open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
An Lam

*Is docha tha sibh a' lorg [[Lamba]]*

'S e eilean ann an Linne Foirthe, faisg air Bearaig a Tuath, a tha anns **An Lam** (Beurla: The Lamb). Chan eil daoine a' fuireach ann.
'S e basalt a tha ann an clach an Laim, mar Fiodra.

Is ann le Uri Geller a tha an eilean a-nis.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Eilean Mhàigh

Tha **Eilean Mhàigh** (Beurla: *Isle of May*; Lochlannais *Maey*; "magh" + ey, neo "eilean na faoileige") ann an Linne Foirthe. Chan eil daoine a' fuireach an-sin.

Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Innis Choluim

'S e eilean ann an Linne Foirthe a tha ann an **Innis Choluim** (Beurla: *Inchcolm*).

Tha sean abaid air.
Ged a bha dithis a' fuireach anns an eilean ann an 2001, chan eil duine sam bith a' fuireach ann an Innis Choluim ann an 2011. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Roinn-seòrsa:Fìobha
Eilean Cair Amain

Tha **Eilean Chramoin** neo **Eilean Cair Amain** (Beurla: Cramond Island) ann an Linne Foirthe, faisg air Cair Amain agus bun na h-aibhne Amain. Chan eil duine sam bith a' fuireach ann.

Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Innis Allmhaigh

Tha **Innis Allmhaigh** (Beurla: Alloa Inch) ann an Linne Foirthe, faisg air Allmhaigh. Fuirichidh 0 daoine ann.

Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Caisteal Ros Fhìobh

Tha **Caisteal Ros Saidhe** (Beurla: Rosyth Castle) air an Linne Foirthe, faisg air Ros Fìobh. B'e eilean aig aon am.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Ramna Stacks

Is buidheann sgeirean ann an Sealtainn a tha sna **Ramna Stacks**.

Còmhla ri Gruney tha iad na Àite fo Dhìon Sònraichte.

## Na sgeirean
* Gaut Skerries
* Outer Stack
* Scordar
* Turla
* Hyter
* Ofoora
* Fladda 
* Flae-ass
* Barlcudda

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Scalloway Isles

Is innis-mhuir a ann an Sealtainn a tha sna **Scalloway Isles**. 

Tha iad faisg air Scalloway air a' mhòr-thìr.

## Eileanan
* Burra (dà eilean agus Trondra) 
**West Burra is Kettla Ness
**East Burra
* Hildasay
* Linga 
* Oxna
* Papa agus West Head of Papa
* South Havra
* Trondra

Roinn-seòrsa:Sealtainn
Pentland Skerries

'S e buidheann de cheithir eileanan sa' Chaol Arcach a th' anns na **Pentland Skerries** (Lochlannais/Nornais: *Pettlandssker*). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach an seo.

Tha taigh-solais ann am Muckle Skerry. 'S e Little Skerry, Louther Skerry is Clettack Skerry a tha anns na sgeirean eile.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Arcaibh
Eileanan nan Gall

*Is docha tha sibh a' lorg [[Na h-Innse Gall]]

Tha *'Eileanan nan Gall''' (Beurla: Rabbit Islands) ann an Dùthaich MhicAoidh.

Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Little Linga

'S e eilean ann an Sealtainn faisg air West Linga a tha ann an **Little Linga** (Lochlannais/Nornais: *Lyngey Litla*, "eilean beag a' fhraoich"). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean. Tha 20&nbsp;m (66&nbsp;ft) a dh'airde.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Little Roe

'S e eilean beag ann an Caolas Yell ann an Sealtainn a tha ann an **Little Roe**. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Linga, Samphrey

*Cleachdaidhean eile: [[Linga, Muckle Roe]]; [[Linga, Yell]]*

'S e eilean beag faisg air Samphrey ann an Sealtainn a tha ann an **Linga** (Lochlannais/Nornais: *Lyngey*). Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Bound Skerry

Tha **Bound Skerry** ann an Sealtainn, anns na h-Out Skerries. Tha taigh-solais air. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Gruney

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg [[Grunay]] neo [[Haaf Gruney]]*

'S e eilean beag ann an Sealtainn faisg air a' Mòr-thìr a tha ann an **Gruney** (Lochlannais/Nornais: *Gruney*). Còmhla ri Ramna Stacks tha e na Àite fo Dhìon Sònraichte.

Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean ach tha leus-mara ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Haaf Gruney

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg [[Grunay]] neo [[Gruney]]*

'S e eilean ann an Sealtainn eadar Unst agus Fetlar a tha ann an **Haaf Gruney** (Lochlannais/Nornais: *Hafgröney*). Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Huney

'S e eilean ann an Sealtainn a tha ann an **Huney**. Tha e faisg air Balta agus tha bac-gainmich a' ceangal e do Unst nuair a tha e muir-tràigh. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Gloup Holm

'S eilean beag ann an Sealtainn faisg air Gloup ann an Yell a tha ann an **Gloup Holm**. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Fish Holm

'S eilean beag ann an Sealtainn a tha ann am **Fish Holm**. Tha e faisg air Mossbank air a' mhòr-thìr, Samphrey, agus Linga.

Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
North Havra

'S e eilean eadar Hildasay agus Whiteness air a' mhòr-thìr a tha ann an **North Havra** (Lochlannais/Nornais: *Hafrey*). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Out Stack

'S eilean ann an Sealtainn faisg air Unst is Muckle Flugga agus an àird as fhaide a tuath san Rìoghachd Aonaichte a tha ann an **Out Stack** (Sealtainnis: *Oosta*). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean. Ma bhios duine sam bith a' siubhail gu tuath, chan fhaigh iad tìr sam bith eadar Out Stack agus an Cuan Argtach.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
South Isle of Gletness

'S e eilean faisg air Gletness air a' mhòr-thìr ann an Sealtainn a tha san **South Isle of Gletness**. Tha a phuing as àirde 30m a dh'àirde. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Eilean Ninian

Is eilean ann an Sealtainn a tha ann an **Eilean Ninian** (Beurla: *St Ninian's Isle*). Tha e ainmeil airson ionmhais an do lorgar an-seo ann an 1958.

Tha bac-gainmhich a' ceangal Eilean Ninian do a' mhòr-thìr. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Brough of Birsay

'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann am  **Brough of Birsay** (Lochlannais/Nornais: Byrgisey). Tha e suidhichte san iar-thuath Mòr-thìr Arcaibh agus mu 13 mìltean tuath air Stromness. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

'S uarrainnear coiseachd chun an eilein thairis air dòirlinn nàdarra, ma bhios a' mhuir air falbh.  Aig làn-mara tha an t-eilean air e a sgaradh bhon tìr mhòr leis an Sound of Birsay a tha mu 240&nbsp;metair an leud.

## Eachdraidh
Thathar den beachd gun deach na tuineachaidhean as sine ann am Brough of Birsay a thogail le miseanaraidhean Crìostail anns an 6mh linn. Anns an 7mh is 8mh linn bha Brough of Birsay fo smachd nam Cruithneach mus deach na Lochlannaich anns an 9mh linn. Chithear tuineachaidhean Cruithneach is Lochlannach air an eilean. Tha iad fo chùram Alba Aosmhor a-nis.

Chaidh taigh-solais a thogail ann an 1925 le David A Stevenson. 

## Dealbhan

Footpath to the Brough of Birsay.JPG|An t-slighe eadar an eilean agus tìr-mhòr 
Cliffs on Brough of Birsay (3).JPG|Ccreagan
Brough of Birsay in summer 2012 (4).JPG|Sealladh air an eilean
Brough Head Lighthouse - geograph.org.uk - 33197.jpg|Taigh-solais ann am Brough of Birsay


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Arcaibh
Calf of Flotta

'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an  **Calf of Flotta** neo **Calbh Flodaigh**. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean. Tha clach-ghainmhich ruadh cumanta an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Arcaibh
Damsay

'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an  **Damsay** (Lochlannais/Nòrnais: *Damsey/Daminsey*; "eilean na locha" neo "eilean Eonan"). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach air an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Arcaibh
Holm of Faray

'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann an  **Holm of Faray**. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean. Tha e suidhichte eadar Faray is Bheastraigh. 

Tha an t-eilean na h-àite cudromach mar àite-breith airson nan ròn glasa.

## Iomraidhean


## Tùsan
*

Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Grunay

*Is dòcha gu hheil sibh a' lorg [[Gruney]] neo [[Haaf Gruney]]*

'S eilean anns na h-Out Skerries ann an Sealtainn a tha ann an **Grunay**. Tha e faisg air Bound Skerry. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Muckle Skerry

'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann am  **Muckle Skerry**. Tha e suidhichte anns a' Chaol Arcach. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

Chaidh taigh-solais a thogail air an eilean ann an 1794 le Robert Stevenson.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Muckle Green Holm

'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann am **Muckle Green Holm** (Lochlannais: *Hellisey*). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


## Tùsan
*

## Dealbhan

Trig Point, Muckle Green Holm - geograph.org.uk - 1245201.jpg
Sound of the Green Holms - geograph.org.uk - 1267186.jpg
Slopes of Knitchen Hill - geograph.org.uk - 1448522.jpg


Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Sweyn Holm

'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann an **Sweyn Holm**. Tha e ri taobh Gairsay.
Thathar dhen bheachd gun robh e ainmichte a rèir Sweyn Asleifsson (Sveinn)   no is dòcha gur e ainm goirid Lochlannais a  th' ann airson "*servant's island*". Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Arcaibh
Sgeir Rocail

Tha **Sgeir Rocail** (aithnichte cuideachd mar **Ròcabarra** no **Ròcabarraigh**; Beurla: *Rockall*) sa Chuan Siar. ’S e Hiort an t-eilean as fhaisge oirre, ach chuir Èirinn, Innis Tìle, Danmhairg is Sasainn  tagradh oirre.

Chaidh an SS Norge fotha faisg air Ròcal ann an 1904 agus chaill 635 daoine am beatha. 

Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Bruray

'S eilean anns an h-Out Skerries ann an Sealtainn a tha ann am **Bruray** ( Lochlannais/Nornais: *Brurey*).

Ann an 2011 bha 24 duine a' fuireach air an eilean. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Housay

'S e eilean anns na h-Out Skerries ann an Sealtainn a tha ann an **Housay** neo **West Isle** (Lochlannais/Nornais: *Húsey*, eilean an taigh).
Ann an 2011 bha 50 duine a' fuireach air an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Creag nam Bathais

'S e eilean ann an Linne Foirthe a tha ann an **Creag nam Bathais** neo **Am Bas** (Beurla: *Bass Rock* neo *The Bass*).

Mar phluga bholcànach tha e de chlach-ghràin agus tha e 107 m de dh'àirde.

## Eachdraidh
Dh'fhuirich Naomh Baldred an seo san 7mh linn.
B' àbhaist dha a bhith na phrìosan far an do phrìosanaicheadh Cùmhnantaich is Seumasaich an dèidh do Rìgh Teàrlach I a cheannaich an creag ann an 1671. Leag an prìosan ann an 1701. Chaidh taigh-solais a thogail ann an 1902 is bha e air a sgiobadh gu ruige 1988.
Chan eil duine sam bith a' fuireach ann a-nis.

Rinn Iain Dall MacAoidh fonn air mu Niall "Bhas" MacAoidh.

## Fiadh-bheatha

Tha an t-eilean na dhachaigh do còrr is 150,000 sùlaire agus 's e an dachaigh as motha air an t-saoghail dhan eun seo. Tha an t-ainm saidheansach, *Morus bassanus*, agus an t-ainm sa Fhraingis, *fou de bassan*, "duine craicte nam Bathais" air an sùlaire, air an eilein seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan Linne Foirthe
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Out Skerries

Is buidheann eileanan ann an Sealtainn a tha sna **Out Skerries** ("Sgeirean a-muigh").

Tha daoine a' fuireach ann an Housay agus Bruray. 'S e an àird as fhaide ear ann an Sealtainn a tha san taigh-solais air Bound Skerry.
## Eileanan
* Bound Skerry
* Housay
* Bruray 
* Grunay

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Sùlaisgeir, Arcaibh

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg [[Sùlaisgeir]]*

'S e eilean beag creagach ann an Arcaibh a tha ann an ** Sùlaisgeir** (Beurla: *Sule Skerry*). Tha e suidhichte ann an Cuan nan Orc agus mar sin tha an t-eilean gu math iomallach. Chan eil duine sam bith a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu

Se cnoc a tha ann an Sealainn Nuadh a tha ann an **Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu** (Maori: *Taumata-whakatangihanga-kōauau-a-Tamatea-pōkai-whenua-ki-tana-tahu*). Tha e 305 meatair a dh'àirde.

Mar as àbhaist, canar **Taumata** ris. Tha 85 litreachan san ainm seo. Se fear dhe na h- ainmean-àite as fhaide san t-saoghal-sa.

## Ceanglaichean a-staigh
* Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch

Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh
Trojany

'S e clachan ann am meadhan na Pòlainn a tha ann an **Trojany**. Tha e suidhichte eadar Warszawa is Wołomin anns a' cheàrn Masovian. Anns a' bhliadhna 2014 bha 490 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha Trojany 15km air falbh bho Wołomin, 35km bho Warszawa.

Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:Bailtean
Blàr Inbhir Chèitinn

B' e blàr eadar na Sasannaich (feachdan Oilibheir Chrombail) agus na Cùmhnantaich Albannach a bha a' toirt taic do rìgh Teàrlach II a bh' ann am **Blàr Inbhir Chèitinn**. Thachair am blàr air 20 den Chèitean 1651 mar phàirt de Cogadh nan Trì Rìoghachdan. 

Tha Somhairle MacGill-Eain a' toirt iomradh air Blàr Inbhir Chèiteinn anns an dàn 'Làrach Eaglais'. Bhàsaich mòran de Chlann 'IllEathain aig Inbhir Chèitinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Long nan Daoine

Theirear "**Long nan Daoine**" no "Soitheach nan Daoine" ris an long "The William". Ann an 1739, reic Tormod MacLeòid à Beàrnaraigh 100 daoine às a' chinneadh aige fhèin mar thràillean agus chaidh an cuir air bòrd na luinge le fòirneart. Ach cha do ruig an soitheach Aimearaga a Tuath. Stad iad ann an Èirinn a Tuath agus fhuair na daoine saorsa a-rithist, oir bha diombadh mòr ann nuair a sgaoil fios mu dheidhinn an t-suidheachaidh seo, ach cha deach an cuir dhachaidh agus dh'fhuirich iad ann an Èirinn.

## Iomraidhean
* Mackay, Peter. *Sorley MacLean* (Oilthigh Obair Dheathain: AHRC, 2010), d. 68-69.

Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Danna

'S e eilean-tràghaidh ann an Earra-Ghàidheal, Alba a th' ann an **Danna**. Tha e suidhichte faisg air Taigh a' Bhealaich. 

Fhad 's a bha coignear a' fuireach ann an Danna anns a' bhliadhna 2001, a-rèir cunntas-sluaigh cha robh ach aonar a' fuireach anns an eilean ann an 2011.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Am Baile Sear

'S e **Am Baile Sear** (Beurla: *Baleshare*) eilean anns na h-Eileanan Siar. Tha e an iar-dheas air Uibhist a Tuath. 

Tha e gu math rèidh agus chan eil e ag èirigh ach 12 m os cionn ìre na mara.

Tha e aithnichte airson tràigh fada. Tha dà chlachan ann, Samhla agus Teananachar. Tha 49 daoine a' fuireach ann.  

Thogadh cabhsair eadar an t-eilean agus Uibhist ann an 1962 le William Tawse Ltd. Anns an latha an-diugh tha an cabhsair ann an droch stàit agus luchd-iomairt ag iarraidh leasachaidhean.

## Bailtean
* Samhla
* Teananachar

## Ainm
Chan eil *Baile Siar* ann an Uibhist a-nis ach 's math dh'fhaoidte gun robh 'baile siar' ann cuideachd. Thathar ag ràdh gun robh eilean eile ann air am faodadh coiseachd dha na h-Eileanan Heisgeir nuair a bha an tràigh aig ìosal a chaidh a sguabadh às anns an 16 linn.

Tha na h-Eileanan Heisgeir 15 km air an taobh an iar. 

## Seann Eachdraidh
Tha dà chlachan ro-eachdraidheil air an lorg ann. Tha tobhtaichean de seann taigh cloiche agus criomagan de dh'obair-chrèadha, cnàmhan agus meatailt.

## Daoine Ainmeil
* John Fergusson, fear-poilitigs Alba Nuadh.

## Iomraidhean

## Ceanglaidhean a-mach
*A photographic survey of an eroding site at Baile Sear
* 

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Roinn-seòrsa:Uibhist
Balta, Sealtainn

'S e eilean ann an Sealtainn faisg air Unst a tha ann am **Balta** (Lochlannais/Nornais: *Baltey*).

Dh'ainmicheadh Baltasound, clachan ann an Unst, air a' chaol eadar Balta agus Unst. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sealtainn
Brechiek

Tha Brechiek (Beurla: St Martin's; Còrnais: Brechiek) anns na h-Eileanan Syllan. 

## Àireamh-shluaigh
* 1841 - 214 
* 1861 - 185 
* 1871 - 158 
* 1881 - 175 
* 1891 - 174 
* 1901 - 175 
* 1911 - 191 
* 1921 - 134 
* 1931 - 134 
* 1951 - 131 
* 1961 - 118 
* 1971 - 106 
* 1981 - 118 
* 1991 - 110 
* 2001 - 142

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Ar Nor

Tha Ar Nor (Beurla: White Island; Còrnais: Ar Nor) anns na h-Eileanan Syllan.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Aganas

Tha Aganas (Beurla: St Agnes; Còrnais: Aganas) anns na h-Eileanan Syllan. Tha e faisg air Keow Fuirichidh 73 daoine ann.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Keow

Tha Keow (Beurla: Gugh; Còrnais: Keow) anns na h-Eileanan Syllan. Tha e faisg air Aganas

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Breyer

Tha Breyer (Beurla: Bryher; Còrnais: Breyer neo Bryher) anns na h-Eileanan Syllan. 

## Àireamh-shluaigh
* 1841: 121
* 1861: 115
* 1871: 104
* 1881: 103
* 1891: 91
* 1901: 97
* 1911: 113
* 1921: 101
* 1931: 64
* 1951: 117
* 1961: 66
* 1971: 57
* 1981: 66
* 1991: 80
* 2001: 92

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Ynys Skaw

Tha **Ynys Skaw** (Beurla: Tresco; Còrnais: Ynys Skaw neo Enys Skaw) anns na h-Eileanan Syllan. Tha e faisg air Breyer. Fuirichidh 180 daoine ann.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Ennor

Tha Ennor (Beurla: St Mary's; Còrnais: Ennor (tir mor)) anns na h-Eileanan Syllan. 

## Àireamh-shluaigh
* 1841 - 1,519 (a 26 ) 
* 1861 - 1,424 
* 1871 - 1,368 
* 1881 - 1,290 
* 1891 - 1,201 
* 1901 - 1,355 
* 1911 - 1,376 
* 1921 - 1,196 
* 1931 - 1,216 
* 1951 - 1,625 
* 1961 - 1,736 
* 1971 - 1,958 
* 1981 - 2,073 
* 1991 - 1,600 
* 2001 - 1,666

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Ynys Samson

Tha **Ynys Samson** (Beurla: Samson; Còrnais: Ynys Samson neo Enys Samson) anns na h-Eileanan Syllan.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Anet

Tha **Anet** (Beurla: Annet; Còrnais: Anet) anns na h-Eileanan Syllan. Tha e faisg air Aganas. Fuirichidh 0 daoine ann.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Ros Veur

Tha Ros Veur (Beurla: Rosevear; Còrnais: Ros Veur (Rubha Mor)) anns na h-Eileanan Syllan.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Zantman's Rock

Tha **Zantman's Rock** (Còrnais: ?) na sgeir, a tha faisg air na h-Eileanan Syllan.

Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Bàta-siolastair

'S e bàta beag a tha air a dhèanamh de dhuilleag a tha ann am **bàta-siolastair**. Gabhaidh diofar duilleagan a chleachdadh air an son fhad 's a tha iad caol 's fada gu leòr. Ann an Alba, 's e duilleagan siolastair a chleachdar ach ann an àitichean eile, mar eisimpleir ann an Lochlann, cleachdar duilleagan cuilce agus san t-Sìn agus san t-Seapan duilleagan cuilc-Innseanaiche.

## Ann an cànain eile
* Fionnlannais: *kaislavene* 'bàta cuilce'
* Gearmailtis: *Schilfblattboot* 'bàta duilleag cuilc-Innseanaiche'
* Seapanais: *竹葉舟* 'bàta duilleag cuilc-Innseanaiche' 
* Sìnis: *竹葉舟* 'bàta duilleag cuilc-Innseanaiche' 
* Spàinntis: *barco de hoja de caña* 'bàta de dhuilleag cuilce'
* Suainis: *vassbåt* 'bàta cuilce'

## 'Ga dhèanamh
Mar is trice, nithear rudeigin coltach ris na leanas airson bàta-siolastair a dhèanamh:
# Lùbar dà cheann na duilleige os cionn a chèile
# Reubar an duilleag air dà thaobh na prìomh-aisne aig an dà cheann
# Paisgear na pìosan reubte a-steach dha chèile, a' dèanamh ceann-toisich is crann-deiridh
# Paisgear seòl 's slìobar an ceann caol a-steach dhan chrann-deiridh.

## Bàta-luachrach
Tha nàdar de bhàta mar sin ann cuideachd a nithear de luachair, leis an luachair 'ga thoinneamh ann an cruth bàta 's ceann dheth a' stobadh an àirde mar sheòl. Chan ionnann iad seo is bàtaichean-luachrach mòra a gheibhear ann an Aimeireaga a Deas is cuid a dhùthchannan eile.

## Faic cuideachd
* Coileach-gòthan

## Ceanglaichean a-mach
* A' dèanamh bàta-siolastair air nòs nam Fionnlannach
* A' dèanamh bàta-siolastair air nòs nan Sìneach
* A' dèanamh bàta de dh'fheur-cait

Roinn-seòrsa:Dèideagan
Auckland Region

Tha **Auckland Region** (Cànan nam Māori: **Tāmaki-makau-rau**) ann an Sealainn Nuadh, air Eilean a Tuath. Se ** [[Auckland, Sealainn Nuadh|Auckland]]  ** am prìomh-bhaile.

Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Waikato

Tha **Waikato Region** (Cànan nam Māori: **Waikato**) ann an Sealainn Nuadh. Se ** [[Hamilton City]]  ** am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.

Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Tasman Region

Tha **Tasman Region** (Cànan nam Māori: **Te Tai-o-Aorere**) ann an Sealainn Nuadh. Se ** [[Richmond, Sealainn Nuadh|Richmond]]  ** am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas.

Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
U Win Tin

B'e **U Win Tin** (IPA|wɪ́ɴ tɪ̀ɴ|), 12 am Màrt 1930–21 an Giblean 2014) fear-naidheachd, neach-poileataigs agus prìosanach poileataigeach ann am Mianmar (ris an canar Burma cuideachd). Bha e gu mòr an sàs san iomairt airson còraichean daonna anns an dùthaich ud. 

Chuir e an Lìog Nàiseanta airson Deamocrasaidh (Beurla: *National League for Democracy* (NLD)) air chois còmhla ri Aung San Suu Kyi.
Chaidh a chumail anns a' phrìosan leis an riaghaltas armailteach fad 19 bliadhna eadar 1989 agus 2008 air sgàth 's a chuid sgrìobhaidhean agus a phàirt anns an NLD.

## Iomraidhean


## Faic cuideachd
* Iris *Amnesty*, Samhradh 2014, Issue 181, d.4

## Ceanglaichean a-muigh
* Reporters Without Borders
* IFEX
* Golden Pen of Freedom
* UNESCO
* ''What is the Human Hell''

Roinn-seòrsa:Daoine à Mianmar
Alasdair MacNeacail

B' e neach-eachdraidh a bh' ann an **Alasdair MacNeacail** (1884–1966). Tha e gu sònraichte ainmeil air sgàth an leabhair a sgrìobh e air eachdraidh an Eilein Sgitheanaich. B' e bràthair-màthar Shomhairle MhicGill-Eain a bh' ann. 

Rugadh Alasdair ann an Achadh na h-Annaid (a' Bhràighe, Tròndairnis) anns an Eilean Sgitheanach ann an 1884. Rinn e ceum aig Oilthigh Ghlaschu, ach cha robh airgead gu leòr ann, agus air an adhbhar sin, bha e a' teagaisg agus chuir e crìoch air a' cheum mar oileanach pàirt-ùine. Fad a bheatha, bha e ag obair mar thidsear, sgrìobh e iomadh leabhar agus bha e a' dèanamh òraidean air cuspairean Gàidhealach. 

Rinn Somhairle dàn dha, 'Cuimhne air Alasdair MacNeacail, bràthair mo mhàthar':

'’S mi coimhead a’ Chuilithinn à Corcal

agus an copar ’s an dearg

’s an dubh-ghlas gorm ’na bhrat-mullaich,

tha mo chuimhne ort ’s tu marbh.

Bha do chas air gach creagan

’s air gach bidean gorm ciar

a chionn gum b’ e Clàr Sgìthe ’n oighreachd

a bha ’nad roghainn-sa riamh.'

## Leabhar-chlàr
* *History of Skye: A Record of the Families, the Social Conditions, and the Literature of the Island* (1930)
* *Modern Gaelic: A Basic Grammar* (1936)
* *Gaelic Riddles and Enigmas* (1938)
* *Oideas na Cloinne* (1948)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Pròiseact Chaluim MhicGilleathain: Alasdair MacNeacail

Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Southland Region

Tha **Southland Region** (Cànan nam Māori: **Murihiku**) ann an Sealainn Nuadh. Se ** [[Inbhir Chargaill]]  ** am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas agus Eilean Stiùbhairt.

Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Na Monaidhean a Deas

Tha **Na Monaidhean a Deas**  ann an ceann a deas na h-Alba. Chan eil iad cho àrd ris na beanntan air a' Ghàidhealtachd. Se A' Mheurag a tha am beann as àirde nam measg.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Na Caimsidhean

Tha **Na Caimsidhean** neo **Sliabh Champsaidh** na mhonaidh eadar Glaschu agus Na Trosaichean.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Dealta

Faighear **dealta** aig inbhir neo comar na h-aibhne. Gu h-abhaisteach, tha cruth tri-chearnach aige, mar an litir Greugach "delta". Sin an aobhar a tha an ainm delta/delta a tha air. 

## Dealtan ainmeil
* Dealta Ganges
* Dealta Mecong
* Dealta Mississippi
* Dealta Nile
* Dealta Rhone

Roinn-seòrsa:uisge
Eireag Mhanainn

Tha **Eireag Mhanainn** neo **Colbh Mhaninn** (Gaelg: Yn Cholloo) mu dheas Eilean Mhanainn. Se an dàrna eilean as motha ann am Manainn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Roinn-seòrsa:Eileanan
Monaidhean Tìbhiot

Tha **Na Monaidhean Tìbhiot** na mhonaidh air a' chrìoch eadar Alba agus Sasainn. Se An Tìbhiot a tha am beann as àirde nam measg.

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sasainn
Ynys Enlli

'S e eilean a th' ann an **Ynys Enlli**  (Beurla: *Bardsey Island*) a tha suidhichte mu 1.9 mìle (3.1 km) san iar-dheas an leth-eilean Llŷn ann an Gwynedd, a' Chuimrigh.  'S e seo an ceathramh eilean as motha  a th' anns a' Chuimrigh. 

Canar "Eilean nan 20.000 Naoimh" ris cuideachd.  Tha an t-ainm Cuimreach a' ciallachadh "Eilean anns an t-sruth", ach tha an t-ainm Beurla a' ciallachadh "Eilean nam Bàrd"  no is dòcha Eilean "Barda"  a-rèir ceann-cinnidh Lochlannach.

Tha Ynys Enlli mu 0.6 mìle (1.0 km) a leud, 1.0 mìle (1.6 km) a dh'fhaid agus cho mòr ri 1440 acair (0.69 sq mi).  Ann an ceann a tuath an eilein tha a' bheinn Mynydd Enlli ann; tha e mu 548 troigh (167 m) a dh'àird. San taobh an iar tha an dùthaich rèidh agus math airson àiteachais. Nas fhaide san taobh a deas tha an t-eilean a' fàs caol gus nach bi ach tairbeart ann a bhios ga cheangail gu leth-eilean eile air a bheil taigh-solais.  Bho 1974 a-mach tha e na phàirt dhen choimhearsnachd Aberdaron.

Tha Ynys Enlli ainmeil cuideachd airson fiadh-bheathaichean agus cruth garbhanach na tìre. Chuireadh amharc-lann eòin air bhonn ann an 1953, air sgàth 's gu bheil an t-eilean suidhichte air slighean cudromach nan eun. 'S e àite tarraingeach airson sgrailean (*Puffinus puffinus*) agus cathagan nan casan dearg (*Pyrrhocorax pyrrhocorax*); tha cruth na tìre nach eil air a mhilleadh a' leigeil leotha neadachadh. Is e aon de na h-àitichean as fheàrr ann an Gwynedd gus ròin ghlasa fhaicinn, agus tha na h-uisgeachan timcheall air an eilean làn pheileagan is leumadairean. Bho 1986 a-mach 's e Tèarmann Nàdair Nàiseanta a th' ann an Ynys Enlli .

'S e àite cudromach a thaobh creideamh a th' ann cuideachd bhon àm nuair a chaidh abaid Naomh Moire (Beurla: *St Mary's Abbey*) a thogail an seo ann an 516 le Naomh Cadfan. Anns na Meadhan aoisean 's e aon de na prìomh àitichean taistealachd a bh' ann. Ann an 1188 bha manaich na h-abaide a' gabhail ris a' chreideamh Cheilteach fhathast ach ann an 1212 bha an abaid aig na *Augustinian Canons Regular*.  Chaidh na manaich a sgaoileadh agus an togalach a sgriosadh leRìgh Eanraig VIII ann an 1537, ach  tha an t-eilean fhathast tarraingeach don luchd-creideamh gus an latha an-diugh.

Tha àite sònraichte aig Ynys Enlli ann an cultar na Cuimrigh air sgàth 's gur e eilean iomallach làn spioradalachd a th' ann, agus tha cuid a' cur an cèill gur e àite tìodhlacaidh *King Arthur* a th' ann cuideachd. Mar sin tha e tarraingeach do sgrìobhadairean, neach-ealain is luchd ciùil.

## Iomraidhean



## Ceanglaichean a-mach

* Bardsey Island Trust
* Geograph : Dealbhan Ynys Enllid

Roinn-seòrsa:Gwynedd
Roinn-seòrsa:Eileanan
Sgrail

'S e eun a th' ann an **sgrab** neo **sgrail** (Laideann: *Puffinus puffinus*; Beurla: *Manx shearwater*). Tha e a' buntainn don teaghlach *Procellariidae*. B' àbhaist àireamh mhòr dhiubh a' fuireach ann an Eilean Mhanainn agus ann an Eireag Mhanainn agus ann an Rùm.
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Eòin
An Lomair Mòr

Tha **An Lomair Mòr**  neo **An Lomarmor** na mhonaidh eadar Lodainn agus Srath Thuaidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Lodainn an Ear
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig
Na Sidhbheanntan

Tha **Na Sidhbheannan** neo **Na Sidhbheanntan** mu thuath Dhùn Dèagh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Cathag nan casan dearg

'S e eun a th' ann an **cathag nan casan dearg**  (Laideann: *[[Pyrrhocorax pyrrhocorax]]*; Beurla: *Red-billed Chough*).  Canar **[[feannag na casan dearg]]**, **[[cathag dhearg-chasach]]** neo **[[cnàmhach]]** ris cuideachd. Tha e a' buntainn don teaghlach *Corvidae*. Tha iad a' neadachadh anns na beanntan is na creigean faisg air a chosta, gu h-àraid ann an Èirinn, Eòrpa a Deas, Afraga a tuath is Àisia meadhanach is na h-Innseachan.

## Dealbhan

Faidhle:Red-billed Chough Sikkim India.jpg|Cathag nan casan dearg
Faidhle:Chough (Pyrrhocorax pyrrhocorax) (8).jpg
Faidhle:RK1403 P1050948 Pyrrhocorax pyrrhocorax Roque de los Muchachos.jpg
Faidhle:Schwarm Alpenkrähen.jpg
Faidhle:Pyrrhocorax pyrrhocorax baguage poussin.jpg
Faidhle:Chough range map.png
Faidhle:Choughmaps2.png
Pyrrhocorax pyrrhocorax  MHNT.ZOO.2010.11.171.1.jpg |*Pyrrhocorax pyrrhocorax * 



Roinn-seòrsa:Eòin
Eaglais nam Manach Liath

'S e eaglais pharaiste Eaglais na h-Alba ann an Dùn Èideann a th' ann an **Eaglais nam Manach Liath**. Chaidh a  stèidheachadh air làrach manachainn nam manach Frainseasach (manach liath) - às a seo a h-ainm.

Tha Eaglais nam Manach Liath co-cheangailte ri eachdraidh nan Cùmhnantach. Chaidh an Cùmhnant Nàiseanta sgrìobhadh ann an cladh na h-Eaglaise ann an 1638. Ann an 1679, chaidh faisg air 1,200 Cùmhnantaich prìosanachadh anns a' chladh is iad a' feitheamh airson cùirt. 

Tha seirbheisean Gàidhlig gan cumail anns an Eaglais gach seachdain 

## An cladh

Na daoine ainmeil a chaidh tìodhlacadh anns a' chladh:

* Allan Ramsay, bàrd
* Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, bàrd Gàidhlig
* James Black, ceimigear
* Seòras Bochanan, sgoilear agus sgrìobhadair

## Ceanglaichean a-muigh
* Làrach-lìn oifigeil
* Coimhearsnachd Ghàidhealach

Roinn-seòrsa:Alba
Na Cùmhnantaich

B' e buidheann cràbhach Pròstanach a bh' anns **na Cùmhnantaich**. Bha na Cùmhnantaich air leth cudromach ann an eachdraidh na h-Alba anns an 17mh Linn. Bha iad a' cur an ainmean ri aontan (cùmhnantan), gu sònraichte Cùmhnant Nàiseanta 1638, gus an Leasachadh Pròstanach ann an Alba san 17mh linn a dhìon agus a chur air adhart. B' e Alasdair Peden (Alexander Peden) aon de na Cùmhnantaich a bu dhìlse.

### An Cùmhnant Nàiseanta
Bha an Cùmhnant Nàiseanta 1638 an aghaidh Eaglais na Ròimhe agus poileasaidhean Rìgh Theàrlaich I. Chaidh an Cùmhnant a sgrìobhadh air 28 An Gearran, ann an Eaglais nam Manach Liath ann an Dùn Èideann. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Foghlam Alba - Na Cùmhnantaich

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Seòras Bochanan

B' e sgoilear, eadar-theangaiche agus neach-eachdraidh a bh' ann an **Seòras Bochanan**, no **George Buchanan** ann am Beurla (An Gearran 1506–28 an t-Sultain 1582). Bha e gu h-àraidh ainmeil mar sgrìobhadair ann an Laideann.

## A bheatha
Rugadh Seòras Bochanan ann an Cill Eàrnain. B' e Gàidhlig am prìomh chànan aige. Fhuair e foghlam aig Oilthigh Pharas agus aig Oilthigh Chill Rìmhinn. Fhuair e ceum MA ann an 1528. Bha e ag obair mar neach-teagaisg anns an Fhraing, anns a' Phortagail agus ann an Alba. Bha e a' brosnachadh an Ath-leasachaidh. B' e oide-fhoghlaim do Mhàiri I, bànrigh na h-Alba agus do Sheumas VI, a mac, a bh' ann. Chaochail e ann an 1582 agus chaidh a thìodhlacadh ann an cladh Eaglais nam Manach Liath ann an Dùn Èideann.

## Leabhar-chlàr
* *Detectio Mariæ Reginæ*
* *De Jure Regni apud Scotos*
* *Rerum Scoticarum Historia*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Laidinneach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Bàird Albannach
Cogadh 1812

Mhair **Cogadh 1812** dà bhliadhna gu leth, thachair e ann an Aimearaga a Tuath, agus bha na Stàitean Aonaichte agus an Impireachd Bhreatainneach an sàs ann.  Dh'fhuasgail an cogadh tòrr thrioblaidean a dh'èirich, ach nach deach a cheartachadh, leis an Aramach Ameireaganach bliadhnaichean roimhe.  Ged a thachair seo, cha do dh'atharraich crìochan sam bith idir, aig a' cheann thall.  Ghairm Ameireaga cogadh an aghaidh nam Breatannach ann an 1812 airson mòran adhbharan; mar eisimpleirean bacadh eaconomach a chuireadh ann le Breatann is i a' cogadh ris na Frangaich cuideachd aig an àm.  A bharrachd, chuireadh Breatainn maraichean Ameireaganach an grèim agus an uair sin thugadh iad orra obrachadh airson a' Chabhlaich Rìoghail, agus bhrosnaicheadh iad na tùsanaich an aghaidh nan Ameireaganach agus an dòchais aca gum biodh iad a' meudachadh.  Bha na h-Ameireaganaich ag iarraidh ri smachd a ghabhail anns na tìrean-imrich aig Breatann ann an Aimearaga a Tuath cuideachd.

Roinn-seòrsa:Cogadh
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Breatainn
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Status quo ante bellum

'S i abairt Laidinneach a tha ann an "**status quo ante bellum**" a tha a' ciallachadh "mar a bha rudan ron a' chogadh".

Aig an tòiseach, chleachdadh an abairt seo airson an t-suidheachadh aig deireadh chogaidhean neo bhlàr as dèidh dhan nàmhaid fhalbh agus nuair a chuireadh an riaghaltas (a chaich a phutadh a-mach à cumhachd roimhe) na àite a-rithist.  Nuair a chleachdar i mar seo, bidh i a' ciallachadh nach do dh'atharraich crìochan, còir eaconomaigeach, neo còir poileataigeach air sgàth na strì.  

Air a chaochladh, tha an abairt Laidinneach "uti possidetis" a' ciallachadh gum bi gach taobh an sàs anns an strì a' cumail cumhachd neo smachd air gach nì mar a bhios iad aig deireadh a' chogaidh.

Bhon abairt seo, tha "status quo" agus "status quo ante" air a thighinn. Anns Na Stàitean Aonaichte, bithear a' bruidhinn air an àm ron a' Chogadh Chatharra Ameireaganach nuair a chleachdar "antebellum". Anns an Roinn-Eòrpa agus àiteachan eile, tha seo a' ciallachadh an ama ron a' Chogadh Mhòr.

Roinn-seòrsa:Cogadh
Roinn-seòrsa:Cànain Eadailteach
Caisteal Conwy

'S e caisteal ann an Conwy, a' Chuimrigh a th' ann an **Caisteal Conwy** (Cuimris: *Castell Conwy*; Beurla: *Conwy Castle*). Chaidh a thogail anns na Meadhan aoisean le Èideard I Shasainn  eadar 1283 is 1289 nuair a thog Èideard smachd air a' Chuimrigh.

Aig àm a' chogaidh shìobhalta  ann an Sasainn (1642 - 1646) fhuair luchd-leantainn Teàrlach I smachd air a' chaisteal. Nuair a bha an cogadh seachad, chaidh an caisteal a sgriosadh leis an riaghaltas, gus nach b' urrainn duine sam bith a chleachdadh san àm ri teachd.  Ann an 1665 bha e air sgriosadh gur tùr, chaidh na rudan luachmhor, mar eisimpleir na pìosan iarainn a thoirt air falbh le muinntir an àite. 

Anns an 18mh is 19mh linn nochd an caisteal air dealbhan luchd-ealain agus thòisich luchd-turais a thadhail air a' chaisteal. Bho 1986 a-mach tha inbhe Làrach Dualchas na Cruinne aige. An-diugh tha an caisteal fo chùram Cadw, buidheann Làraichean Eachdraidheil na Cuimrigh. Ann an 2010 thàinig 186,897 luchd-turais gus coimhead air a' chaisteal agus ann an 2012 chaidh ionad fiosrachaidh ùr a thogail. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Làrach-lìn oifigeil Caisteal Conwy

Roinn-seòrsa:Conwy
Roinn-seòrsa:Caistealan
Better Together (iomairt)

'S e iomairt a tha ann am **Better Together** airson glèidheadh an Aonaidh. Chaidh a stèidheachadh ann an 2012 leis na trì prìomh-phàrtaidhean poileataigeach a tha an aghaigh neo-eisimeileachd na h-Alba:
* Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
* Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
* Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba

A bharrachd air na trì pàrtaidhean seo, chlàraich na pàrtaidhean is buidhnean a leanas mar luchd-taic na h-iomairte:
* Britain First (pàrtaidh a tha air an fhìor-dheas a chaidh a stèidheachadh le seann-bhuill a' BNP)
* Grand Orange Lodge of Scotland (Fir Bhuidhe)
* No Borders Campaign
* Stirlingshire for No Thanks
* Union of Shop, Distributive and Allied Workers

Tha gu h-àraidh clàradh nan Òraisteach connspaideach an cois casaidean gràin-chreideimh a' bhuidhinn.

## Buidhnean taice eile
Tha buidhnean eile ann a tha a' cur taic ri iomairt Better Together ach nach eil air clàradh gu h-oifigeach. Tha iad seo a' gabhail a-steach:
* UKIP
* Scottish Defence League

## Ceanglaichean a-mach
* An làrach oifigeach

## Tùsan


Roinn-seòrsa:Iomairtean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Swansea City A.F.C.

'S e club ball-coise proifeiseanta a th' ann an **Swansea City Association Football Club** (Cuimris: *Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe*). Tha e suidhichte ann an Swansea, ann an Cuimrigh a Deas. Tha iad a' cluich san lann-cluich "Liberty Stadium". 'S e geall an dath a th' aig na lèintan-dhachaigh aca agus 's ann ann an dearg is dubh a tha iad a' cluich anns na geamaichean eile. 'S iad "The Jacks" neo "The Swansair" na far-ainmean  air a' chlub seo. Tha 20% den chub aig na Swansea City Supporters Society Ltd.  

Ann an co-fharpaisean Eòrpach tha iad a' cluich airson Sasainn.

Chaidh an club a stèidheachadh ann an 1912 fon ainm "Swansea Town" agus tha iad na ball den Lìog ball-coise bho 1921 a-mach. Dh'atharraich iad an t-ainm aca a-rithist nuair a fhuair Swansea inbhe mar bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Swansea City AFC Làrach-lìn oifigeil
* Swansea City Supporters' Trust

Roinn-seòrsa:Ball-coise
Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Currach Cuimreach

'S e bàta tradaiseanta a th' ann an **Currach Cuimreach** (Cuimreis: **Cwrwgl**; Beurla: **coracle**). Chaidh a chleachdadh gu tradaiseanta anns a' Chuimrigh, ach bha e rim faicinn cuideachd ann an ceann a deas is san taobh an iar-dheas Shasainn, ann an Èirinn, gu h-àraidh air Abhainn na Bóinne, agus ann an Alba, gu h-àraid air an Uisge Spè, anns na h-Eileanan Siar is san iar-thuath na dùthcha. 

'S e bàta ugh-chruth a th' ann a tha coltach ris an dàrna leth de shlige gall-chnò, Tha an crannaghal air a dhèanamh le geugan seileach. Cuirear craiceann eich no craiceann bollaige a tha air a thearradh timcheall air na geugan. Tha an currach Cuimreach beag agus aotram agus bha e cudromach gun gabh am bàta a ghiùlain air druim fir a-mhàin. Tha seann fhacal Cuimreach ag ràdh: *'Llwyth dyn ei gorwgl'— the load of a man is his coracle.*
 
Ged nach eil na bàtaichean uabhasach sàbhailte, tha iad math airson iasgach air sgàth 's gu bheil iad a' gluasad air bàrr an uisge agus mar sin cha chuir iad an teicheadh air na h-eisg.

Thàinig am facal "coracle" bhon fhacal Cuimreach cwrwg, facal a tha ceangailte leis an fhacal Gàidhlig currach. Nochd e anns a' Bheurla anns an 16mh linn  mar *corougle*, *corracle*, *curricle* is *coricle*. Cleachdar am facal "coracle" cuideachd airson bàtaichean coltach ris a chithear anns na h-Innseachan Ioràc, Bhiet-Nam agus Tibet.

*Na h-Innseachan – *parisal*
*Ioràc – *gufa*, *guffa* or *quffa*
*Tibet – *ku-dru* and *kowas*
*Bhiet-Nam – *thung-chai*

Ann an 1990 chaidh an "*Coracle Society*" a stèidheachadh le Sir Peter Badge anns an Rìoghachd Aonaichte.

## Dealbhan

Tungabhadra River and Coracle Boats.JPG|Coracle Innseanach faisg air River Tungabhadra ann an Hampi, na h-Innseachan
Kudru.jpg|Coracle (Kudru no Ko-wa) a chaidh a chleachdadh ann an Tibet, dealbh bho taigh-tasgaidh ann an Chicago
Bundesarchiv Bild 135-BB-082-12, Tibetexpedition, Floß bei Chagsam.jpg|Coracle le craiceann iac ann an Tibet, 1938
CECwrwglTeifiMaenordeifi.jpg|Currach Cuimreach anns an stoidhle cumanta air Abhainn Teifi, a' Chuimrigh 


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Coracle Society Làrach-lìn oifigeil
*Coracle Ionad Nàiseanta ann an Cenarth Falls
*World of Coracles Làrach-lìn oifigeil
*BBC Legacies  Coracles aig BBC
*Coracle  Eachdraidh

Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Bàgh Caswell

'S e bàgh faisg air Abertawe, a' Chuimrigh a th' ann am **Bàgh Caswell** (Cuimris: *Bae Caswel*; Beurla: *Caswell Bay*). Tha e suidhichte san ear-dheas air  leth-eilean ris an canar *Gower Peninsula* sa Bheurla. Tha tràigh le gainmheach ann, mar sin tha e tarraingeach don luchd-turais, do theaghlaichean is don luchd-surfaidh. Tha inbhe *Blue Flag* aige. Bho 1972 a-mach 's e Ionad de Shuim Shònraichte Shaidheansail (ISSS) na Cuimrigh a th' ann am Bàgh Caswell. Ann an 2006 chaidh am bàgh seo a thaghadh le Guardian.co.uk. mar aon de na 50 tràighean as fheàrr anns an Rìoghachd Aonaichte.

## Goireasan

Tha e furasta a dhol gu Bàgh Caswell le càr neo busaichean. Tha pàirc-chàraichean faisg air làimh agus tha busaichean a' dol do na bailtean Oystermouth agus Y Mwmbwls a tha suidhichte faisg air a' bhàgh. Chun an ear tha slighe mhath ann a leanas gu *Langland Bay* agus tha cas-cheum eile a' leantainn gu *Brandy Cove* agus *Pwlldu Bay* a tha san àirde an iar Bàgh Caswell.

Tha dà chafaidh ann a tha fosgailte fad na bliadhna. Tha bùth ann cuideachd. Chaidh an "*Surfside Café*" a mhilleadh le stoirm aig toiseach 2014, ach chaidh e fhosgladh a-rithist as t-earrach an-dèidh càradh. Tha goireasan-ionnlaid poblach (taighean-beaga is fràs)  ann cuideachd.

Tha  Comhairle Baile Abertawe  a' solarachadh  seirbhisean luchd-teasairginn a h-uile latha dhen t-seachdain eadar an Cèitean is an t-Sultain. 'S e àite tarraingeach airson surfadh a th' ann am Bàgh Caswell, agus tha sgoil-surfaidh suidhichte an seo far am faighear oideachas fhad na bliadhna.

Tha tèarmann nàdair ris an canar  "*Bishop's Wood*" (coille an easbaige) air cùl a' bhàgh. Tha e daonnan fosgailte don luchd-coiseachd agus tha cothrom ann turas a chur air dòigh leis an ionad *Bishop's Wood countryside centre*, far am faighear fiosrachadh air bharrachd. 
Tha Bàgh Caswell ainmeil cuideachd air sgàth 's na sluganan carraig aige.  

Anns na 1850an chaidh taigh ann an stoidhle Bhictorianach a thogail air mullach na creige os cionn a' bhàgh. Chaidh an togalach seo a leudachadh mar thaigh-òsta aig an robh an t-ainm "*Caswell Bay Hotel*". Anns na 1990an chaidh na  "*Caswell Bay Court apartments*" a thogail air an làrach far an robh taigh-òsta roimhe sin.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*www.geograph.co.uk : Dealbhan Caswell Bay

Roinn-seòrsa:a' Chuimrigh
Roinn-seòrsa:Muir
An Innis

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha anns **an Innis** neo **Innis Mo Bheathain**  (Beurla: *Insch*).

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 28 mìltean (45 km) san àird an iar air Obar Dheathain.

Ann an 2001 bha 1,523 duine a' fuireach an seo. 

## Giùlan
Tha stèisean ann. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Tha am bus a' dol gu Hunndaidh agus Inbhir Uaraidh.

## Àitichean
* Dunnideer Castle
* Picardy Symbol Stone 
* Insch Golf Course

## Iomraidhean


## Dealbhan

Castle on Hill of Dunnideer (268m) - geograph.org.uk - 258689.jpg|Dunnideer Castle
Insch Village - geograph.org.uk - 451429.jpg |Insch High Street


## Ceanglaichean a-mach

* Symbol Stone  Historic Scotland – Picardy Symbol Stone

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Ty Olsson

'S e cleasaiche à Alba Nuadh sna Canada a tha ann an **Tyler Victor „Ty“ Olsson** (Halafacs 28 am Faoilleach 1974).

## Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aige:
* 1999: Lake Placid
* 2002: Stark Raving Mad
* 2003: X2: X-Man United
* 2003: Dreamcatcher
* 2003: Willard
* 2004: Walking Tall
* 2004: The Chronicles of Riddick
* 2005: Just Friends 
* 2005: Elektra
* 2006: Deck the Halls
* 2006: RV
* 2006: Firewall
* 2007: Aliens vs. Predator: Requiem (AVP 2)
* 2008: Married Life 
* 2008: Chaos Theory
* 2009: 2012
* 2011: Rise of the Planet of the Apes
* 2011: Twillight Saga: Breaking Dawn Part 1
* 2014: Godzilla

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* http://tyolsson.com/

Olsson, Ty
Olsson, Ty
Cnoc Fhaoighris

'S e cnoc ann an Ros an Ear, Gàidhealtachd na h-Alba, a tha ann an **Cnoc Fhaoighris**, Beurla *Fyrish*. Tha e 1478 tròigh a dh'àirde, le carragh-cuimhne air a mhullach, air a thogail le Eachann Rothach (8mh Rothach Taigh an Fhuamair) ann an stoidhle Innseanach ann an 1782-83, ri fhaicinn air cùl Bhaile Eòghainn agus Alanais. Sin am mullach as àirde oighreachd Taigh an Fhuamhair. 

A rèir eòlaiche ainmean-àite Rois is Chrombaidh, Uilleam MacBhatair, 's e ainm Lochlannach no Cruithneach a th' ann, chan e fear Gàidhlig no Albais.
Tha slighe-coiseachd mhath ann, agus seallaidhean farsaing gu Beinn Uais agus thairis air Linne Chrombaidh ri fhaighinn bhon mhullach.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Scotsman: Fyrish Monument
* Sir Hector’s Follies  

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Aachen

'S e baile anns a' Ghearmailt a th' ann an **Aachen** (Ainm slàn *Bad Aachen*, Öcher Platt/Dual-chainnt Aachen: *Oche*). Tha e suidhichte ann an taobh an iar na Ghearmailte, far a bheil crìochan na Gearmailte, nan Tìrean Ìsle agus na Beilg a' coinneachadh. 'S e spatha a th' ann. Thàinig an t-ainm Aachen bhon fhreumh-fhacal Ghearmaineach "*ahwō*" agus tha e a' ciallachadh "uisge". B' e "Aquisgranum" an t-ainm Ròmanach a bh' air: "Uisge na Grannois". B' e dia Ceilteach na leighis a bha ann an Grannos. Tha tobraichean tethe ann an Aachen. Tha cumhachdan leighis aca.

## Eachdraidh
Bha a' chiad àite-fuirich ann an Linn ùr na Cloiche. Bha mèinnearachd Ceilteach ann an Linn an Umha an seo.
Thog na Ròmanaich àite-failcidh air na tobraichean teasach. An ceann na 8mh linne thàg rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an rath a b' fheàrr aige. Thog e cille, "*Pfalzkapelle*" agus pàlas impireil. An-diugh tha talla a' bhaile ann an àite a' phàlais agus tha am "Pfalzkapelle" pàirt na h-àrd eaglaise "Aachener Dom". Fhuair Teàrlach Mòr taise à Ierusalem agus tha taistealachd ainmeil "*Heiligtumsfahrt*"  ann an Aachen ann a h-uile seachdamh bliadhna. Tha an "Aachener Dom" air Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne.

## Aachen an-diugh
Bidh duais "*Karlspreis*" ann airson a' chuid obrach ro aonachd na Roinn-Eòrpa a h-uile bliadhna deasghabhail ann an talla a' bhaile. 'S e "*RWTH Aachen*"  an t-oilthigh cliùiteach ann an Aachen. Bidh co-fharpais eadar-nàiseanta airson marcadh "*CHIO Aachen*" a' tachairt a h-uile samhradh. 'S e *Alemannia Aachen* a th' ann sgioba ball-coise a' bhaile. Tha an raon aca *Tivoli* ri taobh an raoin CHIO anns a' cheàrn *Soers*

### Ainm a' bhaile ann an cànanan eile

Thathar a' cleachdadh tòrr dhreach an ainm anns na dùthchannan air iomall na Gearmailte, mar a leanas:
}
|}

## Bailtean Co-cheangailte
* Arlington (Bhirginia)
* Halifax
* Cape Town
* Kostroma
* Naumburg
* Ningbo
* Reims
* Sariyer
* Toledo

### Dual-chainnt
'S e Öcher Platt a tha ann an dual-chainnt Aachen. 'S e cànan Ripuarach a th' innte. Tha mòran òranan dualchasach traidiseanta anns an Öcher Platt, m.e. an "laoidh" neo-oifigeil Aachen, "Vür sönd allemoele Öcher Jonge"  ('S e bàlaichean Aachen a th' annainn uile gu léir).

## Dealbhan

Faidhle:Dom 2 web.jpg|Aachener Dom
Faidhle:Rathaus AC.jpg|Talla a' bhaile Aachen
Faidhle:Ausgrabungen web.jpg|Cladhach àrc-eòlais Aachen


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* ''Urbs aquensis'' - Laoidh oifigeil Aachen (Laideann)
* ''Vür sönd allemoele Öcher Jonge'' - Laoidh neo-oifigeil Aachen (Öcher Platt)

Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Charles Rennie Mackintosh

Rugadh **Charles Rennie Mackintosh** 7 an t-Ògmhios 1868 ann an Glaschu agus bhàsaich e 10 an Dùbhlachd 1928 ann an Lunnainn. 
Bha deichnear co-dhaltan aice. Bha athair ag obar ri poileas ann an Glaschu flùranachd (*horticulture*) agus bu toil leis obair anns an lios. Nuair bha Charles Rennie Mackintosh òg cha robh e slàn agus air an adhbhar sin b' fheudar dha e coiseachd mòran timcheall Glaschu. Dh'fhàs ùidh  aige air nàdar agus thòisich e flùraichean agus beòthaichean agus structar nan flùraichean a pheantadh.
Ann an 1883, nuair bha e 15 bliadhna a dh'aois thòisich Charles Rennie Mackintosh prìomh-chlachaireachd ionnsachadh air an Sgoil-ealain Ghlaschu. An ath-bhliadhna  thòisich e obair ann an oifig phrìomh-chlachaireachd agus bha e ag ionnsachaidh pàirt-ùine ann an GSA.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Bitesize: Teàrlach Rennie Mac an Tòisich - Fiosrachadh is dealbhan (Gàidhlig)

Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Ailtireachd