open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nobhailiche

'S e **[[nobhailiche]]** (à Spàinntis: *novela*) sgrìobhadair a sgrìobhas nobhailean, gnè litreachail a thàinig dhan bhàrr san Ath-bheòthachadh.

## Bith-eòlaichean Ainmeil
*Miguel de Cervantes
*Joseph Conrad
*Leo Tolstoj
*Iain Banks
*Henryk Sienkiewicz
*Selma Lagerlöf
*Romain Rolland
*Gerhart Hauptmann
*Paul Johann Ludwig von Heyse
*Knut Hamsun
*Henrik Pontoppidan
*Anatole France
*Władysław Reymont
*Grazia Deledda
*Karl Adolph Gjellerup
*Sigrid Undset
*Thomas Mann
*Sinclair Lewis
*John Galsworthy
*Pearl S. Buck
*Luigi Pirandello
*André Gide
*Hermann Hesse
*Johannes Vilhelm Jensen
*Frans Eemil Sillanpää
*William Faulkner
*François Mauriac
*Ernest Hemingway
*Halldór Laxness
*Boris Pasternak
*Albert Camus
*Ivo Andrić
*Jean-Paul Sartre
*Mihail Šolohov
*John Steinbeck
*Shmuel Yosef Agnon
*Yasunari Kawabata
*Samuel Beckett
*Aleksandr Solženicyn
*Heinrich Böll
*Saul Bellow
*Harry Martinson
*Eyvind Johnson
*Patrick White
*Isaac Bashevis Singer
*Gabriel García Márquez
*William Golding
*Rudyard Kipling
*Claude Simon
*Wole Soyinka
*Naguib Mahfouz

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Litreachas
Niùro-eòlaiche

'S e **niùro-eòlaiche** (bho Ghreugais: *νεῦρον*, leith) lighiche uabhasach fhèin speisealaichte a tha a' dèanamh fòcas air cuairt nan lèithean. 'S ann dhan a' bhùirdeasachd a bhuinneas a' mhòr-cuid de na niùro-eòlaichean, leis cho foghlaimte 's a tha iad agus an uiread airgid am faigh iad mar thuarastal.

## Niùro-eòlaichean Ainmeil
*Ruaraidh MacFhionghain
*Martin Chalfie
*Ulf von Euler
*Arvid Carlsson
*Ragnar Granit

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Slàinte
Oilthigh Geneva

'S e oilthigh rannsachadh na stàite suidhichte ann an Geneva (An Eilbheis), a chaidh a stèidheachadh ann an 1559 le Jean Calvin,  a th' ann an **Oilthigh Geneva** (Laideann: *Schola Genevensis*, Fraingis: *Université de Genève*). Tha 	17,271 oileanaich a' faighinn fhoghlaim san oilthigh seo. Chaidh a chruthachadh ri linn an Ath-leasachaidh le Calvin mar sgoil-diadhaireachd Phròstanach. A dh'aindeoin sin, ann an 1873, leig e sìos a cheanglaichean creideimh agus thàinig e gu bhith saoghalta, gu h-oifigeil. 'S ann à dùthchannan cèin 's a tha 40% nan oileanach. Ann an litreachas b' ann ann an Oilthigh Geneva a fhuair James Bond a chuid fhoghlaim.

## Seann oileanaich
*Claude Nicollier (1944)

## Luchd-obrach
*Paulo Freire (1921 - 1997)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Roinn-seòrsa:Foghlam
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

B' e neach-teagaisg, sgrìobhadair agus feallsanaiche às A' Ghearmailt a bh'ann an **Georg Wilhelm Friedrich Hegel** (IPA: [ˈɡeːɔʁk ˈvɪlhɛlm ˈfʁiːdʁɪç ˈheːɡl̩], Stuttgart, Diùcachd Württemberg, 27 an Lùnastal 1770 – Berlin, A' Phruis, 14 an t-Samhain 1831). Bha Hegel an sàs anns an gluasad feallasanch air an robh *Sàr-bheachdas Gearmailteach* (Gearmailtis: Deutscher Idealismus). Thug na sgrìobh Hegel buaidh uabhasach fhèin làidir air feallsanachd san Roinn-Eòrpa agus gu seachd àraidh air Marxachas.

## Leabhraichean
*Differenz des Fichteschen und Schellingschen Systems der Philosophie, 1801.
*Phänomenologie des Geistes, 1807
*Wissenschaft der Logik, 1812, 1813, 1816.
*Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften, 1817, 1827 agus 1830.
*Grundlinien der Philosophie des Rechts, 1821.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Pedagogia do Oprimido

'S e leabhar air a sgrìobhadh ann am Portagailis ann an stoidhl feallsanachail leis an ùghdar Paulo Freire, a chaidh a chlò-bhualadh ann an 1968 's a th' ann an **Pedagogia do Oprimido**.  Thathar a' beachdachadh gur e an annas-làimh aig Freire. San leabhar rinneadh càineadh gun sòradh air a' mhodail-tasgaidh (Portagailis: *modelo bancário*), far an robh an siostam foghlaim a' lionadh cinn nan sgoilearan le stuth is na sgoilearan uabhasach fhèin neo-ghnìomhach. 'S e, a rèir Freire, gun sparradh am modail-tasgaidh luachan agus feumlachdan sòisealta orrasa a bha millteach air an leasan. B' fheudar gun dùisgeadh mothachadh nan daoine (Portagailis: *conscientização*) agus iad a' cruthachadh a' churraicealaim air an sonsa, curraicealam a ghabhadh leis an cuid leasan. 'S e th' ann Teasgasg Sgrùdach.

S' ann air na ceithir ceistean aig an robh uidh aig Freire a nì an leabhar fòcas:

*dùisgeadh mothachadh 
*Rèabhlaid
*Co-chòmhradh
*Co-obrachadh

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Braisil
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Fianaisean Iehòbha

’S e buidheann Crìostaidh a tha ann am Fianaisean Iehòbha. Tha creideamhan agus nòsan aca a tha diofraichte ann an dòighean cudromacha bhon mhórchuid de na buidhnean Crìostaidh: mar eisimpleir, chan eil iad a’ creidsinn anns an Trianaid.  Tha iad ag ràdh gu bheil 8.7 millean de luchd-leantainn aca air feadh an t-saoghail a tha an sàs ann an soisgeulachd. Thàinig am buidheann às a’ Bible Student movement a chuir Charles Taze Russell air bonn aig deireadh nan 1870an. Tha iad aithnichte bhon nòs a th’ aca bhith a’ dol bho dhoras gu doras a’ soisgeulachd agus a’ fàgail litreachas cràbhach.

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn oifigeil *(sa Ghàidhlig)*

Roinn-seòrsa:Creideamh
Aistear

'S e **aistear** seòrsa sgrìobhadair a sgrìobhas aistean, gnè litreachail a thàinig dhan bhàrr san Ath-bheòthachadh.

## Aistearean Ainmeil
*Joseph Conrad
*Leo Tolstoj
*Milton Friedman
*Sully Prudhomme
*Romain Rolland
*Maurice Maeterlinck
*Rabindranath Tagore
*George Bernard Shaw
*Thomas Mann
*T. S. Eliot
*André Gide
*Alberto Gerchunoff
*Johannes Vilhelm Jensen
*Bertrand Russell
*Pär Fabian Lagerkvist
*Albert Camus
*Ivo Andrić
*Jean-Paul Sartre
*Saul Bellow
*Elias Canetti
*Jaroslav Seifert
*Wole Soyinka
*Joseph Brodsky
*Camilo José Cela
*Octavio Paz
*José Saramago
*Kenzaburo Oe
*Wisława Szymborska
*Günter Grass
*V. S. Naipaul
*J. M. Coetzee
*Hunter S. Thompson
*Che Guevara
*Ken Kesey
*George Orwell
*Henry David Thoreau
*J. R. R. Tolkien
*Theodore Roosevelt
*Victor Hugo
*George Santayana
*Paul Krugman
*Robert Louis Stevenson
*Oscar Wilde
*Richard Wagner
*Sigmund Freud
*G. K. Chesterton
*Émile Zola
*Honoré de Balzac
*Voltaire
*Doris Lessing
*Orhan Pamuk
*Czesław Miłosz

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Litreachas
Seanailear

'S e **seanailear**, **seanalair** air neo **oifigeach coitcheann** (Fraingis: *capitaine général*) seòrsa shaighdear àrd-ìre a tha os cionn cheuman-inbhe eile anns an Arm, an Cabhlach neo feachd eile. 'S ann fo sheanailear a bhios feachd a tha nas motha na rèisimeid. Mar as àbhaist, 's ann dhan a' bhùirdeasachd neo dhan iar-fhlaitheachd a bhuinneas seanailear, leis cho cumhachdail 's a tha iad agus an trèanadh sònraichte fo armachd a gheibh iad ann an sgoiltean mar Sandhurst ann am Breatainn agus West Point anns Stàitean.
 
## Seanailearan Ainmeil
*José Eusebio Otálora
*Ceusair Uilleam II
*Leon Trotsky
*Am Morair Seòras Moireach
*Uilleam Augustus, Diùc Cumberland
*William Henry Harrison
*Zachary Taylor
*Franklin Pierce
*Andrew Johnson
*Ulysses S. Grant
*Chester A. Arthur
*Benjamin Harrison
*Dwight D. Eisenhower
*Vladimir Voronin
*Uilleam Uallas
*Joseph Smith Jr
*Lachlann MacGuaire
*Rafael Reyes
*Eliseo Payán
*Julián Trujillo Largacha
*Domingo Caycedo Santamaría
*José María Obando
*Bartolomé Calvo
*José Ignacio de Márquez Barreto
*Pedro Alcántara Herrán
*Diego Lemos
*Eustorgio Salgar
*Deogracias Fonseca
*Aquileo Parra Gómez
*Santos Gutiérrez Prieto
*Froilán Largacha
*Jorge Holguín Jaramillo
*Rufino Cuervo y Barreto
*José María Campo Serrano
*Tomás Cipriano de Mosquera
*Laureano Gómez Castro
*Mariano Ospina Pérez
*Valerii Zaluzhnyi

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Cogadh
Auckland

'S e **Auckland** am baile as motha ann an Sealainn Nuadh. Ann an 2017, bha àireamh-sluaigh Auckland aig 1,657,000.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
HEC Paris

Tha **HEC Paris** gu math ainmeil. Tha e ann an Paris, An Fhraing. Stèidhichte sa bhliadhna 1881, tha e co-ionnan Oilthigh Harvard is Oilthigh Oxford ann an Sasainn. 

## Seann Oileanaich
* François Hollande

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Volodymyr Zelensky

'S e comaig agus neach-poileataigs na h-Ucràin a tha ann an **Volodymyr Oleksandrovych Zelensky** (Ucràinis: *Володимир Олександрович Зеленський*). Rugadh e san 25mh latha den Fhaoilleach 1978 ann an Kryvyi Rih. Chaidh a thaghadh mar cheann-suidhe anns a' bhliadhna 2019. Tha e na bhall de Shearbhant na Daoine (*Sluha Narodu, SN*), pàrtaidh poileataigeach anns an Ucràin.

Fhuair e Saorsa na Gàidhealtachd sa' Mhàirt 2022.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
An Cliseam

'S e beinn air Ceann a Tuath na Hearadh a th' anns a' Chliseam. 'S e a' bheinn as àirde sna h-Eileanan Siar a th' ann, agus 's i an Corbett a-mhàin ann an Innse Gall. Tha slighean gu leòr suas a' bheinn, agus tha sealladh math bhon mhullach. Tha aon shlighe chumanta a' dol suas bho àite-parcaidh ri taobh an rathaid eadar Steòrnabhagh agus an Tairbeart. Tha slighe eile thairis air cruadh-eich a' Chliseim a tha a' tòiseachadh aig ceann a tuath Abhainn Scaladail agus a' dol suas air Mullach an Langa. Tha seallaidhean on mhullach a' nochdadh beanntan a' chruidhe-eich: An t-Isean, Mulla bho Dheas, Mulla bho Thuath, agus Mullach an Langa. Tha a' bheinn mu 799 meatairean (2,621 troighean) a dh'àirde.

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Na Hearadh
Naomh Augustine à Hippo

B' e sgrìobhadair is easbaig a bha ann an **Naomh Augustine à Hippo**.

Rugadh e ann an Thagaste ann an Afraga a Tuath, a bha na phàirt den Ìmpireachd Romanach, ann an 354. Lean e Manichaeachd mus deach e na Chrìstean ann an 387 ann am Milan. Chaidh e na shagart ann an Hippo ann an 391 is na easbaig ann an 396. Chaochail e ann an 430 nuair a chreach na Bhandalan Hippo.

Tha e as ainmeile airson feallsanachd agus na leabhraichean a sgrìobh e, mar eisimpleir *Confessiones* ('Faoisidean') agus *De Civitate Dei* ('Air Baile Dia').

## Iomraidhean


Augustine à Hippo, Naomh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Anton Chekhov

B' e dràmataiche is sgrìobhadair às an Ruis a bha ann an **Anton Chekhov**.

Rugadh e ann an Taganrog ann an 1860 far an robh e na sgoilear aig sgoil ceangailte ris an eaglais Ghreugach. Dh'fhuirich e ann an Taganrog an dèidh do athair an teaghlach a ghluasad gu Mosgo. An dèidh sin dh'ionnsaich Chekhov leigheas ann am Mosgo is dh'obraich e mar dhotair-teaghlaich.
Sgrìobh e sgeulachdan goirid, bhuannaich e an Duais Phushkin agus sgrìobh e ceithir dealbhan-cluiche as ainmeile: Чайка ('Am Faoilleag', 1896), Дядя Ваня ('Uncail Vanya', 1899), Три Сестры ('Trì peathraichean', 1901) is Вишнёвый сад ('Gàrradh nan Sirisean', 1904). Chaochail e ann an 1904.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Ruiseanach
Khabarovsk

'S e baile mòr faisg air Vladivostok anns an Ruis a th' ann an **Khabarovsk** (Ruisis: *Хабaровск*, IPA: *xɐˈbarəfsk*). Tha e suidhichte air an àirde an ear na dùthcha, san sgìre Khabarovsk Krai. Tha 577,441 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1858.

## Bailtean Co-cheangailte
*Portland, Oregon.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Khabarovsk Krai (Ruisis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ruis
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Bucha (Kyivska Oblast)

'S e baile meadhanach faisg air Kyiv agus Irpin anns An Ucràin a th' ann am **Bucha** (Ucràinis: *Буча*, IPA: *ˈbut͡ʃɐ*). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, san roinn Kyivska Oblast. Tha 36,971 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898, nuair a thogadh rèile eadar Kyiv agus Kovel. B' ann ann am Bucha, far an robh taigh aig a theaghlach, a chuireadh an t-ùghdar Mikhail Bulgakov seachad a chuid làithean saora. Ann an 1991, thàinig Bucha gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Dhearbhaich tobraichean san Ucràin gu robh Bucha fo sgàile is fo bhuaidh an 64mh Bragàd Raidhfil Motair a tha na phàirt Roinn Armachd an Ear 35mh Arm na Ruise, le a thaigh-feachd maireannach ann an Khabarovsk, nuair a rinneadh buirbeachd sa bhaile ri linn Ionnsaigh na Ruise air An Ucràin ann an 2022. Sheall ìomhaighean saideil cuirp sìobhaltaich air an lionadh le urchairean, cuid dhiubh air an gheusadh, nan laighe anns na sràidean Bhucha fad seachdainnean, gu ruige a shaoraich Arm Ucràine am baile air 1 an Giblean 2022.

## Bailtean Co-cheangailte
* Jasło
* Kovel
* Tiachiv
* Tuszyn

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Kyivska oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Irpin (Kyivska Oblast)

'S e baile meadhanach suidhichte eadar Kyiv agus Bucha anns An Ucràin a th' ann an **Irpin** (Ucràinis: *Ірпі́нь*). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Bucha, san roinn Kyivska Oblast. Tha 62,456  duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1899, nuair a thogadh rathad-iarainn tron sgìre. Ann an 1991, thàinig Irpin gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Aig àm ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, bha Irpin na làrach far an robh sabaid chruaidh ann is na Ruiseanaich a' dèanamh air Kyiv. Thug feachdan na Ruis seilbh air Port-adhair Hostomel gu tuath air a' bhaile gus gluasad air adhart gu deas, timcheall air Kyiv. Chaidh am baile a bhomadh le feachdan Ruiseanach fhad 's a b' urrainn dha na h-Ucràinich iomadh feachd a bha a' feuchainn ri dhol a-steach dhan bhaile. A rèir Human Rights Watch, air 6 am Màrt 2022, bhomaig feachdan na Ruis crois-rathaid air rathad ann an Irpin a bha air a chleachdadh le sìobhaltaich is ias a' teiche. Air 24 am Màrt 2022, ghlac Feachdan Armaichte na h-Ucràine 40% den bhaile a-rithist bho fheachdan na Ruis. An uair sin, air 28 am Màrt, thuirt am Probhaist Oleksandr Markushkin gun deach am baile a shaorathadh gu dearbh le feachdan Ucràineach. Chaill mu 300 sìobhaltaich agus 50 saighdear Ucràineach am beatha.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Irpin a' bruidhinn (84.81%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (14.48%).

## Daoine Ainmeil
*Kostiantyn Skorokhod (1921 - 1991). Ceòl-sgrìobhaiche.

## Bailtean Co-cheangailte

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Kyivska oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Sumy (Sumska Oblast)

'S e baile mòr suidhichte eadar Chernihiv agus Kharkiv anns An Ucràin a th' ann an **Sumy** (Ucràinis: *Суми*, IPA: *ˈsumɪ*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Psel, san roinn Sumska Oblast. Tha 259,660 duine a' fuireach ann. Chan eil na crìochan leis An Ruis ach 50km air falbh on bhaile.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1652 air neo 1655 le Herasym Kondratyev agus bhuinneadh e dhan roinn Slobozhanshchyna anns na 17mh Linn agus 18mh Linn, air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Ann an 1991, thàinig Sumy gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Anns na ciad làithean dhen ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, chunnaic am baile sabaid mhòr eadar luchd-ionnsaigh Ruiseanach agus luchd-dìon na h-Ucràine, agus am baile air a chuairteachadh le saighdearan Ruiseanach. Air 9 am Màrt 2022, dh’ fhàg 44,000 neach Sumy ann an 10,000 càr prìobhaideach agus 85 busaichean. Tràth sa Ghiblean 2022, thàinig am baile-mòr agus an sgìre mun cuairt fo smachd Arm na h-Ucràine a-rithist às deidh do fheachdan na Ruise am baile fhàgail.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Sumy a' bruidhinn (77.29%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (20.35%).

## Daoine Ainmeil
*Mykola Hrunskiy (1872 - 1951): Cànanaiche.
*Karl Burman (1882 - 1965): Ailtire.
*Katerina Peshkova (1887 - 1965): Neach-iomairt chòraichean daonna.

## Bailtean Co-cheangailte
* Banská Bystrica
* Celle
* Gorzów Wielkopolski
* Harbin
* Kutaisi
* Lublin
* Mažeikiai
* Vratsa
* Xinxiang
* Zhuji

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Sumska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Àrd-sgoil Phort Rìgh

’S e àrd-sgoil ann am baile Phort Rìgh anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an **Àrd-sgoil Phort Rìgh**.  Ann an 2020, bha 490 de sgoilearan ann, agus 80 de thidsearan agus luchd-taice.  Tha 15 de bhun-sgoiltean anns an Eilean Sgitheanach agus Ratharsair a’ biathadh a-steach innte.  Tha ostail aig a’ sgoil, a tha ’na h-àite-fuirich aig àireamh bheag de sgoilearan aig a bheil an dachaigh ro fhada air falbh airson a bhith a’ siubhal gach latha.

’S e “Earbam” suaitheantas na sgoile.

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn oifigeil

Roinn-seòrsa:Foghlam
Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Ja, vi elsker dette landet

Tha an òran 'Ja vi elsker dette landet' (Tha gràdh againn airson an diùthaich seo) an t-òran nàiseanta Nirribhidh. Chaidh e a' sgrìobhadh bliadhnaichean air ais le Bjørnstrette Bjørnson, ach chaidh e a' bhi an òran nàiseanta dìreach ann an 2019. 

## Focail
Tha seo am focail Nirribhis Bokmål airson.

Ja, vi elsker dette landet,

som det stiger frem,

furet, værbitt over vannet,

med de tusen hjem, —

elsker, elsker det og tenker

på vår far og mor

𝄆 og den saganatt som senker

drømmer på vår jord. 𝄇

II

Dette landet Harald berget

med sin kjemperad,

dette landet Håkon verget,

medens Øyvind kvad;

Olav på det landet malet[b]

korset med sitt blod,

𝄆 fra dets høye Sverre talet[c]

Roma midt imot. 𝄆

III

Bønder sine økser brynte

hvor en hær dro frem;

Tordenskjold langs kysten lynte,

så den lystes hjem.

Kvinner selv stod opp og strede

som de vare menn;

𝄆 andre kunne bare grede,

men det kom igjen! 𝄆

IV

Visstnok var vi ikke mange,

men vi strakk dog til,

da vi prøvdes noen gange,

og det stod på spill;

ti vi heller landet brente

enn det kom til fall;

𝄆 husker bare hva som hendte

ned på Fredrikshald! 𝄆

V

Hårde tider har vi døyet,

ble til sist forstøtt;

men i verste[d] nød blåøyet

frihet ble oss født.

Det gav faderkraft å bære

hungersnød og krig,

𝄆 det gav døden selv sin ære —

og det gav forlik. 𝄆

VI

Fienden sitt våpen kastet,

opp visiret fór,

vi med undren mot ham hastet,

ti han var vår bror.

Drevne frem på stand av skammen,

gikk vi søderpå;

𝄆 nå står vi tre brødre sammen,[e]

og skal sådan stå! 𝄆

VII

Norske mann i hus og hytte,

takk din store Gud!

Landet ville han beskytte,

skjønt det mørkt så ut.

Alt, hva fedrene har kjempet,

mødrene har grett,

𝄆 har den Herre stille lempet,

så vi vant vår rett. 𝄆

VIII

Ja, vi elsker dette landet,

som det stiger frem,

furet, værbitt over vannet,

med de tusen hjem.

Og som fedres kamp har hevet

det av nød til seir,

𝄆 også vi, når det blir krevet,

for dets fred slår leir. 𝄆

Tha e uabhasach fada, ach tha iad dìreach a' seinn rannan 1, 7 agus 8.

Roinn-seòrsa:Laoidhean nàiseanta
Kyivska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Kyivska Oblast** (Ucràinis: *Ки́ївська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Kyivshchyna*). 'S e Kyiv a tha a' riaghladh na Kyivska Oblast, ged nach eil Kyiv na phàirt na roinne fhèin. 'S ann dhan Kyivska Oblast a bhuinneas an Raon Às-dùnadh Chernobyl.

## Eachdraidh
Bhuinneadh talamh na h-Oblast dhan Hetmanshchyna (stàit Chosagach, Ucràinis: *Гетьманщина*) bho 1649 gu ruige 1764. Chaidh an Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1932. B' e an Oblast seo, a bharrachd air Kharkivshchyna, a dh' fhuiling na bu mhotha agus na bu mhiosa na àite sam bith eile san dùthaich ri linn Gort na h-Ucràine (Ucràinis: *Голодомо́р*) eadar 1932 agus 1933. Chaochail 1,110,800 leis an acras. Bhòt 95.52% nan daoine ann an Kyivska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991. Air 15 an Giblean 2022 thuirt Andriy Nebytov, ceannard na poileis ann an Kyivska Oblast, gun do lorgadh mu 900 cuirp sìobhaltach fad Kyivshchyna, mar thoradh air a' bhuirbeachd a rinn feachdan na Ruise ri linn Ionnsaigh na Ruise air An Ucràin ann an 2022.

## Daoine Ainmeil
*Yossele Rosenblatt (1882 - 1933): Hazzan.
*Igor Sikorsky (1889 - 1972): Innleadair.
*Mikhail Bulgakov (1891 - 1940): Sgrìobhadair.
*Golda Meir (1898 - 1978): Neach-poileataigs.
*Lyudmila Pavlichenko (1916 - 1974): Snaidhpear.
*Mira Mendelson (1917 - 1945): Bàrd.
*Zuzanna Ginczanka (1917 - 1945): Bàrd.
*Kostiantyn Skorokhod (1921 - 1991): Ceòl-sgrìobhaiche.
*Halyna Nevinchana (1957): Peantair.
*Milla Jovovich (1975): Cleasaiche.
*Elena Baltacha (1983 - 2014): Cluicheadair teanais.

## Bailtean ann an Kyivska Oblast
*  Bila Tserkva
*  Borodianka
*  Bucha
*  Irpin

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Kyivska Oblast
Sumska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Sumska Oblast** (Ucràinis: *Сумська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Sumshchyna*). 'S e Sumy fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis An Ruis. 

## Eachdraidh
Bhuinneadh leth chuid na roinne gu Slobozhanshchyna anns na 17mh Linn agus 18mh Linn, air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Chaidh Sumska Oblast a chruthachadh ann an 1939 le pìosan bho Kharkivska Oblast, Chernihivska Oblast agus Poltavska Oblast. Bhòt 92.61% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Mykola Hrunskiy (1872 - 1951): Cànanaiche.
*Karl Burman (1882 - 1965): Ailtire.
*Mykola Khvylovy (1893 - 1933): Sgrìobhadair.
*Thomas de Hartmann (1885 - 1956): Ceòl-sgrìobhaiche.
*Katerina Peshkova (1887 - 1965): Neach-iomairt chòraichean daonna.
*Fedir Drobitko (1904 - 1949): Neach-ciùil.
*Yuri Horobets (1947 - 2021): Fiosaigiche.
*Viktor Yushchenko (1954): Neach-poileataigs.
*Dmytro Evdokymov (1988 - 2022): Eachdraiche agus ailtire.

## Bailtean ann an Sumska Oblast
*  Khoruzhivka
*  Konotop
*  Sumy
*  Trostianets

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Sumska Oblast
Ternopilska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Ternopilska Oblast** (Ucràinis: *Тернопі́льська о́бласть*, ainmean neo-fhoirmeil: *Ternopilshchyna/Ternopillia/Halychyna*). 'S e Ternopil fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar na dùthcha.

## Eachdraidh
Chaidh Ternopilska Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1939 ach bhuinneadh an sgìre air fad do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar eadar  1918 agus 1919, an dèidh tuiteam na h-Ostair-Ungaire.  Bhòt 98.67% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Baal Shem Tov: (1698 – 1760). Neach-stèidheachaidh Iùdhachd Hasidut.
*Leon Biliński (1846 - 1923). Neach-poileataigs.
*Marian Alma (1860 - 1937). Cleasaiche agus seinneadair.
*Shmuel Yosef Agnon: (1888 – 1966) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1957.
*Abraham Schalit: (1898 – 1979) Seanaiche nan Iùdhach.
*Marian Iwańciów: (1906 – 1971) Dealbhadair.
*Roald Hoffmann: (1937), Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1981.
*Mykola Bevz: (1954) Neach-saidheans.
*Iryna Vikyrtshak (1988). Bàrd agus Sgrìobhadair.

## Bailtean ann an Ternopilska Oblast
*  Buchach
*  Ternopil
*  Zalishchyky

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Ternopilska Oblast
Volynska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Volynska Oblast** (Ucràinis: *Воли́нська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Volynshchyna*). 'S e Lutsk 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis A' Phòlainn agus A' Bhealaruis.

## Eachdraidh
Bhuinneadh talamh na h-Oblast agus àitean eile mu timcheall air - ris an canadh Prykarpattia - dhan Rus Kyiveach agus an uair sin dha na stàiean a thàinig às a dhèidh, Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia agus Rìoghachd na Pòlainn. Às deidh sgaradh na Pòlainn ann an 1772, thuit i fo sgàile na monarcachd Habsburg agus Ostair-Ungaire. Chaidh Volynska Oblast a chruthachadh ann an 1939. Bhòt 96.32% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Mikołaj Kruszewski (1851 1887): Cànanaiche.
*Lesya Ukrainka (1871 - 1913). Bàrd.
*Shimshon Unichman (1907 - 1961). Neach-poileataigs agus lighiche.
*Shmuel Shilo (1929 - 2011): Cleasaiche.
*Oksana Zabuzhko (1960): Bàrd.

## Bailtean ann am Volynska Oblast
* Kovel
* Lutsk
* Moshchena

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Volynska Oblast
Mariupol (Donetska Oblast)

'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Donetsk agus Berdiansk  anns An Ucràin a th' ann am **Mariupol** (Ucràinis: *Маріу́поль*, Greugais: *Μαριούπολη*, IPA: *mɐr⁽ʲ⁾iˈupolʲ*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na Mara Azov, san roinn Donetska Oblast. Tha 431,859 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chanadh Zhdanov - ainm oifigear a' Phàirtidh Comannaich a rugadh an seo -  ris a' bhaile bho 1948 gu ruige 1989. Ann an 1991, thàinig Mariupol gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Air 25 an Gearran 2022, thòisich batal cruaidh air taobh iar a' bhaile mar phàirt Ionnsaigh na Ruis air an Ucràin. An ath latha, chaidh am baile a chur fo shèist agus feachdan Ruiseanach  a' bomadh a' bhaile fhad 's a bhathar a’ dèanamh air a' phort, a bha na amas ro-innleachdail airson smachd a chumail air a’ Mhuir Azov. Chaidh stad-teine ann fad beagan uairean air an deicheamh latha den ionnsaigh air 5 am Màrt 2022, bho 10m gu 4f a leigeadh pàirt de na sìobhaltaich theiche. Air 9 am Màrt 2022, thuirt an t-àrd-bhàillidh gun do bhàsaich co-dhiù 1,207 duine fad 9 latha. Air an aon latha, bhomaich Arm na Ruise ospadal chloinne. Thuirt Volodymyr Zelenskyy, ceann-suidhe na h-Ucràin, gur e eucoir cogaidh a bh' ann. Air 17 am Màrt 2022, thuirteadh gun deach mu timcheall air 80% taighean a' bhaile a mhilleadh le bomaichean Ruiseanach.

## Daoine Ainmeil
*Arkhip Kuindzhi (1841 - 1910) Peantair.
*Andriy Zhdanov (1896 - 1948) Neach-poileataigs.
*Viacheslav Voron (1967) Dannsair.

## Bailtean Co-cheangailte
* Gdańsk
* Savona
* Qiqihar

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Donetska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Donetska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Donetska Oblast** (Ucràinis: *Донецька область*, ainm neo-fhoirmeil: *Donechchyna*). 'S e Donetsk fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne *de jure*, ach 's Kramatorsk a tha a' dèanamh a' ghnothaich fhad 's a tha an cogadh ann. Tha i suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, faisg air na crìochan leis An Ruis. Le 4,100,280 neach-còmhnaidh, 's ann aicese 's a tha an àireamh-sluaigh as motha na oblast no oblast sam bith eile san Ucràin.

## Eachdraidh
Bhuinneadh talamh ann an ceann a tuath na h-oblast gu Slobozhanshchyna anns na 17mh Linn agus 18mh Linn, air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Chaidh Donetska Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1932 le pìosan bho Kharkivska Oblast, Dnipropetrovska Oblast agus Kharkiv fhèin. Chanadh *Yuzivka Oblast* ris fo na Nàsaich eadar 1941 agus 1943 agus an uair sin *Stalino Oblast* gu ruige 1961. Rinn an Holodomor - Gort na h-Ucràine - droch sgrios air an sgìre seo agus chaochail 230,800 leis an acras. Bhòt 83.9% nan daoine ann an Donetska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Arkhip Kuindzhi (1841 - 1910): Peantair.
*Sergei Prokofiev (1891 - 1953): Ceòl-sgrìobhaiche.
*Andriy Zhdanov (1896 - 1948): Neach-poileataigs.
*Emma Andijewska (1931): Bàrd.
*Vasil Marsyuk (1938): Bàrd agus sgrìobhadair.
*Natan Sharansky (1948): Neach-poileataigs.
*Viktor Yanukovych (1950): Neach-poileataigs.
*Viacheslav Voron (1967): Dannsair.
*Neda Nezhdana (1971): Bàrd agus neach-aithris.
*Natalia Veselnitskaya (1975): Neach-lagha.
*Siouzana Melikián (1986): Cleasaiche.

## Bailtean ann an Donetska Oblast
* Donetsk
* Horlivka
* Kramatorsk
* Makiivka
* Marinka
* Mariupol
* Sontsivka

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Donetska Oblast
Marșenița

'S e baile beag, far a bheil Romàinis ga bruidhinn, air an àirde an iar na h-Ucràine a th' ann am **Marșenița** (Ucràinis: *Маршинці*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Prut, dìreach 4km air falbh bho na crìochan le Romàinia, san roinn Chernivetska Oblast agus tha 5,353 duine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
Chaidh Marșenița a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1611. Chaidh eaglais fhiodha a thogail an seo ann an 1710, a chaidh ath-thogail 1887 ann am breigichean dearga, agus tha i na carragh sònraichte de dh' ailtireachd chràbhach, an aon eisimpleir ann am Bukovina a Tuath agus Bessarabia a Tuath. Bhuinneadh am baile do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919. Ann an 1991, thàinig Marșenița gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Bha Marșenița na phàirt Novoselytskiy Raoin(Ucràinis: *Новоселицький район*) gu ruige 2018.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Romàinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Marșenița a' bruidhinn (93.65%), ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis cuideachd (5.1%) agus Ruisis (1.21%).

## Daoine Ainmeil
*Teodor Bordeianu (1902 - 1969): Innleadair.
*Sofia Rotaru (1947): Seinneadair.
*Lilia Sandulesu (1958): Seinneadair.

## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Chernivetska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th' ann an **Chernivetska Oblast** (Ucràinis: *Черніве́цька о́бласть*, Romàinis: *Regiunea Cernăuți*, ainm neo-fhoirmeil: *Chernivshchyna*). 'S e Chernivtsi fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, faisg air na crìochan le Romàinia agus Moldàibhia. Chaidh Chernivetska Oblast a chruthachadh ann an 1940.

## Eachdraidh
Bhòt 92.78% nan daoine ann an Chernivetska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Friedrich Zelnik (1885 - 1950). Cleasaiche.
*Teodor Bordeianu (1902 - 1969): Innleadair.
*Moysey Fishbein (1946 - 2020). Bàrd.
*Sofia Rotaru (1947): Seinneadair.
*Volodymyr Ivasyuk (1949 - 1979): Seinneadair.
*Lilia Sandulesu (1958): Seinneadair.
*Arseniy Yatsenyuk (1974): Eaconamaiche agus neach-poileataigs.
*Ani Lorak (1978): Seinneadair agus cleasaiche.
*Mila Kunis (1983): Cleasaiche.

## Bailtean ann an Chernivetska Oblast
*  Chernivtsi
*  Kitsman
*  Storozhynets
*  Novodnistrovsk
*  Marșenița

## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Chernivetska Oblast
Kramatorsk (Donetska Oblast)

'S e baile mòr eadar Donetsk agus Kharkiv  anns An Ucràin a th' ann an **Kramatorsk** (Ucràinis: *Крамато́рськ*, IPA: *krɐmɐˈtɔrʲsʲk*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Kazenyi Torets, san roinn Donetska Oblast. Tha 150,084 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1868, nuair a thogadh stèisean rèile tron sgìre. Ann an 1991, thàinig Kramatorsk gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Bhomaich feachdan na Ruise an stèisean air 8 an Giblean 2022 le boma Tochka-U, ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin. Chaidh 57 duine a mharbhadh agus bha 109 duine eile air an goirteachadh. Bhuinneadh àireamh a' bhoma gu sreath bhomaichean a chleachd na Ruiseanaich ann an Siria.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ruisis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kramatorsk a' bruidhinn (63.4%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (36.0%).  Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Kremenchuk tron 20mh Linn, cha b' ann ach an dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann an Kramatorsk air thuiteam fad na 21mh Linn.

## Daoine Ainmeil
*Yakiv Pohrebniak (1928 - 2016): Neach-poileataigs.
*Neda Nezhdana (1971): Bàrd agus neach-aithris.
*Natalia Veselnitskaya (1975): Neach-lagha.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Donetska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Kryvyi Rih

'S e baile mòr eadar Dnipro agus Mykolaiv  san Ucràin a th' ann an **Kryvyi Rih** (Ucràinis: *Кривий Ріг*, IPA: *krɪˌwɪj ˈr⁽ʲ⁾iɦ*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig inbhir nan Aibhnichean Inhulets agus Saksahan, san roinn Dnipropetrovska Oblast. Tha 624.579 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1775, mar phost malairt. Ann an 1991, thàinig Kryvyi Rih gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kryvyi Rih a' bruidhinn (70.85%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (27.61%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Kryvyi Rih sa chiad leth dhen 20mh Linn, cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann an Kryvyi Rih air thuiteam fad na 21mh Linn.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:canvas value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:auto height:220 barincrement:30
PlotArea = left:60 bottom:50 top:20 right:20
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:800000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
BackgroundColors = canvas:canvas
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100000 start:0
BarData=
  bar:1781 text:1781
  bar:1859 text:1859
  bar:1887 text:1887
  bar:1896 text:1896
  bar:1916 text:1916
  bar:1920 text:1920
  bar:1923 text:1923
  bar:1939 text:1939
  bar:1941 text:1941
  bar:1956 text:1956
  bar:1969 text:1969
  bar:1989 text:1989
  bar:2001 text:2001
  bar:2009 text:2009
  bar:2014 text:2014
PlotData=
  color:barra width:5 align:left
  bar:1781 from:0 till:2184
  bar:1859 from:0 till:3644
  bar:1887 from:0 till:6000
  bar:1896 from:0 till:17000
  bar:1916 from:0 till:26700
  bar:1920 from:0 till:22700
  bar:1923 from:0 till:19000
  bar:1939 from:0 till:197000
  bar:1941 from:0 till:213000
  bar:1956 from:0 till:322000
  bar:1969 from:0 till:623000
  bar:1989 from:0 till:769100
  bar:2001 from:0 till:712500
  bar:2009 from:0 till:674866
  bar:2014 from:0 till:654900
TextData=
  fontsize: S pos:(180,30)
  text:

## Daoine Ainmeil
*Valentyna Shevchenko (1935 - 2020): Neach-poileataigs.
*Vladimir Malakhov (1968): Dannsair.
*Volodymyr Zelensky (1978): Neach-poileataigs.

## Bailtean Co-cheangailte
* Hanban
* Rustavi

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dnipropetrovska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Khoruzhivka (Sumska Oblast)

'S e baile beag air an àirde an iar-thuath na h-Ucràine a th' ann an **Khoruzhivka** (Ucràinis: *Хорýжівка*). Tha e suidhichte san roinn Sumska Oblast agus tha 813 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh tuineachadh a lorg an seo bho Linn an Iarainn faisg air an ear-thuath a' bhaile. Chaidh Khoruzhivka a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1708. Bha 1,420 duine a' fuireach anns a' bhaile ann an 1979 ach tha na h-àireamhan air thuiteam on latha seo. Dh'fhuiling am baile mar thoradh air murt-cinnidh muinntir Ucràine a rinn riaghaltas an USSR ann an 1932 - 1933 agus 1946 - 1947. Ann an 1991, thàinig Khoruzhivka gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.

## Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Khoruzhivka a' bruidhinn (98.52%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (1.48%).

## Daoine Ainmeil
*Thomas de Hartmann (1885 - 1956)
*Yuri Horobets (1947 - 2021)
*Viktor Yushchenko (1954)

## Ceanglaichean A-mach
*Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean
Dnipropetrovska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Dnipropetrovska Oblast** (Ucràinis: *Дніпропетро́вська о́бласть*, ainmean neo-fhoirmeil: *Dnipropetrovshchyna/Sicheslavshchyna*). 'S e Dnipro 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha. Chaidh Dnipropetrovska Oblast a chruthachadh ann an 1932.

## Eachdraidh
Bhuinneadh pàirt mhòr talamh na h-Oblast dhan Hetmanshchyna (stàit Chosagach, Ucràinis: *Гетьманщина*) bho 1649 gu ruige 1764. Rinn an Holodomor - Gort na h-Ucràine - droch sgrios air an sgìre seo agus chaochail 368,400 leis an acras. Bhòt 90.36% nan daoine ann an Dnipropetrovska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Oleksandr Alenytch (1890 - 1923): Fiosaigiche agus reul-eòlaiche.
*Viktor Petrov (1894 - 1969). Sgrìobhadair.
*Valerian Pidmohylny (1901 - 1937). Sgrìobhadair.
*Leonid Brezhnev (1906 - 1982). Neach-poileataigs.
*Valentyna Shevchenko (1935 - 2020): Neach-poileataigs.
*Yulia Tymoshenko (1960). Neach-poileataigs.
*Vladimir Malakhov (1968): Dannsair.
*Volodymyr Zelensky (1978). Neach-poileataigs.
*Vera Brezhneva (1982): Seinneadair agus cleasaiche.

## Bailtean ann an Dnipropetrovska Oblast
*  Kamianske
*  Dnipro
*  Kryvyi Rih
*  Nikopol
*  Pavlohrad

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Dnipropetrovska Oblast
Kherson

'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Mykolaiv agus Berdiansk  anns An Ucràin a th' ann an **Kherson** (Ucràinis: *Херсон*, IPA: *xerˈsɔn*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Dnipro, far a shruthas i dhan A' Mhuir Dhubh, san roinn Khersonska Oblast. Tha 283,649 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh Kherson a stèidheachadh ann an 1778 le Caitrìona II na Ruise mar dhaingneach mara. Ann an 1991, thàinig Kherson gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. B' e Kherson a' chiad phrìomh-bhaile roinneil Ucràineach a chaidh a ghlacadh le feachdan na Ruise ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022. Thog iomadh sìobhaltach fianais an aghaidh nan Ruiseanach anns na sràidean.

## Daoine Ainmeil
*Moshe Sharett (1894 - 1965): Neach-poileataigs.
*Sergei Polunin (1989): Dannsair.

## Bailtean Co-cheangailte
* Izmit
* Shumen
* Zalaegerszeg

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Khersonska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Khersonska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Khersonska Oblast** (Ucràinis: *Херсо́нська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Khersonshchyna*). 'S e Kherson fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na Mara Azov agus A' Mhuir Dhubh. Tha 1,016,707 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh Khersonska Oblast a chruthachadh ann an 1944. Bhòt 90.1% nan daoine ann an Khersonska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Leon Trotsky (1879 - 1940): Rèabhlaideach.
*Moshe Sharett (1894 - 1965): Neach-poileataigs.
*Sergei Polunin (1989) Dannsair.

## Bailtean ann an Khersonska Oblast
* Kherson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Khersonska Oblast
Poltavska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann am **Poltavska Oblast** (Ucràinis: *Полтавська область*, ainm neo-fhoirmeil: *Poltavshchyna*). 'S e Poltava fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an ear na dùthcha. 

## Eachdraidh
Bhuinneadh talamh na h-Oblast dhan Hetmanshchyna (stàit Chosagach, Ucràinis: *Гетьманщина*) bho 1649 gu ruige 1764. B' ann anns a' Pholtavshchyna a rinn Opanas Slastion a chuid obrach. Chaidh an Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1937. Bhòt 94.93% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Hryhoriy Skovoroda (1722 - 1794). Feallsanaiche.
*Nikolai Gogol (1809 - 1852). Sgrìobhadair.
*Yehoshua Hankin (1864 - 1945): Neach-iomairt Sionach.
*Symon Petliura (1879 - 1926). Neach-poileataigs agus neach-aithris.
*Vira Kholodna (1893 - 1919). Cleasaiche.
*Yitzhak Ben-Zvi (1884 - 1963). Neach-poileataigs.
*Emmanuel Mané-Katz (1894 - 1964): Peantair.
*Oleksandr Pecherskiy (1909 - 1990): Neach-iomairt an aghaidh Nàsachd.

## Bailtean ann am Poltavska Oblast
*  Kremenchuk
*  Poltava
*  Velyki Sorochyntsi

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Poltavska Oblast
Zhytomyrska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Zhytomyrska Oblast** (Ucràinis: *Жито́мирська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Zhytomyrshchyna*). 'S e Zhytomyr fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis A' Bhealaruis. 

## Eachdraidh
Chaidh Zhytomyrska Oblast a chruthachadh ann an 1937 le pìosan bho Kyivska Oblast agus Vinnytska Oblast. Bhòt 95.06% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Jarosław Dąbrowski (1836 - 1871): Rèabhlaideach sòisealach
*Lesya Ukrainka (1836 - 1871): Bàrd.
*Joseph Conrad (1857 - 1924): Sgrìobhadair.
*Hayim Nahman Bialik (1873 - 1834): Bàrd.
*Peter Krasnow (1886 - 1979): Peantair.
*Raquel Liberman (1900 - 1935): Neach-iomairt.
*Vasily Grossman (1905 - 1964): Sgrìobhadair agus neach-aithris.
*Volodymyr Veksler (1907 - 1866): Fiosaigiche
*Valerii Zaluzhnyi (1973): Saighdear.

## Bailtean ann an Zhytomyrska Oblast
* Berdychiv
* Novohrad-Volynskyi
* Zhytomyr

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Zhytomyrska Oblast
Lvivska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th' ann an **Lvivska Oblast** (Ucràinis: *Львівська о́бласть*, IPA: *ˈlʲʋʲiu̯sʲkɐ ˈɔbɫɐsʲtʲ*, ainm neo-fhoirmeil: *Lvivshchyna*). 'S e Lviv fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, faisg air na crìochan leis A' Phòlainn.

## Eachdraidh
Chaidh Lvivska Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1939, ach bhuinneadh an sgìre air fad do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar eadar  1918 agus 1919, an dèidh tuiteam na h-Ostair-Ungaire. Bhòt 97.46% nan daoine ann an Kyivska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Ivan Franko (1856 - 1916). Sgrìobhadair.
*Ludwig von Mises (1881 - 1973) Ailtire.
*Kazimierz Bartel (1882 - 1941). Matamataigear agus neach-poileataigs.
*Igor Gorin (1904 - 1982). Seinneadair.
*Ross Martin (1920 - 1981). Cleasaiche.
*Franciszek Duszeńko (1925 - 2008). Cruth-ealantair.
*Myroslav Skoryk (1938 - 2020). Ceòl-sgrìobhaiche.
*Abraham Schalit (1898 – 1979): Seanaiche nan Iùdhach.
*Marian Iwańciów (1906 – 1971): Dealbhadair.
*Roald Hoffmann (1937): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1981.

## Bailtean ann an Lvivska Oblast
*  Horodok
*  Lviv
*  Nahuievychi
*  Zolochiv

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Lvivska Oblast
Kharkivska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Kharkivska Oblast** (Ucràinis: *Харківська́ о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Kharkivshchyna*). 'S e Kharkiv fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha faisg air na crìochan leis An Ruis.

## Eachdraidh
Bhuinneadh talamh na h-oblast air fad dhan roinn Slobozhanshchyna anns na 17mh Linn agus 18mh Linn, air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Chaidh Kharkivska Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1932. B' e an Oblast seo, a bharrachd air Kyivshchyna, a dh' fhuiling na bu mhotha agus na bu mhiosa na àite sam bith eile san dùthaich ri linn Gort na h-Ucràine (Ucràinis: *Голодомо́р*) eadar 1932 agus 1933 Chaochail 1,037,600 leis an acras. Bhòt 86.33% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Peter von Köppen (1793 - 1864): Cruinn-eòlaiche.
*Serhii Vasylkivsky (1854 - 1917): Peantair.
*Nikolai Tikhonov (1905 - 1997): Neach-poileataigs.
*Naum Landkof (1915 - 2004): Matamataigear.
*Anatoliy Nedbaylo (1923 - 2008): Paidhleat.
*Vitaliy Seleznov (1939 - 2020): Cleasaiche.

## Bailtean ann an Kharkivska Oblast
*  Izyum
*  Kharkiv

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Kharkivska Oblast
Chernihivska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Chernihivska Oblast** (Ucràinis: *Черні́гівська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Chernihivshchyna*). 'S e Chernihiv fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis An Ruis agus A' Bhealaruis. 

## Eachdraidh
Bhuinneadh pàirt mhòr talamh na h-Oblast dhan Hetmanshchyna (stàit Chosagach, Ucràinis: *Гетьманщина*) bho 1649 gu ruige 1764. Chaidh an Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1932 Rinn an Holodomor - Gort na h-Ucràine - droch sgrios air an sgìre seo agus chaochail 254,200 leis an acras. Bhòt 93.74% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Yuri Lysianskyi (1773 - 1837): Seòladair agus taisgealaiche.
*Angelica Balabanoff (1878 - 1965): Neach-poileataigs.
*Volodymyr Antonov-Ovseenko (1883 - 1938): Rèabhlaideach agus riochdaire dioplòmasach.
*Olha Kholkova (1891 - 1955): Dannsair.
*Anatoly Rybakov (1911 - 1998). Sgrìobhadair.
*Leonid Kuchma (1938): Neach-poileataigs.
*Kateryna Pavlenko (1988). Seinneadair.

## Bailtean ann an Chernihivska Oblast
*  Bakhmach
*  Chernihiv
*  Nizhyn
*  Nosivka
*  Novhorod-Siverskyi
*  Pryluky

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Chernihivska Oblast
Mykolaiv (Mykolaivska Oblast)

'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Kherson agus Odesa  anns An Ucràin a th' ann am **Mykolaiv** (Ucràinis: *Миколаїв*, IPA: *mɪkoˈlɑjiu̯*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Pivennyi Buh, far a shruthas i dhan A' Mhuir Dhubh, san roinn Mykolaivska Oblast. Tha 476,101 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh Mykolaiv a stèidheachadh ann an 1789 le Grigory Potemkin mar ghàrradh-shoithichean. 'S ann làidir 's a tha an gnìomhachas seo gus ar làithean: b' ann ann am Mykolaiv a thogadh an soitheach *Moskva*, air an tug feachdan n'a h-Ucràine. Ann an 1991, thàinig Mykolaiv gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Air 25 an Gearran 2022, chaidh ionnsaigh a thoirt air port-adhair Kulbakino agus ionad connaidh anns a' bhaile le urchraichean Ruiseanach, agus air 3 am Màrt 2022 chaidh Mikolaiv a chur fo shèist le feachdan armachd na Ruise, mar phàirt Ionnsaigh 2022 na Ruise air an Ucràin. Chuir na h-Ucràinich ruaig air na Ruiseanaich.

## Daoine Ainmeil
*Mykola Arkas (1853 - 1909). Sgrìobhadair, eachdraiche agus ceòl-sgrìobhaiche.
*Art Hodes (1904 - 1993). Ceòladair.
*Yuri Nosenko (1927 - 2008). Neach-brathaidh.

## Bailtean Co-cheangailte
* Braslaw
* Denzhou
* Galați
* Kutaisi
* Mogilev
* Nilüfer
* Tianjin
* Tinos
* Trieste
* Weihai
* Zhoushan

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Mykolaivska Oblast (Ucràinis)

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Mykolaivska Oblast

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Mykolaivska Oblast** (Ucràinis: *Миколаївська область*, ainm neo-fhoirmeil: *Mykolaivshchyna*, IPA: *mɪkoˈɫɑjiu̯sʲkɐ ˈɔbɫɐsʲtʲ*). 'S e Mykolaiv fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na Mara Dhuibh. Tha 1,108,394 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh Mykolaivska Oblast a chruthachadh ann an 1937 nuair a roinneadh Odeska Oblast ann an dà leth. Bhòt 89.45% nan daoine ann am Mykolaivska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil
*Mykola Arkas (1853 - 1909). Sgrìobhadair, Eachdraiche agus Snìomhadair Ciùil.
*Art Hodes (1904 - 1993). Neach-ciùil.
*Yuri Nosenko (1927 - 2008). Neach-brathaidh.

## Bailtean ann am Mykolaivska Oblast
* Bashtanka
* Mykolaiv
* Snihurivka
* Nova Odesa
* Novyi Buh

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Mapaichean

Roinn-seòrsa:An Ucràin
Roinn-seòrsa:Mykolaivska Oblast