open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1253

**MCCLIII**

## Tachartasan
* 6 an t-Iuchar – chaidh  an Stàit Liotuàinia a stèidheachadh.
* Chaidh Poznań (a' Phòlainn) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1250an
1256

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1256** (**MCCLVI**). 

## Tachartasan
*Chaidh České Budějovice (An t-Seic) 
*Chaidh Novohrad-Volynskyi agus Lviv (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean
	
## Bàsan

  
Roinn-seòrsa:1250an
1252

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1252** (**MCCLII**). 

## Tachartasan
* Fhuair Breda (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.
* Chaidh Klaipėda (Liotuàinia) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
	
## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1250an
1251

**MCCLI**

## Tachartasan
*Chaidh Wąbrzeźno (A' Phòlainn) agus Příbor (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
  
Roinn-seòrsa:1250an
1255

**MCCLV**

## Tachartasan
*Chaidh caisteal a stèidheachadh ann an Hechingen (A' Ghearmailt).

## Breithean
* Albert I na Gearmailt, Impire Naomh Ròmanach (ch. 1308)
	
## Bàsan

  
Roinn-seòrsa:1250an
1260

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1260** (**MCCLX**).

## Tachartasan
*Chaidh Buchach (An Ùcrain) a stèidheachadh.
*Chaidh Braunau am Inn (An Ostair) a ghairm na bhaile.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1260an
1261

**MCCLXI**

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 28 an Gearran &ndash; Eanraig III, Dùic na Brabant
* 25 an Cèitean &ndash; Pàpa Alasdair IV

Roinn-seòrsa:1260an
1262

**MCCLXII**

## Tachartasan

## Breithean
* 2 an t-Iuchar – Arthur II, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1312)
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1260an
1263

**MCCLXIII**

## Tachartasan
* Blàr na Leargaidh Gallda
## Breithean
	
## Bàsan
* 15 an Dùbhlachd – Rìgh Haakon IV na Nirribhidh (rug. 1204)

Roinn-seòrsa:1260an
1264

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1264** (**MCCLXIV**).

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1260an
1265

**MCCLXV**

## Tachartasan
* Chaidh Altaussee (An Ostair) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 29 an Cèitean - Dante Alighieri, ann am Firenze.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1260an
1266

**MCCLXVI**

## Tachartasan
* Chaidh Faro (A' Phortagail) a stèidheachadh.
* Fhuair Leiden (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1260an
1267

**MCCLXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 10 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Seumas II na h-Aragon (ch. 1327)
* 17 an Dùbhlachd &ndash; Impire Go-Uda na Seapan (ch. 1324)
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1260an
1269

**MCCLXIX**

## Tachartasan
*Chaidh Deva (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan
* Iain I de Balliol, athair na Iain Balliol, Rìgh na h-Alba
 
Roinn-seòrsa:1260an
1270

**MCCLXX**

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 25 an Lùnasdal - Rìgh Louis IX na Frainge (ch. 1214)
 
Roinn-seòrsa:1270an
1271

**MCCLXXI**

## Tachartasan
*Chaidh Aarberg (An Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1270an
1272

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1276** (**MCCLXXVI**). 

## Tachartasan

* 16 an t-Samhain - Thoisich rìoghachd Èideard I Shasainn.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1270an
1273

**MCCLXXIII**

## Tachartasan
* 29 an t-Sultain – Chaidh Rudolph na Habsburg a thaghadh mar Rìgh na Gearmailt
* Chaidh Abaid a' Chridhe Mìlise a thogail anns An Abaid Ùr, Alba.
*Chaidh Cifuentes (An Spàinn) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1270an
1275

**MCCLXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Malmö (An t-Suain) a stèidheachadh.
* 27 an Dàmhair - Chaidh Amsterdam a chlàradh airson a' chiad turais. 

## Breithean
* Iain II, Dùic na Brabant (ch. 1312)
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1270an
1276

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1276** (**MCCLXXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1270an
1277

**MCCLXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 20 an Cèitean &ndash; Pàpa Iain XXI (rug. 1215)
 
Roinn-seòrsa:1270an
1278

**MCCLXXVIII**

## Tachartasan
* Chaidh Frombork (A' Phòlainn) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Chaidh am baile Neustrelitz ‎a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1270an
1279

**MCCLXXIX**

## Tachartasan
* Chaidh Väversunda (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
	
## Bàsan
* 16 an Gearran - Rìgh Afonso III na Portagail (rug. 1210)
 
Roinn-seòrsa:1270an
NASA

'S e **NASA** (an *National Aeronautics and Space Administration* — An Rianachas Nàiseanta Adhar-eòlas agus Fànais), a' bhuidheann Ameireaganach le dleasdanas airson a' phrògraim phoblaich fànais agus rannsachadh ro-innleachdail ann an adhar-teicneòlas.

Bha mòran tionnsgnaidhean ainmeil aig NASA, a' gabhail a-staigh a' Phrògram Apollo, a chuir daoine air a' ghealach, an spàl-fànais, am prosbaig-fànais Hubble, agus na tionnsgnaidhean *Ares* (an soitheach dìridh) agus *Orion* (an soitheach shiubhail), a leasachas soitheach-fànais ùr an àite an spàl-fhànais a thèid a thaobh ann an 2010.

Tha prìomh-àros NASA ann an Washington, D.C.

Tha 16 ionadan eile aig NASA, air feadh nan Stàitean Aonaichte. Am measg nan ionad fànas, tha *Marshall Space Flight Center* ann an Alabama, far an tèid rocaidean a thogail; *Kennedy Space Center*, ann am Florida, an t-ionad deiridh, agus *Johnson Space Center* ann an Texas, far an tèid na speuradairean a dh'àrachadh.

Bithidh miseanan neo-dhaonna air an riaghlachadh aig an JPL (*Jet Propulsion Laboratory*), ann am Pasadena, California.

Is iad na h-ionadan rannsachaidh as cudromaiche:
* *Ames Research Center*, ann am Moffett Field, California a nì rannsachadh air adhar-teicneòlas (leis an tunail-gaoithe a bu motha anns an t-saoghal), saidheans fànais, saidheans na beatha, agus teicneòlas fiosrachaidh
* *Goddard Space Flight Center*, ann am Maryland: saidheans fànais agus saidealan
* *Langley Research Center*, ann am Virginia agus *Dryden Flight Research Center*, ann an California: adhar-teicneòlas

Roinn-seòrsa:Fànas
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Loch Abar

Tha **Loch Abar** na sgìre anns an Iar-ghaidhealtachd, a' gabhail a-staigh Lathurna a Tuath, Gleann Comhann, Mòinteach Raineach, Bràigh Loch Abar, Loch Abar Iochdarach, Muideart, Àird nam Murchan, Suaineart, a' Mhorbhairne, Àird Ghobhar agus Na h-Eileanan Tarsainn (Rùm, Eige, Eilean nam Muc, agus Canaigh).

Is e An Gearasdan am prìomh-bhaile Abrach. A dh' aindeoin an ainm, chan eil loch ann ris an abrar *Abar*.

Tha am Black Water Reservoir anns na beanntan os cionn Ceann Loch Lìobhann.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-11-15: “Call” air eaconamaidh Loch Abair - *[[Ceit Fhoirbeis]] ag ràdh gu bheil barrachd airgid a’ dol a dh’ [[Inbhir Nis]]*
* BBC Naidheachdan 2016-11-16: Dùil ri mu 750 duine aig Seachdainn Bheachdan Loch Abair *(aithris-bhideo 2:09)*

Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Loch Abar
Freumh-fhaclachd

Is e **facal-fhreumhachd** sgrùdadh thùis fhaclan, agus rothlas cruth is ciall fhaclan tro thìde.

Bithidh cànanaichean a' rannsachadh eachdraidh fhaclan le bhith a' sgrùdadh sheann teacsan, agus na h-eadar-dhealaichean is na samhlaichean eadar faclan ann an diofar chànanan agus dualchainntean, agus na riaghailtean a tha a’ stiùireadh fhuaimeannan gu bhith ag atharrachadh anm fuaimeannan eile.

## Ceanglaichean a-mach
* MacBain, ''Etymological Dictionary of the Gaelic Language'', 1911
* Rannsaich faclair MhicBheathain le Multidict
* Bunadas - stòr-dàta de dh’fhacail cho-dhàimheil ann an iomadh cànan

Roinn-seòrsa:cànanachas
Loidig mhatamataigeach

Tha **loidig mhatamataigeach**) 'na fho-chuspair matamataig a bhuineas ri siostaman foirmeil agus mar a tha iad a’ cur rian air bun-bheachdan imfhiosach de chuspairean matamataig, mar tha seataichean, àireamhan, dearbhaidhean agus giollachd fiosrachaidh. Tha ceithir fo-roinnean ann: teòiridh nan seataichean, teòiridh ath-fhillidh, teòiridh dhearbhaidh agus teòiridh shamhailean.

Thoir an aire nach eil loidig *matamataigs* a th' ann ach loidig *mhatamataigeach*. Chan ann ach na roinnean loidig aig a tha tuairisgeul foirmeil matamataigeach.

## Eachdraidh
Aig a bhunait, ’s e loidig Aristotle a th’ ann ged tha cruth ailseabra eas-chruthach air an-diugh. B' e George Boole agus Augustus De Morgan anns an Naoidheamh Linn Deug a chuir am follais dòigh òrdail matamataigeach airson loidig a mheasadh. Thàinig à seo inneal ùr a bha iomchaidh airson bun-bheachdan matamataig a rannsachadh, agus feallsanachd matamataig a shoilleireachadh gu mòr. Rinn Grigore Moisil sàr obair air a' chuspair seo.

## Comharraidhean
* Loidig cho-cheanglachail

## Ceanglaichean a-mach
* Mathematical Logic around the world
* Polyvalued logic
* *[http://www.fecundity.com/logic/ forall x: an introduction to formal logic]*, by P.D. Magnus, is a free textbook.
* Detlovs, Vilnis, and Podnieks, Karlis (University of Latvia) *[http://www.ltn.lv/~podnieks/mlog/ml.htm Introduction to Mathematical Logic.]* A hyper-textbook.
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Classical Logic -- by Stewart Shapiro.

Roinn-seòrsa:Matamataig
Faidhbhile

'S e craobh mhór a tha ann am **faidhbhile** (Laideann: *Fagus sylvatica*). Tha rùsg min agus duilleagan liomharra oirre. Tha i cumanta mar fhiodh.

## Dealbhan

Grib skov.jpg|thumb|right|Faidhbhile Eorpach (*Fagus sylvatica*).


Roinn-seòrsa:Craobhan
Faidhbhile deasach

Tha am **faidhbhile deasach** ’na craobh mhòr a tha a’ fàs ann an Sealainn Nuadh. Tha i coltach ri faidhbhile, ach tha duilleagan beaga oirre.

## Dealbhan

Beech trees southern North Island New Zealand.JPG


Roinn-seòrsa:Craobhan
Teòclaid

Se biadh milis a tha ann an **teòclaid** (chocolate) a tha donn, mar is trice, neo uaireannan geal, neo dubh. Dèanar le ponairean à Aimearaga a Deas. Tha e cumanta mar pàirt de chèicean 7c, neo pùdar airson deoch teth.

Roinn-seòrsa:Biadh
Roinn-seòrsa:Deoch
Deoch theth

Tha **deoch theth** air a dhèanamh, mar is trice, le uisge teth is pùdar/duilleagan pris. Tha caffeine annta, gu cumanta. Tha casg air na deoch seo leis na Mormonaich.

* Còcò
* Cofaidh
* Maté
* Teòclaid
* Tì
* Todaidh

## Artaigilean eile
* Brot

Roinn-seòrsa:deoch
Muc-mhara adharcach

Tha **muc-mhara adharcach** (narwhal) na muc-mhara a tha cumanta sna marannan Artach. Tha còrn annasach air a bathais, agus tha beachd ann gu bheil iad mar bhun aig an uirsgeul den aon-adharcach.

Roinn-seòrsa:Muc-mhara
Roinn-seòrsa:Muir
Roinn-seòrsa:Mamalan
Mamot

B' e seòrsa mamal mòr a bha ann am **mamot** (Beurla: *mammoth*). Bha iad coltach ri oilbheint, ach le bian tiugh mogach orra.

## Seòrsachan Mamotaichean (á bith)

* *[[Mammuthus africanavus|M. africanavus]]* †
* *[[Mammuthus columbi|M. columbi]]* † neo *[[Mammuthus imperator|M. imperator]]* †
* *[[Mammuthus creticus|M. creticus]]* †
* *[[Mammuthus exilis|M. exilis]]* †
* *[[Mammuthus lamarmorae|M. lamarmorae]]* †
* *[[Mammuthus meridionalis|M. meridionalis]]* †
* *[[Mammuthus primigenius|M. primigenius]]* †
* *[[Mammuthus rumanus|M. rumanus]]* †
* *[[Mammuthus subplanifrons|M. subplanifrons]]* †
* *[[Mammuthus trogontherii|M. trogontherii]]* † neo *[[Mammuthus sungari|M. sungari]]* †

## Dealbhan

Faidhle:Mammuthus africanavus.JPG|*[[Mammuthus africanavus]]*
Faidhle:Columbian mammoth.jpg|*[[Mammuthus columbi]]* 
Faidhle:Cretanelephant-petermaas.jpg|*[[Mammuthus creticus]]*
Faidhle:Mammuthus exilis.jpg|*[[Mammuthus exilis]]* 
Faidhle:Barcepar.JPG|*[[Mammuthus meridionalis]]*
Faidhle:Mammoth.png|*[[Mammuthus primigenius]]*
Faidhle:Paul Jamin - Le Mammouth.jpg|*[[Mammuthus primigenius]]* 
Faidhle:Em - Mammuthus primigenius hair - GMZ 1.jpg|*[[Mammuthus primigenius]]*
Faidhle:Woolly mammoths.jpg|*[[Mammuthus primigenius]]*
Faidhle:Steppe mammoth size.jpg|*[[Mammuthus trogontherii]]*


Roinn-seòrsa:Ailbhean
Roinn-seòrsa:Mamalan
Anailis mhatamataigeach

Is e **anailis** meur matamataig a bhuineas ri *[[co-aomadh]]* agus * [[crìoch (matamataigeach)|crìochan]]*. Mar as àbhaist, bithidh na bun-bheachdan seo air an sgrùdadh ann am fànas nam fìor-àireamh no nan àireamh "complex", ach faodar seo a ghinearalachadh gu fànas sam bith a tha uidheamaichte le sònrachadh astar (se sin fànas meatrach). Bithidh anailis a' sgrùdadh bun-bheachdan mar leanailteachd agus diofarachadh.

Roinn-seòrsa:Matamataig
Neach-teagaisg

'S e **neach-teagaisg** duine no boireannach a bhios a' teagasg ann an sgoil no oilthigh. Canaidh sinn cuideachd **ollamh** ri duine no boireannach a bhios a' teagasg ann an oilthigh.

## Luchd-teagaisg Ainmeil
*Confucius
*Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
*Selma Lagerlöf
*Alasdair MacGilleBhàin
*Gabriela Mistral
*Maria Cuțarida-Crătunescu
*Paulo Freire

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Foghlam
1281

**MCCLXXXI**

## Tachartasan

## Breithean
* Henry, 3mh Iarla na Lancaster (ch. 1345)
* Orhan, ann an Söğüt. Dàrna Bey Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1280an
1283

**MCCLXXXIII**

## Tachartasan
* Chaidh Viljandi (Eastòinia) agus Rivne (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 3 an Dàmhair &ndash; Dafydd ap Gruffydd, Prionnsa na Cuimrigh
 
Roinn-seòrsa:1280an
1282

**MCCLXXXII**

## Tachartasan
*Chaidh Rìoghachd Napoli (An Eadailt) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
11 an Dùbhlachd - Llywelyn ap Gruffydd, Prionnsa na Cuimrigh agus Gwynedd
 
Roinn-seòrsa:1280an
1285

**MCCLXXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Berkenbrück (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 9 am Màrt &ndash; Impire Go-Nijo na t-Seapan (bas. 1308)
* 6 an Dùbhlachd &ndash; Rìgh Ferdinand IV na Castile (bas. 1312)
* Al-Nasr Muhammad, sultan na h-Èipheit (bas. 1341)

## Bàsan
* 5 an Dàmhair - Rìgh Philip III na Frainge (rug. 1245)
* 11 an t-Samhain - Rìgh Peadar III na h-Aragon (rug. 1239)
 
Roinn-seòrsa:1280an
1280

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1280** (**MCCLXXX**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 15 an t-Samhain - Albertus Magnus, manach agus neach-feallsanachd Gearmailteach.

Roinn-seòrsa:1280an
1286

**MCCLXXXVI**

## Tachartasan
*Chaidh Krzeszowice (A' Phòlainn) agus Cherkasy (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 19 am Màrt - Rìgh Alasdair III na h-Alba
 
Roinn-seòrsa:1280an
1284

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1284** (**MCCLXXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 25 an Giblean &ndash; Rìgh Eideard II na Sasainn (bas. 1327)

## Bàsan
* 4 an Giblean &ndash; Rìgh Alfonso X na Castile (rug. 1221)

Roinn-seòrsa:1280an
Na Klondykers

Ùr-sgeul le Iain F. MacLeòid, air a fhoillseachadh ann an 2005. Stèidhichte ann an Ulupul re na 1980'n, nuair a bha iasgaireachd nan rionnagan na gnìomhachas mòr eadar-nàiseanta. Eadar na "Klondykers" fèin (na luingean "factaraidh" a bhiodh a' cutadh agus a' reòthadh neo a' sailleadh nan eisg), agus na bàtaichean-iasgaich, bhiodh suas ri còig mille daoine aig acair ann an Loch Bhraoin neo na h-uisgeachan mara mun chuairt.

## Sgeul
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
1287

**MCCLXXXVII**

## Tachartasan
*Rinn na Tartar droch sgrios air Kraków.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1280an
1299

**MCCXCIX**

## Tachartasan
Chaidh Impireachd nan Otomanach a stèidheachadh ann an Söğüt.

## Breithean
* Alfonso IV na h-Aragon (ch. 1366)
	
## Bàsan
* 15 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Eric II na Nirribhidh
 
Roinn-seòrsa:1290an
1288

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1288** (**MCCLXXXVIII**). 

## Tachartasan
* Chaidh ainm baile Helsingør a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Ivan I na Ruis (bàs. 1340)
	
## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1280an
1289

**MCCLXXXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 4 an Dàmhair &ndash; Rìgh Louis X na Frainge (ch. 1316)
* 6 an Dàmhair &ndash; Rìgh Wenceslaus III na Bohemia (ch. 1306)
* Rìgh Leo IV na h-Airmeinia (ch. 1307)
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1280an
1298

**MCCXCVIII**

## Tachartasan
* 22 an t-Iuchar - Chaill Uilleam Uallas Blàr na h-Eaglaise Brice.
* Pogrom an aghaidh nan Iùdhach ann an Nürnberg.
*Chaidh Beyenburg (Wuppertal a-nis) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1290an
1297

**MCCXCVII**

## Tachartasan
* 11 an t-Sultain - Blàr Drochaid Shruighlea - rinn Uilleam Uallas a' chùis air airm Sasannach
* Chaidh na Contaetha Cill Dara agus An Mhí (Èirinn) a chruthachadh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1290an
1294

**MCCXCIV**

## Tachartasan

## Breithean
* Teàrlach IV na Frainge (ch. 1328)
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1290an
1293

**MCCXCIII**

## Tachartasan
* Thàinig Oilthigh Mhadrid gu bhith na oilthigh.
* Chaidh Aiud (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Rìgh Philip V na Frainge (ch. 1322)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1290an
1292

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1292** (**MCCXCII**). 

## Tachartasan
Chaidh Dalswinton a chlàradh airson a' chiad turais mar *Dalsuyntone*.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1290an
1291

**MCCXCI**

## Tachartasan
*Chaidh An Eilbheis a stèidheachadh tro aonadh Uri Obwalden, Nidwalden agus Schwyz.
* Chaidh Danderyd (An t-Suain) agus Husinec (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1290an
1290

**MCCXC**

## Tachartasan
* Chaidh Oilthigh Coimbra (A' Phortagail) a stèidheachadh.
* Chaidh Canonbaidh a chlàradh airson a' chiad turais mar *Caneby*.

## Breithean
	
## Bàsan
* 18 an Dùbhlachd &ndash; Magnus III, rìgh na Suain (rug. 1240)
 
Roinn-seòrsa:1290an
1300

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1300** (**MCCC**). 

## Tachartasan
* Chaidh Bilbao (Dùthaich nam Basgach) a stèidheachadh.
* Fhuair Enschede (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.
*Phòs Louis X na Frainge aig Mairead à Burgundaidh.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1300an
1301

**MCCCI**

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
* 14 am Faoilleach &ndash; Rìgh Anndra III na h-Ungair
 
Roinn-seòrsa:1300an
1303

**MCCCIII**

## Tachartasan
* Chaidh Lios Tuathail (Èirinn) a chlàradh airson a'chiad turas.

## Breithean
	
## Bàsan
* 11 an Dàmhair &ndash; Pàpa Boniface VIII
 
Roinn-seòrsa:1300an
1302

**MCCCII**

## Tachartasan
Fhuair Euskirchen (A' Ghearmailt) a chuid chòirichean.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1300an
1304

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1304** (**MCCCIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh Langerfeld (Wuppertal a-nis) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1300an
1305

## Tachartasan
*Chaidh Solna (An t-Suain) chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 23 an Lùnasdal - Uilleam Uallas (r. 1272) - air a chur gu bàs le Eideard I na Sasainn

Roinn-seòrsa:1300an
1306

**MCCCVI**

## Tachartasan
* 25 am Màrt - Thàinig Raibeart Brus air an rìgh-chathair.
*Chaidh Logarbaidh (Alba) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1300an
1307

**MCCCVII**

## Tachartasan
* Chaidh am baile Halmstad, an t-Suain, a stèidheachadh.

## Breithean
	
## Bàsan
* 7 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Eideard I na Sasainn (rug. 1239)
 
Roinn-seòrsa:1300an
1308

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1308** (**MCCCVIII**).

## Tachartasan
* 14 an t-Samhain - Thug na Ridirean Teutonach thairis air Gdańsk.

## Breithean

## Bàsan
* 21 an Dùbhlachd - Heinrich I Landgraf Hessen
 
Roinn-seòrsa:1300an
1309

**MCCCIX**

## Tachartasan

## Breithean
*  Leo IV, Rìgh na h-Airmeinia (ch. 1341)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1300an
1310

**MCCCX**

## Tachartasan
*Fhuair Frombork (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1310an
1311

**MCCCXI**

## Tachartasan

## Breithean
* 13 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Alfonso XI na Castile (ch. 1350)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1310an
1312

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1312** (**MCCCXII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1310an
1313

**MCCCXIII**

## Tachartasan
* Chaidh am baile Feldberg a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 24 an Lùnasdal &ndash; Eanraig VII, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1275)
 
Roinn-seòrsa:1310an
1315

**MCCCXV**

## Tachartasan
*Chaidh Ecser (An Ungair) a chlàradh airson a' chiad turas.
*-Cur às do thràilleachd anns An Fhraing tro Èigheachd Rìoghail.
*19 an Lùnasdal - Phòs Louis X na Frainge aig Clémence às an Ungair.
*24 an Lùnasdal - chaidh Louis X na Frainge a chrùnadh ann an Reims (An Fhraing).

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1310an
1316

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1316** (**MCCCXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
* Raibeart II, Rìgh Alba
	
## Bàsan
*5 an t-Ògmhios - Louis X na Frainge, ann am Vincennes (An Fhraing).

Roinn-seòrsa:1310an
1317

**MCCCXVII**

## Tachartasan
*Fhuair Lublin (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1310an
1318

**MCCCXVIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 14 an Dàmhair &ndash; Eideard Bruis no Iomhair Bruis, Àrd Rìgh na h-Èireann (rug. 1275)
 
Roinn-seòrsa:1310an
1319

**MCCCXIX**

## Tachartasan
* Chaidh Dumbrăvioara (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 16 an Giblean &ndash; Rìgh Iain II na Frainge (ch. 1364)
* 5 an t-Sultain &ndash; Rìgh Peadair IV na h-Aragon (ch. 1387)
* Teàrlach, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1364)

## Bàsan
* 8 an Cèitean &ndash; Rìgh Haakon V na Nirribhidh (rug. 1270)
* 13 an t-Samhain &ndash; Rìgh Eric VI na Danmhairg (rug. 1274)
 
Roinn-seòrsa:1310an
1320

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1320** (**MCCCXX**). 

## Tachartasan
* 6 an Giblean - Taisbeanadh Obar Bhrothaig

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1320an
1321

**MCCCXXI**

## Tachartasan
*Fhuair Bochum (A' Ghearmailt) a chuid chòirichean.

## Breithean

## Bàsan
* 14 an t-Sultain - Dante Alighieri, ann an Ravenna. Sgrìobhadair às An Eadailt.

Roinn-seòrsa:1320an
1322

**MCCCXXII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 3 am Faoilleach - Rìgh Philip V na Frainge (rug. 1293) 

Roinn-seòrsa:1320an
1323

**MCCCXXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* An t-Sultain &ndash; Gegeen Khan, impire an Uachdranachd Yuan (rug. 1303)
 
Roinn-seòrsa:1320an
1324

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1324** (**MCCCXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 5 am Màrt - Daibhaidh Brus, Rìgh na h-Alba
	
## Bàsan
* 23 an t-Ògmhios - Aymer de Valence
* 8 am Faoilleach &ndash; Marco Polo, fear-malairt Eadailteach. 
* Osman I, ann am Bursa. Stèidheadair na Impireachd nan Otomanach. 
Roinn-seòrsa:1320an
1325

**MCCCXXV**

## Tachartasan
* Chaidh Terneuzen (Na Tìrean Ìsle) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 7 am Faoilleach &ndash; Rìgh Dinis na Portagail (rug. 1261)
Roinn-seòrsa:1320an
1326

**MCCCXXVI**

## Tachartasan
*Chaidh Sighetu Marmației (Romàinia) a chlàradh airson a' chaid turais.

## Breithean
* 5 am Màrt &ndash; Rìgh Louis I na h-Ungair (ch. 1382)
* 29 an t-Ògmhios - Murad I, ann an Amasya. Treas Bey Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1320an
1327

**MCCCXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 21 an t-Sultain &ndash; Rìgh Eideard II na Sasainn (rug. 1284)
 
Roinn-seòrsa:1320an
1328

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1328** (**MCCCXXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1320an
1329

**MCCCXXIX**

## Tachartasan
* 7 an t-Ògmhios - Thàinig Daibhidh II, Rìgh Alba air an righ-chathair
*Chaidh Baia Mare (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 7 an t-Ògmhios - Raibeart Brus

Roinn-seòrsa:1320an
1330

**MCCCXXX**

## Tachartasan
*Chaidh Țara Românească a chruthachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 25 an Lùnasdal &ndash; Sir Seumas Dùghlas, na ridire aig àm nan Cogaidhean neo-eisimealachd (rug. 1286)

Roinn-seòrsa:1330an
1331

**MCCCXXXI**

## Tachartasan
* Jena fo na Meißen.
*Chaidh Västerås (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1330an
1332

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1332** (**MCCCXXXII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Łódź a chlàradh airson a' chiad turas.
*Ghabh Luzern (Kanton) ris An Eilbheis.
* Chaidh Târgu Mureș (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1330an
1333

**MCCCXXXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 2 am Màrt &ndash; Rìgh Wladyslaw I na Pòlainn (rug. 1261)

Roinn-seòrsa:1330an
1334

**MCCCXXXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 4 an Dùbhlachd &ndash; Pàpa Iain XXII (rug. 1249)

Roinn-seòrsa:1330an
1337

**MCCCXXXVII**
## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 8 am Faoilleach &ndash; Giotto di Bondone, peantair eadailteach (rug. 1267)

Roinn-seòrsa:1330an
1338

**MCCCXXXVIII**
## Tachartasan

## Breithean
* 21 am Faoilleach &ndash; Teàrlach V na Frainge (ch. 1380)
* 5 an Dàmhair &ndash; Alexios III Trebizond (ch. 1390)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1330an
1339

**MCCCXXXIX**
## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Grenoble a stèidheachadh ann an Grenoble (An Fhraing).

## Breithean
* 23 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Louis I na Naples (ch. 1384)
* Pàpa Alasdair V (ch. 1410)
* Iain V, Dùic Breatainn Bheag (ch. 1399)

## Bàsan
* 19 an t-Sultain &ndash; Impire Go-Daigo na Seapan (rug. 1288)

Roinn-seòrsa:1330an
1341

**MCCCXLI**

## Tachartasan
* Chaidh caisteal a thogail ann an Lublin (A' Phòlainn).
* Chaidh am Magh Crom a chlàradh airson a' chiad turais mar *Mochrome*.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1340an
1342

**MCCCXLII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 24 an Giblean &ndash; Pàpa Benedict XII
* 16 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Teàrlach I na h-Ungair

Roinn-seòrsa:1340an
1343

**MCCCXLIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Impire Chokei na Seapan (ch. 1394)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1340an
1335

**MCCCXXXV**

## Tachartasan
* 30 an t-Samhain &ndash; Blàr Culblean
*Cur às do thràilleachd anns An t-Suain agus Suòmaidh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1330an
1344

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1344** (**MCCCXLIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1340an
1345

**MCCCXLV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 16 an t-Sultain – Iain IV, Dùic Breatainn Bheag (rug. 1295)
 
Roinn-seòrsa:1340an
1346

**MCCCXLVI**

## Tachartasan
* Fhuair Bydgoszcz (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.
* Chaidh caisteal Blairquhan a thogail faisg air Straiton (Alba).

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1340an
1347

**MCCCXLVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 11 an Dàmhair &ndash; Louis IV, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1282)

Roinn-seòrsa:1340an
1348

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1348** (**MCCCXLVIII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Liberec (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1340an
1351

**MCCCXLXI**

## Tachartasan
*Ghabh Zürich (Kanton) ris An Eilbheis.

## Breithean
*Jogaila, ann an Vilnius.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1350an
1349

**MCCCXLIX**

## Tachartasan
* Chaidh Càrn an Uaimh a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh Cille Bheathain a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 9 an t-Sultain &ndash; Dùic Albert III na h-Ostair (ch. 1395)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1340an
1350

**MCCCXLX**

## Tachartasan
* Thainig am Bàs Dubh ann an Albainn.
* Chaidh La Chaux-de-Fonds (An Eilbheis) a chlàradh airson a' chiad turas.
* Chaidh Cathair Ruairidh a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
*Pàp Bonifatius IX, ann an Napoli (An Eadailt)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1350an
1353

**MCCCXLXIII**

## Tachartasan
*Ghabh Bern (Kanton) ris An Eilbheis.
*Chaidh Helsa (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1350an
1354

**MCCCLIV**

## Tachartasan

## Breithean
* Bayezid I, ann an Edirne. Ceathramh Bey Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan
* Bayezid I, sultan na Impireachd nan Otomanach (rug. 1403)

Roinn-seòrsa:1350an
1355

**MCCCLV**

## Tachartasan

## Breithean
* Owain Glyndŵr, Prionnsa na Cuimrigh.

## Bàsan
* 5 an Dùbhlachd &ndash; Iain III, Dùic Brabant (rug. 1300)
 
Roinn-seòrsa:1350an
1357

**MCCCLVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 11 an Giblean &ndash; Rìgh Iain I na Portagail (ch. 1433)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1350an
1358

**MCCCLVIII**

## Tachartasan
*Fhuair Bremen ballrachd na Lìog Hansa.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1350an
1359

**MCCCLIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 21 an t-Ògmhios &ndash; Erik Magnusson, rìgh na Suain (rug. 1339)

Roinn-seòrsa:1350an
1361

**MCCCLXI**

## Tachartasan
* Chaidh Kaunas (Liotuàinia) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan
* 7 am Faoilleach &ndash; Gerlach I Nassau-Wiesbaden 
 
Roinn-seòrsa:1360an
1363

**MCCCLXIII**

## Tachartasan
*Chaidh prìomh-bhaile Impireachd nan Otomanach a ghluasad bho Shöğüt gu Edirne.
*Chaidh Vinnytsia (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 13 am Faoilleach &ndash; Meinhard III, Count Tyrol
 
Roinn-seòrsa:1360an
1364

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1364** (**MCCCLXIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh an t-Oilthigh Jagiellonian a stèidheachadh ann an Kraków (A' Phòlainn).

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1360an
1360

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1360** (**MCCCLX**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1360an
1362

**MCCCLXII**

## Tachartasan
*Chaidh Vlčice (An t-Seic) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 12 an t-Sultain &ndash; Pàpa Innocent VI
* Orhan, ann am Bursa. Dàrna Bey Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1360an
1365

**MCCCLXV**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Vienna (An Ostair) a stèidheachadh

## Breithean
* 20 an Dùbhlachd &ndash; Louis VII, Dùic Bavaria (ch. 1447)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1360an
1366

**MCCCLXVI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 26 an Giblean &ndash; Simon Islip, Àrd-easbaig Canterbury
 
Roinn-seòrsa:1360an
1367

**MCCCLXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 6 am Faoilleach &ndash; Rìgh Richard II na Sasainn (ch. 1400)

## Bàsan
* 18 am Faoilleach &ndash; Rìgh Peadair I na Portagail (rug. 1320)

Roinn-seòrsa:1360an
1368

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1368** (**MCCCLXVIII**). 

## Tachartasan
* 23 am Faoilleach: Stèidhich Hongwu Rìgh-shliochd nam Ming agus chaidh e na ìmpire na Sìne
*Fhuair Hànobhar ballrachd na Lìog Hansa.
*Chaidh Slatina (Romàinia) a chlàradh airson a' chaid turais.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1360an
1371

**MCCCLXXI**

## Tachartasan
*22 an Gearran &ndash; Raibeart II na rìgh.

## Breithean

## Bàsan
*22 an Gearran &ndash; Daibhidh II, Rìgh Alba.

Roinn-seòrsa:1370an
1372

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1372** (**MCCCLXXII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1370an
1369

**MCCCLXIX**

## Tachartasan

## Breithean
*Jan Hus, ann an Husinec (Bohemia)

## Bàsan
* 23 am Màrt &ndash; Rìgh Peadair Castilla (b. 1334)

Roinn-seòrsa:1360an
1370

**MCCCLXX**

## Tachartasan
*Crìoch riaghladh nam Piast anns A' Phòlainn.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1370an
1373

**MCCCLXXIII** 

## Tachartasan
*Chaidh Phnom Penh a stèidheachadh.
*Chaidh Želva (Liotuàinia) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1370an
1377

**MCCCLXXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 21 an t-Ògmhios &ndash; Rìgh Eideard III na Sasainn (rug. 1312)

Roinn-seòrsa:1370an
1378

**MCCCLXXVIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 27 am Màrt &ndash; Pàpa Gregory XI
* An t-Iuchar &ndash; Owain Lawgoch
* 29 an t-Samhain &ndash; Teàrlach IV, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1316)
 
Roinn-seòrsa:1370an
1379

**MCCCLXXIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 4 an Dàmhair &ndash; Rìgh Eanraig III Castillla (ch. 1406)

## Bàsan
* 29 an Cèitean &ndash; Rìgh Eanraig II Castilla (rug. 1334)

Roinn-seòrsa:1370an
1380

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1380** (**MCCCLXXX**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1380an
1374

**MCCCLXXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 12 am Màrt &ndash; Impire Go-Kōgon na Seapan (rug. 1336)
* 19 an t-Iuchar &ndash; Petrarch, bàrd eadailteach (rug. 1304)
 
Roinn-seòrsa:1370an
1375

**MCCCLXXV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 24 an Dàmhair &ndash; Rìgh Valdemar IV na Danmhairg
 
Roinn-seòrsa:1370an
1381

**MCCCLXXXI**

## Tachartasan

## Breithean
* Iain I, Dùic Bourbon (ch. 1434)
* Mehmed I, ann am Bursa. Còigeamh Bey Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1380an
1382

**MCCCLXXXII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 10 an t-Sultain &ndash; Rìgh Louis I na h-Ungaire (rug. 1326)

Roinn-seòrsa:1380an
1385

**MCCCLXXXV**

## Tachartasan
*Chaidh Jogaila a chrùnadh Rìgh na Pòlainn.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1380an
1386

**MCCCLXXXVI**

## Tachartasan
* Chaidh Oilthigh Heidelberg a stèidheachadh ann an Heidelberg, sa Ghearmailt.
* 2 an Gearran - Bha aonadh eadar Liotuàinia agus a' Phòlainn.
* 4 am Màrt - Chaidh Jogaila a chrùnadh ann an Kraków.
* Chaidh Pitești (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1380an
1387

**MCCCLXXXVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 9 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Eanraig V na Sasainn (ch. 1422)

## Bàsan
* 1 am Faoilleach &ndash; Rìgh Teàrlach II Navarre (rug. 1332)
* 5 am Faoilleach &ndash; Peadair IV na h-Aragon (rug. 1319)

Roinn-seòrsa:1380an
1383

**MCCCLXXXIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Pàpa Eòghann IV, Pàpa Eadailteach.

## Bàsan
* 22 an Dàmhair &ndash; Rìgh Fernando I na Portagail (rug. 1345)

Roinn-seòrsa:1380an
1384

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1384** (**MCCCLXXXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1380an
1388

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1388** (**MCCCLXXXVIII**). 

## Tachartasan
*10 an Gearran: chaidh Râmnicu Vâlcea agus Suceava (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.
*Chaidh Oilthigh Chologne a stèidheachadh ann an Köln, sa Ghearmailt.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1380an
1389

**MCCCLXXXIX**

## Tachartasan
*2 an t-Samhain - Chaidh Pietro Tomacelli a chrùnadh na Phàp.

## Breithean
* 24 an Dùbhlachd &ndash; Iain VI, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1442)

## Bàsan
* 15 an t-Ògmhios - Murad I, ann am Prishtina. Treas Bey Impireachd nan Otomanach.

Roinn-seòrsa:1380an
1390

**MCCCXC**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 19 an Giblean &ndash; Rìgh Raibeart II (rug. 1316)

Roinn-seòrsa:1390an
1391

**MCCCXCI**

## Tachartasan

## Breithean
* 31 an Dàmhair &ndash; Rìgh Eideard na Portagail (ch. 1438)
* Gedun Drub, 1mh Dalai Lama (ch. 1474)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1390an
1394

**MCCCXCIV**

## Tachartasan

## Breithean
* 4 am Màrt - Eanraig am Maraiche
* 10 an Dùbhlachd - Seumas I, Rìgh na h-Alba

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1390an
1395

**MCCCXCV**

## Tachartasan
*Chaidh Giurgiu agus Piatra Neamț (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 13 am Màrt &ndash; John Barbour, bàrd Albannach
 
Roinn-seòrsa:1390an
1396

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1396** (**MCCCXCVI**). 

## Tachartasan
* Chaidh Târgoviște (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1390an
1392

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1392** (**MCCCXCII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Erfurt a stèidheachadh (Erfurt, A' Ghearmailt). (A' chiad turas)
*Fhuair Lublin (A' Phòlainn) buannachdan bhon Rìgh Jogaila.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1390an
1393

**MCCCXCIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 24 an Lùnasdal &ndash; Arthur III, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1458)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1390an
1397

**MCCCXCVII**

## Tachartasan
*Chaidh An t-Aonadh Kalmar a chruthachadh.

## Breithean
* 10 an Lùnasdal &ndash; Albert II na Gearmailt, Impire Naomh Ròmanach (ch. 1439)
* 15 an t-Samhain &ndash; Pàpa Nicholas V (ch. 1455)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1390an
1398

**MCCCXCVIII**

## Tachartasan

## Breithean
*Johannes Gutenberg, ann am Mainz. Clò-bhualadair.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1390an
1399

**MCCCXCIX**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 1 an t-Samhain &ndash; Iain V, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1339)

Roinn-seòrsa:1390an
1401

**MCDI**

## Tachartasan
* Eadar 1401 is 1416 bha Owain Glyndŵr Prionnsa na Cuimrigh.

## Breithean
* 12 an Cèitean &ndash; Impire Shoko na Seapan (ch. 1428)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1400an
1402

**MCDII**

## Tachartasan
* 22 an t-Ògmhios &ndash; Blàr Bryn Glas

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1400an
1403

**MCDIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 22 an Gearran &ndash; Rìgh Teàrlach VII na Frainge (ch. 1461)
* 11 an t-Ògmhios &ndash; Iain IV, Dùic Brabant (ch. 1427)

## Bàsan
* 8 am Màrt - Bayezid I, ann am Akșehir. Ceathreamh Bey Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1400an
1404

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1404** (**MCDIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh Örebro (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
*An t-Ògmhios - Murad II, ann an Amasya. Siathamh Bey Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan
* 1 an Dàmhair - Pàp Bonifatius IX, ann an Cathair na Bhatacain.
Roinn-seòrsa:1400an
1405

**MCDV**

## Tachartasan

## Breithean
* 18 an Dàmhair &ndash; Pàpa Pius II (ch. 1464)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1400an
1406

**MCDVI**

## Tachartasan
* 4 an Giblean - Thòisich Seumas I air rìoghachadh mar Rìgh Alba (gu 21 an Gearran 1437).
* Chaidh Össjö (An t-Suain) a chlàradh airson a' chiad turais.
* Chaidh Târgu Jiu (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 4 an Giblean - Raibeart III, Rìgh Alba
 
Roinn-seòrsa:1400an
1407

**MCDVII**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Würzburg a stèidheachadh ann am Würzburg.

## Breithean
* 27 an Lùnasdal &ndash; Ashikaga Yoshikazu, shogun seapanach (ch. 1425)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1400an
1409

**MCDVIX**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Leipzig a stèidheachadh ann an Leipzig, sa Ghearmailt.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1400an
1408

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1408** (**MCDVIII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Bacău, Iași agus Reșița (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.
*Chaidh Chernivtsi (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1400an
1410

**MCDX**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Chill Rìmhinn a stèidheachadh ann an Cill Rìmhinn, Alba.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1410an
1412

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1412** (**MCDXII**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1410an
1413

**MCDXIII**

## Tachartasan
* Chaidh Landskrona (An t-Suain) a stèidheachadh.
* Chaidh Kitsman (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 20 am Màrt &ndash; Eanraig IV na Sasainn (rug. 1367)
* 26 an t-Sultain &ndash; Stephen III, Dùic Bavaria (rug. 1337)
* 6 an Dàmhair &ndash; Dawit I na h-Aetiòp (rug. 1382)
 
Roinn-seòrsa:1410an
1414

**MCDXIV**

## Tachartasan

## Breithean
* 14 an Cèitean &ndash; Francis I, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1450)
* 21 an t-Iuchar &ndash; Pàpa Sixtus IV (ch. 1484)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1410an
1415

**MCDXV**

## Tachartasan

## Breithean
* 21 an t-Sultain &ndash; Friedrich III, Impire Naomh Ròmanach (ch. 1493)

## Bàsan
* 6 an t-Iuchar &ndash; Jan Hus, ann an Konstanz (Iarlachd-crìche Bhaden). Pears-eaglais Bohemeach (rug. 1369)
* Owain Glyndŵr, Prionnsa na Cuimrigh.

Roinn-seòrsa:1410an
1417

**MCDXVII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 18 an Dàmhair - Pàpa Griogair XII
* 14 an Dùbhlachd - John Oldcastle, ceanard Lollard sasannach
 
Roinn-seòrsa:1410an
1418

**MCDXVIII**

## Tachartasan

## Breithean
* Peadair II, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1457)

## Bàsan

 
Roinn-seòrsa:1410an
1419

**MCDXIX**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Rostock a stèidheachadh ann an Rostock, sa Ghearmailt.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1410an
1420

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1420** (**MCDXX**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1420an
1421

**MCDXXI**

## Tachartasan

## Breithean
* 6 an Dùbhlachd – Rìgh Eanraig VI na Sasainn (ch. 1471)

## Bàsan
* 26 an Cèitean - Mehmed I, ann am Bursa. Còigeamh Bey Impireachd nan Otomanach.
Roinn-seòrsa:1420an
1424

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1424** (**MCDXXIV**). 

## Tachartasan
*Chaidh Zolochiv a chlàradh.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1420an
1422

**MCDXXII**

## Tachartasan
* Fhuair Marktl am Inn cead bhon Dhiuc Eanraig VII fèillean a chumail.

## Breithean

## Bàsan
* 31 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Eanraig V Shasainn (rug. 1387)
* 21 an Dàmhair &ndash; Rìgh Teàrlach VI na Frainge (rug. 1368)
 
Roinn-seòrsa:1420an
1423

**MCDXXIII**

## Tachartasan
*Thug an Rìgh Władysław II Jagiełło còirichean do Łódź.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1420an
1425

**MCDXXV**

## Tachartasan
Chaidh Oilthigh Lund a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 24 an Cèitean &ndash; Muireadhach Stiubhart, 2na Dùic Albany, Neach-poileataigs Albannach (rug. 1362)
 
Roinn-seòrsa:1420an
1426

**MCDXXVI**

## Tachartasan
* 7 an t-Iuchar &ndash; Blàr Chirokitia

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1420an
1427

**MCDXXVII**

## Tachartasan
*Chaill Bremen ballrachd na Lìog Hansa.
*Chaidh Freihung (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1420an
1428

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1428** (**MCDXXVIII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Impireachd nan Aztec à stèidheachadh.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1420an
1429

**MCDXXIX**

## Tachartasan
* 17 an t-Iuchar &ndash; Teàrlach VII na Frainge a crúnadh ann an Rheims.

## Breithean

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1420an
1430

**MCDXXX**

## Tachartasan
*Chaidh Berdychiv (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean
* 16 an Dàmhair - Rugadh Seumas II Alba.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1430an
1431

**MCDXXXI**

## Tachartasan

* 3 am Màrt - Chaidh Pàpa Eòghann IV a thaghadh mar phàpa.
* 30 an Cèitean - Loisg na Sasannaich Jeanne d'Arc ri bacan.
* Chaidh Buzău (Romàinia) agus Khmelnytskyi (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
*Vlad Țepeș, ann an Sighișoara. Voivode Țara Românească.

## Bàsan
* 30 an Cèitean &ndash; Jeanne d'Arc, 	ban-saighdear agus naomh Frangach

Roinn-seòrsa:1430an
1432

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1432** (**MCDXXXII**). 

## Tachartasan

## Breithean
*30 am Màrt - Mehmed II, ann an Erdine. Bey Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1430an
1435

**MCDXXXV**

## Tachartasan
* Fhuair Leeuwarden (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.
*Dhìt Pàpa Eugene IV tràilleachd agus dh' ascaointich e luchd-reic nan tràill anns an Litir Abstolach *Sicut Dudum*.
*Chaidh Vaslui (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* Amadeus IX, Dùic na Savoy (ch. 1472)

## Bàsan

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:1430an
1433

**MCDXXXIII	**

## Tachartasan

## Breithean
* 23 an t-Ògmhios &ndash; Francis II, Dùic na Breatainn Bheag (ch. 1488)

## Bàsan
* 14 an Lùnasdal &ndash; Rìgh Iain I na Portagail (rug. 1357)

Roinn-seòrsa:1430an
1434

**MCDXXXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
*1 an t-Ògmhios - Jogaila, ann an Horodok.

Roinn-seòrsa:1430an
1436

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1436** (**MCDXXXVI**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1430an
1437

**MCDXXXVII**

## Tachartasan
*Chaidh Kalush (An Ucràin) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan
* 21 an Gearran - Seumas I, Rìgh Alba

Roinn-seòrsa:1430an
1438

**MCDXXXVIII**

## Tachartasan
*Chaidh Tawantinsuyu a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan
* 13 an t-Sultain &ndash; Rìgh Eideard na Portagail (rug. 1391)

Roinn-seòrsa:1430an
1439

**MCDXXXIX**

## Tachartasan
*Chaidh Botoșani (Romàinia) a chlàradh airson a' ciad turais.

## Breithean
* 9 an Cèitean &ndash; Pàpa Pius III (ch. 1503)

## Bàsan
* 27 an Dàmhair &ndash; Albert II na Gearmailt, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1397)

Roinn-seòrsa:1430an
1440

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1440** (**MCDXL**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1440an
1441

**MCDXLI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 9 an t-Iuchar &ndash; Jan van Eyck, peantair às na Tìrean Ìsle 

Roinn-seòrsa:1440an
1442

**MCDXLII**

## Tachartasan

## Breithean
* 28 an Giblean &ndash; Rìgh Eideard IV na Sasainn (ch. 1483)

## Bàsan
* 29 an Lùnasdal &ndash; Iain VI, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1389) 

Roinn-seòrsa:1440an
1443

**MCDXLIII**

## Tachartasan

## Breithean
* 5 an Dùbhlachd &ndash; Pàpa Julius II (ch. 1513)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1440an
1445

**MCDXLV**

## Tachartasan
* 10 an Dàmhair &ndash; Blàr Mokra
*Chaidh Galați (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1440an
1446

**MCDXLVI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 15 an Giblean &ndash; Filippo Brunelleschi, Ailtire eadailteach (b. 1377)

Roinn-seòrsa:1440an
1447

**MCDXLVII**

## Tachartasan

## Breithean
* 3 an Dùbhlachd - Bayezid II, ann an Dimetoka. Ochdamh ceannard Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan
* 23 an Gearran - Pàpa Eòghann IV, Pàpa Eadailteach (rug. 1383).

Roinn-seòrsa:1440an
1449

**MCDXLVIX**

## Tachartasan

## Breithean
* 1 am Faoilleach &ndash; Lorenzo de' Medici, stàitire eadailteach (ch. 1492)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1440an
1448

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1448** (**MCDXLVIII**). 

## Tachartasan
*Chaidh Craiova (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1440an
1450

**MCDL**

## Tachartasan
* Thàinig Oilthigh Bharcelona gu bhith na oilthigh.

## Breithean
* Hieronymus Bosch, ann an 's Hertogenbosch. Peantair às na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
* 18 an t-Iuchar &ndash; Francis I, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1414)

Roinn-seòrsa:1450an
1452

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1452** (**MCDL**).

## Tachartasan

## Breithean
* 1452 - Leonardo Da Vinci ann am Firenze, peantair agus innleadair às an Eadailt.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1450an
1453

**MCDLIII**

## Tachartasan
* 2 an Giblean &ndash; 29 an Cèitean &ndash; Ghlac Mehmed II agus Impireachd nan Otomanach Constantinople
*Chaidh prìomh-bhaile Impireachd nan Otomanach a ghluasad bho Edirne gu Constantinople.

## Breithean

## Bàsan
* 29 an Cèitean &ndash; Constantine XI, deireannach Impire Bheasantian

Roinn-seòrsa:1450an
1454

**MCDLIV**

## Tachartasan

## Breithean
* 9 am Màrt &ndash; Amerigo Vespucci, fear-malairt eadailteach (ch. 1512)

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1450an
1455

**MCDLV**

## Tachartasan

## Breithean
* 2 an Gearran &ndash; Rìgh Iain na Danmhairg, Nirribhidh, agus An t-Suain (ch. 1513)
* 3 am Màrt &ndash; Rìgh Iain II na Portagail (ch. 1495)
* Bhaltair Cinneide, bàrd Albannach

## Bàsan
* 24 am Màrt &ndash; Pàpa Nicholas V (rug. 1397)
 
Roinn-seòrsa:1450an
1456

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1456** (**MCDLVI**). 

## Tachartasan
* Fhuair Sneek (Na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.

## Breithean
	
## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1450an
1457

**MCDLVII**

## Tachartasan
*Chaidh Oilthigh Fhreiburg a stèidheachadh ann am Freiburg im Breisgau.

## Breithean
* 28 am Faoilleach &ndash; Rìgh Eanraig VII na Sasainn (ch. 1509)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1450an
1458

**MCDLVIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 6 an Lùnasdal &ndash; Pàpa Callixtus III (rug. 1378)
* 26 an Dùbhlachd &ndash; Arthur III, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1393)
 
Roinn-seòrsa:1450an
1459

**MCDLIX**

## Tachartasan
*Chaidh Bucharest a stèidheachadh.

## Breithean
* 2 am Màrt - Adriaan Florenszoon Boeyens, ann an Utrecht. Pàp bho 1522 gu 1523.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1450an
1461

**MCDLXI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 22 an t-Iuchar &ndash; Rìgh Teàrlach VII na Frainge (rug. 1403)

Roinn-seòrsa:1460an
1462

**MCDLXI**

## Tachartasan
* Chaidh Ålgård (Nirribhidh) a chlàradh airson a' chiad turas.

## Breithean
* 27 an t-Ògmhios &ndash; Louis XII na Frainge (ch. 1515)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1460an
1463

**MCDLXIII**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 1 an t-Samhain &ndash; Impire Dàibhidh na Trebizond

Roinn-seòrsa:1460an
1464

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1464** (**MCDLXIV**). 

## Tachartasan

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1460an
1465

**MCDXLV**

## Tachartasan

## Breithean
* 11 an Dùbhlachd &ndash; Ashikaga Yoshihisa, shogun Seapanach (ch. 1489)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1460an
1466

**MCDLXVI**

## Tachartasan

## Breithean
* 28 an Dàmhair &ndash; Erasmus, feallsanaiche (ch. 1536)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1460an
1468

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1468** (**MCDLXVIII**). 

## Tachartasan

## Breithean
* 29 an Gearran - Pàpa Pòl III, Pàpa Eadailteach.

## Bàsan
* 3 an Gearran - Johannes Gutenberg, ann am Mainz. Innleachdair a' chlàr-bualaidh

Roinn-seòrsa:1460an
1469

**MCDLXIX**

## Tachartasan
* An t-Iuchar - phòs Seumas III Mairead na Danmhairge; thug seo Arcaibh agus Sealtainn fo riaghladh na h-Alba

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1460an
1470

**MCDLXX**

## Tachartasan

## Breithean
* 10 an Dàmhair - Selim I, ann an Amasya. Naoidheamh ceannard Impireachd nan Otomanach.

## Bàsan
* Meicuchuca

Roinn-seòrsa:1470an
1471

**MCDLXXI**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* 25 an t-Iuchar &ndash; Thomas à Kempis, manach agus sgrìobhadair Gearmailteach (rug. 1380)
* 26 an t-Iuchar &ndash; Pàpa Paul II (rug. 1417)

Roinn-seòrsa:1470an
1472

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1472** (**MCDLXXII**). 

## Tachartasan

* Chaidh Caisteal Stròma a thogail anns an t-Sròm Mhòr
* Chaidh Oilthigh Mhünchen a stèidheachadh ann am Bayern, a' Ghearmailt.

## Breithean
	
## Bàsan

Roinn-seòrsa:1470an
1473

**MCDLXXIII** 

## Tachartasan

## Breithean
*17 am Màrt - Rìgh Seumas IV Alba 
*19 an Gearran - Nicolaus Copernicus, ann an Toruń (A' Phòlainn)

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1470an
1474

**MCDLXXIV**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
* Gendun Drup, 1ad Dalai Lama (rug. 1391)

Roinn-seòrsa:1470an