open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paul J. Crutzen

‘S e ceimigear às na Tìrean Ìsle a th' ann ** Paul Jozef Crutzen** (Amsterdam 3 an Dùbhlachd 1933). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1995, còmhla ri Mario J. Molina agus F. Sherwood Rowland airson an obrach aca air an fhilleadh òson.

## Aistean co-cheangailte
*Duais Nobel

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Mario J. Molina

’S e ceimigear à Meagsago a th’ ann **Mario José Molina** neo **Mario José Molina-Pasquel Henríquez** (Meagsago 19 am Màrt 1943). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1995, còmhla ri Paul J. Crutzen agus F. Sherwood Rowland airson an obrach aca air an fhilleadh òson. Rugadh e ann am Baile Mheagsago is bha e na sgoilear an sin agus anns an Eilbheis. Thill e gu Meagsago agus dh'ionnsaich e innleadaireachd cheimigeach. Rinn e dotaireachd aig Oilthigh California, Berkeley fo George Pimentel, far an do dh'obraich e air speactromachd leusair. Dh'imrich e a dh'Oilthigh California, Irvine, far an do dh'obraich e còmhla ri Sherwood Rowland is leasaich iad teòiridh mu clòrofluaracarbonan is am filleadh òson. Bha e an sàs ann an ceimigeachd an àile aig an JPL eadar 1982 is 1989, is aig MIT, far an do mhair e gu ruige 2005, nuair a thòisich e aig Oilthigh California San Diego. Chaochail e ann an 2020.

## Ceanglaichean a-mach
*Centro Mario Molina
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Daoine à Meagsago
Robert Curl

‘S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Robert Floyd Curl** (Alice 23 an Lùnasdal 1933). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1996, còmhla ri Richard Smalley agus Harold Kroto.

## Aistean Co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
John E. Walker

’S e Ceimigear às Sasainn a th’ ann **John Ernest Walker** (Halifax 7 am Faoilleach 1941). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1997, còmhla ri Jens C. Skou agus Paul D. Boyer.

## Aistean Co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Jens C. Skou

B' e ceimigear agus ollamh às An Danmhairg a bh' ann Jens Christian Skou (IPA: **ˈjɛns kʁæsdjæn ˈsɡʌʊ̯ˀ**, Lemvig 8 an Dàmhair 1918–28 an Cèitean 2018). Rugadh e anns an Danmhairg is rinn e dotaireachd meidigeach aig Oilthigh Chopenhagen rèn Dàrna Cogaidh. Dh'imrich e a dh'Oilthigh Aarhus far an do rannsaich e ciamar a tha an-fhaireachdairean ag obair is choilean e dotaireachd eile ann an 1954. Lorg e Na+/K+-ATPase, a tha a' stiùireadh ìrean salainn ann an ceallan, ann an ceallan phartan ann an 1957.

## Urraman

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1997, còmhla ri Paul D. Boyer agus John E. Walker.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Walter Kohn

B' e ceimigear às an Ostair a bh’ ann am **Walter Kohn** (Vienna  9 am Màrt 1923). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1998, còmhla ri John Pople airson na h-obrach aca air ceimigeachd choimpiutaireach. Chaochail e ann an 2016.

## Aistean Co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Ceangailtean a-muigh
* Freeview video interview with Walter Kohn by the Vega Science Trust
* Official homepage of the Nobel Prize in Chemistry in 1998
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Paul D. Boyer

B' e ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a bh' ann am **Paul Delos Boyer** (Provo 31 an t-Iuchar 1918–2 an t-Ògmhios 2018).

Rugadh e ann an Utah is bha e na oileanach aig Oilthigh Brigham Young. Sgrìobh e a theusais aig Oilthigh Wisconsin is dh'obraich e aig Oilthigh Stanford is Oilthigh Minnesota mus deach e do dh'UCLA ann an 1963. Rannsaich e am beirmear a tha a' dèanamh ATP, moileciuil glè chudromach ann an cearcall lùths nan cealla, is chinntich John E. Walker a theòiridh mun phròiseas nuair a dhearbhaich e structar an ATP synthase.

## Urraman

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1997, còmhla ri Jens C. Skou agus John E. Walker airson na h-obrach aca air lùths ann an ceallan. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Ahmed H. Zewail

'S e ceimigear agus ollamh às An Èipheit a th’ann an **Ahmed Hassan Zewail** (Arabais: أحمد حسن زويل‎, IPA: **ˈæħmæd ˈħæsæn zeˈweːl**, Damanhùr 26 an Gearran 1946). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1999 airson na h-obrach aige air leusairean os-luath.
Chaochail e ann an 2016.

## Aistean Co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an Èipheit
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Richard Smalley

B’ e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **Richard Errett Smalley** (Arkon 6 an t-Ògmhios 1943–Houston 28 an Dàmhair 2005).

Bha e na oileanach aig Hope College ann am Michigan agus an sin Oilthigh Mhichigan. Dh'obraich e airson Shell Oil mar cheimigear agus sgrìobh e a thràchdas aig Oilthigh Phrinceton far an do rannsaich e speactromachd leusair. An dèidh postdoc aig Oilthigh Chicago lean e an rannsachadh aige aig Oilthigh Rice. Lorg e, còmhla ri a oileanach Robert Curl agus Harold Kroto à Sussex, fullerenes ann an 1985 is Kroto air chèilidh. Chaochail e le tinneas nan ceallan bàna aig aois 62.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1996, còmhla ri Curl agus Kroto airson obrach ann an nanoteichneòlas.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
John A. Pople

B’ e ceimigear a bha ann an **Sir John Anthony Pople**. Rugadh e air 31 an Dàmhair, 1925 ann am Burnham on Sea, Somerset, Sasainn agus chaidh a thogail an seo cuideachd. Bha e aig Sgoil Gràmair Bhristol as deidh sin, far a bheil seòmar IT air a bheil ainm. An uair sin chaidh e a Colaiste na Trianaide, Cambridge. Fhuair e BA ann an 1946 agus rinn e ollamhachd  ann am matamataig ann an 1951 anns an Oilthigh Chambridge. Dh’imrich do na Stàitean Aonaichte anns a’ bhliadhna 1964. Chaochail e air  15 am Màrt 2004. Tha e ainmeil  air sgàth a chuid obrach air molecular orbitals, aig an robh Rudolph Pariser agus  Robert G. Parr ag obair cuideachd. An-diugh canar an dòigh Pariser–Parr–Pople ris. Bhuannaich e Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1998 airson na h-obrach aige air dòighean coimpiutaireach ann an ceimigeachd chuantamach còmhla ri Walter Kohn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Alan Heeger

'S e ceimigear agus fiosaigiche às na Stàitean Aonaichte a th' ann **Alan J. Heeger** (Sioux City, Iowa, 22 am Faoilleach 1936). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2000 còmhla ri Hideki Shirakawa agus Alan MacDiarmid airson na h-obrach aice air poilimearan a tha nan giùlanairean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Alan MacDiarmid

B' e ceimigear à Sealainn Nuadh a bha ann an **Alan Graham MacDiarmid** (Masterton 14 an Giblean 1927–Philadelphia 7 an Gearran 2007). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2000, còmhla ri Alan J Heeger agus Hideki Shirakawa airson na h-obrach aice air poilimearan a tha nan giùlanairean.

Rugadh is thogadh e ann an Masterton, Sealainn Nuadh. Nuair a bha e 16 thòisich e ag obair mar neach-cùraim aig Colaiste Bhictoria ann an Wellington, is rinn e ceum pàirt-ùine. Dh'ionnsaich e aig Oilthigh Chambridge is Oilthigh Wisconsin agus chaidh e na àrd-ollamh aig Oilthigh Phennsylvania. Chuala e mu poilimearan airgeadach nuair a bha e aig seiminear ann an Tokyo còmhla ri Hideki Shirakawa is rinn Shirakawa cèilidh air Oilthigh Phennsylvania gus poilimearan giùlanach a dhèanamh.

Chaochail e as dèidh tuiteim nuair an robh e a' dol gu port-adhair airson itealaidh do Shealainn Nuadh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine à Sealainn Nuadh
Ryoji Noyori

'S e Ceimigear às  An t-Seapan a th’ann **Ryoji Noyori** (Seapanais: 野依 良治, Kobe  3 an t-Sultain 1938). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri K. Barry Sharpless agus William S. Knowles.

## Aistean Co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
Hideki Shirakawa

'S e ceimigear agus ollamh às an t-Seapan a th' ann **Hideki Shirakawa** (Seapanais: 白川 英樹, Tokyo  20 an Lùnasdal 1936). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2000 còmhla ri Alan Heeger agus Alan MacDiarmid airson na h-obrach aice air poilimearan a tha nan giùlanairean.

## Ceangailtean a-muigh
* Nobel Prize Biography (sa Bheurla)
*Làrach lìn oifigeil sa Iapanais

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
K. Barry Sharpless

‘S e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Karl Barry Sharpless** (Philadelphia (Pennsylvania) 28 an Giblean 1941). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri Ryoji Noyori agus William S. Knowles.

## Faic cuideachd
* Duais Nobel
* Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Kurt Wüthrich

'S e ceimigear às an Eilbheis a th' ann **Kurt Wüthrich** (Aarberg 4 an Dàmhair 1938). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2002, còmhla ri John B. Fenn agus Koichi Tanaka. Chaidh e don Oilthigh Bherne.

## Ceanglaichean a-mach
*  Agallamh le Kurt Wüthrich- bhideo saor 's an asgaidh bhon Vega Science Trust

## Aistean co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Peter Agre

'S e bith-eòlaiche agus dotair às Na Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Peter Agre** (Northfield, Minnesota, 30 am Faoilleach 1949). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2003, còmhla ri Ruaraidh MacFhionghain.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
John B. Fenn

B' e **John B. Fenn** (Eabhraig Nuadh 15 an t-Ògmhios 1917 - Richmond (Bhirginia) 10 an Dùbhlachd 2010) Ceimigear às na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2002, còmhla rin Koichi Tanaka agus Kurt Wüthrich. Bha e 85 bliadhna a dh' aois nuair a choisinn e an duais sin, am fear na b' aosda a bhuannaich a-riamh i.

## Aistean Co-cheangailte
* Duais Nobel
* Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
William S. Knowles

’S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ann **William Standish Knowles** (Taunton (Massachusetts) 1 an t-Ògmhios 1917). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri Ryoji Noyori agus K. Barry Sharpless.

## Aistean Co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Ruaraidh MacFhionghain

'S e bith-eòlaiche agus ollamh às Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Ruaraidh Mac Fhionghain**, Burlington (Massachusetts) 19 an Gearran 1956). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2003, còmhla ri Peter Agre.

## Aistean co-cheangailte
*Duais Nobel
*Duais Nobel ann an Ceimigeachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd
Roinn-seòrsa:Ceimigearan
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Na h-Eileanan Siar

Tha **na h-Eileanan Siar** no **na h-Eileanan an Iar** air taobh an iar na h-Alba. Ann an eachdraidh, chleachdadh an t-ainm 'Innse Gall'. Chleachdadh cuideachd 'An t-Eilean Fada' mar far-ainm orra. Eadar-dhealaichidh an Cuan Sgitheanach na h-Eileanan Siar agus na h-Eileanan a-staigh. 

Thèid an riaghladh fon ùghdarras ionadail Comhairle nan Eilean Siar.

## Gàidhlig san Eilean Siar
Aig a' chunntas-sluaigh 2011, bha Gàidhlig aig 52% den àireamh-shluaigh.

## Na h-Eileananan

### [[Leòdhas]]
* Am Bac
* Barbhas
* Beàrnaraigh
* Bhaltos
* Brù
* Calanais
* Cralabhstadh
* Dail bho Deas
* Einicleite
* Garrabost
* Gress
* Na Lochan
* Mangurstadh
* Nis
* Riof
* Rubha
* Siabost
* Steòrnabhagh
* An Taobh Siar
* Timsgearraidh
* Tolastadh a' Chaolais
* Tolastadh bho Thuath
* Ùig

### [[Na Hearadh]]
* Bearnaraigh
* An Tòb
* Sgalpaigh
* Tairbeart

### [[Uibhist a Tuath]]
* Loch nam Madadh
* Solas
* Griomasaigh

### [[Beinn na Faoghla]]
* Baile a' Mhanaich

### [[Uibhist a Deas]]
* An t-Ìochdar
* Loch Baghasdail
* Asgarnais

### [[Barraigh]]
* Bàgh a' Chaisteil
* Bhatarsaigh
* Borgh, Barraigh
* Grein
* Tangasdal

### [[Èirisgeigh]]

### [[Hiort]]

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Na h-Eilean an Iar - *bhideo fad 3:55, le e-Stòras*
* BBC Naidheachdan 2016-10-28: Dragh mu àireamh sluaigh nan Eilean
*
Na h-Innse Gall

Canar **Innse Gall** ri dà shreath de dh'Eileanan far costa Iar na h-Alba. Mu thuath, tha na h-Eileanan Siar agus nas fhaide deas tha na h-Eileanan A-staigh.

## [[Na h-Eileanan Siar]]
* Barraigh

* Na Hearadh
* Leòdhas
* Uibhist a Tuath
* Beinn na Faoghla
* Uibhist a Deas
* Hiort

## Na h-Eileanan a-staigh
* An t-Eilean Sgitheanach
* Muile
* Ì Chaluim Chille
* Ìle
* Diùra
* Lios Mòr
* Tiriodh
* Canaigh
* Eilean nam Muc
* Rùm
* Eige
* Colbhasa
* Orasaigh

Faic cuideachd: Na h-Eileanan a-staigh

Roinn-seòrsa:Innse Gall
Karl Marx

B' e feallsanaiche poileataigeach às a' Ghearmailt a bha ann an **Karl Heinrich Marx** (Trier, 5 an Cèitean, 1818 – Lunnainn, 14 am Màrt 1883). Bhitheadh e a sgrìobhadh mu airgeid agus cumhachd. Cuide ri Friedrich Engels, stèidhich e an fheallsanachd phoilitigeach ris an canar Co-mhaoineas anns an duilleachan no pamflaid "am Manifesto Commanach" a thàinig a-mach ann an 1848. An dèidh seo 's e 'Marxachas' a dh'èighear air na smuaintean aige.

## Beatha agus obair
Bha e na oileanach sna oilthighean ann am Bonn agus Berlin. Dh'imrich e do Pharas ann an 1843, far an do choinnich e Engels, agus Lunnainn ann an 1849. Tha mòran den bheachd gur e an leabhar is cudromaiche aige *[[Das Kapital]]* a sgrìobh e tarsainn air trì deichead agus far an do bhris e sìos, bheachdaich e agus gu ìre dh'ainmich e an seòrsa eaconamas ris an canar *Kapitalismus* (Gàidhlig: calpachas) san latha an diugh. Bha e a' dol an aghaidh bheachdan eaconamas libearalaich agus lean mòran deasbaid eadar an fheadhainn a tha ag aontachadh leis agus an fheadhainn nach eil. A rèir Marx, bidh còmhstri ann eadar a' Bhùirdeasachd agus am Mòr-shluagh an-còmhnaidh. 

Dh'ùghdar e gu leòr leabhraichean eile mu iomadach cuspair cuideachd. Ged a chaidh a bhreith anns a' Ghearmailt bha aige ri gluasad dhachaigh glè thric oir nach bu chaomh le toir dhaoine na beachdan aige agus mu dheireadh rinn e a dhachaigh ann an Lunnainn agus dh'fhuirich e an sin gus an do bhàsaich e ann an 1883. Thug na sgrìobh agus na rinn e buaidh mhòr air Fidel Castro agus Paulo Freire.

## Urraman
Dh'ainmicheadh an Oilthigh Leipzig air eadar 1953 agus 1990.
## Aistean co-cheangailte

* Somhairle MacGill-Eain
* Friedrich Engels
* Vladimir Lenin
* Leon Trotsky
* Mao Zedong
* Co-mhaoineas
* Marxachas
* 1871 Comann Pharis
* Rosa Lucsamburg
* Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba

Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Paul Samuelson

B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann am **Paul Anthony Samuelson** (Gary, Indiana, 15 an Cèitean 1915–Belmont, Massachusetts, 13 an Dùbhlachd 2009). Thug e clasaichean do Virgilio Barco Vargas, a bhiodh na cheann-suidhe Choloimbia eadar 1986 agus 1990. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1970.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Simon Kuznets

B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an ** Simon Smith Kuznets ** (Pinsk, Belarus, 30 an Giblean 1901 – 8 an t-Iuchar 1985 Cambridge, Massachusetts).

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1971. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Jan Tinbergen

B' e eaconamaiche às na Tìrean Ìsle a bha ann an **Jan Tinbergen** (Den Haag, 12 an Giblean 1903–Den Haag, 9 an t-Ògmhios 1994).

Còmhla ri Ragnar Frisch bhuannaich e a' chiad Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1969 airson an obrach air modailean daineamaig phròiseasan eaconamach.

Rugadh e ann an Den Haag is bha e na oileanach aig Oilthigh Leiden far an do dh'ionnsaich e matamataig is fiosaig teòiridheach agus thachair e ri Paul Ehrenfest. B' e neach-gearain cogaiseach a bh' ann is an àite seirbheis san arm dh'obair e sa' phrìosan ann an Rotterdam. Dh'imrich e do Àrd-Bhiùro Statastaigs ann an 1928 an dèidh do còig mìosan (de 15) sa' phrìosan is chuir e a theusais, *Minimumproblemen in de natuurkunde en de ekonomie*, a-steach ann an 1929. Chaidh e na àrd-ollamh aig a' Sgoil Nàiseanta na Tìrean Ìsle ann an 1933 is mhair e an siud gu 1973. Chaidh e cuideachd na stiùiriche Biùro Planaidh Mheadhanach o 1943.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
John Hicks

B' e eaconamaiche a bha ann an **Sir John Richard Hicks** (8 an Giblean 1904 Warwick, Sasainn – 20 an Cèitean 1989 Blockley, Sasainn). Chaidh e dhan Oilthigh Oxford.

Còmhla ri Kenneth Arrow bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1972. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Roinn-seòrsa:Eaconomaichean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Henryk Sienkiewicz

'S e **Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz de Oszyk** (IPA: [xɛnrɨk ˈadam alɛˈksandɛr ˈpʲus ɕɛnˈkʲevʲitʂ de ˈɔʂɨk]) sgrìobhadair Pòlach. Rugadh e ann an Wola Okrzejska ann an 1846 agus chaochail e ann an Vevey ann an 1916. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1905. Tha e ainmeil aig ìre eadar-nàiseanta gus ar làithean airson an nobhail *Quo Vadis*. A bharrachd air sin, b' e esan an dàrna neach às A' Phòlainn a choisinn duais Nobel a-riamh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* A chuid obrach ann an Gutenberg
* Taigh-tasgaidh Henryk Sienkiewicz

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Pòlach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn
Bjørnstjerne Bjørnson

B' e **Bjørnstjerne Martinus Bjørnson** dràmaire agus sgrìobhadair à Nirribhidh. Rugadh e ann an Kvikne ann an 1832 agus chaochail e ann am Paris ann an 1910. Sgrìobh e an teacsa airson Laoidh nàiseanta na Nirribhidh. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1903.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* A chuid obrach ann an Gutenberg

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Nirribheach
Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Kenneth Arrow

'S e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Kenneth Joseph Arrow**. Rugadh e ann an Eabhraig Nuadh 23 an Lùnasdal 1921 agus bha e na oileanach aig Oilthigh Cholumbia far an do sgrìobh e an tràchdas aige. Dh'obair e cuideachd aig Oilthigh Chicago.

Dh'imrich e gu Oilthigh Stanford ann an 1949, far an do chaidh e na ollamh agus mhair e an sin gu ruige 1968, nuair a dh'imrich e gu Oilthigh Harvard. Chaochail e 21 an Gearran 2017.

Còmhla ri John Hicks bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1972. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Eaconamaiche
Ragnar Frisch

B' e eaconamaiche à Nirribhidh a bha ann an **Ragnar Anton Kittil Frisch ** (Oslo, 3 am Màrt 1895–Oslo, 31 am Faoilleach 1973). Còmhla ri Jan Tinbergen bhuannaich e a' chiad Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1969 airson an obrach air modailean daineamaig phròiseasan eaconamach.

## Ceangal a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
José Echegaray y Eizaguirre

B' e sgrìobhadair agus dràmaire às an Spàinn a bha ann an **José Echegaray y Eizaguirre**.

Rugadh e ann am Madrid ann an 1832 is chaochail e an siud fhèin ann an 1916.
Bha e na oileanach aig an Sgoil Einnseanaireachd Rathaidean ann am Madrid agus an sin chaidh e na neach-teagaisg an siud. 
An dèidh don aramach ann an 1868 chaidh e san riaghaltas is bha e na mhinistear leasachadh eaconomaigeach ann an 1869 is 1872, agus na mhinistear ionmhais gus thill am monarcachd ann an 1874.

'S e "El gran Galeoto" an leabhair as ainmeile aige. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas còmhla ri Frédéric Mistral anns a’ bhliadhna 1904.

## Obair shaidheansail
* *Cálculo de variaciones* (Calculas nan Diofarachadh) (1858), neo-aithnichte anns an Spàinn aig an àm.
* *Problemas de geometría plana* (Ceistean taobh Gheoimeatrais Làn) (Madrid, Bailly-Baillere, 1865).
* *Problemas de geometría analítica* (Ceistean taobh Gheoimeatrais Sgrùdail) (1865).
* *Teorías modernas de la física* (Beachd-smuaintean Nòs-ùr ann an nàdar-fheallsanachd (867).
* *Introducción a la geometría superior* (Tòiseachadh le Geoimeatras Àrd) (1867), mìneachadh a' Gheoimeatrais aig Michel Chasles.
* *Memoria sobre la teoría de los determinantes* (Obair air beachd-smuaintean na h-àireamhan-shuidhichte) (1868), a' chiad obair dhen sheòrsa anns an Spainn.
* *Tratado elemental de termodinámica* (Tràchdas bunaiteach air an Fhiùghantachas Thearmach) (1868), obair ghoirid air cuspair a bha uabhasach ùr aig an àm.
* *Resolución de ecuaciones y teoría de Galois: lecciones explicadas en el Ateneo de Madrid* (Fuasgladh co-ionnannasan agus na beachd-smuaintean aig Galois: bho chlasaichean aig an Ateneo ann am Madrid) (Madrid, J.A. García, 1897).

## Litreachas
* *La esposa del vengador dentro* (Bean a' Dhìoghaltair na bhroinn) (1874).
* *En el puño de la espada* (Ann an Dòrn a' Chlaidheamh) (1875).
* *Locura o santidad* (Cuthach neo Ciall) (1876).
* *El gran Galeoto* (Galoteo Mòr) (1881).
* *Mariana* (Mariana) (1892).
* *El hijo de Don Juan* (Mac Dhon Juan) (1892).
* *Mancha que limpia* (Smàl air a nighe) (1895).
* *El loco de Dios* (Às a chiall do Dhia) (1900).
* *Lances entre caballeros* (Lannsaichean eadar Ridirean) (Madrid, Sucesores de Rivadeneyra, s.a.)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Frédéric Mistral

B’ e sgrìobhadair agus faclairiche às an Fhraing a bha ann am **Frédéric Mistral**. Rugadh e ann am Maillane ann an 1830 agus chaochail e an siud fhèin ann an 1914. Sgrìobhadh e ann an cànan Ocseadanais. 'S e *Mirèio* (1859) an leabhar as ainmeile aige. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas còmhla ri José Echegaray anns a’ bhliadhna 1904.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Theodor Mommsen

B' e sgrìobhadair Ghearmailteach a bha ann an **Theodor Mommsen**. Rugadh e ann an Garding, a bha fo bhuaidh na Danmhairg, ann an 1817 agus chaochail e ann am Berlin ann an 1903. 'S e eachdraidh na Ròimhe an leabhar as ainmeile aige, a sgrìobh e nuair a bha e aig Oilthigh Zürich eadar 1851, nuair a chuir Oilthigh Leipzig e à dreuchd, is 1854, nuair a d'fhuair e ollamhachd aig Oilthigh Bhreslau. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1902.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Pròiseact Gutenberg: Mommsen, Theodor, 1817-1903 (Beurla agus Gearmailtis)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Milton Friedman

B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann am ** Milton Friedman ** (31 an t-Iuchar 1912 Eabhraig Nuadh–16 an t-Samhain 2006, San Francisco, California).

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1976.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Wassily Leontief

B' e eaconamaiche a bha ann an **Wassily Wassilyovitch Leontief ** (Ruisis: Василий Васильевич Леонтьев (5 an Lùnasdal 1906 Sankt Peterburg, a' Ghearmailt–5 an Gearran 1999, Eabhraig Nuadh).

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1973.

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Leonid Kantorovich

B' e eaconamaiche às an Ruis a bha ann an ** Leonid Vitaliyevich Kantorovich** (Ruiseis: Леонид Витальевич Канторович) (19 am Faoilleach 1912 Sankt Peterburg – 7 an Giblean 1986, Mosgo).

Còmhla ri Tjalling Koopmans bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1975.

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha Leonid Kantorovich(Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Friedrich von Hayek

B' e eaconamaiche agus feallsanaiche poileataigeach Ostaireach a bha ann an **Friedrich August von Hayek** (8 an Cèitean, 1899 ann am Vienna–23 am Màrt, 1992 ann am Freiburg im Breisgau, a' Ghearmailt).

Bha e na oileanach aig Oilthigh Vienna is dh'obair e san Ostair is sna Stàitean Aonaichte mus deach e na àrd-ollamh eaconamachd aig Sgoil na h-Eaconamachd Lunnainn ann an 1931. Dh'imrich e a dh'Oilthigh Chicago ann an 1950, far an do theagaisg e saidheansan sòisealta, is Oilthigh Freiburg ann an 1962.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1974 còmhla ri Gunnar Myrdal.
 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Gunnar Myrdal

B' e eaconamaiche às an t-Suain a bha ann an **Karl Gunnar Myrdal** (Skattungbyn, 6 an Dùbhlachd 1898 - Danderyd, 17 an Cèitean 1987). Thug e ceum bho Oilthigh Stockholm agus bha e na ollamh san Sgoil Eaconomais Stockholm cuideachd. Còmhla ri Friedrich Hayek bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1974. Phòs e aig Alva Reimer ann an 1924. Bha ise cuideachd na thè-poileataigs agus bhuannaich i an Duais Nobel airson Sìthe ann an 1982. Sgrìobh iadsan an leabhar *Kris i befolkningsfrågan* (Staing ann an Ceist an t-Sluaigh) ann an 1934 B' iad an aon chàraid phòsta a bhuannaich an Duais Nobel ann an raointean eadar-dhealaichte agus ann am bliadhnaichean fa leth.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Selma Lagerlöf

B’ e sgrìobhadair às an t-Suain a bha ann **Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf** (IPA:/ˈsɛlma ʊˈtiːlɪa lʊˈviːsa ˈlɑːgərˌløːv/). Rugadh i ann an taigh mòr ris an canar Mårbacka anns a' bhaile Sunne ann an 1858 agus chaochail i an siud fhèin ann an 1940.  Sgrìobh Lagerlöf a' chiad nobhail aice ann an Landskrona ann an 1881, nuair a bha i na tidsear. 'S e *Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige* (Beurla: *The Wonderful Adventures of Nils*) an leabhair as ainmeile aice. B' e ise a' chiad bhean a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas riamh. Fhuair i an duais anns a’ bhliadhna 1909. B' ann a' filmeadh *Gösta Berlings saga*, a sgrìobh Lagerlöf ann an 1891, a thòisich Greta Garbo anns na filmichean. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suaineach
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Sully Prudhomme

B' e **René-François-Armand (Sully) Prudhomme** bàrd às an Fhraing. Rugadh e ann am Paris ann an 1839 agus chaochail e ann an Châtenay-Malabry, faisg air Paris, ann an 1907. Bu esan a' chiad sgrìobhadair agus feallsanaiche a bhuannaich, anns a' bhliadhna 1901, an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Obair
;Bàrdachd
* *Stances et Poèmes*  (Suidheachaidhean is Dàn), 1865
* *Les Épreuves* (Cruadalan), 1866
* *Les Solitudes* (Uaigneas), 1869
* *Les Destins* (Toiche), 1872
* *La France* (An Fhraing), 1874
* *Les Vaines tendresses* (Tlàths Faoin), 1875
* *Le Zénith*, dàn, 1876 (dha na daoine a bhàsaich air a’ bhalùn ris an canadh Le Zénith)
* *La Justice* (Ceartas), 1878 
* *Poésie* (Bàrdachd), 1865 - 1888
* *Le Prisme, poésies diverses* (Am Prism, cruinneachadh dhe bhàrdachd), 1886
* *Le Bonheur* (Àgh), 1888
* *Épaves* (Tobhtaichean), 1908
;Feallsanachd
* *La Vraie Religion selon Blaise Pascal* (An Creideamh Ceart A-rèir Blaise Pascal), Paris, F. Alcan, Bibliothèque de philosophie contemporaine, 1905 
;Artaigilean
* « La tour Eiffel, discours de M. Sully Prudhomme » (An Tùr Eiffel, aiste le Sully Prudhomme) ann an Revue scientifique, 20mh An Giblean 1889
* « Les autographes de « la nature » : M. Sully Prudhomme » (Lorgan-làimhe an Nàdar, aiste le Sully Prudhomme) ann an La Nature, N°887 – 31mh An Cèitean 1890
* « Sur l'origine de la vie terrestre » (Mu Fhreumhan a’ Bheatha air an Talamh) ann an *Revue de Métaphysique et de Morale*, t. 1, 1893, p. 324-345
* « L’esprit scientifique et la théorie des causes finales » “An Spiorad Saidheansail is Saoilneas a’ Chinn-fàth deireannach) ann an Revue scientifique, 28mh Am Faoilleach 1899
* « L’anthropomorphisme et les causes finales » (Antropomorfamas is ceann-fàth deireannach) ann an Revue scientifique, 4mh Am Màrt 1899
* « Le darwinisme et les causes finales — Réponse à Charles Richet » (Darwineas is ceann-fàth deireannach – Freagairt do Charles Richet) ann an Revue scientifique, 15mh An Giblean 1899
* « Méthodes expérimentales et causes finales — Réponse à Charles Richet » (Dòighean Pròbhail is ceann-fàth deireannach – Freagairt do Charles Richet) ann an Revue scientifique, 20mh An Cèitean 1899
* « Critique du principe finaliste et de ses applications à la science » (Lèirmheas air a’ phrionnsabal dheireannach is a bhith ga chleachdadh anns an Saidheans) ann an Revue scientifique, 12mh An Lùnasdal 1899
* « Le libre arbitre devant la science positive » (An Rèiteachair Saor is Saidheans Dearbhach) ann an Revue scientifique, 9mh An Dùbhlachd 1899
* « Les causes finales - Septième et dernière lettre à M. Charles Richet » (Ceann-fàth deireannach - seachd agus litir mu dheireadh  do Charles Richet) ann an Revue scientifique, N°17 – 25mh An Giblean 1902

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Tjalling Koopmans

B' e eaconamaiche às na Tìrean Ìsle a bha ann an ** Tjalling Charles Koopmans ** (28 an Lùnasdal 1910 ann an 's-Graveland – 26 an Gearran 1985 ann an New Haven, Connecticut, na Stàitean Aonaichte).

Còmhla ri Leonid Kantorovich bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1975. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Koopmans, Tjalling
Koopmans, Tjalling
Koopmans, Tjalling
Rudolf Christoph Eucken

B' e sgrìobhadair is feallsanaiche à Frisia an Ear anns a' Ghearmailt a bha  ann an **Rudolf Christoph Eucken**. Rugadh e ann an Aurich ann an 1846 agus chaochail e ann an Jena ann an 1926.  Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1908.

Sgrìobh e mòran leabhraichean, agus seo cuid den fheadhainn as cudthromaiche:

* *Die Lebensanschauungen der großen Denker* (1890) 
* *Der Kampf um einen geistigen Lebensinhalt* (1896) 
* *Der Wahrheitsgehalt der Religion* (1901)
* *Grundlinien einer neuen Lebensanschauung* (1907) 
* *Der Sinn und Wert des Lebens* (1908) 
* *Geistige Strömungen der Gegenwart* (1908) 
* *Können wir noch Christen sein?* (1911) 
* *Present Day Ethics in their Relation to the Spiritual Life* (1913)
* *Der Sozialismus und seine Lebensgestaltung* (1920) 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas 
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Giosuè Carducci

'S e sgrìobhadair Eadailteach a bha ann an **Giosuè Carducci**. Rugadh e ann an Pietrasanta ann an 1835 agus chaochail e ann am Bologna ann an 1907. B' esan a' chiad fhear às an Eadailt a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1906.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Eadailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Lawrence Klein

Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Lawrence Robert Klein**. Rugadh e san 14 an t-Sultain 
1920 ann an Omaha, Nebraska.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1980. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Klein, Lawrence
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Theodore W. Schultz

B' e eaconamaiche às Na Stàitean Aonaichte a bha ann an **Theodore Schultz** (30 an Giblean 1902, Arlington, Dakota a Deas – 26 an Gearran 1998). Còmhla ri Sir Arthur Lewis bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1979. 

## Faic cuideachd
*Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
*Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Herbert Simon

B' e eaconamaiche agus eòlaiche-inntinn às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **Herbert Alexander Simon** (15 an t-Ògmhios 1916, Milwaukee, Wisconsin – 9 an Gearran 2001, Pittsburgh, Pennsylvania).

Bha e na ollamh aig an Oilthigh Charnegie Mellon. Bha e ag obair anns na roinnean "cognitive psychology", eòlas coimpiutair agus leasachadh-rianachd cuideachd.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1978. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Bertil Ohlin

B' e eaconamaiche agus neach-poileataigs às an t-Suain a bh' nn an **Bertil Gotthard Ohlin** (IPA: **ˈbærtil uˈliːn**) (Klippan 23 an Giblean 1899–Stockholm 3 an Lùnasdal 1979). Thug e ceum bho Oilthigh Lund agus dotaireachd bho Oilthigh Stockholm. A bharrachd air sin, choileanadh e a chuid fhoghlaim aig Oilthigh Harvard. Eadar 1929 is 1965 bha e na ollamh anns an Sgoil Eaconomais Stockholm (Handelshögskolan).

Còmhla ri James Meade bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1977 airson an obrach air malairt eadar-nàiseanta is gluasadan calpa eadar-nàiseanta.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Romain Rolland

B' e dràmaire, neach-ciùil agus sgrìobhadair Frangach  a bh' ann an **Romain Rolland**. Rugadh e ann an Clamecy (Nièvre) ann an 1866 agus chaochail e ann an Vézelay (Yonne) ann an 1944. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna  1915. Bha e ann an còmhradh leis an sgrìobhadair Gearmailteach Hans Fallada a bha airson na sgrìobh Rolland a thoirt gu Gearmailtis.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Gerhart Hauptmann

B' e sgrìobhadair Gearmailteach a bha ann an **Gerhard Hauptmann**, (Ainm-breith: Gerhart Johann Robert Hauptmann). Bhuannaich e Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1912 airson an leabhair aige: *Die Ratten*  (Na Radan).

## Eachdraidh a bheatha
Rugadh e san 15 an t-Samhain 1862 ann an Obersalzbrunn, baile beag anns an ear-thuath na Gearmailt. Ann an 1885 dh’imrich e gu Berlin, far a do phòs e. Thòisich e air sgrìobhadh aig an àm seo. Rinn e sin ann an stoidhle ùr ris an canar *naturalism literature* anns a’ Bheurla. Ann an 1891 dh'imrich e a-rithist gu Schreiberhau ann an Silesia.

Ann an 1909 fhuair e ollamhachd urramach ann an Oilthigh Oxford agus ann an Oilthigh Leipzig. 

Chaochail e anns an 6 an t-Ògmhios 1946 ann an Agnetendorf, Silesia. 

## Na leabhraichean aige

Sgrìobh e mòran leabhraichean, gu h-àraidh dràma agus nobhailean. Chaidh a' chuid as motha dhiubh eadar-theangachadh gu Beurla.

Seo cuid den fheadhainn às cudthromaiche:
* Die Weber (*The Weavers*, Na Breabadairean) (1892), drama mu ùpraid nan breabadairean ann an Silesia ann an 1844
* Die Ratten (*The Rats*, Na Radan) (1911), fhuair e Duais Nobel airson an leabhar seo.
* Der Biberpelz (1893) (*The Beaver Coat*)
* Vor Sonnenaufgang (1889) 
* Das Friedensfest (1890),
* Einsame Menschen (1891) 
* Kollege Crampton (1892), 
* Der rote Hahn (1901), pios bàrdachd 
* Hannele (1893), (*The Assumption of Hannele*)
* Florian Geyer (1895) (dràma eachdraidheal)
* Fuhrmann Henschel (1898) (*Drayman Henschel*),
* Rose Bernd (1903),
* Die versunkene Glocke (1897) 
* Und Pippa tanzt (1905) 
* Griechischer Frühling (1908) (*Greek Spring*)
* Der Bogen des Odysseus (1914) (*The Bow of Odysseus*),
* Der Ketzer von Soana (1918) (*The Heretic of Soana*),
* Buch der Leidenschaft (1930) (*Book of Passion*),
* Abenteuer meiner Jugend (1937 agus 1949) (*Adventure of My Youth*)
* Der grosse Traum (1942-43) (*The Great Dream*)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Maurice Maeterlinck

B’ e sgrìobhadair agus feallsanaiche às a' Bheilg a bha ann am **Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck** (IPA: /mo.ʁis ma.tɛʁ.lɛ̃ːk/). Rugadh e ann an Gent ann an 1862 agus chaochail e ann an Nice ann an 1949. Sgrìobhadh e anns an Fhraingis. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna  1911.

## Obraichean
Seo liosta neo-làn dràmaichean is aistean ghoirid le Maurice Maeterlinck.
* *[[Les Aveugles]]* ("*Na Dall*", air fhoillseachadh man *The Blind* sa Bheurla)
* *[[L'Oiseau bleu]]* ("*An t-Eun Gorm*", air fhoillseachadh man *The Blue Bird* sa Bheurla)
* *[[Le temple enseveli]]* ("*An Teampall Tìodhlaicte*", air fhoillseachadh man *The Buried Temple* sa Bheurla)
* *[[La Vie des abeilles]]* ("*Beatha nan Seilleanan*", air fhoillseachadh man *The Life of the Bee* sa Bheurla)
* *[[La sagesse et la destinée]]* ("*An Gliocas agus an Dàn*", air fhoillseachadh man *Wisdom and Destiny* sa Bheurla)
* *[[La Vie des fourmis]]* ("*Beatha nan Seanganan*", air fhoillseachadh man *The Life of the Ant* sa Bheurla)
* *[[Soeur Béatrice]]* ("Piuthar *Beatrice*", air fhoillseachadh man *Sister Beatrice* sa Bheurla)
* *[[Avant la grande silence]]* ("*Roimhe an Tost Mòr*", air fhoillseachadh man *Before the Great Silence* sa Bheurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Beilgeach san Fhraingis
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg
Paul Johann Ludwig von Heyse

B’ e sgrìobhadair às a' Ghearmailt a bha ann an **Paul Johann Ludwig von Heyse**. Rugadh e ann am Berlin ann an 1830 agus chaochail e ann amn München ann an 1914. 'S e "*Kinder der Welt*" (Gàidhlig: "*Clann na Cruinne*", 1873) an leabhar as ainmeile aige. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1910.

## Aistean co-cheangailte
* Duais Nobel
* Duais Nobel ann an Litreachas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
James Meade

B' e eaconamaiche à Sasainn a bha ann an **James Edward Meade**  (23 an t-Ògmhios  1907, Swanage, Dorset, – 22 an Dùbhlachd, 1995, Cambridge). Còmhla ri Bertil Ohlin bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1977. 

## Ceanglaichean a-mach
*James Meade - fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Sir Arthur Lewis

B' e eaconamaiche às an eilean Naomh Lùisia a bha ann an **Sir William Arthur Lewis** (Castries 23 am Faoilleach 1915 – 15 an t-Ògmhios 1991, Saint Michael Barbados).

Còmhla ri Theodore W. Schultz bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1979. 

B' e esan a chiad duine dubh a bhuannaich an Duais seo. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine à Naomh Lùisea
George J. Stigler

B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **George Joseph Stigler** (17 am Faoilleach, 1911 – 1 an Dùbhlachd, 1991). 

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1982. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Gérard Debreu

B' e eaconamaiche às an Fhraing a bha ann an **Gérard Debreu**. Rugadh e air an 4 an t-Iuchar 1921 ann an Calais agus chaochail e air an 31 an Dùbhlachd 2004 ann am Paris. Ann an 1975 dh' imrich e dhan na Stàitean Aonaichte, far an robh e na ollamh ann an Oilthigh Chalifornia, Berkeley. 
 
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1983.

## Faic cuideachd
*Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Debreu, Gérard
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Richard Stone

B' e eaconamaiche Breatannach a bha ann an **Sir John Richard Nicholas Stone**. Rugadh e air 30 an Dàmhair 1913 ann an Lunnainn agus chaochail e air 6 an Dùbhlachd 1991 ann an Cambridge. Chaidh e dhan Oilthigh Chambridge, agus bhon bhliadhna 1978 bha e na ridire. 

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1984.

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Stone, Richard
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Carl Friedrich Georg Spitteler

B' e **Carl Friedrich Georg Spittler** bàrd às An Eilbheis a sgrìobhadh anns a' Ghearmailtis. Rugadh e ann an Liestal ann an 1845 agus chaochail e ann am Luzern ann an 1924. Bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1919 airson an dhàin-mhòìr aige, *Olympische Frühling* (Earrach Oilimpeach).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Stòras Carl Friedrich Georg Spitteler: 

Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Roinn-seòrsa:Duais Nobel
Henrik Pontoppidan

B’ e sgrìobhadair às an Danmhairg a bha ann an **Henrik Pontoppidan**.

Rugadh e ann am Fredericia ann an 1857 agus chaidh e do Chopenhagen airson innleadaireachd ionnsachadh ann an 1873. Dh'fhàg e an t-Institiud Polytechnic ann an 1879 is dh'obraich e mar thidsear gu ruige 1882, an dèidh do chiad teachd a-mach litreachail, sgeulachd ghoirid, *Et endeligt* ('An Deireannach') anns an iris *Ute og hjemme* ('A-muigh agus Dhachaigh'). Dh'fhoillsich e a chiad nobhail, *Sandinge Menighed* (Co-thional Shanding'), ann an 1883. Chaochail e ann an Copenhagen ann an 1943.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas còmhla ri Karl Gjellerup ann an 1917. Tha e ainmeil airson nan leabhraichean aige, far an robh e a' sgrìobhadh gu math mionaideach mu dhòigh-beatha anns an Danmhairg. Seo cuid den fheadhainn as ainmeile aige: 
 
* *Det forjættede Land* (I-III 1891-95, Beurla: *The Promised Land* 1896, 'Fearann a' Gheallaidh'), 
* *Lykke-Per* (1898-1904) (*Lucky Peter*, 'Peadar sona'),
* *De dødes Rige* (1912-16, Beurla: *The Realm of the Dead*, 'Rìoghachd nam Marbh') 
* *Mands Himmerig* (1927, *Man’s Heaven* ,'') 

## Ceanglaichean a-mach
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Danmhairgeach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Carl Gustaf Verner von Heidenstam

B’ e sgrìobhadair às an t-Suain a bha ann an **Carl Gustaf Verner von Heidenstam**. Rugadh e ann an Olshammar ann an 1859 agus chaochail e ann an taigh mòr Övralid, ann am Motala ann an 1940. Fhuair e a cuid fhoghlaim sa Kungliga Akademien för de Fria Konsterna. Fhuair ballrachd Acadamaidh na Suaine ann an 1912 agus bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1916.

## Leabhraichean
* *Från Col di Tenda till Blocksberg * (1888)
* *Vallfart och vandringsår* (1888) 
* *Renässans* (1889)
* *Endymion *(1889)
* *Hans Alienus *(1892)
* *Dykter* (1895)
* *Karolinerna (*The Charles Men*, 1897-98)
* *Sankt Göran och draken *(1900)
* *Heliga Birgittas pilgrimsfärd (*Saint Bridget's Pilgrimage*, 1901)
* *Ett folk * (1902)
* *Skogen susar *(*The Forest Whispers*, 1904)
* *Folkunga Trädet *(*The Tree of the Folkungs*, 2 leabhair, 1905-1907)
* *Svenskarna och deras hövdingar* (1910, sgeulachdan eachdraidheil)
* *Nya Dikter* (1915).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suaineach
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Franco Modigliani

B' e eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach a bha ann am
**Franco Modigliani**. Rugadh e air 18 an t-Ògmhios 1918 anns an Ròimh, ach dh'fhàg e an Eadailt ron Dàrna Cogadh, air sgàths gum b’e Iùdhach a bha ann. Dh’imrich e dhan na Staitean Aonaichte far an do chaochail e air 25 an t-Sultain 2003 ann an Cambridge, Massachusetts.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1985. 

## Faic cuideachd
*Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Modigliani, Franco
Modigliani, Franco
Modigliani, Franco
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Rabindranath Tagore

'S e sgrìobhadair, feallsanaiche is bàrd Bengali às na h-Innseachan a tha ann an **Rabindranath Tagore** (Bangla: *Rabindranath Thakur*, রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর). Rugadh e ann an Kolkata ann an 1861 agus chaochail e an siud fhèin ann an 1941 Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1913.

Bha buaidh mhòr aig a' bhàrdachd air an neach-iomairt is stèidheadair Leabharlann Bàrdachd na h-Alba, Tessa Ransford.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innseanach
Roinn-seòrsa:Bàird
Roinn-seòrsa:Daoine às na h-Innseachan
James Buchanan (eaconomaiche)

Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **James McGill Buchanan, Jr.**. Rugadh e san 3 an Dàmhair 1919 ann am Murfreesboro, Tennessee.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1986.

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomacachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Buchanan, James
Buchanan, James
James Tobin

B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an **James Tobin**. Rugadh e air 5 am Màrt 1918 ann an Champaign, Illinois agus chaochail e air 11 am Màrt, 2002 ann an New Haven, Connecticut. Rinn e an *Alma mater* ann an Oilthigh Harvard.

Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1981.

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Eachdraidh-bheatha (Beurla)

Tobin, James
Tobin, James
Knut Hamsun

B' e sgrìobhadair Nirribheach a bha ann an **Knut Hamsun**, neo **Knud Pedersen**. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1920 airson an leabhar aige: *Growth of the Soil*.
Rugadh e ann am Vågå , Gudbrandsdal ann an Nirribhidh air an 4mh latha den Lunastal, 1859. Chaochail e ann an Grimstad, Nirribhidh air an 19mh latha den Fhaoillteach 1952.

## Aistean co-cheangailte
* Duais Nobel
* Duais Nobel ann an Litreachas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Stòras Knut Hamsun

Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Nirribheach
Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Robert Solow

Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Robert Merton Solow**. Rugadh e san 23 an Lùnasdal 1924 ann an Eabhraig Nuadh. Rinn e an *Alma mater* aig Oilthigh Harvard. Thug e clasaichean do Virgilio Barco Vargas, a bhiodh na cheann-suidhe Choloimbia eadar 1986 agus 1990. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1987.

## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

Solow, Robert
Solow, Robert
Trygve Haavelmo

B' e eaconamaiche à Nirribhidh a bha ann an **Trygve Magnus Haavelmo**. Rugadh e air 13 an Dùbhlachd 1911 ann an Skedsmo agus chaochail e air 26 an t-Iuchar 1999 ann an Oslo. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1989.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Maurice Allais

B' e eaconamaiche às an Fhraing a bha ann am **Maurice Félix Charles Allais**. Rugadh e air 31 an Cèitean 1911 ann am Paris agus chaochail e air 9 an Dàmhair 2010 ann am Saint-Cloud. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1988. 

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Eaconomachd

## Ceangal a-mach
* Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

## Iomraidhean


Allais, Maurice
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing