open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1477

**MCDLXXVII**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Tübingen a stèidheachadh (Tübingen, A' Ghearmailt).
*Chaidh Oilthigh Uppsala a stèidheachadh.

## Breithean
* 25 am Faoilleach &ndash; Anna na Breatainn Bheag

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1470an
1478

**MCDLXXVIII**

## Tachartasan
*Chaidh Niwica (A' Phòlainn) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean
*16 am Màrt - Francisco Pizarro, ann an Trujillo. Ceannsaiche.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1470an
1475

**MCDLXXV**

## Tachartasan

## Breithean
* 6 am Màrt - Michelangelo, ann an Caprese. Dealbhadair às An Eadailt
* 11 an Dùbhlachd &ndash; Pàpa Leo X (ch. 1521)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1470an
1476

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1476** (**MCDLXXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
*14 an Dùbhlachd - Vlad Țepeș, ann am Bucharest. Voivode Țara Românească.
Roinn-seòrsa:1470an
1479

**MCDLXXIX**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Copenhagen a stèidheachadh ann an Copenhagen (An Danmhairg).

## Breithean

## Bàsan
* 20 am Faoilleach &ndash; Rìgh Iain II na h-Aragon (rug. 1397)

Roinn-seòrsa:1470an
1480

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1480** (**MCDLXXX**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1480an
1481

**MCDLXXXI**

## Tachartasan
*Ghabh Fribourg agus Solothurn ris An Eilbheis.

## Breithean

## Bàsan
*3 an Cèitean - Mehmed II, ann an Gebze. Bey Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1480an
1482

**MCDLXXXII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 17 an t-Sultain &ndash; Uilleam III, Dùic na Lucsamburg (rug. 1430)
 
Roinn-seòrsa:1480an
1483

**MCDLXXXIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 10 an t-Samhain: Martin Luther, ann an Eisleben.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1480an
1485

**MCDLXXXV** 

## Tachartasan
* Chaidh *[[Le Morte d'Arthur]]* le Thomas Malory a fhoillseachadh 
* Chaidh São Tomé (São Tomé agus Príncipe) a stèidheachadh.

## Breithean
*Hernán Cortés, ann am Medellín. Ceannsaiche Ēxcān Tlahtolōyān (Meagsago).

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1480an
1486

**MCDLXXXVI**

## Tachartasan

## Breithean
* 2 an t-Iuchar &ndash; Jacopo Sansovino, ailtire eadailteach (ch. 1570)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1480an
1487

**MCDLXXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 10 an t-Sultain &ndash; Pàpa Julius III (ch. 1555)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1480an
1488

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1488** (**MCDLXXXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 11 an t-Ògmhios - Seumas III Alba

Roinn-seòrsa:1480an
1489

**MCDLXXXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 2 an t-Iuchar &ndash; Thomas Cranmer, Àrd-easbaig Canterbury (ch. 1556)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1480an
1491

**MCDXCI**

## Tachartasan

## Breithean
* 28 an t-Ògmhios: Rìgh Eanraig VIII Shasainn (ch. 1547)
* 24 an Dùbhlachd: Ignatius à Loyola, (ch. 1556)
* 31 an Dùbhlachd: Jacques Cartier, fear-malairt frangach (ch. 1557)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1490an
1493

**MCDXCII**

## Tachartasan

* 19 an t-Samhain -Thàinig Cristoforo Colombo air Puerto Rico.
* 5 an Dùbhlachd - Ràinig Christopher Columbus air an eilean Hispaniola.

## Breithean
* 11 an t-Samhain - Paracelsus, ceimigear às an Eilbheis.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1490an
1497

**MCDXCVII**

## Tachartasan

* 16 an Dùbhlachd - Chuairtich Vasco da Gama Ceap nan Stoirm a' chiad turas a-riamh.

## Breithean

## Bàsan
* 30 am Faoilleach &ndash; Lê Thánh Tông, Rìgh Bhiet-Nam (rug. 1442)
 
Roinn-seòrsa:1490an
1498

**MCDXCVII**

## Tachartasan
* Ràinig Bhasco da Gama air Mòsaimbic.
* Lorg Pedro Alvarez Cabral Brasail.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1490an
1499

**MCDXCIX**

## Tachartasan
* 22 an t-Sultain - Bha Cunnradh Bhasel anns an Eilbheis.

## Breithean
* 31 am Màrt – Giovanni Angelo Medici di Marignano, ann am Milano. Pàp bho 1559 gu ruige 1565.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1490an
1500

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1500** (**MD**).  

## Tachartasan

## Breithean
* 24 an Gearran - Teàrlach V, Iompaire Naomh Ròmanach
* Jorge Robledo, ann an Úbeda. Ceannsaiche às an Spàinn
* Atawallpa, ann an Kitu air neo Qusqu. Impire mu dheireadh Tawantinsuyu.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1500an
1501

**MDI**

## Tachartasan
* 1 an Giblean - Ruig an ceannsaiche Spàinnteach Rodrigo de Bastidas beul na h-aibhne Magdalena aig Bocas de Cenizas.
* Ghabh Basel-Stadt/Basel-Landschaft agus Schaffhausen ris an Eilbheis.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1500an
1495

**MCDXCV**

## Tachartasan
* Chaidh Oilthigh Obar Dheathain a stèidheachadh ann an 1495
*Chaidh Diùcachd Württemberg (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1490an
1496

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1496** (**MCDXCVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1490an
1502

**MDII**

## Tachartasan
* Chaidh Oilthigh Halle-Wittenberg a stèidheachadh ann an Halle (Saale), sa Ghearmailt.

## Breithean
* 7 am Faoilleach - Ugo Boncompagni, ann am Bologna. Pàp bho 1572 gu ruige 1585.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1500an
1503

**MDIII**

## Tachartasan
* 8 an Lùnasdal - phòs Seumas IV Mairead Tudor, nighean rìgh Eanraig VII na Sasainn ann an Abaid Taigh an Ròid, Dùn Eideann.
* Chaidh Panevėžys (Liotuàinia) a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh Eilean na Deasgabhalach a lorg le Alfonso de Albuquerque, seòladair às a' Phortagail.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1500an
1506

## Tachartasan

* Chaidh Tristan da Cunha a lorg le Tristão da Cunha, seòladair às a' Phortagail.

## Breithean
* Seòras Bochanan- sgoilear, eadar-theangaiche agus neach-eachdraidh Albannach

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1500an
1507

## Tachartasan

## Breithean
* 21 an Gearran: Seumas, Diùc Baile Bhòid (bàs 1508)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1500an
1504

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1504** (**MDIV**).

## Tachartasan
*Chaidh Zusamaltheim (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 17 am Faoilleach - Michele Ghiserli, ann am Bosco Marengo. Pàp bho 1566 gu ruige 1572.
* 13 an t-Samhain - Philip I, Landgraf Hessen (bas. 1567)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1500an
1508

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1508** (**MDVIII**).

## Tachartasan
* Chaidh Funchal, (A' Phortagail) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* Bhaltair Cinneide, bàrd Albannach

Roinn-seòrsa:1500an
1509

**MDIX**

## Tachartasan
* 21 an Giblean - Tha Eanraig VIII a-nis na Rìgh Shasainn (gu 28 am Faoilleach 1547).
* Sgrìobh Desiderius Erasmus an leabhar *In Praise of Folly*

## Breithean

* 10 an t-Iuchar - Jean Calvin, ann an Noyon. Fear-atharrachaidh na h-Eaglaise

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1500an
1510

## Tachartasan

## Breithean
* Iain Knox, pears'-eaglais Albannach.

## Bàsan

* 14 an t-Iuchar: Artair Stiùbhairt, Diùc Baile Bhòid (r. 1509)

Roinn-seòrsa:1510an
1511

**MDXI**

## Tachartasan
*Chaidh Baracoa (Cùba) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 2 an Lùnasdal &ndash; Andrew Barton, ceann-mara Albannach

Roinn-seòrsa:1510an
1514

**MDXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 9 am Faoilleach &ndash; Anna na Breatainn Bheag, (rug. 1477)
Roinn-seòrsa:1510an
1515

**MDXV**

## Tachartasan

## Breithean
* 22 an Lùnasdal - Anna Cleves, ann an Düsseldorf. Ceathramh bhean phòsda Eanraig VIII
* 22 an t-Samhain - Màiri de Guise, bean Seumas V na h-Alba agus màthair Màiri I, Bànrigh na h-Alba.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1510an
1516

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1516** (**MDXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 9 an Lùnasdal - Hieronymus Bosch, ann an 's Hertogenbosch. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
Roinn-seòrsa:1510an
1517

**MDXVII**

## Tachartasan
* 31 an Dàmhair - 95 argamaid Martin Luther

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1510an
1513

**MDXIII**

## Tachartasan
* 9 an t-Sultain - Blàr Flodden - Chaidh Seumas IV Alba a mharbhadh agus tòiseachadh rìoghachadh  Seumas V Alba.
* Ghabh Appenzell Ausserrhoden agus Appenzell Innerrhoden ris an Eilbheis.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1510an
1512

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1512** (**MDXII**). 

## Tachartasan
* 19 an Dàmhair - Rinn Martin Luther ceum ann an Oilthigh Wittenberg.

## Breithean
* 10 an Giblean - Rìgh Seumas V Alba.

## Bàsan
* 26 an Cèitean - Bayezid II, ann an Çorlu. Ochdamh ceannard Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1510an
1519

**MDXIX**

## Tachartasan
* Chaidh Panama, prìomh-bhaile Phanama, a stèidheachadh
* Chaidh Bârlad (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.
*Chaidh Scornicești (Ròmainia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 22 an t-Iuchar - Giovanni Antonio Facchinetti, ann am Bologna. Pàp fad greis ann an 1591.

## Bàsan
* 2 an Cèitean - Leonardo Da Vinci ann an Amboise, peantair agus innleadair às an Eadailt.

Roinn-seòrsa:1510an
1520

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1520** (**MDXX**). 

## Tachartasan
*Rinn Otto Krumpen droch sgrios is milleadh air Falköping (An t-Suain).

## Breithean

* 10 an Lùnastal – Madeleine à Valois, a' bhànrigh aig Seumas V na h-Alba (ch. 1537)

## Bàsan
* 22 an t-Sultain - Selim I, ann an Çorlu. Naoidheamh ceannard Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1520an
1521

**MDXXI**

## Tachartasan
* Chaidh San Juan, prìomh-bhaile Phuerto Rico, a stèidheachadh.
* Ceannsachadh na Meagsago leis Hernán Cortés: thàinig Impireachd nan Aztec gu crìoch.
* Èigheachd Worms.
* Chaidh Mora, baile anns an t-Suain, a stèidheachadh ann an 1521,

## Breithean
* 4 an Lùnasdal - Giambattista Castagna, san Ròimh. Pàp fad greis ann an 1590.
* 13 an Dùbhlachd - Felice Peretti, ann an Grottammare. Pàp bho 1585 gu ruige 1590.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1520an
1522

**MDXXII**

## Tachartasan
* 9 am Faoilleach - Taghadh Phàpa Hadrianus VI, ann an Cathair na Bhatacain.

## Breithean

## Bàsan
* An t-Sultain &ndash; Gavin Douglas, bàrd agus easbaig Albannach
 
Roinn-seòrsa:1520an
1523

**MDXXIII**

## Tachartasan
*Fhuair Zolochiv a chuid chòirichean.
*Bhris An t-Aonadh Kalmar a-mach às a chèile.
*Chaidh Kópavogur (Innis Tìle) a chlàradh airson a'chiad turais

## Breithean

## Bàsan
* 14 an t-Sultain - Adriaan Florenszoon Boeyens, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1522 gu 1523.
Roinn-seòrsa:1520an
1524

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1524** (**MDXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
* Luís Vaz de Camões. Bàrd às A' Phortagail.
*28 an Cèitean - Selim  II, ann an Istanbul. Aonamh cheannard deug Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1520an
1525

**MDXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Santa Marta (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh A’ Phrùis a stèidheachadh.

## Breithean
* Pieter Brueghel Mòr, ann am Breda neo Bree. Peantair às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1520an
1526

**MDXXVI**

## Tachartasan
*Chaidh a’ chiad dreach a' Thiomnaidh Ùir a chur sa chlò ann an Worms.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1520an
1527

**MDXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 31 an t-Iuchar &ndash; Maximilian II, Impire Naomh Ròmanach (ch. 1576)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1520an
1528

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1528** (**MDXXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1520an
1529

**MDXXIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 6 an t-Sultain &ndash; George Blaurock, neach-stèidheachaidh Eilbheiseach na h-Eaglais Anabaptist (rugadh 1491)
 
Roinn-seòrsa:1520an
1530

**MDXXX**

## Tachartasan

## Breithean
* 25 an Lùnasdal &ndash; Ivan IV na Ruis (ch. 1584)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1530an
1531

**MDXXXI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 10 an Dàmhair &ndash; Ulrich Zwingli, pears-eaglais às An Eilbheis (rugadh 1484)
 
Roinn-seòrsa:1530an
1534

**MDXXXIV**

## Tachartasan
* 13 an Dàmhair - Chaidh Pàpa Pòl III a thaghadh mar phàpa.
* Chaidh Easbaigeachas a chur air dòigh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1530an
1535

**MDXXXV** 

## Tachartasan
* 18 am Faoilleach - Chaidh Lima, phrìomh-bhaile Phearu, a stèidheachadh.
* Chaidh Riohacha (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Sincelejo (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean
* 11 an Gearran - Niccolò Sfondrati, ann an Somma Lombardo. Pàp eadar 1590 agus 1591.
* 2 an t-Ògmhios - Alessandro Ottaviano de' Medici, ann am Firenze. Pàp fad greis ann an 1605.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1530an
1536

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1536** (**MDXXXVI**).

## Tachartasan
* Chaidh Cali (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Fhoillseachadh Jean Calvin an leabhar *Institutio Christianae religionis*

## Breithean
* am Màrt - Ippolito Aldobrandini, ann am Fano. Pàp bho 1592 gu ruige 1605.

## Bàsan
* 12 an t-Iuchar - Desiderius Erasmus, Sagart, Feallsanaiche.

Roinn-seòrsa:1530an
1537

**MDXXXVII**

## Tachartasan
* Chaidh Popayán (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Thoirmisg fhoirmeil bhon Phàpa Pòl III air tràilleachd.

## Breithean
* 12 an Dàmhair - Eideard VI Rìgh Shasainn

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1530an
1538

**MDXXXVIII**

## Tachartasan
* Chaidh an t-oilthigh *Universidad Autónoma de Santo Domingo* (UASD), an t-oilthigh as sine anns an t-Saoghal ùr, a stèidheachadh ann an Santo Domingo.
* Chaidh Bogotá (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Chocontá (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* Quemuenchatocha

Roinn-seòrsa:1530an
1539

**MDXXXIX**

## Tachartasan
* Chaidh Neiva, Pasto, Tunja agus Vélez (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Skattungbyn (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* Sugamuxi

Roinn-seòrsa:1530an
1533

**MDXXXIII**

## Tachartasan
* Chaidh Cartagena de Indias (Coloimbia) a steidheachadh.
* Thàinig Tawantinsuyu gu crìoch.

## Breithean
* 7 an t-Sultain - Ealasaid Tudor, Ban-rìghinn Ealasaid I à Sasainn.

## Bàsan
*26 an t-Iuchar - Atawallpa, ann an Kashamarka. Impire mu dheireadh Tawantinsuyu.
Roinn-seòrsa:1530an
1532

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1532** (**MDXXXII**).

## Tachartasan
* Chaidh *[[Il Principe]]* le Niccolò Machiavelli a fhoillseachadh 

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1530an
1540

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1540** (**MDXL**). 

## Tachartasan
* Chaidh Arequipa (Pearu) a stèidheachadh.
* Chaidh Mompós (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Ternopil (An Ucràin) a stèidheachadh.
* Dh'fhoillsich Vannoccio Biringuccio a dhòigh airson antamonaidh iom-ghlanadh.
*Chaidh Eaglais Innse Tìle a stèidheachadh.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1540an
1541

**MDXLI**

## Tachartasan
* Chaidh Ramiriquí, Rionegro agus Santa Fe de Antioquia (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean
*1 an Dàmhair - El Greco, ann an Heraklion. Peantair às A' Ghrèig.

## Bàsan
*26 an t-Ògmhios - Francisco Pizarro, ann an Lima. Ceannsaiche.
* 24 an t-Samhain - Paracelsus, ceimigear às an Eilbheis.
* Aquiminzaque

Roinn-seòrsa:1540an
1542

**MDXLII**

## Tachartasan
Chaidh an t-àite far a bheil San Diego (Calafòrnia) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 8 an Dùbhlachd &ndash; Màiri I, Ban-rìgh Alba (chochail 1587)

## Bàsan
* 14 an Dùbhlachd &ndash; Rìgh Seumas V Alba (rugadh 1512)

Roinn-seòrsa:1540an
1543

**MDXLIII** 

## Tachartasan
* Chaidh Contae na hIarmhí (Èirinn) a chruthachadh.
* Chaidh *[[A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach]]* le Nicolaus Copernicus a fhoillseachadh 
* Chaidh Fómeque (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Moshchena (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
*24 an Cèitean - Nicolaus Copernicus, ann am Frombork, (a' Phòlainn).

Roinn-seòrsa:1540an
1545

**MDXLV**

## Tachartasan
* Thòisich Comhairle Treinte.
* Chaidh am Lemvig (An Danmhairg) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1540an
1546

**MDXLVI**

## Tachartasan

## Breithean
*4 an t-Iuchar - Murad III, ann am Bozdağan. dara cheannard deug Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan
*18 an Gearran - Martin Luther, ann an Eisleben.
*5 an Dàmhair - Jorge Robledo, ann an La Merced. Ceannsaiche às an Spàinn.
*2 an Dùbhlachd - Hernán Cortés, ann an Castilleja de la Cuesta. Ceannsaiche Ēxcān Tlahtolōyān (Meagsago).
Roinn-seòrsa:1540an
1547

**MDXLVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 29 an t-Sultain - Miguel de Cervantes Saavedra ann an Alcalá de Henares. Sgrìobhadair às An Spàinn.

## Bàsan
* 28 am Faoilleach - Rìgh Eanraig VIII Shasainn.

Roinn-seòrsa:1540an
1548

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1548** (**MDXLVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1540an
1549

**MDXLIX**

## Tachartasan
* Chaidh Pamplona (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 10 an t-Samhain - Pàpa Pòl III, Pàpa Eadailteach.

Roinn-seòrsa:1540an
1570

**1570** 

## Tachartasan
* Chaidh Guairá (Paraguaidh) a stèidheachadh.
* Chaidh Ocaña (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Villarrica (Paraguaidh) a stèidheachadh.
* Chaidh Prionnsalachd Transsilvania a stèidheachadh.

## Breithean
* Fionnuala Nic Dhomhnaill, Banrìghinn Thìr Chonaill.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1570an
1580

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1580** (**MDLXXX**). 

## Tachartasan
* Cille Mhàrtainn - Chaidh Caisteal Chille Mhàrtainn a thogail
* Chaidh Pàrlamaid Iùdhach a chumail ann an Lublin (A' Phòlainn).

## Breithean
*17 an t-Sultain - Francisco de Quevedo, ann am Madrid. Bàrd agus sgrìobhadair às An Spàinn.

## Bàsan
* 10 an t-Ògmhios - Luís Vaz de Camões, ann an Lisbon. Bàrd às A' Phortagail.
Roinn-seòrsa:1580an
1550

**MDL**

## Tachartasan
* Chaidh Buenaventura (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Ibagué (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Valledupar (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean
*Aodh Mór Ó Néill, ann an Tír Eoghain.
* 17 an t-Sultain - Camillo Borghese, san Ròimh.  Pàp bho 1605 gu ruige 1621.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1550an
1560

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1560** (**MDLX**). 

## Tachartasan
* Chaidh Honda (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chuireadh Fraingis air an leabhar Lazarillo de Tormes.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1560an
1590

**MDXC**

## Tachartasan
* 15 an t-Sultain - Taghadh Phàpa Urbain VII, ann an Cathair na Bhatacain.
* 5 an Dùbhlachd - Taghadh Phàpa Griogair XIV, ann an Cathair na Bhatacain.

## Breithean
* 18 an Giblean - Ahmed I, ann am Manisa. 14mh Bey Impireachd nan Otomanach.
* 13 an t-Iuchar - Emilio Bonaventura Altieri, san Ròimh. Pàp bho 1655 gu ruige 1676.

## Bàsan
* 27 an Lùnasdal - Felice Peretti, ann an Cathair na Bhatacain. Pàpa bho 1585 gu ruige 1590.
* 27 an t-Sultain - Pàpa Urbain VII, ann an Cathair na Bhatacain. Pàpa fad greis ann an 1590.

Roinn-seòrsa:1590an
Seann Tiomnadh

Tha **Seann Tiomnadh** na cruinneachadh de leabhraichean sgriobtair, a tha sa Bhìoball. Is iad na leabhraichean a chleachd na Iùdhaich is na Crìostaidhean, agus chaidh iad a sgrìobhadh ann an Eabhra agus Aramais.

Roinn-seòrsa:Bìoball
*
Hessen

Is e stàit Ghearmailteach a tha ann an **Hessen** (*Hesse* sa Bheurla). Tha Wiesbaden na prìomh-bhaile.

## Cruinn-eòlas

Tha Rheinland-Pfalz agus Nordrhein-Westfalen san àird an iar air Hessen. Tha Thüringen agus Bayern san àird an ear, agus anns an àird a deas tha Baden-Württemberg.

## Na bailtean mòra
'S e Frankfurt am baile as motha ann an Hessen.

* Frankfurt 660 320 

* Wiesbaden 274 318 

* Kassel 194 076

* Darmstadt 140 129

* Offenbach 119 616

* Hanau 88 792

* Marburg 78 412

* Gießen 73 358

* Fulda 63 830

* Rüsselsheim 59.203

* Wetzlar 52 460

## Bailtean Eile
*Bad Homburg vor der Höhe
*Birstein
*Helsa
*Wehrheim


File:FFM HBF Frankfurt.jpg| Frankfurt am Main
File:Wiesbaden - Neues Rathaus.jpg| Wiesbaden
File:Büsing Palais d.jpg| Offenbach am Main


## Sgìrean

An-diugh tha 21 sgìrean agus ceithir bailtean mòra gun sgìre ann an Hessen. 

Na bailtean mòra gun sgìre:
# Darmstadt (DA)
# Frankfurt am Main (F)
# Kassel (KS)
# Offenbach am Main (OF)
# Wiesbaden (WI)

## Ceanglaichean a-muigh
* www.Hessen.de Duilleag oifigeil (sa Ghearmailtis) 

Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
A' Mhanachainn

'S e baile faisg air Inbhir Nis a th' anns **a' Mhanachainn**. 'S e *Beauly* an t-ainm Beurla a th' air, ainm a thàinig bho Fhraingis *Beau Lieu* is a' ciallachadh "àite àlainn" ann an Gàidhlig.. Canar *Am Beul Atha* sa Ghàidhlig cuideachd.

Bha manaich a' fuireach ann anns an t-seann aimsir agus 's ann air sgàth sin gur e a' Mhanachainn ainm a' bhaile.

B' e *Manachainn Mhic Shimidh* an t-ainm làn a bha air a' bhaile, agus thugadh ainm *Manachainn nan Lios* air cuideachd.

Tha sgioba iomain math, a' Mhanachainn, aig a' bhaile agus tha nàimhdeas blàth eadar a' Mhanachainn agus Lobhat.  Bidh an geama eatarra aig a' Bhliadhn' Ùir a' tarraing faisg air mìle duine.

Tha an fhéis fìdhleireachd Blazin' in Beauly a' gabhail àite sa bhaile gach bliadhna bho na thòisich i ann an 2001.

Tha stèisean rèile aig a' bhaile. Tha meadhan a' bhaile, eadar High Street agus Riverside Road, na raoin-ghlèidhteachais.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Duilleag Beauly
* Historic Scotland - Priory A' Mhanachainn

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
1551

**MDLI** 

## Tachartasan
* Chaidh Mariquita, Mocoa agus Villeta (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1550an
1554

**MDLIV**

## Tachartasan
*Fhuair Breslau (Wrocław) a chuid chòirichean.
*Chaidh an nobhail Lazarillo de Tormes, aig an aon àm ann an trì bailtean: Alcalá de Henares, Antwerpen agus Burgos.

## Breithean
* 9 am Faoilleach - Alessandro Ludovisi, ann am Bologna. Pàp bho 1621 gu ruige 1623.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1550an
1556

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1556** (**MDLVI**). 

## Tachartasan
Chaidh Contae Laoise (Èirinn) a chruthachadh.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1550an
1552

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1552** (**MDLII**). 

## Tachartasan
* Chaidh Piedras (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Bili Oslavy (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1552.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1550an
1553

**MDLIII**

## Tachartasan
* 8 an Giblean - Chaidh Santo André (Braisil) a stèidheachadh.

## Breithean
* 13 an Dùbhlachd &ndash; Rìgh Eanraig IV na Frainge (ch. 1610)

## Bàsan
* 6 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Eideard VI Shasainn (rug. 1537)
 
Roinn-seòrsa:1550an
1557

**MDLVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 16 an t-Iuchar - Anna Cleves, an ann Chelsea Manor. Ceathramh bhean phòsda Eanraig VIII
 
Roinn-seòrsa:1550an
1558

**MDLVIII**

## Tachartasan
* Chaidh Miercurea Ciuc (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* Carlos V na Spàinne

Roinn-seòrsa:1550an
1561

**MDLXI**

## Tachartasan
* Chaidh La Palma (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean
*11 an t-Iuchar: Luis de Góngora, ann an Córdoba. Bàrd às An Spàinn.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1560an
1562

**MDLXII**

## Tachartasan
*Chaidh Akureyri (Innis Tìle) a chlàradh airson a'chiad turais.

## Breithean
* 25 an t-Samhain &ndash; Lope de Vega, bàrd agus sgrìobhadair dràma às An Spàinn (chochail 1635)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1560an
1564

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1564** (**MDLXIV**).

## Tachartasan
*Chaidh an Howff a stèidheachadh ann an Dùn Deagh mar àite-coinneachaidh luchd-ceàird a' bhaile.

## Breithean
* 15 an Gearran - Galileo Galilei, ann am Pisa. Fear-saidheans às an Eadailt.

## Bàsan
* 18 an Gearran - Michelangelo, san Roimh. Dealbhadair às an Eadailt
* 27 an Cèitean - Jean Calvin, ann an Geneva. Fear-atharrachaidh na h-Eaglaise

Roinn-seòrsa:1560an
1565

**MDLXV**

## Tachartasan

## Breithean
* Jan Saenredam, ann an Zaandam. Peantair às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
* 9 an Dùbhlachd – Giovanni Angelo Medici di Marignano, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1559 gu ruige 1565.
 
Roinn-seòrsa:1560an
1566

**1566** 

## Tachartasan
* 7 am Faoilleach - Taghadh Phàpa Pius V, ann an Cathair na Bhatacain.
*Rinn Daniel Rantzau droch sgrios is milleadh air Falköping (An t-Suain).
* Chaidh Mogoșoaia (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
*26 an Cèitean - Mehmed III, ann am Manisa. Treas ceannard deug Impireachd nan Otomanach.
*19 an t-Ògmhios - Rugadh Seumas VI Alba is I Shasainn ann an Caisteal Dhùn Èideann.

## Bàsan
*6 an t-Sultain - Süleyman I, ann an Zigetvar. Deicheamh cheannard Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1560an
1567

**MDLXVII**

## Tachartasan
* 24 an t-Iuchar – b' èiginn do Mhàiri Stiùbhart, Banrigh na h-Alba a thoirt suas a crùn do a mac, Seumas VI, a bha aon bhliadhna a dh'aois aig an àm sin
* 29 an t-Iuchar – crùnadh Sheumais VI mar rìgh na h-Alba
* Chaidh Ploiești (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 10 an Gearran – Murt Eanraig Stiùbhairt, Morair Darnley is cèile Màiri
Roinn-seòrsa:1560an
1568

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1568** (**MDLXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 5 an Giblean - Maffeo Barberini, ann am Firenze. Pàp bho 1623 gu ruige 1644.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1560an
1569

**1569** 

## Tachartasan
*Chaidh Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotàinia a chur air dòigh ann an Lublin (A' Phòlainn).
*Chaidh a' chiad earrainn na La Araucana, le Alonso de Ercilla y Zúñiga, fhoillseachadh ann am Madrid.

## Breithean

## Bàsan
* 9 an t-Sultain - Pieter Brueghel Mòr, anns A' Bhruiseal. Peantair às Na Tìrean Ìsle.

Roinn-seòrsa:1560an
1572

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1572** (**MDLXXII**). 

## Tachartasan
* Chaidh Os Lusíadas, le Luís Vaz de Camões, fhoillseachadh.
* 13 an Cèitean - Taghadh Pàpa Griogair XIII, ann an Cathair na Bhatacain.

## Breithean
* Aodh Rua Ó Dónaill, ann an Leifear, Dún na nGall. Taoiseach Thír Dhónaill.

## Bàsan
* 1 an Cèitean - Michele Ghiserli, ann an Cathair na Bhatacain. Pàpa bho 1566 gu ruige 1572.
* 24 an t-Samhain - Iain Knox

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:1570an
1571

**MDLXXI**

## Tachartasan
*Chaidh Kremenchuk (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 27 an Dùbhlachd &ndash; Johannes Kepler, reuladair Gearmailteach (ch. 1630)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1570an
1573

**MDLXXIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 15 an t-Iuchar &ndash; Inigo Jones, ailtire sasainnach(ch. 1652)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1570an
1574

**MDLXXIV**

## Tachartasan

## Breithean
* 6 an Cèitean - Giovanni Battista Pamphilj (neo Pamphili), san Ròimh.  Pàp bho 1644 gu ruige 1655.

## Bàsan
* 30 an Cèitean &ndash; Rìgh Teàrlach IX na Frainge (rug. 1550)
*12 an Dùbhlachd - Selim  II, ann an Istanbul. Aonamh cheannard deug Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1570an
1575

**1575** 

## Tachartasan
* Chaidh am baile Luanda, prìomh-bhaile Angòla, a stèidheachadh mar *São Paulo de Loanda* leis an rannsachair Paulo Dias de Novais às a' Phortagail.
* Chaidh Focșani (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
*Andrés de Vandelvira, ann an Jaén. Ailtire às An Spàinn. (b 1509)
Roinn-seòrsa:1570an
1576

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1576** (**MDLXXVI**). 

## Tachartasan
* Chuireadh Beurla air an leabhar Lazarillo de Tormes.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1570an
1577

**MDLXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 28 an t-Ògmhios &ndash; Peter Paul Rubens, peantair gearmailteach (ch. 1640)

## Bàsan
Roinn-seòrsa:1570an
1579

**MDLXXIX**

## Tachartasan
* Chaidh Żelazowa Wola (A' Phòlainn) a stèidheachadh.
* Chuireadh Duitsis air an leabhar Lazarillo de Tormes.
* Chaidh Contae an Chabháin (Èirinn) a chruthachadh.

## Breithean

## Bàsan
*16 an Gearran - Gonzalo Jiménez de Quesada, ann am Mariquita. Ceannsaiche a rinn droch sgrios air Coloimbia.
Roinn-seòrsa:1570an
1581

**MDLXXXI**

## Tachartasan
* Chaidh Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte a stèidheachadh.

## Breithean
* 21 an Dàmhair &ndash; Domenico Zampieri, peantair eadailteach (ch. 1641)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1580an
1583

**MDLXXXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 18 am Màrt &ndash; Rìgh Magnus na Livonia (rug. 1540)

Roinn-seòrsa:1580an
1584

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1584** (**MDLXXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1580an
1585

**MDLXXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Voronezh a stèidheachadh.
* Dh'fhoillsich Miguel de Cervantes an nobhail *La Galatea*.
* 24 an Giblean - Taghadh Phàpa Sixtus V, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1585 gu ruige 1590.
* 1 an Cèitean - Crùnadh Phàpa Sixtus V.

## Breithean
*Khayr al-Din al-Ramli, ann an Ramla. Sgoilear Ioslamach.

## Bàsan
* 10 an Giblean - Ugo Boncompagni, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1572 gu ruige 1585. 

Roinn-seòrsa:1580an
1586

**MDLXXXVI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 25 am Faoilleach &ndash; Lucas Cranach Beag, peantair gearmailteach (rug. 1515)
 
Roinn-seòrsa:1580an
1587

**MDLXXXVII**

## Tachartasan
* Chaidh Aodh Rua Ó Dónaill a chrùnadh Taoiseach Thír Dhónaill.

## Breithean

## Bàsan
* 8 an Gearran &ndash; Màiri I, Ban-rìgh Alba (rugadh 1542)
 
Roinn-seòrsa:1580an
1588

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1588** (**MDLXXXVIII**). 

## Tachartasan
* Rinn An Cabhalach Shasunnach a' gnothaich air Armada na Spainne.
*Cur às do thràilleachd ann an Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia.

## Breithean
	
## Bàsan

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:1580an
1589

**MDLXXXIX**

## Tachartasan
*Chaidh a treas earrainn na La Araucana, le Alonso de Ercilla y Zúñiga, fhoillseachadh ann am Madrid.

## Breithean

## Bàsan
* 2 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Eanraig III of na Frainge (rug. 1551)
 
Roinn-seòrsa:1580an
1591

**MDXCV**

## Tachartasan
* 29 an Dàmhair - Taghadh Giovanni Antonio Facchinetti, ann an Cathair na Bhatacain.

## Breithean
*24 an t-Ògmhios - Mustafa I, ann am Manisa. Còigeamh ceannard deug Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan
* 16 an Dàmhair - Niccolò Sfondrati, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp eadar 1590 agus 1591.
* 30 an Dùbhlachd - Pàpa Innocentius IX, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp fad greis ann an 1591. 

Roinn-seòrsa:1590an
1592

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1592** (**MDXCII**). 

## Tachartasan
* 30 am Faoilleach - Taghadh Phàpa Clemens VIII, ann an Cathair na Bhatacain.
* Chaidh Oilthigh Dhùn Èideann a stèidheachadh.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1590an
1593

**MDXCIII**

## Tachartasan
* Chaidh Tibirita (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean
* Balthasar van der Ast, ann am Middelburg. Peantair às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1590an
1594

**MDXCIV**

## Tachartasan
*Chaidh Slobozia (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 9 an Dùbhlachd &ndash; Rìgh Gustavus Adolphus na Suain (ch. 1632)

## Bàsan
*29 an t-Samhain: Alonso de Ercilla y Zúñiga, ann an Ocaña, An Spàinn.
Roinn-seòrsa:1590an
1595

**MDXCV**

## Tachartasan
* Chaidh Aodh Mór Ó Néill a chrùnadh, ann an Tulaigh Óg.

## Breithean
* 9 an t-Ògmhios &ndash; Rìgh Wladislaus IV na Pòlainn (ch. 1648)

## Bàsan
*15 am Faoilleach - Murad III, ann an Istanbul. dara cheannard deug Impireachd nan Otomanach.

Roinn-seòrsa:1590an
1596

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1596** (**MDXCVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 31 am Màrt – René Descartes, feallsanaiche
* 13 an Cèitean – Martin Chemnitz, ann an Rostock (a' Ghearmailt). Riochdaire Dioplòmasach.

## Bàsan
* 27 am Faoilleach - Francis Drake, ann am Portobelo (Panama). Spùinneadair à Sasainn.

Roinn-seòrsa:1590an
1597

**MDXCVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 9 an t-Ògmhios - Pieter Janszoon Saenredam, ann an Assendelft. Peantair às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
* 4 an Dàmhair &ndash; Sarsa Dengel, Impire na h-Aetiòp (rug. 1550)

Roinn-seòrsa:1590an
1598

**MDXCIX**

## Tachartasan
* Blàr Tràigh Ghruinneart
## Breithean
*7 an t-Samhain - Francisco de Zurbarán, ann am Fuente de Cantos. Peantair às An Spàinn.

## Bàsan
* 13 an t-Sultain &ndash; Philip II na Spàinne (rug. 1526)

Roinn-seòrsa:1590an
1599

**MDXCIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 13 an Gearran - Fabio Chigi, ann an Siena. Pàp bho 1665 gu ruige 1667.
* 25 an Giblean - Oilbhear Crombail
* 6 an t-Ògmhios - Diego Velázquez, ann an Sevilla. Peantair às An Spàinn.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1590an
120an

Bha na **120an** sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 120 is 31 an Dùbhlachd 129.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 120 
* 121 
* 122 
* 123 
* 124 
* 125 
* 126 
* 127 
* 128
* 129

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
130an

Bha na **130an** sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 130 is 31 an Dùbhlachd 139.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 130 
* 131 
* 132 
* 133 
* 134 
* 135 
* 136 
* 137 
* 138
* 139

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
140an

Bha na 140an sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 140 is 31 an Dùbhlachd 149.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 140 
* 141 
* 142 
* 143 
* 144 
* 145 
* 146 
* 147 
* 148
* 149

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
150an

Bha na 150an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 150 is 31 an Dùbhlachd 159. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean

* 150 
* 151 
* 152 
* 153 
* 154 
* 155 
* 156 
* 157 
* 158
* 159

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
160an

Bha na 160an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 160 is 31 an Dùbhlachd 169. 

## Tachartasan

## Brèithean

* Commodus

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean

* 160 
* 161 
* 162 
* 163 
* 164 
* 165 
* 166 
* 167 
* 168
* 169

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
170an

Bha na 170an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 170 is 31 an Dùbhlachd 179. 

## Tachartasan
* Cogaidhean Marcomannach (Marcomannic Wars) eadar na Gearmailtich is na Ròmanaich

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean

* 170 
* 171 
* 172 
* 173 
* 174 
* 175 
* 176 
* 177 
* 178
* 179

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
110an

Bha na **110an** sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 110 is 31 an Dùbhlachd 119.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Trajan, Impire Romanach (98 - 117)

## Bliadhnaichean

* 110 
* 111 
* 112 
* 113 
* 114 
* 115 
* 116 
* 117 
* 118
* 119

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
180an

Bha na 180an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 180 is 31 an Dùbhlachd 189. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean
* Marcus Aurelius

## Bliadhnaichean

* 180 
* 181 
* 182 
* 183 
* 184 
* 185 
* 186 
* 187 
* 188
* 189

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
190an

Bha na 190an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 190 is 31 an Dùbhlachd 199. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean
* Commodus

## Bliadhnaichean

* 190 
* 191 
* 192 
* 193 
* 194 
* 195 
* 196 
* 197 
* 198
* 199

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
100an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg an [[2na Linn]]*

## Tachartasan
Sa deichead seo smaoineachar gun do bhàs an leomhann Eòrpach mu dheireadh.

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 100 
* 101 
* 102 
* 103 
* 104 
* 105 
* 106 
* 107 
* 108
* 109

Roinn-seòrsa:2na Linn
*
200an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[3mh Linn]]*

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean

* 200 
* 201 
* 202 
* 203 
* 204 
* 205 
* 206 
* 207 
* 208
* 209

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
The Killers

Is e còmhlan roc à Las Vegas, Nevada a tha ann **The Killers**. Chaidh a chruthachadh ann an 2002. Tha iad air an dèanamh an àrd le Brandon Flowers (seinneadair), Dave Keuning (Giotàr), Mark Stoermer (Giotàr beus) agus Ronnie Vannucci Jr. (drumaichean agus seinn). Bha *[[Hot Fuss]]*, a' chiad clàr aca air fhoillseachadh ann an 2004 agus bha an dara chlàr *[[Sam's Town]]* a' tighinn a-mach anns an Dàmhair 2006.

Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
Roinn-seòrsa:Còmhlanan-ciùil
2002

**MMII**

## Tachartasan
* Chaidh Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean, a’ chiad phàirc nàiseanta ann an Alba, a stèidheachadh.
* Stad Gairm, iris Gàidhlig.
* Bhuannaich Imre Kertész an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Bhuannaich Daniel Kahneman an Duais Nobel ann an Eaconomachd.
*Chaidh Bláskógabyggð (Innis Tìle) a chruthachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 6 an Gearran - Max Ferdinand Perutz, ceimigear às an Ostair.
* 11 am Màrt - James Tobin, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 28 an t-Iuchar - Archer John Porter Martin, ann an Llangarron. Ceimigear à Sasainn. 
* 31 an Lùnasdal - George Porter, ann an Canterbury. Ceimigear.
* 21 an Dàmhair - Kemal Kurt, ann am Berlin. Sgrìobhadair, eadar-theangadair agus neach-dhealbh às An Tuirc/A' Ghearmailt.
* 9 an Dùbhlachd - An t-Urramach Jack MacArtair, ann an Leòdhas. Ministear ann an Eaglais na h-Alba agus comhairliche riaghaltais ionadail.
* 28 an Dùbhlachd - Bertram Schmiterlöw, ann an Stockholm. Neach-ealain às an t-Suain.

Roinn-seòrsa:21mh linn
2004

'S e bliadhna-leum a bha ann an **2004** (**MMIV**).

## Tachartasan
*  23 am Màrt - Chaidh Jean-Yves Le Drian a thaghadh mar Ceann-suidhe na Breatainn Bige.
* Bhuannaich Elfriede Jelinek an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Chaidh Mukawa (むかわ町) a stèidheachadh.
* Taisgealadh ununtrium agus ununpentium.

## Breithean

## Bàsan
* Naum Landkof, ann an Iosrael. Matamataigear Ucràineach/Sobhiatach/Iosraeleach.
* 4 an Giblean - Boris Levitan, ann am Minneapolis. Matamataigear agus neach-teagaisg oilthigh Ucràineach/Sobhiatach. 
* 15 am Màrt - John A. Pople, ceimigear à Burnham on Sea, Somerset, Sasainn. Tha e ainmeil airson an *Pariser–Parr–Pople method*. 
* 28 am Màrt - Peter Ustinov, ann an Genolier. Actair à Sasainn.
* 1 an t-Iuchar - Marlon Brando, actair Aimeireaganach.
* 14 an Lùnasdal - Czesław Miłosz, ann an Kraków. Sgrìobhadair às a' Phòlainn.
* 15 an Lùnastal - Sune Bergström, ann an Stockholm. Fear-saidheans às An t-Suain.
* 19 an Dùbhlachd - Herbert C. Brown, ann an Lafayette. Ceimigear.
* 31 an Dùbhlachd - Gérard Debreu, eaconamaiche às an Fhraing.

Roinn-seòrsa:21mh linn
2005

**MMV**

## Tachartasan
* 19 an Giblean - Chaidh Joseph Alois Ratzinger a taghadh na phàp, san Roimh.
* 21 an Giblean - Achd na Gàidhlig 2005, a' chiad lagh le Pàrlamaid na h-Alba gus aithneachadh foirmeil fhaighinn airson na Gàidhlig.
* 30 an Dàmhair - A' chiad aifreann a-rithist ann am Frauenkirche ann an Dresden.
* 22 an t-Samhain - Chaidh Angela Merkel a thaghadh mar Seannsalair na Gearmailt.
* Bhuannaich Harold Pinter an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

## Bàsan
* 30 am Faoilleach - Martyn Bennett, ann an Dùn Èideann. Neach-ciùil ùr-ghnothach a mheasgaich ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire. 
* 2 an Giblean - Karol Józef Wojtyła, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1978 gu 2005.
* 26 an Giblean - Augusto Roa Bastos - sgrìobhadair à Paraguaidh.
* 6 an t-Iuchar - Claude Simon, ann am Paris. Ùghdair às an Fhraing.
* 13 an t-Sultain - Julio César Turbay Ayala, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 28 an Dàmhair - Richard Smalley, ceimigear às na Stàitean Aonaichte. 
* 16 an t-Samhain - Henry Taube, ann am Palo Alto. Ceimigear.

Roinn-seòrsa:21mh linn
300an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[4mh Linn]]*

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*300 
*301 
*302 
*303 
*304 
*305 
*306 
*307 
*308
*309

Roinn-seòrsa:4mh Linn
*
400an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[5mh Linn]]*

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 400 
* 401 
* 402 
* 403 
* 404 
* 405 
* 406 
* 407 
* 408
* 409

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
500an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[6mh Linn]]*

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*500 
*501 
*502 
*503 
*504 
*505 
*506 
*507 
*508
*509

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
600an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[7mh Linn]]*

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 600 
* 601 
* 602 
* 603 
* 604 
* 605 
* 606 
* 607 
* 608
* 609

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*
700an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[8mh Linn]]*

* 700 
* 701 
* 702 
* 703 
* 704 
* 705 
* 706 
* 707 
* 708
* 709

Roinn-seòrsa:8mh Linn
*
800an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[9mh Linn]]*

* 800 
* 801 
* 802 
* 803 
* 804 
* 805 
* 806 
* 807 
* 808
* 809

Roinn-seòrsa:9mh Linn
*
900an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[10mh Linn]]*

* 900 
* 901 
* 902 
* 903 
* 904 
* 905 
* 906 
* 907 
* 908
* 909

Roinn-seòrsa:10mh Linn
*
210an

Bha na **210an**, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 210 is 31 an Dùbhlachd 219. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean

* 210 
* 211 
* 212 
* 213 
* 214 
* 215 
* 216 
* 217 
* 218
* 219

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
310an

Bha na **310an**, sa 4mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 310 is 31 an Dùbhlachd 319. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*310 
*311 
*312 
*313 
*314 
*315 
*316 
*317 
*318
*319

Roinn-seòrsa:4mh Linn
*
410an

Bha na **410an**, sa 5mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 410 is 31 an Dùbhlachd 419. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*410 
*411 
*412 
*413 
*414 
*415 
*416 
*417 
*418
*419

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
510an

Bha na **510an**, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 510 is 31 an Dùbhlachd 519. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 510 
* 511 
* 512 
* 513 
* 514 
* 515 
* 516 
* 517 
* 518
* 519

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
610an

Bha na **610an**, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 610 is 31 an Dùbhlachd 619. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 610 
* 611 
* 612 
* 613 
* 614 
* 615 
* 616 
* 617 
* 618
* 619

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*
710an

Bha na **710an**, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 710 is 31 an Dùbhlachd 719. 

* 710 
* 711 
* 712 
* 713 
* 714 
* 715 
* 716 
* 717 
* 718
* 719

Roinn-seòrsa:8mh Linn
*
810an

Bha na **810an**, sa 9mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 810 is 31 an Dùbhlachd 819. 

* 810 
* 811 
* 812 
* 813 
* 814 
* 815 
* 816 
* 817 
* 818
* 819

Roinn-seòrsa:9mh Linn
*
320an

Bha na 320an, sa 4mh Linn,eadar 1 am Faoilleach 320 is 31 an Dùbhlachd 329. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*320 
*321 
*322 
*323 
*324 
*325 
*326 
*327 
*328
*329

Roinn-seòrsa:4mh Linn
*
910an

Bha na **910an**, sa 10mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 910 is 31 an Dùbhlachd 919. 

* 910 
* 911 
* 912 
* 913 
* 914 
* 915 
* 916 
* 917 
* 918
* 919

Roinn-seòrsa:10mh Linn
*
220an

Bha na 220an, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 220 is 31 an Dùbhlachd 229. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean

* 220 
* 221 
* 222 
* 223 
* 224 
* 225 
* 226 
* 227 
* 228
* 229

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
420an

Bha na 420an, sa 5mh Linn,eadar 1 am Faoilleach 420 is 31 an Dùbhlachd 429. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*420 
*421 
*422 
*423 
*424 
*425 
*426 
*427 
*428
*429

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
720an

Bha na 720an, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 720 is 31 an Dùbhlachd 729. 

* 720 
* 721 
* 722 
* 723 
* 724 
* 725 
* 726 
* 727 
* 728
* 729

Roinn-seòrsa:8mh Linn
*
520an

Bha na 520an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 520 is 31 an Dùbhlachd 529. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*520 
*521 
*522 
*523 
*524 
*525 
*526 
*527 
*528
*529

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
620an

Bha na 620an, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 620 is 31 an Dùbhlachd 629. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 620 
* 621 
* 622 
* 623 
* 624 
* 625 
* 626 
* 627 
* 628
* 629

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*
820an

Bha na 820an, sa 9mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 820 is 31 an Dùbhlachd 829. 

* 820
* 821 
* 822 
* 823 
* 824 
* 825 
* 826 
* 827 
* 828
* 829

Roinn-seòrsa:9mh Linn
*
330an

Bha na 330an, sa 4mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 330 is 31 an Dùbhlachd 339. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*330 
*331 
*332 
*333 
*334 
*335 
*336 
*337 
*338
*339

Roinn-seòrsa:4mh Linn
*
430an

Bha na 430an, sa 5mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 430 is 31 an Dùbhlachd 439. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*430 
*431 
*432 
*433 
*434 
*435 
*436 
*437 
*438
*439

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
530an

Bha na 530an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 530 is 31 an Dùbhlachd 539. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 530 
* 531 
* 532 
* 533 
* 534 
* 535 
* 536 
* 537 
* 538
* 539

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
630an

Bha na 630an, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 630 is 31 an Dùbhlachd 639. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 630 
* 631 
* 632 
* 633 
* 634 
* 635 
* 636 
* 637 
* 638
* 639

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*
730an

Bha na 730an, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 730 is 31 an Dùbhlachd 739. 

* 730 
* 731 
* 732 
* 733 
* 734 
* 735 
* 736 
* 737 
* 738
* 739

Roinn-seòrsa:8mh Linn
*
830an

Bha na 830an, sa 9mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 830 is 31 an Dùbhlachd 839. 

* 830 
* 831 
* 832 
* 833 
* 834 
* 835 
* 836 
* 837 
* 838
* 839

Roinn-seòrsa:9mh Linn
*
930an

Bha na 930an, sa 10mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 930 is 31 an Dùbhlachd 939. 

* 930 
* 931 
* 932 
* 933 
* 934 
* 935 
* 936 
* 937 
* 938
* 939

Roinn-seòrsa:10mh Linn
*
240an

Bha na 240an, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 240 is 31 an Dùbhlachd 249. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 240 
* 241 
* 242 
* 243 
* 244 
* 245 
* 246 
* 247 
* 248
* 249

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
340an

Bha na 340an, sa 4mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 340 is 31 an Dùbhlachd 349. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*340 
*341 
*342 
*343 
*344 
*345 
*346 
*347 
*348
*349

Roinn-seòrsa:4mh Linn
*
440an

Bha na 440an, sa 5mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 440 is 31 an Dùbhlachd 449. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*440 
*441 
*442 
*443 
*444 
*445 
*446 
*447 
*448
*449

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
230an

Bha na 230an, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 230 is 31 an Dùbhlachd 239. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 230 
* 231 
* 232 
* 233 
* 234 
* 235 
* 236 
* 237 
* 238
* 239

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
640an

Bha na 640an, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 640 is 31 an Dùbhlachd 649. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 640 
* 641 
* 642 
* 643 
* 644 
* 645 
* 646 
* 647 
* 648
* 649

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*
740an

Bha na 740an, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 740 is 31 an Dùbhlachd 749. 

* 740 
* 741 
* 742 
* 743 
* 744 
* 745 
* 746 
* 747 
* 748
* 749

Roinn-seòrsa:8mh Linn
*
840an

Bha na 840an, sa 9mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 840 is 31 an Dùbhlachd 849. 

* 840 
* 841 
* 842 
* 843 
* 844 
* 845 
* 846 
* 847 
* 848
* 849

Roinn-seòrsa:9mh Linn
*
940an

Bha na 940an, sa 10mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 940 is 31 an Dùbhlachd 949. 

* 940 
* 941 
* 942 
* 943 
* 944 
* 945 
* 946 
* 947 
* 948
* 949

Roinn-seòrsa:10mh Linn
*
920an

Bha na 920an, sa 10mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 920 is 31 an Dùbhlachd 929. 

* 920
* 921 
* 922 
* 923 
* 924 
* 925 
* 926 
* 927 
* 928
* 929

Roinn-seòrsa:10mh Linn
*
540an

Bha na 540an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 540 is 31 an Dùbhlachd 549. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*540 
*541 
*542 
*543 
*544 
*545 
*546 
*547 
*548
*549

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
450an

Bha na 450an, sa 5mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 450 is 31 an Dùbhlachd 459. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*450 
*451 
*452 
*453 
*454 
*455 
*456 
*457 
*458
*459

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
550an

Bha na 550an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 550 is 31 an Dùbhlachd 559. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*550 
*551 
*552 
*553 
*554 
*555 
*556 
*557 
*558
*559

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
650an

Bha na 650an, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 650 is 31 an Dùbhlachd 659. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 650 
* 651 
* 652 
* 653 
* 654 
* 655 
* 656 
* 657 
* 658
* 659

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*
750an

Bha na 750an, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 750 is 31 an Dùbhlachd 759. 

* 750 
* 751 
* 752 
* 753 
* 754 
* 755 
* 756 
* 757 
* 758
* 759

Roinn-seòrsa:8mh Linn
*
850an

Bha na 850an, sa 9mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 850 is 31 an Dùbhlachd 859. 

* 850 
* 851 
* 852 
* 853 
* 854 
* 855 
* 856 
* 857 
* 858
* 859

Roinn-seòrsa:9mh Linn
*
950an

Bha na 950an, sa 10mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 950 is 31 an Dùbhlachd 959. 

* 950 
* 951 
* 952 
* 953 
* 954 
* 955 
* 956 
* 957 
* 958
* 959

Roinn-seòrsa:10mh Linn
*
250an

Bha na 250an, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 250 is 31 an Dùbhlachd 259. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 250 
* 251 
* 252 
* 253 
* 254 
* 255 
* 256 
* 257 
* 258
* 259

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
260an

Bha na 260an, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 260 is 31 an Dùbhlachd 269. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 260 
* 261 
* 262 
* 263 
* 264 
* 265 
* 266 
* 267 
* 268
* 269

Roinn-seòrsa:3mh Linn
*
360an

Bha na 360an, sa 4mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 360 is 31 an Dùbhlachd 369. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*360 
*361 
*362 
*363 
*364 
*365 
*366 
*367 
*368
*369

Roinn-seòrsa:4mh Linn
*
460an

Bha na 460an, sa 5mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 460 is 31 an Dùbhlachd 469. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*460 
*461 
*462 
*463 
*464 
*465 
*466 
*467 
*468
*469

Roinn-seòrsa:5mh Linn
*
560an

Bha na 560an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 560 is 31 an Dùbhlachd 569. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
*560 
*561 
*562 
*563 
*564 
*565 
*566 
*567 
*568
*569

Roinn-seòrsa:6mh Linn
*
660an

Bha na 660an, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 660 is 31 an Dùbhlachd 669. 

## Tachartasan

## Brèithean

## Bàsaichean

## Bliadhnaichean
* 660 
* 661 
* 662 
* 663 
* 664 
* 665 
* 666 
* 667 
* 668
* 669

Roinn-seòrsa:7mh Linn
*