Richard Wagner

B' e neach-ciùil Gearmailteach a bha ann an **Richard Wagner** (Leipzig, 22 an Cèitean 1813 - Venezia, 13 an Gearran 1883). 

## Beatha Wagner
Rugadh e ann an Leipzig anns a' Ghearmailt sa bhliadhna 1813. Chaochail athair, Carl Friedrich Wagner (1770–1813), nuair a bha e sia mìos a dh'aois. Phòs a mhàthair, Johanna Rosine Pätz (1778–1848), a-rithist san 28 an Lùnasdal 1814. B' e cleasaiche agus bàrd a bha ann an Ludwig Geyer (1778–1821), leas-athair Wagner, a chaochail nuair a bha Wagner ochd bliadhna a dh'àois. Canar gun robh trioblaid le fèin-aithne aig Wagner fad a bheatha air sgàth "an dà athair aige". Ghluais an teaghlach gu Dresden ann an 1814. Eadar 1821 agus 1827, an dèidh bàs an leas-athair, bha Wagner a' fuireach ann an Eisleben aig càirdean an teaghlaich.

Nuair a bha Wagner 16 bliadhna a dh'aois, chunnaic e an opara *Fidelio* (a chaidh a sgrìobhadh le Ludwig van Beethoven) ann an Leipzig. Bhon àm sin bha e soilleir do Wagner gum biodh e na cheòladair. Thòisich e pìosan ciùil a sgrìobhadh agus bho 1831 a-mach chaidh e don Oilthigh Leipzig. Anns a' bhliadhna 1833 chruthaich e a chiad opra: *Die Feen* ("Na Taibhsean").

San 24 an Sàmhain 1836 phòs e Wilhelmine "Minna" Planer (5 an t-Sultain 1809 - 25 am Faoilleach 1866) ann an Königsberg. B' e cleasaiche a bha innte. Eadar 1837 agus 1839 bha Wagner ag obair ann an Riga. An uair sin dh'fhalbh e air bàta gu Lunnainn. Air an t-siubhail seo a bha gu math stoirmeil, nochd am bun-bheachd mun "*Der fliegende Holländer*". Bho 1840 gu 1841 bha e a' fuireach ann am Paris agus an dèidh sin fhuair e obair ann an Dresden mar *Kapellmeister* aig an Semperoper. Air sgàth trioblaidean poileataigeach b' fheudar do Wagner a' Ghearmailt fhàgail agus chaidh e do Zürich (1849–1858) agus àitichean eadar-dhealaichte, gus an do dh'imrich e air ais don Ghearmailt ann an 1872. Chaidh an *Richard-Wagner-Festspielhaus* a thogail ann am Bayreuth a rèir phlanaichean Wagner. 

Chaochail Wagner ann an Venice 13 an Gearran 1883.

## Taghadh dhen Cheòl aige
* *Die Feen* (1833-34, prìomh-thaisbeanadh 1888)
* *Das Liebesverbot oder Die Novize von Palermo* (1834-36, prìomh-thaisbeanadh 1836)
* *Rienzi, der Letzte der Tribunen* (1837-40, prìomh-thaisbeanadh 1842)
* *[[Der fliegende Holländer]]* (1840-41, prìomh-thaisbeanadh 1843)
* *[[Tannhäuser]] und der Sängerkrieg auf Wartburg* (1842-45, prìomh-thaisbeanadh 1845)
* *Lohengrin* (1845-48, prìomh-thaisbeanadh 1850)
* *[[Der Ring des Nibelungen]]* (prìomh-thaisbeanadh 1876), a tha a# gabhail a-steach ceithir pàirtean:
** An oidhche tòiseachaidh: *[[Das Rheingold]]* (1851-54, prìomh-thaisbeanadh 1869)
** A' chiad latha: *[[Die Walküre]]* (1851-56, prìomh-thaisbeanadh 1870)
** An dàrna latha: *[[Siegfried]]* (1851-71, prìomh-thaisbeanadh 1876)
** An treasa latha: *[[Götterdämmerung]]* (1848-1874, prìomh-thaisbeanadh 1876)
* *[[Tristan und Isolde]]* (1856-59, prìomh-thaisbeanadh 1865)
* *[[Die Meistersinger von Nürnberg]]* (1845-67, prìomh-thaisbeanadh 1868)
* *[[Parsifal]]* (1865-82, prìomh-thaisbeanadh 1882)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Richard Wagner Opera
* Wagner Operas, le dealbhan, bhideo agus faidhlichean MIDI 
* The Wagner Library. Eadar-theangachaidhean gu Beurla dhe chuid sgrìobhaidhean a rinn Wagner
* Richard Wagner aig pròiseact Gutenberg
* The Richard Wagner Postcard-Gallery, Taisbeanadh dhe sheann chàirtean-phuist

* gallica.bnf.fr Dealbhan Richard Wagner agus an teaghlach aige.
* Bayreuth Festival
* Tasglann nàiseanta dhen ''Richard Wagner Foundation''

Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt