open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Don Quijote

'S e nobhail aoireil Spàinntis, on Aois an Òir air a sgrìobhadh le Miguel de Cervantes 's th' ann an **El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha ** (IPA: *el iŋxeˈnjoso iˈðalɣo ðoŋ kiˈxote ðe la ˈmantʃa*, Gàidhlig: *An t-inntleachdach ridire morair Quijote na Mancha*, seann dòigh-sgrìobhaidh: *Quixote*). Chaidh fhoillseachadh ann an 1605 ann am Madrid. Suidhichte eadar Miguel Esteban, El Toboso agus Villanueva de los Infantes ann an Castilla (Castilla-La Mancha an latha an-diugh), 's e sgeulachd mu dheidhinn fhir a chailleas a shubhailcean an dèidh leabhraichean seann-fhansanta mu ridirean a leughadh. Thug  an nobhail seo buaidh uabhasach fhèin làidir air litreachas na An Roinn-Eòrpa, leis gu bheil cuid dhen bheachd gur e an nobhail a b' fhèarr a chaidh a sgrìobhadh a-riamh. Ann an iomadh cànan tha am buadhair *quixotach* a' ciallachadh duine misneachdail ach neo-phractaigeach, duine a chì an saoghal mar a thogras e an àite mar a tha e gu dearbh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Litreachas
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Nobhail Phìocarach

'S e nobhail air a sgrìobhadh ann an stoidhl èibhinn agus làn aoir ach cruaidh aig an aon àm, gu seadhd-àraidh ann an Aois an Òir ann An Spàinn s' a th'ann an **nobhail phìocarach** (Spàinntis: *pícaro*, a tha a' ciallachadh *slaightear*, *rògaire*, *trustar *). Mar as àbhaist chithear aithris fo choltas fhèin-eachdraidh, sgrìobh sa chiad phearsa far a dh'innseas an sgeulaiche dhuinn mu a bheatha fhèin,  on latha a rugadh e gu ruige a bha e mòr. 'S e cuideigin gu math bochd 's a th'anns an fhigear seo, mar as àbhaist dìlleachdan air fhàgail na aonar ann an saoghal cruaidh.

## Eisimpleirean
*Guzmán de Alfarache
*Lazarillo de Tormes
*Tom Jones
*Moll Flanders
*La vida del Buscón

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Litreachas
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Neuruppin

'S e baile meadhannach faisg air Berlin, air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th' ann an **Neuruppin**. Tha e suidhichte aig 44m os cionn ìre na mara, san sgìre (Gearmailtis: *Landkreis*) Ostprignitz-Ruppin, anns an stàit (Gearmailtis: *Land*) Brandenburg. Tha 30,764 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
*Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1238.

## Daoine ainmeil
* Theodor Fontane (1819–1898) Sgrìobhadair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Babimost
*  Bad Kreuznach
*  Certaldo
*  Niiza
*  Nymburk

## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas sgìreil

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
El Toboso

'S e baile beag faisg air Albacete, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 635m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **El Toboso**. Tha am baile rim faotainn faisg air an Abhainn *Riocampo*. 'S ann  ann an roinn Toledo, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Tha 1,783 daoine a’ fuireach anns a' bhaile.

## Eachdraidh
Chaidh El Toboso a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1338.

## Ann an Litreachas
**[[Don Quijote|El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha]]*, le Miguel de Cervantes.
**Monseignor Quixote*, le Graham Greene.

## Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an El Toboso.

## Daoine Ainmeil
*Patricio Patiño y Álvarez (1824-?), peantair

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Haugh of Urr

'S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phris, air an àirde an iar-dheas na h-Alba, a th' ann an **Haugh of Urr** (A' Bheurla Ghallda: *The Hauch*). Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chùithbeirt ro 1975), eadar Caisteal Dhùghlais agus Lochfoot, ri taobh an Uisge Urr. Tha e 20km air falbh bho Dhùn Phris agus Cille Chùithbeirt, 6km bho Dhail Beithich  agus  140km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Bha dìreach 228 duine a’ fuireach anns a' bhaile ann an 1971, agus 's e Beurla/Beurla Ghallda a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Haugh of Urr. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas, gu h-àraidh coilltearachd, gnothaich a' chruidhe, a' chaorach agus iasgach bradain.

## Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *halh* (Gàidhlig: *cluain-aibhne*) ann an seann Bheurla 's a tha *Haugh* agus gur ann à *or* (Gàidhlig: *oir*) ann an Cuimris 's a th' ann an t-ainm. Tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan theòiridh seo. Ghabhadh sin *Cluain Abhainn na h-Oire* dhuinn sa Gàidhlig. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.

## Eachdraidh
Chaidh uchdan-ùir a thogadh faisg air làimh eadar 1130 agus 1160, air a bheil *Motte of Urr* (Gàidhlig: *staing*), a chaidh a leigeil agus ath-thogail ann an 1174. Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tro Haugh of Urr. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh. Thog an t-ailtire *P. MacGregor Chalmers* eaglais an seo ann an 1914.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Uclés

'S e baile beag faisg air Tarancón, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 863m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **Uclés**. Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne *Bedija*. 'S ann  ann an roinn Cuenca, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Chan eil ach 212 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh.

## Freumhan an Ainm
Chan ann soilleir 's a tha freumh-fhaclachd an ainm *Uclés*. Tha cuid dhen bheachd gur ann às an treubh Ibèireach na Olcades, a stèidich baile san sgìre air an robh *Hokulacum*. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' ràdh gur ann à 'Ocilis* air neo 'Oculis*, allt beag a shruthas dhan Abhainn Bedija 's a th'ann. Chanadh *Uqlīsh* (أقليش) air aig àm nan Arabach.

## Eachdraidh
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Uclés, leis gun do thachair dà chath cudromach an seo, fear anns na meadhan aoisean ach fear eile aig toiseach-tòisichidh na 19mh Linn. Ann an 1108 thug arm Ali ibn Yusuf ruaig air feachdan Crìostaidh. Ann an 1809, dh'fhulaing na Spàinntich call doirbh an aghaidh nam Fraingeach. Thug an Rìgh Alfonso VIII am baile do dh' Òrdugh nan Ridirean Santiago ann an 1174, a chum e gu ruige 1493. Chaidh Alonso de Ercilla y Zúñiga ainmeachadh na thighearna an seo. Chaidh am film *Alatriste* (2006) agus an sreath telebhisein *Águila Roja* (2016) fhilmadh an seo.

## Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Uclés. Bha 1,366 duine a' fuireach an ron Chogadh Sìobhalta.

## Daoine Ainmeil
*Pelayo Quintero Atauri (1867 - 1946): àrc-eòlaiche,  peantair agus sgrìobhadair

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ocaña (An Spàinn)

'S e baile meadhanach faisg air Aranjuez, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 700m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **Ocaña**. Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne *Yesares*. 'S ann  ann an roinn Toledo, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Tha 12,437 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh.

## Freumhan an Ainm
Chan ann soilleir 's a tha freumh-fhaclachd an ainm *Ocaña*. Tha cuid dhen bheachd gur ann às an fhacal cheilteach *olca* (Gàidhlig: *cluain*), agus tha cruth na tìre a' gabhail leis an teòiridh seo. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' ràdh gur ann à *Oca* air neo *Occa*, ann an Ligur 's a th'ann, mar Ouca sa Phortagail agus Oca ann am Burgos.

## Eachdraidh
B' ann fo sgàil nan Arabach 's a bha Ocaña gu ruige 1106. Chaochail Alonso de Ercilla y Zúñiga an seo ann an 1594. Ann an 1809, dh'fhulaing na Spàinntich call doirbh an aghaidh nam Fraingeach an seo aig Blàr Ocaña.

## Àireamh-sluaigh
Mar a tha air a bhith a' tachairt air feadh na Spàinne fad bliadhnaichean, 's ann a' fàgail nan sgìrean dùthchasail a tha na daoine, agus le sin tha Àireamh-sluaigh Ocaña air fhàs.

## Daoine Ainmeil
*José María Prada (1925 - 1978): cleasaiche

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Cuacos de Yuste

'S e baile beag faisg air Plasencia, air an àirde an iar na Spàinne, suidhichte aig 519m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **Cuacos de Yuste** (seann ainm: *San Yuste*). Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne *Cuacos*. 'S ann  ann an roinn Cáceres, ann an Extremadura a tha e. Chan eil ach 851 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh. 'S ann crochte 's air turasachd agus àiteachas 's a tha eaconomaidh a' bhaile, gu seachd-àraidh fìogaisean, piobaran-tiolaidh, sirisean, tombaca agus sùbhan-lìn.

## Eachdraidh
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Cuacos de Yuste, leis gun do chaochail Teàrlach V, Iompaire Naomh Ròmanach le mailèiria agus guta san abaid an seo ann an 1558. Chaidh an abais a stèidheachadh ann an 1408. Tha gach uile Gearmailteach a chaochail fo armachd san Spàinn sa Chogadh Mhòr agus An Dàrna Cogadh - 180 dhuibh air fad - air adhlacadh ann an cladh sònraichte ann an Cuacos de Yuste. Chaidh an cladh dhealbhadh ann an 1979.

## Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Cuacos de Yuste. Bha 1,440 duine a' fuireach an ron Chogadh Sìobhalta.

## Daoine Ainmeil
*Delfín Hernández Hernández (1932): lighiche.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Trujillo (An Spàinn)

'S e baile meadhanach faisg air Cáceres, air an àirde an iar na Spàinne, suidhichte aig 564m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **Trujillo**. Tha am baile rim faotainn ri taobh Loch-tasgaidh *San Lázaro*. 'S ann  ann an roinn Cáceres, ann an Extremadura a tha e. Tha 8,912 duine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh. 'S ann crochte 's air turasachd agus àiteachas 's a tha eaconomaidh a' bhaile.

## Freumhan an Ainm
'S ann à *Turaca*, baile a bh'ann an seo ro àm nan Ròmanach 's a th'ann *Trujillo*. Dh' èabhlaidich an t-ainm fad nan linntean bho *Turaca* → *Turgalium* → *Torgiela* → *Troxiello* → *Trugillo * → *Trujillo*. Thug na Arabaich buaidl làidir air èabhlaideadh an ainm.

## Eachdraidh
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Trujillo, mar bhaile nan ceannsaichean, agus b' e iad seo a chaith an cuid airgid air a' bhaile. Bha e na phàirt Impireachd nan Almohadach fad linntean.

## Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Trujillo. Bha 14,587 duine a' fuireach ann ann an 1950.

## Daoine Ainmeil
*Francisco Pizarro (1478 - 1541): Ceannsaiche Choilombia, Phanama agus Phearu.
*Gaspar de Rodas (1518 - 1607): Ceannsaiche Choloimbia.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Almagro
*  Arzúa
*  Batalha
*  Castegnato
*  Ordizia
*  Piura
*  Santa Fe de Antioquia
* Trujillo (Honduras)
*  Trujillo (Pearu)
*  Trujillo (A' Bheiniseala)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Andrew Bowie

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Andrew Bowie** BP.

Thogadh e ann an Siorrachd Obar Dheathain is dh'fhrithealaich e anns a' chabhlachd Rìoghail airson trì bliadhna gus dh'fhàillig e an deuchainn ann an seòladaireachd.
Chaidh a thaghadh airson Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn ann an 2017 agus a-rithist ann an 2019 is e na bhall Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba. Bha e na bhall dhen comataidh na h-obrach is nam peinnsean eadar an Dàmhair 2017 agus an t-Òg-mhios 2018 is e na bhall dhen comataidh cùisean na h-Alba on Cèitean 2020. Chaidh e na leas-chathraiche Pàrtaidh Tòraidheach an Rìoghachd Aonaichte anns an Iuchar 2019. Leig e suas an dreachd seo ann an 2021 an dèidh do chùis Owen Paterson.

## Connspaid
Sgrìobh e ro-ràdh airson aithris a mhol gun dh'atharraicheadh an Riaghaltas Westminster poileasaidh foghlaim ann an Alba.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Crùn na Castilla

B' e  dùthaich neo-eisimeileachd ann An Ibèir a mhair bho 1230 gu ruige 1715 a bh' ann an **Crùn na Castilla** (Spàinntis: *Corona de Castilla*, Laideann: *Corona Castellae*). Chaidh a stèidheachadh anns na meadhan aoisean nuair a thàinig Rìoghachd Chastilla agus Rìoghachd León ri chèile. Thug feachdan Chastilla ionnsaigh air Ēxcān Tlahtolōyān (Impireachd nan Aztec) ann an 1521agus Tawantinsuyu (Impireachd nan Inca) ann an 1533.

## Rìghrean
*Rìgh Fernando II  (1230 - 1369)
*Enrique II (1369 – 1379)	
*Juan I (1379 – 1390)	
*Enrique III (1390 – 1406)	
*Juan II (1406 – 1454)	
*Enrique IV (1454 – 1474)	
*Isabel (1474 – 1504)	
*Juana à Aragon (1504 – 1555) - Tànaisteachd eadar 1506 agus 1516
*Teàrlach V (1516 – 1556)
*Filip II (1556 – 1598)	
*Filip III (1598 – 1621)
*Filip IV (1621 – 1665)	
*Carlos II (1665– 1700)	
*Filip V (1700 – 1707)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Francisco Pizarro

B' e ceannsaiche às An Spàinn a bh' ann am **Francisco Pizarro González** (IPA: *fɾanˈθisko piˈθaro*, far-ainmean *Apu*, *Machu Capitan*, Trujillo (Castilla), 16 am Màrt  1478 - Lima, 26 an t-Ògmhios 1541). Rinn Pizarro fìor dhroch sgrios agus milleadh air sgìrean mòra air feadh  far a bheil Coloimbia, Eacuador, Panama agus Pearù an latha an-diugh. B' e esan a chuir crìoch air Tawantinsuyu. Dìolain neo-litireach còrnailear saighdeir-choise agus boireannaich macanta, rugadh agus thogadh e ann am baile beag bochd ann an Extremadura. Bha e anns na oghaichean le Hernán Cortés, a rinn droch sgrios agus milleadh air Meagsago agus Gonzalo Jiménez de Quesada, a rinn an aon rud ann an Coloimbia.

Rinn ceannsaichean na Spàinne, Pizarro nam measg, fìor dhroch sgrios agus milleadh air sgìrean ann an ceann a tuath Choloimbia agus ceann a deas Phanama ann an 1509 agus chaidh ainmeachadh probhaist Phanama ann an 1519. Dh' fhàg Pizarro Panama ann an 1524 agus chaidh e gu ruige Phearù le 80 saighdear sa chuideachd agus 40 each, ach sa b' urrainn dha dhol na b'fhaide na Coloimbia agus na tùsanaich a' toirt ionnsaich air na Spàinntich fad an t-siubhail: thill e gu Panama an dèidh Bhlàir Phunta Quemada. An ceann dà bhliadhna, ann an 1526, dh'fheuch e a-rithist. An turas seo, chaidh esan agus a chuideachd shìos tro Choloimbia agus seachad air a' chrios-meadhain, far a fhuair na Spàinntis conaltradh le Impireachd nan Inca, agus ràinig iad Tumbes ann am Pearu.

Ann an 1531 chaidh e sìos gu ruige Eacuador le a fheachd. Chaill e ceathrar aig Blàr Phuná. Anns an Chèitean 1532 chaidh e a-steach dhan dùthaich. Mu dheireadh thall fhuair e cuireadh on Inca Atawallpa fhèin coinneachadh ris. Dh'iarr na Spàinntich gun gabhadh an t-Inca ri Crìosdaidheachd agus gum pàigheadh e cìsean do Rìgh na Spàinne. Dhiùilt an t-Inca seo an droch chùmhnant siud, agus thug Pizarro ionnsaigh airsan aig Blàr Chatamarca, air 16 an t-Samhain 1532. B' e buaidh uabhasach fhèin làidir a thug Pizarro agus dà chiad saighdear a bha seo.

Rinn buidheann dhe Spàinntich murt air Pizarro ann an Lima air 26 an t-Ògmhios 1541. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Eacuador
Roinn-seòrsa:Panama
Roinn-seòrsa:Pearù
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Tinneas an t-siùcair

'S e teaghlach de mhì-rianan a tha ann an **tinneas an t-siùcair** no **diabetes**.

Tha tinneas an t-siùcair aig aonar ann an fichead ann an Alba, is 88.2% dhiubh le Gnè a Dhà is faisg air 11% dhiubh le Gnè a h-Aon.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Tinneasan
Baeza

'S e baile eachdraidheil faisg air Úbeda ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann am **Baeza** (IPA: *baˈeθa*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 769m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Jaén, 48km air falbh bho Jaén fhèin. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 15,841  duine a' fuireach ann.

## Freumahn an Ainm
'S e ainm ro-spàinnteach - *Biatia* - a th' ann an Baeza, ged a tha coltas Arabais air, bho بياسة (Bayyasa), air sàilleabh gu robh an sgìre na pàirt Al-Andalus fad linntean.

## Eachdraidh
Thathar air tòrr thobhtaichean a lorg bho na linntean mus do ràinig na Ròmanaich. Bha dùn Ibereach, air an robh Iltaca, pìos beag air falbh. Dh'atharraich na Ròmanaich an t-ainm gu Beatia agus dh'fhàs am baile mòran, gus an do rinn na Bhandalaich sgrios air ann sgìre agus thuit an eaconomaidh ann an droch staing. Chan ann mus do ràinig na h-Arabaich a thoisich am baile a dh' fhàs a-rithist, o chionn's gu robh e leth-shligheach eadar trì rìoghachdan cudromach. An dèidh Bhlàir Navas de Tolosa bha Baeza na phrìomh-bhaile Taifa Bhaeza, nach do mhair ach 15 Bliadhna. Thuit am baile ann an làmhan nan Crìosdaidh ann an 1227 agus chaidh a h-uile càil a dhoilidh fo Chrùn na Castilla. Bha am baile seo cho beairteach tro Aois an Òir gun do thog an ailtire Andrés de Vandelvira a' Chathair-eaglaise a chithear an latha an-diugh. Thàinig an trèana - agus turasachd - ann an 1870.

## Daoine Ainmeil
*Gaspar Becerra (1520 - 1570): peantair agus cruth-ealantair 

## Bailtean Co-cheangailte
*  Burlada
*  Carcassonne
*  León
*  Morón
*  Úbeda

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Taifa Bhaeza

B' e  dùthaich Muslamach basaille - a bha fo chìs do Castilla. - ann An Ibèir nach do mhair ach bho 1224 gu ruige 1226 a bh' ann an **Taifa Bhaeza** (Arabais: *طائفة بياسة*). Bha e suidhichte eadar Córdoba agus Jaén, a' gabhail a-steach bailtean cudromach mar Andújar agus Martos. Chaidh a stèidheachadh an dèidh Bhlàir Navas de Tolosa (1212) nuair thuit Impireachd nan Almohad a-mach à chèile ann an Al-Andalus. Ghabh an Rìgh Fernando II à Castilla os làimh an taifa seo ann an 1226, leis gun do chuireadh gu bàs an Rìgh Abd Allah al-Bayasi airson traoidhtearachd ann am baile air a bheil Almodóvar del Río (Córdoba). B' e gun tug Abd Allah al-Bayasi taic do dh' Fhernando II ann an iomadh iomairt cogaidh an aghaidh nan Arabach fhèin.

## Rìghrean
*Abd Allah al-Bayasi (El Baezano) (1224 – 1226)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Andújar

'S e baile eachdraidheil faisg air Martos ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann an **Andújar** (IPA: *anˈduxaɾ*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne *Guadalquivir* (IPA: *ɡwaðalkiˈβiɾ*), 212m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Jaén, 48km air falbh bho Jaén fhèin. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd agus àiteachas a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol, gu seachd-àraidh liosan-ola. Tha 36,615  duine a' fuireach ann.

## Freumahn an Ainm
Chaidh an t-ainm Arabais اندويار (Anduyar) a chlàradh airson a' chiad turais ann an 853, ach b'e *Isturgi* a chanadh ris o thùs. Canar iliturgitano/a ri daoine a'bhaile gus ar làithean.

## Eachdraidh
Bha an cultair *acheuléen* làidir an seo ro àm nan Ròmanach. B' e pàirt na roinne *Hispania Ulterior* a bh' ann, far an robh malairt *Terra sigillata* ann.  Ghabh an Rìgh Fernando II à Castilla os làimh an sgìre seo ann an 1226, leis gun do chuireadh gu bàs an Rìgh Abd Allah al-Bayasi - Rìgh Taifa Bhaeza - airson traoidhtearachd, oir gun tug e Andújar agus cuid a bhaile eile do dh' Fhernando II aig àm cogadh an aghaidh nan Arabach eile. B' fheudar do gach uile muslamach am baile fhàgail ann an 1226, agus na Crìostaidhean a' cur sìos orrasan ann an dòigh uabhasach fhèin cruaidh. B' e gearastan nam Fraingeach fad nan cogaidhean an aghaidh Napoléon a bh' ann.

## Daoine Ainmeil
*Gracián Quijano (1896 - 1974): Bàrd.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Favara

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Martos

'S e baile meadhannach faisg air Andújar ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann am **Martos** (IPA: *anˈduxaɾ*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne *Fuente de la Villa*, 212m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Jaén, 23km air falbh bho Jaén fhèin. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd agus àiteachas a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol, gu seachd-àraidh liosan-ola. Tha 24,343 duine a' fuireach ann. A bharrarchd air Cellamare san Eadailt, chan eil baile neo baile eile san t-saoghal far a bheil an Naomh Amator à Auxerre a cheart cho cudromach dhan Eaglais Chaitligeach na Martos.

## Freumahn an Ainm
Bha ainm-àite Ibearach ann, air an robh *Tucci*, agus b' e *Augusta Gemella Tuccitana* a chandh ri aig àm nan Ròmanach. Chaidh an t-ainm Arabais توش (Tuis) a chlàradh airson a' chiad turais le Al-Razi, agus an uair sin, san 10mh Linn, b' e *Al-Muqaddasi* a sgrìobh mu dheidhinn مارتوش (Martuis).

## Eachdraidh
B' e pàirt na roinne *Hispania Ulterior* a bh' ann. Stèidhicheadh easbaigeachd an seo aig deireadh Impireachd na Ròimhe, a mhair gu ruige Ceannsachadh Ioslamach na dùthaich ann an 711. Nuair a bhris Al-Andalus ann an rìoghachdan beaga, thàinig Martos fo sgàil Taifa Ghranada agus an uair sin Taifa Shevilla (1078). Ghabh an Rìgh Fernando II à Castilla os làimh an sgìre seo ann an 1226, leis gun do chuireadh gu bàs an Rìgh Abd Allah al-Bayasi - Rìgh Taifa Bhaeza - airson traoidhtearachd, oir gun tug e Martos agus cuid a bhaile eile do dh' Fhernando II aig àm cogadh an aghaidh nan Arabach eile. 

## Daoine Ainmeil
*Fernando Francisco de Escobedo (1625 - 1688): Ceannsaiche agus saighdear.

## Àireamh-sluaigh

## Bailtean Co-cheangailte
*  Baler
*  Cellamare
*  Mora

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Taifa Ghranada

B' e  dùthaich Muslamach Tamaiseach ann An Ibèir nach do mhair ach bho 1013 gu ruige 1145 a bh' ann an **Taifa Ghranada** (Arabais: *طائفة غرناطة*). Bha e suidhichte far a bheil taobh an ear Andalusia, a' gabhail a-steach bailtean cudromach mar Ghuadix agus Motril. Chaidh a stèidheachadh ann an (1013) nuair thuit Impireachd Chórdoba a-mach à chèile ann an Al-Andalus agus Córdoba fhèin air a chreachadh leis na Crìostaidhean ann an 1009. Ghabh Impireachd nan Almorabhadaibh os làimh an taifa seo ann an 1145. Bha an stàit bheag seo fo chìs do Castilla.

## Rìghrean
*Zawi ben Ziri: (1013 – 1019)
*Habbus al-Muzaffar: (1019 - 1038)
*Badis ben Habus: (1038 – 1073)
*Abdallah ibn Buluggin: (1073 – 1090)
*Abu Dja'far Ahmad (1145)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Atawallpa

B' e Impire (Quechua: *Sapa Inka*) mu dheireadh nan Inca à Tawantinsuyu a bh' ann an **Atawallpa** (Dòigh-sgrìobhaidh Spàinntis *Atahualpa*, Qusqu air neo Kitu, mu  1500 - Kashamarka, 26 an t-Iuchar 1533). Nuair a ràinig Francisco Pizarro agus a fheachd ann an 1552, chuir Atawallpa cuireadh dha coinneachadh ris. Dh'iarr na Spàinntich gun gabhadh Atawallpa ri Crìosdaidheachd agus gum pàigheadh e cìsean do Rìgh na Spàinne. Dhiùilt an t-Inca seo an droch chùmhnant siud, agus thug Pizarro ionnsaigh airsan aig Blàr Chatamarca, air 16 an t-Samhain 1532. B' e buaidh uabhasach fhèin làidir a thug Pizarro agus dà chiad saighdear a bha seo. Chaidh Atawallpa a chur gu bàs le Pizarro ann an 1533.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Daoine à Pearu
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Eacuador
Roinn-seòrsa:Pearù
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Taifa Shevilla

B' e  dùthaich Muslamach Tamaiseach ann An Ibèir nach do mhair ach bho 1023 gu ruige 1091 a bh' ann an **Taifa Shevilla** (Arabais: *طائفة إشبيليّة*). Bha e suidhichte far a bheil ceann a deas Andalusia agus A' Phortagail an latha an-diugh, a' gabhail a-steach bailtean cudromach mar Shilves agus Carmona. Chaidh a stèidheachadh ann an 1023 nuair thuit Impireachd Chórdoba a-mach à chèile ann an Al-Andalus agus Córdoba fhèin air a chreachadh leis na Crìostaidhean ann an 1009. Ghabh Impireachd nan Almorabhadaibh os làimh an taifa seo ann an 1191. Bha an stàit bheag seo fo chìs do Castilla.

## Rìghrean
*Abú al-Qásim: (1023 – 1042)
*Al-Mutádid : (1042 - 1069)
*Al-Mu'támid : (1069 – 1091)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:A' Phortagail
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Tawantinsuyu

B' e  dùthaich ann an Aimearaga a Deas a mhair bho 1438 gu ruige 1533 a bh' ann an **Tawantinsuyu**. B' ann à *tawa* (ceithir), *ntin* (buidheann), agus *suyo* (roinn) ann an Quechua 's a bha an t-ainm. Bha i suidhichte far a bheil Pearù agus Eacuador an latha an-diugh, ach ghabhadh a-steach i sgìrean mòra dhùthchannan mar Choloimbia, An t-Sile agus Boilibhia cuideachd. Thàing Tawantinsuyu gu crìoch gu h-obann ann an 1533 nuair a thug feachdan Crùn na Castilla fo stiùir Francisco Pizarro ionnsaidh oirre. B' e Qusqu a bh' ann prìomh-bhaile na stàite, far an tàinig na ceithir roinnean ri chèile. B'iad seo *Chinchaysuyu* gu tuath air Qusqu, *Qullasuyu* ann a ceann a deas, *Kuntisuyu* air an àirde an iar agus *Antisuyu* san Amason, air an àirde an ear. Chanadh *Inka* ris an impire.

## Rìghrean
*Pachacuti (1438 – 1471)
*Túpac Inca Yupanqui (1471 – 1493)
*Huayna Capac (1493 – 1527)
*Waskar (1527 – 1532)
*Atawallpa (1532 – 1533)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Boilibhia
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Eacuador
Roinn-seòrsa:Pearù
Roinn-seòrsa:An t-Sile
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Hernán Cortés

B' e ceannsaiche às An Spàinn a bh' ann an **Hernán Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano** (IPA: *eɾˈnaŋ koɾˈtez ðe monˈroj i piˈθaro altamiˈɾano*, Medellín (Castilla), 1485 - Castilleja de la Cuesta, 2 an Dùbhlachd 1546). Rinn Cortés fìor dhroch sgrios agus milleadh air sgìrean mòra air feadh  far a bheil Meagsago agus Guatamala an latha an-diugh. B' e esan a chuir crìoch air Ēxcān Tlahtolōyān. Mac tighearna, rugadh agus thogadh e ann an Extremadura agus chuir e seachad dà bhliadhna ag ionssachadh lagh aig oilthigh Shalamanca. Bha e anns na oghaichean le Francisco Pizarro, a rinn dhroch sgrios agus milleadh air Tawantinsuyu agus Gonzalo Jiménez de Quesada, a rinn an aon rud ann air Coloimbia.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meagsago
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Cùba
Roinn-seòrsa:Hispaniola
Roinn-seòrsa:Guatamala
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Ēxcān Tlahtolōyān

B' e  dùthaich ann an Aimearaga a Tuath a mhair bho 1428 gu ruige 1521 a bh' ann an **Ēxcān Tlahtolōyān** air neo **Impireachd nan Aztec** (IPA: *ˈjéːʃkaːn̥ t͡ɬaʔtoːˈlóːjaːn̥*). Bha i suidhichte far a bheil Meagsago agus Guatamala an latha an-diugh. Chaidh Ēxcān Tlahtolōyān a stèidheachadh ann an 1428 nuair a thàinig trì stàitean beaga ri chèile: Mexico-Tenochtitlan, Tetzcoco agus  Tlacopan. Thàing Ēxcān Tlahtolōyān gu crìoch gu h-obann ann an 1521 nuair a thug feachdan Crùn na Castilla fo stiùir Hernán Cortés ionnsaidh oirre. B' e Tenōchtitlan - Baile Mheagsago an latha an-diugh - a bh' ann prìomh-bhaile na stàite.

## Rìghrean
*Itzcōhuātl  (1428 – 1440)
*Motēuczōma Ilhuicamīna (1440 – 1466)
*Atotoztli (1466 – 1472)
*Āxāyacatl (1472 – 1481)
*Tīzoc Chālchiuhtlatona (1481 – 1486)
*Āhuitzotl (1486 – 1502)
*Motēuczōmah Xōcoyōtzin (1502 – 1520)
*Cuitlāhuac (1520)
*Cuāuhtēmoc (1520 – 1521)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aimearaga a Tuath
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Meagsago
Roinn-seòrsa:Guatamala
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Fernando Francisco de Escobedo

B' e ceannsaiche, fear-poileataigs agus seanailear às An Spàinn a bh' ann am **Fernando Francisco de Escobedo** (IPA: *feɾˈnando fɾanˈθisko eskoˈβeðo*, Martos (Castilla), 1625 - Consuegra, 1688). 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meagsago
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Guatamala
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Castilleja de la Cuesta

'S e baile meadhannach faisg air Sevilla ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann an **Castilleja de la Cuesta** (IPA: *anˈduxaɾ*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne *Guadalquivir* (IPA: *ɡwaðalkiˈβiɾ*), 96m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Sevilla, dìreach 10km air falbh bho Shevilla fhèin. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd agus Rianachd a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 17,516  duine a' fuireach ann.

## Freumahn an Ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann às an fhacal Laideann *castrum* (Gàidhlig: *caisteal*) 's a tha an t-ainm. Nuair a thug na Crìostaidhean os làimh na sgìre ann an 1248, chuireadh *Alixar* air fad iomadh bliadhna ach nochd an t-aimn armailteach a-rithist mar *Castalla*.

## Eachdraidh
Chaochail an ceannsaiche Hernán Cortés an seo ann an 1547, ann an lùchairt air a bheil *Palacio de Hernán Cortés* an latha an-diugh. Thug an Dìuc Mhontpensier seilbh air an lùchairt ann an 1855 agus b' ann le buidheann dhe mnathan-cràbhaidh à Èirinn 's a bha an toglach fad bliadhnaichean. 

## Àireamh-sluaigh
Cha b' e ach baile beag dùthchail 's a bh' ann Castilleja de la Cuesta aig toiseach-toisichidh na 20mh Linn, ach, nean air mhean, tha e air a bhith a' fàs nas motha agus nas motha:

## Daoine Ainmeil
*Eduardo Cansino Reina (1895 - 1968): Dannsadair, athair Rita Hayworth (fìor ainm:  Margarita Carmen Cansino)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Qusqu

'S e baile mòr eachdraidheil faisg air Ayacucho, ann cridhe Phearù, suidhichte aig shuas aig 3,399m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **Qusqu** (IPA: *ˈqo̝s.qɔ*, Spàinntis: *Cusco*). Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne *Huatanay*. 'S ann ann an roinn (Quechua: *Pruwinsya*) agus an sgìre (Quechua: *Suyu*) air a bheil Qusqu 's a tha e. Tha 428,450 duine a’ fuireach ann. Tha eaconomaidh a' bhaile uabhasach fhèin crochte air turasachd.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal ann an Aymara *qusqu wanka* (Gàidhlig: *Clach na h-Iolaire*) 's a tha an t-ainm. B' e prìomh-bhaile Tawantinsuyu eadar 1438 agus 1533 's a bh' ann an Qusqu.

## Bailtean Co-Cheangailte
* An Àithne
* Bethlehem
* Baguio
* Chartres
* Cobán
* Cuenca
* Istanbul
* Jersey City (Jersey Nuadh)
* Kaesong
* La Habana
* Xi'an
* Lima
* Kyoto
* Madison (Wisconsin)
* Meagsago
* Mosgo
* La Paz 
* Potosí
* Rio de Janeiro
* Samarkand
* Tempe (Arizona)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Pearù
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Aonghas Brianan MacNèill

'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an **Aonghas Brianan MacNèill** BP (Beurla: *Angus Brendan MacNeil MP*).

Sheas e ann an Inbhir Nis, Inbhir Narann agus Loch Abair ann an 2001 is bhuannaich e Na h-Eileanan an Iar ann an 2005. Tha e air a bhith neach-labhairt an SNP airson na malairt on Fhaoilleach 2020 is e a' fhrithealaich mar chathraiche comataidh na malairt eadar-nàiseanta.
Ghlèidh e an seat aige ann an 2019.

Anns a' Chèitean 2022 chaidh e fhaighinn ciontach de bhith a' dràibheadh gu mì-fhaiceallach ann an rathad tubaist ann am Barraigh anns an Dàmhair 2020. Chaidh a thoirmeasg bho dràibheadh airson 3 mìosan is dh'fheum e càin £1500 a phàigheadh.

## Connspaid
Nochd e air RT, sianal telebhisein na Ruise, an dèidh do dh'Iain Blackford a dh'earalaich air daoine gum b' urrainn dhaibh smaoinicheadh gu faiceallach air a bhith air a' shianail seo.
Thoirmisg ceannardas an SNP an buill a bhith a' nochdadh air RT mus do dh'ionnsaigh an Ruis an Ucràin anns a' Ghearran 2022.

Chaill e an cuip airson seachdain anns an Iuchar 2023 an dèidh do còmhstri còmhla ri Brendan O'Hara agus dh'fhàg e anns an Lùnastal am pàrtaidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Waskar

B' e dàrna Impire (Quechua: *Sapa Inka*) mu dheireadh nan Inca à Tawantinsuyu a bh' ann an **Waskar** (Ainm fada: *Tupaq Kussi Wallpa*, Dòigh-sgrìobhaidh Spàinntis *Huáscar*, Waskarpata, 1491 - Qusqu, 26 an t-Iuchar 1532). Bha connspaid ann on toiseach-toisichidh mu cò a bhiodh na Shapa Inka an dèidh bàs Ninan Cuyochi leis A' Bhreac, ann an 1527, a dh'adhbhraich Cogadh sìobhalta. Chaidh Waskar a chur gu bàs le Atawallpa ann an 1532, leis gun do chaill e Blàr Chimpurasu agus Blàr Quipaipán. Ghabh feachdan Atawallpa os làimh Qusqu, a' toirt làmh an uachdair dha ann an co-theacsa teachd nan Spàinnteach, agus an dùthaich air a lagachadh fad bliadhnaichean fo armachd.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Daoine à Pearu
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Eacuador
Roinn-seòrsa:Pearù
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Co-nasgadh nam Muisca

B' e  dùthaich ann an cridhe Choloimbia ann an Àrdan Cundiboyacense a mhair bho 1450 gu ruige 1540 a bh' ann an **Co-nasgadh nan Muisca**. B' e Muysccubun an cànan a bha ga bruidhinn  sa Cho-nasgadh. Bha i suidhichte far a bheil Boyacá agus Cundinamarca an latha an-diugh, ach ghabhadh a-steach i sgìre neo dhà ann an Santander cuideachd. Thàing Co-nasgadh nan Muisca gu crìoch ann an 1540 nuair a thug feachdan Crùn na Castilla fo stiùir Gonzalo Jiménez de Quesada ionnsaidh air, iomairt fo armachd a mhair bho 1537 gu ruige 1540. B' e Bacatá (Bogotá a-nis) agus Hunza (Tunja an latha an-diugh) a bh' ann prìomh-bhailean a' Cho-nasgaidh, ach bha bailtean eile mar Tundama, Sugamuxi agus Turmequé cudromach cuideachd. Bha dithis Rìgh an sàs anns a' Cho-nasgadh. B'iad seo *[[Zipa|An Zipa]]* a bha os cionn Bacatá, *[[Zaque]]* bho Hunza, a bharrachd air ceannardan eile.

## Zaque
*1450 – 1470: Hunzahúa
*1470 – 1490: Michuá
*1490 – 1537: Quemuenchatocha
*1537 – 1539: Aquiminzaque

## Zipa
*1450 – 1470: Meicuchuca
*1470 – 1490: Saguamanchica
*1490 – 1514: Nemequene
*1514 - 1537: Tisquesusa
*1537 - 1539: Sagipa

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Fuendetodos

'S e baile uabhasach fhèin beag faisg air Zaragoza ann an Aragón (An Spàinn) a th' ann am **Fuendetodos**. Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne *Val de Santa María*, 750m os cionn ìre na mara, anns an roinn Zaragoza, dìreach 19km air falbh bho Bhelchite. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd agus àiteachas a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Chan eil ach 145 duine a' fuireach ann.

## Freumahn an Ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann às na faclan Spàinntis *fuen* (Gàidhlig: *[[tobar]]*) agus *todo* (Gàidhlig: *[[uile]]*) 's a tha an t-ainm. Ghabhadh sin *Tobar nan Uile* dhuinn sa Ghàidhlig.

## Eachdraidh
Chaidh Fuendetodos stèidheachadh anns an 12mh Linn, agus a chuid cuaraidhean gu math cudromnach. Thug Cogadh Sìobhalta na Spàinne droch bhuaidh air a' bhaile.

## Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann am Fuendetodos.

## Daoine Ainmeil
*Francisco Goya (1746 - 1828): Peantair.

## Ceanglaichean a-muigh
*Fundación Goya

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Cifuentes

'S e baile beag eadar Guadalajara agus Cuenca, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 894m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an **Cifuentes** (IPA: *θiˈfwen.tes*). Tha am baile rim faotainn faisg air an Abhainn *Cifuentes*. 'S ann  ann an roinn Guadalajara, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Tha 1,634 duine a’ fuireach anns a' bhaile. 'S ann air àiteachas 's a tha eaconomaidh a' bhaile air a stèidheachadh.

## Eachdraidh
Chaidh  am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1273 mar *Cien y Fuentes*, a tha a' ciallachadh *Tobraichean gu Lèor* air neo *Tobraichean nan Ceudnan* sa Ghàidhlig. Thog Don Juan Manuel an caisteal a chithear an latha an-diugh ann an 1324, os cion thobhtaichean seann daingnich air a thogail leis na Muslamaich. Dh' fhàg mòran dhaoine na sgìre an t-àite airson na Bheiniseala, Coloimbia agus Guatamala 's a tha seo san 18mh Linn agus an 19mh Linn, leis cho bochd 's a bha iad.

## Ann an Litreachas
**[[Viaje a la Alcarria]]*, le Camilo José Cela.

## Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthchail taobh a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Cifuentes.

## Daoine Ainmeil
*Diego de Landa (1524 - 1579)
*Ana de Mendoza de la Cerda (1540 - 1592)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Francis Carco

B' e bàrd, neach-aithris agus sgrìobhadair às An Fhraing a bh' ann am **Francis Carco** (Fìor ainm: *François Marie Alexandre Carcopino-Tusoli*, ainm-pin eile: *Jean d'Aiguières*, Numea, 3 an t-Iuchar 1886 - Paris, 26 an Cèitean 1958. Bha e an sàs ann an gluasad litreachaidh air a bheil *Fantaisiste* agus bha uidh mhòr aige air beatha nan daoine anns an sgìre Montmartre ann an Paris. Bha e anns na oghaichean leis an neach-poileataigs Jérôme Ernest Joseph Carcopino. Rugadh agus thogadh e ann an Cailleann Nuadh far an robh athair na oifigear nan Colonaidhean, leis gu robh campa-prìosain ann. Thill an teaghlach dhan Fhraing nuair a bha e 5 bliadhna a dh'aois. Ann an 1911 stèidhich e an gluasad *École fantaisiste*. Chuir e seachad bliadhnaichean A' Chogaidh Mhòir na phaidhleat. Chaochail e ann am Paris le tinneas Parkinson ann an 1958.

## Obair
**Instincts* (1911)
**Jésus-la-Caille* (1914)
**Les Innocents* (1917)
**Au coin des rues* (1918, 1922)
**Les Malheurs de Fernande* (1918)
**Les Mystères de la Morgue ou les Fiancés du IVº arrondissement* (1918)
**L'Equipe* (1919)
**La Poésie* (1919)
**Maman Petitdoigt* (1920)
**Francis Carco, raconté par lui-meme* (1921)
**Promenades pittoresques à Montmartre* (1922)
**L'homme traqué* (1922; Grand Prix du roman de l'Académie française)
**Vérotchka l'Étrangère ou le Gout du malheur* (1923)
**Le Roman de François Villon* (1926)
**[[La Rue]]* (1930)
**Brumes* (1935)
**Panam* (1922)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Numea

'S e baile mòr agus port anns A' Chuan Shèimh a tha a' buntainn dhan Fhraing 's a th' ann an **Numea** (Fraingis: *Nouméa*). Prìomh-bhaile Cailleann Nuadh, tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthacha ann an roinn Province Sud (Gàidhlig: *Roinn a Deas*). Tha 94,285  duine a’ fuireach anns a' bhaile. 'S ann air àiteachas, mèinnearachd, rianachd agus turasachd 's a tha eaconomaidh a' bhaile air a stèidheachadh.

## Eachdraidh
Chaidh  am baile a stèidheachadh ann an 1854 mar Port-de-France airson a' champa-prìosain. Chaidh an t-ainm atharrachadh gu *Nouméa* ann an 1868. B' e gu robh mèinnearachd uabhasach fhèin cudromach fad bliadhnaichean.

## Àireamh-sluaigh
Seo mar a tha àireamh-sluaigh a' bhaile air atharrachadh fad nam bliadhnaichean:

## Daoine Ainmeil
*Francis Carco (1886 - 1958)

## Bailtean Co-cheangailte
*  Gold Coast
*  Nice
*  Papeete
*  Taupō

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh
Cailleann Nuadh

'S e Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh na Frainge a tha ann an **Cailleann Nuadh** (Fraingis: *Nouvelle Calédonie*). Tha e suidhichte thall san A' Chuan Shèimh. Tha 271,407 duine a' fuireach ann, air feadh 18,576km². 'S e Numea a th' ann prìomh-bhaile na Coimhearsnachd.

## Daoine Ainmeil
*Francis Carco (1886 - 1958)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Hannah Arendt

B' e Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair  Gearmailteach-Aimearaganach a bh' ann an **Hannah Arendt** (IPA: *ˈaːʁənt*, Hànobhar, 14 an Dàmhair 1906 - Eabhraig Nuadh, 4 an Dùbhlachd 1975. Bhuinneadh i do theaghlach Iùdhach bùirdeasach neo-eaglaiseach a ghabhadh ris an SPD. Thogadh i ann an Hànobhar agus Königsberg. Fhuair i a cuid foghlaim aig Oilthigh Mharburg fo Mhartin Heidegger agus an uair sin rinn i dotaireachd aig Oilthigh Heidelberg fo Karl Jaspers. B' fheudar dhi A'Ghearmailt fhàgail ann an 1933 agus na Nàsaich ga mùchadh is ga chur sa phrìosain. Chuir i seachad bliadhnaichean na fògarrach anns an t-Seic-Slòbhac, An Eilbheis, Paris agus - mu dheireadh thall - sna Stàitean. Chaochail i le greim-cridhe ann an Eabhraig Nuadh an an 1975. B' e an leabhar *Eichmann in Jerusalem* - mu Chùis-lagha Adolf Eichmann - a bh' anns a' phìos sgrìobhaidh na bu chonnspaidiche a sgrìobh i a-riamh. B' ann mu cho àbhaisteach 's a bha duine olc a bha an leabhar. Cuideachd sgrìobh i mu dheachdaireachdan. Mar a thuirt i *Chan eil cead aig duine sam bith ghèilltinn*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Oilthigh Mharburg

'S e seann oilthigh Pròstanach anns a' Ghearmailt a th' ann an **Oilthigh Mharburg** (Ghearmailtis *Philipps-Universität Marburg*) Chaidh a stèidheachadh ann am Marburg ann an 1527 le Philipp I. der Großmütige.

## Daoine cudthromach ann an Oilthigh Mharburg
* Friedrich Wöhler (1800 - 1882), Ceimigear
* Robert Bunsen (1811 - 1899), Ceimigear
* Carl Remigius Fresenius (1818 - 1897), Ceimigear
* Adolph Wilhelm Hermann Kolbe (1818 - 1884), Ceimigear
* Gustav Kirchhoff (1824 - 1887), fiosaigiche
* Georg Ludwig Carius (1829 - 1875), Ceimigear
* Otto Hahn (1879 - 1968), Ceimigear a fhuair  an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1944.
* Hans Fischer (1881 - 1945), Ceimigear a fhuair e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1930.
* Martin Heidegger (1889 - 1976), feallsanaiche
* Boris Pasternak (1890 - 1965), Sgrìobhadair a fhuair e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1958.
* Georg Wittig (1897 - 1987), Ceimigear a fhuair e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1963.
* Karl Ziegler (1898 - 1973), Ceimigear a fhuair e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1979.
* Adolf Butenandt (1903 - 1995), Ceimigear a fhuair  an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1939.
* Hannah Arendt (1906 - 1975), Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair  Gearmailteach-Aimearaganach.

## Ceanglaichean a-muigh
* Compostela

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Gonzalo Jiménez de Quesada

B' e ceannsaiche, neach-lagha agus sgrìobhadair às An Spàinn a bh' ann an **Gonzalo Jiménez de Quesada y Rivera** (IPA: *gonˈθalo xiˈmeneθ ðe keˈsaða*, Córdoba (Castilla), 1496/1506/1509 - Mariquita, 16 an Gearran 1579). Bha e anns na oghaichean le Hernán Cortés, a rinn droch sgrios agus milleadh air Meagsago agus Francisco Pizarro, a rinn an aon rud ann air Tawantinsuyu. Fhuair e a chuid foghlaim ann an lagh aig Oilthigh Shalamanca. Chaidh ainmeachadh na bhritheamh airson iomairt do Choloimbia ann an 1535, ged nach deidheadh e fo armachd roimhe agus cho dona 's a bha e mar neach-lagha. Bhathar ag amas air El Dorado a lorg. Chuir e às do Cho-nasgadh nam Muisca agus cuideachd thug e ionnsaigh air na Chibcha agus na treubhan a bha a' fuireach anns na Llanos Orientales.

## A Chuid Obrach
*Memoria de los descubridores, que entraron conmigo a descubrir y conquistar el Reino de Granada (1576)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Trier

'S e baile mòr faisg air Lucsamburg, air an àirde an iar na Gearmailt a th' ann an **Trier** (IPA: *tʁiːɐ̯*, Fraingis: *Trèves*, Lucsamburgais: *Tréier*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Mhoselle, aig 137m os cionn ìre na mara, anns an stàit (Gearmailtis: *Land*) Rheinland-Pfalz. Tha 110,674 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
B' e an treubh Cheilteach na * Treveri* a stèidhichte am baile agus b' e Magnus Maximus a thog baile Ròmanach an seo mi 16 RO. Rinneadh creach air an t-Sionagog ann an Zuckerbergstrasse ri àm Kristallnacht ann an 1938. Thathar air iomadh Stolperstein a suidheachadh ann an Trier mar chuimhneachan dha na daoine a chaidh a chur gu bàs tron t-Shoah.

## Daoine ainmeil
* Karl Marx (1818–1883) Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair.
* Elmar Ternes (1941) Cànanaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Ascoli Piceno
*  Gloucester
*  Fort Worth
*  Metz
*  Nagaoka
*  Pula
*  's-Hertogenbosch
*  Weimar
*  Xianmen

## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Kaarst

'S e baile faisg air Düsseldorf, air an àirde an iar na Gearmailt a th' ann an **Kaarst** (IPA: *ˈkaːɐ̯st*). Tha e suidhichte aig inbhir nan Aibhnichean Rèine agus Erft, aig 45m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Rhein-Kreis Neuss, san stàit (Gearmailtis: *Land*) Nordrhein-Westfalen. Tha 43,615 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaid Kaarst a chlàradh airson a' ciad turais ann an 1218, mar *Karlesforst*. Chaidh Kaarst, Büttgen agus cuid a bhailtean eile aonadh ann an 1975.

## Daoine ainmeil
* Jan von Werth (1591–1652) Saighdear.

## Bailtean Co-cheangailte
*  La Madeleine
*  Perleberg

## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Clara Schumann

’S e cluicheadair-piàna agus cumadair-ciùil Gearmailteach a bha ann an Clara Schumann (née Wieck, 13 an t-Sultain 1819 – 20 an Cèitean 1896). Tha i aithnichte mar shàr chluicheadair a thug buaidh mhòr air saoghal a’ chiùil. Bha an duine aice, Robert Schumann, na chumadair-ciùil ainmeil cuideachd. 

## Beatha

### Òige agus foghlam
Rugadh Clara Wieck ann an Leipzig air 13 an t-Sultain 1819. Bha a màthair, Mariane Wieck, na seinneadair agus cluicheadair-piàna agus a h-athair, Friedrich Wieck, na thidsear-piàna agus a’ ruith bùth-chiùil. Dhealaich pàrantan Clara ann an 1825 agus dh’fhuirich i còmhla ri a h-athair.

Bha Friedrich Wieck airson cluicheadair-piàna ainmeil a dhèanamh den nighean aige. Chaidh Clara a theagasg aig an taigh agus fhuair i leasanan-piàna bho aois còig bliadhna. Chluich i a’ chiad chonsairt aice ann an Leipzig ann an 1828, aig naoi bliadhna a dh’aois. Beagan bhliadhnaichean às dèidh sin rinn i turas gu Paras far an do chluich i aig barrachd chonsairtean agus choinnich i ri luchd-ciùil eile leithid Frédéric Chopin agus Felix Mendelssohn-Bartholdy.

### Pòsadh agus teaghlach
Bha Robert Schumann na h-oileanach piàna aig athair Clara agus a’ fuireach còmhla ris an teaghlach bho 1830. Dh’fhàs Clara is Robert measail air a chèile agus bha iad ag iarraidh pòsadh, ach bha Friedrich Wieck an aghaidh sin. Bha strì mhòr ann agus b’ fheudar do Chlara agus Robert a dhol gu cùirt gus cead pòsaidh fhaighinn.

Phòs iad ann an 1840 agus chuir iad seachad na ciad bliadhnaichean ann an Leipzig. Bha dithis nighean aca aig an àm sin agus rugadh ceathrar chloinne eile às dèidh dhaibh gluasad gu Dresden ann an 1844. Nuair a fhuair Robert obair ann an Düsseldorf ann an 1850 ghluais iad a-rithist agus bha nighean agus mac eile aca. Às dèidh bàs Robert ann an 1856 b’ fheudar dha Clara coimhead às dèidh an teaghlaich na h-aonar.

### Cùrsa-obrach
Mus  b’ urrainn dhi pòsadh, lean Clara oirre a’ sgrìobhadh ceòl agus a’ cluich chonsairtean, a’ gabhail a’ steach turas gu Paras agus gu Vienna, far an d’ fhuair i urram sònraichte do luchd-ciùil. Às dèidh na banais, bha na bu lugha de dh’ùine aig aice airson a cuid ciùil, ach bhiodh i fhathast ag obair. Gu tric bhiodh i a’ cluich ceòl an duine aice air a’ phiàna.

Bhiodh Clara Schumann cuideachd ag obair mar thidsear piàna. B’ ise a’ chiad bhoireannach a bha a’ teagasg aig an acadamaidh-chiùil “Hoch’sches Konservatorium” ann am Frankfurt am Main, bho 1878 gu 1892.

Dh’fhoillsich Clara ceòl an duine aice às dèidh a bhàis.

### Bàs
Chaochail Clara air ann an 1896 ann am Frankfurt air sgàth stròic. Tha i air a tìodhlacadh ann am Bonn ri taobh an duine aice.

## Ceanglaichean a-mach
Liosta de na pìosan-ciùil agus foillseachaidhean le Clara Schumann (Beurla) 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt