open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abeokuta

‘S e baile uabhasach mòr air an àirde an iar-dheas Nìgeiria a th’ ann an **Abeokuta**, facal a chiallas  *Tèarmann nan Creagan* ann an Yoroba, ris gun stèidheachadh am baile ann an 1825 le daoine a bha a’ teiche na tràillealachd. Tha e suidhichte aig bun creag ghrànaid ris an canar  Olumo, aig 67m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Ogun anns an stàit Ogun fhèin, 66km air falbh bho Ibadan, 508km bho Abuja (prìomh-bhaile na dùthcha agus 78km bho Lagos. ‘S e an 15mh baile as motha na Nìgeiria a-rèir àireamh-shluaigh le 801,282 duine a bhios a’ fuireach anns an àite. Tha oilthigh àiteachail  agus colaiste teicnigeach anns a’ bhaile cuideachd. 

## Daoine Ainmeil
*Wole Soyinka: (1934 – ) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1986.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Afraga
Roinn-seòrsa:Nigeria
Azinhaga

‘S e baile beag faisg air Santárem ann an cridhe na Portagaile a th’ ann an **Azinhaga**. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "slighe chaol" (الزنقة az-zanqa) anns an Arabais. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Tagus (Portagailis: *Tejo*) 87km air falbh bho Lisboa, prìomh-bhaile na dùthcha, 200km bho Phorto agus dìreach 18km bho Shantárem fhèin. Tha 1,817 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. 

## Daoine Ainmeil
*José Saramago (1922 – 2010): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1998.
## Bailtean Co-cheangailte
* Castril
* Tías (Las Palmas)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Comhairle Gholegã

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Phortagail
Kobiele Wielkie

‘S e clachan ann an sgìre dhùthchasail làn choilltean ann am meadhan-dheas na Pòlainn a th’ ann an **Kobiele Wielkie** (IPA:  (ko'bjele- 'wjelkJe). Tha e suidhichte anns an sgìre Radomsko, 80km air falbh bho Łódź, prìomh-bhaile na roinne, agus 165km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Chan eil ach 800 duine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.

## Daoine Ainmeil
*Władysław Reymont (1867 - 1925): Sgrìobhadair a bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1924.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Comhairle na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Vågå

‘S e sgìre dhùthchasail ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an **Vågå** (IPA: ‘ʋo:ɡo:). Tha e suidhichte ri taobh loch Vågåvatn (Nirribhis: *Uisge Vågå*), ann an Gleann Otta, aig astar dhe 316km bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 386km bho Bhergen. Tha 3,724 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 1,472 dhuibh anns a’ chlachan Vågåmo agus 316 ann an Lalm. 

## Daoine Ainmeil
*Knut Hamsun (1859 – 1952): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1920.
## Bailtean Co-cheangailte
* Tierps

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Kalundborg

‘S e baile meadhanach agus port ann an cridhe na Danmhairg a th’ ann an **Kalundborg** (o shin Kalendeburc 1199 is an uair sin Kalundæburgh 1239). Tha e suidhichte ri taobh na mara Kattegat (Duitsis: Toll a' Chait), eadar Am Muir Baltach agus An Cuan a Tuath, anns an roinn Sjælland, 93km air falbh bho Chopenhagen, agus 76km bho Århus. Tha 16,447 duine a' fuireach anns a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Sigrid Undset: (1882 - 1949) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1928.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Dùthcha
*Turasachd ann an Kalundborg

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Fredericia

‘S e baile meadhanach agus port ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann am **Fredericia** (). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1650 leis an  Rìgh Frederik III mar ghearasdan fon ainm Frederiksogge (Danmhairgis: Rubha Frederik), is thathar  air a bhith a’ cleachdadh an fhoirm Laideann Fredericia bho 1664.  Tha an gearasdan ann fhathast. Tha e suidhichte eadar am bàgh ris an canar Båring Vik agus caolas ris an canar Lillebaelt, air an eilean Jylland, anns an roinn Syddanmark, 177km air falbh bho Chopenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 69km bho Århus. Tha 49,849 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 39,513 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.  

## Daoine ainmeil
*Henrik Pontoppidan (1857–1943): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1917.
## Bailtean co-cheangailte
* Härnösand
* Herford
* Kristiansund
* Ilulissat
* Šiauliai

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Turasachd ann am Fredericia

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Voronezh

‘S e baile mòr air an àirde an iar-dheas na Ruise a th’ ann **Воронеж** neo **Voronezh** (IPA: vʌronʲɪʃ, Fraingis: *Voronej*, Gearmailtis: *Woronesch*, Pòlais: *Woroneż*). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1585 leis an  Rìgh Feodor I mar ghearasdan airson an dùthaich a dhìon an aghaidh nan Tartar. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Voronezh, 12km a-mach às an abhainn Don, aig 140m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Ruisis: *Oblast*) Voronezh, anns an roinn (Ruisis: *Okrug*) Meadhan na Ruise, aig astar dhe 424km bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 1,069km bho Chathair Pheadair. Tha 848,752  duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, an 15mh baile as motha na dùthcha.  Thuit àireamh-shluaigh Voronezh fad na 90an, gu ruige 2009, mar a leanas:

## Daoine Ainmeil
*Ivan Alekseyevich Bunin (1870 – 1953): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1933.
## Bailtean Co-cheangailte
* Brno
* Charlotte
* Chongqing
* León
* Sliven
* Wesermarsch

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne
*Oilthigh Voronezh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ruis
Grimstad

‘S e baile meadhanach  agus port iagsaich ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an **Grimstad**. Tha e suidhichte ri taobh na Skagerrak eadar sreath dhe sgeirean (Nirribhis: Skjærgård), 278km air falbh bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 487km bho Bhergen. Tha 20,497 duine a’ fuireach anns a’ bhaile air fad, 10,668  dhuibh anns a’ bhaile fhèin.  

## Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Knut Hamsun (1859 – 1952) ann an Grimstad.
## Bailtean Co-cheangailte
* Asikkala
* Billund
* Köping

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Sankt Peterburg

‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Ruise a th’ ann an **Naomh Peadarborgh** neo **Sankt-Peterburg** (Санкт-Петербург) (IPA: sankt pʲɪtʲɪr’burk, Beurla: *Saint Petersburg*, Gàidhlig na h-Èireann: *Cathair Pheadair*, Fionnais: *Pietari*). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1703 leis an Rìgh Peadar Mòr mar phrìomh-bhaile ùr airson na dùthcha a leasachadh is leis gu robh e na b' fhaisge air an Roinn-Eòrpa na Mosgo. Tha e suidhichte ri taobh Abhainn Neva, ann an Roinn (Ruisis: *Okrug*) Iar-Thuath na Ruise, 633km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 18km bho Kronshtadt agus bhon Mhuir Bhaltach (Camas Shuòmaidh) air an taobh thall Bhàigh Nevskaya Guba. Tha 4,661,219 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an darna baile as motha san dùthaitch. 

Bha ainm a' bhaile gu math connspaideach fad an 20mh linn. Thug Peadar Mòr ainm le coltas Gearmailteach air a' bhaile ùr aige is e ag iarraidh prìomh-bhaile na b' Eòrpaiche agus na b' adhartaiche. Ach b' fheudar dhan Tsàr an t-ainm atharrachadh gu **Petrograd** aig àm a' chiad cogaidh ann an 1914. Chaidh an t-ainm air atharrachadh a-rithist gu **Leningrad** mar chuimhne air Vladimir Lenin nuair a bha na Comannaich os cionn riaghaltas na dùthcha ann an 1924. Chaidh an t-ainm tùsail a thoirt air ais ann an 1991 nuair a bhrist an t-Aonadh Sobhiat a-mach a chèile.

## Daoine ainmeil
* Leonid Kantorovich (1912 – 1986)
* Joseph Brodsky (1940 – 1996): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1987.
* Dmitry Medvedev (1965 -): Ceann-suidhe na Ruise.

## Ann an leabhraichean
*Anna Karenina
*Vojna i mir

## Bailtean co-cheangailte
*  Adana, an Tuirc
*  Almaty, Casachstàn
*  Antwerpen, a' Bheilg
*  Astana, Casachstàn
*  Cape Town, Afraga a Deas
*  Gdańsk, a' Phòlainn
*  Graz, an Ostair
*  Hamburg, a' Ghearmailt
* Kharkiv, an Ucràin
*  Khartoum, Sudàn
*  Kraków, a' Phòlainn
*  Los Angeles (Calafòrnia)
*  Ocala, Florida, na Stàitean Aonaichte
*  Oslo, Nirribhidh
*  Rotterdam, na Tìrean Ìsle
*  Naomh Peadarborgh, Florida, na Stàitean Aonaichte
*  Turku, an Suòmaidh
*  Vilnius, an Liotuain
*  Warszawa, a' Phòlainn

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* FC Zenit, sgioba ball-coise a' bhaile
* Riaghaltas a' bhaile
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ruis
Lillehammer

‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an **Lillehammer**. Tha ainm an àite a’ ciallachadh "Clachan beag", bho *hamar* (clachan) ann an Nirribhis, agus tha e suidhichte ann an àite gu math sliabhach ann an ceann a tuath loch Mjøsa, 156km air falbh bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 442km bho Bhergen. Tha 26,381 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 20,097 dhuibh anns a’ bhaile fhèin. Ghabh Olympics a' Gheamhraidh àite ann an Lillehammer ann an 1994. 

## Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Sigrid Undset (1882 – 1949) an seo.
## Bailtean Co-cheangailte
* Autrans
* Düsseldorf
* Hayward
* Hørsholm
* Leksand
* Minakami
* Oberhof
* Oslo
* Oulainen
* Sarajevo
* Shiozawa

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Clamecy (Nièvre)

'S e baile beag ann an cridhe na Frainge a th’ ann an **Clamecy**. Tha e suidhichte eadar 142m agus 281m os cionn ìre ma mara,  aig inbhir na h-aibhnichean Yonn agus Beuvron, faisg air a’ chanal Nivernais, anns an sgìre (Fraingis: *Région*) Bourgogne anns an roinn (Fraingis: *Département*) Nièvre, 180km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 114km bho Dijon agus 191km bho Bhesançon. Tha àireamh-sluaigh dhe 4,424 aig a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Romain Rolland (1866 – 1944): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1915.

## Bailtean Co-cheangailte
* Gelnhausen
* Grandes-Piles

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Vézelay (Yonne)

‘S e clachan ann an cridhe na Frainge a th’ ann an **Vélezay** (IPA: ve’zlɛ). Tha e suidhichte aig 302mos cionn ìre na mara,  anns an sgìre (Fraingis: *Région*) Bourgogne anns an roinn (Fraingis: *Département*) Yonne, 187km  air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 98km bho Dijon agus 175km bho Bhesançon.   Chan eil ach 473 duine aig a’ bhaile. Thathar a’ cinntinn fìon-dhearcan chardonnay, melon agus pinot an seo. ‘S e fear dhe na bailtean as brèagha na Frainge a th' ann.

## Daoine ainmeil
* Chaochail an sgrìobhadair Romain Rolland (1866 – 1944) ann an Vélezay. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Neuilly-sur-Seine

'S e baile meadhanach mòr ann an cridhe na Frainge a th’ ann an **Neuilly-sur-Seine** (IPA: nœji syʁ sɛn). Tha e suidhichte aig 33m os cionn ìre ma mara, air an taobh thall na h-aibhne Seine bho Pharis, anns an sgìre (Fraingis: *Région*) Île de France anns an roinn (Fraingis: *Département*) Hauts-de-Seine, aig astar dhe 97km bho Rouen, 499km bho Bhordeaux agus 204km bho Thours. Tha àireamh-sluaigh dhe 60,454 aig a’ bhaile, an 75mh baile as motha anns an dùthaich.

## Daoine Ainmeil
* Roger Martin du Gard (1881 – 1958): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1937.
* Jean-Paul Belmondo (1930 - ): Cleasaiche.
* Ramses Shaffy (1933 - 2009): Seinneadair às na Tìrean Ìsle.

## Bailtean Co-cheangailte
* Hanau
* Uccle
* Windsor

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Sgìre
* Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Sérigny (Orne)

‘S e clachan air an àirde an iar-thuath na Frainge a th’ ann an **Sérigny**. Tha e suidhichte eadar 147m agus 252mos cionn ìre ma mara,  anns an sgìre (Fraingis: *Région*) Basse Normandie anns an roinn (Fraingis: *Département*) Orne, aig astar dhe 170km bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, agus 111km bho Rouen   Chan eil ach 379 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. 

## Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Roger Martin du Gard (1881 – 1958) ann an Sérigny, agus tha an caisteal a bha aige, *Château du Tertre*, anns an àite cuideachd.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roquebrune-Cap-Martin

'S e baile beag ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann an **Roquebrune-Cap-Martin** (Ocseadanais: *Ròcabruna Caup Martin*, Eadailtis: *Roccabruno-Capo Martino*). Chaidh e a stèidheachadh ann an 970 leis an Iarla Conrad I. Tha e suidhichte aig 67m os cionn ìre na mara,  ri taobh na Mara Mheadhanach, eadar Monaco agus Menton anns an sgìre (Fraingis: *Région*) Provence-Alpes-Côte d’Azur anns an roinn (Fraingis: *Département*) Alpes-Maritimes, 690km  air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 19km bho Nice agus 108km bho Mharseille.   Tha àireamh-sluaigh dhe 13,663 aig a’ bhaile. 

## Daoine ainmeil

* Chaochail am bàrd William Butler Yeats an seo ann an 1939.
* Chaidh Le Corbusier a bhàthadh an seo ann an 1962.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Bordeaux

'S e baile mòr agus port cudromach air àirde an iar-dheas na Frainge a th’ ann am **Bordeaux** (IPA: bɔʁdo, Gascon: *Bordèu*, Spàinntis: *Burdeos*). 'S ann às an ainm Ceilteach Burdigala a tha an t-ainm Bordeaux. Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, aig beul na h-aibhne Garonne air a’ Chuan Siar anns an sgìre (Fraingis: Région) Aquitaine, anns an roinn (Fraingis: Département) Gironde, 500km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 240km bho Toulouse agus 506km bho Mharseille. Tha àireamh-sluaigh dhe 250,082 aig a’ bhaile, an 10mh baile as motha san dùthaich.

## Daoine Ainmeil
* François Mauriac (1885 – 1970): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1952.

## Bailtean Co-cheangailte

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Sgìre
* Riaghaltas na Roinne
* Turasachd ann am Bordeaux

Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Veshenskaya

‘S e baile beag ann an ceann a  deas na Ruise a th’ ann an **Вёшенская** neo **Veshenskaya**. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1672. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Don, anns an sgìre (Ruiseis: *Oblast*) Rostovskaya, anns an roinn (Ruiseis: *Okrug*) Ruis a Deas, 735km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,353km bho Shankt Peterburg agus 304km bho Rostov. Tha 9,317  duine a’ fuireach anns a’ bhaile. 'S e стани́ца (stanitsa), neo baile Cossak, a th' ann.

## Daoine Ainmeil
*Mikhail Sholokhov (1905 – 1984): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1965.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ruis
Kislovodsk

‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Ruise a th’ ann an **Кисловодск** neo **Kislovodsk**. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "uisge searbh". Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1803 mar ghearasdan. Tha e suidhichte eadar 720m agus1,060m os cionn ìre na mara, aig taobh na h-Aibhne Olkhovka, anns an tìr (Ruiseis: *Krai*) Stavropolski, anns an roinn (Ruiseis: *Okrug*) Cabhcas a Tuatha, 1,365km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,964km bho Shankt Peterburg agus 139km bho Stavropol. Tha 129,219 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 128mh baile na dùthcha.

## Daoine Ainmeil
* Aleksandr Solzhenitsyn (1918 – 2008): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1970.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Aix-les-Bains
*  Banguio
*  Kiryat Yam
*  Muscatine
*  Nazran
*  Velingrad

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Tìre
* Riaghaltas na Roinne
* Mapa a’ bhaile

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ruis
Szczawno-Zdrój

‘S e baile beag air an àirde an iar-dheas na Pòlainn a th’ ann **Szczawno-Zdrój** (IPA: ‘ʂt͡ʂavnɔ ‘zdrui̯, Gearmailtis: Ober Saltzbrunn, an dèidh 1935 Bad Saltzbrunn).Tha e suidhichte  eadar 400m agus 430m os cionn ìre na mara anns an sgìre Wałbrzych, anns an Roinn Dolnośląskie (Siberia Ìosal), aig astar dhe 61km bho Wrocław, prìomh-bhaile na roinne, agus 362km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 5,506 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo. ‘S e baile Gearmailteach a bh’ann gu ruige 1945 nuair a chaill na Gearmailtich An Dàrna Cogadh.

## Daoine Ainmeil
*Gerhart Johann Robert Hauptmann (1862 – 1946): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1912.

## Bailtean Co-cheangailte
* Briey

## Ceanglaichean A-mach
*Comhairle na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Jagniątków

‘S e clachan air an àirde an iar-dheas na Pòlainn a th’ ann **Jagniątków** (IPA: jag’ɲɔntkuf, Gearmailtis: Agentendorf). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1621 leis a' Bhana-iarla Barbara Agnes von Schaffgotsch. Tha e suidhichte anns an Roinn Dolnośląskie (Siberia Ìosal). Bha 911 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo ann an 1939. ‘S e baile Gearmailteach a bh’ann gu ruige 1945 nuair a chaill na Gearmailtich An Dàrna Cogadh. Chaidh an clachan a thoirt a-steach dhan bhaile Jelenia Góra, aig ìre oifigeil, ann an 2008. Chaochail an sgrìobhadair Gerhart Johann Robert Hauptmann (1862 – 1946) an seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Comhairle na Sgìre
*Riaghaltas na Roinne
*Taigh-tasgaidh Hauptmann
*Fiosrachadh mu dheidhinn Hauptmann

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Ayot Saint Lawrence

‘S e clachan agus parraiste bheag ann an cridhe Shasainn a th’ ann an **Ayot St Lawrence**. Chaidh am baile air a chlàradh anns an Domesday Book ann an 1086, nuair a bha 36 daoine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte ann an àite gu math dùchasail faisg air an rathad M1 anns an sgìre Hatfield West anns an t-Siorrachd Hertfordshire, 37km air falbh bho Lunnainn, prìomh-bhaile na dùthcha, 134km bho Bhirmingham agus 6km bho Welyn Garden City. Tha  97 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an sgrìobhadair dràma George Bernard Shaw (1856–1950) anns a’ chlachan.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Siorrachd
*Riaghaltas na Sgìre
*Taigh-tasgaidh George Bernard Shaw

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Sasainn
Chase & Status

Is e còmhlan ciùil dealanach à Lunnainn, Sasainn, a tha ann an **Chase & Status**.

Tha iad air an dèanamh an àrd le Saul "Chase" Milton agus Will "Status" Kennard. 

## Clàran
* *More Than Alot* (2008)
* *No More Idols* (2011)

## Ceanglaichean a-mach

*Duilleag oifigeil

Roinn-seòrsa:Ceòl
Roinn-seòrsa:Còmhlanan-ciùil
Nuoro

‘S e baile meadhanach air an  eilean Eadailteach Sardainia ann an cridhe na Mara Mheadhanach a th’ ann **Nuoro** (IPA: ‘nu.oɾɔ, Sàrdais: Nugoro). Tha e suidhichte aig 554m os cionn ìre na mara,  aig bun a’ Bheinn Ortobene, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Nuoro fhèin, aig astar dhe 317km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 180km bho Chagliari agus 419km bho Napoli.   Tha 36,449 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Grazia Deledda (1871 – 1936): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1926.

## Bailtean Co-cheangailte
* Corte
* Tolmezzo

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas an Eilein
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Sangiano

‘S e baile beag ann an ceann a tuath  na h-Eadailte a th’ ann **Sangiano** (Varesotto: Sangiàn). Tha e suidhichte  faisg air Loch Maggiore agus na crìochan leis An Eilbheis,  anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Varese, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lombardia, aig astar dhe 539km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 83km bho  Bergamo agus 63km bho Milano.   Tha 1,488 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
*Dario Fo (1926 – ): Sgrìobhadair drama  a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1987.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Agrigento

‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann an **Agrigento** (Sicilianais: *Girgenti*, Greugais: Ἀκράγας, Laideann: *Agrigentum*). Chaidh am baile a stèidheachadh mu 582 - 580 R.C. leis na Greugaich à Gela. Tha e suidhichte aig 230m os cionn ìre na mara, faisg air A’ Mhuir Mheadhanach anns an sgìre (Eadailtis: *Provincia*) Agrigento fhèin, anns an roinn (Eadailtis: *Regione*) Sicilia, mu cheann a deas an eilein, 518km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 91km bho Phalermo agus 134km bho Chatania. Tha 59,163 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 92mh baile as motha na dùthcha.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Perm
*  Tampa
*  Valenciennes

## Daoine Ainmeil
* Empedocles: Feasanaiche Greugach.
* Polos: Oraidiche Greugach.
* Luigi Pirandello (1901 – 1968): Sgrìobhadair drama a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1959.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Genova

‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an iar-thuath na h-Eadailt a th’ ann an **Genova** (IPA: 'dʒɛːnova, Beurla: *Genoa*, Fraingis: *Gênes*, Gearmailtis/Laideann: *Genua*). Tha e suidhichte aig 20m os cionn ìre na mara, ri taobh na Mara Mheadhanach anns an sgìre (Eadailtis: *Provincia*) Genova fhèin, anns an roinn (Eadailtis: *Regione*) Liguria, faisg air na crìochan leis An Fhraing, 400km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 118km bho Mhilano agus 197km bho Fhirenze. Tha 610,766 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 6mh baile as motha na dùthcha.
## Eachdraidh
B' ann à Genova a bha athair Léon Gambetta, neach-poileataigs poblachdach às An Fhraing, a rinn sgaradh eadar an stàit agus an eaglais.

## Daoine Ainmeil
* Giacomo della Chiesa (1854 - 1922). Pàp bho 1914 gu 1922.
* Eugenio Montale (1896 – 1981): bàrd a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1975.
* Niccolò Paganini (1782 - 1840): Ceòladair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Baltimore (Maryland)
*  Columbus (Ohio) 
*  Marseille
*  Odesa

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Sauk Centre

‘S e baile beag faisg air West Union ann an iar-mheadhan nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Sauk Centre**. Tha e suidhichte aig 381m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Sauk, 1,653km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 167km bho Shaint Paul, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile ann an cridhe Mhinnesota. Tha 3,971 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 2% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 3.8%.

## Daoine Ainmeil
* Sinclair Lewis (1885 – 1951): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1930.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Stàite
* Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Minnesota
Lorain, Ohio

‘S e baile mòr faisg air Cleveland air an àirde an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Lorain**. Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Erie, 521km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 179km bho Cholumbus, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile ann an ceann a tuatha Ohio. Tha 70,090 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 3.1% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 23.3% is daoine le freumhan ann an Afraga a th’ann 17.4%.

## Daoine Ainmeil
*Toni Morrison (1931 – ): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1993.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Ohio
Modica

‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann am **Modica** (Sicilianais: *Muòrica*, Greugais: Μότουκα, Laideann: *Mutyca*). Tha e suidhichte aig 296m os cionn ìre na mara, faisg air na beanntan Iblei anns an sgìre (Eadailtis: *Provincia*) Ragusa, anns an roinn (Eadailtis: *Regione*) Sicilia, dìreach ann an ceann a deas an eilein, aig astar dhe 595km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 188km bho Palermo agus 78km bho Catania. Tha 54,988 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 130mh baile as motha na dùthcha.

## Daoine Ainmeil
* Salvatore Quasimodo (1901 – 1968): Sgrìobhadair drama a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1959.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Brookline, Massachusetts

‘S e baile faisg air Boston air oirthir an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Brookline**. Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Leverett, 628km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 61km bho West Providence. Tha am baile air an àirde an ear Mhassachusetts. Tha 56,166  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 23.7% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 5.1% is daoine le freumhan ann an Aisia a th’ ann 14%.

## Daoine Ainmeil
*Saul Bellow (1915 – 2005): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1976.
*John F. Kennedy (1917 – 1963): Ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1960 gu 1963.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Massachusetts
St. Louis, Missouri

‘S e baile uabhasach mòr faisg air Kansas City ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **St. Louis** (IPA Beurla: seɪnt ˈluːɪs, Fraingis: sɛ̃ lwi). Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Frangaich eadar 1703 agus 1764. Tha e suidhichte aig 142m os cionn ìre na mara aig inbhir na h-Aibhnichean Mississippi agus Missouri, dhe 1,140km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 1,552km bho Los Angeles agus 418km bho Chicago Tha am baile air an àirde an ear Mhissouri. Tha 365,589 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 6.3% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 2.9% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th' ann 48.2%. ‘S e an 53mh baile as motha na dùthcha a th’ ann St. Louis agus an 4mh sgìre as motha ann an iar-mheadhan co-dhiù. 

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh le dithis fhear-mhalairt às an Fhraing, Pierre Laclède agus Réné Auguste Chouteau, eadar 1703 agus 1764. Thug iad ainm an Rìgh Louis XVI dhan àite. ‘S e àite mhalairt a bh' ann aig an toiseach. Reic Napoléon an sgìre dha na Stàitean Aonaichte ann an 1804. Dh’fhàs am baile a bhith gu math làidir taobh ghnìomhachais fad an 19mh linn gu ruige a’ chiad leth dhan 20mh linn. Ràinig daoine bhon An Roinn-Eòrpa, gu seachd àraidh à Èirinn, às An Eadailt agus às A’ Ghearmailt agus le sin b’ e St. Louis an 4mh baile na dùthcha aig an àm. ‘S e daoine le freumhan ann an Afraga a th' ann an coimhearsnachd bheag-chuid as treasa an latha an-diugh. Bha an dàrna leth an 20 linn uabhasach doirbh taobh ghnìomhachais, chaill am baile iomadach daoine agus thuit e gu bhith an 53mh baile na dùthcha, ach tha prìomh oifisean neo taighean-gnìomhachais aig tòrr companaidhean cudromach ann an St. Louis fhathast, mar eisimpleir Playtex, Budweiser, Wells Fargo, Energizer, DaimlerChrysler agus Alamo.

## Daoine Ainmeil
* Thomas Stearns Eliot: (1888–1965) bàrd a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1948.
* Josephine Baker: (1906–1975) Seinneadair.
* William S. Burroughs: (1915–1996) Sgrìobhadair.
* Betty Grable: (1916–1973) Cleasaiche.
* Shelley Winters: (1920–2006) Cleasaiche.
* Chuck Berry: (1926) Ceòladair.
* Maya Angelou: (1928) Sgrìobhadair.
* Kevin Kline: (1947) Cleasaiche.
* Roger D. Kornberg: (1947) Bith-eòlaiche.
* David Kaufman: (1961) Cleasaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bognor, Indonesia
*  Bologna
*  Gaillimh
*  Georgetown
*  Lyon
*  Nanjing
*  Samara
*  Stuttgart
*  Suwa
*  Szczecin

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Stàite
* Comhairle na Siorramachd
* Oilthigh Mhissouri

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Missouri
Lübeck

‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann **Lübeck** (IPA: 'ly:bɛk neo ly:be:k, nas sine). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1143 leis an Iarla Adolf I. Tha e suidhichte aig 13m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Trave agus ri beulaibh na Baltach, anns an stàit Schleswig-Holstein, 235km air falbh bho Bherlin agus 57km bho Hamburg. ‘S e *Kreisfreie Stadt* neo baile neo-eisimeileach a th' ann. Le 209,890 daoine a' fuireach anns a’ bhaile, ‘s e an 26mh baile as motha na dùthcha. Dh'obair am peantair Jacob van Utrecht ann an Lübeck.

## Daoine Ainmeil
* Thomas Mann (1875 –1955): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1929.
* Willy Brandt (1913 – 1992): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1969 agus 1974.
* Peter Schneider (1940): Sgrìobhadair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  La Rochelle
*  Klaipėda
*  Kotka
*  Spokane
*  Szczecin
*  Visby
*  Wismar

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Taigh-tasgaidh a' bhaile

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Danby, Vermont

‘S e baile beag eadar Pawlett agus Scottsville air oirthir an ear Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Danby**. Tha e suidhichte aig 463m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Danby, 599km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 107km bho Mhonpelier, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile ann an ceann a deas Vermont. Tha 1,422  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 1.7% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 1.2% .  Tha am Pàirc Coilltearachd  Nàiseanta Green Mountain air iomall a’ bhaile.

## Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Pearl S. Buck (1892 – 1973) ann an Danby. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Pàirc Coilltearachd  Nàiseanta Green Mountain

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Vermont
New Albany, Mississippi

‘S e baile beag eadar Myrtle agus Blue Springs ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **New Albany**. Tha e suidhichte aig 110m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Tallahatchie,  aig astar dhe 1,173km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 267km bho Jackson, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile ann an ceann a tuatha Mhississippi. Tha 8,040  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 6.9% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 7.4%  agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 27.3%.  

## Daoine Ainmeil
*William Faulkner (1897 – 1962): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1949.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Byhalia, Mississippi

‘S e baile beag eadar Olive Branch agus Holly Springs ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann am **Byhalia**. Tha e suidhichte aig 110m os cionn ìre na mara ri taobh Memphis (Tennessee) 1,210km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 290km bho Jackson, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile  ann an ceann a tuatha Mhississippi. Tha 1,246  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 0.2% thall thairis agus ‘s e daoine geala a th’ ann 45.2%  agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 54.7%.  Cha tug ach 3.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh. 

## Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair William Faulkner (1897 – 1962) anns an ospadal ann am Byhalia.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Salinas, Calafòrnia

‘S e baile mòr eadar Prunedale agus Monterey  air an àirde an iar Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Salinas**. Tha an t-ainm a’ ciallachadh poll-salainn ann an Spàinntis agus tha e suidhichte aig dìreach 16m os cionn ìre na mara eadar Bàgh Monterey agus Abhainn Salinas.  aig astar dhe 3,899km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 212km bho Shacramento, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile ann am meadhan Chalifornia. Tha 142,880  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 37.5% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga-Laideannach a tha 71.7% dhuibh.  Cha tug ach 12.3% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.

## Daoine Ainmeil
*John Steinbeck (1902 – 1968): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1962.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Oak Park, Illinois

‘S e baile beag air iomall Chicago ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Oak Park**. Tha e suidhichte aig 188m os cionn ìre na mara faisg air Loch Michigan  aig astar dhe 968km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 279km bho Springfield, prìomh-bhaile na stàite agus 212km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha. Tha am baile ann an ceann a tuatha Illinois. Tha 53,103  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 9.9% thall thairis, ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 5.6% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 20.7%  dhuibh.  Tug 62.1% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.

## Daoine Ainmeil
*Ernest Hemingway (1899 – 1961): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1953.
*Leicester Hemingway (1915 - 1982): sgrìobhadair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Ketchum, Idaho

‘S e baile beag ri taobh na Coilltean Nàiseanta Sawtooth ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann **Ketchum**. Tha e suidhichte aig 1,784m os cionn ìre na mara anns na Beanntan Creagach, 3,163km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 148km bho Bhoise, prìomh-bhaile na stàite agus 1,138km bho Los Angeles, ait an taobh thall na dùthcha. Tha am baile ann an ceann a tuatha Idaho. Tha 3,261  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 16.8% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 21.2% dhuibh.  Thug 51.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.

## Daoine ainmeil
* Chaochail an sgrìobhadair  Ernest Hemingway (1899–1961) ann an Ketchum.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Idaho
Hillsboro, Virginia an Iar

‘S e clachan eadar Mill Point agus Droop ann an ceann a deas na Stàitean Aonaichte a th’ ann an **Hillsboro**. Tha e suidhichte aig 702m os cionn ìre na mara faisge air na h-Aibhne Greenbrier, aig astar dhe 289km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 126km bho Charleston, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile air ann an ceann a deas Virginia an Iar. Tha 228  daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, is iad uile daoine geala

## Daoine Ainmeil
*Pearl S. Buck (1892 – 1973): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1938.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Riaghaltas na Stàite
*Comhairle na Siorramachd

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Virginia an Iar
Sevilla

‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann **Sevilla** (IPA: seˈβiʎa, Arabais: شبيلية, Beurla: Seville, Fraingis: Séville, Portagailis: Sevilha, Eadailtis: Siviglia). ‘S ann às an Laideann Hispalis a th' ann an t-ainm agus tha e suidhichte aig dìreach 7m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Guadalquivir, 153km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 209km bho Mhálaga. Tha am baile air an àirde an iar Andalusia agus ‘s e prìomh-bhaile na coimhearsnachd le fèin-riaghlaidh a th' ann. Tha 699,759 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, am baile as motha Andalusia agus an 4mh baile as motha na Spàinne. 
## Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh uile dhen bheachd gur ann à *Spal*  (Gàidhlig: àite làn) ann an Tartesianais a tha an t-ainm. Chaidh sin atharrachadh gu *Hispalis* ann an Laideann fo na Ròmanaich agus an uair sin gu *أشبيليّة* (Ishbiliya) ann an Arabais air sàilleabh nach robh *P* anns a’ chànan aca: ‘S e Imala a tha air a’ phròiseas sin. 'S ann mar sin a thàinig am facal Sevilla dhuinn an ann Spàinntis an latha an-diugh.
## Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Sevilla. Cha tuit ach 539mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 634mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː

## Daoine Ainmeil
* Diego Velázquez: (1599 - 1660) Peantair.
* Bartolomé Esteban Murillo: (1617 - 1682) peantair.
* Antonio Machado Ruiz: (1875 - 1939) Bàrd.
* Vicente Aleixandre: (1898 – 1984) Bàrd a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1977.
* Felipe González Márquez: (1942 - ) Ceann-suidhe na Spàinne eadar 1982 agus 1996.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Angers
*  Berlin
*  Cartagena de Indias
*  Columbus (Ohio) 
*  Guadalajara (Jalisco)
*  Kansas City (Missouri)
*  Kraków
*  Rabat

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Padrón

‘S e baile beag air an iar-thuatha na Spàinne a th’ ann **Padrón**. Tha e suidhichte ann an A Coruña, aig inbhir na h-Aibhnichean Sar agus Ulla, aig astar dhe 491km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 73km bho Chorùna, prìomh-bhaile na roinne agus 18km bho Shantiago de Compostela, prìomh-bhaile na coimhearsnachd. Tha am baile air an àirde an iar na Gàilise. Tha 8,841 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, 

## Daoine Ainmeil
*Camilo José Cela: (1916 – 2002) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1989.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Noirmoutier
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Coimhearsnachd
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Tías (Las Palmas)

‘S e baile beag air an eilean Lanzarote anns an An Spàinn a th’ ann **Tías**. Tha e suidhichte ri taobh Port Adhair Lanzarote, aig astar dhe 1,578km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 197km bho Las Palmas, prìomh-bhaile na roinne. Tha am baile ann an ceann a deas an eilein. Tha 12,820 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, Chaochail an sgrìobhadair José Saramago: (1922 – 2010) ann an Tías.
## Bailtean Co-cheangailte
* Adeje
* Azinhaga
* Castril
* Llanes

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas an Eilein
*Riaghaltas na Coimhearsnachd
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Moguer

‘S e baile beag ann an ceann a deas na Spàinne aig 51m os cionn ìre na mara a th’ ann **Moguer**. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1333 leis manaich mar mhanaistear. ‘S ann às an Arabais Maghaarah (**مغارة**) a th’ann an t-ainm is e a’ ciallachadh uamh. Tha am baile ri taobh na h-Aibhnichean Galarín agus Montemayor, is iad a’ sruthadh dhan Abhainn Tinto. A bharrachd air sin, tha tràighean ris an canar Arenas Gordas (Spàinntis *Gainmheach Reamhar*) ri taobh a’ bhaile. Tha e suidhichte aig astar dhe19km bho Huelva, 456km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 76km bho Sevilla, prìomh-bhaile na coimhearsachd agus 235km bho Mhálaga. Tha am baile anns an roinn Huelva, air an àirde an iar Andalusia. Tha 15,219 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
## Daoine Ainmeil
* Juan Ramón Jiménez: (1881 – 1958) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1956.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Malgrat del Mar
*  Telde
## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Calw

‘S e baile beag aig ceann a deas na Gearmailt a th’ ann **Calw** (IPA: ˈkalf, neo kʰalp anns an sgìre fhèin). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turais ann an 1075 agus tha e faisg air na h-Aibhnichean Nagold, Tälesbach, Ziegelbach, Wurstbrunnenbach, Schießbach, Schlittenbach agus Schweinbach. Tha e suidhichte aig ceann a tuath na Coille Duibhe, eadar 330m agus 630m os cionn ìre na mara, 41km air falbh bho Karlsruhe, 535km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha, 33km bho Stuttgart agus 227km bho München. Tha am baile aig cridhe Baden-Württemberg. Tha 23,275 duine a’ fuireach ann an Calw.

## Daoine Ainmeil
* Hermann Hesse: (1877 – 1962) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1946.
* Walter Christaller: (1893 – 1969) Cruinn-eòlaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Collina D'Oro (Montagnola)
*  Latsch
*  Wieda

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Stàite
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
David Niven

B' e cleasaiche à Sasainn a bha ann an **David Niven** (Lunnainn, 1 am Màrt 1910–Château-d'Œx, 29 an t-Iuchar 1983). Dh'fhàs e ainmeil mar actair anns an fhilm "Around the World in 80 Days" far an do chluich e Phileas Fogg. Bha e ri fhaicinn cuideachd mar Sir Charles Lytton, no "the Phantom"  anns an "Pink Panther". Bhuannaich e an *Academy Award* ann an 1958 mar actair as fheàrr ann an "Separate Tables".

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Roinn-seòrsa:Sasainn
Charlton Heston

B' e cleasaiche à Illinois sna Stàitean Aonaichte  a bha ann an **Charlton Heston** neo **John Charles Carter**
(Evanston/Wilmette, 4 an Dàmhair 1923 - Beverley Hills, 5 an Giblean 2008). Chluich e Moses ann an "The Ten Commandments", Taylor ann an "Planet of the Apes" agus Andrew Jackson ann an "The President's Lady and The Buccaneer" (dà thuras).  Bhuannaich e an *Academy Award* airson Judah Ben Hur anns an fhilm  "Ben-Hur".

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Heston, Charlton
Peter Ustinov

B' e cleasaiche à Sasainn a bha ann am **Peter Alexander Freiherr von Ustinov** (Lunnainn, 16 an Giblean 1921 - Genolier, 28 am Màrt 2004). 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
James Caviezel

'S e cleasaiche à Washington (stàit) sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **James Patrick Caviezel** (Mount Vernon, 26 an t-Sultain 1968). Chluich e am pàirt de Jesus Christ anns an fhilm "The Passion of the Christ" (2004). Tha e ainmeil cuideachd mar Edmond Dantès ann an "The Count of Monte Cristo"  agus mar Private Witt ann an  "The Thin Red Line".

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Lee Marvin

B' e actair Aimeireaganach  a bha ann an **Lee Marvin** (Eabhraig Nuadh, 19 an Gearran 1924 - Tucson, 29 an Lùnasdal 1987). Bhuannaich e an "Academy Award" mar chluicheadair as fheàrr ann an "Cat Ballou" (1965).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Marvin, Lee
Hämeenkyrö

‘S e baile beag agus sgìre faisg air Nokia air an àirde an iar Suòmaidh a th’ ann **Hämeenkyrö** (Suainis: Tavastkyro). Tha e suidhichte aig 137m os cionn ìre na mara, faisg air Loch Kyrösjärvi ann an àite làn coilltean anns an Roinn Siar Suòmaidh (Fionnais: Länsi-Suomen lääni) 33km air falbh bho Tampere, 393km bho Oulu, 140 bho Turku, 174km agus bho Helsinki, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha am baile ann an cridhe Pirkanmaa. Tha 10,472 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Fionnais an aon cànan a tha ga bhruidhinn ann an Hämeenkyrö. Tha gnìomhachais an fhiodh agus an dealain uabhasach làidir an seo.

## Daoine Ainmeil
*Frans Eemil Sillanpää: (1888 – 1964) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1939.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne
*Riaghaltas na Sgìre

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Jean-Claude Van Damme

'S e cleasaiche às A' Bheilg a tha ann an **Jean-Claude Van Damme** (ainm bho thùs: **Jean-Claude Camille François Van Varenberg**). Rugadh e 18 an Dàmhair 1960 ann am Berchem-Sainte-Agathe faisg air a' Bhruiseal. 

Seo cuid de na filmichean as ainmeile anns an robh e' cluich: 
* Bloodsport (1988) 
* Kickboxer (1989) 
* Double Impact (1991) 
* Universal Soldier (1992)
* Hard Target (1993) 
* Timecop (1994) 
* JCVD (2008)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Judy Garland

B' e neach-ciùil agus cleasaiche à Minnesota sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **Judy Garland** neo **Frances Ethel Gumm**. (Grand Rapids, 10 an t-Ògmhios 1922 - Lunnainn, 22 an t-Ògmhios 1969). Tha i ainmeil a thaobh na filmichean The Wizard of Oz agus Babes in Arms. 

## Filmichean
* 1939: The Wizard of Oz
* 1939: Babes in Arms	
* 1944: Meet Me in St. Louis
* 1946: Ziegfeld Follies
* 1954: A Star Is Born

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Garland, Judy
Napoléon Bonaparte

Bha **Napoléon Bonaparte** (IPA: napɔleɔ̃ bɔnapaʁt, Ajaccio, 15 an Lùnasdal 1769–Eilean Naomh Eilidh, 5 an Cèitean 1821) na Impire na Frainge agus na Sheanailear. Rugadh e ann an Corsaca, far an robh a theaghlach a' fuireach. Bha athair, Carlo Maria Buonaparte na neach-lagha, agus bha a mhàthair, Maria Letizia Ramolino, ga bhrosnachadh nuair a bha e na bhalach beag gu rudan cudromach a dhèanamh anns an àm ri teachd.

Chaidh e gu Acadamaidh an Armailt ann am Paras nuair a bha e dìreach 14 bliadhna a dh'aois agus bhuannaich e urram is meas gu luath. Ann an 1799 bha e na sheanailear ann am Arm na Frainge ri linn Ar-a-mach na Frainge, agus ged a chaill iad an Èipheit, dh'fhàs Napoléon ainmeil am measg muinntir na Frainge, an dà chuid na beartaich is na bochd. 

Bha e na Chonsal nuair a chuir e an tiotal air fhèin, “Ìompaire nam Frangach” còmhla ri a chiad bhean Josephine, air a' chiad latha den Dùbhlachd 1804. Aig an àm sin bha cumhachd mhòr aige agus chuir e iomadh dùthaich fo smachd anns an Roinn Eòrpa, neartaich e an siostam sòisealta is chruthaich e codex a chleachd mòran riaghaltasan mar eisimpleir às dèidh sin, fiù 's san latha an-diugh. Phòs e dà thuras: a' chiad turas bho 1796 gu ruige 1809 aig Joséphine de Beauharnais, a bha seachd bliadhna na b' aosda na esan agus gu math trioblaideach agus an uair sin aig Marie Louise, Bana-dhìuc Pharma, bho 1810 gu ruige 1814.

Ach bha armailtean cumhachdach na aghaidh. Impireachd na Breatainne, a' Phruis agus an Ruis, agus chuidich iad dùthchannan eile airson na Frangaich a chuir air falbh. Chaill iad an Spàinnt ann an 1812 agus cha do chuir iad an Ruis fo smachd ann an 1813. Thòisich crìonadh na Impireachd aig an àm a bha siud.

Mar sin, chaidh a fhògradh a dh'Eilean Elba ann an 1814 is thill Rìgh Louis XVI  còrr is 15 bliadhna às dèidh an ar-a-mach mhòir. Ach ann an 1815 thill Napoléon dhan Fhraing gu mòr-thoilicheas an t-sluaigh, gus am blàr mu dheireadh ullachadh ann an Bhatarlù. Anns a' Chèitean 1815 shabaid Napoléon an aghaidh a thrì armailtean, ach cha robh e soirbheachail is chaidh a fhògradh a-rithist, an turas seo gu Eilean Naomh Eilidh far an do bhàsaich e sia bliadhna às dèidh sin ann an 1821. Bha e dìreach 51.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na Frainge
Eanraig VIII Shasainn

B' e **Eanraig VIII** (28 an t-Ògmhios 1491 - 28 am Faoilleach 1547) Rìgh Shasainn bho 21 an Giblean 1509 gu 28 am Faoilleach 1547.

Rugadh e ann an Lùchairt Greenwich, agus e na mhac do dh' Eanraig VII agus Elizabeth à Eabhraig.
Shabaid a fheachdan an aghaidh Alba am Blàr Flodden ann an 1513. Chuir Pàpa Leo X an t-ainm dìonadair a' chreideimh air ann an 1521.
Phòs e sia uairean, is ann an 1533 bhris e leis an Eaglais Chaitligeach nuair dhiùlt i ris Anne Boleyn a phòsadh. Cha do rug i mac, is chuir Eanraig gu bàs i ann an 1536 is phòs e Jane Seymour, a rug mac, Èideard, ged a chaochail i ann an 1537.

Chaochail e ann an 1547 is lean a mhac e mar Èideard VI.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
Roinn-seòrsa:Rìghrean Shasainn
David Hasselhoff

'S e cleasaiche à Maryland sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **David Michael Hasselhoff** (Baltimore, 17 an t-Iuchar 1952).  

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film