open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
18 an t-Iuchar

'S e **18 an t-Iuchar** an 199mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (200mh ann am bliadhna-leum). Tha 166 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan
* 1851: Cur às do Thràilleachd ann an Eacuador.

## Breithean

* 1853 - Hendrik Lorentz ann an Arnhem. ‎Fiosaigiche às na Tìrean Ìsle.
* 1883 - Julián Trujillo Largacha, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1883 - José María Rojas Garrido, ann an Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1918 - Nelson Mandela, Neach-poileataigs à Afraga a Deas.
* 1921 - John Glenn, ann an Cambridge, Ohio. Saighdear, paidhleat, speuradair agus neach-poileataigs às na Stàitean Aonaichte.
* 1937 - Roald Hoffmann, ann an Złoczów. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 1937 - Hunter S. Thompson, ann an Lewisville (Kentucky). Sgrìobhadair agus fear-aithris às na Stàitean Aonaichte.
* 1938 - Paul Verhoeven, ann an Amsterdam. Stiùiriche nam fiolm às na Tìrean Ìsle.
* 1948 - Hartmut Michel, ann an Ludwigsburg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 1981 - Michiel Huisman, ann an Amstelveen. Actair às na Tìrean Ìsle.

## Bàsan

* 1817 - Jane Austen, sgrìobhadair Sasannach.
* 1921 - Emil Knoevenagel, ann am Berlin. Ceimigear às a' Ghearmailt.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
19 an t-Iuchar

'S e **19 an t-Iuchar** an 200mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (201mh ann am bliadhna-leum). Tha 165 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1936 - Thuit am baileLogroño dha na reubaltaich Faisisteach.
 
## Breithean
* 1806 - José de Obaldía, ann an Santiago de Veraguas. Fear-poileataigs à Coloimbia/Panama.
* 1904 - Vera Schmiterlöw, ann am Varberg. Actair às an t-Suain.
* 1949 - Kgalema Motlanthe, ann am Boksburg. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
* 1970 - Nicola Sturgeon, BPA agus Prìomh Mhinistear na h-Alba.

## Bàsan
* 1913 - Clímaco Calderón, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
* 2016 - Garry Marshall, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
20 an t-Iuchar

'S e **20 an t-Iuchar** an 201mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (202mh ann am bliadhna-leum). Tha 164 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1810 - Neo-eisimeileachd Choloimbia.
* 1969 - 'S e Neil Armstrong a' chiad duine a choisich air a' Ghealaich.

## Breithean
* 1822 - Gregor Mendel, manach is bith-eòlaiche. 
* 1864 - Erik Axel Karlfeldt, ann an Karlbo. Sgrìobhadair às an t-Suain.

## Bàsan
* 1616 - Aodh Mór Ó Néill, anns an Ròimh.
* 1903 - Vicenzo Pecci, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1878 gu 1903.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
21 an t-Iuchar

'S e **21 an t-Iuchar** an 202mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (203mh ann am bliadhna-leum). Tha 163 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan
* 1936- Thuit Toledo dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne.

## Breithean

* 1693 - Thomas Pelham-Holles, prìomh-mhinistear na Breatainn Mòire.
* 1863 ‎- C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
* 1864 - Eduard Frankfort, ann am Meppel. Peantair às na Tìrean Ìsle.
* 1893 - Hans Fallada, ann an Greifswald (a' Ghearmailt)
* 1899 - Ernest Hemingway, sgrìobhadair Aimearaganach.
* 1923 - Rudolph A. Marcus, ann am Montreal. Ceimigear à Quebec.

## Bàsan

* 1796 - Raibeart Burns, bàrd Albannach.
* 1810 - Henri Victor Regnault, ceimigear Frangach.
* 1967 - Pierre Kemp, ann am Maastricht. Bàrd às Na Tìrean Ìsle.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
14 an t-Iuchar

'S e **14 an t-Iuchar** an 195mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (196mh ann am bliadhna-leum). Tha 170 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1539 - Chaidh am baile Vélez mar a tha e an latha an-diugh a stèidheachadh le Martín Galeano-Doria.
* 1789 - ionnsaigh air Bastille ann am Paris.

## Breithean

* 1893 - Johannes Gerhardus Strijdom, faisg air Willowmore. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
* 1913 - Gerald Ford, Ceann-suidhe nan Staitean Aonaichte.
* 1918 - Ingmar Bergman, ann an Uppsala. Riochdaire nam film às an t-Suain.
* 1921 - Geoffrey Wilkinson, ann an Todmorden. Ceimigear à Sasainn.
* 1935 - Ei-ichi Negishi, ann an Changchun. Ceimigear às an t-Seapan.

## Bàsan
* 1907 - William Henry Perkin ann an Lunnainn. ‎Ceimigear à Sasainn.
* 1954 - Jacinto Benavente, ann an Madrid. Sgrìobhadair às an Spàinn.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
15 an t-Iuchar

'S e **15 an t-Iuchar** an 196mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (197mh ann am bliadhna-leum). Tha 169 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1544 - Blàr na Lèine faisg air Loch Lochaidh

## Breithean

* 1606 - Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ann an Leiden. Peantair às na Tìrean Ìsle.
* 1914 - Gavin Maxwell ‎anns an Eilreig. Sgrìobhadair à Alba.
* 1921 - Robert Bruce Merrifield, ann am Fort Worth. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 1949 - Carl Bildt, ann an Halmstad. Fear-poileataigs às an t-Suain.
* 1965 - Alastair MacIlleMhìcheil  ann an Ìle. Fear-poileataigs a bha  na Rùnaire Stàite na h-Alba eadar an Dàmhair 2013 agus an Cèitean 2015.
* 1966 - Jason Bonham, dromadair le Led Zeppelin.

## Bàsan
* 1919 - Hermann Emil Fischer, ann am Berlin. Ceimigear às a' Ghearmailt.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
22 an t-Iuchar

'S e **22 an t-Iuchar** an 203mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (204mh ann am bliadhna-leum). Tha 162 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1298 - Chaill Uilleam Uallas Blàr na h-Eaglaise Brice.
* 1793 - Ràinig Alasdair MacCoinnich cladach a' Chuain Shèimh an dèidh siubhail thairis air tìr-mòr Ameireaga a Tuath.

## Breithean
* 1519 - Giovanni Antonio Facchinetti, ann am Bologna. Pàp fad greis ann an 1591.
* 1855 - Alasdair MacGilleBhàin, cànanaiche à Balguish ann am Bàideanach.
* 1887 - Gustav Hertz, ann an Hamburg. Fiosaigiche às a' Ghearmailt.
* 1895 - León de Greiff, ann am Medellín. Bàrd à Coloimbia. 
* 1964 - John Leguizamo, ann an Bogotá. Cleasaiche à Coloimbia.
* 1977 - Alex Cole-Hamilton, neach-poileataigs.
* 1992 - Selena Gomez à Grand Prairie, Texas.

## Bàsan
* 1676 - Emilio Bonaventura Altieri, san Ròimh. Pàp bho 1655 gu ruige 1676.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
23 an t-Iuchar

'S e **23 an t-Iuchar** an 204mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (205mh ann am bliadhna-leum). Tha 161 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

## Breithean
* 1649 - Giovanni Francesco Albani, ann an Urbino. Pàp bho 1700 gu ruige 1721.
* 1906 - Vladimir Prelog, ann an Sarajevo. Ceimigear à Bosna.
* 1928 - Vera Rubin, ann an Washington, D.C.. Reuladair às na Stàitean Aonaichte.
* 1951 - Eleanor Scott, ann an Inbhir Nis. Tè-poileataigs à Alba.
* 1961 – David Kaufman,‎ cleasaiche à St. Louis, Missouri sna Stàitean Aonaichte.
* 1965 - Alison Harris, neach-poileataigs Albannach.
* 1967 - Phillip Seymour Hoffman, ann am Fairport. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 1971 - Alison Krauss, seinneadair às na Stàitean Aonaichte.

## Bàsan
* 1916 - Sir William Ramsay, ann an High Wycombe. Ceimigear à dh'Alba.
* 1951 - Philippe Pétain, ann am Port-Joinville. Saighdear agus Deachdaire às an Fhraing.
* 2007 - Ernst Otto Fischer, ann am München. Ceimigear.
* 2011 - Amy Winehouse, seinneadair Sasannach.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
24 an t-Iuchar

'S e **24 an t-Iuchar** an 205mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (206mh ann am bliadhna-leum). Tha 160 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1411 - Cath Gairbheach eadar Dòmhnall, Triath nan Eilean agus Alasdair Stiùbhart, Iarla Mhàirr
* 1567 - b' èiginn do Mhàiri Stiùbhart, Banrigh na h-Alba a thoirt suas a crùn do a mac, Seumas VI, a bha aon bhliadhna a dh'aois aig an àm sin.
* 1724 - Chaidh Detroit (Michigan) a stèidheachadh.
* 1823 - Cur às do Thràilleachd anns an t-Sile.

## Breithean
* 1783 - Simón Bolívar, saighdear agus neach-poileataigs às a' Bheiniseala.
* 1857 - Henrik Pontoppidan, ann am Fredericia. Sgrìobhadair às an Danmhairg.
* 1956 - Bill Kidd, neach-poileataigs à Alba.

## Bàsan
* 1898 - Eòghann MacColla, bàrd Gàidhlig.
* 1991 - Isaac Bashevis Singer, ùghdair às na Stàitean Aonaichte.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
25 an t-Iuchar

'S e **25 an t-Iuchar** an 206mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (207mh ann am bliadhna-leum). Tha 159 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1139 - Fhuair a' Phortagail inbhe mar rìoghachd.
* 1603 - Chaidh Seumas VI na h-Alba air crùnadh mar rìgh Shasainn

## Breithean
* 1848 - Arthur Balfour, ann an Whittinghame. Fear-poileataigs à Alba.
* 1905 - Elias Canetti, ann an Rousse. Ùghdair à Bulgàiria.

## Bàsan
* Ealasaid Tudor, Ban-Righinn na Sasainn.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
26 an t-Iuchar

'S e **26 an t-Iuchar** an 207mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (208mh ann am bliadhna-leum). Tha 158 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1788, inbhe stàite do dh'Eabhraig Nuadh.

## Breithean

* 1856 - George Bernard Shaw, ann am Baile Àtha Cliath. Sgrìobhadair.
* 1875 - Antonio Machado, bàrd Spàinnteach.
* 1875 - Carl Gustav Jung, ann an Kesswil. Lighiche-inntinn, saidhceolaiche agus feallsanaiche às an Eilbheis.
* 1933 - Edmund Phelps, ann an Evanston, Illinois. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 1943 - Mick Jagger, ann an Dartford. Seinneadair à Sasainn.

## Bàsan
* 1999 - Trygve Haavelmo, ann an Oslo. Eaconamaiche à Nirribhidh.
* 2016 - Magaidh Dhòmhnallach, ann an Glaschu. Seinneadair.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
29 an t-Iuchar

'S e **29 an t-Iuchar** an 210mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (211mh ann am bliadhna-leum). Tha 155 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1567 - Crùnadh Sheumais VI mar rìgh na h-Alba.

## Breithean
* 1805 - Alexis de Tocqueville, sgrìobhadair às an Fhraing.
* 1883 - Porfirio Barba Jacob, ùghdair à Coloimbia.
* 1883 - Benito Mussolini, ann an Giulino. Deachdaire às an Eadailt. 
* 1900 - Eyvind Johnson, ann am Boden. Ùghdair às an t-Suain.

## Bàsan
* 1644 - Maffeo Barberini, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1623 gu ruige 1644.
* 1890 - Vincent van Gogh, peantair.
* 1983 - David Niven, actair Sasannach.
* 1994 - Dorothy Crowfoot Hodgkin, ann an Ilmington. Ceimigear à Sasainn. 

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
30 an t-Iuchar

'S e **30 an t-Iuchar** an 211mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (212mh ann am bliadhna-leum). Tha 154 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

## Breithean
* 1818 - Emily Brontë, sgrìobhadair Sasannach.
* 1945 - Patrick Modiano, sgrìobhadair às an Fhraing.
* 1947 - Arnold Schwarzenegger, actair Ostaireach.
* 1948 - Carel Struycken, ann an Den Haag. Actair às na Tìrean Ìsle.
* 1961 - Huub Pragt, ann an Eindhoven. Lùth-chleasaiche agus Èipheit-eòlaiche às na Tìrean Ìsle.
* 1977 - Derek Mackay, neach-poileataigs Albannach.
* 1979 - Graeme McDowell ann am Port Rois, Contae Aontroma, Èirinn a Tuath. Cluicheadair goilf.
* 1980 - Justin Rose ann an Johannesburg, ‎Afraga a Deas. Cluicheadair goilf.
* 1999 - Joey King, actair Aimeireaganach à Los Angeles.

## Bàsan

* 1898 - Otto von Bismarck, ann am Friedrichsruh. Prìomhair na Prùise is na Gearmailte.
* 2003 - Carlos Lemos Simmonds, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
* 2004 - Ali Abbasi, craoladair sa Ghàidhlig.
* 2007 - Ingmar Bergman, ann am Fårö. Riochdaire nam film às an t-Suain.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
31 an t-Iuchar

'S e **31 an t-Iuchar** an 212mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (213mh ann am bliadhna-leum). Tha 153 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

## Breithean
* 1800 - Friedrich Wöhler ‎ ann an Eschersheim. Ceimigear Ghearmailteach.
* 1912 - Milton Friedman, ann an San Francisco. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 1918 - Paul D. Boyer, ann am Provo (Texas). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 1919 - Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às an Eadailt.
* 1931 - Cees Nooteboom, ann an Den Haag. Sgrìobhadair às na Tìrean Ìsle.
* 1942 - Seumas Dùbhghlas-Hamalton, neach-poileataigs Albannach. 
* 1944 - Robert Merton, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 1947 - Richard Griffiths, ann an Thornaby-on-Tees. Actair à Sasainn.
* 1961 - Alex Johnstone. Neach-poileataigs à Alba.

## Bàsan

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
1 an Lùnastal

'S e **1 an Lùnastal** an 213mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (214mh ann am bliadhna-leum). Tha 152 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1876 - Inbhe stàite do Cholorado
* 1926 - Chaidh S.S.C. Napoli, sgioba buill-choise Eadailteach, a stèidheachadh.
* 1944 - Thòisich ar-a-mach ann an Warszawa air fad an aghaidh nan Nàsach.
* 1960 - Fhuair Beinin a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.

## Breithean
* 1825 - Eliseo Payán, ann an Cali. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1885 - George de Hevesy, ceimigear às an Ungair.
* 1931 - Seán Ó Riada, cumadair-ciùil Èireannach.
* 1967 - Clare Adamson, neach-poileataigs à Alba.

## Bàsan
* 1714 - Ban-rìgh Anna na Breatainn Mhòr (rug. 1665)
* 1967 - Richard Kuhn, ceimigear às a' Ghearmailt.
* 1996 - Tadeus Reichstein, ann am Basel. Ceimigear.
* 2023 - Robbie Shepherd, craoladair à Alba

## Fèillean
* Là Lùnast

Roinn-seòrsa:Làithean
2 an Lùnastal

'S e **2 an Lùnastal** an 214mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (215mh ann am bliadhna-leum). Tha 151 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1274 - Thill Eideard I Shasainn bhon 9mh cogadh-croise.
* 1610 – Ràinig Henry Hudson Bàgh Hudson na lorg Seòlaid an Iar-thuath do Chuan Sèimh.
* 1934 - Thòisich Adolf Hitler mar *Führer* a' Ghearmailt.
* 1996 - Chaidh Cill Naomh Ghobhainn a chur ri liosta nan togalaichean le ìre Grade I.

## Breithean
* 1932 - Peadar Ó Tuathail, ann an Conamara. Actair à Èirinn.
* 1953 - Donaidh Rothach, anns an Ùig. Seinneadair à Alba.

## Bàsan

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
3 an Lùnastal

'S e **3 an Lùnastal** an 215mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (216mh ann am bliadhna-leum). Tha 150 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1492 - Thoisich Cristoforo Colombo air a' Chuan Siar.

## Breithean
* 1867 - Stanley Baldwin, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
* 1959 - Koichi Tanaka, ann an Toyama. Ceimigear às An t-Seapan.

## Bàsan
* 1460 - Rìgh Seumas II Alba
* 1942 - Richard Martin Willstatter, ann am Muralto. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 1979 - Bertil Ohlin, ann an Stockholm. Eaconamaiche às an t-Suain.
* 2003 - Charles Bronson, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 2008 - Aleksandr Solženicyn ann am Mosgo. Sgrìobhadair Ruiseach. 

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
27 an t-Iuchar

'S e **27 an t-Iuchar** an 208mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (209mh ann am bliadhna-leum). Tha 157 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1689 - Cath Raon Ruairidh
* 1694 - Chaidh Banca Shasainn a stèidheachadh.
* 1990 - Fhuair a' Bhealaruis a chuid neo-eisimeileachd.

## Breithean
* 1835 - Giosuè Carducci, ann am Pietrasanta. Sgrìobhadair.
* 1951 - Ròsanna Choineagan, neach-poileataigs Albannach.
* 1967 - Monique Sluyter, ann an Sneek. Actair agus Modal às na Tìrean Ìsle. 
* 1984 - Iekeliene Stange ann an Rotterdam. Modal às na Tìrean Ìsle.

## Bàsan

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
28 an t-Iuchar

'S e **28 an t-Iuchar** an 209mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (210mh ann am bliadhna-leum). Tha 156 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1874 - Chaidh an stèisean ann an Goillspidh fhosgladh.
* 1914 - Thòisich an Cogadh Mòr.

## Breithean
* 1801 - Rufino Cuervo y Barreto, ann an Tibiritá. Fear-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan

* 1750 - Johann Sebastian Bach, ceòl-sgrìobhaiche Gearmailteach, ann an Eisenach.
* 1968- Otto Hahn, ann an Göttingen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 2002 - Archer John Porter Martin, ann an Llangarron. Ceimigear à Sasainn. 

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
4 an Lùnastal

'S e **4 an Lùnastal** an 216mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (217mh ann am bliadhna-leum). Tha 149 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1903 - Taghadh Phàpa Pius X, ann an Cathair na Bhatacain.
* 1704 - Chaidh Giobraltair a ghlacadh leis an *Grand Alliance*.

## Breithean
* 1521 - Giambattista Castagna, san Ròimh. Pàp (Urbain VII) fad greis ann an 1590.
* 1783 - Stendhal, sgrìobhadair às an Fhraing.
* 1783 - Domingo Caycedo Santamaría ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1859 - Knut Hamsun, ann an Vågå. Sgrìobhadair.
* 1870 - an Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (b. 26 an Gearran 1950).
* 1940 - Roban Harper, neach-poileataigs Albannach.
* 1952 - Moya Brennan, seinneadair Èirinneach.
* 1960 - José Luis Rodríguez Zapatero, ann an Valladolid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
* 1961 - Barack Obama, Neach-poileataigs Ameireaganach agus 44mh Cinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
* 1972 - Eva Amaral, ceòladair agus snìomhadair ciùil às an Spàinn.

## Bàsan
* 1060 - Rìgh Eanraig I na Frainge.
* 1875 - Hans Christian Andersen sgrìobhadair às an Danmhairg.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
5 an Lùnastal

'S e **5 an Lùnastal** an 217mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (218mh ann am bliadhna-leum). Tha 148 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1305 - Chaidh Uilleam Uallas a ghlacadh ann am Baile Rob Ruaidh. 
* 1960 - Neo-eisimeileachd Bhuirciona Faso bhon Fhraing.

## Breithean
* 1850 - Guy de Maupassant, ùghdar Frangach.
* 1905 - Wassily Leontief, ann am München. Eaconamaiche às An Ruis.
* 1921 - Ruaraidh MacThòmais, sgoilear, deasaiche agus bàrd Albannach.
* 1930 - Neil Armstrong, speuradair Aimeireaganach.

## Bàsan
* 1792 - Frederick North, Lord North, prìomh-mhinistear Bhreatainn.
* 1900 - Santiago Pérez de Manosalbas, fear-poileataigs à Coloimbia.
* 1909 - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
* 1950 - Henry Dieckhoff, cànanaiche a dh'fhoillsich faclair fuaimneachaidh Ghàidhlig ann an 1932.
* 1950 - Emil Abderhalden, bith-cheimigear agus beò-eòlaiche Eilbheiseach.
* 1957 - Heinrich Otto Wieland, ann an Starnberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 2000 - Alec Guinness, ann am Midhurst. Actair à Sasainn.
* 2008 - Neil Bartlett, ceimigear Aimeirigeanach.

## Fèillean
* Latha Nàiseanta Poblachd na Cròthaise

Roinn-seòrsa:Làithean
6 an Lùnastal

'S e **6 an Lùnastal** an 218mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (219mh ann am bliadhna-leum). Tha 147 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1623 - Taghadh Phàpa Urbain VIII, ann an Cathair na Bhatacain.
* 1825 - Fhuair Boilibhia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
* 1945 - Spreadh boma atamach os cionn a' bhaile Hiroshima.

## Breithean
* 1917 - Robert Mitchum, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 1827 - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
* 1881 - Alexander Fleming, bith-eòlaiche Albannach a lorg penicillin

## Bàsan
* 1973 - Fulgencio Batista Zaldívar, ann am Marbella. Saighdear agus deachdaire à Cùba.
* 1978 - Pàpa Pòl VI ann an Castel Gandolfo. Pàp bho 1963 gu 1978.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
7 an Lùnastal

'S e **7 an Lùnastal** an 219mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (220mh ann am bliadhna-leum). Tha 146 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1819 - Thachair am Blàr Boyacá agus fhuair Coloimbia a chuid neo-eisimeileachd bhon Spàinn.
* 1960 - Fhuair Costa Ìbhri a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.

## Breithean
* 1876 - Margaretha Geertruida Zelle - ''Mata Hari'', ann an Leeuwarden. Tè-bhuairidh às na Tìrean Ìsle.
* 1889 - Laureano Gómez Castro, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
* 1848 - Jöns Jacob Berzelius, ann an Väversunda. Ceimigear às an t-Suain.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
8 an Lùnastal

'S e **8 an Lùnastal** an 220mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (221mh ann am bliadhna-leum). Tha 145 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1503 - phòs Seumas IV Mairead Tudor, nighean rìgh Eanraig VII Shasainn anns an Abaid Taigh an Ròid, Dùn Eideann.

## Breithean
* 1795 - José María Obando, saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1902 - Paul Dirac, eòlaiche-fiosaig ann am Bristol
* 1937 - Dustin Hoffman, actair Aimeireaganach.
* 1967 - Liam MacArtair, Neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan
* 1875 - Joaquín Riascos, ann an San Juan del Cesar. Fear-poileataigs à Coloimbia.
* 1897 - Viktor Meyer, ann an Heidelberg. Ceimigear Gearmailteach.

## Fèillean
* Fèill-sìthe ann an Augsburg

Roinn-seòrsa:Làithean
Uachdar (talamh)

*Is dòcha tha thu lorg [[bàrr a’ bhainne]] neo [[uachdaran]]*

Se mullach na beinne a tha ann an **uachdar**. Bu chòir dhaibh a bhith caran rèidh, mar monadh, ach tha an t-ainm a’ ciallachadh àite a tha gu math àrd, neo am bràigh.

* Uachdar Mucadaidh
* Auchterturra
* Bàrr

Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Uachdar-fhiaclan

Tha **uachdar-fhiaclan** na ghlaodhan a chleachdar airson na fiaclan a ghlanadh. Gu h-àbhaisteach, tha uachdar-fhiaclan geal, ach uaireannan tha srianan ioma-dathach ann. Tha Euthymol pionc.

Roinn-seòrsa:Slàinte
Reòiteag

'S e uachdar/bàrr-reòite a tha ann an **reòiteag**. 'S e biadh milis a tha ann, barragach reòite.

Smaoinichear gun robh reòiteag aig na Sìonaich bho thùs, agus, is docha, gun do ghiùlan Marco Polo e dhan Roinn-Eòrpa.

Roinn-seòrsa:Biadh
Roinn-seòrsa:Bainne
Uaigh

Se **uaigh** a tha an àite san cladhaichear marbhan. Is urrainn dhaibh a bhith fo thalamh (mar is àbhaist an seo), neo os cionn sa chiste. Bidh clach-chuimhne air gu cumanta.

Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Cultar
Uamh

Tha **uamh** na chuas neo toll domhainn san talamh, gu h-àraid, sa chliathach cnuic neo creagain. Tha cuid gu math domhainn, agus cho mòr ri àrd-eaglais neo catharlann.

* Baile na h-Uaimh

Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
*
Uaireadair

'S e inneal a tha ann an **uaireadair** a sheallas dè an uair a tha e. Tha iad gu math beag, agus cuirear air caol an dùirn gu h-àbhaisteach. Tha dà sheòrsa ann: digiteach air a bheil àireamhan, agus uaireadair-làimh mar cleoc traidiseanta.

Bho àm gu àm, cleachdar uaireadair airson cleoc air fad.

* Uaireadair-gainmhich
* Uaireadair-greine
* Uaireadair-uisge

Roinn-seòrsa:àm
Roinn-seòrsa:acfhainn
9 an Lùnastal

'S e **9 an Lùnastal** an 221mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (222mh ann am bliadhna-leum). Tha 144 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

## Breithean
* 1857 - Thomas Telford, innleadair Albannach.
* 1939 - Romano Prodi, neach-poileataigs às an Eadailt.
* 1952 - Claudia Beamish, neach-poileataigs à Alba.
* 1953 - Mìcheal Ruiseal, neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan
* 117 - Trajan, Impire Ròmanach.
* 1516 - Hieronymus Bosch, ann an 's Hertogenbosch. Peantair às na Tìrean Ìsle.
* 1962 - Hermann Hesse, ann am Montagnola. Sgrìobhadair.
* 2000 - John Harsanyi, eaconamaiche às an Ungair.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
10 an Lùnastal

'S e **10 an Lùnastal** an 222mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (223mh ann am bliadhna-leum). Tha 143 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1821 - Inbhe stàite do Mhissouri.
* 1990 – Ràinig *Magellan*, sgrùdaire-fànais NASA, an Rìbhinn (planaid).

## Breithean
* 1520 – Madeleine à Valois, a' bhànrigh aig Seumas V na h-Alba (ch. 1537).
* 1874 - Herbert Hoover, ceann-suidhe nan Staitean Aonaichte.
* 1902 - Arne Wilhelm Kaurin Tiselius, ann an Stockholm. Ceimigear às an t-Suain.
* 1951 - Juan Manuel Santos Calderón, Neach-poileataigs, neach-aithris agus eòlaiche-eaconomaidh à Coloimbia.
* 1976 - Ian Murray, Neach-poileataigs Pàrtaidh Làbarach na h-Alba.

## Bàsan
* 2010 - Jimmy Reid, Neach-poileataigs agus neach-aithris Albannach.

## Fèillean

Roinn-seòrsa:Làithean
Uaireadair-grèine

'S e innleachd a tha ann an **uaireadair-grèine** a sheallas an uair le faileas na grèine. Tha tursachan mar uaireadair-grèine mòr, agus bha iad aig na Ròmanaich.

Roinn-seòrsa:Àm
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Uair

Se aonad-thìde a tha ann an **uair**. Sa Ghàidhlig, ged a tha ciall farsaing aige, mar “tha cuimhne agam nuair (an uair) a thàinig iad”, tha ciall nas cumhainge aige, “uair a thide”, agus se seo air a bheil an aiste seo. Tha 24 uairean aig gach latha, agus tha 60 mionaidean aig gach uair. 

* cleoc
* uaireadair
* uaireadair-grèine
* bliadhna
* là

Roinn-seòrsa:Àm
Flùr

*Is docha tha thu lorg [[blàth]]*

'S e pùdar geal, neo donn, a tha ann am **flùr**, a thàinig a gràn neo arbhar a tha air pronnadh, gu h-àraid le muileann. Cleachdar e ann an còcaireachd, agus ann an fuineadh, airson aran, cèicean ⁊c a dhèanamh.

Roinn-seòrsa:Biadh
Roinn-seòrsa:Còcaireachd
Uachdaran na h-Éireann

*Is docha tha thu lorg [[uachdaran]]*

'S e prìomhaire na h-Eireann a tha ann an **uachtaran** (Gaeilge: *Uachtarán na hÉireann*) . S e an Taoiseach a tha coltach ri prìomh-mhinistear.

B'e Dubhghlas de hÍde, a toghadh gan iomaíocht, a' chiad Uachtarán ann an 1938. 

Na h-Uachtaráin eile:
* Seán T. Ó Ceallaigh (1945-59)
* Eamon de Valera (1959-73)
* Erskine Childers (1973-74)
* Cearbhall Ó Dálaigh (1974-76)
* Pádraig Ó hIrighile (1976-90)
* Máire Mhic Róibín (1990-97)
* Máire Mhic Ghiolla Íosa (1997-2011)
* Micheál D. Ó hUigínn (2011-2025)
* Catherine Connolly (2025-)

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Èirinn
Uan

Tha **uan** na chaoraich bheag òg. Is ann à uan a thàinig uainfheoil.

## Dealbhan

Faidhle:20131130Krippe Hockenheim3.jpg
Faidhle:Jacob lamb in pasture, Hoveton Hall - geograph.org.uk - 777511.jpg
Faidhle:Baaaaa Ram Ewe.... (2415929165).jpg
Faidhle:Bergtierpark Erlenbach schwarzes Skuddenlamm.JPG
Faidhle:Cheviot lamb on the Isle of Lewis.jpg
Faidhle:Coburger Fuchsschaf Lamb 4 days old.jpg
Faidhle:Lamb drinking.jpg
Faidhle:Lamm und Muttertier Bretonisches Zwergschaf.JPG


Roinn-seòrsa:Bó
Roinn-seòrsa:Caora
Roinn-seòrsa:Mamalan
Ubhal

'S e meas cruinn a tha ann an **ubhal**. Is urrainn dhaibh a bith uaine neo dearg, agus tha iad air cleachdadh airson pàidhean a dhèanamh. A-rèir dualchas, thug Àdhamh ubhal gu Eubha, ach ann an leabhar Genesis, chan eil ach “meas” a tha air, agus chan eil fianais againne gur e ubhal a bha ann.

* fìon-ubhal
* gràin-ubhal
* ubhal-ghort

## Eachdraidh an ubhail

Dh'fhàs an t-**ubhal-fiadhain**, no a' **chuairteag** anns a' Ghàidhealtachd bho shean. Tha Pliny, an seann sgrìobhaiche Ròmanach, ag ràdh gun robh na craobhan-ubhail ann am Breatainn fìor thorach, agus tha cunntas air cho pailt 's a bha iad ann am Moireibh san treas linn.

Ge be àite san robh na manaich air an suidheachadh, thogadh iad ubhal-ghoirtean, agus chithear fhathast faisg air manachainnean, a tha an-diugh fàs, sean chraobhan a chuireadh leotha - gu h-àraidh ann an Abaid Mhanachainn MhicShimidh.

Tha an ubhal gu tric air ainmeachadh ann an litreachas is bàrdachd iomadh tìre, agus sin gu minig ag aithris air bòidhchead is cruth pearsa.

**"Mar chrann-ubhal am measg chrann na coille,
is samhail mo rùn-sa am measg nan òganach: fo a sgàil mhiannaich mi, agus shuidh mi sìos agus bha a thoradh milis dom bhlas."**

Sheinn Donnchadh Bàn mu na cuairteagan a dh'fhàs: **"mun Ruadh-aisridh, cliùmhor, cuachanach, cuarnar àrd."**

## Iomradh



Roinn-seòrsa:Measan
Ubhal-ghort

Tha **ubhal-ghort** na sheòrsa coille far a dh’fhàsas ubhlan neo measan eile. Bidh mòran chraobh-meas a’ fàs ann, agus is urrainn dhuit “tuathanas” a chuir air.

Roinn-seòrsa:àiteachas
Roinn-seòrsa:Tuathanachas
Uchd-mhacachd

Se **uchd-mhacachd** nuair a’ gabhail cuideigin a-steach nad theaghlach mar gum b’e do phàiste fhèin a bha ann. Se **uchd-[[mac|mhac]]** a tha air balach agus **uchd-[[nighean]]** a tha air caileag.

* Barnados

Roinn-seòrsa:Uchd-mhacachd
Roinn-seòrsa:Lagh teaghlaich
Uèir

Tha **uèir** na stiall neo sioman fhada chaol, air a dhèanamh le meatailt. Cleachdar ann an iomadh dòighean – feansaichean, innealan-dealanach 7c

* uèir-bhiorach
* uèir-dealanach
* uèir-ealtainne (uèir-ràsair)
* sioman 7 càball
* sreang
* ròpa

Roinn-seòrsa:acfhainn
Saoidhean

Se seòrsa iasg a tha ann an **ucas**, **ugsa** neo **saoidhean** (*pollachius virens*, *pollachius pollachius* 7c).

Tha ainm eadar-dhealaichte air gach aois –

* aon bliadhna a dh’aois - sìol
* dà bhliadhna a dh’aois – saoidhean (cudainn)
* trì bliadhnaichean a dh’aois – smalag (saoidhean) 
* ceithir bliadhnaichean a dh’aois – piocach (saoidhean) 
* còig bliadhnaichean a dh’aois - saoidhean dubh
* sia bliadhnaichean a dh’aois – ucas/ucsa

## Leughadh
* Garvie, Ellen I. – *Gaelic Names of Plants, Fungi and Animals*

Roinn-seòrsa:iasg
Uchd

Se **uchd** a tha air broilleach neo roinn na bodhaige eadar na glùinean agus am meadhan, nuair a bhios tu nad shuidhe.

Roinn-seòrsa:corp
Cnàmh an ugain

Se **cnàmh an [[ugan|ugain]]** air an cnàmh an roinn thoisich do ghualann.
## Faic cuideachd
* Ugan

Roinn-seòrsa:corp
Ugh

*Saoil a bheil thu an tòir na leanas: [[ùth]]?*

'S e nì cruinn a tha ann an **ugh** air a bheil plaosg tana. 'S ann ann an uighean a bhios eòin, èisg, frìdean, is snàigean ⁊c a’ breith an àil.

* Buidheagan
* Ugh (sìnich) (Mamalan)

Roinn-seòrsa:Ugh
Ùth

'S e **ùth** an roinn de bhoin, ghobhar ⁊c às am faighear bainne aig ceann an sine.

Roinn-seòrsa:Bainne
Uilebheist

Se beist/creutair uabhasach eagalach uirsgeulach a tha ann an **uilebheist**. A-rèir eòlas-inntinn, bidh sinn a’ cur na eagalan againne air na cruthan seo, ma tha iad sa sgeulachdan, dealbhan neo droch-aislingean.

* dràgon
* famhair
* each-uisge
* Uilebheist Loch Nis
* nathair-mara
* Uilebheist Frankenstein
* uilebheist-na-mara

*
Bòrd-dubh

'S e **bòrd-dubh** a tha air bòrd dubh air an sgrìobh thu le cailc. Tha a’ mhòrchuid air falbh a-nis, agus nan àite buird-geal, air sgàth gu bheil stùr cailce trioplaideach. B’ àbhaist dhaibh a bhith cumanta sna sgoiltean.

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Àirneis
Bòrd-geal

'S e **bòrd-geal** a tha air bòrd geal air an sgrìobh thu le peann dathte sònraichte. B’ àbhaist do bòrd-dubh a bhith nas cumanta ach air sgàth gun robh stùr cailce trioplaideach, thàinig buird-geal a-staigh. Tha iad glè chumanta sna sgoiltean.

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Àirneis
Uèir-bhiorach

Tha **uèir-bhiorach** na sheòrsa uèir air a chruthachadh gus beathaichean neo daoine a chumail a-mach, neo a-staigh. Tha bioran beaga air, snaidhmean mar is àbhaist, agus cleachdar gus feansaichean a dhèanamh.

* uèir-ealtainne

Roinn-seòrsa:Àiteachas
Ugan

Se **ugan** a tha air an roinn as uachdaraiche den bhroilleach. Se cnàmh an ugain air an cnàmh an roinn thoisich do ghualainn.

Roinn-seòrsa:corp
Bòrd-iarnaigidh

'S e bòrd a tha ann am **bòrd-iarnaigidh**   air am bith thu ag iarnaigeadh aodach. Tha mullach rèidh air a tha teas-dìonach. 

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Àirneis
Roinn-seòrsa:Aodach
Bòrd-sgeadachaidh

'S e dreasair a tha ann am **bòrd-sgeadachaidh**. Uaireannan tha sgàthan air, agus bidh iad ann an seòmar-cadail neo seòmar-sgeadachaidh.

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Àirneis
Struth (eun)

'S e seòrsa eòin mòr a tha ann an **struth** no **oistrig** (Laideann *Struthio camelus*, Beurla: *ostrich* ; “ostraids”,“oistric” 7c.). 

Bidh iad a’ fuireach an Afraga. Chan urrainn dhaibh falbh air iteag, ach ruithidh iad gu math luath. Chan eil feòil an strutha mar cearc, tha e nas coltaiche ri mart-fheòil.

Tha an struth anns an òrdugh saidheanail *Struthioniformes* còmhla ri eòin eile nach tèid air sgeith, an kiwi, eumu, rhea, casuaraidh agus am moa nach maireann.

Gheibhear tuathanasan strutha ann an iomadach dùthaich far a bheil ag iarraidh an fheòil, na h-itean agus an craiceann.
Nithear leathar math o craiceann an strutha. Chleachdar itean an srutha airson fasan. Ithidh feòil an srutha.
## Ann an cultar
* 2005. *Dacha mo Ghaoil* le Tormod MacGill-Eain. Anns an nobhail seo, togar tuathanas srutha ann an Uibhist.

## Aistean Co-cheangailte
* Casuaraidh
* Eumu
* Kiwi
* Moa

## Iomraidhean

	
## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Eòin
Bonn (airgead)

Se pìos airgid a tha ann am **bonn** air a dhèanamh le meatailt. Se bonn òir a tha as prìseile, agus bonn airgid an dèidh sin, agus bonn copair as dèidh sin.

* bonn-cuimhne
* nota

Roinn-seòrsa:airgead
Bonnach

Tha **bonnach** na chèic bheag air a dhèanamh air coirce neo eòrna.

* Aran
* Aran-coirce
* Cèic

## Faic cuideachd
* Bonnach-luirg

Roinn-seòrsa:Biadh
Bonnach-uighe

Tha **bonnach-uighe** na mheasgachadh ròsta de dh'uighean, gu tric le annlan de chàise ⁊c na bhroinn.

Roinn-seòrsa:Biadh
Gruagaire

Tha **gruagaire** neo **borbair** na dhuine a bhios a dhreuchd aige ri falt a ghearradh agus a rèiteachadh. Mar is àbhaist, se borbair a tha air boireannaich, agus gruagaire a tha air fireannaich. Anns na làithean a dh'fhalbh, dhèanadh gruagairean obair nam fiaclairean. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na gruagairean, leis gur e ciùird a th' annta. A dh'aindeoin sin, a cuid dhaibh ann a bhuinneas dhan a' bhùirdeasachd, ma bhios companaidh aca.

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Bonn-a-sia

B’ e **bonn-a-sia** no **bonn-a-sè** a’ Ghàidhlig a bha air an *halfpenny* Sasannach.

An t-adhbhar an t-ainm *bonn-a-sia* a bhith air *halfpenny* Sasannach, ’s e sin an aon adhbhar gu bheil *sgillinn* fhathast air *penny* Sasannach.  Nuair a thuit luach an airgid Albannaich gu tubaisteach air t-sàillibh sgeuma Darlen, agus a thàinig aonadh poileataigeach eadar Alba agus Sasainn ann an 1707, chaidh an an co-mheas eadar airgead Albannach (a chaidh à bith) agus airgead Sasannach a chur aig 12:1.  An t-seann sgillinn Albannach, bha luach *penny* Sasannach oirre, agus seach gun robh 12 peighinnean ann an sgillinn, an seann bhonn-a-sia Albannach, bha luach *halfpenny* Sasannach air.

Às déidh *decimalisation* ann an 1971, nuair a chaidh 100 *new pence* a chur ann an nòta Sasannach, lean an t-ainm bonn-a-sia air mar Ghàidhlig air a’ ghrìogag bhig ùir *half new pence*, gus an deach a cur à bith ann an 1984.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Airgead
Paracait

'S e seòrsa eòin a tha ann am **paracait**. Tha iad coltach ri pearraid beag, neo buidsidh. Tha iad uaine gu tric. 

## Dealbhan

Faidhle:Rose-ringed Parakeet Female.jpg|Cearc-*[[Psittacula krameri]]*
Faidhle:Albino -Psittacula krameri manillensis 2c.jpg|*[[Psittacula krameri]]*
Faidhle:Blue-ringneck.jpg|*[[Psittacula krameri]]*
Faidhle:Olive-throated Parakeet.jpg|*[[Eupsittula nana]]*
Faidhle:Aztec_Parakeet_(Aratinga_astec)_-Guatemala-8.jpg|*[[Eupsittula nana astec]]*
Faidhle:Alexandrine Parakeet at Lochmara Lodge.jpg|*[[Psittacula eupatria]]*
Faidhle:Painted Parakeet.jpg|*[[Pyrrhura picta]]*
Faidhle:Rose-crowned Parakeet.jpg|*[[Pyrrhura hoematotis]]*
Faidhle:Monk Parakeet.jpg |*[[Myiopsitta monachus]]*
Faidhle:Parakeet young.jpg |*[[Melopsittacus undulatus]]*
Faidhle:Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg|*[[Melopsittacus undulatus]]*
Faidhle:Budgerigar-strzelecki-qld.jpg|*[[Melopsittacus undulatus]]*


Roinn-seòrsa:Eòin
Roinn-seòrsa:Peataichean
Pelican

'S e seòrsa eòin a tha ann am **pelican**. Tha iad geal, agus ag ithe èisg. Tha geòban mòr air, ach sin far a chuir iad stòras a dh’èisg a tha aca.

## Dealbhan

Faidhle:Pelican lakes entrance02.jpg|*[[Pelecanus conspicillatus]]*
Faidhle:Pelecanus conspicillatus in flight - Marion Bay.jpg|*[[Pelecanus conspicillatus]]*
Faidhle:Pelecanus conspicillatus map1.jpg|*[[Pelecanus conspicillatus]]*
Faidhle:Pelecanus crispus at Beijing Zoo.JPG|*[[Pelecanus crispus]]*
Faidhle:Pelican kurladi 3.jpg|*[[Pelecanus crispus]]*
Faidhle:Pelican kurladi 2.jpg|*[[Pelecanus crispus]]*
Faidhle:Pelican with open pouch.jpg|*[[Pelecanus crispus]]*
Faidhle:Pelecanus crispus map.jpg|*[[Pelecanus crispus]]*
Faidhle:American White Pelican 5691.jpg|*[[Pelecanus erythrorhynchos]]*
Faidhle:Mature white Pelican in flight.jpg|*[[Pelecanus erythrorhynchos]]*
Faidhle:Pelecanus erythrorhynchos map.gif|*[[Pelecanus erythrorhynchos]]*
Faidhle:Brown Pelican3.jpg|*[[Pelecanus occidentalis]]*
Faidhle:Brown Pelican Dive.jpg|*[[Pelecanus occidentalis]]*
Faidhle:Pelecanus occidentalis map.gif|*[[Pelecanus occidentalis]]*
Faidhle:Pelecanus onocrotalus -Lake Nakuru, Kenya -swimming-8.jpg|*[[Pelecanus onocrotalus]]*
Faidhle:Lake Nakuru - White Pelican.jpg|*[[Pelecanus onocrotalus]]*
Faidhle:Pelecanus onocrotalus map.jpg|*[[Pelecanus onocrotalus]]*
Faidhle:Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis) at Uppalapadu in AP W IMG 3456.jpg|*[[Pelecanus philippensis]]*
Faidhle:Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis) with nesting material W IMG 2806.jpg|*[[Pelecanus philippensis]]*
Faidhle:Pelecanus philippensis map-big.jpg|*[[Pelecanus philippensis]]*
Faidhle:Flickr - Rainbirder - Pink-backed Pelican (Pelecanus rufescens).jpg|*[[Pelecanus rufescens]]*
Faidhle:Pelikanhybrid-Zoo-Gelsenkirchen-2012-02.jpg|*[[Pelecanus rufescens]]*
Faidhle:Pelecanus rufescens map2.jpg|*[[Pelecanus rufescens]]*
Faidhle:Pelecanus thagus -Pan de Azucar National Park, Atacama Region, Chile -two-8.jpg|*[[Pelecanus thagus]]*
Faidhle:Pelicano volando.jpg|*[[Pelecanus thagus]]*
Faidhle:Pelecanus thagus map.gif|*[[Pelecanus thagus]]*


Roinn-seòrsa:Eun-mara
Roinn-seòrsa:Eun-uisge
Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Canari

'S e seòrsa eòin a tha ann am **canari** (*[[Serinus canaria domestica]]*) . Tha iad buidhe gu cumanta, agus coltach ri paracait, neo pearraid glè bheag. Tha iad a’ seinn gu tric.

B’ àbhaist do chanaraidhean a’ dol suas leis na mèinearan o chionns gun do mhothaich iad àile dona gu luath.

## Dealbhan

Faidhle:2007 05 27 - Altoona - Aves.JPG
Faidhle:Canarios mios.jpg
Faidhle:Starr 990620-0914 Sesuvium portulacastrum.jpg
Faidhle:Serinus canaria B.jpg
Faidhle:Serinus canaria C.jpg
Faidhle:Canario doméstico.jpg
Faidhle:Serinus canaria MHNT 223 Tenerife 2000m pin RdN.jpg|Uighean na canari (*Serinus canaria domestica*)

 

Roinn-seòrsa:Eòin
Roinn-seòrsa:Peataichean
Nathair-ghleadhrach

'S e seòrsa snàigein a tha ann an **nathair-ghleadhrach** no **nathair-ghlagain** (iolra: nathraichean-glagain) (Beurla: *rattlesnake*, Laideann: *Sistrurus* *Crotalus*). Bidh iad a’ crith an earball aca, anns a bheil cnàmh a’ dèanamh fuaim. Tha iad gu math puinnseanach, agus nochdaidh iad gu tric anns na siar-sgeulachdan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Snàigean
Crùban-coille

'S e seòrsa snàigein a tha ann an **crùban-coille** (Beurla: *tortoise*; “turtais”). Tha slige air, agus tha iad ag ithe glasraich is feur. Tha iad slaodach agus às a shin thàinig sgeulachd ainmeil den turtais agus am maigheach, anns a bheil an turtais a’ buannachadh tro amaideas am maigheach.

Roinn-seòrsa:Snàigean
Roinn-seòrsa:Peataichean
Bonn-cuimhne

'S e pìos meatailte a tha ann am **bonn-cuimhne**, a tha air a chumadh mar chearcall, rionnaige, neo chrois. Tha e air thoirt do dhuine o chionns gun do rinn e rudeigin gaisgeil, gu h-àraid sa chogadh, neo rudeigin fìor mhath. 

Roinn-seòrsa:meatailt
Drannd-eun

'S e seòrsa eòin a tha ann an **drannd-eun**  no **eun-dranndain** (iolra: eòin-dranndainn). Tha iad gu math beag agus luath. Tha na sgiathan aca a’ gluasad cho luath is nach urrainn dhaibh sealltainn. Tha iad a’ dèanamh dranndail, agus uime sin, tha an t-ainm drannd-eun air. Is toil le drannd-eòin neactair agus tha iad a’ *pollenatigeadh* mòran blàthan sna Tropaigean.

## Dealbhan

Faidhle:Shining Sunbeam (Aglaeactis cupripennis).jpg|*[[Aglaeactis cupripennis]]*
Faidhle:Violet-tailed Sylph (Aglaiocercus coelestis).jpg|*[[Aglaiocercus coelestis]]*
Faidhle:Rufous-tailed Hummingbird 1.jpg|*[[Amazilia tzacatl]]*
Faidhle:Archilochus colubris (Male).jpg|*[[Archilochus colubris]]*
Faidhle:Colibrí Cola de Oro (Golden-tailed Sapphire Hummingbird) Bigger File.jpg|*[[Chrysuronia oenone]]*
Faidhle:Colibri-thalassinus-001.jpg|*[[Colibri thalassinus]]*
Faidhle:Eugenes-fulgens-001.jpg|*[[Eugenes fulgens]]*
Faidhle:Chupaflor Margariteño cut version.jpg|*[[Leucippus fallax]]*
Faidhle:Calliope-nest edit.jpg|*[[Stellula calliope]]*


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eun-turais
Leòmhann-làir

'S e seòrsa snàigein a tha ann an **leòmhann-làir**   (iolra: leòmhainn-làir) no **caimileon** (iolra: caimileoin). Tha iad nan seòrsa dearc-luachrach, agus tha iad ainmeil airson a' chumachd aca gu bhith ag atharrachadh an dath orra. Tha earball fada air, agus teanga nas fhaide a chleachd iad gus fridean a’ sealg.

* Leòmhann-làir Pharson (Beurla:*Parson's chameleon*)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Snàigean
Platapas gob-tunnaige

'S e seòrsa mhamal a tha ann am **platapas gob-tunnaige** (Laideann: *Ornithorhynchus anatinus*). Tha iad mì-àbhaisteach anns a bheil iad a’ cur na uighean. Cha dèan mamal eile sin ach an echidna. Tha iad coltach ri eun sna dòighean annasach. Tha spuirean puinnsean. Tha iad a’ fuireach ann an Astràilia.

## Dealbhan

Faidhle:Wild Platypus 4.jpg
Faidhle:Platypus spur.JPG|Tha spuirean puinnsean.
Faidhle:Platypus in Geelong.jpg
Faidhle:Animaldentition ornithoryncusanatinus.png
Faidhle:Platipus-on-the-surface.jpg
Faidhle:Platipus01.jpg
Faidhle:Ornithorhynchus anatinus -Sydney Aquarium, Sydney, Australia -swimming-6a.ogv
Faidhle:Platypus BrokenRiver QLD Australia.jpg
Faidhle:Platypus house at Lone Pine Koala Sanctuary.jpg
Faidhle:platypus-plate.jpg
Faidhle:Platypus skeleton Pengo.jpg
Faidhle:Distribution of the Platypus (Ornithorhynchus anatinus).png

Faidhle:Latrobe BigPlatypus.jpg
Faidhle:Australianstamp 1551.jpg


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Platapas gob-tunnaige
Roinn-seòrsa:Mamalan
Mathan coala

S'e seòrsa mhamal a tha anns an **coàla** (iolra: coàlathan) no **mathan coala** (Laideann:*Phascolarctos cinereus*, Beurla: *koala bear*). Ged a tha an t-ainm “mathan” orra, chan e mathan a tha annta. Tha iad nan pocanaich Astràilianach. Chan eil iad ag ithe càil ach duilleagan eucalyptus.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2020-01-14: Dragh mun khoala an Astràilia *(aithris-fuaime: 2:56)*

Roinn-seòrsa:Pocanach
Roinn-seòrsa:Mamalan
Opossum

Se seòrsa mhamal a tha ann an **opossum**. Tha iad nan pocanaich, agus tha iad a’ fuireach ann an Aimearaga a Tuath, agus Aimearaga a Deas.

## Dealbhan

Possum122708.JPG|*Didelphis virginiana*


Roinn-seòrsa:Pocanach
Roinn-seòrsa:Mamalan
Rèin-fhiadh

'S e seòrsa mhamal a tha ann an **rèin-fhiadh** (*Rangifer tarandus*; Beurla: *reindeer/caribou*). Tha iad nan sheòrsa fèidh. Sna dùthchannan gu math fuar, cleachdar iad gus cairtean a tharraing.

Roinn-seòrsa:Fiadh
Roinn-seòrsa:Mamalan
Siompansaidhe

'S e seòrsa mhamal a tha ann an **siompansaidhe** (*Pan troglodytes* ; Beurla: *chimpanzee*). Tha iad nan apaichean, agus gu math faisg ri cinne-daonna. O chionn 's gu bheil aghaidhean aca mar daoine, cleachdar iad gus comadaidh a dhèanamh agus teistean-leighis a dhèanamh. Is ann à Afraga a tha iad.

Roinn-seòrsa:Prìomhaid
Roinn-seòrsa:Mamalan
Torc fiadhaich

'S e seòrsa mhamal a tha ann an **torc fiadhach** (Laideann: *Sus scrofa*). Tha iad nan seòrsa muice.

## Dealbhan

Zwijntje.JPG|right|thumbnail|Torc fiadhach


Roinn-seòrsa:Muc
Roinn-seòrsa:Mamalan
Càmhal

'S e seòrsa mhamal a tha ann an **càmhal** (iolra: càmhail). Tha iad a’ fuireach sna fàsaich ann an Afraga a Tuath, Aràibia agus Meadhan-Àisia. Tha iad donn neo buidhe, agus tha cromag mòr air le stòras bìdh ann, airson turas gann. Tha an llama is alpaca càirdeil ris.

* Càmhal Arabianach
* Càmhal Bactriach
* dromadair

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Càmhal
Roinn-seòrsa:Mamalan
Dromadair

'S e seòrsa mhamal a tha ann an **dromadair** (Laideann: *Camelus dromedarius*). 'S e càmhal a tha ann, à Afraga-a-tuath. Tha aon chromag air.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Càmhal
Roinn-seòrsa:Mamalan
Sioraf

Se seòrsa mhamal a tha ann an **sioraf** (*Giraffa camelopardalis*; Beurla: *giraffe*). Tha iad gu math àrd, le amhach fada, agus bodhaig goirid - san fhirinn se am beathach as àirde a tha ann a-nis. Tha iad buidhe-dearg.

Roinn-seòrsa:Mamalan
Goiriola

Se seòrsa mhamal a tha ann an **goiriola**  (iolra: goiriolathan) (Laideann: *gorilla gorilla*, Beurla: *gorilla*). Tha iad nan apaichean, agus gu math faisg ri cinne-daonna. Tha iad gu math làidir. Is ann à Afraga a tha iad.

## Dealbhan

Gorilla-kiktajm.png
Gorila.JPG
Gorilla gorilla skull.jpg|claigeann fireann agus boireann


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomhaid
Roinn-seòrsa:Mamalan
Lèamur

Se seòrsa mhamal a tha ann an **lèamur** (Beurla: *lemur*). Tha iad coltach ri muncaidhean is apaichean, agus air sgàth sin càirdeach ri Mac an duine.

## Dealbhan

Lemur walking.jpg|right|200px|*Lemur catta*


Roinn-seòrsa:Prìomhaid
Roinn-seòrsa:Mamalan
Mongùs

'S e seòrsa mhamal a tha ann am **mongùs**. Tha iad coltach ri dòbhran. Ithidh iad nathraichean, agus tha iad ainmeil airson na sabaidean eatarra.

= Teaghlach Herpestidae =
* Gèineas Atilax
** Atilax paludinosus
* Gèineas Bdeogale
** Bdeogale crassicauda
** Bdeogale jacksoni
** Bdeogale nigripes
* Gèineas Crossarchus
** Crossarchus alexandri
** Crossarchus ansorgei
** Crossarchus obscurus
** Crossarchus platycephalus
* Gèineas Cynictis
** Cynictis penicillata
* Gèineas Dologale
** Dologale dybowskii
* Gèineas Galerella
** Galerella flavescens
** Galerella ochracea
** Galerella pulverulenta
** Galerella sanguinea
** Galerella nigrata (nuadh)
* Gèineas Helogale
** Helogale hirtula
** Helogale parvula
* Gèineas Herpestes
** Herpestes brachyurus
** Herpestes edwardsii
** Herpestes fuscus
** Herpestes ichneumon
** Herpestes javanicus
** Herpestes naso
** Herpestes semitorquatus
** Herpestes smithii
** Herpestes urva
** Herpestes vitticollis
* Gèineas Ichneumia
** Ichneumia albicauda
* Gèineas Liberiictus
** Liberiictis kuhni
* Gèineas Mungos
** Mungos gambianus
** Mungos mungo
* Gèineas Paracynictis
** Paracynictis selousi
* Gèineas Rhynchogale
** Rhynchogale melleri
* Gèineas Suricata
** Suricata suricatta

## Dealbhan

Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:
Faidhle:Cusimanse.jpg|*[[Crossarchus obscurus]]*
Faidhle:Cynictis-penicillata-London-Zoo1.jpg|*[[Cynictis penicillata]]*
Faidhle:Cynictis penicillata range map.png|*[[Cynictis penicillata]]*
Faidhle:Galerella flavescens.jpg|*[[Galerella flavescens]]*
Faidhle:2009-slender-mongoose.jpg|*[[Galerella sanguinea]]*
Faidhle:Slender Mongoose area.png|*[[Galerella sanguinea]]*
Faidhle:Helogale parvula undulata - Zoo Frankfurt 2.jpg|*[[Helogale parvula]]*
Faidhle:Indian Mongoose (Herpestes javanicus)- is it- at Hyderabad, AP W 101.jpg|*[[Herpestes edwardsii]]*
Faidhle:Nemia.jpg|*[[Herpestes ichneumon]]*
Faidhle:Indian Mongoose (Herpestes javanicus)- is it- at Hyderabad, AP W 101.jpg|*[[Herpestes javanicus]]*
Faidhle:Ruddy mongoose.jpg|*[[Herpestes smithii]]*
Faidhle:StripeneckMongoose.jpg|*[[Herpestes vitticollis]]*
Faidhle:Banded mongoose arp.jpg|*[[Mungos mungo]]*
Faidhle:Banded Mongoose at Copenhagen Zoo.jpg|*[[Mungos mungo]]*
Faidhle:Mungos mungo 2 MHNT.jpg|*[[Mungos mungo]]*
Faidhle:Smit.m.rhinogale.melleri.jpg|*[[Rhynchogale melleri]]*
Faidhle:Rhynchogale melleri range map.png|*[[Rhynchogale melleri]]*
Faidhle:Three meerkats Suricata suricatta.jpg|*[[Suricata suricatta]]*
Faidhle:Suricates, Namibia.jpg|*[[Suricata suricatta]]*
Faidhle:Suricata suricatta 006.jpg|*[[Suricata suricatta]]*
Faidhle:Meerkats2010.jpg|*[[Suricata suricatta]]*
Faidhle:Meerkat area.png|*[[Suricata suricatta]]*
Faidhle:|*[[]]*


Roinn-seòrsa:Mongùs
Roinn-seòrsa:Mamalan
Roinn-seòrsa:Peataichean
Bonn

Is iomadh ciall a tha air **Bonn**:

* Bonn (a' Ghearmailt), a b'àbhaist a bhith na phriomh-bhaile aig a' Ghearmailt-an-Iar.
* Bonn (grìogag airgid)
** Bonn-a-sia
* Bonn-cuimhne *(meadal)*
Clàr

'S dòcha gu bheil thu a' lorg CLÀR am foillsichear.

Se rud a tha rèidh ann an **clàr**. Uaireannan, tha e co-ionnan ri bòrd, ach cleachdar airson liostaichean 7c m.e. ann an clàr-àma; roinnean na bodhaig, m.e. clàr-fhiacail is clàr-aodainn; neo rud a tha dìreach comhnard.

Tha clàr a' ciallachadh reacoird cuideachd.

Roinn-seòrsa:Àirneis
Botal

*Tha “buideal” a’ ciallachadh [[baraille]] cuideachd*

Tha **botal** neo **buideal** na shoitheach caol-mhuinealach. Tha e a’ cumail lionn neo deoch. Mar is àbhaist, nithear le plastaig neo gloinne.

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Bòrd-sgrìobhaidh

'S e bòrd air am bi thu a’ sgrìobhadh a tha ann am **bòrd-sgrìobhaidh**. Tha e coltach ri deasg neo co-ionnan ris.

* Bòrd
* Clàr
* Deasg

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Àirneis
Bòrd-snàimh

*Is dòcha gu bheil thu a' lorg [[bòrd-daibhidh]]*

'S e bòrd fleòdraidh a tha ann am **bòrd-snàimh**. Cuidichidh e duine ri snàmh.

* Surf-bòrd

Roinn-seòrsa:Acfhainn
Roinn-seòrsa:Spòrs
Botal-teth

Tha **botal-teth** na bhotal rubair (neo crèadha/meatailt bho thùs) a lionas tu le uisge teth, gus leabaidh a bhlàthachadh. 

Roinn-seòrsa:Acfhainn