open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1080an

Sheas na 1080an, san 11mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1080 agus 31 an Dùbhlachd 1089. 'S iad a chiad deichead den linn.

* 1080 
* 1081 
* 1082 
* 1083 
* 1084 
* 1085 
* 1086 
* 1087 
* 1088
* 1089

Roinn-seòrsa:11mh linn
*
1090an

Sheas na 1090an, san 11mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1090 agus 31 an Dùbhlachd 1099. 'S e seo a chiad deichead den linn.

* 1090 
* 1091 
* 1092 
* 1093 
* 1094 
* 1095 
* 1096 
* 1097 
* 1098
* 1099

Roinn-seòrsa:11mh linn
*
1400an

*Is docha gu bheil thu a coimhead airson an [[15mh Linn]]*

* 1400 
* 1401 
* 1402 
* 1403 
* 1404 
* 1405 
* 1406 
* 1407 
* 1408
* 1409

Roinn-seòrsa:15mh linn
*
1300an

*Is docha gu bheil thu a coimhead airson an [[14mh Linn]]*

* 1300 
* 1301 
* 1302 
* 1303 
* 1304 
* 1305 
* 1306 
* 1307 
* 1308
* 1309

Roinn-seòrsa:14mh linn
*
1200an

*Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an [[13mh Linn]]*

* 1200 
* 1201 
* 1202 
* 1203 
* 1204 
* 1205 
* 1206 
* 1207 
* 1208
* 1209

Roinn-seòrsa:13mh linn
*
1100an

*Is docha gu bheil thu a coimhead airson an [[12na linn]]*

* 1100 
* 1101 
* 1102 
* 1103 
* 1104 
* 1105 
* 1106 
* 1107 
* 1108
* 1109

Roinn-seòrsa:12mh linn
*
1000an

*Is docha gu bheil thu a coimhead airson an [[11mh Linn]]*

* 1000 
* 1001 
* 1002 
* 1003 
* 1004 
* 1005 
* 1006 
* 1007 
* 1008
* 1009

Roinn-seòrsa:11mh linn
*
Inneal

'S e **inneal** uidheam (beart) sam bith, a dheanas obair nas fhasa ri co-lionadh, le meudachadh neo le atharrachadh rian-gnathaich den fhorsa-iomain.

## Na Sia Bun Innil
Is e a tha anns na sia bun-innil an àlach de innealan bunaiteach ri gach inneal iom-fhillte. Mar a thachair, chan eil ach sia bun-innil.

Is iad:

*An Luamhan,
*An Claon Bhòrd,
*An Roth (A'chuibhle),
*An Ulag,
*An Geinne,
*Am Bidhis.

Roinn-seòrsa:Innleadaireachd
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Roinn-seòrsa:Inneal
Obair (fiosaigs)

Ann am fiosaigs tha ciall sònraichte air **obair**.

Nuair a bhitheas forsa ag adhbharachadh gluasad de thomad, dèanar obair air an tomad. Bidh meud an obair (*W*) co-rèireach ris an fhorsa (*F*) is an astar *s* a ghluaiseas an tomad.

: *W* = *Fs*

Cleachd an t-Urramach Alasdair MacGriogar an cruth "Cumhachd Eigin", nuair a dh'ainmich esan am prìomh alt den chiad lagha de Newtoin an alt a chaidh air fhoillseachadh 's an iris *[[An Gàidheal]]* an 1873. Is e ceumanach de dh'Oilthigh Obar Dheathain a bha 's an Ghriogaireach.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Saidheans
Sgoil MhicNeacail

'S e àrd-sgoil ann an Steornabhagh a tha ann an Àrd-sgoil **MhicNeacail**.  Tha e a' libhrigeadh foghlam àrd-sgoile eadar AS1 agus AS6 do Leòdhas.  

'S e facal-suaicheantais na sgoile  *Sequamur*, a' ciallachadh 'Leanamaid'. 

Tha ceithir roinnean, no 'taighean' ann dha na sgoilearan: Addison, Foirbeis, Gibson, MacRath agus Sutharlan. Chaidh an ainmeachadh air seann cheannardan na sgoile.

## Eachdraidh na Sgoile
Chuireadh air bhonn i le airgead bho Alasdair Moireasdan MacNeacail. B' e innleadair a bh' ann aig an robh gnìomhachas ann an Shanghai a' togail long. Nuair a chaochail e, dh'fhàg e airgead na thiomnadh ag ràdh gun robh e "an dòchas gun dèan mi feum air chor-eigin do chloinn mo sheann eòlaich." 'S e a rinn a bhràithrean sgoil ùr a thogail ann an Steòrnabhagh. 

Chaidh an Sgoil fhosgladh air 27 Gearran 1873. Bha 105 sgoilear innte.

Gu ruige sin, bha ceithir sgoiltean eile anns a' bhaile: dhà le Sir Seumas MacMhathain, tè le Eaglais na h-Alba agus tè leis an Eaglais Shaoir.

**Ceannardan na Sgoile**
* Iain Sutharlan
* Iain Foirbeis
* Uilleam Gibson C.B.E.(bho 1894 gu 1925)
* Iain MacRath (bho 1926 gu 1944)
* C.J.S. Addison

## Iomraidhean
* Urchardan, Alasdair. 'Sgoil mhic Neacail an Steòrnabhagh' ann an *Gairm* 16, An Samhradh 1956, dd.305-7.



## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn Sgoil MhicNeacail
* BBC Naidheachdan 2023-02-27: A’ Ghàidhlig ann an Sgoil MhicNeacail *(aithris bhideo 4:02)*

Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Roinn-seòrsa:Foghlam
Stàilinn

'S e coimheatailt a tha air a dèanamh le iarann agus eileamaid eile (mar as trice gualan) a tha ann an **stàilinn**.

Roinn-seòrsa:Meatailt
Sgoil Lionacleit

Àrd-sgoil ann am Beinn na Faoghla.  Tha i a' libhrigeadh foghlam àrd-sgoile eadar AS1 agus AS6 dha na h-Eileanan mu Dheas seach Barraigh agus Bhatarsaigh, 's iad Bearnaraigh, Uibhist a Tuath, Griomasaigh, Beinn na Faoghla, Uibhist a Deas agus Eirisgeigh. Dh'fhosgail an sgoil ann an 1987. 

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:foghlam
Coinneach Mac an Tòisich

'S e neach-poileataigs na h-Alba a tha ann an **Coinneach Mac an Tòisich** BPA (Beurla: *Ken Macintosh*). Rugadh e air 15 am Faoilleach 1962 ann an Inbhir Nis is dh'ionnsaich e eachdraidh aig Oilthigh Dhùn Èideann. Mus robh e sa Phàrlamaid, bha e na riochdaire telebhisein aig a’ BBC.
Bha e na bhall Pàrlamaid na h-Alba airson A' Choille Shear don Phàrtaidh Làbarach gu ruige Taghadh Albannach 2016 nuair a chaill e a sheat, ach chaidh a thaghadh mar bhall-liosta airson Alba an Iar.
Thaghadh e mar oifigear-riaghlaidh na Pàrlamaide an dèidh Taghadh Albannach 2016 nuair a leig Tricia Màrabhaig dhith a dreuchd. Ged a bha e na bhall den Phàrtaidh Làbarach na h-Alba, mar oifigear-riaghlaidh cha b’urrainn dha bhòtadh leis a phàrtaidh. Dh'fhàg e am Pàrlamaid ann an 2021.

Bha athair, Fearchar Mac an Tòisich nach maireann, cudromach ann am foghlam Gàidhlig is bha e na chathraiche air Bòrd nan Urrasairean aig t-Sabhail Mòr Ostaig.

## Ceanglaichean a-mach
* Pàrlamaid na h-Alba: Ken Macintosh MSP
* They Work for You: Kenneth Macintosh, MSP, West Scotland (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
1000

**M** 

## Tachartasan
*Cuir Leif Ericson air tìr anns An Talamh Ùr.
*Chaidh Brno (An t-Seic) agus Wrocław (A' Phòlainn) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1000an
1002

**MII** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 23 am Faoilleach - Otto III, Impire Naomh Ròmanach (rug. 980)
 
Roinn-seòrsa:1000an
1004

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1004** (**MIV**). 

## Tachartasan
* 14 an Cèitean &ndash; Eanraig I  is crowned Impire Naomh Ròmanach anns am Pavia.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1000an
1006

**MVI**

## Tachartasan

## Breithean
* Constantine X, Impire Byzantium (bas. 1067)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1000an
1007

**MVII**

## Tachartasan
* Chaidh Fürth (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Isaac I Comnenus, Impire Bheasantian (bas. 1062)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1000an
1008

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1008** (**MVIII**).

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Bhologna a stèidheachadh ann am Bologna, san Eadailt.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1000an
1009

**MIX**

## Tachartasan
* 14 an Gearran – Chaidh Liotuàinia a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* Pàpa Iain XVIII
 
Roinn-seòrsa:1000an
1010

**MX**

## Tachartasan

## Breithean
* 30 an Cèitean &ndash; Impire Renzong na Sìona (bas. 1063)
* 2 an t-Ògmhios &ndash; Benno, easbaig na Meissen (bas. 1106)
* Rìgh Bermudo III na León (bas. 1037)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1010an
1011

**MXI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 23 an Gearran &ndash; Willigis, Àrd-easbaig Mainz 

Roinn-seòrsa:1010an
1012

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1012** (**MXII**).

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 12 an Cèitean &ndash; Pàpa Sergius IV

Roinn-seòrsa:1010an
1013

**MXIII**

## Tachartasan
*Chaidh Taifa Ghranada a stèidheachadh.

## Breithean
* Sancha na León, bean-chèile na Ferdinand I na León

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1010an
1014

**MXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 3 an Gearran &ndash; Sweyn I Haraldsson, Rìgh na Danmhairg
* 23 an Giblean &ndash; Brian Bóramha, Rìgh na h-Èireann

Roinn-seòrsa:1010an
1015

**MXV** 

## Tachartasan

## Breithean
* Rìgh Aindrea I na h-Ungair (bas. 1060)
* Kazimierz I na Pòlainn (bas. 1058)
* Harald III, rìgh na Nirribhidh (bas. 1066)
* Michael V, Impire Bheasantian (bas. 1042)
* Impire Xingzong na Liao

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1010an
1016

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1016** (**MXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 30 an t-Samhain &ndash; Edmund II, Rìgh na Sasainn
* Impire Sanjō na Seapan

Roinn-seòrsa:1010an
1017

B’ e bliadhna chumanta a bha ann an 1017 a thòisich Dimàirt.
## Tachartasan
*Chaidh Olomouc (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 29 an Dàmhair &ndash; Eanraig III, Impire Naomh Ròmanach (bas. 1056)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1010an
1018

**MXVIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Aeddan ap Blegywryd, Rìgh na Gwynedd

Roinn-seòrsa:1010an
1020

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1020** (**MXX**). 

## Tachartasan
*Chaidh Saint-Germain-en-Laye (An Fhraing) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1020an
1021

**MXXI**

## Tachartasan

## Breithean
* Wang Anshi, leasachair, stàitire, bàrd Sionach  (bàs. 1086)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1020an
1022

**MXXII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 2 an t-Sultain &ndash; Máel Sechnaill mac Domnaill, Rìgh na Mide agus Rìgh na h-Èireann
  
Roinn-seòrsa:1020an
1023

**MXXIII**

## Tachartasan
*Chaidh Taifa Shevilla a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* Wulfstan II, Àrd-easbaig Eabhrac
* Llywelyn ap Seisyll, Rìgh Gwynedd
  
Roinn-seòrsa:1020an
1024

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1024** (**MXXIV**). 
## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 13 an t-Iuchar - Eanraig II, Impire Naomh Ròmanach

Roinn-seòrsa:1020an
1025

**MXXV**

## Tachartasan
*18 an Giblean - Chaidh a' chiad Rìoghachd na Pòlainn a chur air chois.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1020an
1026

**MXXVI**

## Tachartasan
* Conrad II a crúnadh mar Rìgh na h-Eadailt anns am Milano

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1020an
1027

**MXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* Rìgh William I na Sasainn (bàs. 1087)
* Abbad III al-Mu'tamid, Abbadid rìgh Sevilla

## Bàsan
* 16 an Lùnasdal &ndash; * Rìgh Giorgi I na Cairtbheil (rug. 998)
  
Roinn-seòrsa:1020an
1028

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1028** (**MXXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 5 an Cèitean &ndash; Alfonso V, rìgh na León agus Gàilise
* 15 an t-Samhain &ndash; Impire Constantine VIII na h-Impireachd Bheasantian (rug. 960)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1020an
1029

**MXXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 2 an t-Iuchar &ndash; Caliph Al-Mustansir na Cairo (bàs. 1094)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1020an
1039

**MXXXIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 an t-Ògmhios - Conrad II, Impire Naomh Ròmanach
  
Roinn-seòrsa:1030an
1038

**MXXXVIII**

## Tachartasan
* Chaidh Versailles (An Fhraing) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 15 an Lùnasdal &ndash; Stephen I na h-Ungair, rìgh ciad na h-Ungair
* 29 an Dàmhair &ndash; Æthelnoth, Àrd-easbaig Canterbury
  
Roinn-seòrsa:1030an
1037

**MXXXVII** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 an t-Sultain &ndash; Rìgh Bermudo III na León (rug. 1010)
  
Roinn-seòrsa:1030an
1036

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1036** (**MXXXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 15 an Cèitean &ndash; Impire Go-Ichijo na Seapan (rug. 1008)
  
Roinn-seòrsa:1030an
1035

**MXXXV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 18 an Dàmhair &ndash; Sancho III na Navarre
* 12 an t-Samhain &ndash; Canute Mòr, rìgh na Sasainn, Danmhairg, agus Nirribhidh

Roinn-seòrsa:1030an
1034

'S e bliadhna a bha ann an **1034 [[AC]]** (**MXXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 25 an t-Samhain - Maol Chaluim II na h-Alba, Rìgh na h-Alba
  
Roinn-seòrsa:1030an
1033

**MXXXIII** 

## Tachartasan
Chaidh Rahden (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* Anselm na Canterbury, Àrd-easbaig Canterbury (bàs. 1109)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1030an
1032

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1032** (**MXXXII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Bila Tserkva (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean
* 16 an Gearran &ndash; Impire Yingzong na Sìona (bàs. 1067)
* Rìgh Vratislav II na Bohemia (bàs. 1092)

## Bàsan
* An Dàmhair &ndash; Pàpa Iain XIX
* Bezprym, diùc den Phòlainn
  
Roinn-seòrsa:1030an
1031

**MXXXI** 

## Tachartasan
*Chaidh Bochum (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1030an
1030

**MXXX**

## Tachartasan
* Chaidh Tartu (Eastòinia) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 29 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Olaf II na Nirribhidh (rug. 995)
  
Roinn-seòrsa:1030an
1041

**MXLI** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 10 an Dùbhlachd &ndash; Michael IV, Impire Bheasantian (rug. 1010)
 
Roinn-seòrsa:1040an
1044

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1044** (**MXLIV**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Gothelo I, Diùc na Lotharingia
 
Roinn-seòrsa:1040an
1046

**MXLVI** 

## Tachartasan
* Crùnadh Eanraig III mar Impire Naomh Ròmanach le Pàpa Clement II.
* Chaidh Hodonín (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1040an
1047

**MXLVII** 

## Tachartasan
* Crùnadh Sweyn II mar rìgh na Danmhairg.

## Breithean

## Bàsan
* 9 an Dàmhair &ndash; Pàpa Clement II
* 25 an Dàmhair &ndash; Rìgh Magnus I na Nirribhidh (rug. 1024)
 
Roinn-seòrsa:1040an
1048

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1048** (**MXLVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 25 an Cèitean &ndash; Impire Shenzong na Sìona (bàs. 1085)
* Alexius I Comnenus, Impire Bheasantian (bàs. 1118)

## Bàsan
* 9 an Lùnasdal &ndash; Pàpa Damasus II

 
Roinn-seòrsa:1040an
1050

**ML**

## Tachartasan
*Chaidh Nürnberg, Bayern, A' Ghearmailt a chlàradh airson a' chiad turais.
*Chaidh Cronenberg (Wuppertal a-nis) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1050an
1042

**MXLII** 

## Tachartasan
* Chaidh Groot-Ammers (Na Tìrean Ìsle) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* Pàpa Urban II (bàs. 1099)

## Bàsan
* 8 an t-Ògmhios &ndash; Harthacanute, rìgh na Sasainn agus Danmhairg
* 24 an Lùnasdal &ndash; Michael V, Impire Bheasantian (rug. 1015)
 
Roinn-seòrsa:1040an
1051

**MLI**

## Tachartasan
*A' chiadh chlàradh Ziortza-Bolibar, baile beag an am Dùthaich nam Basgach.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1050an
1052

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1052** (**MLII**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 23 an Cèitean &ndash; Rìgh Philip I na  Frainge (bàs. 1108)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1050an
1053

**MLIII** 

## Tachartasan

## Breithean
* 7 an t-Iuchar &ndash; Impire Shirakawa na Seapan  (bàs. 1129)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1050an
1054

**MLIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 19 an Giblean &ndash; Pàpa Leo IX (rug. 1002)

  
Roinn-seòrsa:1050an
1055

**MLV** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 11 am Faoilleach &ndash; Constantine IX Monomachos, impire na h-Impireachd Bheasantian
  
Roinn-seòrsa:1050an
1059

**MLIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 30 an Lùnasdal &ndash; Peter Urseolo na h-Ungair
  
Roinn-seòrsa:1050an
1060

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1060** (**MLX**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Eanraig I na Frainge (rug. 1008)
 
Roinn-seòrsa:1060an
1062

**MLXII**

## Tachartasan
* Chaidh Varberg (An t-Suain) a stèidheachadh.
* Chaidh Hradec Králové (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* Ælfgār, Iarla na Mercia
 
Roinn-seòrsa:1060an
1063

**MLXIII** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 30 an Giblean &ndash; Impire Renzong na Song na Sìona (rug. 1010)
* 5 an Lùnasdal &ndash; Gruffydd ap Llywelyn, Rìgh na Gwynedd
* Rìgh Bela I na h-Ungair
* Rìgh Ramiro I na h-Aragon
 
Roinn-seòrsa:1060an
1064

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1064** (**MLXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
* Niels na Danmhairg, Rìgh na Danmhairg

## Bàsan
* Abu Muhammad 'Ali ibn Ahmad ibn Sa`id Ibn Hazm
* Ottokar I na Styria
* Rabbi Yaakov ben Yakar
 
Roinn-seòrsa:1060an
1056

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1056** (**MLVI**). 
## Tachartasan
*Chaidh Coburg (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.
*Chaidh Sgìreachd-easbaig Skálholt a stèidheachadh ann an Innis Tìle.

## Breithean

## Bàsan
* 5 an Dàmhair - Eanraig III, Impire Naomh Ròmanach
  
Roinn-seòrsa:1050an
1058

**MLVIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 17 am Màrt &ndash; Rìgh Lughlagh na h-Alba
* 29 am Màrt &ndash; Pàpa Stephen IX
* Casimir I na Pòlainn (rug. 1015)
  
Roinn-seòrsa:1050an
1065

**MLXV**. 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 24 an t-Ògmhios - Ferdinand I na León
 
Roinn-seòrsa:1060an
1067

**MLXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 25 am Faoilleach &ndash; Impire Yingzong na Sìona (rug. 1032)
* 1 an t-Sultain &ndash; Baldwin V na Flanders
* 10 an t-Sultain &ndash; Godiva, Countess na Mercia
* Constantine X, Impire Bheasantian (rug. 1006)

 
Roinn-seòrsa:1060an
1068

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1068** (**MLXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1060an
1070

**MLXX**

## Tachartasan
* Chaidh Bergen, Nirribhidh a steidheachadh le Rìgh Olaf Kyrre
*Chaidh Barmen (Wuppertal a-nis) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1072

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1072** (**MLXXII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1071

**MLXXI**

## Tachartasan
*Chaidh Appenzell (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turas.
*Chaidh Helsa (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1075

**MLXXV**

## Tachartasan

## Breithean
* Lothair II, Impire Naomh Ròmanach (bàs. 1137)

## Bàsan
* Bleddyn ap Cynfyn, Rìgh na Gwynedd
 
Roinn-seòrsa:1070an
1077

**MLXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 25 an Giblean &ndash; Geza I na h-Ungair
 
Roinn-seòrsa:1070an
1078

1078

**MLXXVIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Rìgh Alasdair I na h-Alba (bàs. 1124)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1079

**MLXXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 8 an Lùnasdal &ndash; Impire Horikawa na Seapan (bàs. 1107)
* Pierre Abelard, feallsanach Frangach  (bàs. 1142)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1074

**MLXXIV** 

## Tachartasan

## Breithean
* 12 an Gearran &ndash; Rìgh Conrad na Gearmailt agus na h-Eadailt (bàs. 1101)
* Eagar (bàs. 1107)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1073

**MLXXIII**

## Tachartasan
*Chaidh Einsiedeln (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1070an
1080

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1080** (**MLXXX**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 17 an Giblean &ndash; Rìgh Harald III na Danmhairg (rug. 1041)
 
Roinn-seòrsa:1080an
1081

**MLXXXI**

## Tachartasan

## Breithean
* 1 an Dùbhlachd &ndash; Rìgh Louis VI na Frainge (bàs. 1137)

## Bàsan
* 1 an t-Sultain &ndash; easbaig Eusebius na h-Angers
* Bolesław II, Rìgh na Phòlainn
* Nicephorus III, Impire Bheasantian
* Trahaearn ap Caradog, Rìgh na Gwynedd
 
Roinn-seòrsa:1080an
1082

**MLXXXII**

## Tachartasan

## Breithean
* 2 an t-Samhain &ndash; Impire Huizong na Sìona (bàs. 1135)
* Ban-rìgh Urraca na Castile (bàs. 1129)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1080an
1085

**MLXXXV**

## Tachartasan
* 21 an Cèitean- Chaidh Helsingborg (An t-Suain) a stèidheachadh.
* Chaidh Uzhhorod agus Lutsk (An Ucràin) a stèidheachadh.
* Chaidh Laren (Na Tìrean Ìsle) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 1 an Giblean &ndash; Impire Shenzong na Sìona (rug. 1048)
* 25 an Cèitean &ndash; Pàpa Gregory VII
 
Roinn-seòrsa:1080an
1084

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1084** (**MLXXXIV**). 

## Tachartasan
* Chaidh Eanraig IV air crùnadh mar Impire 

## Breithean
* Daibhidh I na h-Alba (bàs. 1153)

## Bàsan
 
 
Roinn-seòrsa:1080an
1088

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1088** (**MLXXXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
 
 
Roinn-seòrsa:1080an
1089

**MLXXXIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Rìgh Kalasa (Kalashan) na Kashmir
* Lanfranc, Àrd-easbaig Canterbury
 
Roinn-seòrsa:1080an
1090

**MXC**

## Tachartasan
* Chaidh cathair-eaglaise a thogail ann an Lund (An t-Suain).

## Breithean
* Naomh Bernard na Clairvaux (bàs. 1153)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1090an
1086

**MLXXXVI**

## Tachartasan
* Thug Righ na h-Albainn cead do mhuinntir Pheairt a thogail torr thar Abhainn na Tàtha 2 mhìle chun a thuath 'on bhaile, agus claise-amar a tharruinn uisge bho an obair sin "Obair an Righ" do mhuilnean a' bhaile.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1080an
1094

**MXCIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 12 an t-Samhain &ndash; Domhnall III, Rìgh na h-Alba

 
Roinn-seòrsa:1090an
1095

**MXCV**

## Tachartasan
* A' chiad Cogadh na Crois
## Breithean

## Bàsan
* 29 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Ladislaus I na h-Ungair
* 18 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Olaf I na Danmhairg

Roinn-seòrsa:1090an
1098

**MXCVIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 16 an t-Sultain &ndash; Hildegard na Bingen

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1090an
1100

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1100** (**MC**). 

## Tachartasan
* Stèidheachadh na h-eaglaise ann an Sant Quirze Safaja, Catalòinia.
* Chaidh Zandvoort (Na Tìrean Ìsle) agus Falköping (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1100an
1087

**MLXXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 9 an t-Sultain &ndash; Rìgh Uilleam I na Sasainn
 
Roinn-seòrsa:1080an
1093

**MXCIII**

## Tachartasan
*Chaidh am Mülheim an der Ruhr (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 13 an t-Samhain - Maol Chaluim III Ceann Mor,  Rìgh na h-Alba

Roinn-seòrsa:1090an
1101

**MCI** 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 27 an t-Iuchar &ndash; Conrad,  Rìgh na Gearmailt agus na h-Eadailt (rug. 1074)

Roinn-seòrsa:1100an
1102

**MCII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Rìgh Wladislaus I Herman na Pòlainn (rug. 1040)

Roinn-seòrsa:1100an
1103

**MCIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 24 an Gearran &ndash; Impire Toba na Seapan (ch. 1156)
* Harald IV na Nirribhidh

## Bàsan
* 10 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Eric I na Danmhairg
* Magnus III na Nirribhidh (rug. 1073)

Roinn-seòrsa:1100an
1104

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1104** (**MCVIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh Norrköping (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1100an
1105

**MCV**

## Tachartasan

## Breithean
* 1 am Màrt &ndash; Alfonso VII na Castile (ch. 1157).

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1100an
1106

**MCVI**

## Tachartasan
* Chaidh Colaiste Oilthigh Hólar agus Sgìreachd-easbaig Hólar a stèidheachadh ann an Hjaltadalur, Innis Tìle.

## Breithean

## Bàsan
* 7 an Lùnasdal - Eanraig IV, Impire Naomh Ròmanach

Roinn-seòrsa:1100an
1109

**MCIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 25 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Afonso I na Portagail 

## Bàsan
* 1 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Alfonso VI na Castile (rug. 1040)

Roinn-seòrsa:1100an
1110

**MCX**

## Tachartasan
* Chaidh Genolier (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* Hugh VI na Lusignan

Roinn-seòrsa:1110an
1108

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1108** (**MCVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1100an
1111

Seo an aon bhliadhna sa 2 mìle-bliadhna a tha ann an **1111** a tha ga ruith air adhart agus air ais, agus aig a tha dìreach aon *digit*. Bha 18 bliadhnaichean mar sin sa 1 mìle-bliadhna, ach cha bhi fear eile ann mar sin gus am bliadhna 2222.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 22 an Gearran &ndash; Roger Borsa, Rìgh na Sicily (rug. 1078)

## Bliadhnaichean eile
### 1 linn
* 11, 22, 33, 44, 55, 66, 77, 88, 99

### 1 mìle-bliadhna
* 111, 222, 333, 444, 555, 666, 777, 888, 999

Roinn-seòrsa:1110an
1112

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1112** (**MCXII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1110an
1115

**MCXV**

## Tachartasan

## Breithean
* Eanraig na h-Alba, 3mh Iarla Huntingdon (ch. 1152)

## Bàsan
* Rìgh Olaf Magnusson na Nirribhidh (rug. 1099)
* Ochd Fiadh Jaguar Crobh, ceanard Mixtec

Roinn-seòrsa:1110an
1113

**MCXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 13 an Giblean &ndash; Ida na Lorraine, naomh

Roinn-seòrsa:1110an
1114

**MCXIV**

## Tachartasan

## Breithean
* Eanraig na h-Alba, 3mh Iarla Huntingdon (ch. 1152)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1110an
1118

**MCXVIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 28 an t-Samhain &ndash; Manuel I Comnenus, Impire Bheasantian (ch. 1180)

## Bàsan
* 21 am Faoilleach &ndash; Pàpa Paschal II
* 2 an Giblean &ndash; Rìgh Baldwin I na h-Ierusalem
* Domnall mac Muirchertaig ua Briain, Rìgh na h-Átha Cliath

Roinn-seòrsa:1110an
1120

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1128** (**MCXXVIII**). 

## Tachartasan
* Chaidh Freiburg im Breisgau (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.

## Breithean
* Louis VII na Frainge

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1120an
1121

**MCXXI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 11 an Dùbhlachd &ndash; Al-Afdal Shahanshah, Caliph Fatimid na h-Èipheit (rug. 1066)
  
Roinn-seòrsa:1120an
1122

**MCXXII**

## Tachartasan

## Breithean
* Frederick I, Impire Naomh Ròmanach (ch. 1190)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1120an
1123

**MCXXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 29 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Eystein I na Nirribhidh

Roinn-seòrsa:1120an
1124

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1124** (**MCXXIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh Stans (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turas.
*Chaidh Gaillimh (Èirinn) a stèidheachadh leis an Rìgh Toirdhealbhach Mór Ó Conchobhair.
*Chaidh Inbhir Anainn a chlàradh airson a' chiad turais mar *Estrahannent*.

## Breithean

## Bàsan
* 23 an Giblean &ndash; Alasdair I, Rìgh na h-Alba

Roinn-seòrsa:1120an
1125

**MCXXV** 

## Tachartasan
*Chaidh Sondershausen (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 23 an Cèitean - Eanraig V, Impire Naomh Ròmanach

Roinn-seòrsa:1120an
1126

**MCXXVI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 8 am Màrt &ndash; Ban-rìgh Urraca na Castile (rug. 1082)
  
Roinn-seòrsa:1120an
1127

**MCXXVII**

## Tachartasan
Chaidh am baile Neumünster a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 18 an Dàmhair &ndash; Impire Go-Shirakawa na Seapan (ch. 1191)
* 27 an t-Samhain &ndash; Impire Xiaozong na Sìona (ch. 1194)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1120an
1128

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1128** (**MCXXVIII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Graz (An Ostair) chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1120an
1129

**MCXXIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 24 an t-Iuchar &ndash; Impire Shirakawa na Seapan (rug. 1053)

Roinn-seòrsa:1120an
1130

**MCXXX**

## Tachartasan

## Breithean
* Baldwin III na h-Ierusalem (ch. 1162)

## Bàsan
* 26 am Màrt &ndash; Rìgh Sigurd I na Nirribhidh 

Roinn-seòrsa:1130an
1131

**MCXXXI**

## Tachartasan
*Chaidh Arolsen (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Rìgh Valdemar I of na Danmhairg (ch. 1182)

## Bàsan
* 1 am Màrt &ndash; Rìgh Stephen II na h-Ungair (rug. 1101)
* 21 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Baldwin II na h-Ierusalem

Roinn-seòrsa:1130an
1132

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1132** (**MCXXXII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1130an
1135

**MCXXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Düsseldorf, baile mòr gnìomhachail anns A' Ghearmailt, a stèidheachadh.
* Chaidh Claye-Souilly (An Fhraing) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1130an
1137

**MCXXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 an Dùbhlachd - Lothair III, Impire Naomh Ròmanach

Roinn-seòrsa:1130an
1138

**MCXXXVIII**

## Tachartasan
*Chaidh Bernburg (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
*Maimonides, feallsanaiche Iùdach

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1130an
1139

**MCXXXIX**

## Tachartasan
* 25 an t-Iuchar - Fhuair a' Phortagail inbhe mar rìoghachd.

## Breithean
* 16 an t-Ògmhios &ndash; Impire Konoe na Seapan (ch. 1155)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1130an
1133

**MCXXXIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 5 am Màrt &ndash; Rìgh Eanraig II na Sasainn (ch. 1189)
* Rìgh Sigurd II na Nirribhidh (ch. 1155)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1130an
1134

**MCXXXIV**

## Tachartasan

## Breithean
* Rìgh Sancho III na Castile (ch. 1158)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1130an
1141

**MCXLI** 

## Tachartasan

## Breithean
* Maol Chaluim IV, Rìgh na h-Alba (bàs. 1165)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1140an
1142

**MCXLII**

## Tachartasan
* Chaidh Biel/Bienne (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.
* Chaidh Abaid a stèidheachadh ann an Dùn Droighnein leis an Righ Daibhidh I na h-Alba.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1140an
1143

**MCXLIII**

## Tachartasan
* Chaidh Lübeck a stèidheachadh leis an Iarla Adolf I. 
* Nochd a' chiad tùs sgrìobhte mu Chemnitz.
* Thug an Rìgh *Heinrich der Löwe* thairis air a' baile Ratzeburg.

## Breithean
* Uilleam I, ann an Huntington. Rìgh na h-Alba.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1140an
1144

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1144** (**MCXLIV**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1140an
1145

**MCXLV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 15 an Gearran &ndash; Pàpa Lucius II
 
Roinn-seòrsa:1140an
1146

**MCXLVI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 8 an Lùnasdal &ndash; Eric III na Danmhairg
 
Roinn-seòrsa:1140an
1150

**MCL**

## Tachartasan
*A' chiad chlàradh Hànobhar (A' Ghearmailt).
*Chaidh Oilthigh Paris (Sorbonne) a stèidheachadh ann am Paris (An Fhraing).
*Chaidh Oradea (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

  
Roinn-seòrsa:1150an
1151

**MCLI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 7 an t-Sultain &ndash; Geoffrey V, Count na h-Anjou (rug. 1113)
  
Roinn-seòrsa:1150an
1147

**MCXLVII**

## Tachartasan
*Chaidh Nizhyn (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Rìgh Stephen III na h-Ungair (ch. 1172)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1140an
1152

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1152** (**MCLII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 15 an Gearran - Conrad III, Rìgh na Gearmailt

Roinn-seòrsa:1150an
1153

**MCLIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 24 an Cèitean &ndash; Daibhidh I, Rìgh na h-Alba (rug. 1084)
  
Roinn-seòrsa:1150an
1154

**MCLIV**

## Tachartasan
* Chaidh Caisteal Viljandi (Eastòinia) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 11 an t-Samhain &ndash; Rìgh Sancho I na Portagail (ch. 1212)

## Bàsan
* 16 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Ramiro II na h-Aragon
* 25 an Dàmhair &ndash; Rìgh Stephen na Sasainn (rug. 1096)

Roinn-seòrsa:1150an
1155

**MCLV**

## Tachartasan
* 18 an t-Ògmhios &ndash; Crùnadh Friedrich I Barbarossa mar Impire Naomh Ròmanach.

## Breithean
* 11 an t-Samhain &ndash; Rìgh Alfonso VIII na Castilla (ch. 1214)

## Bàsan
* 6 an Gearran &ndash; Rìgh Sigurd II na Nirribhidh (rug. 1133)
* 22 an Lùnasdal &ndash; Impire Konoe na Seapan (rug. 1139)
* Rìgh Daibhidh V na Georgia

Roinn-seòrsa:1150an
1158

**MCLVIII**

## Tachartasan
*Chaidh Schwerin (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1150an
1156

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1156** (**MCLVI**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1150an
1157

**MCLVII**

## Tachartasan
* Chaidh Zundert (Na Tìrean Ìsle) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 8 an t-Sultain &ndash; Rìgh Richard I na Sasainn (ch. 1199)

## Bàsan

  
Roinn-seòrsa:1150an
1159

**MCLIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 1 an t-Sultain &ndash; Pàpa Adrian IV 
  
Roinn-seòrsa:1150an
1160

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1160** (**MCLX**). 

## Tachartasan
*A' chiad clàradh Stuttgart (A' Ghearmailt).

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1160an
1161

**MCLXI**

## Tachartasan
*Chaidh Eberfeld (Wuppertal a-nis) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Baldwin IV na h-Ierusalem (ch. 1185)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1160an
1162

**MCLXII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 10 an Gearran &ndash; Rìgh Baldwin III na h-Ierusalem (rug. 1130)
* 27 an t-Ògmhios &ndash; Eudes II, Dùic na Burgundy (rug. 1118)
* 7 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Haakon II na Nirribhidh
 
Roinn-seòrsa:1160an
1163

**MCLXIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Ban Kulin, ceannard na Bosnia (cha. 1204)
* Canute VI na Danmhairg (cha. 1202)
* Ottokar IV na Styria (cha. 1192)
* As-Salih Ismail al-Malik, ceannard na Siria (cha. 1181)

## Bàsan
* 14 am Faoilleach &ndash; Rìgh Ladislaus II na h-Ungair (rug. 1131)

Roinn-seòrsa:1160an
1164

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1164** (**MCLXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1160an
1165

**MCLXV**

## Tachartasan
* 24 an Dùbhlachd - Chaidh Uilleam I na h-Alba crùnadh mar rìgh
* Chaidh Rostock (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 9 an Dùbhlachd &ndash; Maol Chaluim IV, Rìgh na h-Alba (rug. 1141)
 
Roinn-seòrsa:1160an
1166

**MCLXVI**

## Tachartasan

## Breithean
* 24 an Dùbhlachd &ndash; Iain na Sasainn (ch. 1216)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1160an
1167

**MCLXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Friedrich IV of Swabia, Dùic na Swabia
 
Roinn-seòrsa:1160an
1169

**MCLXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 10 an t-Sultain &ndash; Alexius II Comnenus, Impire Bheasantian (ch. 1183)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1160an
1170

**MCLXX**

## Tachartasan
*1-2 an t-Samhain - Tuil nan Naomh Uile

## Breithean

## Bàsan
* 28 an t-Samhain &ndash; Owain Gwynedd, Rìgh Gwynedd 
* 29 an Dùbhlachd &ndash; Thomas Becket, Àrd-easbaig Canterbury 
 
Roinn-seòrsa:1170an
1171

**MCLXXI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 1 am Faoilleach &ndash; Diarmait Mac Murchada, Rìgh Cúige Laighean (rug. 1110)
* 20 an Gearran &ndash; Conan IV, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1138) 
 
Roinn-seòrsa:1170an
1172

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1172** (**MCLXXII**). 

## Tachartasan
* Chaidh Narva (Eastòinia) a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh Pärnu (Eastòinia) a stèidheachadh.

## Breithean
*Llywelyn Mòr, prionnsa na Gwynedd, a' Chuimrigh.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1170an
1173

**MCLXXIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Llywelyn Mòr, Prionnsa na h-Aberffraw agus Tighearna na h-Eryri

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1170an
1174

**MCLXXIV**

## Tachartasan
*Chaidh Fribourg (An Eilbheis) a stèidheachadh.
*Thug an Rìgh Alfonso VIII am baile Uclés (An Spàinn) do dh' Òrdugh nan Ridirean Santiago.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1170an
1177

**MCLXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* Baldwin V, Rìgh na h-Ierusalem (ch. 1186)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1170an
1178

**MCLXXVIII**

## Tachartasan
* Chaidh Międzyrzec Podlaski a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh am baile Östersund, an t-Suain, a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1170an
1175

**MCLXXV**

## Tachartasan
Chaidh Amisfield a chlàradh airson a' chiad turais mar *Hempisfield*.

## Breithean
* Anndra II, Rìgh na h-Ungair (ch. 1235)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1170an
1176

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1176** (**MCLXXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1170an
1179

**MCLXXIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 17 an t-Sultain &ndash; Hildegard na Bingen (rug. 1098)
 
Roinn-seòrsa:1170an
1189

**MCLXXXIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 6 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Eanraig II na Sasainn (rug. 1133)
 
Roinn-seòrsa:1180an
1180

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1180** (**MCLXXX**). 

## Tachartasan
*Chaidh Donostia (Dùthaich nam Basgach) a stèidheachadh.
*Chaidh Winterthur (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.
*Dh'ath-cheannsaich na Spàinntich Zuera.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1180an
1181

**MCLXXXI**

## Tachartasan
* Chaidh Vitoria-Gasteiz (Dùthaich nam Basgach) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1180an
1182

**MCLXXXII**

## Tachartasan
*Chaidh Jena (A' Ghearmailt) a' chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1180an
1185

**MCLXXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Canale d'Agordo (An Eadailt) a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh Kurów (A' Phòlainn) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1180an
1186

**MCLXXXVI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 19 an Lùnasdal &ndash; Geoffrey II, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1158)
 
Roinn-seòrsa:1180an
1183

**MCLXXXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* An Dàmhair &ndash; Alexius II Comnenus, Impire Bheasantian (rug. 1167)
 
Roinn-seòrsa:1180an
1184

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1184** (**MCLXXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1180an
1187

**MCLXXXVII**

## Tachartasan
*Chaidh Farsø (An Danmhairg) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1180an
1190

**MCXC**

## Tachartasan
*Chaidh Borodianka (An Ucràin) a chlàradh airson a'chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 10 an t-Ògmhios - Friedrich Barbarossa, Impire Naomh Ròmanach
 
Roinn-seòrsa:1190an
1191

**MCXCI**

## Tachartasan
* Chaidh Posterstein (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 27 am Màrt &ndash; Pàpa Clement III
 
Roinn-seòrsa:1190an
1192

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1196** (**MCXCVI**). 

## Tachartasan
*Chaidh Doolish (Eilean Mhanainn) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1190an
1193

**MCXCIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 am Màrt &ndash; Saladin, Sultan na h-Èipheit agus Siria
 
Roinn-seòrsa:1190an
1194

**MCXCIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 27 an t-Ògmhios &ndash; Rìgh Sancho VI na Navarre
* 28 an t-Ògmhios &ndash; Impire Xiaozong na Sìona (rug. 1127)

Roinn-seòrsa:1190an
1195

**MCXCV** 

## Tachartasan
*Chaidh Hausbrunn (An Ostair) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 15 an Lùnasdal - Antaine an Padua, ann an Lisbon. Naomh Portagaileach

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1190an
1196

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1196** (**MCXCVI**). 

## Tachartasan
*Chaidh Montfermeil (An Fhraing) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1190an
1197

'S e bliadhna a bha ann an **1197** (**MCXCVII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 28 an t-Sultain - Eanraig VI, Impire Naomh Ròmanach
 
Roinn-seòrsa:1190an
1198

'S e bliadhna a bha ann an **1198** (**MCXCVIII**). 

## Tachartasan
*A' chiad clàradh Lublin (A' Phòlainn).

## Breithean
* 24 an Lùnasdal - Alasdair II, Rìgh na h-Alba

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1190an
1199

**MCXCIX**

## Tachartasan
* Chaidh Greifswald (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 6 an Giblean &ndash; Richard I na Sasainn (rug. 1157)
 
Roinn-seòrsa:1190an
1203

**MCCIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Arthur I, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1187)
* Dafydd ab Owain Gwynedd, Rìgh na Gwynedd

Roinn-seòrsa:1200an
1202

**MCCII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 9 am Màrt &ndash; Sverre Sigurdsson, Rìgh na Nirribhidh
* 13 am Màrt &ndash; Mieszko III, Rìgh na Pòlainn
* 12 an t-Samhain &ndash; Canute VI na Danmhairg (rug. 1163)
* Cathal Carragh Ua Conchobair, Rìgh na Connacht

Roinn-seòrsa:1200an
1201

**MCCI**

## Tachartasan

## Breithean
* Rìgh Ladislaus III na h-Ungair (ch. 1205)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1200an
1200

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1200** (**MCC**). 

## Tachartasan
* Chaidh Cill Osbrain a chlàradh airson a' chiad turais mar *Kyleosbern*.
* Chaidh Cill Fhinnein a chlàradh airson a' chiad turas  mar *Kirkwynnin*.
* Chaidh Zalău (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais mar *Villa Ziloc*.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1200an
1206

**MCCVI**

## Tachartasan
* Chaidh Dresden (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1200an
1207

**MCCVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 1 an Dàmhair &ndash; Rìgh Eanraig III na Sasainn (ch. 1272)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1200an
1204

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1204** (**MCCIV**).

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 13 an Dàmhair - Maimonides, feallsanaiche Iùdach

Roinn-seòrsa:1200an
1208

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1208** (**MCCVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1200an
1209

**MCCIX**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Chambridge a stèidheachadh ann an Cambridge, ann an Sasainn.
*Chaidh Vernier (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1200an
1210

**MCCX**

## Tachartasan

## Breithean
* 5 an Cèitean &ndash; Rìgh Afonso III na Portagail (ch. 1279)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1210an
1211

**MCCXI**

## Tachartasan
*Chaidh na Contaetha Luimneach agus Tiobraid Árann (Èirinn) a chruthachadh.
*Chaidh Sibiu (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 9 an Lùnasdal &ndash; William de Braose, 4mh Tighearna na Bramber

Roinn-seòrsa:1210an
1212

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1212** (**MCCXII**). 

## Tachartasan
* Chaidh Schönhausen (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Chaidh Timișoara (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1210an
1215

**MCCXV**

## Tachartasan

## Breithean
* 23 an t-Sultain &ndash; Kublai Khan na h-Impire Mongol (ch. 1294)
* Pàpa Celestine V (ch. 1296)
* Pàpa Iain XXI (ch. 1277)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1210an
1217

**MCCXVII**

## Tachartasan
* Fhuair Middelburg (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.

## Breithean
* Iain I, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1286)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1210an
1218

**MCCXVIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Rìgh Rudolph I na Gearmailt, (rug. 1291)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1210an
1219

**MCCXIX**

## Tachartasan
*Fhuair Nürnberg còirichean sònraichte neo Großen Freiheitsbrief.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1210an
1220

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1220** (**MCCXX**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

  
Roinn-seòrsa:1220an
1213

**MCCXIII**

## Tachartasan
* Chaidh Horodok (An Ucràin) a stèidheachadh.
* Chaidh Tavau (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Chaidh Cluj-Napoca (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Chaidh Dessau-Roßlau (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 12 an t-Sultain &ndash; Rìgh Peter II na h-Aragon (rug. 1174)

Roinn-seòrsa:1210an
1214

**MCCXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 an Dùbhlachd &ndash; Uilleam I, ann an Sruighlea. Rìgh na h-Alba. 

Roinn-seòrsa:1210an
1221

**MCCXXI**

## Tachartasan

## Breithean
* 23 an t-Samhain &ndash; Rìgh Alfonso X na Castile (ch. 1284)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1220an
1222

**MCCXXII**

## Tachartasan
*Chuir Sundjata Keïta às do thràilleachd ann am Mali.

## Breithean

## Bàsan
* 12 an Lùnasdal &ndash; Ladislaus Jindrich na Bohemia
  
Roinn-seòrsa:1220an
1223

**MCCXXIII**

## Tachartasan
*Chaidh Altdorf (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1220an
1224

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1224** (**MCCXXIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh Taifa Bhaeza (An Spàinn) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1220an
1225

**MCCXXV**

## Tachartasan
* Chaidh cathair-eaglais a thogail ann an Visby, an t-Suain.

## Breithean
* Thomas Aquinas, diadhaire Eadailteach (ch. 1274)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1220an
1226

**MCCXXVI**

## Tachartasan
*Chaidh Montagnola (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.
*Ghabh Castilla os làimh Taifa Bhaeza.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1220an
1229

**MCCXXIX**

## Tachartasan
* 23 an Giblean &ndash; Ceannsachadh na Cáceres leis Alfonso IX na León
*Chaidh Ostrava (An t-Seic) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1220an
1230

**MCCXXX**

## Tachartasan
* Fhuair Zwolle (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.
* Chaidh Crùn na Castilla stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 28 an t-Iuchar &ndash; Dùic Leopold VI na h-Ostair (rug. 1176)
* 23 an t-Sultain &ndash; Alfonso IX na Leon (rug. 1171)

Roinn-seòrsa:1230an
1231

**MCCXXXI**

## Tachartasan
* Chaidh am baile Halmstad, an t-Suain, a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 13 an t-Ògmhios - Antaine an Padua, ann am Padova. Naomh Portagaileach

Roinn-seòrsa:1230an
1232

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1232** (**MCCXXXII**). 

## Tachartasan
* Chaidh Eindhoven (Na Tìrean Ìsle) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1230an
1233

**MCCXXXIII**

## Tachartasan
* Chaidh na Contaetha Ciarraí agus Lú (Èirinn) a chruthachadh.
* Fhuair Toruń (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.
* Chaidh Kiel (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1230an
1234

**MCCXXXIV**

## Tachartasan
* Chaidh Brașov (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Chaidh Hildburghausen (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 18 an t-Ògmhios – Impire Chūkyō na Seapan (rug. 1218)
* 31 an Lùnasdal – Impire Go-Horikawa na Seapan (rug. 1212)

Roinn-seòrsa:1230an
1228

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1228** (**MCCXXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1220an
1227

**MCCXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 18 an Lùnasdal &ndash; Genghis Khan, stèidheadair na h-Impireachd Mongol
  
Roinn-seòrsa:1220an
1235

**MCCXXXV**

## Tachartasan

* Chaidh Muralto (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.
* Chaidh Caisleán an Bharraigh (Èirinn) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1230an
1236

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1236** (**MCCXXXVI**). 

## Tachartasan
* 22 an t-Sultain - Chaidh Šiauliai (Liotuàinia) a stèidheachadh.
* Chaidh Bermeo (Dùthaich nam Basgach) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1230an
1238

**MCCXXXVIII**

## Tachartasan

* Chaidh Bydgoszcz (A' Phòlainn) a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh abaid a thogail ann am Manachainn Rois a th' ann gus an latha an-diugh.
*Chaidh Neuruppin (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1230an
1239

**MCCXXXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 17 an t-Ògmhios &ndash; Rìgh Eideard I na Sasainn (ch. 1307)
* Peter III na h-Aragon (ch. 1285)
* Iain II, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1305)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1230an
1240

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1240** (**MCCXL**). 

## Tachartasan
*Chaidh Zug (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turas.
*Chaidh Český Krumlov agus Jihlava (An t-Seic) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
*11 an Giblean - Llywelyn Mòr, prionnsa na Gwynedd, a' Chuimrigh. 

Roinn-seòrsa:1240an
1241

**MCCXLI**

## Tachartasan
*Còirichean sònraichte do Hànobhar.
*Rinn na Tartar droch sgrios air Kraków.
*Chaidh Bistrița (Romàinia) a chlàradh airson a' chaid turais.

## Breithean
* 4 an t-Sultain - Rìgh Alasdair III na h-Alba

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1240an
1242

**MCCXLII**

## Tachartasan
*Fhuair Wrocław (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1240an
1243

**MCCXLII**

## Tachartasan
*Fhuair Szczecin (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1240an
1244

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1244** (**MCCXLIV**).

## Tachartasan

## Breithean
* 24 an t-Ògmhios - Heinrich I Landgraf Hessen

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1240an
1247

**MCCXLVII**

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 16 an Gearran &ndash; Heinrich Raspe, Landgraf na Thuringia (rug. 1204)
 
Roinn-seòrsa:1240an
1245

**MCCXLV**

## Tachartasan

## Breithean
* 3 an Giblean &ndash; Rìgh Philip III na Frainge (ch. 1285)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1240an
1248

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1248** (**MCCXLVIII**). 

## Tachartasan
* Fhuair Zierikzee (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1240an
1249

## Tachartasan
* 13 an t-Ògmhios - crùnadh Alasdair III mar rìgh na h-Alba.

## Breithean

## Bàsan
* 6 an t-Iuchar - Alasdair II, Rìgh na h-Alba
 
Roinn-seòrsa:1240an
1259

**MCCLIX**

## Tachartasan
* Rinn na Tartar droch sgrios air Kraków.
* Chaidh am baile Klushino a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1250an
1250

**MCCL**

## Tachartasan
* Chaidh Bad Lobenstein (a' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Rinn Albertus Magnus arsnaig fhìor-ghlan.

## Breithean
	
## Bàsan
* 2 an Gearran &ndash; Erik Eriksson, Rìgh na Suain (rug. 1216)
* 9 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Eric IV na Danmhairg (rug. 1216)
* 13 an Dùbhlachd &ndash; Friedrich II, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1194)
  
Roinn-seòrsa:1250an
1258

**MCCLVIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Osman I, stèidheadair na Impireachd nan Otomanach (ch. 1326)
* Trần Nhân Tông, impire na Vietnam (ch. 1308)

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1250an
1246

**MCCXLVI**

## Tachartasan
* 15 an Giblean - Fhuair Delft (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.
*Chaidh Ronsdorf (Wuppertal a-nis) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 25 an Gearran &ndash; Dafydd ap Llywelyn, Prionnsa na Cuimrigh

Roinn-seòrsa:1240an
1257

**MCCLVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 14 an Dàmhair &ndash; Rìgh Przemysł II na Pòlainn (ch. 1296)
* Rìgh Sancho IV na Castilla agus León (ch. 1295)
	
## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1250an
1254

**MCCLIV**

## Tachartasan
* Fhuair Klaipėda (Liotuàinia) a chuid chòirichean.
*Chaidh Náchod (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 15 an t-Sultain &ndash; Marco Polo, fear-malairt eadailteach (ch. 1324)
	
## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1250an