open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soacha

'S e baile mòr ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann Soacha. Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha aig 400m os cionn ìre na mara agus 102km air falbh bho Bhogotá agus 30km bhon Abhainn Mhagdalena. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann an  Tocaima, agus tha teodhachd mheadhanach dhe 28˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1544.

## Sluagh a' bhaile
Tha  17,196 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 7,220 a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Soacha, ach tha 0.02% dhe Tùsanaich agus 0.03% dhe daoine le freumhan ann an Afraga.  ' S urrainn dhan 82.9% dhe na daoine ann an Tocaima leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 31.9% dhe na dachannan.
## Eachdraidh
Bha am baile na phàirt Co-chaidreachais nam Muisca agusa b' e an Zipa a bha na rìgh an seo o chionn fhada. Chaidh Soacha a stèidheachadh ann an 1600 ann an àite far an robh baile Tùsanach ann mar-thà. Phòs Francisco de Paula Santander, curaidh cogadh na Neo-eisimeileachd, aig té à Soacha ann an 1800. Chaidh loighne rèile a thogail tron bhaile ann an 1898. Chaidh am neach-poileataigs airson Pàrtaidh Libearalach Choloimbia Luis Carlos Galán a mharbhadh ann an Soacha ann an 1989. Loisg na daoine aig Pablo Escobar air, nuair a bha e ann an coinneamh aig àm iomairt-taghaidh. B' e nàmhaideas a bha aig cnap na cùise: bha Galán ag iarraidh bacadh a chur air luchd-reic dhrogaichean agus lagh a chur an gnìomh airson gan cur thall thairis far an robh casaidean laghail an aghaidh mòran dhuibh.

## Freumhan an ainm
'S ann à dà fhacal ann am Muisca, ann cànan a bha ga bruidhinn san sgìre mus do ràinig na Spàinntich a tha Soacha: *Sua* (Grian) agus *Cha* (Fireann). Bheireadh *Fear na Grèine* sin dhuinn sa  Ghàidhlig.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Soacha.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Soacha
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Alfonso López Pumarejo

B’ e fear-malairt, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an **Alfonso López Pumarejo** (Honda, 31 am Faoilleach 1886–Lunnainn, 20 an Dàmhair 1959). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dà thuras ann am meadhan na 20mh Linn. Phòs e aig María Michelsen Lombana ann an 1911 agus rug i còignear duine-cloinne dha. B’ e boireannaich uabhasach ainmeil a bh’ innte, o chionn 's gur e fear-saidheans gu math cliùiteach a bh' ann a h-athair. Bha am mac, Alfonso López Michelsen, na cheann-suidhe cuideachd, eadar 1974 agus 1978. 

A bharrachd air an lèisinn nuadh agus na dòighean ùra a dh'ionnsaich nuair a bha e thall thairis, bha taic a fhuair e bho uachdarain beairteach agus ceannardan cumhachdail a' phàrtaidh gu math feumail dha. Chuir e air dòigh gluasad radaigeach a-staigh Pàrtaidh Libearalach Choloimbia air an robh *La Revolución en Marcha* (Gàidhlig: Ar-a-mach air an t-Slighe) a bha airson aonaidhean-ciùird a chruthachadh agus talamh a thoirt air falbh bho daoine beairteach. Le sin, bhòtadh na daoine bochda às an dùthaich dha. Bha e na cheann-suidhe dà thuras, bho 1934 gu ruige 1938 agus an uair sin bho 1942 gu ruige 1946. Chuir e taic dha Na Stàitean Aonaichte anns an Dàrna Chogadh. B' e esan a thug taic do Julio César Turbay Ayala agus Carlos Lleras Restrepo, a bhiodh nan cinn-suidhe bliadhnaichean an dèidh López Pumarejo.  Thug Darío Echandía Olaya àite Phumarejo dà thuras: fad mìos eadar 1943 agus 1944 nuair a bha bean Phumarejo tinn agus  greiseag eile ann an 1944 nuair a bhathar airson Pumarejo a thoirt fo bhruid.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Lodainn an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Lodainn an Ear** (Beurla: *East Lothian* ro 2024, *Lothian Eastern* an dèidh sin).

Chaidh a cruthachadh ann an 1983 o phàirt a tuath de Bhearaig agus Lodainn an Ear. 

Chaidh na crìochan atharrachadh ann an 2005 agus bu ionann crìochan na sgìre agus crìochan a' Chomhairle ro 2024. Bha a h-uile baile, mar Bhearaig a Tuath, Dùn Bàrr agus Baile Adainn, ann an siorrachd traidiseanta Lodainn an Ear agus cuideachd Baile nam Feusgan anns an sgìre seo.

Ro 2024 bha i ann an crìch ri Dùn Èideann an Ear, 
Lodainn Mheadhanach,
agus Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig.

An dèidh sin bha i ann an crìch ri Lodainn Mheadhanach agus Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig is ris an sgìre ùr Dùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan.

## Poileataigs

Bhuannaich Coinneach MacAsgaill an t-seat airson an SNP ann an 2019 ach chaidh e sam Pàrtaidh Alba ann an 2021.

Ann an 2024 thuirt Mgr MacAsgaill gun seas e airson Alamhagh agus Inbhir Grainnse airson Pàrtaidh Alba agus Seòras Kerevan airson Lodainn an Ear airson an aon phàrtaidh.

## Liosta nam Ball Pàrlamaid

* Coinneach MacAsgaill (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ro 2021 agus Pàrtaidh Alba an dèidh sin) (2019–)
* Martyn Whitfield (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2017–2019)
* Seòras Kerevan (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Fiona O'Donnell (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Anne Moffat (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2010)
* John Home Robertson (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1983–2005)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Carlos Holguín Mallarino

B’ e saighdear, fear-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an Tomás **Carlos Holguín Mallarino** (Nóvita, 11 an t-Iuchar 1832 – Bogotá, 19 an Dàmhair 1894). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnastal 1888 agus 7 an Lùnastal 1892. Buineadh Holguín do theaghlach Uachdaran Chocó, air an àirde an iar na dùthcha ri taobh a’ Chuain Shèimh.  Bha a bhràthair, Jorge Holguín Jaramillo, na cheann-suidhe  agus bràthair-màthar, Manuel María Mallarino, cuideachd. Phòs e aig Margarita Caro Tovar. B’ e piuthar Miguel Antonio Caro Tovar, ceann-suidhe cuideachd, a bh’ innte. Lean Caro Tovar e san dreuchd. Phòs a nighean Clemencia aig Roberto Urdaneta Arbeláez ann an 1917.

Chaidh e dhan Arm  an dèidh an oilthigh agus bha e an lùib iomairtean an aghaidh an deachdaire José María Melo ann an 1854 a chuir crìoch air an Riaghaltas, agus an uair sin an aghaigh Tomás Cipriano de Mosquera ann an 1863. Mu dheireadh thall bha e an sàs ar-a-mach an aghaidh Aquileo Parra Gómez ann an 1975 cuideachd. B’ e smuaintean agus dòighean ùra a dheidheadh an aghaidh nan Tòraidh a shabaideadh e a-riamh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Baile Seònaid

'S e baile ann an Gallaibh a tha ann am **Baile Seònaid** (Beurla: *Janetstown*).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Gallaibh
Cnoc Iòrdain

Tha **Cnoc Iòrdain** (Beurla: *Jordanhill*) na phàirt de Ghlaschu, Alba.

Bhuin an ionad don teaghlach Crawford à Cill Bhreannain a thog taigh mòr ann an 1562. Reic iad an oighreachd dom bancair Alexander Houston ann an 1750 agus cheannaich Archibald Smith i ann an 1800. Reic an teaghlach i airson colaiste foghlaim ann an 1912. Dh'fhosgail an colaiste ann an 1921 agus chaidh e na phàirt de dh'Oilthigh Srath Chluaidh ann an 1993.

Gu tric, canar Cnoc Iòrdain mar ainm goirid air Colaiste Cnoc Iòrdain.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Glaschu
Èirinn Ghàidhealach

Bha **Èirinn Ghàidhealach** 'na rian Gàidhealach sluagh-iùlach agus comannach gun robh air Èirinn o uair-eigin anns an linn a' chàlbhain gus an linn 17mh moch. Mus an Ionnsaigh Normanach ann an 1169, ghabh Èirinn Ghàidhealach a-staigh an eilein iomlain.  

An dèidh sin, ghabh i a-staigh an roinn na dùthcha nach robh fo smachd Sasannach no riaghailt coimheach eile aig àm àraidh sam bith. Rè a' chuid a b' motha a h-eachdraidhe, bha Èirinn 'na rangachd bhreacain nam ranntair fon riaghladh rangachd de rìghrean no cinn-chinnidh, a bha air thaghadh leis an rian na tànaisteachd. Bha cogadh eadar nan ranntair cumanta. Air uairibh, bha uachdaran cumhachdach aithnichte mar an Àrd-rìgh na h-Èireann. Bha an comann dealaichte a-steach do fineachan agus air cho-chur gu rangachdail a-rèir ri buidheann, mar an còrr na Roinn-Eòrpa. Am feadh na h-ùine seo, bha an eaconomaidh gu mòr aoghaireil agus cha robh airgead air chleachdadh am bitheanta. 'S urrainn do aithne a bhith air thoirt ri nòs Èireannach Gàidhealach aodaich, ciùil, dannsaidh, spòrsa, ailtireachd, agus ealain, le ealain Èireannach na b' fhadalaiche a' co-aonachadh leis na nòsan Angla-Shasannach às a' Bhreatann Mhòr a' tàrmachadh na ealaine Èireannach-Sagsannach.

Bha Gàidhealach-Èirinneach an tùs pàganach agus bunaichte sa' mhòr-chuid air beul-aithris, ged thòisich snaidh-sgrìobhadh 'san ogham-chraobh 'san ùine tùs-eachdraidheil, is dòcha cho moch ris a' chiad linn RC. Deach an iompachadh ri Crìosdaidheachd còmhla ris an ro-ràdh na litreachas, agus bha mòran a' mhiotas-eòlais beartach ro-Chrìosdail agus Am Féinneachas ionnsaichte na h-Èireann glèidhte, ged air dhèanamh Crìosdail. Bha Èirinn 'na h-ionad cudthromach am fhoghlaim agus eòlas glèidhte rè nan Linn Meadhanach Moch. Am feadh na h-ùine seo, chuidich manaich Èirinneach a sgaoileadh (a-rithist) Crìosdaidheachd còmhla le mìrean a' chultair is na h-ealaine Gàidhealaiche ris a' Bhreatann Mhòr Angla-Sasannach agus ri h-àiteachan neo-Chrìosdail na mòr-thìre na Roinn-Eòrpa anns a' mhisean Èireannach-Albannach.
Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am **Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas** (Beurla: *Ochil and South Perthshire*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Chomhairle Chlach Mhanainn agus phàirt a tuath de Chomhairle Pheairt agus Cheann Rois.

Tha Craoibh, Uachdar Àrdair, Drochaid Èireann, Ceann Rois, Loch Lìobhann, Tulach Cultraidh agus Allamhagh anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Fìobh an Ear-Thuath, 
Gleann Rathais,
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar,
Cair Chaladain agus Cowdenbeath,
Sruighlea agus
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuaith.

## Buill Pàrlamaid
* John Nicolson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Luke Graham (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2019)
* Tasmina Ahmed-Sheikh (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Gordon Banks (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Comhairle Chlach Mhanainn
Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Seòras MacCoinnich

B'e bàrd Gàidhlig a bh' ann an **Seòras MacCoinnich**. 

## Dàin
* An Oba Nodha: An Lasair, d.18-21

## Iomraidhean
Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn)

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
MacCoinnich, Seòras
Darío Echandía Olaya

B’ e Fear-lagha, britheamh, neach-poileataigs, feallsanaiche agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an **Darío Echandía Olaya** (Chaparral, 13 an Dàmhair 1897 – Ibagué, 9 an Cèitean 1989). Thug e ceum à Oilthigh an Rosario agus fhuair e dotaireachd ann an lagh ann an 1917. Phòs e aig Emilia Arcienegas Castilla ann an 1936.

‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia a th’ ann Echandía agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha: bha e air an làimh chlì a' Phàrtraidh. Chaidh e dhan phàrlamaid ann an 1928, nuair a bha e dìreach 31. Chuidich e Enrique Olaya Herrera ann an iomairtean poileataigeach mar phàirt a’ ghluasaid *La Revolución en Marcha* (Gàidhlig: an t-ar-a-mach air an t-slighe) agus e gu math dluth air Alfonso López Pumarejo. Bha e na cheann-suidhe eadar-amail ceithir tursan: fad mìos eadar 1943 agus 1944 nuair a bha bean Phumarejo tinn, greiseag eile ann an 1944 nuair a bhathar airson Pumarejo a thoirt fo bhruid agus greiseagan eile ann an 1960, an àite Alberto Lleras Camargo agus ann an 1967, an àite Carlos Lleras Restrepo. Bha Echandía cuideachd na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin (1942 – 1943), na Riaghaldair ann an Tolima (1958 – 1959), na Ministear a’ Cheartais (1967 – 1968) agus na Rùnaire an Riaghaltais (1935 – 1935).

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Anna Chaimbeul

B' e bàrd Gàidhlig a bh' ann an **Anna Chaimbeul**.

Rugadh i ann an Sgalpaigh na Hearadh is sgrìobh i òran ainmeil, "Ailein Duinn".

## Dàin
* Ailein Duinn: An Lasair, d.278-9.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Chaimbeul, Anna
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh** (Beurla: *Dumfriesshire, Clydesdale and Tweeddale*) (Beurla: *Dumfriesshire, Clydesdale and Tweeddale*).

Cruthaicheadh e ann an 2005. Tha Inbhir Anainn, Bigear, Dùn Phris fhèin, Greatna, Logarbaidh, Mofad agus Na Pùballan anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Dùn Phris agus Gall-Ghàidhealaibh, 
Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig,
Cille Mhearnaig agus Lùghdan,
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige,
Lannraig agus Hamilton an Ear,
Baile Dhunlèibhe,
Dùn Èideann an Iar-Dheas,
Lodainn Mheadhanach
agus Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig.

Tha pàirtean na sgìre ann an Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, Comhairle nan Crìochan agus Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas.

Chaidh an Tòraidheach Dàibhidh Mundell na BhP ann an 2005.

## Buill-Phàrlamaid

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Alfonso López Michelsen

B’ e fear-lagha, sgoilear, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an **Alfonso López Michelsen** (Bogotá, 30 an t-Ògmhios 1913 – ibidem, 11 an t-Ògmhios 2007). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 7 an Lùnastal 1974 agus 7 an Lùnastal 1978. Bha athair, Alfonso López Pumarejo, na cheann-suidhe dà thuras roimhe, eadar 1974 agus 1978, agus an uair sin bho 1942 gu 1946. Phòs e aig Cecilia Caballero Blanco ann an 1938 agus rug i triùir duine-cloinne dha. S' e boireannach uabhasach ainmeil a th’ innte, a rinn tòrr airson nam ban agus an cuid chòirichean.

A bharrachd air bliadhna na chomhairliche airson Engativá (1938) cha do rinn e càil ann am poileataigs mus robh e 40 bliadhna a dh'aois. B' fheàrr leis a bhith an lùib nan oilthighean agus bha e na cheann-suidhe an Universidad Libre. Chuir an teaghlach seachad bliadhnaichean nam fògarraich thall thairis aig àm na deachdaireachd aig Gustavo Rojas Pinilla, ach cha do thill iad mus leig esan a dhreuchdan ann an 1957. An ceann dà bhliadhna chaidh gluasad poileataigeach a stèidheachadh le seann oileanaich aige, air an robh an MLR. Sheas e an aghaidh Guillermo León Valencia ann an 1962 airson na buidhne sin, ach chaill e. Bhuannaich e mu dheireadh thall ann an 1974. Dh'fhàgadh airsan nach robh e rag a thaobh luchd-reic dhrogaichean agus gu robh e gu math dluth air Na Stàitean Aonaichte.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Clò (aodach)

’S e stuth-aodaich car garbh agus maireannach a tha ann an **clò**, a tha air a dhèanamh bho snàthan clòimhe air am fighe gu dlùth ri chéile le beart-fhigheadaireachd.

Tha an clò Hearach ainmeil air feadh an t-Saoghail.

## Ceanglaichean a-mach
* Fighe clò Hearaich air beart Hattersley - *bhideo fad 10:06, le e-Stòras*
* BBC Naidheachdan 2015-12-15: Plana leudachaidh airson Muileann Shiaboist
* BBC Naidheachdan 2015-02-10: Gearradh-Arm don Chlò Mhòr
* BBC Naidheachdan 2015-02-34: An Clò Hearach ann an Lunnainn *(aithris bhideo 2:31)*
* BBC Naidheachdan 2016-03-30: Beairtean ùra ann an Horshader *(aithris bhideo 2:10)*

Roinn-seòrsa:Aodach
Lachlan MacIlleathain

B' e sgrìobhadair Gàidhlig a bh' ann an **Lachlan MacIlleathain** (1798-1848, Beurla: *Lachlan MacLean*).

Rugadh Lachlan MacIlleathain ann an Arnabost, Colla. Chaidh e a Ghlaschu far an d'fhuair e bùth agus dh'obair e mar fhear na bùtha. 

Chleachd e iomadh far-ainm nuair sgrìobh e. Nam measg, sgrìobh e fon ainm 'Lachlann na Gàidhlig' agus 'Lachann nam Mogan'. Sgrìobh e pìosan anns An Teachdaire Gaelach agus Cuairtear nan Gleann fo ainmean eile, nam measg 'Am Bùirdeiseach Bàn', 'An Gaidheal anns a' bhaile', 'Eóghan Og' agus 'MacTalla'. 

Dheasaich e an iris An Teachdaire Ùr Gaidhealach agus bha càirdeas aige ri Tormod MacLeòid, "Càraid nan Gàidheal", Iain MacCoinnich is Eòghann MacColla.

## Foillseachaidhean
* 1835-36: An Teachdaire Ùr Gaidhealach
* 1837: *Adhamh agus Eubh*, anns an do dh'argamaidich e gun robh Gàidhlig na cainnt Ghàrradh Eden.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Collaich
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
MacIlleathain, Lachlan
Seumas MacLeòid

B' e sgrìobhadair Gàidhlig a bh' ann an **Seumas MacLeòid** (1880–1947, Beurla: *James MacLeod*).

Rugadh agus thogadh e air Sgalpaigh na Hearadh. Sgrìobh e an nobhail *Cailin Sgiathanach*. 

## Beatha
Rugadh MacLeòid ann an 1880. Chaidh e dhan sgoil ann an Sgalpaigh agus an uair sin dh'obair e mar bhuachaille air Tarasaigh. Nuair a dh'fhàg e na Hearadh chaidh e a Ghlaschu far an do dh'obair e ann am bùth. As dèidh grèis, dh'fhosgail e bùth dha fhèin. Chaidh e dhan airm aig àm a' Chiad Chogaidh agus thill e a Sgalpaigh as dèidh làimh. Phòs e Iona Chaimbeul às an Òban agus bha mac aca. B' e mac a pheathar am bàrd Norman MacCaig.
 
Bhuannaich e an dàrna àite anns an farpais airson Crùn na Bàrdachd aig a' Mhòd Nàiseanta Rìoghail anns an Òban ann an 1923. 

## Foillseachaidhean
* 
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
MacLeòid, Seumas
Sruighlea (sgìre Phàrlamaid Westminster 1893-2024)

Bha **Sruighlea** na sgìre Phàrlamaid Westminster gu ruige 2024 nuair a chruthaich '''Sruighlea agus Srath Ailein. 

Cruthaicheadh e ann an 1983. B' ionann a crìochan agus crìochan Comhairle Shruighlea. Bha i ann an crìch ri Earra-Ghàidheal agus Bòd, 
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath,
Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas,
An Eaglais Bhreac,
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear,
agus Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar.

## Buill Pàrlamaid
* Alyn Smith (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Stephen Kerr (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2019)
* Steven Paterson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Anne McGuire (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1997–2015)
* Michael Forsyth (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (1983–1987)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Pàrlamaid Westminster
Misael Pastrana Borrero

B' e eaconomaiche, fear-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia bh’ ann am **Misael Pastrana Borrero** (Neiva, 14 an t-Samhain 1923 - Bogotá, 21 an Lùnastal 1997). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnasdal 1970 agus 7 an Lùnasdal 1974. 'S ann do theaghlach beairteach a bhuineadh e: bha a mhac, Andrés Pastrana Arango, na cheann-suidhe bliadhnaichean an a dhèidh, eadar 1998 agus 2002. A bharrachd air sin, bha càideas fad às aige ri Mercedes Cabal Borrero, bean Mhanuel Mharía Mhallarino. Chaidh e dhan Oilthigh Javeriana ann am Bogotá. Phòs e aig María Cristina Arango Vega à Bogotá ann an 1951 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. Tha ise a' buntainn do theaghlach cumhachdail, le ceanglaichean dhan Phàrtaidh Libearalach. Theab Pastrana Borrero bàsachadh ann an tubaist phlèana ann an 1938. Chaochail e le aillse mheirbheach. 

‘S e ball a’ Phàrtaidh Thòraidh Choloimbia a th’ ann Pastrana agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar thosgair thall ann an Cathair na Bhatacain agus anns Na Stàitean Aonaichte. Nuair a thill e dhan dùthaich bha a na rùnaire dhan cheann-suidhe Mariano Ospina Pérez. Bha e na mhinistear na Stàite fo Guillermo León Valencia agus na ionmhasair fo Carlos Lleras Restrepo. Chaidh a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha ann an 1970. B' e Pastrana Borrero a dh' fhosgail an taigh-ghnìomhachais Renault ann an Envigado, air sàilleabh gu robh prògram-leaschaidh malairt ann. Cuideachd dh'atharraich e siostam na slàinte, thug e piseach air còirichean nam banntraichean agus nan dìlleachdan, leasaich e na peinnseanan agus an còmhdhail.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn** (Beurla: *Aberdeenshire West and Kincardineshire*).

Chaidh a cruthachadh ann an 1997. Tha Stonehaven, Beanncharaidh agus Bràigh Mhàrr sna sgìre. Tha i ann an crìch ri Gòrdan,
Inbhir Nis, Inbhir Narann, Bàideanach agus Srath Spè,
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath,
Obar Dheathain a Tuath,
Obar Dheathain a Deas,
Aonghas
agus Moireabh.

## Buill Pàrlamaid
* Andrew Bowie (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2019)
* Stuart Donaldson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Robert Smith (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (1987–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Alberto Lleras Camargo

B' e neach-aithris, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an **Alberto Lleras Camargo** (Bogotá, 3 an t-Iuchar 1906 – ibidem, 4 am Faoilleach 1990). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dà thuras ann am meadhan na 20mh Linn. Phòs e aig Bertha Puga Martínez às An t-Sile ann an 1931 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. B’ e boireannach uabhasach cumhachdail a bh’ innte, o chionns gu robh a h-athair na dheachdaire thall san dùthaich aige. Bha Lleras Camargo anns na oghaichean le Carlos Lleras Restrepo, a bha na cheann-suidhe cuideachd, eadar 1966 agus 1970. 

‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia a th’ ann an Lleras Camargo agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar bhall-pàrlamaid ann an 1931 agus an ceann seachd bliadhna stèidhich e pàipear-naidheachd air an robh *El Liberal*, air sàilleabh gu robh e an lùib gluasad poileataigeach air an robh *Revolución en Marcha* (Gàidhlig: Ar-a-mach air an t-Slighe) agus e gu math dlùth air Alfonso López Pumarejo. B' e prìomh-amas a' phàipeir Pumarejo a thaghadh. Bha e na cheann-suidhe dà thuras, bho 1945 gu ruige 1946 (gu h-eadar-amail) nuair a leig López Pumarejo a dhreuchd agus an uair sin bho 1958 gu ruige 1962. Thug e piseach air an eaconomaidh agus dh'aontaich e an dùthaich - agus an dà phàrtaigh - an dèidh bliadhnaichean na deachdaireachd. Bhris e dàimhean dioplòmasach ri Cuba.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar** (Beurla: *Dunfermline and West Fife*).

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Fhìobha a bha sna seann sgìrean Dùn Phàrlain an Iar agus Dùn Phàrlain an Ear.

Tha Ros Fhìobha, Dùn Phàrlain, Inbhir Chèitinn agus Port na Bànrighinn a Tuath anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Cair Chaladain agus Cowdenbeath agus
Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas.

## Buill Pàrlamaid
* Douglas Chapman (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Thomas Docherty (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Willie Rennie (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2006–2010)
* Rachel Squire (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2006)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Fìobha
Carlos Lleras Restrepo

B’ e fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia a bh’ ann an **Carlos Lleras Restrepo** (Bogotá, 12 an Giblean 1908 – ibidem, 27 an t-Sultain 1994). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha bho 1966 gu ruige 1970. Phòs e aig Cecilia de la Fuente Cortés à Barcelona san Spàinn ann an 1933 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. B’ e boireannach uabhasach beairteach cumhachdail a bh’ innte. Bha Lleras Restrepo anns na oghaichean le Alberto Lleras Camargo, a bha na cheann-suidhe cuideachd, eadar 1945 agus 1946 agus  bho 1958 gu 1962. 

‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia a th’ ann an Lleras Restrepo agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar chomhairliche airson Bhogotá ann an 1931 air sàilleabh gu robh e an lùib gluasad poileataigeach air an robh *Revolución en Marcha* (Gàidhlig: Ar-a-mach air an t-Slighe) agus bha e dlùth air Alfonso López Pumarejo. Chuidich e Enrique Olaya Herrera cuideachd. Roinnich e an sgìre El Chocho, leis gu robh e airson oighreachdan mòra a bhriseadh. Bha e na thagraiche ann an iomairt a' cheannais ann an 1944 ach chaill e. Nuair a bha e os cionn na dùthcha bha luchd-leantainn Gustavo Rojas Pinilla nan trioblaid mhòr agus theab an Riaghaltas tuiteam.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Lisa Storey

'S e tidsear, sgrìobhadair, foillsichear agus neach-iomairt a th' ann an **Lisa Storey** (1935–) 

Rugadh agus thogadh i ann am Bhatarsaigh leis an sloinneadh Lisy Dhonnchaidh Mhòir.

Rinn i iomadh seòrsa obair ann an saoghal na Gàidhlig thar nam bliadhnaichean, eadar foillseachadh, teagasg agus strì airson còraichean luchd na Gàidhlig. Chruinnich i beul-aithris ann am Bhatarsaigh às leth Sgoil Eòlais na h-Alba. Bha i ag obair na tidsear ann an Sgoil a' Mheadhain (Central Primary School) ann an Inbhir Nis nuair a thòisich foghlum tro mheadhan na Gàidhlig ann an 1985.

## gaidhlig.tv
Tron iomairt gaidhlig.tv, còmhla ri feadhainn leithid Aonghas Dubh MacNeacail, Robbie MacLeòid, Ishi NicIlleathain agus Aonghas Pàdraig Caimbeul, rinn i strì airson barrachd Gàidhlig ann am meadhanan Gàidhlig an latha an-diugh. Ann an 2016, thuirt i ann an litir gu Cathraiche MG ALBA, Magaidh Choineagain "Gabhaidh Gàidhlig a thoirt air adhart air BBC Alba, agus  toisichidh sinn le fo-thiotalan Beurla loisgte a bhith air falbh, agus fo-thiotalan Beurla, ma dh'fheumas iad a bhith ann, a bhith falaichte.  ’S e fo-thiotalan falaichte a tha an rannsachadh as fheàrr a’ moladh.     ’S e sin a tha ceart do na Gàidheil cuideachd."

## CLÀR agus foillsichearan eile
Eadar 1996-2021, bha Lisa Storey a' stiùireadh CLÀR: dh'fhoillsich an companaidh faisg air 80 leabhar (agus 60 boireannach) nuair a bha i ann. Tha Lisa a-nis air falbh bho Chlàr, ach tha i fhathast an-sàs ann an Clò Phabaigh agus Leabhraichean Beaga.

## Foillseachaidhean

### Leabhraichean do dh'inbhich
* 2023. Bhatarsaigh agus na Raiders (Inbhir Nis: Clò Phabaigh) ISBN 978-18384484-1-7
* 2014. D.M.N.C. - Sgrìobhaidhean Dhòmhnaill Mac na Ceàrdaich (Inbhir Nis: CLÀR) ISBN  978-19009017-8-9 
* 2007. Muinntir Mhiughalaigh (Inbhir Nis: CLÀR) ISBN 978-1-900901-14-7

### Leabhraichean cloinne
* 1975. Bha Siod ann Reimhid. (Inbhir Nis: Club Leabhar) ISBN 902706 33 03  
::* Taghadh de sgeulachdan o bheul-aithris air an cruinneachadh agus an deasachadh le Lisa Storey. 
* 1997. Am Peata Bàn. deas. le Catrìona Mhoireach & Lisa Storey (Inbhir Nis: Clàr) ISBN 1 900901 02 1 
* 1983. Beagan Spòrs. deas. le Gwen Mulholland agus Lisa Storey (Inbhir Nis: Leabhraichean Beaga) ISBN 0 946427 02 X 
::* Leabhar làn gheamannan mar tòimhseachain-tarsainn, ioma-shlighean, ceistean, lìon na beàrnan agus anagram
* 1999. Beileag agus an Uilebheist. (Inbhir Nis: Leabhraichean Beaga) ISBN 0 946427 29 1 
::* Sgeulachd
* 2000. An Iteileag aig Calum agus Mòrag. (Inbhir Nis: Leabhraichean Beaga) ISBN 0 946427 31 3 
::* Sgeulachd
* 2002.  Calum agus Mòrag air chuairt sa Choille (Inbhir Nis: Leabhraichean Beaga) ISBN 0 946427 32 1 
::* Sgeulachd

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Lisa Storey air làrach Tobar an Dualchais
* Bhatarsaigh agus na Raiders làrach Clò Phabaigh ceangailte ri eilean Bhatarsaigh
* Leabhraichean Clàr 1996-2021 fiosrachadh mun iomairt-foillseachaidh CLÀR

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Storey, Lisa
Banbh agus Bùchainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)

Bha **Banbh agus Bùchainn** na sgìre Phàrlamaid Westminster.

Chaidh a chruthachadh ann an 1983 o phàirtean de Shiorrachd Bhanbh agus Siorrachd Obar Dheathain an Ear. Bha Baile nam Frisealach, Ceann Phàdraig, Dùn MhicDhuibh, Banbh agus Turra sna sgìre. Bha i ann an crìch ri Gòrdan agus Moireabh.

Chaidh na bailtean ann an ceann a tuath na sgìre ann an Obar Dheathain a Tuath agus Moireibh an Ear agus na bailtean ann an ceann a deas ann an Gòrdan agus Bùchainn airson Taghadh Phàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte 2024.

## Buill-Phàrlamaid
* David Duguid (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2024)
* Eilidh Whiteford (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2010–2017)
* Ailig Salmond (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (1987–2010)
* Albert McQuarrie (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (1983–1987)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
César Gaviria Trujillo

’S e agus riochdaire dioplòmasach, eaconomaiche agus neach-poileataigs à Coloimbia a th’ ann an **César Augusto Gaviria Trujillo** (IPA:*θesaɾ auˈɣusto ɣaˈβiɾja tɾuˈxiʝo*, Pereira, 31 an Cèitean 1947). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1990 gu ruige 1994. Phòs e aig Ana Milena Muñoz Gómez à Pereira ann an 1978 agus rug i dithis duine-cloinne dha. 'S e boireannach uabhasach beairteach a bhuineas do theaghlach malairteach a th’ innte. An dèidh an oithigh fhàgail, bha Gaviria na dheasaiche aig a' phàipeir-naidheachd *La Tarde* ann am Pereira fhèin. Tha ainneart na dùthcha air buaidh mhòr a thoirt air na Gaviria: chaidh a bhràthair a thoirt am bruid le ceannarcaich ann an 1996 agus chaidh a phiuthar a mharbhadh ann an 2006.

‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia a th’ ann an Gaviria Trujillo agus tha e air a bhith an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar chomhairliche ann am Pereira ann an 1970, nuair a bha e dìreach 23 bliadhna a dh'aois. Chaidh a thaghadh na bhall-pàrlamaid ann an 1974 agus bha e na ionmhasair eadar 1986 gu 1987 agus na Rùnaire na Dùthcha bho 1987 gu ruige 1989 fo Virgilio Barco Vargas. Bha Gaviria Trujillo gu math dlùth air Luis Carlos Galán, a chaidh a mharbhadh ann an Soacha le Pablo Escobar ann an 1989. Theab Escobar Gavria a mharbhadh cuideachd nuair a chuir na daoine aige boma air pleàna, ach cha do deach Gavria air. Nuair a bha Gaviria na cheann-suidhe rinn a mòran an aghaidh luchd-reic dhrogaichean ann am Medellín agus Cali: chaidh Pablo Escobar dhan phrìosan (ann an Envigado) agus chuir am Poileas gu bàs e nuair a theich e. A thuilleadh air sin, chuir Gaviria Bun-reachd ùr an gnìomh.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Gleann Rathais (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Gleann Rathais** (Beurla: *Glenrothes*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Fhìobha Mheadhanach agus pàirtean de Chair Chaladain agus Dùn Phàrlain an Ear.

Tha Gleann Rathais fhèin, Marc-Innis agus Cardenden anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Cair Chaladain agus Cowdenbeath,
Fìobh an Ear-Thuath agus
Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas.

## Buill Pàrlamaid
* Peter Grant (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Lindsay Roy (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2008–2015)
* John MacDougall (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2006)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Fìobha
Guillermo León Valencia

B' e fear-malairt, agus riochdaire dioplòmasach agus neach-poileataigs à Coloimbia bh’ ann an **Guillermo León Valencia Muñoz** (Popayán, 27 an Giblean 1909 - Eabhraig Nuadh, 4 an t-Samhain 1971). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnastal 1962 agus 7 an Lùnastal 1966, nuair a bha an dùthaich air a sgiùrsadh le ainneart marbhtach fuilteach eadar luchd-leantainn an dà phàrtaidh cumhachdail. 'S ann do theaghlach beairteach a bhuineadh e: bha athair, Guillermo Valencia Castillo, na bhàrd ainmeil. Chaidh e do dh' Oilthigh a' Chauca. Phòs e aig Susana López Navia à Palmira, faisg air Cali, ann an 1931 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. B' e ise a' chiad bhean a' chinn-suidhe a chaochail tron teirm an duine aige a-riamh.

Bha Valencia na thosgair thall anns An Spàinn deich turas agus na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin fad còrr is mìos ann an 1953. Chaidh a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha ann an 1962. bha e an aghaidh na deachdaireachd aig Gustavo Rojas Pinilla agus, às aonais Valencia agus Alberto Lleras Camargo, dh' fhuiricheadh Pinilla san chumhanchd gu sìorraidh. B' e a phrìomh-amas sìth a thoirt air ais dhan dùthaich: thug e ministrealachdan gu Libearalaich agus Tòraidhean ged a bha dubh ghràin aca. Bha Valencia cuideachd na thosgair anns na Stàitean Aonaichte eadar 2005 agus 2006. Rinneadh fanaid airsan anns na meadhanan o chionns gun tuirt e "Arriba España!" (Suas leis an Spàinn ann an Spàinntis) nuair a chuir e fàilte air Charles de Gaulle, ceann-suidhe na Frainge aig an àm.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Fìobh an Ear-Thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am **Fìobh an Ear-Thuath** (Beurla: *Fife North East*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1983 o Fhìobha an Ear.

Tha Am Borgh Ùr, Cill Rìmhinn, Cupar, Eanstair agus Uachdar Mucadaidh anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Gleann Rathais agus
Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas.

## Buill Pàrlamaid
* Wendy Chamberlain (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2019–)
* Stephen Gethins (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2019)
* MacCoinnich Caimbeul (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (1987–2015)
* Barry Henderson (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (1983–1987)

## Faic cuideachd
* Fìobh an Ear Thuath (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Fìobha
Aonghas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a bha ann an **Aonghas** (Beurla: *Angus*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1997 o Aonghas an Ear agus chaidh na crìochan atharrachadh ann an 2005.

Bha An Ceathramh Mòr, Breichinn, Farfar, Obar Bhrothaig agus Mon Rois anns an sgìre seo.
Bha i ann an crìch ri
Dùn Dè an Ear,
Dùn Dè an Iar,
Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn agus
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath.
Ghabh Gleanntan Aonghais agus Shiorrachd Pheairt agus Obar Bhrothaig agus Port a' Bhruachaidh an àite airson an taghaidh ann an 2024.

## Buill Pàrlamaid
* Dave Doogan (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–2024)
* Kirstene Hair (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2019)
* Mike Weir (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2001–2017)
* Andrew Welsh (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (1997–2001)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Dùn Dè an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Dè an Iar** (Beurla: *Dundee West*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1950 agus chaidh na crìochan atharrachadh an turas mu dheireadh ann an 2005. Chruthaich Coimisean Crìochan na h-Alba airson taghaidhean Westminster an dèidh do 2023 sgìre phàrlamaid ùr, Dùn Dè Meadhanach.

Bha meadhan agus pàirtean an iar a' bhaile anns an sgìre seo.
Bha i ann an crìch ri
Dùn Dè an Ear,
Aonghas agus
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath.

## Buill Pàrlamaid
* Chris Law (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2024)
* Jim McGovern (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dùn Dè
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Dùn Dè an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Dè an Ear** (Beurla: *Dundee East*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1950 agus mhùth na crìochan o chionn goirid ann an 2005.

Tha Càrn Ùstaidh, Monadh Fotha, Port Bhruachaidh agus pàirtean den chathair fhèin anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Aonghas agus.
Dùn Dè an Iar.

## Buill-Phàrlamaid
* Stewart Hosie (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2005–)
* Iain Luke (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2001–2005)
* John McAllion (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1987–2001)
* Gordon Wilson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (An Gearran 1974–1987)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dùn Dè
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Nan Shepherd

B'e sgrìobhadair Albannach a bha ann an **Anna 'Nan' Shepherd** (1893–1981).

Tha i ainmeil airson na nobhailean aice agus an leabhar *The Living Mountain* (1977); cruinneachadh roisg mun Mhonadh Ruadh. A dh'aindeoin a' bheag a sgrìobh i, tha cliù mòr aice ann an Alba an-diugh agus nochdaidh dealbh dhith air nòta-banca bho Bhanca Rìoghail na h-Alba ann an 2016.

## Beatha

Rugadh i ann an Cùltair agus thogadh i sa Chùilt. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Obar Dheathain agus cheumnaich i ann an 1915. Dh'fhuirich i fad a beatha ann an siorrachd Obar Dheathain.

Ann an 1919, fhuair e obair na h-òraidiche a' teagasg Beurla aig an Ionad Trèanaidh do Thidsearan an Obar Dheathain, a chaidh na dhèidh sin ainmeachadh Colaiste Foghlaim Obar Dheathain. Dh'obair i an siud gus an do leig i dhith a dreuchd ann an 1956. 

Bha i eòlach air sgrìobhadairean eile leithid Neil Gunn ris an do chuir i làmh-sgrìobhainn den *The Living Mountain*.

## Dìleab
Ann an 2014, rinneadh prògram aithreasach telebhisean air *The Living Mountain* agus Nan Shepherd le Robert MacFarlane, sgrìobhadair agus sgoilear aig Emmanuel College, Cambridge. Chaidh a chraoladh air BBC 2 Scotland an toiseach air 2 Dùbhalchd 2014.

Ann an 2016, chuir Banca Rìoghail na h-Alba dealbh de Nan Shepherd air an nòta-banca luach £5. 'S e a' chiad turas a nochdas boireannach nach eil anns an teaghlach rìoghail air nòta-banca a' Bhanca Rìoghail. Chaidh an tè-saidheans Mary Somerville a thaghadh airson nòta-banca £10 roimhe ach cha nochd na nòtaichean sin gu 2017. Air an nòta fhèin, tha dà rionnach (iasg cudromach do gnìomhachas an èisg an Alba), pàirt den dàn *An Roghainn* le Somhairle MacGill-Eain, dealbh den Mhonadh Ruadh agus dealbh de Nan Shepherd.

## Ceòl
Chlàr Jenny Sturgeon *The Living Mountain* mar òrain ann an 2020.
## Foillseachain

* *The Quarry Wood*, nobhail (1928)
* *The Weatherhouse*, nobhail (1930)
* *A Pass in the Grampians*, nobhail (1933)
* *In the Cairngorms*, bàrdachd (1934)
* *The Living Mountain*, rosg (1977)

Tha sgeulachdan nan trì nobhailean uile stèidhichte a-mach air an dùthaich ann an Siorrachd Obar Dheathain is iad uile le caileag òg mar phrìomh charactar, coltach ris an nobhail Albannach cliùiteach eile, *Sunset Song* le Lewis Grassic Gibbon. 

Sgrìobh Shepherd *The Living Mountain* anns na 1940an aig àm an Dàrna Chogaidh Mhòir ach cha deach fhoillseachadh gu 1977. 

Lorgar barrachd làmh-sgrìobhaidhean agus litrichean le Shepherd aig Leabharlann Nàiseanta na h-Alba.

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn** (Beurla:* Ayrshire North and Arran*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Choinneagan a Tuath, far an robh Brian MacUilleim na BhP.

Tha Àird Rosain, Arainn, Cille Bhrìghde an Iar, Cumaradh Beag, Cumaradh Mòr, Dail Fhraoich, An Leargaidh, Saltcoats agus Skelmorlie anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Inbhir Chluaidh,
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas agus
Siorrachd Rinn Friù an Ear,
Cille Mhearnaig agus Lùghdan agus
Siorrachd Àir Meadhain.

## Buill Pàrlamaid
* Patricia Gibson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Katy Clark (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Aois pòsaidh

Tha **aois [[pòsadh|pòsaidh]]** an aois aig a bheil neach bann-saor a phòsadh, aon chuid mar reachd no a-rèir ri aonta nam pàrant no seòrsa sam bith an aontaidh. Gu o chionn ghoirid, bha an aois pòsaidh airson ban na b' ìsle an mòran uachdranas na airson fear, ach an mòran àiteachan tha i a-nis air a bhith air èirigh ris na h-aoisean nam fear a chur co-ionnannachd gnè air adhart. Ceadaichidh a' chuid as motha nan uachdranas pòsadh aig aois nas moiche leis an aonta phàrantach no chùirteach, agus ceadaichidh roinn càraidean nas òige a phòsadh ma tha a' bhean leatromach. Cha bu chòir dhan dh'aois pòsaidh a bhith air chur am breislich leis an aois na h-ìre no an aois-aontaidh, ged an roinn àiteachan faodaidh iad a bhith a' cheart aois. An mòran dùthchannan bochda, seasaidh na h-òrduighean na h-aoise oifigeile a-mhàin mar riaghailtean-treòrachadh. An roinn comannan, tha pòsadh le neach (mar as trice 'na nighean) fodhan aois 18 bliadhna air smaoineachadh mar pòsadh leanabail.
Armero

‘S e baile meadhanach ann an Tolima, Coloimbia, a th’ann an **Armero** neo **Armero Guayabal**. Tha e suidhichte aig 325m os cionn ìre na mara 99km air falbh bho Bhogotá agus 95km bho Ibagué, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le cìomaid gu math teth a th’ ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 27.2˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1895.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1895 mar *San Lorenzo* ach chuireadh ainm ghaisgeach nàiseanta - José León Armero - air ann an 1930. Bha am baile gu math beairteach fad iomadh bliadhna air sàilleabh cho soirbheachail 's a bha gnothach cotan an seo. Chaidh còrr is 25,000 duine a mharbhadh nuair a spreadh a' beinn-teine *Nevado del Ruiz* ann an 1985, a rinn sgrios air a' bhaile: dh'fhàgadh air an Riaghaltas gu robh laigsean mòra anns dòigh a dhèilig iad ris an t-suidheachadh. Fhuair an ceann-suidhe, Belisario Betancur Cuartas, fìor dhubh chàineadh anns na meadhanan. Chaidh baile ùr a thogail ach tha an sgìre fhathast gu math ìosal agus gu math bochd.

## Sluagh a' bhaile
Tha  32,774 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 5,945 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala agus mestizos a th'ann a' mhòr-chuid nan daoine ann an Armero. Tha 0.1% dhuibh aig a bheil freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 85.4% nan daoine ann an Armero leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 25.9% nan dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Armero.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Clachain
*Méndez
*San Felipe
*San Pedro

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Armero

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig** (Beurla: *Berwickshire, Roxburgh and Selkirk*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean Chomhairle nan Crìochan. Tha a crìochan coltach ri crìochan an seann sgìre Srath Thuaidh, Eadaraig agus Srath Labhdair, far an robh Dàibhidh Steel na BhP ro 1997.

Tha An Geal Àth, Maolros, Inbhir Eighe, Hamhaig, Cealsach agus Deadard anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Lodainn an Ear,
Lodainn Mheadhanach agus
Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh.

## Buill Pàrlamaid
* John Lamont (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–)
* Calum Kerr (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Mìcheal Moore (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Aonghas MacIllFhialain

B' e sgeulaiche agus seanchaidh a bh' ann an **Aonghas MacIllFhialain** (1869–1966, Beurla: *Angus MacLellan*).

Rugadh e ann an 1869 ann am Poll Torain, Loch Aineort, ann an Uibhist a Deas. Ghabh e sa mhailisidh ann an 1889. As dèidh sin, dh'obair e mar threabhadair ann an Tìr Ingnidh, Siorrachd Pheairt, mus do thill e a dh'Uibhist agus dh'fhuirich e ann am Fròbost gu ruige a bhàs ann an 1966. A-rèir Iain Latharna Caimbeul bha e air fear de na seanchaidhean mòra mu dheireadh.
Fhuair e an MBE ann an 1965 airson nan seirbheisean aige do Ghàidhlig.

### Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn

* 1973. ANGUS MACLELLAN, "Saoghal an Treobhaiche. The Autobiography of a Hebridean Crofter" (Book Review), ann an *Studia Celtica* 8, d.340 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Uibhistich
Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig** (Beurla: *Ayr, Carrick and Cumnock*).

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Charraig, Cumnaig agus Srath Dhùn agus phàirtean de Inbhir Àir.

Tha Inbhir Àir fhèin, Cumnaig, Am Magh Baoghail, Inbhir Gharbhain agus Baile an Tràighe anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Siorrachd Àir Meadhain,
Cille Mhearnaig agus Lùghdan,
Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh agus
Dùn Phris agus Gall-Ghàidhealaibh.

## Buill Pàrlamaid
* Allan Dorans (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Bill Grant (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2019)
* Corri Wilson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Sandra Osborne (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Lodainn Mheadhanach (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Lodainn Mheadhanach** (Beurla: *Midlothian*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1955 o phàirtean de Lodainn Mheadhanach agus Siorrachd nam Puballan. Bha William Gladstone na BhP airson Lodainn Mheadhanach nuair a bha i na Siorrachd Dhùn Èideann a-mach on borgh Dhùn Èideann agus bha diofar crìochan aice.

Tha Dail Chèith, Penicuik agus Bruach Easg anns an sgìre seo. Is ionann a crìochan agus crìochan na Chomairle Mheadhan Lodainn.
Tha i ann an crìch ri
Lodainn an Ear,
Dùn Èideann an Ear,
Dùn Èideann a Deas,
Dùn Èideann an Iar-Dheas,
Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig agus
Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh.

## Buill Pàrlamaid
* Kirsty McNeill (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2024–)
* Owen Thompson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–2024)
* Danielle Rowley (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2017–2019)
* Owen Thompson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* David Hamilton (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2001–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meadhan Lodainn
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Dùn Phris agus Gall-Ghàidhealaibh (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Phris agus Gall-Ghàidhealaibh** (Beurla: *Dumfries and Galloway*). 

Chaidh a chruthachadh ann an 2005 o Ghall-Ghàidhealaibh agus Bràigh Nid agus phàirtean de Shiorrachd Dhùn Phrìs.

Tha Cille Chuithbeirt, An t-Sròn Reamhar agus pàirtean de Dhùn Phris anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig agus
Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh.

## Buill-Phàrlamaid
* Alister Jack (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–)
* Richard Arkless (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Russell Brown (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phris
Billiard

'S e geama agus spòrs a tha ann am **billiard**, ainm eile: **spòrsachan-ciutha**.

Cluichear e le maide fada ris an canar ciutha, agus bàlaichean air bòrd. Bidh dà chluicheadair ann co-dhiù.

Tha mòran seòrsaichean diofraichte de spòrsachan-ciutha ann. 'S iad billiard Frangach, Pool-Billiard agus snùcair na seòrsachan as cudromaiche.

## Billiard Frangach
Cluichear billiard Frangach (Beurla: *Carom billiards*) le trì bàlaichean (dà gheal agus aon dearg) air bòrd-billiard gun phòcaidean.

## Pool-Billiard agus Snùcair
Cluichear Pool-Billiard agus snùcair air bòrd le sia pòcaidean. Feumaidh na bàlaichean dol anns na pòcaidean a-rèir nan riaghailtean diofraichte.

Roinn-seòrsa:Spòrs