open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lelystad

‘S e baile mòr, port agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Almere, ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Lelystad** (IPA: ** leːlistɑd**). Tha e suidhichte aig -3m fo ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Flevoland, 43km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 95km bho Rotterdam, 93km bho Den Haag, 110km bho Tilburg agus 52km bho Utrecht. Chaidh Lelystad a chruthachadh ann an 1967. Tha 73,116 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘ s e prìomh-bhaile na roinne a th’ann an Lelystad.

## Daoine Ainmeil
* Jolijn van Valkengoed (1981): Snàmhadair.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Lelydorp

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Zwolle

‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Deventer, air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Zwolle** (IPA: **ˈzʋɔlə**, Laideann: Svolla, Frysk: Swol). Tha e suidhichte aig 9m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 83km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 129km bho Rotterdam, 130km bho Den Haag, 127km bho Tilburg agus 81km bho Utrecht. Fhuair Zwolle a chuid chòirichean ann an 1230. Tha 120,661 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘ s e prìomh-bhaile na roinne a th’ann an Zwolle. 'S ann às am Frysk Suolle, a tha a' ciallachadh cnoc, a tha ainm a' bhaile. 

## Daoine Ainmeil
* Gerard ter Borch (1617 – 1681). Peantair
* Herman Brood (1946 – 2001). Actair, Peantair, ceòladair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Lünen

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Pàpa Hadrianus VI

B' e Pàpa às Na Tìrean Ìsle a bh'ann am **Pàpa Hadrianus VI** (Laideann: Pàpa *Hadrianius P.P. VI*, Utrecht, 2 am Màrt 1459–Cathair na Bhatacain, 14 an t-Sultain 1523. B' e Adriaan Florenszoon Boeyens an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 9 am Faoilleach 1522 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Leo X. 'S e an 218mh fear a bh'ann. Bhuineadh e do theaghlach gu math bochd. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Deventer

‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Zwolle agus Enschede, air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Deventer** (IPA: **ˈdeːvəntər**, Laideann: Daventria, Frysk: Dimter). Tha e suidhichte aig 12m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne IJssel, anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 87km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 121km bho Rotterdam, 128km bho Den Haag, 107km bho Tilburg agus 73km bho Utrecht. Tha a h-uile coltas ann gun do stèidhich manach Sasannach, air an robh Lebuinus, an t-àite seo ann an 768 agus fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 956. Tha 98,472 duine a' fuireach ann. Chan eil e idir cinntich cò às a thàinig an t-ainm: tha cuid dhen bheachd gur ann à Daventry, ann an Sasainn far an do rugadh Lebuinus a tha an t-ainm, ach tha feadhainn eile a' creidsinn gur ann às an t-Seann Shasanach *deve-treo*, neo Sàibhear nan Craoibh, a tha e. Chaochail am Peantair Gerard ter Borch an seo ann an 1681.

## Daoine Ainmeil
* Han Hollander - (1886 – 1943) Craoladair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Arnsberg
*  Sibiu
*  Tartu

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Carice van Houten

'S e cleasaiche nam fiolm às na Tìrean Ìsle  a th' ann an **Carice van Houten** (IPA: kaˑˈris ɑˈnuk vɑn ˈɦʌu̯tə(n), Leiderdorp, 5 an t-Sultain 1976). Tha i a' buntainn do teaghlach gu math tàlantach: tha athair na sgrìobhadair agus na chraoladair, 's cleasaiche a th' ann a piuthar agus bha a màthair an sàs ann am Bòrd Telebhisean Oideachaidh cuideachd. Chaidh i dhan sgoil ann an Utrecht agus an uair sin gu colaiste dràma ann an Amsterdam, air a bheil Kleinkunstacademie (Acadamh an Ealain Bheag). Rinn ise Zwartboek (Gàidhlig: Leabhar Dubh) còmhla ri Paul Verhoeven ann an 2006, am fiolm na bu shoirbheachaile a bh' ann a-riamh san dùthaich.

## Iomraidhean


van Houten, Carice
van Houten, Carice
Leiderdorp

‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Leiden ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Leiderdorp**. Tha e suidhichte aig 4m os cionn ìre na mara, eadar na h-Aibhnichean Zijl agus Seann Rijn, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 34km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 27km bho Rotterdam, 181km bho Ghroningen, 104km bho Eindhoven agus 41km bho Utrecht. Thathar dhen bheachd gu robh na duine a' fuireach an seo ro àm nan Romanach agus fiù's chaidh tobhtaichean aca a lorg sa bhaile ann an 1952. Tha 26,743 duine a' fuireach ann. 

## Daoine Ainmeil
* Carice van Houten (1976): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Šamorín

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Carel Struycken

'S e cleasaiche às Na Tìrean Ìsle a th'ann an **Carel Struycken** (IPA: **kaːrəɫ ˈstrœy̆kə(n)**, Den Haag, 30 an t-Iuchar 1948).  Chaidh e dhan sgoil  ann an Curaçao, sa Mhuir Caraibeach ach thill e dhachaigh nuair a bha e 16, far an do deach e gu Sgoil nam Filmichean (Duitsis: *Nederlandse Filmacademie*) ann an Amsterdam, a tha na phàirt Sgoil an Ealain a' bhaile. Dh'fhàg e an Roinn-Eòrpa agus chaidh e gu Hollywood. 

## Ceanglaichean a-mach
*Carel Struycken
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte

B’ e Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte (Duitsis: *Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden*; Laideann: *Res Publica Coniunctarum Provinciarum*) stàit neo-eisimeileachd ann an ceann a tuath na Roinn Eòrpa far a bheil Na Tìrean Ìsle an latha an-diugh. B' e poblachd a bh' ann agus bha Amsterdam agus Den Haag nam prìomh-bhailtean.

## Eachdraidh
Cha robh stàit susbainteach seasmhach idir ann far a bheil A' Bheilg, Lucsamburg agus Na Tìrean Ìsle gu ruige an 16mh Linn, ach sreath dhe stàitean beaga, easbaigeachdan, bailtean neo-eisimeileachd agus tìrean fo bhuaidh dùthchannan mòra eile, gu seachd-àraidh An Spàinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Famke Janssen

'S e cleasaiche nam fiolm às na Tìrean Ìsle a th' ann am **Famke Janssen** (IPA: **fɑːmkə ˈjænsən**, ainm slàn: Famke Beumer Janssen, Amstelveen, 5 an t-Samhain 1964). Tha i a' buntainn do teaghlach gu math tàlantach: tha a piuthar Antoinnette Beumer na stiùiriche agus 's e actair a th' ann an tèile, Marjolein Beumer cuideachd. Chaidh i gu na Stàitean Aonaichte na modal ann an 1984. Nuair leig i dheth sin,thoisich i a bhith na cleasaiche. Tha i ainmeil airson am fiolm X-men. Phòs i aig Tod Williams ann an 1995, ach sgar iad ann an 2000.

## Iomraidhean


Janssen, Famke
Janssen, Famke
Assen

‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: *gemeente*) faisg air Groningen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Assen** (IPA: **ɑ.sə(n)**, Limburgs : *Asse*). Tha e suidhichte 12m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: *provincie*) Drenthe, 132km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 185km bho Rotterdam, 183km bho Den Haag, 189km bho Tilburg agus 140km bho Utrecht. Chaidh Assen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1258 nuair a stèidheachadh taigh chailleachan-dubha san àite, ach cha d’fhuair am baile a chuid chòirichean ach ann an 1809. Tha 67,229 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne a th' ann an Assen. Tha Assen ainmeil air fad na dùthcha an tha an-diugh oir tha slighe-rèisidh nam motar-bhaidhseagalan faisg air a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
* Rika Hopper (1877–1964): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Aubusson
*  Bad Benteim
*  Poznań
*  Vrijburg

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Jeroen Krabbé

'S e Cleasaiche nam Fiolm, dealbhadair agus stiùiriche às Na Tìrean Ìsle a th'ann an **Jeroen Aart Krabbé** (IPA: **jəˈrun ˈaːrt krɑˈbe:** (Amsterdam, 5 an Dùbhlachd 1944). Tha e a' bunntain do teaghlach gu math talantach: b' e peantair a bh'ann athair, Maarten Krabbé agus bha a mhàthair, Margreet Reiss, na eadar-theangaiche Iùdhach. Tha e ainmeil airson am fiolm Soldaat van Oranje a rinn e còmhla ri Rutger Hauer agus Derek de Lint, fo stùireadh Paul Verhoeven, ann an 1977. Phòs e ris a' bhean Herma ann an 1964 agus tha triùir mac aca: Martijn, Jasper agus Jakob.

## Iomraidhean


Krabbé, Jeroen
Krabbé, Jeroen
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Loch Michigan

'S e loch mòr anns na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Loch Michigan** (Beurla: *Lake Michigan*), a tha air taobh a deas agus taobh an iar na Michigan, taobh an ear na Wisconsin, agus taobh a tuath na Illinois agus Indiana.

Roinn-seòrsa:Lochan
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Lorem ipsum

Tha **Lorem ipsum** 'na theacsa a chleachdar mar ghlèidheadair-àite gus diofar rudan a shealltainn mar cho-dhealbhachd duilleige, stoidhle nan cruthan-clò agus rudan mar sin gun aire a tharraing dhan teacsa fhèin.

## Teacsa na Beurla
Bithear a' cleachdadh pìos de theacsa faoin Laideann sa Bheurla a tha stèidhichte air òraid le Cicero ach a chaidh na faclan ann atharrachadh airson 's nach dèan iad ciall tuilleadh.

## Teacsa na Gàidhlig
Ann an coimpiutaireachd Ghàidhlig, bithear a' cleachdadh a' chiad earrann de Scéla Mucce Meic Dathó mar ghlèidheadair-àite:

## Faic cuideachd
* Pangram

Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Amstelveen

‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Amsterdam ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Amstelveen**. Tha e suidhichte aig 0m os cionn ìre na mara, eadar na h-Aibhne Amstel, anns an roinn Òlaind a Tuath (Duitsis: Noord-Holland), 25km air falbh bho Almere, 50km bho Rotterdam, 153km bho Ghroningen, 106km bho Eindhoven agus 30km bho Utrecht. Tha 84,295 duine a' fuireach ann.  Tha prìomh-oifisean KLM agus KPMG an seo.

## Daoine Ainmeil
* Famke Janssen (1964): Actair.
* Michiel Huisman (1981): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Óbuda-békásmegyer
*  Villa El Salvador
*  Woking

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Michiel Huisman

'S e cleasaiche nam fiolm agus neach-ciùil às na Tìrean Ìsle a th' ann am **Michiel Huisman** (Amstelveen, 18 an t-Iuchar 1981). Tha i ainmeil airson an Dràma Margot, a rinn am BBC. A bharrachd air sin, bha e an sàs ann an fhilm *Zwartboek* (Gàidhlig: Leabhar Dubh) le Paul Verhoeven. Tha e ann an càirdeas còmhla ri Tara Elders agus tha nighean bheag aca. Nochd Huisman agus Elders còmhla ann an *Funny Dewdrop* ann an 2007.

## Ceanglaichean a-mach
*Michiel Huisman

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Loch Superior

'S e loch mòr ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an **Loch Superior** (Beurla: *Lake Superior*; Fraingis: *Lac Supérieur*),  a tha air taobh-a-deas na Canada (Ontario), agus taobh-a-tuath nan Stàitean Aonaichte (Minnesota, Wisconsin agus Michigan).

Roinn-seòrsa:Lochan
Roinn-seòrsa:Canada
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Derek de Lint

'S e cleasaiche às Na Tìrean Ìsle a th’ ann an **Derek de Lint** (Fìor ainm: Dick Hein de Lint, Den Haag, 17 an t-Iuchar 1950). Chaidh e gu colaiste dràma ann an Amsterdam, air a bheil Kleinkunstacademie (Acadamh an Ealain Bheag). Tha e ainmeil airson am fiolm *Soldaat van Oranje* a rinn e còmhla ri Rutger Hauer agus Jeroen Krabbé, fo stùireadh Paul Verhoeven, ann an 1977. Phòs e aig a' bhean Dorith Jessurun ann an 1979 agus tha triùir mac aca: Jerome, Mick agus Oscar. 

## Ceanglaichean A-mach
*All Movie

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Loch Huron

'S e loch mòr ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an **Loch Huron** (Beurla: *Lake Huron*; Fraingis: *Lac Huron*). Tha i suidhichte eadar Michigan air taobh an iar agus Ontario san taobh an ear.

Roinn-seòrsa:Lochan
Roinn-seòrsa:Canada
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Loch Erie

'S e loch mòr ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an **Loch Erie** (Beurla: *Lake Erie*; Fraingis: *Lac Érié*). Tha i suidhichte eadar Ontario air taobh a tuath agus Ohio, Pennsylvania agus Eabhraig Nuadh san taobh a dheas.

Roinn-seòrsa:Lochan
Roinn-seòrsa:Canada
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
San Antonio, Texas

‘S e baile mòr ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte ann an Texas a tha ann an **San Antonio**. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 1,382,951 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 198m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1691.

## Daoine Ainmeil
* Bruce McGill, actair, (1950)
*Jared Padalecki, actair, (1982)
*Michelle Rodriguez, actair, (1978)

## Bailtean Co-cheangailte
* Monterrey, Nuevo León,  Meagsago
* Guadalajara, Jalisco, Meagsago
* Las Palmas, Na h-Eileanan Canàrach, An Spàinn
* Kwangju, Coirèa a Deas
* Kaohsiung, Tai-Bhàn
* Santa Cruz de Tenerife, Na h-Eileanan Canàrach, An Spàinn
* Kumamoto, An t-Seapan
* Chennai, Tamil Nadu, Na h-Innseachan
* Wuxi, Jiangsu, An t-Sìn

## Ceanglaichean a-mach
* www.sanantonio.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Texas
Hendrick Martensz Sorgh

B' e **Hendrick Martensz Sorgh** (Ainm slàn: Hendrick Martenszoon Sorgh, Rotterdam, mu 1610 - Ibidem, 28 an t-Ògmhios 1670) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle. Phòs e ri Adriaantje Hollaer air 20 an Gearran 1633. Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach. Bha e na phreantas (Duitsis: Leerling) fo David Teniers, à Antwerpen. Pheantadh e margaidhean mar bh trice.

## Ceanglaichean A-mach

## Iomraidhean


Sorgh, Hendrik Martenszoon
Sorgh, Hendrik Martenszoon
Iekeliene Stange

'S e modal às Na Tìrean Ìsle  a th'ann an **Iekeliene Stange** (Rotterdam, 27 an t-Iuchar 1984). Chaidh i a lorg nuair a bha i ag ionnsachadh na meadhannan san oilthigh ann an rotterdam. Tha i air nochdadh ann an sanasachdan reic airson Marc Jacobs, Dolce & Gabbana and Sonia Rykiel.

## Ceanglaichean A-mach
* Iekeliene Stange
## Iomraidhean


Stange, Iekeliene
Jacob van Utrecht

B' e **Jacob van Utrecht** (Laideann: Jacobus Traiectensis, ainm slàn: Jacob Claesz van Utrecht, Utrecht, mu 1480 -  ann dèidh 1525) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle.  Dh'obair e ann an Antwerpen agus ann an Lübeck.

## Iomraidhean


van Utrecht, Jacob
van Utrecht, Jacob
Creag a' Chnocain

'S e sreath de chreagan ann an Asaint a tha ann an **Creag a' Chnocain** (Beurla: *Knockan Crag*). Tha iad suidhichte air an A835 mu 21 cilemeatair mu thuath air Ulapul.

Tha am Moine Thrust a' ruith tro na creagan seo. Tha ionad luchd-tadhail beag ann far am faighear cùl-eòlas a thaobh cruinn-eòlas àite agus mìneachadh mun "*Highlands Controversy*". Tha obraichean-ealain ceangailte ris na cuspairean seo rim faicinn cuideachd. 

## Brìth geòlasach

'S e cùis chonnspaideach a bha ann an òrdugh cruthan nan creagan a tha ris an uachdar an seo. Bha e coltach gun robh Schistean na Mòine air mullach na creige na bu sine na a bha na creagan ìosail bho àm Cambrianach is Ordovician, an leithid mar aol-chlach Dhiùirniseach no creagan grùide.
 
Anns an 19mh linn bha deasbad mòr ann, gu h-àraidh eadar Roderick Murchison agus Archibald Geikie air aon taobh agus James Nicol agus Charles Lapworth air an taobh eile. Bha Murchison agus Geikie a' creidsinn gun robh an sreath-leanmhainn ceàrr agus gum b' fheudar Schistean na Mòine a bhith na b' òige. Mu dheireadh thall chaidh an tòimhseachan a mhìneachadh anns an obair aig Ben Peach agus John Horne ann an 1907 le gnìomh den "*thrust fault*". 'S e "*tectonic action*" a th' ann far an deach na seann chreagan a phutadh thairis air uachdar nan creagan na b' òige air sgàth bruthadh.  B'  e gluasad de dhà mòr-roinn a bu choireach a bhuail ri chèile le cumhachd làidir mu 400 millean bliadhna air ais. 'S e sin as adhbhar gun do gluais schistean na mòine bhon àite far an deach an cruthachadh mu 70 cilemeatair chun an iar os cion nan creagan na b' òige. 

'S e Creag a' Chnocain a’ chiad *thrust fault* a chaidh a lorg air feadh an t-saoghail.

Chaidh clach-chuimhneachain  a thogail ann an Innis nan Damh airson urram a thoirt don obair a rinn Peach agus Horne.

## Ionad luchd-tadhail

'S e Tèarmann Nàdair Nàiseanta a th' ann an Creag a' Chnocain. Tha e na phàirt den Phàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd agus tha e fo chùram NàdarAlba.

Tha ionad luchd-tadhail ann ris an canar Rùm nan Creagan. Gheibhear  fiosrachadh an seo mar a tha Creag a' Chnocain cuideachail do na geòlaichean airson barrachd fhaighinn a-mach mu na prìomh rudan a thachair gus rùsg na Talmhainn a chruthachadh. Tha taisbeanaidhean eile a' mìneachadh nam feartan-tìre iongantach a chithear anns an iar.
 
Tha slighe ghoirid eadar pàirc nan càraichean agus Rùm nan Creagan a tha freagarrach airson cathair-cuibhle. Tha roghainn de chuairtean eile ann le mìneachaidhean mu chumadh nan creagan. Tha obraichean-ealain suidhichte faisg air na slighean seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Notaichean mu Chreag a' Chnocain, faidhle pdf (Gàidhlig)
* Creag a' Chnocain, duilleag oifigeil (Beurla)
* Mìneachadh aig www.scottishgeology.com (Beurla)
* Clach-eòlas Creag a' Chnocain (Beurla)

Roinn-seòrsa:Asaint
Benjamin Neeve Peach

B' e creag-eòlaiche a bha ann am **Benjamin Neeve Peach**, ainm goirid Ben Peach. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach a rinn e air na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.

## A Bheatha
Rugadh e san 6mh den t-Sultain 1842 ann an Gorran Haven, a' Chòrn. Bha an t-athair aige, Charles William Peach, na chlach-eòlaiche agus eòlaiche-nàdair neo-dhreuchdail.

Fhuair Peach a chuid foghlam ann an *Royal School of Mines* ann an Lunnainn. Ann an 1862 thòisich e ag obair airson an t-Suirbhidh Gheòlasaich  agus air sgàth na dreuchd seo ghluais e a dh'Alba ann an 1867. 
Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach a rinn e air an iar-thuath na Gàidhealtachd agus ann am Monadh a Deas  còmhla ris a' charaid agus co-obraiche John Horne. Bha Horne an sàs ann am mapadh mionaideach ach b' ann aig Peach a bha an sgil smaoineachaidh airson dealbh a chruthachadh às  na fillidhean de na clachan eadar-dhealaichte a bha rim faicinn air mullach an talmhainn agus air na mapaichean. 'S e neach-ealain a bha ann am Peach cuideachd, agus chleachd e sin gus mìneachadh  gluasad nan structaran a chur ri pàipear . Bha an obair aca, gu h-àraidh an leithid a rinn iad ann an Creag a' Chnocain, a' rèiteachadh an deasbaid fhada mu na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.

Chaidh a thaghadh mar bhall den Chomann Rìoghail Dhùn Èideann ann an 1892 agus fhuair e 1899 am *Murchison Medal* bhuapa ann an 1899. Ann an 1921 fhuair e an *Wollaston Medal*, an duais a b' àirde den *Geological Society of London*.

Chaochail e san 29mh den Fhaoilteach 1926 ann an Dùn Èideann. Gus urram a thoirt don obair aige chaidh clach-chuimhneachain a thogail ann an Innis nan Damh air a bheil na faclan "*To Ben N Peach and John Horne who played the foremost part in unravelling the geological structure of the North West Highlands 1883-1897. An international tribute. Erected 1980*."

## Foillseachaidhean
* Còmhla ri Horne J., Gunn, W., Clough, C.T., and Hinxman, L.W., *The Geological Structure of the Northwest Highlands of Scotland*. Memoirs of the Geological Survey of Great Britain 1907
* *The Silurian Rocks of Britain*, Glasgow, H. M. Stationery Office, 1899
* *The Higher Crustacea of the Carboniferous Rocks of Scotland*, Memoirs of the Geological Society
* còmhla ri Horne, *Chapters on the geology of Scotland*, Oxford University Press 1930
* *The geology of the neighborhood of Edinburgh*, Dùn Èideann, H. M. Stationery Office 1910
* *Description of Arthur´s Seat Vulcano*, Dùn Èideann, H. M. Stationery Office, 1921
* *Sutherland*, Geological Survey of Scotland
* *Stirlingshire*, Geological Survey of Scotland

## Iomraidhean


## Tùsan
* Benjamin Peach aig www.scottishgeology.com (Beurla)
* Benjamin Peach aig NAHSTE (Beurla)

Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chòrn
Yfke Sturm

'S e modal às Na Tìrean Ìsle  a th’ ann an **Yfke Sturm** (Almere, 19 an t-Sultain 1981). Chaidh i a lorg ann an Almere fhèin ann an 1997, nuair a bha i dìreach 15 bliadhna a dh'aois. Bhuannaich ise farpais nam Modal air a bheil Elite Model Look Contest, ann an Nice san aon bhliadhna. Fhuair i cùmhnantan bho Ralph Lauren agus Calvin Klein. Leig i dheth a dreuchd mar phreasantair air a' phrògram Holland’s Next Top Model ann an 2007 do Daphne Deckers.

## Ceanglaichean A-mach
* Yfke Sturm
## Iomraidhean


Sturm, Yfke
Daphne Deckers

'S e actair, modal agus sgrìobhadair às na Tìrean Ìsle  a th' ann an **Daphne Muriël Deckers** (Nijmegen, 10 an t-Samhain 1968). Chaidh i a lorg ann an Utrecht,  ann an 1997, nuair a bha i na oileanach san oilthigh. Phòs i aig Richard Krajicek air 7 an t-Iuchar 1999. Thoisich i a bhith na preasantair air a' phrògram Holland’s Next Top Model ann an 2007, dìreach an dèidh Yfke Sturm. Nochd i ann am fiolm Tomorrow Never Dies cuideachd.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Daphne Deckers

Deckers, Daphne
John Horne

B' e creag-eòlaiche a bha ann an **John Horne**. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach a rinn e air na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.

## A bheatha

Rugadh e ann an Campsie faisg air Sruighlea san 1ad den Fhaoilleach 1848. Fhuair e a chuid foghlaim ann an àrd-sgoil Ghlaschu agus an uair sin ann an Oilthigh Ghlaschu. Ann an 1867 thòisich e ag obair airson na Suirbhidh Geòlasaich ann an Alba mar neach-cuideachaidh do Ben Peach. Cha b' e fada gus an do dh'fhàs iad càirdeas ri chèile. Bha Horne an sàs ann an cruthachadh mhapaichean, an toiseach anns a' Ghalltachd. An uair sin rinn e pàirtean mòra den Moine Thrust ann an iar-thuath na Gàidhealtachd. Anns na mapaichean aige chithear cruth na tìre gu mionaideach .

B' e duine loidigeach a bha ann an Horne, agus bha an dòigh smaoineachaidh is sgrìobhaidh aige a chur ris an sgil lèirsinneachd aig Peach
. Bha an obair aca, gu h-àraidh an leithid a rinn iad ann an Creag a' Chnocain, a' rèiteachadh an deasbaid fhada mu na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.

Fhuair e ballrachd den Chomann Rìoghail Dhùn Èideann ann an 1881, agus bha e gu math èasgaidh ann an cuisean a' chomainn, mar sin bha e na chomhairliche  (1902-5; 1906-7; 1914-15); iar-cheann-suidhe (1907-13) agus mu dheireadh thall eadar 1915 is 1919 bha e na cheann-suidhe den Chomann Rìoghail Dhùn Èideann. Bhuannaich e am *Murchison Medal* ann an 1899 agus ann an 1921 fhuair e an *Wollaston Medal*, an duais as àirde den *Geological Society of London*.

Chaochail e san 30 dhen Chèitean 1928 ann an Dùn Èideann. Gus urram a thoirt don obair aige chaidh clach-chuimhneachain a thogail ann an Innis nan Damh air a bheil na faclan *"To Ben N Peach and John Horne who played the foremost part in unravelling the geological structure of the North West Highlands 1883-1897. An international tribute. Erected 1980."*

## Foillseachaidhean

Sgrìobh Horne a' chuid a bu mhotha den leabhar *The Geological Structure of the Northwest Highlands of Scotland*; Memoirs of the Geological Survey of Great Britain 1907 (còmhla ri Peach, B. Gunn, W., Clough, C.T., agus Hinxman, L.W.), leabhar a tha luachmhor gus an latha an-diugh .

## Iomraidhean


## Tùsan

* John Horne aig scottishgeology.com (Beurla)
* John Horne aig assyntgeology.com (Beurla)
* Mar a rinn Horne is Peach na mapaichean (Beurla)

## Tuilleadh leughaidh

* Flett, Sir John Smith (1937) *The First Hundred Years of the Geological Survey of Great Britain*. His Majesty’s Stationery Office, Lunnainn.
*Oldroyd, D. R. (1990) *The Highlands Controversy. Constructing geological knowledge through fieldwork in nineteenth-century Britain*. University of Chicago Press, Chicago agus Lunnainn.

Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Strijen

‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) eadar Breda agus Leiden ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Strijen** (Zeeûws: Striejen). Tha e suidhichte aig 2m os cionn ìre na mara, ri inbhir na h-Aibhnichean Maas agus Rijn air a bheil Hollands Diep, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 74km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 41km bho Den Haag, 213km bho Ghroningen, 73km bho Eindhoven agus 55km bho Utrecht. Tha beul-aithris na sgìre a' cantainn gun steidheachadh Strijen ann an 1952 ach chan eil sin air a dhearabhachadh. Tha 8,793 duine a' fuireach ann. 

## Daoine Ainmeil
* Anton Corbijn (1955): Dealbhadair chamara.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Còirnealair Parker

B' e manaidsear ciùil às Na Tìrean Ìsle a bh' ann a **Còirnealair Tom Parker** (Fìor ainm: Andreas Cornelis van Kuijk, Breda, 26 an t-Ògmhios 1909 - Las Vegas, 21 am Faoilleach 1997). Dh'fhàs e ainmeil air feadh an t-saoghail leis na bha e na mhanaidsear Elvis Presley fad 30 bliadhna. Dh'fhàg e Breda ann an 1929 is cha do thill e a-riamh.. Chanadh e fad a bheatha gur ann à Bhirginia a bha esan fhèin, mus do bhruidhinn e Duitsis le neach-aithris às na Tìrean Ìsle. Cha robh ach aon neach-dèiligidh aige, Elvis fhèin. A thuilleadh air sin, chan e idir Còirnealair a bh' ann co-dhiù. Thathar fhathast a' fàgail airsan nach do rinn e a dhleastanas taobh Elvis.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Enschede

‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Deventer agus Zwolle, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Enschede** (IPA: **ˈɛnsxəˌde**, Twents: Eanske, Frysk: Ynskedee). Tha e suidhichte 45m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 137km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 169km bho Rotterdam, 177km bho Den Haag, 144km bho Tilburg agus 122km bho Utrecht. Fhuair Enschede a chuid chòirichean ann an 1300. Tha 157,943 duine a' fuireach ann.

## Daoine Ainmeil
* Tomás Gómez Franco (1968): neach-poileataigs às An Spàinn.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Dalian
*  Palo Alto

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
New Haven, Connecticut

'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an **New Haven**. Ann an 2012, bha 130,741 daoine a' fuireach ann. Tha Oilthigh Yale anns a' bhaile.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1821.

## Daoine Ainmeil
* George W. Bush, luchd-poileataigs, (1946-)
* Paul Giamatti, cleasaiche, stiùiriche film agus fear-àbhachdais, (1967-)

## Bailtean Co-cheangailte
* Caguas, An Eadailt
* Freetown, Siarra Leòmhann
* Afula-Gilboa, Iosrael
* Avignon, An Fhraing
* Hue, Bhiet-Nam
* León, Niocaragua

## Ceanglaichean A-mach
* www.cityofnewhaven.com

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Connecticut
Tomás Gómez Franco

'S e neach-poileataigs Spàinnteach a tha ann an **Tomás Gómez Franco** (Enschede, 27 am Màrt 1968). Bha e na Phròbhaist ann am Parla bho 4 an t-Iuchar 1999 gu ruige 23 an Dàmhair 2008.

## Beatha
Rugadh Gómez Franco thall thairis sna Tìrean Ìsle do theaghlach dhe imrich bochd às An Spàinn, ri linn deachdaireachd Fhranco. Thill an teaghlach dhachaigh ann an 1970 agus thogadh e ann am Parla, baile bochd faisg air Madrid. Cha do rinn e turas dhan arm leis gu robh e an aghaidh nan cogaidhean. Thug e ceum ann an Eaconomachd às an Oilthigh Complutense ann am Madrid. An dèidh sin thoisich e dotaireachd, nach do choileanadh e idir. Choisinn e an Duais Nicolás Salmerón airson Còirichean a' chinne-daonna ann an 2010. Tha e pòsta.

## Poileataigs
Fhuair e ballrachd PhSOE ann an 1988. Mean air mhean rachadh e air adhart ann an saoghal poileataigeach ionadail mus deach a thaghadh mar Phrobhaist Pharla, ann an 1999. Bhuannaich e dà thuras is e na phrobhaist gu ruige 2008. Dh'fheuch e ris a bhith air a thaghadh na cheann-suidhe roinneil airson Madrid ann an 2011 ach cha d'fhuair e ach 26.5%  dhe na bhòtaichean, an torradh na bu mhiosa a bha aig na Sòisealaich a-riamh. Tha e na sheanadair airson Mhadrid agus na cheannard a' Phàirtidh ann am Madrid an latha an-diugh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Roinn-seòrsa:Poileataigs na Spàinne
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Sòisealach Luchd-obrach na Spàinne
Kim Noorda

'S e modal às Na Tìrean Ìsle a th' ann an **Kim Noorda** (Amsterdam, 22 an Giblean 1986). Chaidh i a lorg le Wilma Wakker ann an 2003, nuair a bha i dìreach 17 bliadhna a dh'aois. Tha Noorda air nochdadh ann an dealbhan airson Burberry, Chanel, Prada agus Dolce & Gabanna, a bharrachd air a nochdadh ann an Vogue (Braisil is An Ruis), Vogue Beauty (An t-Seapan), Madame Figaro, D, Marie Claire (An Eadailt), Elle agus Avantegarde (Na Tìrean Ìsle).

## Ceanglaichean A-mach
* Kim Noorda air Fashion Model Directory

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Johan Cruyff

B' e cluicheadair agus manaidsear ball-coise às Na Tìrean Ìsle a bh' ann an **Johan Cruyff** (IPA: ˈjoːɦɑn ˈkrœy̆f, ainm slàn: Hendrik Johannes Cruijff, Amsterdam, 25 an Giblean 1947–Barcelona, 24 am Màrt 2016). 

## Cluicheadair
Thoisich Cruyff ri cluiche còmhla ri Ajax, sgioba a bhaile aige fhèin, ann an 1957, nuair a bha e na bhalach òg. Chaidh e dhan sgioba mòr ann an 1964, far a chuir e seachad 9 bliadhna, mus do chuir e ainm do chùmhnant airson Barcelona, thall san Spàinn. Dh'fhuirich e an-siud is e na chluicheadair gu ruige 1978. nuair a dh'fhàg e an Roinn-Eòrpa airson na Los Angeles Aztecs, fad seusan, agus seusan eile leis na Washington Diplomats sna Stàitean Aonaichte. An uair sin thill e dhachaigh gu Levante, ann an València, Ajax a-rithist agus mu dheireadh thall seusan le Feyernoord ann an Rotterdam. A bharrachd air sin, chluich e 48 geamaichean airson sgioba nàiseanta nan Tìrean Ìsle.

## Manaidsear
An dèidh Feyernoord a leigeil ann an 1984, thoisich e a bhith na mhanaidsear còmhla ri Ajax, far an do chuir e seachad trì bliadhna. Thill e gu Barcelona ann an 1988, far an robh e uabhasach soirbheachail mar mhanaidsear fad ochd bliadhna. Leig e dheth a dreuchd an siud ann an 1996. Bha e os cionn sgioba nàiseanta Catalòinia eadar 2009 is [2011]. Phòs Cruyff le Danny Coster ann an 1968. Tha triùir duine-chloinne aca: Chantal, Susila agus Jordi. Thug iad an t-ainm Jordi air nuair a bha na h-ainmean Catalanach mì-laghail san Spàinn, ri linn Deachdaireachd Franco. Tha na daoine ann an Catalòinia uabhasach measail air air a shon. Thathar dhen gur e an cluicheadair as fheàrr a bh' ann a-riamh san Roinn-Eòrpa.

Chaochail e ann an 2016.

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Han Hollander

B' e neach-aithris, craoladair agus lùth-chleasaiche às na Tìrean Ìsle  a bh' ann an **Han Hollander** (Ainm slàn: Hartog Hollander, Deventer, 5 an Dàmhair 1886 - Sobibór, 9 an t-Iuchar 1943). 

## Beatha
Bhuineadh Hollander do theaghlach Iùdhach à Deventer: 's e bròcair a bh' ann athair, Simon, agus neach-malairt a bh' ann a sheanair, Jacob. Thoisich Han ball-coise a' cluiche leis a' chlub Go Ahead ann an 1902.  Fhuair e obair ris an rèile ann an 1904 is e na phreantas chlèireach agus an uair sin na chlèireach. Phòs e ri Leentje Smeer ann an 1912. A bharrachd air a dreuchd fhèin, dhèanadh e aithrisean mu dheidhinn spòrs airson Het Sportblad agus, ann an 1921, chaidh e ainmeachadh leas-dheasaiche nan spòrs leis a' phàipear-naidheachd De Telegraaf. Choinnich e ri Willem Vogt nuair a bha e san arm. An ceann bhliadhnaichean, nuair a bha Vogt os cionn a' chompanaidh rèidio AVRO, thug e cuireadh do Hollander a bhith na chraoladair ball-coise. Rinn e a' chiad aithris beò air 11 am Màrt 1928 ann an gèama ball-coise eadar-nàiseanta eadar Na Tìrean Ìsle agus A' Bheilg. Chòrd a ghuth taitneach binn leis an luchd-èisteachd agus bha Hollander uabhasach ainmeil san dùthaich fad na 30an mar a' chiad aithrisiche spòrs aca.

## Hitler
Chaidh Hollander gu Berlin airson a bhith a' toirt aithris rèidio air na gèamaichean Oilimpigeach. Fhuair e cothrom obair nan Nàsach fhaicinn. An ceann ceithir bliadhna, ann an 1940, thug A' Ghearmailt ionnsaigh air Na Tìrean Ìsle. Mhair an còmhstri dìreach còig latha, mus do mhill na Nàsaich Rotterdam. Theich an teaghlach rìoghail thall thairis agus ghèill an t-arm. Thoisich fasgadh nan Iùdhach ann an 1941, a dh'aindeoin stailc nan aghaidh. Bha an eaglais Caitligeach agus na h-aonaidhean-ciùird an aghaidh na bha na Nàsach a' dèanamh ach thug am poileas taic dhan nàmhaid: chaidh campa a stèidheachadh ann an Westerbork ann an 1942 agus fear eile ann an Amersfoort agus Vught. Chaill na h-Iùdhaich an dreuchd ann an 1940. Chuireadh an teaghlach Hollander tro champa ann an Westerbork ann an 1943. Bhàsaich a nighean Froukje sa champa Auschwitz thall sa Phòlainn air 28 an Gearran 1943 agus chaochail Han Hollander agus a bhean Leentje sa Champa Sobibór, air 9 an t-Iuchar 1943.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Russell Crowe

'S e neach-ciùil agus actair a tha ann an **Russell Ira Crowe**. Rugadh e 7 an Giblean 1964 ann an Wellington, Sealainn Nuadh.

Crowe, Russell
Crowe, Russell
Cees Nooteboom

'S e sgrìobhadair, Bàrd agus neach-aithris às Na Tìrean Ìsle a th' ann an **Cornelis Johannes Jacobus Maria Nooteboom** neo dìreach **Cees Nooteboom**. Rugadh e ann an Den Haag ann an 1933.

## Ceanglaichean A-mach
*Cees Nooteboom

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Portland, Maine

'S e **Portland** am baile as motha a tha ann am Maine. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 66,194 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1633.

## Bailtean co-cheangailte
* Arkhangelsk, An Ruis
* Cap-Haïtien, Haiti
* Mytilene, A' Ghrèig
* Shinagawa, Tokyo, An t-Seapan

## Ceanglaichean a-mach
*  www.portlandmaine.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Maine
Bangor, Maine

'S e baile ann am Maine, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am **Bangor**. Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 33,039 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1834.

## Ceanglaichean a-mach
*www.bangormaine.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Maine
Monique Sluyter

'S e actair agus modal às na Tìrean Ìsle  a th' ann am **Monique Sluyter** (Sneek, 27 an t-Iuchar 1967). Chaidh i a lorg nuair a bha i dìreach 18 bliadhna a dh'aois. Chaidh ise gu Milano far an robh i na dannsair air an telebhisean. An uair sin bha i na leas-phreasaintear telebhisein cuideachd ann am prògraman gnèitheasach mar *Tutti Fruti* san Eadailt agus *Erotica* sna Tìrean Ìsle. A thuilleadh air sin tha i air tòrr obrach a dhèanamh còmhla ri *playboy*.

## Ceanglaichean a-mach
* Monique Sluyter

## Iomraidhean


Sluyter, Monique
Charles Lapworth

B' e creag-eòlaiche Sasannach a bha ann an **Charles Lapworth**. 

## A Bheatha
Rugadh e san 2mh den t-Sultain 1842 ann am Faringdon ann am Berkshire (an-diugh Oxfordshire).
Fhuair Lapworth foghlam ann an *Culham Diocesan Training College* faisg air Abingdon airson a bhith na neach-teagaisg. An uair sin ghluais e do na Crìochan far an do rinn e rannsachadh air fosailean nam beathaichean. Le mapadh mionaideach agus le modh-gabhail ùr-ghnàthach de sgrùdadh air fosailean sònraichte bha Lapworth a' sealltainn nach b' e dìreach aon sreath-leanmhainn tiugh de chreag Siluriananch ann ach gun deach sin a chruthachadh le mòran fhillidhean tana a bha air am pasgadh a-rithist is a-rithist. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach le fosailean gu h-àraidh le graptolites, a bha beò aig amannan sònraichte. Le sin bha e a' moladh gu bheil na creagan eadar na creagan Cambrach ann an ceann a tuath na Cuimrigh agus an fheadhainn Silurianach ann an ceann a deas na Cuimrigh a buntainn do dh'ùine gheòlasach ùr: an t-àm Òrdobhaiseach.

Ann an 1869 phòs e Janet Sanderson, nighean a' mhaighstir-sgoile anns a' Gheal Àth agus bhon uair sin bha e airson fuireach anns an sgìre seo. Bha e fhèin na mhaighstir-sgoile fad 11 bhliadhna ann an sgoil na h-Eaglais Easbaigich anns a' Gheal Àth. An uair sin chaidh e air ais don oilthigh gus clach-eòlas ionnsachadh agus thòisich e ag obair mar neach-cuideachaidh ann am Madras College ann an Cill Rìmhinn, Fìobha.  Ann an 1881 b' e esan a’ chiad ollamh airson clach-eòlas ann am Mason's College, (an-diugh Oilthigh Bhirmingham) far an robh e a' teagasg gus an do leig e a dhreuchd dheth.

Chuir e seachad ùine faisg air Diùranais le mapadh na Gàidhealtachd .
B' e esan a' chiad fear a chruthaich an teòiridh chonnspaideach gun robh na creagan na bu sine nan laige air mullach nan creagan na b' òige. Bha e a' beachdachadh gum b' e pasgadh iom-fhillte a b' adhbhar. Chaidh an teòiridh a dhearbhadh le Ben Peach agus John Horne leis an obair a rinn iad air iar-thuath na Gàidhealtachd.

Chaidh a thaghadh mar bhall den Chomann Rìoghail ann an 1888 agus fhuair e *Royal Medal* ann an 1891. Ann an 1899 fhuair e an *Wollaston Medal*, an duais a b' àirde den *Geological Society of London* air sgàth na h-obrach aige air a' Ghàidhealtachd agus ann am Monadh a Deas. 'S ann air Lapworth a tha an loch eigheadail "Lake Lapworth" air ainmeachadh. 

Chaochail e san 13mh dhen Mhàrt 1920 ann am Birmingham. Tha taigh-tasgaidh Lapworth ann am Oilthigh Bhirmingham le tasglann de na rannsachaidhean a rinn e.

## Iomraidhean


## Tùsan
* Charles Lapworth aig Oilthigh Bhirmingham

## Ceanglaichean a-mach
*Tasglann Lapworth aig Oilthigh Bhirmingham (Beurla)

Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Anton Corbijn

'S e sgrìobhadair, dealbhadair chamara agus stiùiriche fiolmaichean ainmeil às Na Tìrean Ìsle a th' ann an **Anton Corbijn** (ainm slàn: Anton Johannes Gerrit Corbijn van Willenswaard, IPA: **ˈɑntɔn kɔrˈbɛin**, Strijen, 20 an Cèitean 1955). 

## Beatha agus obair
'S e ministear na h-Eaglaise Pròsdanach a bh' ann athair agus banaltruim a bh' ann a mhàthair. B' e neach-teagaisg ealain a bh' ann a sheanair agus tha a bhràthair òg, Maarten, na dhealbhadair chamara cuideachd. Fhuair Anton a chuid fhoghlaim ann an Groningen far an do thoisich e ri dealbhan a dhèanamh ann an 1975. Chunnaic e seinneadair air an robh Herman Brood a’ gabhail òrain ann an taigh-cofaidh, rinn e dealbhan agus dh’fhàs an dithis uabhasach ainmeil air feadh na dùthcha air sgàth cho ealanta 's a bha a chuid obrach. Tha Corbijn air obair le mòran dhen luchd-ciùil as ainmeile aig ìre eadar-nàiseanta fad na 80an, na 90an agus toiseach an 21mh Linn, ach 's e na dealbhan a rinn e fad 30 bliadhna còmhla ri U2 a th' ann  a chuid obrach as cliùitiche co-dhiù. A bharrachd air dealbhan, tha Corbijn air tòrr bhideothan ciùil a dhèanamh, feadhainn airson Depeche Mode nam measg, agus tha e air fiolm neo a dhèanamh cuideachd.

### Bhideothan Ciùil

### Fiolmaichean

## Ceanglaichean a-mach
* Anton Corbijn

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Herman Brood

B' e Actair, Bàrd, Peantair agus Seinneadair ainmeil às Na Tìrean Ìsle  a bh' ann an **Herman Brood** (Zwolle, 5 an t-Samhain 1946 - Amsterdam, 11 an t-Iuchar 2001). Thoisich Brood am piàna a chluich nuair a bha e dìreach 12 bliadhna a dh'aois. Bha e air leth glic ach cha do chòrd an sgoil leis idir. Dh'fhàs e gu math ainmeil mar cheòladair san dùthaich aige fhèin fad na 70an ann ann sreath dhe còmhlan-ciùil: The Moans, Cuby and the Blizzards, Q65 agus Stud. Ach 's e na rinn e còmhla ri Wild Romance, a steidhich e ann an 1977 a tha nas ainmeil nar làithean. Choinnich e ri Anton Corbijn ann an Groningen ann an 1975. Phòs Brood le Xandra Jansen ann an 1985 agus fhuair iad dithis duine-chloinne, Lola agus Holly. Bha nighean eile aige, Brenda, a rugadh ann an 1979. Beag air bheag leig e dheth an Ceòl airson a bhith na pheantair agus na bhàrd. Rinn e mòran dealbhan-balla a chithear ann an Amsterdam an latha an-diugh. Bha e a-riamh ann an trioblaid leis an deoch làidir agus na drugaichean. Cha b' urrainn dha sin leigeil a dheth agus mu dheireadh thall thug Brood ùthachd dha fhèin ann an taigh-òsda Hilton, ann an Hilton an Amsterdam, ann an 2001

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Paramore

Se còmhlan-ciùil punc a tha ann am **Paramore** a Franklin, Tennessee, USA.

Stèidhichte seinneadair Hayley Williams, Jeremy Davis, a tha a' cluich am beus, drumair Zac Farro agus Josh Farro, a tha a' cluich a' ghiotàir, an còmhlan-ciùil ann an 2004.
Leig na bràthraichean Farro an dreuchd suas ann an 2010 agus chan eil ach Williams agus Taylor York san còmhlan-ciùil a-nis. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Punc
Tamara Brinkman

'S e Cleasaiche nam film agus an telebhisean às Na Tìrean Ìsle a th’ ann an **Tamara Brinkman** (Laren, 31 an Cèitean 1978).  Chuir i seachad bliadhna neo dhà san sgoil cleasaiche Het Docentencollectief agus ann an 1997 fhuair e pàirt san siabainn Onderweg Naar Morgen. 

## Ceanglaichean a-mach
*Tamara Brinkman

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Tavau

‘S e baile meadhanach faisg air Ciura, air an àirde an ear na h-Eilbheis a th’ ann an **Tavau** neo **uf Tafaas** (Seann Eadailtis Tavate, Gearmailtis/Fraingis: Davos).  Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1213 mar Tavaus. Tha e suidhichte aig 1,560m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Plessur,  anns an roinn (Rumantsch *Chantun*) Grischuns, dìreach 122km air falbh bho Zürich, 291km bho Ghenève agus 187Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.  Tha 11,131 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 143mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tavau, ach tha Rumantsch agus Eadailtis aig mòran dhuibh cuideachd. Chaochail am Peantair Olandach Theo van Doesburg an seo ann an 1931.

## Daoine Ainmeil
* Ernst Haefliger (1919 - 2007) Seineadair.

## Bailtean Co-cheangailte
* Aspen
* Chamonix

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Pierre Kemp

B' e bàrd, peantair agus sgrìobhadair às Na Tìrean Ìsle a bha ann am **Pierre Kemp** (Maastricht 1 an Dùbhlachd 1886–Maastricht, 21 an t-Iuchar 1967).  Thathar dhen bheachd gu robh a chuid obrach gu math duibhir, muladach. Sgrìobh Kemp a’ chiad phìos bhàrdachd airson a’ phàipear-naidheachd De Limburger Koerier ann an 1910. Chuir e bliadhna seachad na phreantas fhear-aithris aig De Tijd ann an Amsterdam mus do dh’fhalbh e dhachaigh. Phòs e ri Hubertina Catharine Mommers ann an 1918 agus fhuair iad triùir duine-chloinne.  Chuir e seachad tòrr bhliadhna, bho 1916 gu ruige 1945, ag obair ann am mèinn ann an Eygelshoven is e a’ sgrìobhadh cuideachd, fiù 's air an trèana air an slighe dhachaigh. Bhuannaich e an Duais Constantijn Huygens agus 2,500ƒ ann an 1956 agus an Duais P.C. Hooft ann an 1958. 'S e sgrìobhadair a bh' ann a bhràthair beag, Mathias Kemp, cuideachd. A bharrachd air sgrìobhadh, ’s e sàr pheantair a bh’ ann agus chaidh taisbeanaidhean a chuid obrach a chumail ann am Maastricht ann an 1975 agus 2010 san taigh-tasgaidh Bonnefanten ann am Maastricht.

Pierre Kemp stadspark-Maastricht.JPG
KempBeerPastils.jpg


## Obair
* 1914 - *Het wondere lied*
* 1916 - *De bruid der onbekende zee en andere gedichten*
* 1925 - *Limburgs Sagenboek*
* 1928 - *Carmina Matrimonalia*
* 1934 - *Stabielen en passanten*
* 1938 - *Fugitieven en constanten*
* 1940 - *Transitieven en immobielen*
* 1946 - *Pacific*
* 1946 - *Standard-book of classic blacks*
* 1947 - *Phototropen en noctophilen* 
* 1949 - *Forensen voor Cythère en andere gedichten*
* 1956 - *Engelse verfdoos*
* 1958 - *Vijf families en één poederblauw*
* 1959 - *Emeritaat*
* 1959 - *Garden, 36, 22, 36&nbsp;inches*
* 1960 - *Les Folies Maestrichtoises*
* 1961 - *De incomplete luisteraar*
* 1961 - *Au Pays du Tendre mosan*
* 1965 - *Perzische suite voor Dr. E.F. Tijdens*
* 1976 - *Verzameld werk*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bàird
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Hendrik de Fromantiou

B' e **Hendrik de Fromantiou** (Maastricht, mu 1633 – Berlin, 28 an t-Ògmhios 1693) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle. Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach.

## Beatha

Sgrìobhadh ainm ann an caochladh dhòigh. Bha e an sàs san ealain bho mu 1658 gu ruige mu 1670 ann an Den Haag. Ann an 1662 chaidh e gu Amsterdam. Ann am Bliadhna na Dosgainne (Duitsis: Rampjaar) 1672 chaidh e gu Berlin, far an d’ fhuair e deagh chliù mar phrìomh-pheantair an Righ Friedrich Wilhelm I, Taghadair Bhrandenburg.

Dh'obraich e ann am Berlin gu ruige 1693. Mar phrìomh-pheantair b’ fheudar dha iomadach turas a dhèanamh agus mar fhear às na Tìrean Ìsle bha e ann an dàil le mòran dhaoine san dùthaich aige fhèin. Le sin, ann an 1672 shiubhal e gu Amsterdam, Den Haag, Antwerpen agus Rotterdam; ann an 1677 gu Haarlem agus (sa Chèitean dhen bhliadhna sin fhèin) gu Amsterdam a-rithist; ann an 1682 gu Lunnainn; ann an 1683 bha e air ais ann an Den Haag is Amsterdam; ann an 1684 chaidh e gu Gdańsk is san An Dùbhlachd 1687 thill e gu Amsterdam. Air an 1 an t-Sultain bha e fiù 's an Haarlem. Chaochail e ann am Berlin ann an 1693.

Phòs e dà thuras: ri Ludowica Wouwerman, nighean a' pheantair Philips Wouwerman à Haarlem ann an 1697 agus an dàrna turas ri Johanna Blankert. Tha Fromantiou ainmeil gus ar làithean airson na dealbhan neo-bheò a rinn e (blàthaichean, sitheann, measan agus vanitas). Ach rinn e dhealbhan dhe beathaichean agus trompe l'oeil cuideachd. Tha deagh chruinneachaidh na rinne sna taighean-tasgaidh Noordbrabants Museum an 's-Hertogenbosch agus am
Bonnefantenmuseum an Maastricht.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Concord, Hampshire Nuadh

'S e **Concord** prìomh-bhaile Hampshire Nuadh. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 42,695 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 88m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733.

## Ceanglaichean a-mach
*  www.concordnh.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Hampshire Nuadh
Dover, Hampshire Nuadh

'S e baile ann an Hampshire Nuadh, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an **Dover**. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 30,220 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1855.

## Ceanglaichean a-mach
*  www.ci.dover.nh.us

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Hampshire Nuadh
Air Cuan Dubh Drilseach

'S e nobhail fhicsean-saidheans a th' ann an **Air Cuan Dubh Drilseach**, le Tim Armstrong, a chaidh a chur an clò le CLÀR anns a' Ghiblean, 2013.   'S e Air Cuan Dubh Drilseach a' chiad leabhar ficsean-saidheans cruaidh do dh'inbhich anns a' Ghàidhlig.  A thaobh cuspair, tha an nobhail suidhichte eadar saibeir-punc agus opra-fànais, agus an sgeulachd a-mach air saibeirneataics, an t-singilteachd theicneòlach, poileataics anarcach agus ceòl nuadh.

## Duais Litreachais Comann Bratach na Croise 2013

Anns an Dàmhair 2013,  chaidh Air Cuan Dubh Drilseach ainmeachadh air Geàrr-liosta Duais Litreachais Comann Bratach na Croise - Ciad Leabhar na Bliadhna - còmhla ri leabhraichean bho Chalum MacAoidh (Mantle), Eunice Buchanan (Kettillonia), Vicky Jarrett (Linen Press) agus Kellan MacInnes (Luath Press). Bhuannaich an nobhail an duais.

## Eadar-theangachadh

Chaidh *Tinte na Farraige Duibhe* fhoillseachadh le Leabhar Breac ann an 2020. Chaidh * Tinte na Farraige Duibhe * eadar-theangachadh le Eoin P. Ó Murchú.

## Tùsan


## Ceanglaichean a-muigh
*Blog na nobhail
*Agallamh leis an ùghdar anns an iris fhicsean-saidheans ARC
*  Award-winning first novel has Scottish Gaelic twist, le Julie Muhlstein, The Herald of Everett, Washington (Beurla)

Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Chester, Vermont

Is e baile beag air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Vermont a tha ann an **Chester**.  Anns a’ bhliadhna 2010 bha 3,154 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 251m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1754.

## Ceanglaichean a-mach
*  www.chester.govoffice.com

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Vermont