open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burgos

’S e baile mòr faisg air Vitoria-Gasteiz ann an cridhe na Spàinne a th’ ann am **Burgos** (IPA: *burɣos*). Tha e suidhichte aig 859m os cionn ìre na mara, 224km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 618km bho Bharcelona. Tha 179,906 daoine a’ fuireach ann am Burgos. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Burgos a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à *burgus* ann Laideann - às a' Ghreugais Πύργος  (pyrgos) airson tùr - a tha ainm a' bhaile. A bharrachd air sin, tha an t-eileamaid gu matha cumanta ann an Castilla. B' e *Caput Castellae* (Gàidhligː Ceann a' Chaisteil) a chanadh ris nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach. A dh'aindeoin sin, tha cuid a' ràdh nach eil sin idir ceart agus gur ann à *baurg* ann an Gotais a tha e, eadar na Ròmanaich agus na h-Arabaich. 
## Eachdraidh
B' e na Ceilt-Ibearaich o shean a stèidhich am baile agus b' ann leotha a bha an t-àite nuair a ràinig na Ròmanaich. Bha am baile agus an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach fad linntean, mar phàirt Hispania *Citerior* agus an uair sin *Hispania Tarraconensis*. Chruthaich Diego Rodríguez Porcelos caisteal an seo ann an 884, air na crìochan eadar na Muslamaich agus Crìostaidhean. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. B' ann anns a' bhaile seo a chaidh Lazarillo de Tormes fhoillseachadh airson a' chiad turais ann an 1554. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. Stèidhichte Francisco Franco a phrìomh-bhaile an seo gu ruige deireadh a' chogaidh.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar agus an Lùnasdal na mìosan as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Burgos. Cha tuit ach 476mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 551mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite àrd tioram a th' annː

## Bailtean Co-cheangailte
*  Brugge, A' Bheilg
*  Loudun, An Fhraing
*  Morelia, Meagsago
*  Pessac, An Fhraing
*  San Juan de los Lagos, Meagsago
*  Settat, Maroco
*  València, An Spàinn
*  Vicenza, An Eadailt

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
León

’S e baile mòr faisg air Ponferrada air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann an **León** (IPA: *leˈon*). Tha e suidhichte aig 837m os cionn ìre na mara, 330km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 785km bho Bharcelona. Tha 127,817 daoine a’ fuireach ann an León. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne León a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Legio* ann an Laideann a tha an t-ainm - tha lucas a' ciallachadh *Lèigiun*. Bha gearastan an VI Lèigiun an seo o chion fhada. Fad nan linntean dh' atharraicheadh sin mar a leanas: Legio → Leionem → Leio → León/Llión.
## Eachdraidh
B' e na Ròmanaich a stèidhich am baile mar ghearastan ann an 29 RC, nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach. Dh'ainmeachadh prìomh'bhaile na Rìoghachd León ann an 911. Bha rol gu math cudromach aige ann an cruthachadh na Spàinne fad na meadhan aoisean. Dh'aonachadh an Rìoghachd ri Castilla ann an 1230. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an León. Cha tuit ach 515mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 551mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite àrd tioram a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Baeza
*  Bragança, A' Phortagail
*  Chartres, An Fhraing
*  Córdoba
*  Baile Àtha Cliath, Èirinn
*  Porto, A' Phortagail
*  Voronezh, An Ruis
*  Xiangtan, Sìona

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Cuenca

’S e baile mòr faisg air Teruel ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Cuenca** (IPA: *kweŋka*). Tha e suidhichte aig 946m os cionn ìre na mara, 161km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 660km bho Bharcelona. Tha 55,428  duine a’ fuireach ann an Cuenca. 'S ann ainmeil air feadh an t-saoghail a tha e air sàilleabh na Taighean Crochte (Spàinntisː casas colgadas) a tha nan seasamh os cionn a' bhaile. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Cuenca a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *قونكة* (Qūnkatu)  ann an Arabais a tha an t-ainm, air sàilleabh gu robh dùn os cionn a'bhaile fhèin, nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Arabach.Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean, a' call an *ق* (qaf) agus an t-iar-leasachan -tu, a' toirt dhuinn Conca ann an Catalanais agus Cuenca Spàinntis. Tha an fhuaimreag *o* air atharrachadh dhan dhà-fhoghair *ue* (/ɔ/ gu /wo/), rud a tha a' tachairt daonnan sa chànan sin.
## Eachdraidh
Thathar dhen bheachd gun do ràinig na daoine dhan àite seo o chionn 90,000 bliadhna. B' e na Ceilt-ibearaich a bh' ann  mus tug na Ròmaich seilbh air an Spàinn air fadː chandah Lobetum ris aig an àm. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Cha do thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach ach aig deireadh Cogadh Sìobhalta na Spàinne air 29 am Màrt 1939, trì latha mus do bhuannaich Francisco Franco.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Cuenca. Cha tuit ach 476mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 794mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann:

## Bailtean Co-cheangailte
*  Cuenca
*  L'Aquila 
*  Paju
*  Plasencia
*  Ronda

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Huesca

’S e baile mòr faisg air Teruel ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Huesca** (IPA: *weska*). Tha e suidhichte aig 470m os cionn ìre na mara, 380km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 230km bho Bharcelona. Tha  	52,239  duine a’ fuireach ann an Huesca. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Huesca a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Bolsksan* ann an Ibearais, air sàilleabh gu bheil an t-ainm a' nochdadh air buinn Ibearach, ach chan  eil e soilleir na tha sin a' ciallachadh idir. Chaidh sin atharrachadh gu *Osca* no *Urbs Victrix Osca* ann an Laideann às aonais an t-iar-leasachan -skan, nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach - b' e atharrachadh mòr a bh' ann. On 8mh Linn a-mach chanadh وشقة (Washqah) ris an àite ann an Arabais agus nochd am foirm ùr a th' againne an latha an-diugh an dèidh nan Arabach: *Huesca* ann an Spàinntis (le dà-fhoghair an àite fuaimreag: /ɔ/ gu /wo/).

## Eachdraidh
B' e na Ceilt-ibearaich a bh' ann  mus tug na Ròmaich seilbh air an Spàinn air fadː chanadh Ileoscan ris aig an àm. Rinn an rìgh Peadar I ionnsaigh air Huesca ann an 1029 agus chuir e ruaig air na h-Arabaich, an dèidh còrr is trì ceud bliadhna. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. A dh'aindeoin seo, dh'fheuch an Riaghaltas ris a' bhaile fhaighinn air ais agus thugadh ionnsaigh air a' bhaile bho 12 an t-Ògmhios gu ruige 19 an t-Ògmhios 1937. Chaill còrr is 1,000 duine am beatha sa chòmhstri. Chaidh George Orwell leòinte sa chath. Bha mòran mì-earbsa ann eadar ʽ
Ain-Riaghailtich agus Comunaich tron ionnsaigh.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Huesca. Cha tuit ach 531mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 642mm nas lugha na Steòrnabhagh(1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann:

## Bailtean Co-cheangailte
*  Tarbes
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Naomh MoLuag

ʼS e naomh a bha ann an **Moluag** (c.530 - 592)  a rugadh ann an Éirinn agus a rinn obair mhiseanaraidh ann an Albainn aig an aon àm ri Calum Cille.  Tha e ceangailte gu h-àraid ri eilean Lios Mór far an do stéidhich e manachainn. Shearmoinich e an Soisgeul do na Cruithnich. Chaochail e 25 an t-Ògmhios 592 ann am Ros Maircnidh. Is e 25 an t-Òg-mhìos a latha féille.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
GRD: Naomh Moluag

Roinn-seòrsa:Naoimh
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Albacete

’S e baile meadhanach faisg air Cuenca ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Albacete** (IPA: *alβaˈθete*). Tha e suidhichte aig 690m os cionn ìre na mara, 223km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 434km bho Bharcelona. Tha 172,121 duine a’ fuireach ann an Albacete. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Albacete a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *الباسيتي* (Al-Basit)  ann an Arabais a tha an t-ainm, a tha a' ciallachadh *làn* no *rèidh*. Tha cruth na tìre a' gabhail ri seo. Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean: tha an connrag *s* air atharrachadh gu θ, rud a tha a' tachairt daonnan sa chànan sin.
## Eachdraidh
B' e na h-Ibearaich a bh' ann  mus tug na Ròmaich seilbh air an Spàinn air fad. Chan eil fios aig duine sam bi nan robh ainm aige mus do ràinig na h-Arabaich. Chaidh Ahmad al-Mustansir Sayf al-Dawla a mharbhadh an seo le ridirean à Castilla nn an 1146. Thuit am baile dha na ann an 1241, an dèidh còrr is ceithir ceud bliadhna.
Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Cha do thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach ach aig deireadh Cogadh Sìobhalta na Spàinne air 29 am Màrt 1939, trì latha mus do bhuannaich Francisco Franco. B' e gearasadain Feachdan eadar-nàiseanta na Poblachd a th' ann Albacete fad an t-subhail, mus do thill iad dhachaigh ann an 1938.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Albacete. Cha tuit ach 353mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 820mm nas lugha na Steòrnabhagh(1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann:

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bir Ganduz
*  Castell-nedd Port Talbot
*  Colón
*  Houndé
*  La Lisa
*  Nanchang
*  Posadas
*  Reconquista
*  San Carlos
*  San Miguelito
*  Udine
*  Vienne

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ciudad Real

’S e baile meadhanach faisg air Toledo ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Ciudad Real** (IPA: * θjuˈðað reˈal*). Tha e suidhichte aig 628m os cionn ìre na mara, 204km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 583km bho Bharcelona. Tha 74,427 duine a’ fuireach ann an Ciudad Real. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Ciudad Real a th' ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e soilleir gur e dìreach dà fhacal san Spàinntis a th' ann an t-ainm seo: *ciudad* (Gàidhlig: baile mòr) agus *real* (Gàidhlig: rìoghail). Bheireadh sin *Baile Rìoghail* dhuinn sa chànan againne fhèin. Thug an rìgh Alfonso X ainm ùr dhan àite ann an 1255 o chionn's gur robh e a' feuchainn ris an sgìre a thoirt a-mach bho na Ridirean Calatrava. B' e *Pozuelo Seco de Don Gil* (Gàidhlig: *Tobar Thiomram Mhaighstir GhillEasbaig*) a bh' ann an t-seann ainm.

## Eachdraidh
Chaidh am baile stèidheachadh ann an 1255 leis an Rìgh Alfonso X mar dhaingneachadh an aghaidh nan Ridirean Calatrava. Shabaideadh iad an aghaidh nam Muslamach agus Riaghaltas na Spàinne aig an aon àm. A dh'aindeoin sin, b' e àite far an robh Crìosdaidhean, Iùdhaich agus Muslamaich nan tàmh ann an sìth ri chèile fad linntean. Dh'aimeachadh Ciudad Real prìomh-bhaile na sgìre La Mancha ann an 1691, rud an tug sin piseach air eaconomaidh a' bhaile. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Cha do thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach ach aig deireadh Cogadh Sìobhalta na Spàinne air 29 am Màrt 1939, trì latha mus do bhuannaich Francisco Franco.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Ciudad Real. Cha tuit ach 402mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 701mm nas lugha na Steòrnabhagh(1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Arafo
*  College Station 
*  Târgoviște
*  San Cristóbal de las Casas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Toledo

’S e baile meadhanach faisg air Ciudad Real ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Toledo** (IPA: *toˈleðo*). Tha e suidhichte aig 515m os cionn ìre na mara, 71km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 550km bho Bharcelona. Tha 83,226 duine a’ fuireach ann an Toledo. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Toledo a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
B' e Livius a sgrìobh ainm a' bhaile airson a' chiad turais mar *Toletum*. Bheiereadh sin Toletum → Tollitum, → Tollitu → Tollito, → Tolleto → Tolledo → Toledo. Tha e coltach gur ann à *Tholitus* (Gàidhlig: cuach-mhullach) ann an Laideann, Chaidh sin arabachadh gu طليطلة (Tulaytulah) agus iùdhachadh gu טולדות (Toldoth).

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh o chionn linntean leis na Ceiltich. B' e an Ròmanach Marcus Fulvius Nobilior chuir ruaig air na Ceiltich ann an 193 ro Ìosa Crìosd. Thug na h-Arabaich seilbh air Toledo ann an 711 agus b' e àite far an robh Crìosdaidhean, Iùdhaich agus Muslamaich nan tàmh ann an sìth ri chèile fad linntean. Dh' aimeachadh Toldeo prìomh-bhaile na Spàinne an dèidh gun do chuireadh ruaig air na h-Arabaich san 11mh Linn rud an tug sin piseach air eaconomaidh a' bhaile. Chaill e an inbhe seo ann an 1561, nuair a ghluaiseadh am prìomh-bhaile gu Madrid. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. A dh'aindeoin seo, dh'fheuch an Riaghaltas ris a' bhaile fhaighinn air ais. Cuairtich an Arm an Caisteal ann am meadhan a' bhaile agus bha batal mòr fuilteach ann eadar 21 an t-Iuchar agus 26 an t-Sultain 1936. Chaill còrr is 100 duine am beatha san chòmhstri agus bhrosnaich na thachair na Reublataich.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Toledo. Cha tuit ach 342mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 831mm nas lugha na Steòrnabhagh(1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann.

## Ann an Leabhraichean
*Lazarillo de Tormes (1554, ùghdair neo-ainmichte)

## Bailtean Co-cheangailte
*  Agen
*  Aguisgrán
*  Konya
*  Veliko Tirnovo

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Lodainn (roinn-phàrlamaid na h-Alba)

'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Lodainn**.

Tha 9 buill roinne-pàrlamaid agus 6 buill liosta aice.

Chruthachadh i ann an 1999 is mhùth a crìochan agus na sgìrean ann an 2011. Ro 2011 bha Dùn Èideann Meadhain, Dùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan, Dùn Èideann a Tuath agus Lìte, Dùn Èideann Pentlands, Dùn Èideann a Deas, Dùn Èideann an Iar, Baile Dhùn Lèibhe, Gleann Iucha agus Lodainn Mheadhanach nan sgìrean anns a' roinn seo. Bu ionann nan crìochan is crìochan nan sgìrean Phàrlamaid Westminster.

## Buill Pàrlamaid

Buill roinne-pàrlamaid o 2021:

Buill liosta:

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn
Segovia

’S e baile mòr faisg air Ávila ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Segovia** (IPA: *seˈɣoβja*). Tha e suidhichte aig 1,005m os cionn ìre na mara, 93km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 663km bho Bharcelona. Tha 56,047 daoine a’ fuireach ann an Segovia. Tha e ainmeil air fad an t-saoghail airson an amar-uisge nan Ròmanach a tha a seo. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Segovia a th’ ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Segobriga* a tha ainm a' bhaile. 'S e ainm gu math Ceilteach a th' ann, bho *Sego* (Gàidhlig: *buaidh*) agus *briga* (Gàidhlig: *dùn*). Bheireadh sin Segburgh dhuinn ann an Alba, leis gu bheil na faclan a' nochdadh anns na cànain Gearmailteach (*sieg* agus *burg*). Chaidh an t-ainm arabachadh gu *شقوبية* (Šiqūbiyyah) ach 's e an t-seann ainm ann an Laideann a tha ga chleachdadh a-nis. A dh'aindeoin sin, tha cuid a' ràdh nach eil sin idir ceart agus gu robh an Segobriga mun do sgrìobh Livius agus Ptolomaidh faisg air Saelices, ann an Cuenca. 
## Eachdraidh
B' e na Ceiltich o shean a stèidhich am baile. Bhuannaich Quintus Caecilius Metellus Pius cath an seo ann an 75 Ro Chrìosd. Mar a b’ àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach-tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Segovia. Cha tuit ach 476mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 697mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite àrd tioram a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Tours
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Teruel

’S e baile meadhanach faisg air Cuenca ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Teruel** (IPA: *teˈɾwel*). Tha e suidhichte aig 915m os cionn ìre na mara, 305km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 428km bho Bharcelona. Tha 35,396  duine a’ fuireach ann an Teruel. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Teruel a th’ ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Turboleta* ann an Basgais-Ibearais a tha an t-ainm, agus thathar dhen bheachd gu bheil sin a' ciallachadh *Àite na Tobrach* bho *itur + olu + eta*. Chaidh sin atharrachadh gu **تيروال** (Tirwaal) ann an Arabais. An dèidh nan Arabach nochd an dà fhoirm a tha againne an latha an-diugh: *Terol* ann an Catalanais agus *Teruel* ann an Spàinntis. Tha an fhuaimreag *o* air atharrachadh dhan dhà-fhoghair *ue* (/ɔ/ gu /wo/), rud a tha a' tachairt daonnan sa chànan sin. 

## Eachdraidh
Thathar dhen bheachd gun do ràinig na daoine dhan àite seo o chionn 90,000 bliadhna. B' e na Ceilt-ibearaich a bh' ann  mus tug na Ròmaich seilbh air an Spàinn air fad: chandah Lobetum ris aig an àm. Mar a b’ àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. A dh'aindeoin seo, dh'fheuch an Riaghaltas ris a' bhaile fhaighinn air ais agus bha batal mòr fuilteach ann mu timcheall a' bhaile eadar 15 an Dùbhlachd 1937 agus 22 an Gearran 1938. Chaill còrr is 140,000 am beatha san chòmhstri agus thug am batal làmh an uachdar dha na Faisistich. Ghèill feachdan an Riaghaltais agus thoisich a' phoblach a' crìonadh.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Teruel. Cha tuit ach 369mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 804mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann:

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Màrtainn Dòmhnallach

B’ e sgrìobhadair, neach-aithris agus craoladair Gàidhlig a bha ann an **Màrtainn Dòmhnallach** (1937–2016).  Thogadh e ann am baile-beag Achadh a' Choirce air iomall Port Rìgh san Eilean Sgitheanach.  Bha cuilbh aige fad iomadh bliadhna sa Phàipear Bheag, sa P&J agus anns an iris North 7.

Thòisich e obair fear-naidheachd còmhla ris an Inverness Courier agus Oban Times, mus deach e gu roinn na Gàidhlig aig a’ BhBC ann an 1965.  An uair sin bha e ’na fhear-deasachaidh naidheachd air a’ phrògram Northbeat, agus ’na fhear-naidheachd na h-Albann aig a’ BhBC aig Westminster nuair a thòisich craoladh Phàrlamaid sna 1970an.  Fhuair e am Barron Trophy ann an 2004 airson a obair mar fhear-naidheachd.

Sgrìobh e an leabhar, “Skye Camanachd – A Century Remembered”, eachdraidh na camanachd anns an Eilean Sgitheanach.

Bhàsaich e aig a dhachaigh ann an Inbhir Nis, aois, 78, aig toiseach a’ Ghearrain 2016.

## Ceanglaichean a-mach
* Tobar an Dualchais: Màrtainn Dòmhnallach
* BBC Naidheachdan 2016-02-04 *(aithris bhideo, 3:39)*

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Sgitheanaich
Dòmhnallach, Màrtainn
Guadalajara

’S e baile meadhanach faisg air Toledo ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Guadalajara** (IPA: *ɡwaðalaˈxaɾa*). Tha e suidhichte aig 708m os cionn ìre na mara, 51km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 456km bho Bharcelona. Tha 84,803 duine a’ fuireach ann an Guadalajara. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Guadalajara a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *وادي الحجرة* (wād al-ḥaŷara) a tha an t-ainm, a tha a' ciallachadh abhainn Henares ann an Arabais. 'S e eileamaid gu math cumanta ann an ainmean-àite na Spàinn a th' ann *guad-*. Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean, a' cur  *g* aig an toiseach air sàilleabh nach eil am fuaim *wa* ann aig toiseach facal sam bi ann an Spàinntis. 'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd Henares. Tha cuid dhen bheachd gur ann à  caisteal (ḥaŷara) ann an Arabais. A dh'aindeoin sin, tha luchd-rannsachaidh eile ann a tha a' toirt taic do fhreumhan ann am Basgais, 's dòcha bho *harrikada* (Gàidhlig: àite clachach).  Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh o chionn linntean leis na Ibèirich. Thog na Ròmanaich rathad eadar Toledo agus Zaragoza - am Via Dominicana - a dheidheadh seachad air Guadalajara. Thug na h-Arabaich seilbh air Guadalajara anns an 8mh Linn agus b' ann fo buaidh nam Muslamach a dh'fhàs am baile. Thug na seilbh air Guadalajara ann an 1050. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Cha do thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. A dh'aindeoin seo, dh'fheuch na Faisistich ionnsaigh a thoirt air a' bhaile mar phàirt an iomairt aca mu timcheall air Madrid. A thuilleadh air saighdearan às an Spàinn fhèin, b' e luchd saor-thoileach eadar-nàiseanta agus feachd às An Eadailt a bha an sàs sa gnothach. Thachair batal mòr fuilteach eadar 8 am Màrt agus 28 am Màrt 1937. Chaill còrr is 5,000 duine am beatha san chòmhstri. Dhùilt na Reubaltaich ionnsaighean air an sgìre seo a'rithist.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Guadalajara. Cha tuit ach 342mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 831mm nas lugha na Steòrnabhagh(1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Buga
*  Guadalajara 
*  Livorno
*  Nitra
*  Nuneaton
*  Parma
*  Roanne
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Combaist

’S e inneal a tha sa **chombaist** airson na ceithir àirdean a dh’aithneachadh bhon a chéile, agus an àird cheart a dh’amas air turas mara no turas tìre.  Tha snàthad mhagnaiteach innte a tha ga treòrachadh fhéin dhan àird a tuath, a’ leantainn loidhnichean magnaiteach na Talmhainn.

## Ceanglaichean a-mach
* A’ gabhail na combaiste - *duilleag aig Bloigh Gràmair a’ sealltainn ainmean nan àirdean gu léir*

Roinn-seòrsa:Inneal-thomhais
Palma de Mallorca

’S e baile meadhanach faisg air Magaluf air eilean thall air an àirde an ear na Spàinne a th’ ann am **Palma de Mallorca** no dìreach *Palma* (IPA: Catalanaisː *palmə*, Spàinntisː *palma*). Tha e suidhichte aig 3m os cionn ìre na mara, 540km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 206km bho Bharcelona. Tha 401,270 duine a’ fuireach ann am Palma de Mallorca. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na nan Eilean Balèarach a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Palma* ann an Laideann a tha an t-ainm. Tha cuid dhen bheachd gu bheil Palma a' ciallachadh *Pailm na Buaidh*, ach cha do ghabh sin a dhearbhadh fhathast. Chailleadh an t-ainm nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Arabach is iadsan a' cleachdadh *ميورقة* (*Madinah Miurgah*, Gàidhligː *Baile Mhallorca*). Chanadh *Ciutat de Mallorca* ris fad linntean mus an tug an t-seann ainm air ais ann an Laideann. Anns an eilean cha chanar ach *Palma* ris, an àite *Palma de Mallorca*.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 123 ro Ìosa Crìosd le Quintus Caecilius Metellus Balearicus,  nuair a bha An Spàinn agus Am Muir Meadhan-thìreach fo bhuaidh nan Ròmanach. Thug na h-Arabaich seilbh air Palma ann an 903. Cha do chuireadh ainm a’ bhaile as motha air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile agus Mallorca air fad dha na reubaltaich Faisisteach an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, air sàilleabh gur robh na Feachdan Armachd sa phort gu math làidir. A dh'aindeoin seo, dh'fheuch an Riaghaltas ionnsaigh a thoirt air an àite. Bha iomairt uabhasach cosgail ach dh'fhàilnig i. Landaich saighdearan às an Spàinn air an eilean air 16 an Lùnastal 1936. Thachair batal mòr fuilteach gu ruige 28 am Màrt 1937. Chaidh ionnsaighean bòma a thoirt air Palma fhèin cuideachd. Cha do chuir feachdan an Riaghaltais ruaig idir air na Faisistich agus bha am port gu math cudromach sa chogadh, a' cur bacadh air na dheànadh an Riaghaltas san sgìre. Thàinig an iomairt gu crìoch air 4 an t-Sultain 1936.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach agus an Gearran na mìosan as fhuaire ann am Palma de Mallorca. Cha tuit ach 449mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 724mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' annː

## Bailtean Co-cheangailte
*  L'Alguer
*  Düsseldorf 
*  Mar del Plata
*  Portofino
*  Santa Bárbara
*  Xalapa-Enríquez

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne agus na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Naomh Ninian

B' e naomh a bha ann an **Ninian** (4mh-5mh Linn, a réir seanachais), a thog ceann an toiseach anns na h-iomraidhean bhon 8mh Linn.  Thathas ag ràdh gur esan a thòisich a' Chrìosdaidheachd ann an Albainn.  Tha am fiosrachadh a th' againn m'a dheidhinn a' tighinn bho dà phìos bàrdachd is chan eil a h-uile duine a' gabhail ris gu bheil am fiosrachadh sin fìor.

Tha latha féille aig Ninian air 16 an t-Sultain. Tha ceangal àraidh aig an naomh ri Whithorn ann an Gall-Ghàidhealaibh.

## Ceanglaichean a-mach
* GRD: Naomh Ninian

Ninian
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Logroño

’S e baile meadhanach faisg air Iruña ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann an **Logroño** (IPA: *loˈɣɾoɲo*). Tha e suidhichte aig 353m os cionn ìre na mara, 330km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 484km bho Bharcelona. Tha 151,344 duine a’ fuireach ann an Logroño. Thèid an an t-Slighe Fhrangach tron bhaile, air an starran gu Santiago de Compostela. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na La Rioja a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd Logroño. Tha e coltach gur ann à *Gronno* (Gàidhlig: *[[Beul-àtha]]*) ann an seann Cheiltis a tha an t-ainm, leis an iar-leasachan Spàinntis *-illo*. Chaidh am baile a chlàradh anns na meadhan aoisean mar *illo Gronio* agus tha àtha thar na h-aibhne Ebro ann. A dh'aindeoin sin, tha cuid dhen bheachd gur ann à *Lucus Brun/Lucus Beronius* ann an Laideann, leis gun do chlàradh am baile mar *Lucronio* ann an 965 agus *Logronio* ann an 1095. Tha *lucus* a' ciallachadh *àite*.
## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh o chionn linntean leis na Ceiltich. B' e daingneachadh a bh' ann, mar a thuirt Livius. Thog na Ròmanaich baile ùr san àite, air an robh *Varea*. B' e gearasdain air an Abhainn a bh' ann. Rinn Liubagilds, Rìgh nan Gotach, sgrios agus droch mhilleadh air a' bhaile ann 575. Thug an Rìgh Alfonso VI còirichean sònraichte dhan bhaile ann an 1095, air sàilleabh gu robh esan airson cumhachd eaconomach a thoirt dhan àite cudromach seo, air an abhainn eadar nan rìoghachdan. Chuireadh an gnìomh Taigh-cùirte Mion-cheasnachadh Mòr na Spàinne an seo ann an 1570 agus chaidh bana-bhuidseachaich a losgadh an seo ann an 1610. Mar a b' àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833, ach chaidh sin atharrachadh gu *La Rioja* ann an 1978 aig àm Bun-reachd ùr agus chuireadh sin an gnìomh gu h-oifigeil an ceann dà bhliadhna, fo lagh *57/1980*. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach air 19 an t-Iuchar  1936, dìreach aig toiseach tòisichidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais a dh’ adhbhraich  Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Cha robh cothrom aig duine san bi seasamh nan aghaidh agus chuir an t-Arm trì bliadhna a’ sgiùrsadh nan daoine gun dàil. Chaill 268 am beatha gun adhbhar.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Logroño. Cha tuit ach 485mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 831mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann:

## Bailtean Co-cheangailte
*  Dax
*  Darmstadt
*  Dùn Phàrlain
*  Libourne
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Alba Mheadhanach agus Fìobh (roinn-phàrlamaid na h-Alba)

'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Alba Mheadhanach agus Fìobh** (Beurla: *Mid Scotland and Fife*).

Tha 9 buill roinne-pàrlamaid agus 7 buill liosta aice.

Chruthachadh i ann an 1999 is mhùth a crìochan ann an 2011.

## Buill Pàrlamaid

Buill roinne-pàrlamaid o 2016:

Buill liosta:

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Murcia

’S e baile meadhanach faisg air Alacant air an àirde an ear-dheas na Spàinne a th’ ann am **Murcia** (IPA: *murθja*). Tha e suidhichte aig 61m os cionn ìre na mara, 350km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 472km bho Bharcelona. Tha 439,889 duine a’ fuireach ann am Murcia. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Mhurcia a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd a' bhaile idir soilleir ach tha a' mhòr-chuid nan luchd-rannschaidh dhen bheach gur ann à facal air choireigin ann an Laideann fo riochd Arabais. Tha a h-uile coltas ann gur ann à *myrtus* (Gàidhlig: miortal) a tha e. Tha cuid eile a' cantainn gur ann à *Myrtea* no *Murtea* (Gàidhlig: miortlach) a tha an t-ainm. Thuirt Gaius Plinius  gu robh miortlach mòran na bu chumanta an seo na ann an àite sam bi eile san Spàinn.
## Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Murcia. Cha thuit ach 297mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 870mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tiomarm a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Grasse
## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne agus Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Riaghaltas na h-Alba

Tha **Riaghaltas na h-Alba** uallach airson cùisean ann an h-Alba ach cumhachdan glèidhte fo chùram Westminster.

Chruthachadh e ann an 1999 agus tha e fo chùram Pàrlamaid na h-Alba. Tha am Prìomh Mhinistear na h-Alba a' stiùireadh an riaghaltais.

Chan eil roinnean aig Riaghaltas na h-Alba ach sia àrd-bhuidheannan-stiùiridh:
* Ionmhas, àrd-stiùiriche Alyson Stafford
* Foghlam agus Ceartas, àrd-stiùiriche Paul Johnston
* Eaconomachd, àrd-stìuiriche Liz Ditchburn
* Slàinte agus Cùram Shòisealta, àrd-stiùiriche Paul Gray
* Coimhearsnachdan, àrd-stiùiriche Sarah Davidson
* Ro-innleachd agus Cùisean Taoibh A-Muigh, àrd-stiùiriche Ken Thompson

## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na h-Alba
* Riaghaltas na h-Alba: Ministearan (Beurla)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Béal Átha Bhearaigh

‘S e baile ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an **Baile an Ròba**.

Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Eun-creachaidh

Ann an eun-eòlas, canar **eun-creachaidh**, chan ann ris a h-uile eun a tha ag ithe feòla, ach ris an fheadhainn gu sònraichte aig a bheil: fìor deagh fhradharc nan sùl gus creich fhaicinn fhad ’s a tha iad ag itealaich; ìneanan làidir gus creich a ghreimeachadh; agus gob crom làidir gus feòil a reubadh.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-02-10: Feum air smachd air eòin-chreachaidh *(aithris bhideo 2:27)*

*
Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Clár Chlainne Mhuiris

'S e baile sa Chúige Chonnacht ann am Poblachd na h-Èireann a th' ann an **Clár Chlainne Mhuiris** (far-ainm; *An Clár*, Beurla:*Claremorris*). Tha e suidhichte ann an deas Chontae Mhaigh Eo air a' chrois-rathaid  N17 agus N60. Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 18mh linn. A rèir cunntais-shluaigh 2011 bha 3,979 duine a' fuireach ann.
## Freumhan an Ainm
Tha e gu math coltach gur ann à dà fhacal ann an Gaeilge a tha an t-ainm: *clár* (drochaid chlàraich), *clann* san tuiseal ginideach (clann) agus an t-ainm *Muiris* (Muireach). Tha cruth na tìre a' gabhail ri seo cuideachd. Bheireadh sin *Drochaid Chlàraich Cloinne Mhuirich* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à *Bàrr* a tha e.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Logainm
*Làrach-lìn a' bhaile (Beurla)

Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Glaschu Taobh a Deas (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)

'S sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Glaschu Taobh a Deas**.

Chruthaicheadh i ann an 2011. Tha Crossmyloof, Ibrox, Pollokshields, Bellahouston, Toryglen agus pàirt de Bhaile a' Ghobhainn san sgìre seo.

Tha i ann an crìch ri Glaschu Ceilbhinn, Glaschu Baile Nighean Sheadna, An Ruadh-Ghleann, Glaschu Cathcart agus Glaschu Pollaig. Tha luchd-taghaidh an seo a' taghadh aon ball sgìreil agus buill liosta airson Glaschu.

## Buill-phàrlamaid

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil na Pàrlamaid

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Comhairle Arcaibh

'S comhairle ionadail a tha ann an **Comhairle Arcaibh**.

Cruthaicheadh i ann an 1975 o seann Chomhairle Siorrachd Arcaibh leis an Achd Riaghaltais Ionadail (Alba) 1973. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Arcaibh
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba
Comhairle Shealtainn

'S comhairle ionadail a tha ann an **Comhairle Shealtainn**. Tha i a dèiligeadh ris na h-eileanan Sealtainn.

Cruthaicheadh i ann an 1975. Tha Malcolm Bell na phrobhaist.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Taigh-tasgaidh Chill Donnain

Tha **Taigh-tasgaidh Chill Donnain** ann an Cill Donnain ann an Uibhist a Deas.  Dh'fhosgail e sa bhliadhna 1998.  Tha Clach Chlann 'ic Ailein ann.

Tha trì earrainnean san taigh-tasgaidh: taigh-tasgaidh bheatha an eilein fo chùram Comunn Eachdraidh Uibhist a Deas; an comann ealain Gàidhlig Fèis Tìr a' Mhurain; agus bùth-obrach agus bùth-thaisbeanaidh aig Solarachaichean Làimh-chiùird Uibhist.

## Ceanglaichean a-mach
* 
* Tobar an Dualchais: Oighrig Nic aʼ Mhaoilein aig an taigh-tasgaidh ann an 1998 *(clàradh fuaime)*
* BBC Naidheachdan 2016-02-16: Airgead mòr do Chill Donnain
* BBC Naidheachdan 2021-06-26: Roileagan-fuine a thathas a' ceangal ri Flòraidh NicDhòmhnaill *(aithris-bhideo 2:53)*

Cill Donnain
Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas
Clach Chlann 'ic Ailein

ʼS e clach shnaighte ainmeil a tha ann an **Clach Chlann ’ic Ailein** (Beurla: *Clanranald Stone*), bhon Tobha Mhòr ann an Uibhist a Deas.  Tha i a-nis ann ann Taigh-tasgaidh Chill Donnain. Snaighte air a’ chloich tha suaicheantais Chlann ’ic Ailein. Thathar a’ smaoineachadh gun deach a snaigheadh anns an 16mh Linn airson Iain Mùideartach, ceann-cinnidh Chlann ’ic Ailein. Thathar a’ smaoineachadh cuideachd gun robh i bho thùs ann am balla ann an seipeal, no caibeal, anns an Tobha Mhóir. 

’S e àite cudromach a bh’ anns an Tobha Mhòr ann an eachdraidh na h-Eaglaise anns na h-eileanan. Nuair a chaochail Iain Mùideartach ann an 1574, chaidh a thìodhlacadh anns an Tobha Mhór. Agus dh’fhàg e airgead airson caibeal ùr a thogail anns an àite sin. Thathar a’ dèanamh dheth gur ann an uair sin a chaidh Clach Chlann ’ic Ailein a dhèanamh.

Nuair a thòisich an caibeal air tuiteam às a chèile, chaidh a’ chlach a thoirt a-mach às a’ bhalla agus a cur am broinn na tobhta. Ach chaidh a goid às a sin ann an 1990. Chaidh a toirt gu ruige Lunnainn. Gu fortanach, fhuair Comunn Eachdraidh Uibhist a Deas air ais i às dèidh còig bliadhna, agus tha i a-nis ann an Taigh-tasgaidh Chill Donnain.

## Ceanglaichean a-mach
* Litir do luchd-ionnsachaidh 369

Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Iain Dòmhnallach (Hoddan)

B' e sàr-sheinneadair Gàidhlig a bh’ ann an **Iain Dòmhnallach** (1925 - an Cèitean 2007) no ***Hoddan***, mar a chanadh ris.

Rugadh agus thogadh Iain ann am Pabail Uarach, anns an Rubha, Leòdhas, am measg ceathrar pheathraichean; Dolina, Magaidh Anna, Murdina is Seasaidh, agus a bhràthar Calum. Bhiodh athair, Aonghas Dòmhnallach (Tonkan) ri bàrdachd, agus thog sin meas dha air òrain bho na bha e gu math òg. ’S aithne gum biodh e a’ tadhal air na taighean-cèilidh cho luath ’s a bha cead aige, is e cho dèidheil air na sgeulachdan, seanchas is òrain a bh’ aig na seòladairean, agus ’s ann an sin a thòisich ri seinn.

Dh'fhàg e an sgoil gu h-òg, is thòisich e obair air a' phort-adhair, ach an dèidh treis ghluais e dhan a' Ghearastan, is phòs e Seonag NicCoinnich, à Liùrbost, ann an 1949, agus dh'fhuirich iad ann an Inbhir Nis fad treis. Thill an dithis a Leòdhas ann an 1950, is rugadh an cuid chloinne - Chris Ann, Dolina, Iain agus Aonghas. 

Bha Iain gu math measail air ball-coise, is chanadh e gum b’ fheàrr leis a bhith a’ cluich na a bhith a’ gabhail òrain, is bha e na bhall de Sgioba an Rubha fad bhliadhnaichean, agus chluich e airson Chlach na Cùdain cuideachd fhad ’s a bha e ann an Inbhir Nis.

Bha e an sàs ann an diofar obraichean ann an Steòrnabhaigh is ann an Glaschu, far an do ghluais e ann an 1970, agus ’s ann a’ dràibheadh a choisg e cuid mhòr a bheatha.

Ge-tà, cha do sguir e idir a sheinn, is bha an dòigh aige cho ealanta is nàdarrach,  ’s gun do dh’fhàs e gu math cliùiteach am measg nan Gàidheal, is cha b' ainneamh gum biodh e a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisein is rèidio, agus tachartasan cultarail sam bith far an robh ceòl Gàidhlig ri fhaighinn.
Bhiodh bàird a' dèanamh òran gu sònraichte dhasan a bhith gan seinn, a leithid Coinneach MacLeòid (Red) agus Donnchadh Greumach (Dodd), is bha comas sònraichte aige air na h-òrain èibhinn bhriathrail, a leithid *Bàs an Eich*, *Òran a' Ghuga*, *Òran an A.I*. 7c, ach bha e a cheart cho comasach air faireachdainn a chur air òrain chianail ghaolmhor.

’S ann ann an 2007 a shiubhail Iain, ach dh'fhàg e dìleab phrìseil de chlàraidhean a chuireas gàire fhathast air na ginealachdan a tha ri tighinn.

## Ceanglaichean a-mach
* http://www.tobarandualchais.co.uk/en/fullrecord/67689/1 *Solas an Dealain* le Iain "Hoddan" Dòmhnallach ann an 1985
* http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/iain_domhnallach_hoddan/ Bliadhna nan Òran
* http://www.bbc.co.uk/alba/oran/programan/bu_dual_a_bhith_seinn/iain_hoddan_domhnallach_orain.shtml?emp1=2 Bu Dual a Bhith Seinn
* https://web.archive.org/web/20211028150646/http://siar.fm/hoddan/index.html Làrach lìn an t-seanadair

Dòmhnallach, Iain
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Dòmhnallach, Iain
Fürth

‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann am **Fürth** (IPAː *fʏʁt*, Frankisch: *Färdd*). Tha an t-ainm a’ ciallachadh àth ann am Frankisch. Chaidh Fürth a chlàradh airson a' ciad turais ann an 1007 ann an èigheachd a sgrìobh Heinrich II. Tha e suidhichte aig 294m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Rednitz, anns an stàit Bayern, faisg air Nürnberg. Tha am baile 379km air falbh bho Bherlin (Prìomh-bhaile na dùthcha),  174km bho Mhünchen, 276km bho Stuttgart agus 233km bho Heidelberg. Tha Fürth a' buntainn dhan sgìre Mittelfranken agus tha 121,519 duine a' fuireach ann. 

## Daoine ainmeil
* Jakob Wassermannː (1873 - 1934) Sgrìobhadair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Limoges
*  Marmaris
*  Paislig
*  Xylokastro
## Iomraidhean
 

## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas Bhayern 
* Riaghaltas na Sgìre 

Roinn-seòrsa:Bailtean 
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt 
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh

Tha An Spàinn air a roinneadh ann an 17 pàirtean air a bheil **Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh** (Basgaisː *Autonomia Erkidegoak*, Catalanaisː *comunitats autònomes*, Spàinntisː *Comunidades Autónomas*). 'S e Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh a th'annta air sàilleabh gu bheil cumhachdan reachdail agus laghail aca. Tha iad, gu h-ìre mar Alba. Chruthaich Bun-reachd ùr 1978 Spàinne cumhachdan airson siostam riaghlaidh ùr a chuir air dòigh san Spàinn, mar phàirt a' phròiseis anns an robhar a' deamocrachadh na stàite, an dèidh na deachdaireachd, a mhair bho 1939 gu ruige bàs Francisco Franco, ann an 1975.
## Figearan
'S e Castilla y  León a' Choimhearsnachd fèin-riaghlaidh as fharsaingiche (94,223km²) ach 's e Na h-Eileanan Balèarach an tè as lugha (1,239km²). Tha àireamh-sluaigh Andalusia mòran nas àirde na càch, ach tha àireamh-sluaigh La Rioja nas lugha na coimhearsnachdan eile. A thaobh làn-thoradh dùthchail, ann an 2010, b' e na figearan airson Madrid a bha as àirde agus La Rioja as ìsle. Tha a h-uile coltas ann gur e Dùthaich nam Basgach, no Euskadi ann am Basgais fhèin a' Choimhearsnachd fèin-riaghlaidh far a bheilear a' deànamh barrachd ùr-ghnàthachadh, an taca ri àiteachan eileː 1.5 ann an 2007. Bha na cosgaisean a thathar a' caitheamh air sgrùdadh is dealbhachadh aig 1.90 ann an 2008. Airson gach pearsa, 's ann ann an Dùthaich nam Basgach far a bheil an teachd a-steach  as àirde (€32,133) agus 's ann ann an Extremadura far a bheil na figearan as ìsle (€24,020). Tha na figearan airson nam Basgach 33,8 % as àirde na airson an corr dhen stàit.

Seo liosta nan Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh agus am prìomh-bhaileː

*  Andalusia (Sevilla)
*   Aragón (Zaragoza)
*  Asturias (Oviedo)
*   Na h-Eileanan Balèarach (Palma de Mallorca)
*   Dùthaich nam Basgach (Vitoria-Gasteiz)
*   Na h-Eileanan Canàrach (Las Palmas de Gran Canaria agus Santa Cruz de Tenerife)
*   Cantàbria (Santander)
*  Castilla-La Mancha (Toledo)
*  Castilla y León (Valladolid)
*  Catalòinia (Barcelona)
*  Extremadura (Mérida)
*  Galicia (Santiago de Compostela)
*  La Rioja (Logroño)
* Madrid (Madrid)
*  Murcia (Murcia)
*  Nafarroa (Iruña)
*  Co-chomann València (València)

## Rudan Neònach
Thathar a' cumail cumhachdan eile aig ìre nan roinnean. A dh'aindeoin seo, far an robh Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh aon-roineil ann, chuireadh an roinn agus a' Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh ri chèile. Seo a thachair ann an Asturias, Na h-Eileanan Canàrach, Cantàbria, La Rioja, Madrid, Mucia agus Nafarroa. Chaidh ainm Roinn Logroño atharrachadh gu La Rioja agus Roinn Oviedo gu Asturias ann an 1978  fo lagh *57/1980*. A bharrachd air sin, tha dà bhaile thall air costa a tuatha Afraga a tha a' buntainn dhan Spàinn: Ceuta agus Melilla. 'S e *Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh* a th' annta, leis gu bheil cumhachdan Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh agus baile aca aig an aon àm.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Mérida

'S e baile meadhanach Spàinnteach a tha ann am **Mérida** (IPA: *meɾiða*, Estremeñu: *Méria*). Tha e suidhichte aig 217m os cionn ìre na mara, anns a' cheàrn Extremadura ann an àirde an iar na Spàinne. 'S e prìomh-bhaile Extremadura a th' anns a' bhaile fhèin. Chaidh a steidheachadh ann an 25 RC (ro Crìosd). Tha 58,164 duine a' fuireach ann.

## Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à *Emerita Augusta* ann an Laideann a tha an t-ainm. B' e àite far a dheidheadh seann shaighdearan. Chaidh sin arabachadh gu  *ماردة* (Maaridah). Bheireadh sin *Seann Saighdearan Augustus* dhuinn sa Ghàidhlig.

## Eachdraidh

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an riaghaltais, 's e an t-Iuchar am mìos as teotha agus 's e am Faoilleach am mìos as fhuaire ann am Mérida. Cha thuit ach 486mm de dh'uisge air a' bhaile thairis air a' bhliadhna - 787mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Mérida 
*  Mérida 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
Riaghaltas a' bhaile

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Altaussee

‘S e baile beag ann an cridhe na h-Ostaire a th’ ann an **Altaussee** (Boarischː *Oid Aussee*). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Bàrr Loch Aus ann am Boarisch. Chaidh am baile a chlàradh airson a' ciad turais ann an 1265 mar *Aussee Interior*. Tha e suidhichte aig 294&nbsp;m os cionn ìre na mara, ri taobh Loch Aus (Aussee), anns an stàit Steiermark, faisg air Salzburg. Tha am baile 289&nbsp;km air falbh bho Vienna (Prìomh-bhaile na dùthcha),  141&nbsp;km bho Ghraz, 183&nbsp;km bho Innsbruck. Tha Altaussee a' buntainn dhan sgìre Leizen agus tha 1,825 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaochail an sgrìobhadair Gearmailteach Jakob Wassermann an seo ann an 1934.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Stàite 
* Riaghaltas na Sgìre 

Roinn-seòrsa:Bailtean 
Roinn-seòrsa:An Ostair