30 duine an sàs anns na bàtaichean gu ruige na 60an. Chan eil gin duibh ag obair an latha an-diugh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean Siorrachd Inbhir Àir
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Cair MoLuaig

'S e baile ann an Comhairle Siorrachd Lannraig a Deas a tha ann an **Carr Luig**, **Cathair MoLuaig** no **Cair MoLuaig** (Beurla: *Carluke*).

## Daoine ainmeil
* Alison Thewliss, neach-poileataigs.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Loch Glen Ionadal

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Loch Glen Ionadal**. Tha e suidhichte  ann an Diùirnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe eadar Creag na h-Aire is Beinn an Loch agus tha an Dubh Loch‎ sa tuath dheth.

Tha Loch Glen Ionadal cho mòr ri 10.1 ha (25 acair). 'S e 1.3&nbsp;km (0.8 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 453 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 147 m (482 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.5&nbsp;km (0.9 mìle) air falbh bhon mhuir.

Tha loch beag eile na laighe deas air Loch Glen Ionadal, agus tha iad ceangailte le alltan. Tha an loch beag  cho mòr ri 0.7 ha (1.7 acair). 'S e 0.4&nbsp;km (0.3 mile) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 152 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha bàrr uisge an locha mu 148 m (486 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.4&nbsp;km (0.9 mile) air falbh bhon mhuir. Tha eilean mòr anns an loch seo. 

Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Glen Ionadal agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Maighread nighean Lachlainn

B' e bana-bhàrd à Muile a bh' ann am **Maighread nighean Lachlainn **(c. 1660–?). Bha i beò ann an 18mh linn. Anns a bàrdachd, bha i a' toirt iomradh air ar-a-mach nan Seumasach.

## A bàrdachd
* Cha choma leam fhìn co dhiù sin (c. 1698)
* Dh' fhalbh mo chadal a' smaointinn
* Gaoir nam ban Muileach (1716): An Lasair, d.60–71.
* Gun d' fhuair mi sgeul 's chan àicheam e
* Mo cheist an Leathanach mòdhar

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Tràchdas PhD le Anne Frater air bàrdachd bhoireannach an Gàidhlig gu ruige 1750:  

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Roinn-seòrsa:Gàidheil
Roinn-seòrsa:Bàird air a bheil ainm air nòs Gàidhealach
Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Eudorcas rufina

'S e seòrsa Antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) (Beurla:*antelope*) a tha ann an ***Eudorcas rufina*** (Beurla: *red gazelle*, Fionnlannais: *Algeriangaselli*, Fraingis: *Gazelle rouge*, *Gazelle rousse ou rouge*).  Tha dàta easbhaidheach aca..

= Iomraidhean =


Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Gazella arabica bilkis

'S e seòrsa **[[antalop]]** no **[[gobhar-fhiadhaich]]** (iolra:goibhrean-fiadhaich)  a tha ann an *Gazella arabica bilkis* (Beurla: *Queen of Sheba's Gazelle*, *Yemen gazelle*) (Fionnlannais: *Jemeningaselli*) (Fraingis: *Gazelle du yemen*) (Spàinntis: *Gacela de yemen*).  Tha iad  à bith.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Antalop
Roinn-seòrsa:Mamalan
Dearcmhara shawcrossi

'S e seòrsa Ichthyosaur a tha ann an **Dearcmhara shawcrossi**. Chaidh cnàmhan a thaisgealadh ann an 1959 ann am Bàigh Bearreraig  faisg air Stafainn anns an Eilean Sgitheanach.  Tha na h-eòlaichean dhen bheachd gur e seòrsa ùr a th' anns an Dearcmhara shawcrossi.
Bha an snàgair bho linn na h-ailbhinn gu bith 14 troighean a dh'fhad bhon t-sròin chun an earbaill, agus bha e beò o chionn mu 170 millean bliadhna. (Meadhan-Diùrasach). 'S e sin a' chiad ichthyosaur ann an Alba a nochdas ann an foillseachan saidheansail. 

Chaidh na cnàmhan a lorg le Brian Shawcross a bhuineas don àite fhèin. Gus urram a thoirt air Shawcross chaidh an fhosail ùr ainmeachadh gu h-oifigeil a rèir an duine seo. Ged a tha ainmean Gàidhlig oifigeil gann air seòrsaichean bheathaichean tha a' chiad ainm "Dearcmhara" aon dhiubh.

Tha an fhosail anns an *Hunterian Museum* ann an Glaschu a-nis.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*BBC Naidheachdan 2015-01-12: Ainm Gàidhlig air dìneasair ùr 

Roinn-seòrsa:Pailleon-eòlas
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Tormod MacGillÌosa

Rugadh **Tormod Niall MacNeacail MacGillÌosa** (Beurla: *Norman Gillies*) ann an Steinnseal, Tròndairnis san Eilean Sgitheanach ann an 1947. Bha e ag obair aig Sabhal Mòr Ostaig fad 26 bliadhna, mar neach-cunntais an toiseach bho 1983 nuair a thòisich na cùrsaichean làn-ùine, agus mar Stiùiriche na Colaiste bho beagan bhliadhnaichean às déidh sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 2009, agus a lean Boyd Robasdan e mar Phrionnsabal na Colaiste.

## Ceanglaichean a-mach
* RnanG: Tormod MacGillÌosa aʼ bruidhinn air Prògram MhicʼIlleMhìcheil, 2014-06-18
* Linkedin: Norman N. Gillies
* Dòmhnall Moireasdan ann an còmhradh ri Tormod MacGillÌosa *(agallamh bhideo 2:28)*

MacGillIosa, Tormod
Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig