open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eaglais Chaitligeach

’S i an **Eaglais Chaitligeach** (no, gu neo-fhoirmeil, an *Eaglais Phàpanach* no *Eaglais an Ròimh*) an eaglais Chrìostail aig a bheil am Pàpa (a-nis am Pàpa Frangan) mar cheannard.

## Daoine Cudromach
*Leonardo Boff
*Diego de Landa
*Jaume Aymar i Ragolta

## Faic Cuideachd
*Diadhaireachd an t-saoraidh
## Ceanglaichean a-mach
* Am Baile: An Creideamh Crìostail: Caitligeachd *(ann an Albainn)*
* BBC Naidheachdan 2013-12-20: Eaglais Chaitligeach ga càineadh mu Chille Chuimein
* BBC Naidheachdan 2015-8-18: An Eaglais Chaitligeach an Alba duilich airson droch dhìol
* BBC Naidheachdan 2016-09-02: Sàcramaidean Caitligeach gan eadar-theangachadh
* BBC Naidheachdan 2016-11-14: Urram Caitligeach do sheann Mhodaràtar
* BBC Naidheachdan 2017-01-09: Sagart ùr air a' Ghàidhealtachd - Maighstir Andrew Niski air a choisrigeadh ann an Inbhir Nis

Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Jane Goodall

Tha **An t-Oll. Valerie Jane Goodall**, DBE, Tosgair na Sìthe nan DA, (air bhreith 3 an Giblean, 1934) ann an Lunnainn,  'na h-eòlaiche-prìomhaid, eòlaiche-beathach, agus daonn-eòlaiche Sasannach. Fhuair i an "alma mater"  anns an Oilthigh Chambridge. 'S i as ainmeile air a rannsachadh na beatha an teaghlachaile 's comannaich nan siompansaidhean aig a' Phàirc Dhùthchail an Sruthain Gombe fad 45 bliadhna, agus airson a' buntachadh an Stèidheachan Jane Goodall.

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Glèidhteachas Nàdair
George Orwell

'S e sgrìobhadair a bha ann an **George Orwell** (Motihari, 25 an t-Ògmhios 1903–Lunnainn, 21 am Faoilleach 1950), fìor ainm Eric Arthur Blair.

Bha e na sgoilear aig Eton is chaidh e sa' Phoileas Ìmpireil na h-Innseachan ann am Burma. Thill e do Shasainn ann an 1927 is dh'obair e ann am Paris.
Shabaid e ann an Cogadh Sìobhalta na Spàinne air taobh na Poblachd.
Eadar 1941 is 1943 dh'obair e airson a' BhBC is a' sgrìobhadh propaganda.
Sgrìobh e pàirt de *Nineteen Eighty-four* ann an Diùra an dèidh do dh' Eileen, a bhean, a chaochladh.
Chaochail e leis a' chaitheimh ann an 1950.

Rinn Aonghas Pàdraig Caimbeul eadar-theangachadh gu Gàidhlig den leabhar *Animal Farm* aig George Orwell, fon ainm *Tuathanas nan Creutaran* (2021).

## Leabhar-chlàr
* *Down and Out in Paris and London*, 1933
* *The Road to Wigan Pier*, 1937
* *Homage to Catalonia*, 1938
* *Nineteen Eighty-four*, 1949

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Dail Mòr

'S tuineachadh beag agus tràigh ann an Càrlabhagh a tha ann an **Dail Mòr**.

Fhuair 5 taighean sa' bhaile ceangal snàithlich glainne ann an 2012.
San Lùnastal 2016 ghabh clàr-ola, Transocean Winner, air tìr ann an Dail Mòr.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-08-26 *(aithris-fuaime 5:09)*

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Càrlabhagh

Tha **Càrlabhagh**, (Beurla: *Carloway*), air taobh siar Eilean Leodhas anns na h-Eileanan Siar.

A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 70% Gàidhlig a bhruidhinn.

Rugadh Christine Primrose an seo ann an 1950.

'S e borg ainmeil a tha ann an Dùn Chàrlabhagh, togalach aosmhor ann an Càrlabhagh. Tha Dail Mòr, far an do ghabh an crann-ola Transocean Winner air tìr ann an 2016, ann an Càrlabhagh cuideachd.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2015-05-01: Càrlabhagh leis a' choimhearsnachd
* BBC Naidheachdan 2016-01-15: Muilinn Chàrlabhaigh ann an trioblaid
* BBC Naidheachdan 2016-01-19: Mì-chinnt fhathast mu Mhuileann Chàrlabhaigh

Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Oilthigh Bhologna

Oilthigh Bhologna


	




	Facal Suiacheantais
	*Alma mater studiorum* agus *Petrus ubique pater legum Bononia mater* 


	Stèidhichte
	1088


	Suidheachadh
	Bologna, an Eadailt


	Oileanaich
	nas motha na 100,000


	Làrach-lìn
	http://www.eng.unibo.it







Tha an t-**Oilthigh Bhologna** anns a’ bhaile Bologna ann an taobh Tuath na h-Eadailt. Chaidh a stèidheachadh ann an 1088 agus bha e ag obair bhon àm ud gun stad. Is e oilthigh Bhologna am fear as aosmhòr air feadh an t-Saoghal a tha a’ toirt ceum do na h-oileanaich. Tha e cliùiteach airson eòlas-lagha.
Tha pàirtean den oilthigh ann an Imola, Ravenna, Forlì, Cesena, Rimini agus anns an Ameireaga-a-Deas cuideachd, ann am Buenos Aires.
An diugh tha barrachd air 100.000 oileanaich ag ionnsachadh an seo.

Àrd-ollaimh ainmeil a bha anns an Oilthigh Bhologna:
* Laura Bassi (1711-1778), a’ chiad bhoireannach a bha na h-àrd-ollamh anns an Roinn-Eòrpa
* Umberto Eco (* 1932), sgrìobhadair ainmeil, m.e.: *The name of the rose*
* Romano Prodi (* 1939), neach poileataigs anns an Eadailt

Oileanaich ainmeil anns an Oilthigh Bhologna
* William of Tyre (~1130-1185), àrd-easbaig à Tyre, sgrìobadair eachdraidheal mun cogadh-croise agus na Meadhan-Aoisean
* Dante Alighieri (1265-1321), bàrd anmeil às an Eadailt
* Nicolaus Copernicus (1473-1543)
* Luigi Galvani (1737-1798), neach-rannsachair nàdar-fheallsanachd
* Camillo Golgi (1843-1926), fhuair e Duais Nobel airson eòlas-leighis

## Ceangal a-muigh
* Duilleag oifigeil Oilthigh Bhologna 

## Aistean co-cheangailte
Oilthighean Aosmhòr

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Oilthigh Robert Gordon

Is e oilthigh ùr a tha ann an **Oilthigh Robert Gordon**, a chaidh a chruthachadh còmhla ri còig oilthighean ùra eile an Alba nuair a thug riaghaltas Bhreatainn barantas oilthigh ri gach tè de na *Scottish Central Institutions*, buidheann de colaistean treas-inbhe a bha a roimhe sin a' tairgse chùrsaichean - gu sònraichte cùrsaichean ealain aig ìre HNC/HND còmhla ri cùrsaichean a treòraich ri ceuman.

## Daoine ainmeil
* Maree Todd, neach-poileataigs.

## Ceanglaichean a-mach
* http://www.rgu.ac.uk/

Robert Gordon
Oilthigh Obar Dheathain

'S e fear de na h-oilthighean ann an Obar Dheathain, Alba a th' ann an **Oilthigh Obar Dheathain**. 

## Eachdraidh

Chaidh a' chiad oilthigh ann an Obar Dheathain a stèidheachadh ann an 1495 leis an easbaig William Elphinstone is Hector Boece na chiad cheannard.
An toiseach b' e St. Mary College (Colaiste Naomh Màiri) an t-ainm a bha air, ach an uair sin dh'atharraich e gu King's College (Colaiste an Rìgh). Ann an 1593 chuir George Keith, (còigeamh Iarla Marischal) an dàrna cholaiste air bhonn, Marischal College (Colaiste Mharischal). Chaidh iad ri chèile mar aon oilthigh ann an 1858 leis an Achd nan Oilthighean (Alba). Tha sin a' dèanamh gur e **Oilthigh Obar Dheathain** an treas oilthigh as sine ann an Alba. Tha leabharlann cliùiteach ann le mu 1,000,000 leabhraichean.

## Daoine cudromach
* Hector Boece (1456-1536), feallsanach, eachdraiche agus ciad cheannard
* John James Richard Macleod (1876-1935), fhuair e duais Nobel 1923 airson eòlas-leighis (airson taisgealaidh mu insulin an aghaidh tinneas siùcar)
* George Paget Thomson (1892-1875), buannaiche duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1937
* William Thornton (1795-1828), innleachdaiche den togalach Capitol sna Stàitean Aonaichte
* Nan Shepherd (1893-1981), sgrìobhadair agus bàrd Albannach 
* Ruaraidh MacThòmais (1921-2012), bard agus sgoilear Gàidhlig
* Dòmhnall MacAmhlaigh (1930), bàrd agus sgoilear Gàidhlig
* Iain Mac a' Ghobhainn (1928-1998), bàrd Gàidhlig
* Ridseard Baker — Ball Pàrlamaid na h-Alba son Roinn Ear-thuath na h-Alba
* Anne Begg — Ball Pàrlamaid 
* Rhona Brankin — Ball Pàrlamaid na h-Alba son Meadhan Lodainn
* Derek Brownlee — Ball Pàrlamaid na h-Alba
* Alastair MacIlleMhìcheil — Ball Pàrlamaid son Arcaibh agus Sealltainn
* Alistair Darling — Ball Pàrlamaid son Iar Dheas Dhùn Èideann.
* Nanette Milne — Ball Pàrlamaid na h-Alba
* Nicol MacSteaphain — Ball Pàrlamaid na h-Alba son Obar Dheathain a Deas
* Stewart Stevenson — Ball Pàrlamaid na h-Alba
* Iain Mac'Illeathain — Craoladair
* John Bannerman, eachdraiche cliùiteach 
* Roy Wentworth, cànanaiche na Gàidhlig
* Lucía Etxebarria - ùghdair às An Spàinn

## Iomraidhean


Obar Dheathain
Oilthigh Chill Rìmhinn

Is e **Oilthigh Chill Rìmhinn** an t-oilthigh as aosmhoire ann an Alba. Chaidh a stèidheachadh eadar 1410 agus 1413 ann an Cill Rìmhinn, Fìobha ann an taobh ear na h-Alba. Is e aon de na oilthighean as ainmeile anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha na h-oileanaich a’ tighinn à barrachd air 100 dùthchannan cèin bho air feadh an t-Saoghail.

## Àrd-ollaimh ainmeil a bha ann an Oilthigh Chill Rìmhinn

* Rudyard Kipling, (1865-1936), sgrìobhadair, m. e. : The Jungle Book (1894), fhuair e Duais Nobel ann an 1907

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Chill Rìmhinn
* Seumas II na h-Alba (1430-1460)
* David Lindsay , (~1490-1555), bàrd agus neach-rèite à Alba 
* Seòras Bochanan, 1506 - 1582, sgoilear, eadar-theangaiche agus neach-eachdraidh à Alba.
* John Witherspoon, (1723-1794), ceann-suidhe Oilthigh Princeton, fo-sgrìobhadair Glaodhach neo-eisimeileachd nan Stàitean Aonaichte 
* James Wilson, (1742-1798), fo-sgrìobhadair Glaodhach neo-eisimeileachd nan Stàitean Aonaichte 
* Andrew Carnegie (1835-1919), neach-malairt Ameireaganach à Alba
* Fridtjof Nansen, (1861-1939), rannsachair na h-Artaig à Nirribhidh, fhuair e Duais Nobel airson Sìth 1922 
* Walter Haworth, (1883-1950), fhuair e Duais Nobel 1937 airson eòlas ceimigeachd
* Alan MacDiarmid, (1927-2007), fhuair e Duais Nobel 2000 airson eòlas ceimigeachd 
* James W. Black, (*1924), fhuair e Duais Nobel 1988 airson eòlas-leighis 
* George Reid, (*1939), Ball Pàrlamaid na h-Alba
* Ian McDiarmid, cleasaiche (*1944)
* Prionnsa Uilleam na Cuimrigh, far-ainm anns an Oilthigh: William Wales

## Ceanglaichean a-muigh
* Làrach-lìn oifigeil Oilthighe Chill Rìmhinn
* Làrach-lìn University of St Andrews Students' Association
* University of St Andrews Student Radio
* The Saint - Student Newspaper

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Cill Rimhinn
Oilthigh Erfurt

Chaidh **Oilthigh Erfurt** a stèidheachadh ann an 1392 ann an Erfurt ann an Thüringen. B’ e am fear seo an treasa oilthigh as sine anns an dùthaich ris an canar a' Ghearmailt an-diugh. Bha e na oilthigh a bu mhotha aig an àm siud. Ach chaidh a dhùnadh ann an 1816, nuair a chaidh am baile Erfurt don Phruis. 

An dèidh ath-aontachadh na Gearmailt ann an 1990, dh’fhosgail Oilthigh Erfurt a-rithist ann an 1994. An-diugh 's e tè de na ceithir oilthighean ann an Thüringen. 

**Daoine cudthromach** ann an Oilthigh Erfurt:
* Peter Schöffer (1425-1503), fear-lagha a bha ag obair còmhla ri Gutenberg
* Màrtainn Lùtair
* Andrew Gordon, (1712-1751), manach Albannach agus neach-eòlas nàdar fheallsanachd

## Ceanglaichean a-muigh
* Duilleag oifigeil (Gearmailtis)

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Oilthigh Halle-Wittenberg

Is e oilthigh aosmhor Gearmailteach a tha ann an **Oilthigh Mhàrtainn Lùtair Halle-Wittenberg** (*Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg* sa’ Ghearmailtis, *Martin-Luther-University of Halle-Wittenberg* sa’ Bheurla). Tha e na laighe ann an Wittenberg agus ann an Halle (Saale) ann an Sagsainn-Anhalt anns a' Ghearmailt. B’ àbhaist a bhith dà oilthigh ann a chaidh an cuir ri chèile ann an 1817.

## Eachdraidh

'S e am pàirt den Oilthigh Wittenberg ris an canar “Leucorea” am fear as sine. Chaidh a stèidheachadh ann an 1502 le cuideachadh bho rìgh Frederic III. Bha e ceangailte ris a’ mhanachainn Augustineum. Thòisich iad air eòlas-lagha, eòlas-diadhachd agus eòlas-leighis a theagasg. Bho 1508 bha Màrtainn Lùtair ag obair an seo. Bha Philipp Melanchthon na àrd-ollamh airson cànan Greugais. Anns an 16mh linn bha an t-Oilthigh Wittenberg cliùiteach airson rannsachaidh chreideimh.

Ach nuair a ràinig Napoleon Sagsainn ann an 1813, dhùin e an t-oilthigh. An uair sin dh’ imrich Oilthigh Wittenberg gu Halle.

Ach bha Oilthigh Halle an-seo mar thà, fear a chaidh a stèidheachadh ann an 1694. Ann an 1817 chaidh an dà oilthigh a chuir ri chèile mar *Vereinigte Friedrichs-Universität Halle-Wittenberg*. Is e sin as adhbhar gu bheil dà dealbh aig an oilthigh. Dh’atharraich an t-ainm a-rithist gu Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg ann an 1933.

An-diugh tha ionad airson eachdraidh an Ath-leasachaidh ann, ionad airson Cànan agus Dualchas na Gearmailt, agus ionad airson rannsachadh mu na Stàitean Aonaichte.

## Daoine cudromach

Daoine cudromach ann an **Oilthigh Wittenberg**:
* Màrtainn Lùtair, ath-leasachair
* Phillip Melanchthon, ath-leasachair

Àrd-ollaimh cudromach ann an Oilthigh Halle-Wittenberg:
* Emil Adolf von Behring, (1854-1917), fhuair e Duais Nobel 1901 airson eòlas-leighis 
* Gustav Hertz, (1887-1975), fhuair e Duais Nobel nàdar-fheallsanachd ann an 1925
* Karl Ziegler, (1898-1973), fhuair e Duais Nobel ceimigeachd ann an 1963

Oileanaich cudromach ann an Oilthigh Halle-Wittenberg:
* Georg Friedrich Händel, (1685-1759), neach-ciùil
* Clemens Brentano, (1778-1842), bàrd ainmeil anns a’ Ghearmailt
* Joseph Freiherr von Eichendorff, (1788-1857), bàrd agus sgrìobhadair ainmeil anns a’ Ghearmailt

## Ceanglaichean a-muigh
* Duilleag Oifigeil Oilthigh Màrtainn-Lùtair Halle Wittenberg, anns a' Bheurla
* Duilleag oifigeil nan oileanaich, anns a' Bheurla
* ZUSAS, anns a’ Bheurla
* Ionad Rannsachaidh Wittenberg, anns a’ Bheurla
* Duilleag oifigeal Leurorea Wittenberg, anns a' Ghearmailtis
* Liosta nan Àrd-Ollaimh

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Oilthigh Jagiellon

Tha an t-**Oilthigh Jagiellon** (anns a’ Phòlainntis *Uniwersytet Jagielloński*, anns a’ Bheurla *Jagiellonian University* ) ann an Kraków anns an taobh a Deas a' Phòlainn. Canar gur e am fear as fheàrr anns a’ Phòlainn an-diugh. Chaidh a stèidheachadh ann an 1364 le rìgh Phòlannach Casimir III. Mar sin is e an dàrna oilthigh as sine ann am meadhan na Roinn Eòrpa agus tha e ri measg na h-oilthighean as aosmhor air feadh an t-saoghal.

**Daoine cudthromach** anns an Oilthigh Jagiellon:
* Nicolaus Copernicus, (1473-1543)
* Karol Wojtyła, (1920-2005), Pàpa John Paul II 
* Wislawa Szymborska, (1923-2012), bàrd ainmeil às a' Phòlainn, fhuair i duais Nobel airson litreachas ann an 1996
* Norman Davies, (1939), neach-eachdraidh à Sasainn

## Dealbhan

 Image:Kraków - Pomnik Mikołaja Kopernika 01.JPG |Clach-chuimhneachain Nicolaus Copernicus air beulaibh Oilthigh Jagiellon
 Image:Jagiellonian_University_Collegium_Novum,_1882_designed_by_Feliks_Księżarski,_24_Gołębia_street,_Old_Town,_Krakow,_Poland.jpg|*Collegium Novum* Oilthigh Jagiellon
 Image:Collegium Maius 2017.jpg|Am broinn *Collegium Maius*


## Aistean co-cheangailte
Oilthighean Aosmhòr

## Ceanglaichean a-muigh

* Turas eachdraidheil Oilthigh Jagiellon

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Andorra

Is e dùthaich ann an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann an **Andorra**, ainm oifigeil: **Prionnsalachd Andorra** neo **Prionnsalachd Glinntean Andorra**. Tha i suidhichte anns na Beanntan Pirineach eadar an Fhraing anns an taobh tuath agus an Spàinn anns an taobh a deas. 

Tha Andorra ainmeil o chionn 's nach fheum muinntir an àite cìs cosnaidh a phàigheadh. 

Tha Andorra la Vella na prìomh-bhaile.

## Iomradh


## Ceanglaichean a-muigh
* Govern d'Andorra - Duilleag oifigeil Riaghaltas Andorra (ann an Catalanais)
* Eachdraidh Andorra
* Andorra ann an Wikivoyage

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Andorra
Antigua agus Barbuda

'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an **Aintìoga is Barbuda**. Tha i na laighe anns na Lesser Antilles eadar an Cuan Siar agus a’ Mhuir Chairibianach. San taobh a deas tha Guadeloupe agus Doiminicia, san taobh an iar tha Naomh Crìstean agus Nibheis agus tha Saint Barthélemy agus Saint Martin san taobh an iar-thuath. 

Tha dà eilean mòr anns an dùthaich seo: Antigua (IPA: ænˈtiːgə) (280 km²) agus Barbuda (IPA: bɑrˈbjuːdə/) (161 km²).

Tha Saint John's, am prìomh-bhaile aice, suidhichte ann an Aintìoga.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Airmeinia

‘S e dùthaich a tha ann an 
** Airmeinia **  neo **Arminia**
( Airmenianais: Հայաստան, *Hayastan*), ainm oifigeil: **Poblachd Airmeinia **. A-rèir an t-shònrachaidh a chleachdar, canar gu bheil i na pàirt den Roinn-Eòrpa neo na pàirt den Àisia. A thaobh cultar tha ceangal laidir aice leis an Roinn-Eòrpa. Tha i suidhichte eadar am Muir Dubh agus am Muir Caspach anns an Cabhcas a Deas. Tha crìochan aice san ear le Asarbaidean, sa tuath le Gruisia, san iar leis an Tuirc agus sa deas le Ioràn.

## Daoine Ainmeil
*Armen Garo (1872–1923)
## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
* Riaghaltas Airmeinia

Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia
Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas
Mòine

'S e **Mòine** craobhan agus stuth eile a tha air bhàsachadh agus cleachdar i mar chonnadh. Gearraidh daoine na Mòine ann am pàirtean de dh'Èirinn, Alba agus na h-Eileanan Fàro.

## Ceanglaichean a-mach

* Obair mòine aig Comunn Eachdraidh Nis *(WebArchive)*
* Mòine: Bhon Pholl chun Teine - *bhideo fad 8:42, le e-Stòras*
* BBC Facal Oirbh 2009-08-11 Mòine - *beagan briathrachais*
* Comann Eachdraidh Bharabhais agus Bhrù ''The Story of Peat'' (Gàidhlig/Beurla le dealbhan is fuaim)

Roinn-seòrsa:Connadh
Dlighe Ohm

Dlighe dhealain, stèidhichte anns a chiad dol a-mach le Georg Ohm (1787-1854) ollamh de feallsanachd-nàdurra aig München.

Tha **Dlighe Ohm** ag aithris: Ann an cuairt-dhealain, nuair a bhitheas bruthachd-dhealain (Bholtachd) ag iomain sruth-dhealain tro bacadair, bithidh an sruth-dhealain a rèir am bruthachd-dhealain roinnte le luach a’ bhacadair.

Riochdar seo leis a’ cho-ionnanachd

: *V*/*B* = *I*

Far a bheil:
* *V* a’ comharraich  bruthachd-dhealain [Aonad  = Bholta (V)]
* *I* a’ comharraich Sruth-Dhealain iomainichte [Aonad = Ampere (A)]

* *B* a’ comharraich Bacadh-dhealain [Aonad = Ohm (Ω)].

Mar is tric sgrìobhar an co-ionnachd anns an cruth:

: Bholtachd = Sruth x Bacadh

: *V* = *I* × *B*

Tha an cruth seo feumail ri lorg am Bholtachd a tha dith a dh’iomain sruth-dhealain sonraichte tro bacadair de luach ro-stèidhichte.

Tha Dlighe Ohm bunaiteach ri sgoil-dhealain agus ri innleadaireachd-dhealanachd.

Roinn-seòrsa:Sgoil-dhealain
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
A' Bhealaruis

'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an ear a tha anns **a' Bhealaruis** neo **Bealoruisia** no **Bealaruis**, no **Bealarus**. (*Ainm oifigeil: *'Poblachd na Bealaruise**'.)

Tha an Ruis gun ear, an Ucràin gu deas, a' Phòlainn agus Laitbhia agus Liotuàinia gu tuath. 'S e Minsk am prìomh bhaile.

## Eachdraidh
* Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotàinia (1569 - 1795)
## Tùsan


## Ceangal a-muigh
* Fiosrachadh mun Bhealaruis

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
Minsk

Tha **Minsk** (Мінск) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha anns a' Bhealaruis. Tha e na laighe ri taobh na h-aibhnichean *Sivslach* agus *Niamiha*.

Chaidh a stèidheachadh ann an 1067. Eadar 1242 agus 1793 bha e pàirt den Liotuàinia.

Tha a' phrìomh oifis den *Commonwealth of Independent States (CIS)* ann am Minsk. 
## Bailtean Co-cheangailte
*  Abu Dhabi
*  Brașov
*  Bakersfield (Calafòrnia)
*  Cairo
*  Detroit (Michigan)
*  Eindhoven
*  Łódź

## Aistean co-cheangailte
* Prìomh-Bhailtean
## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
* Duilleag oifigeil Minsk

Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa
Roinn-seòrsa:A' Bhealaruis
Roinn-seòrsa:Bailtean
Moldàibhia

Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an ear a tha ann am **Moldàibhia** neo **a' Mholdobha** neo **Moldòbha**. Tha Romàinia san iar na dùthcha, agus an Ucràin timcheall air an dàrna leth.

Tha Chișinău na prìomh-bhaile.

## Eachdraidh
Cheannsaich Süleyman I an sgìre airson Impireachd nan Otomanach.
Chaidh am Poblachd Fhèin-riaghlaidh na Moldobha (MASSR) a stèidhicheadh ann an 1924 mar phàirt dhen Ucràin. Chuir an t-Aonadh Sovietach grèim air pàirt de Romàinia, Besserabia, ann an 1940 is dh'aontaich e Besserabia agus am MASSR. Chaidh i neo-eisimeileach an dèidh do dhèireadh an Aonaidh Shovietaich.
Chaidh a' chiad cheann-suidhe boireann, Maia Sandu, a thaghadh ann an 2020.

## Daoine Ainmeil
*Aleksandr Sokiryansky (1937 - 2019). Bàrd agus ceòl-sgrìobhaiche.

## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
* [Duilleag oifigeal ](https://web.archive.org/web/20051023065859/http://e-gov.moldova.md/moldova(en).nsf)

= Dealbhan =

Image:Stefan Chisinau.jpg|Clach-cuimhne *Stephen the Great of Moldova*
Image:Chisinau Center.jpg|Triumphal Arch, Chișinău
Image:Moldavian orthodox church.jpg|Eaglais ann am Moldàibhia


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Moldàibhia
An Ucràin

Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an ear a tha anns **an Ucràin**  neo **Ugrain** neo **An Ugràin** (Ucràinis: Україна, Ukraina, IPA: ukraˈjina). Tha a' Bhealaruis san tuath, an Ruis anns an earra-thuath, a' Phòlainn, an t-Slòbhac agus an Ungair san iar, agus Romàinia agus Moldàibhia san iar-dheas. Tha Kyiv na phrìomh-bhaile. Tha Chernobyl anns an Ùcrain cuideachd, far an do thachair tubaist mhòr anns an ionaid-cumhachd niùclasaich.

## Bailtean
* Bovary
* Bucha
* Buchach
* Dnipro
* Horodok
* Irpin
* Kharkiv
* Kherson
* Kramatorsk
* Kryvyi Rih
* Luhansk
* Lviv
* Mariupol
* Mykolaiv
* Odesa
* Poltava
* Sumy
* Vinnytsia
* Zaporizhzhia
* Zolochiv

## Eachdraidh
Bha an ranntair anns a bheil an Ucràin an-diugh na phàirt de cho-fhlaitheas na Pòlainn–Liotàinia eadar 1569 is 1795. Chaidh an Ucràin a ghairm neo-eisimeileach ann an 1918 ach dh'ionnsaigh feachdan Sobhiatach is chaidh i na pàirt den Aonadh Sobhiatach. Bha gort uabhasach ann ann an 1932 agus 1933, air an robh Holodomor, a chuir às do còrr is trì muillean daoine. Chaidh an Criom na phàirt dhen Ucràin ann an 1954. Chaidh an Ucràin neo-eisimeileach ann an 1991.

Ghlac an Ruis an Criom ann an 2014 is stèidhich poblachdan brèige ann an Donetsk is Luhansk. 
24 Gearran 2022 chuir Vladimir Putin feachdan Ruiseanach anns an Ucràin ann an "iomairt armaichte shònraichte". Cuidichidh a’ chompanaidh Èireannach Timoney Technology an Ruis ann an aghaidh na h-Ucràine. Mharbh an Ruis dithis fhear Gàidhealacha anns an Ucràin. Cuidichidh an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath  Timoney Technology. Cuidichidh an Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail  Timoney Technology. Cuidichidh Fiontraíocht Éireann Timoney Technology.

"Other recent developments have seen the Timoney Independent Suspension System incorporated into vehicles for the U.K. and U.S.A. armies" arsa naidheachdair.

## Daoine ainmeil
*Jamala
*Stefania Turkewich

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Encyclopedia - An Ucràin

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
An t-Slòbhac

Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an Ear a tha anns **An t-Slòbhac** neo **Slobhaigia**  neo **Slobhagia** (Slòbhacais: *Slovensko*, ainm fada: *Slovenská republika*, Poblachd na Slòbhaic). Tha crìochan aige leis an t-Seic, an Ostair, a' Phòlainn, an Ùcrain agus an Ungair. Chaidh an dùthaich a stèidheachadh ann an 1993 nuair a bhris An t-Seic-Slòbhac as a chèile.  Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO. Tha Bratislava na phrìomh-bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Fiosrachadh: an t-Slòbhac

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
Eastòinia

Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an ear a tha ann an **Eastòinia** (ainm oifigeil: **Poblachd Eastòinia** (Eastoinis: *Eesti* or *Eesti Vabariik*). 

Ach tha mòran dòighean sgrìobhaidh eile ann:
* **Eastonia**
* **Eastònia**
* **An Eastoinia**
* **An Eastoin** 
* **Estòinia**

Tha crìochan aice le Laitbhia agus leis an Ruis. Tha i suidhichte aig a’ Mhuir Baltach. Tha Tallinn na prìomh-bhaile.  Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO.

## Bailtean Mòra
* Tallinn
* Tartu
* Narva
* Kohtla-Järve
* Pärnu
* Viljandi
* Rakvere
* Sillamäe
* Maardu
* Kuressaare

## Iomraidhean


## Ceangal a-mach
* Ministry of Foreign Affairs (including an annual review for 2006, biweekly reviews of news, and press releases)

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Eastòinia
Åland

Is e ceàrn fèin-riaghladh de Suòmaidh anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an **Åland** ('oːland anns an Suainis neo *Ahvenanmaa(n maakunta)* anns an Fhionnais). Tha e na laighe anns a' Mhuir Baltach, eadar Muir Åland agus Muir na h-Innis-Mhara. 'S e buidheann de dh'eileanan a th' ann. Tha eilean mòr ann ris an canar *Fasta Åland*. Tha an dàrna leth de na daoine a’ fuireach an-seo. Agus tha nas motha na 6,500 eileanan beaga ann. Tha iad mu 25 km air falbh bhon t-Suain. Is e Suainis an cànan oifigeil aca, ged a tha Åland a’ buntainn don Suòmaidh. Tha Mariehamn na prìomh-bhaile.

B' e pàirt de Rìoghachd an Suain a bha ann an Åland mus deach e pàirt de dh'Ìmpireachd na Ruise ann an 1809.
An dèidh do neo-eisimeileachd Shuòmaidh ann an 1917 rinn na h-eileanaich iomairt a thilleadh dhan Suain. Cha do ghabh iad ri fèin-riaghladh a mhol Riaghaltas na Fionnlainn agus fhuair Åland a chuid fhèin-riaghlaidh tro rèiteachadh Lìog nan Nàisean agus Hjalmar Branting, prìomhair na Suaine aig an àm.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Åland – Duilleag oifigeil Åland

Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:Eileanan
An t-Sèirb

Is e dùthaich anns an earra-dheas na h-Eòrpa a tha anns **an t-Sèirb**  neo **Seirbia**, neo **Serbia**  (ainm oifigeil: *Republika Srbija*). Tha crìochan aice ‘sa tuath leis an Ungair, san ear le Romàinia agus Bulgàiria, ‘sa deas le Albàinia agus Cosobho agus san iar leis a' Mhonadh Neagrach, Croàisia agus Bosna agus Hearsagobhana. An dèidh an Darna Cogadh bha an t-Sèirb na pàirt *[[Iùgoslaibhia]].* Anns na 1990an bhris Yugoslavia às a chèile. An toiseach bha Aonadh ann eadar an t-Sèirb agus am Monadh Neagrach. Ach anns an 2006 chaidh an t-Sèirb a stèidheachadh mar stàit leatha fhèin. Tha Belgrade na phrìomh-baile. Tha am Fàsach Deliblatska Peščara suidhichte anns an sgìre Vojvodina.
## Eachdraidh
Bha An t-Sèirb na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1878.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil oifis ceann-suidhe na Sèirbe
* Ionad Turasachd na Sèirbe

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
A' Phortagail

'S e dùthaich ann an iar-dheas na Roinn-Eòrpa a tha anns **a' Phortagail** neo **Portagail** (Portagailis:* República Portuguesa*, IPA: ʁɛ'publikɐ puɾtu'gezɐ).
Tha crìochan aice gu tuath 's gun ear leis an Spàinn. Tha an Cuan Siar an iar agus deas air a' Phortagail.
Tha Azores agus Madeira, eileanan anns a’ Chuan Siar, nam pàirt den Phortagail cuideachd. 'S e Lisbon am prìomh bhaile. Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh aig a' Phortagail.

## Bailtean Mòra
Seo lista na bailtean as motha anns a’ Phortagail:
* Lisboa
* Porto
* Amadora
* Braga
* Setúbal
* Coimbra
* Queluz
* Funchal
* Cacém
* Vilanova de Gaia

## Daoine ainmeil
* B' e Pedro Alvarez Cabral (1467-1520) am maraiche Portagaileach a lorg Brasil ann an 1498.
* Lorg Ferdinand Magalhaens caolas eadar Ameireaga a Deas agus Tierra del Fuego, ris an canar Caolas Magellan an-diugh.
* B' e maraiche ainmeil a bha ann am Vasco da Gama, sheòl e air adhart dhan ear-thuath gus an do ràinig e na h-Innseachan.
* B' e Luís Vaz de Camões  (1524 - 1580) na bhàrd. Rinn e an duan-mòr *Os Lusíadas.*
* B' e Fernando Pessoa (1888-1935) na sgrìobhadair. B' e *Livro do Desassossego [Leabhar na h-Aimhreit] *an leabhar as ainmeile a sgrìobh e. 
* B' e Amália Rodrigues (1920-1999) na bana-sheinneadair. Bha i a' seinn ann an nòs tradaiseanta leis an ainm "fado". 

## Eachdraidh
Ann an 15mh agus 17mh linn, bha ìmpireachd mhòr aig a' Phortagail. Fhuair Portagail ranntairean mòra ann an Ameireaga a Deas, Afraga, Àisia agus ann an Roinn a' Chuain Sèimh. 

Ann an 1581, thòisich aonadh nan crùn eadar a' Phortagail agus An Spàinnt.  

Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach Tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn.

## Tùsan


## Ceanglaichean a-mach

* Duilleag oifigeil Riaghaltas na Portagail
* Duilleag oifigeil Pàrlamaid na Portagail
* Duilleag oifigeil Ionad Turasachd na Portagail
* Duilleag Turasachd Lisbon
* A' Phortagail ann an Wikivoyage

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
Sgiogarstaigh

Tha baile **Sgiogarstaigh** ann an ear-dheas Sgìre Nis, anns na h-Eileanan an Iar ann an Alba. Tha cladach anns a' bhaile agus cidhe a chaigh a thogail ann an 1901.

Bhathar a' ciùradh èisg ann an Sgiogarstaigh anns an 19mh linn agus tha tobhtaichean nam bothan far an robh seo ga dhèanamh fhathast rim faicinn ri taobh na h-aibhne.

## Ceanglaichean a-muigh

*Duilleag Sgiogarstaigh air làrach-lìn Urras Oighreachd Ghabhsainn

Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Końskowola

Is e **Końskowola** (IPA: kɔɲskɔˈvɔla, Liotuànais: Konskovolia, Latbhais: Koņskovola) baile beag anns a' Phòlainn an Ear-dheas, eadar Puławy is Lublin faisg air Kurów. Tha e na phrìomh-bhaile den *gmina* ann an *voivodship* Lublin, agus tha 2188 duine a' fuireach an seo (ann an 2005). 
Bha Henryk Sienkiewicz, sgrìobhadair ainmeil às a’ Phòlainn a’ cleachdadh an àite seo anns an leabhar aige: *With Fire and Sword*.  Tha Końskowola 38km air falbh bho Lublin, 210km bho Kraków, 399km bho Gdańsk agus 119km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.

## Daoine Ainmeil
*Julia Pirotte: (1908 – 2002) Dealbhadair.

## Dealbhan

File: Ratusz w Konskowoli-Town Hall in Konskowola.JPG|Talla a’ bhaile Końskowola
File: Pomnik ofiar II wojny swiatowej w Konskowoli.JPG|Càrn-chuimhne an Darna Cogaidh
File: Tylman van Gameren, Tomb of Zofia Lubomirska.jpg|Am broinn na h-eaglaise
File: Ulica Szewska w Konskowoli.JPG|Sràid Szewska


## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Roinn-seòrsa:Bailtean
Oilthigh Chologne

Is e an t-oilthigh as motha anns a' Ghearmailt a tha ann an **Oilthigh Chologne** (*Universität zu Köln* ‘sa  Ghearmailtis, *University of Cologne* ‘sa Bheurla). Tha e suidhichte ann an Köln ann an Nordrhein-Westfalen ann an taobh an Iar na Gearmailt.

Chaidh  an t-oilthigh a stèidheachadh ann an  1388 anns an Iompaireachd Naoimh nan Ròmanach, anns an dùthaich ris an canar  a’ Ghearmailt an-diugh. Mar a b’ àbhaist aig an àm seo bha iad a’ teagasg eòlas-lagha, eòlas-leighis, eòlas-diadhachd agus feallsanachd. Ach chaidh a dhùnadh ann an 1798, nuair a ràinig Napoleon a’ Ghearmailt.

Airson bliadhnaichean bha muinntir Köln ag iarradh an oilthigh air ais.  Mu dheireadh thall dh’fhosgail an Oilthigh a-rithist ann an 1919  le cuideachadh bho Konrad Adenauer.
An-diugh tha Oilthigh Chologne ball den *Deutsche Forschungsgemeinschaft*, comann den oilthighean Gearmailteach a tha a’ dèanamh rannsachadh.  Tha nas motha na 200 cuspairean eadar-dhealaichte ann airson nan oileanach. Tha an t-oilthigh ceangailte cuideachd le 16 oilthighean eile air feadh an t-saoghail.

## Daoine cudthromach anns an Oilthigh Chologne
*Heinrich Freiherr von Huyssen (1666- 1739), neach-rèite a bha ag obair airson Peter I the Great às an Ruis  
*Kurt Alder, (1902 -1958), fhuair e Duais Nobel Ceimigeachd ann an 1950  còmhla ri Otto Paul Herrmann Diels
*Karl-Heinz Lauterjung, (1914 -2000) neach nàdar-fheallsanachd ainmeil anns a’ Ghearmailt
*Peter Mittelstaedt, (*1929), neach nàdar-fheallsanachd ainmeil anns a’ Ghearmailt
*Dr.Karolos Papoulias, (*1929), ceannard Greugach an-diugh
*Amos Grunebaum (*1950), dotair  eòlas-leighis, tha e ainmeil anns na Stàitean Aonaichte airson "maternal-fetal medicine" agus "high-risk pregnancy".

## Ceanglaichean a-muigh
* Duilleag oifigeil Oilthigh Chologne anns a' Bheurla
* Website of the University of Cologne's International Master of Environmental Sciences (IMES): Masters of Science programme anns a' Bheurla
* Erich Meuthen: Eachdraidh Oilthigh Chologne
* University of Cologne for foreign students on iAgora - Reviews by former Erasmus and other international students in Cologne

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Sloibhìnia

Is e dùthaich ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an **Sloibhìnia** neo **An t-Slòbhain** neo **Slobhinia** (ainm oifigeil: *Poblachd Sloibhìnia* ). Tha crìochan aice  ‘sa tuath leis  an Ostair, san ear leis an Ungair, san iar leis  an Eadailt, agus ‘sa deas le Croàisia. Tron eachdraidh bha Sloibhìnia pàirt den Ìompaireachd Ròmanach, pàirt den Rìoghachd Ostair-Ungaire agus na pàirt Iùgoslaibhia. Anns na 1990s bhris an Iùgoslabh às a chèile agus ann an 1991 chaidh Sloibhìnia a stèidheachadh.  Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO. Bho 2004  tha i na ball anns an Aonadh Eòrpach agus bhon 2007 tha iad a’ cleachdadh an Euro. Tha Ljubljana na prìomh-bhaile. 

## Daoine ainmeil
'S e bàrd Romansach Sloibhiniach a tha ann an France Prešeren. Is ann iomraiteach a tha e mar bhàrd nàiseanta na Sloibhinia.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia
* Ionad turasachd oifigeil Sloibhìnia
* The Slovenia Times - pàipear neadheachdan Sloibhìnia sa Bheurla
* Moja Slovenija - Dealbhan mun dùthaich
* virtual Sloibhìnia aig Matkurja.com

Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
*
Bosna agus Hearsagobhana

Is e dùthaich ann an earra-dheas na h-Eòrpa a tha ann am **Bosna agus Hearsagobhana**, **Bosnia-Herzegovina**, neo **Bosnia agus Herzegovina**, (ainm goirid: BiH/БиХ). Tha crìochan aice san ear-thuath le Croàisia, san ear leis an t-Sèirb agus leis a' Mhonadh Neagrach ‘sa deas. Eadar 1918 is 1992 bha Bosna agus Hearsagobhana pàirt na *[[Iùgoslaibhia|Poblachd Shòisealach Iùgoslaibhia]]*. An dèidh 1992 dh’fhàg iad Iùgoslaibhia, ach an toiseach bha cogadh ann eadar 1992 is 1995 anns an dùthaich fhèin. An-diugh tha trì sgìrean ann: Sgìre Brčko, Federation Bosna agus Hearsagobhana agus Poblachd Srpska. Tha muinntir na dùthcha a’ buntainn do trì buidheann le dualchas eadar-dhealaichte: Bosnaich, Sèirbich agus Cròthaisich. Is e sin as adhbhar gu bheil triùir ceann-suidhe anns a’ phàrlamaid. Tha Sarajevo na phrìomh-bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Duilleag oifigeil riaghaltas Bosna agus Hearsagobhana
* Duilleag oifigeil den Àrd-riochdaire
* B&H Ionad Turasachd 
* Ionad Turasachd Co-nasgadh Bosna duilleag oifigeil

= Dealbhan =

Image:Hajji Alija Mosque and Počitelj Fortress, Počitelj 2005.png|Počitelj - Seann -bhaile
Image:Sarajevo Ferhad-begova-Mosque02.jpg|Ferhad-Begova, aon de na 186 mosg ann an Sarajevo
Image:Sarajevo ortodox church.JPG|Àrd eaglais ann an Sarajevo
Image:Sarajevo_jewish_synagogue.JPG|Sarajevo Jewish Synagogue
Image:Sarajevo Rathaus05.jpg|Leabharlann nàiseanta ann an Sarajevo
Image:Waterfall_in_Jajce_Bosnia.JPG|Casan-uisge ann an Jajce
Image:Travnik mosque 01.jpg|Mosgue ann an Travnik
Image:Sarajevo_princip_bruecke.jpg|Drochaid "*Latin Bridge*" ann an 2005


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Giomach uisge

'S e seòrsa mhaorach a tha ann an **Giomach uisge**. Tha iad coltach ri giomach ach chan eil iad a' fuireach anns a' mhuir mar giomach.

Roinn-seòrsa:Maorach
Bungi (cànan)

'S e crìtheol a th' ann am **Bungi** (cuideachd **Bungee**, **Bungie**, **Bungay**, no **Red River Dialect**) ann an Canada a siar.

'S e crìtheol a th' ann, air an robh buaidh bho Bheurla Albannach, bhon a' Gàidhlig agus bho *Cree* is *Ojibwe*. Tha i ga bruidhinn leis na *Red River Métis* anns na sgìrean far a bheil Manitoba san latha an-diugh. Chan eil i ach aig na seann daoine, a-measg nan daoine òga chithear gu ìre mhòr tionndadh chànain gu Beurla Chanèidianach.

## Tùsan
* Margaret Stobie: ''Backgrounds of the Dialect Called Bungi'', Manitoba Historical Society ser. 3, nr. 24, 1967–1968

Roinn-seòrsa:Canada
Roinn-seòrsa:Cànain dùthchasail Aimeireaganach
Poblachd na Cròthaise

Is e dùthaich ann an ear-dheas na h-Eòrpa a tha ann am **Poblachd na Cròthaise**. Nochd e cuideachd fo na h-ainmean **a' Chròthais**, **Croàisia** neo **Croatia**.
Tha crìochan aice san tuath leis an Ungair agus le Sloibhìnia, san ear le Seirbia,
san deas le Bosna agus Heartsagobhana agus leis a' Mhonadh Neagrach. Eadar 1918 is 1992 bha Cròthaise pàirt na Iùgoslaibhia. Anns na 1990an, bhris Iùgoslaibh às a chèile agus ann an 1991 chaidh Croàisia a stèidheachadh. Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO. Tha Zagreb na phrìomh-bhaile. Tha faisg air millean duine a’ fuireach an seo.

## Bailtean
* Zagreb
* Dubrovnik
* Rijeka
* Split
* Vukovar
* Zadar

## Poileataigs

Chaidh Zoran Milanović, on Phàrtaidh Sòisealta Deamocratach (*Socijaldemokratska partija Hrvatske* na *SDP*), a thaghadh mar cheann-suidhe air 6 Faoilleach 2020. 'S i a' chiad bhoireannach a thaghadh mar cheann-suidhe ann an Croàisia is lean i Kolinda Grabar-Kitarović a bha na cheann-suidhe bho 2015 gu 2020.

## Daoine ainmeil
* Dubravka Ugrešić, sgrìobhadair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Basic facts, website of the Croatian Ministry of Foreign Affairs
* Croatian National Tourist Board @ croatia.hr
* General information about Croatia @ www.hr
* Croatia - Overview of History, Culture, and Science

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
Masadoinia a Tuath

Is e dùthaich anns an earra-dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann am **Masadoinia a Tuath**, **Macadòinia a Tuath** neo **Masadonia a Tuath** (ainm oifigeil: *Poblachd na Masadoinia a Tuath*). Ach tha deasbad ann fhathast mun ainm ceart, gu ruige seo tha na Dùthchannan Aonaichte a’ cleachdadh *Seann-Phoblachd Iùgoslabhach na Masadoinia* mar ainm oifigeil. Tha crìochan aice sa tuath leis an t-Sèirb agus Cosobho, san ear le Albàinia, agus sa deas leis a' Ghrèig, agus san iar le Bulgàiria. B’ e Masadoinia am pàirt as deasaiche a bha ann an Iùgoslaibhia. Nuair a bhris Iùgoslaibhia às a chèile, chaidh Masadoinia a stèidheachadh ann an 1991. Gu fortanach rinn iad sin gun chogadh, mar an do thachair e gu math tric anns na stàitean eile à Iùgoslaibhia. Tha Skopje na phrìomh-bhaile. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh

* Official Government website
* Makedonika (multimedia encyclopedia about the Republic of Macedonia)
* The largest photo gallery with over 1000 images from Republic of Macedonia
* Photos of the Republic of Macedonia
* ExploringMacedonia - National Tourism Portal
* Macedonia In Your Pocket city guides

## Gallery

Image:Mount Pelister MK.jpg|Pàirce nàiseanta Pelister
Image:Panair Korab.jpg|Mount Korab – A' bheinn as àirde ann am Masadoinia
Image:MountShara.jpg|Šar mountain


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Malta

Is e dùthaich bheag eileanach gu deas san Roinn-Eòrpa a tha ann am **Malta**. Tha i suidhichte anns a’ Mhuir Meadhanach deas air an Eadailt. Air an taobh eile den Mhuir Meadhanach tha Tuinisia agus Libia.

Tha seachd eileanan beaga ann, ach tha dìreach trì ann far a bheil daoine a’ fuireach:
* Malta (mu 246 km²)
* Gozo (mu 67 km²) 
* Comino (mu 3 km²)

Is e Malta a tha anns an Aonadh Eòrpach. 

Tha Valletta na prìomh-bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Gov.mt – Duilleag oifigeil riaghaltas Mhalta 
* Duilleag oifigeil Ionad Fiosrachadh Luchd-turais

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Liechtenstein

Is e dùthaich bheag ann am meadhan na h-Eòrpa a tha ann an **Liechtenstein** ( IPA: ‘li, ɕtnʃtajn). Tha i suidhichte eadar an Eilbheis air taobh an iar agus an Ostair san taobh an ear. Tha Liechtenstein ainmeil o chionn ’s nach fheum muinntir na dùthcha cìs cosnaidh a phàigheadh. Tha Vaduz na prìomh-bhaile, ach tha Schaan am baile as motha.

## Eachdraidh
Bha e na ball Co-chaidreachas na Rèine eadar 1806 agus 1810.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Principality of Liechtenstein - Duilleag oifigeil
* Eachdraidh Liechtenstein
* Harry's Mountain Walks in Liechtenstein (Beurla)

## Dealbhan

Image:vaduz centre.jpg|Meadhan a' bhaile Vaduz 
Image:Schlossvaduz.jpg|Caisteal Vaduz
Image:Liechtenstein-map-german.png|Liechtenstein
Image:Lichtenstein NASA.png|Liechtenstein


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
Monaco

Is e rìoghachd agus stàit-bhaile ann an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann am  **Monaco** (Fraingis: *Principauté de Monaco*). Tha i suidhichte eadar am Muir Meadhanach agus an Fhraing, faisg air an Eadailt. 

Tha an àireamh as motha san t-saoghal de dhaoine a' fuireach ann an gach km² aig Monaco.

Tha Monaco ainmeil airson na daoine beartach a tha a’ fuireach ann, seach 's nach fheum iad cìsean cosnaidh a phàigheadh. 
Tha roinn Monte Carlo cliùiteach airson na casinothan aice, agus cuideachd airson Grand Prix Mhonaco, rèis nan càraichean Foirmle a h-Aon.

## Iomradh


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil – Prince's Palace of Monaco
* Eachdraidh Mhonaco
* Duilleag oifigeil Ionad Turasachd
* MonacoRevue.com – Iris san eadar-lìon mu na daoine is an dòigh beatha ann am Monaco

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
*
Sgadan

'S e seòrsa iasg a tha ann an **sgadan**  (iolra: sgadain) (Laideann: *clupea harengus*).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Eachdraidh an sgadain *(pìos bhideo 1:22 bho phrògram telebhisein)*

Roinn-seòrsa:Iasg
San Marino

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg [[San Marino (baile)]].*

Is e dùthaich bheag ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an  **San Marino**  (‘san Eadailtis: *Serenissima Repubblica di San Marino*). Tha i suidhichte anns an Eadailt. Tha 32,000 duine a' fuireach ann.

Canar gur e a’ phoblachd as sine air feadh an t-saoghal a tha innte, chaidh a stèidheachadh ann an 301 le an clachair Marinus de Arba.

Tha San Marino na prìomh-bhaile, ach 's e a' bhaile as motha th' ann Dogana.

## Ceanglaichean a-muigh
* Poileataics ann an San Marino
* Musei di Stato della Repubblica di San Marino
* Eachdraidh San Marino 
* Visit San Marino - Duilleag oifigeil Ionaid Turasachd San Marino, Contrada Omagnano
*  Dealbhan San Marino
* Fiosrachadh san fharsaingeachd San Marino 
* Eachdraidh San Marino
* Naidheachdan, cruinn-eòlas, an t-sìde amsaa

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:San Marino
Cuiteag

'S e seòrsa iasg a tha ann an **cuiteag** (ainm saidheansail: *Merlangius merlangus* (L. 1758)).

## Tòimhseachan
Cia mar a dh'aithnichear adag seach cuiteag?
Ball dubh air an adaig, 'us earball fada air a' chuiteig.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Iasg
Oilthigh Rostock

Is e **Oilthigh Rostock** (*Universität Rostock* 'sa Ghearmailtis, *University of Rostock* 'sa Bheurla) an t-oilthigh as sine ann an taobh tuath na Roinn-Eòrpa an dèidh Oilthigh Chill Rìmhinn. Tha e na laighe anns a’ bhaile Rostock ann am Mecklenburg-Vorpommern anns an Ear-thuath na Gearmailt. Tha Rostock ri taobh a’ Mhuir Bhaltach.

Chaidh a stèidheachadh ann an 1419 le cead  bho Pàpa Màrtainn V. Mar a b’ àbhaist aig an àm seo bha iad a’ teagasg eòlas-lagha, eòlas-leighis agus feallsanachd, ach an toiseach cha robh eòlas-diadhachd ann. 
Anns an 15mh linn bha an t-Oilthigh Rostock ri measg na h-oilthighean mòra anns a’ Ghearmailt. Thàinig na h-oileanaich às an Òlaind, à  Lochlainn, às a' Phòlainn, às an Ruis agus à Stàitean eile timcheall air a’ Mhuir Bhaltach.

Ann an 1542 thionndaidh an t-oilthigh gu creideamh Pròsdanach agus beachdan an Ath-Leasachaidh. An dèidh Cogadh airson 30 bliadhna (1618-1648) chaidh an inbheachd sìos, gus mu dheireadh thall cha robh dad air fhàgail ach sgoil airson muinntir na dùthcha.
Anns an 19mh linn chaidh mòran togalaichean ùra a thogail  agus dh'fhàs an t-Oilthigh Rostock ainmeil a-rithist. 

An diugh tha naoi ceud-fàthan ann far am bi nas motha na 50 cuspair eadar-dhealaichte air a theagasg. Tha an t-oilthigh ceangailte ri 18 fheadainn eile anns an Roinn-Eòrpa agus air feadh an t-Saoghail.
Tha leabharlann ann a chaidh a stèidheachadh ann an 1569 le tòrr na 2.2 millean leabhar.

## Daoine cudthromach anns an Oilthigh Rostock

*Tycho Brahe, (1546-1601), duine uasal às an Danmhairg, reuladair, 
*Karl Ritter von Frisch, (1886-1982), às an Ostair, fhuair e Duais Nobel 1973 airson eòlas-leighis  còmhla ri  Nikolaas Tinbergen and Konrad Lorenz. 
*Heinrich Schliemann, (1822-1890), Rannsachair àrceolas, rinn e cladhachadh cudthromach ann an Troy, Mycenae agus Tiryns.
*Rudolf Steiner, (1861-1925), neach-stèidheachaidh den Anthroposophy, Waldorf education, biodynamic agriculture, anthroposophical medicine agus  Eurythmy
*Otto Stern, (1888-1969) ),  fhuair e Duais Nobel nàdar-fheallsanachd ann an 1943 
* Fhuair Albert Einstein agus Max Planck ollamhachd urramach Oilthigh Rostock ann an 1919.

## Ceanglaichean a-muigh
* Duilleag oifigeil Oilthigh Rostock anns a' Bheurla
* Duilleag oifigeil baile  Rostock anns a' Bheurla
* University of Rostock - Eachdraidh ghoirid anns an Encyclopedia caitligeach

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:a' Ghearmailt
Jersey

Is e eisimeileachd a' Chrùin anns an Rìoghachd Aonaichte anns an Roinn-Eòrpa a tha ann am **Bàillidhneachd Dheàrsaidh** (Beurla: *Bailiwick of Jersey*, Deàrsaidhis: *Jèrri*, Laideann: *Insula Caesarea*). Is e eilean a tha ann an Deàrsaidh agus tha e na laighe mu 20 cilemeatair air falbh bhon Fhraing anns an iar thuath.
Is e Deàrsaidh an t-ainm air an eilean as motha, tha an cuid as motha den muinntir an àite a’ fuireach an seo. Tha eileanan eile ann: 
* Les Minquiers
* Les Écréhous
* Pierres de Lecq
* Les Dirouilles
Tha Deàrsaidh cliùiteach airson nan tràighean fada, brèagha. Canar gu bheil an t-sìde uabhasach grianach air an eilean.

Còmhla ri Geàrnsaidh canar Eileanan a' Chaolais riutha.

Tha Saint Helier na prìomh-bhaile.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* States of Jersey
* Jersey Tourism
* 
* Les Pâraîsses d'Jèrri en Jèrriais *(map of parishes, coat-of-arms, and history)* 
* Jersey History
* This is Jersey (Local Portal)
* Independent visitors guide
* Map of Jersey

Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Breatannach
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Giobraltair

Is e Ranntair Thar Lear na Rìoghachd Aonaichte anns an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann an **Giobraltair**. Thàinig an t-ainm às an Arabais: *Jabal Ṭāriq* (جبل طارق), (beinn Tariq) neo *Gibel Ṭāriq*, (carragh Tariq).

Cleachdar ainm Gàidhlig eile cuideachd:
* **Diobraltar**
* **Gibraltar** ('sa Beurla)

Tha Giobraltair suidhichte ann an taobh a deas na Spàinne, far a bheil an Cuan Siar agus a’ Mhuir Mheadhan-thìreach a’ dol ri chèile, ri taobh a' Chaolais Ghiobraltair.

## Reifreannan
Anns an Reifreann mu bhallrachd Bhreatainn san Aonadh Eòrpach 2016 bhòt 19,322 airson *fuirich* agus 833 airson *fàgail*.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Riaghaltas Giobraltair
* Aistean eile mu Ghiobraltair
* Reidio Giobraltair
* Mapa Giobraltair
* Giobraltair san eadar-lìon, le dealbhan 

Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn
Am Monadh Neagrach

Is e dùthaich ann an ear-dheas na h-Eòrpa a tha anns **a' Mhonadh Neagrach** neo **Montenegro** (Sèirbis: *Crna Gora*, IPA: /'t͡sr̩na: 'ɡɔra). Tha crìochan aige san iar-thuath le Bosna agus Hearsagobhana, san iar le Croàisia, sa deas le Albàinia, san ear le Cosobho  agus san ear-dheas leis an t-Sèirb. Tha am Monadh Neagrach suidhichte aig a' Mhuir Mheadhanach. Bha am Monadh Neagrach neo-eisimeileach gu 1918. An dèidh sin bha e na phàirt de dh'Iùgoslaibhia. Nuair a bhris Iùgoslaibhia às a chèile anns na 1990an, bha aonadh ann eadar an t-Sèirb is am Monadh Neagrach. Ach ann an 2006 chaidh am Monadh Neagrach a stèidheachadh mar stàit leatha fhèin. Tha Podgorica na phrìomh-bhaile na Poblachd.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas a' Mhonaidh Neagraich (Sèirbis agus Beurla)
* Teaghlach Rìoghail a' Mhonaidh Neagraich
* Open Directory Project - ''Montenegro'' 
* Dealbhan às a' Mhonadh Neagrach
* Fiosrachadh mun Monadh Neagrach
* Eachdraidh a' Mhonaidh Neagraich

Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Asarbaideàn

Is e dùthaich eadar an Roinn-Eòrpa an Ear agus Àisia an Iar a tha ann an **Asarbaideàn**  neo **Asarbajan**, (Azərbaycan, IPA: ɑ:zɚbai'ʤɑ:n). Tha crìochan aice leis an Ruis anns an tuath, leis an Tuirc san iar, leis a' Chairtbheil san iar-thuath, le Airmeinia san iar agus le Ioràn sa deas. Tha am Muir Caspach san ear dhith. Tha Asarbaideàn gu math beartach, o chionn 's gu bheil ola aice. Tha Baku na prìomh-bhaile.

## Eachdraidh
Chaidh an dùthaich air fad a cheannsachadh le Impireachd nan Otomanach fo Mhurad IV, eadar 1623 agus 1639. Nuair a thuit An t-Aonadh Sobhiatach às a chèile thoisich cogadh eadar Airmeinia agus Asarbaideàn agus chailleadh an roinn Nagorno-Karabakh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Virtual Azerbaijan Republic
* Library of Congress Portals to the World: Azerbaijan directory


Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia
Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas
Na h-Eileanan Bhathama

Tha **na h-Eileanan Bhathama** neo **na Bahàmas** a' toirt a-staigh còrr is 2000 eilean beag. Tha iad nan laighe anns a' Chuan Siar san taobh an ear Florida agus na Stàitean Aonaichte. 'San taobh a deas tha Cùba agus an Roinn Charaibeach. Tha roinn na turasachd gu math làidir anns an dùthaich seo.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-02-09: Teachdaireachd am botal sna Hearadh

Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach