open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
80an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na [[1980an]]*

Bha na 80an, sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 80 is 31 an Dùbhlachd 89.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 80 
* 81 
* 82 
* 83 
* 84 
* 85 
* 86 
* 87 
* 88
* 89

Roinn-seòrsa:1 Linn
*
Seumas II Alba

Coltach ri iomadach fear (agus tè) dhe na rìghrean Stiùbhartach, ghairmeadh rìgh dheth **Seumas II** na naoidhean (chaidh athair Seumas I a mhurt le uaislean), agus cha do dh'fhàg e ach naoidhean às a dhèidh.

Chaidh a mharbhadh, gun e ach 29 bliadhna a dh'aois, aig sèiste Caisteal Rosbruig (a bha an sealbh Shasainn aig an àm) ann an 1460, nuair a sprèidh fear dhe na gunnaichean-mòra, air an robh e cho measail, ri thaobh.
Chaidh fhàisnicheadh nach tuiteadh an caisteal ach do mharbh. 
Chithear fhathast craobh-chuilinn a' fàs, a chaidh a chur airson an dearbh àite a chomharrachadh; tha a' chraobh seo a-nis air fearann Caisteal Floors ann an Cealsach.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Òr-iasg

Tha **òr-iasg**/**iasg-òir** neo **òradair** (*Carassius auratus*) na seòrsa èisg a tha cumanta mar peata. Tha iad orains, buidhe neo òr, agus mar is àbhaist, chan eil iad ro mhòr. Tha iad a' fuireach sa tanca-uisge neo poll a-muigh.

Mar is trice, chan eil beatha fada aca, ach àithnear gun ràinig fear 49 bliadhna a dh'aois.

Is ann à Àisia an ear a tha iad, agus chaidh iad dhan Roinn-Eòrpa anns an 17mh linn.

## Iomradh


Roinn-seòrsa:Iasg
Roinn-seòrsa:Peataichean
70an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na [[1970an]]*

Bha na 70an, sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 70 is 31 an Dùbhlachd 79.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 70 
* 71 
* 72 
* 73 
* 74 
* 75 
* 76 
* 77 
* 78
* 79

Roinn-seòrsa:1 Linn
*
60an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na [[1960an]]*

Bha na 60an, sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 60 is 31 an Dùbhlachd 69.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 60 
* 61 
* 62 
* 63 
* 64 
* 65 
* 66 
* 67 
* 68
* 69

Roinn-seòrsa:1 Linn
*
40an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na [[1940an]]*

Bha na 40an sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 40 is 31 an Dùbhlachd 49.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

*40 
*41  
*42 
*43 
*44 
*45 
*46 
*47 
*48
*49

Roinn-seòrsa:1 Linn
*
20an

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na [[1920an]]*

Bha na 20an, sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 20 is 21 an Dùbhlachd 29.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 20 
* 21 
* 22 
* 23 
* 24 
* 25 
* 26 
* 27 
* 28
* 29

Roinn-seòrsa:1 Linn
*
10an

*Saoil a bheil thu an tòir na leanas: [[1910an]]?*

Bha na 10an, sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 10 is 11 an Dùbhlachd 19. 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

## Bliadhnaichean

* 10 
* 11 
* 12 
* 13 
* 14 
* 15 
* 16 
* 17 
* 18
* 19

Roinn-seòrsa:1 Linn
*
83

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1983]]*

**83**

## Tachartasan
* Blàr Mhons Ghraupius
## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:80an
71

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1971]]*

**71**

## Tachartasan
*Chaidh Eabhraig (Sasainn) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:70an
79

*Saoil an robh na leanas fa-near ort: [[1979]]?*

'S e bliadhna a bha ann an **79 AC** (**LXXIX**).

## Tachartasan
Chaidh Cáceres (an Spàinn) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* Vespasian, ann an Rieti.

Roinn-seòrsa:70an
65

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1965]]*

**65**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
*Seneca Òg, anns An Ròimh. Feallsanaiche Stòthach.
Roinn-seòrsa:60an
53

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1953]]*

**LIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 18 an t-Sultain &ndash; Trajan, Impire Ròmanach

## Bàsan

Roinn-seòrsa:50an
54

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1954]]*

**LIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 13 an Dàmhair - Claudius, Impire Ròmanach

Roinn-seòrsa:50an
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Iapan

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[An t-Seapan|na h-Seapaine]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh ann an Àisia, ach chan eil iad cho cudromach sna teirmean eadar-nàiseanta. 

Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.

## Ceangailtean a-muigh
* Aonachd Rugbaidh na h-Iapan, ann an Nihongo
* Japan RFU English pages

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Stanley

'S e prìomh-bhaile nan Eileanan Fàclainn a tha ann an 
**Stanley** (seann ainm  "Port Stanley"). Tha am baile suidhichte air an eilean *Fàclainn an Ear* (*East Falkland* sa Beurla) deas air Port Stanley. 'S e an t-aonar baile mòr a tha anns na h-Eileanan Fàclainn. Canar **Puerto Argentino** neo **Puerto Riveria** sa Spainntis Argantanach.

Chaidh e na chathair-bhaile airson Iùbalaidh Phlatanaim a' Bhànrigh ann an 2022.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Cayenne

'S e prìomh-bhaile Ghuiana Fhrangaich a th' ann an **Cayenne**. Tha am baile suidhichte aig inbhir Abhainn *Cayennne* faisg air a’ Chuan Siar.

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Sgioba nàiseanta rugbaidh Shamoa

Se fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh a tha ann am **Manu Samoa** neo **Sgioba nàiseanta rugbaidh [[Samoa (Dùthaich)|Shamoa]]** . Bha iad aig a h-uile Cupa an t-Saoghail

Tha iad a' cluich sna lèintean gorma.

Roinn-seòrsa:Samoa
Roinn-seòrsa:Rugbaidh
2013

'S e bliadhna anns a' mhìosachan Griogarach a tha ann an **2013**.

## Tachartasan
* 28 an Gearran - Leig Pàpa Beinidict XVI a dreuchd dheth.
* 13 am Màrt - Thaghadh Phàpa Frangan I, ann an Cathair na Bhatacain.
* Bhuannaich Alice Munro an Duais Nobel ann an Litreachas.
* Am Mòd ann am Pàislig.

## Bàsan

* 11 am Faoilleach - Robert Kee, craoladair mun Dàrna Cogadh is Èirinn.
* 5 am Màrt - Hugo Chávez, ceann-suidhe Venezuela
* 28 am Màrt - Richard Griffiths, ann an Coventry. Actair à Sasainn.
* 4 an Giblean - Roger Ebert, ann an Chicago (Illinois). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
* 8 an Giblean - Margaret Thatcher, ann an Lunnainn. Tè-phoileataigs à Sasainn.
* 11 an Giblean - Jonathan Winters, ann an Dayton. Cleasaiche à Ohio sna Stàitean Aonaichte.
* 20 an Cèitean - Ray Manzarek, ann an Rosenheim. Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
* 19 an t-Ògmhios - James Gandolfini, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 30 an Lùnasdal - Seamus Heaney, ann am Baile Átha Cliath. Bàrd à Èirinn.
* 12 an t-Sultain - Otto Sander, ann am Berlin. Cleasaiche às a' Ghearmailt.
* 19 an t-Samhain - Frederick Sanger, ceimigear à Sasainn.
* 5 an Dùbhlachd - Nelson Mandela, ann an Johannesburg. Neach-poileataigs agus stàitire à Afraga a Deas.
* 14 an Dùbhlachd - Peadar Ó Tuathail, ann an Lunnainn. Actair à Èirinn.

Roinn-seòrsa:21mh linn
2015

**2015** 

## Tachartasan
*29 an Lùnastal - Chaidh RISE a stèidheachadh ann an Glaschu.

## Breithean

## Bàsan
* 11 am Faoilleach - Anita Ekberg, ann an Rocca di Papa. Actair às an t-Suain.
* 28 am Faoilleach - Yves Chauvin, ann an Tours. Ceimigear às an Fhraing.
* 5 an Gearran - Val Logsdon Fitch, ann am Princeton. Fiosagaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 13 an Giblean - Günter Grass, sgrìobhadair Gearmailteach.
* 15 an Cèitean - Flòraidh NicNèill, seinneadair Gàidhlig à Eilean Bharraigh.
* 18 an Cèitean - Halldór Ásgrímsson, ann an Reykjavík. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 23 an Cèitean - John Nash, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 1 an t-Ògmhios - Teàrlach Ceanadach, neach-poileataigs.
* 2 an t-Ògmhios - Irwin Rose, bith-eòlaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 5 an Dàmhair - Henning Mankell, ann an Göteborg. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 10 an Dàmhair - Richard Fred Heck, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 23 an t-Samhain - Douglass North, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.

Roinn-seòrsa:21mh linn
50

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1950]]*

**50**

## Tachartasan

## Breithean
*Epictetus, ann an Hierapolis. Feallsanaiche à Impireachd na Ròimhe.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:50an
Sgioba nàiseanta rugbaidh Naimibia

Tha **Sgioba nàiseanta [[rugbaidh]] [[Naimibia]]** fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh ann an Afraga, ach chan eil iad cho cudromach sna teirmean eadar-nàiseanta. 

Ràinig iad Cupa an t-Saoghail ann an 1997, agus na fir a leantainn. Tha iad a' cluich ann an Cupa na h-Afraga cuideachd. Is dòcha tha iad an sgioba as cudromaiche ann an Afraga as deidh Afraga-a-Deas.

## Ceangailtean a-muigh
* Namibianrugby.com working together with the Namibian rugby union.
* Namibian rugby union news from Planet Rugby
* Namibia World Cup 2007 Preview & follow-up (en Français))

Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Roinn-seòrsa:Naimibia
2016

'S e bliadhna leum anns a' Mhìosachan Griogarach a tha ann an **2016**.

## Tachartasan
* 27 am Faoilleach - Chaidh Flokkur Fólksins a stèidheachadh ann an Kópavogur (Innis Tìle).
* 5 an Cèitean - Taghadh Albannach
* 24 an Cèitean - Chaidh Viðreisn a stèidheachadh ann an Reykjavík (Innis Tìle).
* 13 an t-Iuchar - Chaidh Theresa May na Prìomhaire Breatannach.

## Breithean

## Bàsan

* 14 am Màrt - Peter Maxwell Davies, sgrìobhaiche ciùil.
* 19 an Giblean - Walter Kohn, ceimigear às an Ostair.
* 30 an Giblean - Harold Kroto, ceimigear à Sasainn.
* 3 an t-Ògmhios - Muhammed Ali, ann am Phoenix, Arizona. Dòrnaire às na Stàitean Aonaichte.
* 2 an t-Iuchar - Elie Wiesel, ann an Eabhraig Nuadh. Sgrìobhadair à Romàinia.
* 19 an t-Iuchar - Garry Marshall, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 26 an t-Iuchar - Magaidh Dhòmhnallach, seinneadair à Alba.
* 3 an Lùnastal - Ahmed H. Zewail, ceimigear às an Èipheit.
* 24 an Lùnastal - Roger Y. Tsien, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 25 an Lùnastal - James Watson Cronin, eòlaiche-fiosaig às na Stàitean Aonaichte.
* 1 an Dàmhair- Edda Heiðrún Backman, ann an Reykjavík. Actair agus peantair à Innis Tìle.
* 13 an Dàmhair - Dario Fo, dràmaire às an Eadailt
* 7 an t-Samhain - Leonard Cohen, ceòladair à Canada.
* 25 an t-Samhain - Fidel Alejandro Castro Ruz, ann an La Habana. Neach-poileataigs à Cùba.
* 30 an t-Samhain - An t-Urramach Ailean Iain MacArtair, ministear agus comhairliche à Alba.
* 7 an Dùbhlachd - Alex Johnstone, neach-poileataigs à Alba.
* 8 an Dùbhlachd - John Glenn, ann an Columbus. Saighdear, paidhleat, speuradair agus neach-poileataigs às na Stàitean Aonaichte.
* 26 an Dùbhlachd - Vera Rubin, reuladair às na Stàitean Aonaichte

Roinn-seòrsa:21mh linn
2017

**2017** 

## Tachartasan
* 24 an t-Sultain - Chaidh Miðflokkurinn a stèidheachadh ann an Reykjavík (Innis Tìle).

## Breithean

## Bàsan
* 11 am Faoilleach - Canon Kenyon Wright, diadhach agus neach-iomairt
* 21 an Gearran - Kenneth Arrow, eaconamaiche
* 28 an Gearran - Dòmhnall MacAmhlaigh, bàrd
* 31 an Lùnastal - Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain, craoladair
* 31 an Lùnastal - Tormod MacGill-Eain, sgrìobhadair
* 20 an t-Sultain - Teddy Taylor, neach-poileataigs

Roinn-seòrsa:21mh linn
2018

'S e bliadhna cumanta anns a' Mhìosachan Griogarach a tha ann an **2018**.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 7 am Faoilleach - France Gall, seinneadair às an Fhraing
* 14 am Màrt - Stephen Hawking, fiosaigiche is matamataigear
* 21 an Lùnastal - Stefán Karl Stefánsson, ann an Reykjavík. Actair à Innis Tìle.
* 30 an t-Samhain - George H. W. Bush, ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 7 an Dùbhlachd - Belisario Betancur Cuartas, ceann-suidhe Choloimbia

Roinn-seòrsa:21mh linn
2019

'S e bliadhna cumanta anns a' Mhìosachan Griogarach a tha ann an **2019**.

## Tachartasan
* 22 an t-Ògmhios - Chaidh Jo Swinson na ceannard nan Lib Deamach.
* 24 an t-Ògmhios - Chaidh Boris Johnson na phrìomhaire na Rìoghachd Aonaichte.
* 13 an Dùbhlachd - Bhuannaich na Tòraidhean an taghadh coitcheann anns an Rìoghachd Aonaichte is chaill Jo Swinson an seat aice.

## Breithean

## Bàsan

* 11 am Faoilleach – Michael Atiyah, matamataigear
* 1 am Màrt – Zhores Alferov, fiosaigiche
* 20 am Màrt – Mary Warnock, feallsanaiche
* 5 an Giblean – Sydney Brenner, bith-eòlaiche
* 6 an Giblean – David Thouless, fiosaigiche
* 22 an Giblean - Billy McNeill, cluicheadair ball-coise
* 22 an Cèitean – Judith Kerr, sgrìobhaiche
* 22 an Cèitean - Aleksandr Sokiryansky, ann an Kiryat Bialik. Bàrd, fìdhlear, neach-teagaisg agus ceòl-sgrìobhaiche à Moldàibhia/An t-Aonadh Sobhiatach.
* 17 an t-Ògmhios – Mohamed Morsi, ceann-suidhe na h-Èipheit
* 19 an t-Iuchar – Rutger Hauer, cleasaiche
* 5 an Lùnastal – Toni Morrison, sgrìobhaiche
* 6 an t-Sultain – Robert Mugabe, ceann-suidhe Shiombabue
* 26 an t-Sultain – Jacques Chirac, ceann-suidhe na Frainge
* 11 an Dàmhair – Aleksey Leonov, speuradair
* 22 an t-Samhain – Stephen Cleobury, organaiche is stiùiriche-ciùil
* 24 an t-Samhain – Clive James, sgrìobhaiche is craoladair
* 29 an Dùbhlachd – Alasdair Gray, nobhailiche agus peantair.

Roinn-seòrsa:21mh linn
37

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1937]]*

**XXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 16 am Màrt - Tiberius, Impire Ròmanach

Roinn-seòrsa:30an
Comann Camanachd Caolas Bhòid

'S e sgioba iomain Thaigh na Bruaich a tha ann an **Comann Camanachd Caolas Bhòid** (Beurla: *Kyles Athletic*) agus 's e Sgìre a Deas an sgìre aca. Stèidhicheadh iad ann an 1896.
Tha iad a' cluich sa' Phrìomh Lìg.

## Duaisean
Bhuannaich iad Cupa na Camanachd ann an 1904, 1905, 1906, 1920, 1922, 1924, 1927, 1928, 1935, 1956, 1962, 1965, 1966, 1968, 1969, 1974, 1976, 1980, 1983, 1994 agus 2012.

## Ceanglaichean a-mach
*Kyles Gain Promotion
*Tighnabruaich side return to the top table
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Camanachd
Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Comann Camanachd an Eilein

'S e sgioba iomain a th' ann an **Comann Camanachd an Eilein** (Beurla: *Skye Camanachd*).

## Pairc
Tha iad a' cluich ann am Pàirc nan Laoch ann am Port Rìgh, An t-Eilean Sgitheanach.

## Dathan
Leintean geala, briogais goirid gorm, Stocainnean geala.

## Duaisean
Bhuannaich an t-Eilean Cupa na Camanachd ann an 1990 agus Cupa a' Bhaile Mhòir ann an 2008.

## Ceangal a-mach
*Duilleag oifigeil Skye Camanachd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Camanachd
Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Alison Krauss

'S e seinneadair às na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Alison Krauss** (23 an t-Iuchar 1971), a bhios a' seinn anns an nòs Bluegrass. Bidh ise a' cluich na fìdhle cuideachd. B' ann às A' Ghearmailt a bha a h-athair.
## Ceanglaichean a-mach
*IMDB
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Tuath-Cheòl
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Aran-coirce

Tha aran-coirce no bonnach air a dhèanamh air min-choirce garbh, sòda arain, salann, geir leaghte, agus uisge teth. Thathar ga fhuine ann an àmhainn, no ga bhruich air greideal. 

## Alba

Tha aran-coirce no bonnach na bhiadh cumanta ann an Alba. 'S iomadh chomas a th' aca. Mar eisimpleir, bidh daoine ga ghabhail le brot an àite aran, no aig biadh na maidne le silidh. Is tric a bhios daoine gan gabhail le càise, agus tha iad rim faicinn air clàran taighean-bidhe cuideachd mar cho-phàirt diathaid.

Roinn-seòrsa:biadh
17

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1917]]*

**17**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Livius

Roinn-seòrsa:10an
14

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[1914]]*

**14**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 19 an Lùnastal - Augustus, ìompaire na Ròimhe

Roinn-seòrsa:10an
10an RC

Bha na 10an, sa 1 Linn RC eadar 1 am Faoilleach 19 is 31 an Dùbhlachd 10. 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1 Linn RC
40an RC

Bha na 40an, sa 1 Linn, eadar 1 am Faoilleach 49 is 31 an Dùbhlachd 40. 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1 Linn RC
100an RC

Bha na 100an, sa 1 Linn RC, eadar 1 am Faoilleach 109 is 31 an Dùbhlachd 100. 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1 Linn RC
Sucre

'S e prìomh-bhaile bun-reachdail Bhoilibhia a tha ann am **Sucre**. Tha àrd-chùirt a' Cheartais (*Corte Suprema de Justicia*) suidhichte an seo. Tha am baile suidhichte sa mheadhan na dùthcha. Canar gur e: "*the Jewel of South America*" a th' ann. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1538 le Pedro Anzures. Tha sean-bhaile Surce gu math cliùiteach airson nan togalaichean anns an stoidhle tradaiseanta. Ann an 1991 chaidh a dhìon leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BoliviaWeb - Fiosrachadh Sucre
* Duilleag Sucre le dealbhan (Spàinntis)

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Boilibhia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Wakame

'S i gnè de dh' fheamainn a th' ann an **Wakame** **若布**(*Undaria pinnatifida*), a tha car coltach ri mircean (Alaria esculenta ), **Ecklonia radiata**, **Saccorhiza polyschides**, **Undaria peterseniana** agus **Undaria undarioides**. Canar **wakame** ri bàrr na feamainn seo - 's e sin an rùsg (an duilleag mhòr thana) - agus mekabu ris an duilleach - (buinneagan tiugha na feamnach).

Ged is ann a bhuineas an seòrsa seo do dh' Àisia an Ear-Dheas, thathas ga àiteachadh 's ga bhuain an-diugh anns an Fhraing far cladaichean na Breatainne Bige, agus chaidh a thoirt gu Astràilia agus dhan t-Sealainn Nuaidh cuideachd.

Roinn-seòrsa:Feamainn
Roinn-seòrsa:Biadh
Sheòirsea a Deas is na h-Eileanan Shandwich a Deas

'S e eileanan anns a’ Chuan Shiar a tha ann an **Sheòirsea a Deas is na h-Eileanan Shandwich a Deas** neo **Georgia a Deas agus na h-Eileanan Shandwich a Deas** Tha iad suidhichte anns a’ Mhuir Scotia san ear air Aimearaga a Deas  agus sa tuath air an Antargtaga .
'S e King Edward Point am prìomh-bhaile aige. 

'S e Sheòirsea a Deas an t-eilean as motha a tha ann, le 170 cilemeatair a leud ‘s 29 cilemeatair a dh’fhad.

'S e eileanan gu math iomalach a th' annta, chan eil daoine a’ fuireach an seo bho thùs. An dràsda bidh dìreach an Coimiseanair agus luchd rannsachaidh a’ fuireach air an eilean fad na bliadhna. Tha bàtaichean cùirt-mhara air an t-slighe do dh'Antartaga a’ stad air an  eilean cuideachd,  mar sin dheth tha beagan turasachd ann.  Tha taigh-tasgaidh ann an Grytviken.


Faidhle:Thatcher-Peninsula.jpg|Meadhan Sheòirsea a Deas: *Cumberland Bay*; *Thatcher Peninsula* le King Edward Cove (Grytviken); *Allardyce Range* le  *Mount Paget*, dealbh bho  NASA
Faidhle:King Penguins at South Georgia Island.jpg|Cinn-fhionna aig Seòirsia a Deas
Faidhle:SG-Settlements.png|Tuaineachan ann an Seòirsea a Deas
 
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil Sheòirsea a Deas 
* Sheòirsea a Deas, eachdraidh agus dualchas
* Sheòirsea a Deas website
* Dealbhan bho Sheòirsea a Deas, webcam

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn
70an RC

Bha na 70an, sa 1 Linn RCeadar 1 am Faoilleach 79 is 31 an Dùbhlachd 70. 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1 Linn RC
Cearc

'S e seòrsa eun a tha ann an **cearc**. (Laideann: *Gallus gallus domesticus*; is e **coileach** a tha air cearc fireannach.) Is ann à Àisia an ear-dheas a bha iad bho thùs, ach tha iad cumanta anns an latha an-diugh air tuathanasan air feadh an t-saoghail, taobh a-muigh na roinnean Artaigeach. Tha iomadh brìdean eadar-dhealaichte, cuid duibh air a' cumail airson uighean, agus cuid airson na fheòla.
## Faic cuideachd
* Coileach Frangach
## Dealbhan


Faidhle:1,0 Antwerpener Bartzwerg - goldhalsig (Cut out).jpg
Faidhle:2014nr108 – RGZV Frankenthal IMG029 – 1,0 Indische Zwerg-Kämpfer, fasanenbraun (cut out).jpg
Faidhle:Hen Tom Rhebergen.JPG
Faidhle:Pekin poule.png
Faidhle:Chabo Haantje.jpg
Faidhle:Muffed olde english game hen.jpg
Faidhle:Bunter Hahn Altenglischer Zwergkämpfer.JPG
Faidhle:Mille Fleur Bantam Hen.jpg
Faidhle:Dorking Hahn 2011.JPG
Faidhle:Dorking Henne.JPG
Faidhle:Ayam cemani(1).jpg
Faidhle:Ayam kampung jantan.jpg
Faidhle:Polish Silver Lace.jpg
Faidhle:Partridge Cochin cockerel.jpg
Faidhle:Araucana hen showing ear tufts.jpg
Faidhle:Ameraucana wheaten bantam male.jpg
Faidhle:Ancona Rooster Poultry 020.JPG
Faidhle:2014nr103 – RGZV Frankenthal IMG043 – Friesenhühner, gelb-weißgeflockt.jpg
Faidhle:Bressehühner-1.jpg
Faidhle:A White Sultan (chicken).jpg
Faidhle:Silkie close-up.jpg
Faidhle:Aussie Game Cockerel.jpg
Faidhle:Isländisches Landnahmehuhn, Hahn.jpg
Faidhle:Scots Grey rooster.jpg
Faidhle:Sabelpote101.JPG
Faidhle:Lakenfelder Hahn (Jungtier).JPG
Faidhle:Andalusian gallus (hen).jpg
Faidhle:Hrvatska patuljasta kokoš.jpg
Faidhle:Silver laced maiden rock hen.jpg
Faidhle:Malaysian Serama, in 2011.jpg
Faidhle:Citron spangled maiden rock hen.jpg
Faidhle:Golden sebright cockerel.jpg
Faidhle:Golden bullet.jpg
Faidhle:Blauwe sumatra haan.jpg
Faidhle:Maidenrock-egg.jpg
Faidhle:Blue Araucana egg.jpg
Faidhle:AraucanaEgg vs Brown White.jpg
Faidhle:7oeufs.JPG
Faidhle:Vlad the transylvanian naked neck.JPG


Roinn-seòrsa:Eun-taighe
Roinn-seòrsa:Feòil
Grytviken

'S e prìomh-tuineachadh ann an Seòirsia-a-Deas a tha ann an **Grytviken**. ‘S e am port-mara aige am fear as fheàrr a tha anns na h-eileanan seo. 

Chaidh an tuineachadh air stèidheachadh air an 16mh, an t-Samhain, 1904 le caiptean Carl Anton Larsen, seòladair às an Nirribhidh. Aig an àm seo b’e stèisean mhucan-mara a bh’ ann airson a' chompanaidh iasgaich aige, an *Compañía Argentina de Pesca*..

Tha bàtaichean cuairt-mhara air an t-slighe do dh’ Antargtaga a’ stad air an eilean cuideachd, mar sin dheth tha beagan turasachd ann. Tha an uaigh Shackleton inntinneach, agus tha taigh-tasgaidh beag ann an.

Tha eaglais an stèisean mhucan-mara fhathast ri cleachdadh mar eaglais, uaireannan tha bannais ann. Bha a’ chiad bhannais ann aig 24mh, an Gearran 1932.
## Gailearaidh

Faidhle:Grytviken_church.jpg|Eaglais ann an Grytviken
Faidhle:South Georgia Ernest Shackleton grave in Grytviken.jpg|Uaigh Shackleton 


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Craobh-bhròin

B’e **sìpreis** neo **craobh-bhròin** craobh "evergreen" a tha ann, san teaghlach "cupressaceae".

Roinn-seòrsa:craobhan
Fleet

'S e ainm-àite a tha ann am **Fleet**:

## Alba

* Loch Fleòid
* Taigh an Rathaid neo *Gatehouse of Fleet*
* Water of Fleet

## Sasainn
* Aibhne Fleet, aibhne fo-thìreach ann an Lunnainn
* Fleet, Hampshire

Roinn-seòrsa:Soilleireachadh
Sioman

Se seòrsa ròpa a tha ann an **sioman** neo **càball** a tha coltach ri uèir, ach nas tiughe. Mar is trice, cleachdar airson dealain neo telebhisean a ghiulain, ach cleachdar airson rudan a thogail.

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Cabhsair

'S e ròd-coise cruaidh ri taobh rathaide a tha ann an **cabhsair** neo **cabhsaidh**.

Roinn-seòrsa:Trafaig
Cabstair

'S e earrann srian na h-eich a tha ann an **cabstair** a theid na bheul. 

## Dealbhan

Faidhle:Pelham bit.jpg
Faidhle:Mors-Pelham.jpg
Faidhle:Horse PelhamBit.jpg
Faidhle:Mors quatre anneaux.JPG
Faidhle:Double rein one hand.jpg
Faidhle:Polo 070922 18-crop.jpg
Faidhle:Polo Bridle Pelham.JPG
Faidhle:FleximouthButterflyPelham.jpg
Faidhle:Norweger Nahaufnahme Kopf.JPG
Faidhle:BitAndBradoon.jpg
Faidhle:SaddleSeatCurb.jpg
Faidhle:SaddleSeatCurb2.jpg
Faidhle:SaddleSeatCurbAll.jpg
Faidhle:Kimblewick bit.jpg
Faidhle:Gypsy Vanner4-2.png
Faidhle:Gypsy Vanner4.jpg
Faidhle:Kimberwicke bit.JPG
Faidhle:Britishmuseumhorsesbit.jpg
Faidhle:Britishmuseummasteranimalsbit.jpg
Faidhle:Britishmuseumwingedgoatbit.jpg
Faidhle:Cathedral bit.jpg
Faidhle:Classic Spade bit1.jpg
Faidhle:Classic spade bit2.jpg
Faidhle:Coppermouthedbit.jpg
Faidhle:Correction bit1.jpg
Faidhle:Cricket curb.jpg
Faidhle:Curb and bradoon.jpg
Faidhle:Full spade4.jpg
Faidhle:Mors ancien.jpg
Faidhle:Mors-Saumur.jpg
Faidhle:Museo Archeologico Villa Mirabello, Varese - St 12490-St 12493 - morsi equini - Golasecca II A.jpg
Faidhle:Ordini di cavalcare p131.png
Faidhle:Ordini di cavalcare p132.png
Faidhle:Ordini di cavalcare p145.png
Faidhle:RollerCurb.jpg
Faidhle:SilverBit2.jpg
Faidhle:Stange-beweglich.jpg
Faidhle:SweetIronCurb.jpg
Faidhle:Tomthumbwithcopperlines.jpg
Faidhle:WesternCurb.jpg
Faidhle:WesternCurb2.jpg
Faidhle:Toweroflondonhorsebitprobablyhenryviii.jpg
Faidhle:Ball link bit.jpg
Faidhle:Full cheek steel bit.jpg


Roinn-seòrsa:Acainn
Roinn-seòrsa:Stuth
Cadha

'S e bealach cumhang ri slios no ri bun monaidh a tha ann an **cadha**. A rèir Dwelly tha 'cadha' cuideachd a' ciallachadh an trannsa eadar na seòmraichean ann am *but and ben*.

## Ainmean-àite
Tha am facal a' nochdadh ann an Cadha Mòr, Cadha an Lochain, An Cadha Mór, Cadha nan Each, Cadha nan Nighean agus Cadha a' Chumain.
## Iomraidhean
 

Roinn-seòrsa:Conaltradh
Roinn-seòrsa:Trafaig
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Cafaidh

'S e **cafaidh** neo **buth-cofaidh** a tha ann an taigh-bidh neo àite a tha a' reic cofaidh neo ti, agus uaireannan deoch làidir, biadh 7c. Tha eadar-lìon aig feadhainn cuideachd. Bho thùs, tha cafaidh taobh a-muigh, ach tha an ciall nas fharsainge a-nis.

## Aistidhean ceangailte
* taigh-bidh
* taigh-òsda

Roinn-seòrsa:Biadh
Roinn-seòrsa:Taighean
Cachaileith

'S e nì a tha ann an **cachaileith**, a dhùineas agus a dh'fhosglas ann an gàrradh, neo feansa, ⁊c neo geata. Cleachdar airson a' bhuidheann de thrì stoban air am mullach ann an criogaid.

Roinn-seòrsa:Criogaid
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Cadal

Is e **cadal** a tha ann an cor sam bith na sùilean dùinte, an corp na thàmh, agus an inntinn neo-fhiosraich ann an suain.

Mar is àbhaist, bidh daoine nan cadail gach oidhche, ann an leabaidh, ach rinn cuid e aig àm sam bith eile, agus is iomadh uair a bhios beathaichean a' gabhail norrag cuideachd - m.e. bidh cait nan cadail airson 15 uairean gach latha. 

Bidh aislingean aig daoine tron cadal.

Roinn-seòrsa:Cadal
Roinn-seòrsa:Slàinte
Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Cagailt

'S e **cagailt** a tha air an làr fo neo timcheall air teine.

Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Roinn-seòrsa:Àirneis
Caibe

Cleachdar **caibe** neo **spaide** airson gàirnealachd agus obair eile leis an ùir. Tha lainn leathain air. Tha e coltach ri shovel.

## Faic cuideachd
* Gràp
* tobha
* cas-chrom
* pìc

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Gàirnealachd
C.B. Kuban Krasnodar

**Club Ball-coise Kuban Krasnodar** (Ruisis: *Футбольный клуб "Кубань" Краснодар / Futbol'nyi klub Kuban' Krasnodar*) - sgioba ball-coise ann an Krasnodar, An Ruis. Chaidh CB Kuban a stèidheachadh ann an 1928. 

## Web
* fckuban.ru 
* Fanweb
* Fanforum GREENMILE

Roinn-seòrsa:Ball-coise
Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise
Roinn-seòrsa:An Ruis
Mekabu

'S e duilleach Wakame**若布** (*Undaria pinnatifida*) a th' ann am **Mekabu**(めかぶ）. 

Thathas ga reic ann am bùithtean mòra, anns na h-oll-mhargaidean air feadh Iapain, mar as trice ann am paca de thrì ballanan beaga, le *sachet* de shùgh soigha an cois. 

Tha dualan a' Mhekabu a gheibhear anns na bùithtean taiceil ri cagnadh agus mar iomadh fheamainn eile, tha iad sglaidhpeach. 'S e an co-thàth Fucoidan as coireach gu bheil iad sglaidhpeach.

Roinn-seòrsa:Feamainn
Cille Bhrìghde an Ear

: *Tha an aon ainm air baile beag ann an [[Uibhist-a-Deas]]*

Tha **Cille Bhrìghde an Ear** (Beurla: *East Kilbride*) na bhaile ùr ann an meadhan na h-Alba. Aig aon àm, cha robh ann ach clachan, ach anns na 1960an, ghluais mòran dhaoine à Glaschu dhan sgìre, agus dh'fhàs am baile fada na bu mhotha. Tha am far-ainm "Polo Mint City" air, bhon phailteas a th’ ann de chuairt-rathad.

Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Cille Bhrìghde an Ear anns a’ bhliadhna 1975.

## Ceangailtean a-muigh
* "''The Disappointing New Towns of Great Britain''
* "''New Towns: Can They Be Given New Life?''"
* "''Building Towns for the future''"

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean ùra na h-Alba
Comar nan Allt

Tha **Comar nan Allt** (Beurla: *Cumbernauld,* Albais: *Cummernaud*) na bhaile ùr ann an Alba meadhanach. Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.

Tha an ailtireachd ann an Comar nan Allt gu math connspaideach, gu h-àraid an ionad-reic aig meadhon a' bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* ''The Disappointing New Towns of Great Britain''
* ''New Towns: Can They Be Given New Life?''
* ''Building Towns for the future''

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean ùra na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath‎
Caibeal

*Is docha tha thu lorg [[capall]] neo [[sioman|càball]]*

Se eaglais beag a tha ann an **caibeal** neo **seapail**, a tha ceangailte ris an eaglais Caitligeach gu tric. Tha an t-ainm air earrann beag den taigh neo eaglais mòr airson aoradh prìobhaite.

Roinn-seòrsa:Àiteachan-adhraidh
Roinn-seòrsa:ailtireachd
Baile Dhunlèibhe

Tha **Baile Lèibhinn**,**Baile Dhùn Lèibhe**, **Baile Luibhinn** no **Baile Dhunlèibhe** ('s iomadh foirmean a tha air an ainm seo sa Ghàidhlig, Beurla: *Livingston*) na bhaile ùr ann an Lodainn an Iar. 

Tha mòran factaraidhean ann, agus tha pàirt mòr de mhuinntir a' bhaile ag obair ann an Dùn Èideann.

Chaidh Baile Dhunlèibhe ainmeachadh mar bhaile ùr ann an 1962.

## Daoine ainmeil
* Bha Robin Cook na BhP airson Baile Dhunlèibhe mus do chaochail e ann an 2005.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Livingston in pictures @ Livingstoni 1000+
* Undiscovered Scotland- Livingston featurepage
* Stevens Pictures (Livingston Gallery)

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean ùra na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Hamilton

**Hamilton**:
* Hamilton, Taigh na h-Uiseig agus an Taigh Cloiche (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
* George Hamilton-Gordon, 4th Earl of Aberdeen
* Hamilton, Sealainn Nuadh
* Alex Cole-Hamilton
Baile Hamaltan

*Ath-stiùiridh "Hamilton" an seo - s e sloinneadh cumanta a tha ann cuideachd*

'S e baile a tha ann an **Baile Hamaltan**. Tha e faisg air Tobar na Màthar ann an Siorrachd Lannraig a Deas.

## Eachdraidh
Chaidh Na Seumasaich seachad air Hamaltan air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail.

## Ceanglaichean a-muigh
*Hamilton Tourist Information Centre
*Visit Scotland: Hamilton

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Cair Chaladain

'S e baile ann am Fìobha a tha ann an **Cair Chaladain** neo **Cathair Caladaigh**. 'S e "am baile fada" (*the lang toun*) am far-ainm air.

## Daoine ainmeil
* An t-Urramach Niall Ros
* Jocky Wilson (1950–2012). Cluicheadair gathain.
* Thogadh Dàibhidh Torrance, neach-poileataigs Albannach, an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Fìobha
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Penicuik

'S e baile ann am Meadhan Lodainn  a tha ann am **Peighinn na Cuthaig** neo **Penicuik**. Tha e suidhichte air bruach a deas Abhainn Uisge a Tuath. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 49′ 33.09″ Tuath agus  3° 13′ 13.67″ Iar.

Anns a' bhliadhna 2004 bha timcheall air 14.320  duine a' fuireach an seo.  

Anns a’ bhliadhna 1770 chaidh am baile a stèidheachadh le Sìr James Clerk.  Bha am baile ainmeil airson nam muilean-phàipeir a bha ann, ach chaidh a’ mhuilean mu dheireadh a dhùnadh sa bhliadhna 2005. 

Thàinig ainm a’ bhaile bhon fhacail  *Pen Y Cog* a tha a’ ciallachadh: "Cnoc na cuthaig". 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cala na Creige

'S e baile-iasgaich ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Cala na Creige** (Beurla: *Stonehaven*; Beurla Ghallda: *Steenhive*) neo **Sròn na h-Aibhne**.

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (A' Mhaoirne ro 1975).  Tha e mu 15 mìltean (24 km) san àird a deas air Obar Dheathain. Tha e suidhichte eadar dà beul-aibhne (Uisge Carrann agus Uisge Chollaidh) agus air cladach Bàgh Chala na Creige.

Ann an 2001 bha 9,577 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe faisg air an A90.  Tha Stèisean Chala na Creige ann, far a bheil na treanaichean a' ruith gu Obar Dheathain agus Dùn Dèagh.

## Àitichean
* Dùn Fhoithear
* Ury House
* Raedykes campa Ròmanach
* Toll-Bùtha

## Daoine ainmeil
* Robert William Thompson (1822-1873), innleachdair
* Tom McEwen (1891-1988), neach-poileataigs Canadach

## Iomraidhean


## Dealbhan

Castle_Haven_and_Dunnottar_Castle_-_geograph.org.uk_-_94207.jpg|Dùn Fhoithear
Stonehaven Tolbooth (museum and restaurant) - geograph.org.uk - 1371995.jpg|Toll-Bùtha
Stonehaven_Harbour_-_geograph.org.uk_-_1544695.jpg|Cala
Ury House - geograph.org.uk - 399275.jpg|Ury House
Allardice_Street,_Stonehaven_-_geograph.org.uk_-_257397.jpg‎|Allardice Street


## Ceanglaichean a-mach

*Dùn Fhoithear

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:A' Mhaoirne
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Dùn Phàrlain

'S e baile ann an Alba a th' ann an **Dùn Phàrlain** (Beurla: *Dunfermline*). Tha e ann am Fìobha agus tha e ri taobh Linne Foirthe agus na drochaidean.

## Eachdraidh
B' e prìomh-bhaile na h-Alba a bha ann an Dùn Phàrlain aig aon àm.
Chaidh e na chathair-bhaile airson Iùbalaidh Phlatanaim a' Bhànrigh ann an 2022.

## Daoine ainmeil
* Rugadh an sgrìobhadair ficsean Iain Banks air an 16mh latha dhen Ghearran, 1954, ann an Dùn Phàrlain. 
* Is ann à Dùn Phàrlain a bha Andrew Carnegie.

## Bailtean Co-cheangailte
* Logroño
* Sarasota (Florida)
* Wilhelmshaven

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Gleann Rathais

Tha **Gleann Rathais** na bhaile ùr ann am Fìobha. Chan eil stèisean treana an seo ('S ann ann am Marc Innis a tha an stèisean as fhaisge), ach tha oifisean na Comhairle ann. Chaidh a stèidheachadh ann an 1948.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean ùra na h-Alba
Grianaig

'S e baile ann am meadhan na h-Alba a th’ann an **Grianaig** (Beurla: *Greenock*), air a' chosta siar air an Linne Chluaidh.

B' àbhaist do Ghrianaig a bhith na àite mòr airson luing a thogail.

Tha Grianaig am pìomh-baile ‘son Inbhir Chluaidh, agus ann an àm ri-teachd, bha Grianaig ann an Sgìre Rinn Friù.

## Daoine ainmeil
* Rugadh James Watt, innleadair agus fear-mhalairt, ann an Grianaig 19 am Faoilleach 1736.
* Chic Murray, comaig.

## Ceanglaichean a-mach
* Sgioba Luaidh Inbhirchluaidh
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
An t-Àrd Ruigh

'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha anns **an t-Àrd Ruigh**, no **Ardraigh** (Beurla: *Airdrie*). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath. Tha e faisg air Coatbridge.

Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail san t-Àrd Ruigh anns a' bhliadhna 1993. 

## Airdrieonians
Chaidh club ball-coise Airdrieonians a stèidhicheadh ann an 1878 ach bha iad air briseadh ann an 2002.
Cheannaich neach-gnìomhachais ionadail Clydebank, ghluais e don t-Àrd Ruigh agus chuir e an t-ainm "Airdrie United" air. Chleachd iad an seann ainm "Airdrieonians" as dèidh 2013.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
An Ruadh-Ghleann

Se baile ann an Alba meadhonach sa tha ann am **An Ruadh-Ghleann** (Beurla: *Rutherglen*). Tha e faisg air Glaschu, air Abhainn Chluaidh.

## Daoine ainmeil
* Robbie Coltrane
* Margaret Ferrier, BP connspaideach
* Michael Shanks BP

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Camas Long

'S e baile fo ùghdarras Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas a tha ann an **Camas Lang** no **Camas Long** (Beurla: *Cambuslang*). 'S e frith-bhaile aig Glaschu air àird a deas Abhainn Chluaidh a tha ann. Tha mu 24,500 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha eachdraidh fhada de mhèinnearachd guail agus saothrachadh iarainn is stàilinn aige.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Tobar na Màthar

Tha **Tobar na Màthar** (Beurla: *Motherwell*) na bhaile ann an Siorrachd Lannraig. Tha e faisg air Hamaltan. 
Tha club ball-coise aca, an Club Ball-coise Tobar na Màthar. 

## Eachdraidh
B' àbhaist dha a bhith na "baile stàilinn" aig aon àm. Thàinig rèile anns na 1820an is na 1830an is nochd obraichean-iarainn fad a' bhaile. Thàinig mòran duine à Èirinn airson obrach ann an Tobar an Màthar.

B' e a' chiad Ball Pàrlamaid Comannach anns an Rìoghachd Aonaichte a bha ann an J. T. Walton Newbold, a bhuannaich Tobar na Màthar anns an taghadh coitcheann ann an 1922.
Dhùin Ravenscraig sna 1990an.

## Daoine ainmeil
* Tom Devine, eachdraiche
* Colin Fox (1959), neach-poileataigs
* Hamish Imlach, (1940-1996), seinneadair
* Ian St. John, cluicheadair ball-coise
* Deborah Orr (1962–2019), neach-aithris
## A' Ghàidhlig
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Tobar na Màthar anns a’ bhliadhna 1983.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Bruach Chluaidh

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann am **Bruach Chluaidh** (Beurla: *Clydebank*). Tha e faisg air Glaschu, air Abhainn Chluaidh.

Rinn bomaigeadh Gearmailteach sgrios mòr air a' bhaile san Dàrna Cogadh.

## Ceanglaichean a-mach
* Clach Chochno san fhollais uair eile

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Drochaid an Easbaig

'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann an **Coille Dobhair** no **Drochaid an Easbaig** (Beurla: *Bishopbriggs*). Tha e faisg air Glaschu ann an Dùn Bhreatainn an Ear. 

Ann an 2021 bha 23,550 duine a' fuireach an seo.

## Bailtean co-cheangailte

*  Corbeil-Essonnes (An Fhraing)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Breatann an Ear
Bearsden

'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann am **Bearsden**. Tha e faisg air Glaschu agus Muileann-Ghaidh ann an Dùn Bhreatainn an Ear.

Tha iomadh làrach Ròmanach an seo, mar eisimpleir pàirt de Bhalla Antonine.

## Daoine ainmeil
* David Thouless, eòlaiche-fiosaig a bhuannaich an Duais Nobel ann am Fiosaigs 2016.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Breatann an Ear
Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
Obar Bhrothaig

'S e baile ann an Alba an ear a tha ann an **Obar Bhrothaig** (Beurla: *Arbroath*). 'S e am baile as motha ann an Comhairle Aonghais. 

Ann an 2020 bha 23,500 duine a' fuireach an seo.

Sin far an tèid Taisbeanadh 1320 air sgrìobhadh. Chaidh seann abaid mhòr a stèidheachadh le Uilleam I na h-Alba ann an 1178 le manaich à Cealsach. D' fhuair i ceithir eaglaisean fichead leithid na h-eaglaisean ann an Inbhir Nis, Fyvie, Tarbhais is Haltwhistle ann an Sasainn. Chaidh a mhilleadh le luing Sasannach ann an 1350 is dealan ann an 1380, agus chaidh a sgaoileadh ann an 1600 aig an Ath-leasachadh.

Tha sgioba ball-coise C.B. Obar Bhrothaig aige.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Baile Ùr na Maoirne

'S e baile ann an Alba an ear a tha ann am **Baile Ùr na Maoirne** (Beurla: *Newton Mearns*). Tha e faisg air Glaschu. B' àbhaist do choimhearsnachd Iùdhach a bhith ann.

Ann an 2020 bha 28,210 duine a' fuireach an seo.
## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Roinn-seòrsa:Bailtean
Eilginn

'S e baile ann an Alba a tuath a tha ann an **Eilginn**. Tha e ann an Siorrachd Mhoireibh agus tha prìomh-oifis Comhairle Mhoireibh ann. Tha àrd-eaglais ann a thogadh i ann an 1274.

Tha am baile suidhichte eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Tha Stèisean Eilginn ann, far a bheil na trèanaichean a' ruith gu Obar Dheathain agus Inbhir Nis.

Faidhle:Elgin Cathedral from graveyard.jpg|Àrd-eaglais Eilginn
Lady Hill - geograph.org.uk - 366918.jpg|Carragh Dhiùca Ghòrdain (Cnoc Leadaidh)


## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* BBC Naidheachdan 2015-12-15: Maoineachadh ga dhiùltadh do thaigh-tasgaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Moireibh
Cnoc a' Bharra

'S e baile anns an  t-Siorrachd Rinn Friù an Ear  a tha ann an **Cnoc a' Bharra** (Beurla: *Barrhead*). Tha e mu 8 mìltean air àirde an iar-dheas Ghlaschu.

## Gnìomhachas

Chaidh Cnoc a' Bharra na bhorgh phoileas ann an 1894 agus bha tuineachaidhean air an Abhainn Levern agus an Abhainn Kirkton ann. Dh'fhàs iad còmhla ris na muilleannan, ceàrdaichean clò-bhualaidh, ceàrdaichean dhathan is blàir-ghealachaidh.

Stèidhich John Shanks na ceàrdaichean Tubal ann an 1866 a rinn taighean-beaga agus plumaireachd. Chaidh Shanks Ltd an aon ri Armitage ann an 1969. Dhùin na ceàrdaichean ann an 1992.

## Spòrs

Chluich Arthurlie F.C., club ball-coise Cnoc a' Bharra, ann an Lìg na h-Alba eadar 1901 agus 1929.
## Daoine ainmeil
* Helen MacFarlane, eadar-theangaiche a' Mhanifesto Comannach agus feallsanaiche
* James Maxton, neach-poileataigs
## Ceanglaichean a-mach
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear
Bearaig

Is iomadh bailtean air a bheil an t-ainm **Bearaig** (Berwick)

* Bearaig-a-Tuath, ann an Lodainn an Ear
* Bearaig (Berwick-upon-Tweed), air crìoch na h-Alba, ri taobh Abhainn Thuaidh
** Siorrachd Bhearaig

A bharrachd air sin, tha bailtean eile san t-saoghail air a bheil an t-ainm "Berwick" neo "Bewick".
Allmhagh

Is iomadh ciall aig **Allmhagh**:

* Alamhagh (*Alloa*), ann an Siorrachd Chlach Mhanann
* Allmhagh Beag (*Alva*), faisg air Alamhagh
* Allmhaigh *(Alloway*), faisg air Inbhir Àir, ceangailte ri Raibeart Burns
* Allmhaigh (Alvie)
Allmhagh, Siorrachd Àir

'S e baile ann an Comhairle Siorrachd Àir a Deas  a th' ann an **Allmhagh** no **Allmhaigh** (Beurla: *Alloway*).  Tha e suidhichte aig crìoch a deas Inbhir Àir agus air bruach Uisge Dhùin.

'S e àite-brèith Raibeart Burns a th’ ann, agus an t-àite far a bheil an dàn ainmeil aige , "Tam o' Shanter" a’ cluich. An-diugh tha taigh-tasgaidh ann ris an canar *Burns Cottage*.

Tha tobhtaichean de sheann eaglais ann, *Alloway Kirk* agus seann drochaid thairis air Uisge Dhùin. 

Tha gnìomhachas turasachd gu math làidir ann an Allmhagh.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Siorrachd Àir a Deas
Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Roinn-seòrsa:Paraiste Inbhir Àir
Roinn-seòrsa:Raibeart Burns
Alamhagh

'S e baile ann am Meadhan na h-Alba a th' ann an **Alamhagh**, **Allmhagh Mòr** neo **Almhagh**. 'S ann ann an Siorrachd Chlach Mhanann a tha e agus tha e faisg air Allmhagh Beag.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Chlach Mhanann
Ceann Phàdraig

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Ceann Phàdraig**  (Beurla: *Peterhead*). 'S e baile-iasgaich a tha ann, agus tha prìosan ainmeil ann.

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 32 mìltean (51 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Uigidh.

Ann an 2001 bha 17,947 duine a' fuireach an seo.
 
## Giùlan
Tha e na laighe air an A90.

## Eachdraidh

Ron àm an Dàrna Chogaidh, bhiodh iomadach Leòdhasaich a' dol dhan bhaile as t-samhradh airson obair an sgadain.

## Daoine ainmeil
* George Keith (1638-1716), miseanaraidh
* Eric Temple Bell (1883-1973), matamataigear
* William John Aitken (1894-1973), cluicheadair ball-coise
* Margaret Jope (1913-2004), Bith-cheimigear
* Peter Mullan (1959-), actair

## Bailtean Co-cheangailte
*  Ålesund

## Iomraidhean


## Dealbhan

Peterhead Old Parish Church 03.JPG|Eaglais paraiste
Fisher Jessie statue, Peterhead - geograph.org.uk - 1077905.jpg|Ìomhaigh "*Fisher Jessie*"
Peterhead Harbour - geograph.org.uk - 25699.jpg|Acarsaid Cheann Phàdraig

## Ceanglaichean a-mach

*Buchan Observer, pàipear naidheachd ionadail

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Cair Cheann Tulaich

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an **Cathair Cheann Tulaich** no **Cair Cheann Tulaich**. Tha e ann an Dùn Bhreatainn an Ear faisg air a' bhalla Ròmanach, am Balla Antonine. 

Ann an 2021 bha 22,030 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Dùn Bhreatainn an Ear
Rinn Friù

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an **Rinn Friù**. Tha e faisg air Glaschu.

Chaidh a stèidhicheadh le Daibhidh I na h-Alba anns na 1140an is builich e gu Walter FitzAlan, Àrd-stiùbhard na h-Alba e.
Chaidh caisteal a thogail ann an Innis an Rìgh le Fitz-Alan anns an 12mh linn, agus caistealan eile air an aon làrach anns an 13mh agus anns an 15mh linn. Cheannaich Andrew Spiers an làrach anns an 18mh linn is sgrios e an caisteal, agus e a' chleachdadh an stutha airson Taigh Ach na Feàrna.

## Aiseag
: *Faic [[Aiseag Rinn Friù]] airson barrachd fiosrachaidh.*

Bha seirbheis aiseig chudromach eadar Rinn Friù agus Eochair air an abhainn Chluaidh. Bha còir aiseig tè de na pribhleidean a thug Seumas VI dha anns a' chairt ann an 1614. Nochd a' chiad aiseag-smùide ann an 1865. An dèidh do ghàrraidhean-shoithichean a dhùnadh is do Dhrochaid Arasgain fhosgladh chaidh an aiseag na aiseag choisichean ann an 1984.

## Rèile

Ged a bha loidhnichean eadar Glaschu is Rinn Friù agus eadar Pàislig agus Cidhe-bathair Rinn Friù, 's e am baile as motha às aonais stèisean-rèile ann an Alba a tha ann an Rinn Friù.

Bha còig stèiseanan-rèile ann an Rinn Friù, mar eisimpleir Rinn Friù a Deas air an loidhne Phàislig is Rinn Friù, a dh'fhosgail 1 Cèitean 1866 agus a dhùin 5 Ògmhios 1967.
Bha stèiseanan air an loidhne Glaschu is Rinn Friù aig Innis an Rìgh agus ann am Porterfield a dh'fhosgail 1 Ògmhios 1903 agus a dhùin 19 Iuchar 1926. B' e an stèisean air cidhe agus an stèisean air Sràid Fhulbar a bha as sine ann an Rinn Friù.

## Aistidhean ceangailte
* Siorrachd Rinn Friù

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Inbhir Ghrainnse

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an **Inbhir Ghrainnse**. Tha e faisg air Ceann Fhàil.

Tha e ainmeil airson an fhìneadair is ionad ceimigeach a tha ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Blantaidhr

'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann am **Baile an t-Saoir** neo **Blantaidhr** (Beurla: *Blantyre*). Tha e faisg air Glaschu.

Is ann à Blantaidhr a bha am miseanaraidh Daibhidh MacDhùnleibh.
## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
* The history of Blantyre
* Information re. Mining disasters in Blantyre

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile Iain

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann am **Baile Eòin** no **Baile Iain** (Beurla: *Johnstone*). Tha e faisg air Glaschu ann an Siorrachd Rinn Friù.

Am measg an ionad-thaighean tha caisteal ann an deach a thogadh san 16mh linn ach chaidh pàirt dhen caisteal a sgriosadh san 1950an. Aig àm an dàrna cogaidh bha campa prìosanaich a' chogaidh ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Baile 'Ic Eòghainn

'S e baile ann an Alba a tha ann am **Baile 'Ic Eòghainn** (Beurla: *Buckhaven*). Tha e ann am Fìobha. Tha 5,483 duine nan tàmh an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Fìobha
Port Ghlaschu

'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann am **Port Ghlaschu** (Beurla: *Port Glasgow*). Tha e faisg air Glaschu, ach ged a tha an t-ainm "Port Ghlaschu" air, tha sgaradh beag eatarra.

Chaidh caisteal a thogail ann an 1478 le Sir George Maxwell is ath-thogail le Patrick Maxwell ann an 1597. Cheannaich na h-ùghdarrasan Ghlaschu an caisteal agus am fearann timcheall air ann an 1668 airson port ùr is borgh a chruthachadh.

Thog James Watt doca-tioram an seo ann an 1762 is bha long-thogail glè chudromach ro dheireadh na 18mh linn. Chaidh a' chiad bhàta-smùide airson luchd-siubhail, an Comet, a thogail an seo ann an 1812.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Arasgain

:*Faic cuideachd: [[Arascain (soilleireachadh)]] airson an sloinneadh.*

'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann an **Arascain** no **Arasgain** (Beurla: *Erskine*).
Tha e faisg air Rinn Friù ann an Siorrachd Rinn Friù.

## Drochaid Arasgain
Tha an Drochaid Arasgain a' ceangal Arasgain ri Cill Phàdraig.
Thogadh i thar an Abhainn Chluaidh ann an 1971 is tha i 1321.87 m a dh'fhaide.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
*A Personal Account Of Erskine In The 1930s.
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù