Manuel Azaña Díaz

B' e Manuel Azaña Díaz (Alcalá de Henares, 10 am Faoilleach 1880 - Montauban, (An Fhraing, 3 an t-Samhain 1940 ) fear-lagha, neach-poileataigs agus sgrìobhadair às an Spàinn. ‘S e Ceann-suidhe Dàrna Poblachd na Spàinne a bh' ann bho 1936 gu 1939. Bha e na fhear-poileataigs agus na òraidiche uabhasach cudromach, a-measg an fheadhainn na b' fheàrr na Spàinne san 20mh Linn co-dhiù, a bharrachd air a bhith gu math cliùiteach mar sgrìobhadair agus mar neach-aithris cuideachd. Choisinn e an Duais Nàiseanta an Litreachais (Spàinntis: Premio Nacional de Literatura) ann an 1926 airson an leabhair *La Vida de Juan Valera* (Gàidhlig: Beatha Juan Valera), ach ‘s e pìos dhràma *La Velada en Benicarló* (An Oidhche Bhàn am Benicarló), mu dheidhinn na Spàinne tro na 30an  a th' ann an obair na b' ainmeile a sgrìobh e. ‘S e fear dhe na tobraichean eachdraidheil as fheàrr gus an linn sin a thuigsinn a th' ann an leabhar-latha aige.

## Teaghlach
Rugadh e ann an Alcalá de Henares, faisg air Madrid, ann an 1880. ‘S e an treas mac dhe ceathrar a bha aig Esteban Azaña Catarinéu agus María Josefina Díaz-Gallo Muguruza a bh’ ann. A bharrachd air a bhith na Phròbhaist, bha athair Mhanuel cuideachd na nòtaire agus na chlèireach, a sgrìobh leabhar eachdraidheil mu dheidhinn a’ bhaile, *Historia de Alcalá de Henares* (Eachdraidh Alcalá de Henares), ann an 1882. ‘S e neach-malairt beairteach à Escalada, faisg air Burgos, a bh' ann teaghlach a mhàthar. Dh’eug a phàrantan gu math òg agus thug bràthair-athar buaidh mhòr airsan, gu seachd àraidh taobh sgoilearachd is foghlam. Thug e ceum ann an Lagh bho Oilthigh Zaragoza, ann an 1898 agus fhuair e Dotaireachd ann an Lagh bho Oilthigh Central, ann am Madrid, ann an 1900. Bha e na oileanach san Oilthigh Pharas cuideachd, ann an 1911. Phòs e ri María Dolores Rivas Cherif, piuthar a dheagh charaid Cipriano Rivas Cherif, ann an 1929.

## Litreachas
Thoisich Azaña ri sgrìobhadh ann an 1897, nuair a stèidhich agus dheasaich e is a chuid charaidean iris air an robh *Brisa del Henares* (Oiteag an Henares). Bho 1901, sgrìobhadh e mu dheidhinn an Litreachais agus dràma san iris *Gente Vieja* (Daoine Aosmhor) ann am Madrid,  fon ainm Salvador Rodrigo. Ann an 1903, b’ fheudar dha thilleadh gu  Alcalá de Henares air adhbharan pearsanta, far an do sgrìobh e an nobhail *La Vocación de Jerónimo Garcés* (An Gairm aig Jerónimo Garcés) a thuilleadh air aithrisean san iris ionadail *La Avispa* (An Speach). Ann an 1911 sgrìobh e aithis neo dhà ann *La Correspondencia Española* (Co-sgrìobhachadh na Spàinne) an aghaidh Phío Baroja agus an ginealach dham bhuineadh e, leis nach robh iadsan idir airson a bhith an sàs ann an iomairt phoileatagach gus an Dùthaich a leasachadh. Ann an 1920 stèidhich e agus a charaid Rivas Cherif an iris litreachail *La Pluma* (Am Peann) agus ann an 1923 fhuair e cuireadh gus seann iris eile, air an robh *España* (An Spàinn), ath-bheòthachadh. Sgrìobh e *La Vida de Juan Valera* (Beatha Juan Valera) ann an 1926, a bhuannaich Duais Nàiseanta an Litreachais agus ann an 1927 dh’fhoillsich e *El Jardín de los Frailes* (Garradh nam Manach). Sgrìobh e pìos dhràma ann an 1929, air an robh *La Corona* (An Crùn). Deasbadadh e suidheachach na Spàinne tron obair aige. Ann an 1937 dheasaich e *Cuaderno de La Pobleta. Memorias Políticas y de Guerra* (Leabhar-latha Pobleta. Cuimhneachan poileataigeach a’ chogaidh) agus pìos Dhràma eile, *La Velada en Benicarló* (An Oidhche Bhàn am Benicarló), ri linn a’ Chogaidh Shìobhalta.

## Poileataigs
Ged an do bhuineadh e do theaghlach nach b' e idir bochd, bha uidh mhòr aig Azaña ann an ceartas sòisealta bho chionn fhada air sgàth ’s gun d’fhuair e deagh oideachaidh bho bhràthair a mhàthar, Félix Díaz Gallo. Leughadh e mòran mu dheidhinn poileataigs na Frainge agus Shasainn na òganach cuideachd. Ann an 1900 fhuair e ballrachd Ateneo de Madrid, club deasbad le freumhan ann an saoghal beachd-smuainealas libearalach na Frainge, bho àm an t-Soillseachaidh, aig deireadh an 18mh Linn. Thoisich e ri òraidean poileataigeach a dhèanamh is e airson ceartas sòisealta a bhrosnachadh tro  Shòisealachd san dùthaich aige fhèin.

## Slàinte agus Bàs
Chaochail Azaña thall thairis na fhògarrach ann an campa ann an taobh a deas na Frainge, nuair a bha e dìreach 60 bliadhna a dh’aois.  Chan fhaodadh dhàsan a dhol air bàta gu ruige Meagsago ron an Dàrna Cogaidh air sàilleabh cho tinn ‘s a bha e, agus le sin bha e fhathast san Fhraing nuair a thug na Nàsaich ionnsaigh air an dùthaich sin as t-samhradh 1940. Dh’iarr na Faisistich Spàinnteach ceart ga thoirt air ais gu ruige na Spàinne Azaña, nuair a chuir an Gestapo an greim e. Bhàsaich e le tinneas cridhe agus an cnatan mòr ann am Montauban, air an 4mh latha dhen Shamhain 1940.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Litreachas
Roinn-seòrsa:Poileataigs na Spàinne
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach