open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Barcelona (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann am **Barcelona** (IPA: *bəɾsəˈɫonə*). Tha e na laighe ann an Catalòinia, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Barcelona a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha an Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B'e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chatalòinia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Girona fad 7,728km² agus tha 5,529,099 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 40mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an dàrna tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Girona, Lleida agus Tarragona. 'S e Catalanais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann às an ainm  (Barkeno) ann an Ibearais no Foìnis a th' ann. Bha baile fo bhuaidh nan Ròmanach an seo air an robh *Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino* ann an Laideann (*Βαρκινών* ann an Greugais). Bha teòiridh eile ann a chanadh gur robh an t-ainm ceangailte ri Hamilcar Barca, athair Hannibal, ach chan eile mòran dhaoine a' gabhail ri seo an latha an-diugh. Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: Barcilonum → Barceno → Barchelona → Barçalona → Barcelona. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Bharcelona, air an àirde an iar-dheas na roinne a-muigh Lleida. 'S e Valielles de Busa an t-ainm a tha air. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na àite fa leth.

## Bailtean
*Sitges

## Iomraidhean
Ciudad Real (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Ciudad Real** (IPA: *θjuˈðað reˈal*). Tha e na laighe ann an Castilla-La Mancha, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Ciudad Real a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla la Mancha i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Ciudad Real fad 19,813km² agus tha 530,175 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an treas roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 30mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochan aice le Albacete, Cáceres, Córdoba, Cuenca, Jaén agus Toledo. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e soilleir gur e dìreach dà fhacal san Spàinntis a th' ann an t-ainm seo: *ciudad* (Gàidhlig: baile mòr) agus *real* (Gàidhlig: rìoghail). Bheireadh sin *Baile Rìoghail* dhuinn sa chànan againne fhèin. Thug an rìgh Alfonso X ainm ùr dhan àite ann an 1255 o chionn's gur robh e a' feuchainn ris an sgìre a thoirt a-mach bho na Rìdirean Calatrava. B' e *Pozuelo Seco de Don Gil* (Gàidhlig: *Tobar Thioram Mhaighstir GhillEasbaig*) a bh' ann an t-seann ainm. Mar a b' àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Chiudad Real, thall air an àirde an iar na roinne far an tig Badajoz, Cáceres agus Toledo ri chèile. 'S e Rincón de Anchuras an t-ainm a tha air. Tha e na aite fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadar an iadhtag sin agus an còrr dhen roinn. Chan eil ach 455 duine a' fuireach ann.

## Bailtean
*Ciudad Real
*Villanueva de los Infantes

## Iomraidhean
Córdoba (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Córdoba** (IPA: *korðoβa*). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Córdoba a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Córdoba fad 13,771km² agus tha 805,857 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 13mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 19mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Badajoz, Ciudad Real, Jaén, Granada, Málaga agus Sevilla. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.

## Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir.  Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Qorteba*  (Gàidhlig: muileann) no *Qart-tuba* (Gàidhlig: Baile Math) ann am Foinìsis a th’ ann an t-aimn. A bharrachd air sin, tha an t-iar-leasachan Tartesianais *-oba* no *–uba* gu ìre mhath cumanta ann an ceann a deas na Spàinne. Sgrìobhadh *قرطبة* ann an Arabais, a thug *Córdoba* dhuinn an latha an-diugh.Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Chórdoba, thall air an àirde an iar-dheas na roinne, ann an Sevilla. 'S e Villar an t-ainm a tha air. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na aite fa leth air. Chan eil ach 546 duine a' fuireach ann.

## Bailtean
*Fuente Obejuna

## Daoine Ainmeil
*Seneca Òg (4 RC/65 AD) - Feallsanaiche.
*Maimonides (1135/1138 - 1204) - Feallsanaiche.
*Gonzalo Jiménez de Quesada (1496/1506/1509 - 1576) -Ceannsaiche.
*Luis de Góngora (1561 - 1627) - sgrìobhadair.

## Iomraidhean
Gipuzkoa

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann am **Gipúzkoa** (Spàinntis: *Guipúzcoa*). Tha e na laighe ann an Dùthaich nam Basgach, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Donostia a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Euskadi i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Gipuzkoa fad 1,909km² agus tha 709,607 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an roinn as lugha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 21mh as motha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Araba, Bizkaia agus An Fhraing. 'S e Basgais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à *Giputz* (Gàidhlig: druim) ann am Basgais a tha an t-ainm. Tha am facal seo ceangailte ri *ip* (Gàidhlig: tuath).
## Eachdraidh
Chaidh an sgìre seo a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1025 mar *Ipuscoa*.

## Iomraidhean
Girona (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Girona** (IPA: *ʒiˈɾonə*, Spàinntis: *Gerona*). Tha e na laighe ann an Catalòinia, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Girona a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B'e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chatalòinia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Girona fad 5,910km² agus tha 756,810 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 40mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 20mh tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Barcelona, Lleida agus An Fhraing. 'S e Catalanais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha Freumh-fhaclachd an àite seo. Tha e coltach gur ann às an Abhainn Onyar (no Undarios o chionn fhada) a tha e. B’ e Kerunta a bh’ ann an t-ainm Ibearach agus chaidh sin atharrachadh gu Gerunda ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach. Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm, a’ call an d eadar nan connragan, a’ toirt Girona dhuinn an latha an-diugh ann an Catalanais. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Cruinn-eòlas
Tha dà iadhtag ann, a bhuineas do Ghironaː Llívia ann an ceann a tuath na roinne anns An Fhraing agus Las Llosas, a-muigh Barcelona. Tha iad nan àiteachan fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadorra agus an còrr dhen roinn. Chan eil ach 226 duine a' fuireach anns Las Llosas agus 1,456 ann an Llívia.

## Iomraidhean
Burgos (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann am **Burgos** (IPA: *burɣos*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Burgos a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh ionadail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Burgos fad 14,022km² agus tha 375,657 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 12mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 36mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochan aice le Álava, Cantàbria, Guadalajara, La Rioja, Palencia, Segovia agus Valladolid. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à *burgus* ann  Laideann - às a' Ghreugais Πύργος  (pyrgos) airson tùr - a tha ainm na sgìre. A bharrachd air sin, tha an eileamaid gu math cumanta ann an Castilla. B' e *Caput Castellae* (Gàidhligː Ceann a' Chaisteil) a chanadh ris nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach. A dh'aindeoin sin, tha cuid a' ràdh nach eil sin idir ceart agus gur ann à *baurg* ann an Gotais a tha e, eadar na Ròmanaich agus na h-Arabaich. Mar a b’ àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Cruinn-eòlas
Tha còig iadhtagan ann a bhuineas do Bhurgos ann an ceann a tuath na roinneː La Rebolleda (ann am Palencia), Sajuela, El Ternero is Miranda de Ebro (ann an La Rioja) agus Treviño (ann an Araba). 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil iad nan àiteachan fa leth. Tha comhairle Treviño airson a bhith na pàirt Araba.

## Iomraidhean
Cáceres (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Cáceres** (IPA: *kaθeɾes*, Estremeñu: *Caçris*). Tha e na laighe ann an Extremadura, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Cáceres a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Cáceres fad 19,868km² agus tha 415,446 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an dàrna roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 34mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ávila, Badajoz, Ciudad Real, Salamanca, Toledo agus A' Phortagail. 'S e Fala agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à *castrum/castris* (Gàidhlig: *campa*) ann an Laideann a tha an t-ainm, o chionn's gu robh camp an airm ann fo na Ròmanaich. 'S e facal a tha co'dhàimheil le *caer* sa Chuimris agus *cathair* sa Ghàidhlig. Tha cuid eile a' cumail gur ann à *Caesaria* (Gàidhlig: *Áite a' Cheusair*). Thathar dhen bheachd gu robh bailtean air an robh *Colonia Norbensis Caesarina* agus *Castra Caecilia* san sgìre. A dh'aindeoin sin, tha teòiridh eile ann a chanas gur e dìreach facal air Choireigin ann an Laideann air arabachadh gu *Cazires*. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Baitean
*Cáceres
*Cuacos de Yuste
*Trujillo

## Iomraidhean
Guadalajara (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Guadalajara** (IPA: *ɡwaðalaˈxaɾa*). Tha e na laighe ann an Castilla-La Mancha, ann am meadhan na dùthcha. 'S e Guadalajara a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla la Mancha i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Guadalajara fad 12,167km² agus tha 256,461 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 17mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 42mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ciudad Real, Cuenca, Madrid, Segovia, Soria, Teruel agus Zaragoza. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *وادي الحجرة* (wād al-ḥaŷara) a tha an t-ainm, a tha a' ciallachadh abhainn Henares ann an Arabais. 'S e eileamaid gu math cumanta ann an ainmean-àite na Spàinn a th' ann *guad-*. Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean, a' cur  *g* aig an toiseach air sàilleabh nach eil am fuaim *wa* ann aig toiseach facal sam bi ann an Spàinntis. 'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd Henares. Tha cuid dhen bheachd gur ann à  caisteal (ḥaŷara) ann an Arabais. A dh'aindeoin sin, tha luchd-rannsachaidh eile ann a tha a' toirt taic do fhreumhan ann am Basgais, 's dòcha bho *harrikada* (Gàidhlig: àite clachach).  Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Ghuadalajara, thall air an àirde an iar na roinne, ann am Madrid. 'S e Torrejón del Rey an t-ainm a tha air. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na àite fa leth air. Tha 5,150 duine a' fuireach ann.

## Bailtean
*Cifuentes

## Iomraidhean
Huesca (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Huesca** (IPA: *weska*, Aragonais: *Uesca*, Catalanais: *Osca*). Tha e na laighe ann an Aragón, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Huesca a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Aragòin i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Huesca fad 15,636km² agus tha 219,138 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 43mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an siamh tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Zaragoza, Nafarroa, Lleida agus An Fhraing. 'S e Spàinntis, Catalanais agus Aragonais a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Bolsksan* ann an Ibearais, air sàilleabh gu bheil an t-ainm a' nochdadh air buinn Ibearach, ach chan  eil e soilleir na tha sin a' ciallachadh idir. Chaidh sin atharrachadh gu *Osca* no *Urbs Victrix Osca* ann an Laideann às aonais an t-iar-leasachan -skan, nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach - b' e atharrachadh mòr a bh' ann. On 8mh Linn a-mach chanadh وشقة (Washqah) ris an àite ann an Arabais agus nochd am foirm ùr a th' againne an latha an-diugh an dèidh nan Arabach: *Huesca* ann an Spàinntis (le dà-fhoghair an àite fuaimreag: /ɔ/ gu /wo/). Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Iomraidhean
Jaén (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Jaén** (IPA: *xaˈen*). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Jaén a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Jaén fad 13,496km² agus tha 670,600 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 14mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 25mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Albacete, Ciudad Real, Córdoba agus Granada. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir.  Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Villa Gaiena* ann an Laideann a tha an t-ainm, ged a bhìte a’ chleachadh an ainm *Auringis* airson a’ bhaile fhèin aig àm nan Ròmanch. A dh’aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à جيان (Jayyān) ann an Arabais a tha e. Tha teòiridh eile ann a tha ag ràdh gur ann à *Dayan* no (britheamh) ann an Eabhra a thàinig an t-ainm. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Eaconomaidh
'S ann crochte air àiteachas a tha eaconomaidh na roinne, gu seachd-àraidh dearc-ola airson ola-chroinn-ola a dheànamh. Thathar a' deànamh 1,015,697 tunna fad 550,000ha gach bliadhna - 25% fearann na Spàinne agus 42% Andalusia. 'S e 50% dhe na dearcan-ola na dùthcha a tha gam fàs anns an roinn seo.

## Bailtean
*Andújar
*Baeza
*Martos
*Úbeda

## Iomraidhean
Las Palmas (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Las Palmas**. Tha e na laighe anns Na h-Eileanan Canàrach, air an àirde an iar-dheas na dùthcha thall sa Chuan Shiar. 'S e Las Palmas de Gran Canaria a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh nan Eilean Canàrach i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Las Palmas fad 9 eilean no 4,066km² agus tha 1,096,980 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 46mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 12mh a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Santa Cruz de Tenerife an aon roinn a tha faisg oirre o chionn' s gur e eileanan a th' ann. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na_h-Eileanan_Canàrach
Lugo (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Lugo** (IPA: *luɣo*). Tha e na laighe anns A' Ghàilis, air an àirde an iar-thuath na dùthcha. 'S e Lugo a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghlaidh ionadail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh na Gàilise i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Lugo fad 9,856km² agus tha 351,530 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 25mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 38mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Astùrias, A Coruña, León, Ourense agus Pontevedra. 'S e Gailisis agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Lucus Augusti* ann an Laideann a tha an t-ainm - tha lucas a' ciallachadh *coille naomh*. A dh'aindeoin sin, tha cuid ag ràdh gur ann à ainm an Dheth Ceilteach Lugh a tha e. Mar a b’ àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Bailtean
*Láncara
## Iomraidhean
Palencia (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann am **Palencia** (IPA: *paˈlenθja*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Palencia a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Palencia fad 8,052km² agus tha 171,668 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 29mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an treas roinn as lugha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Burgos, Cantàbria, León agus Valladolid. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Pallantia* ann an seann Cheiltis a tha an t-ainm, bho pl̥s-n̥t-y-eh2 a tha a' ciallachadh clach no làn (Innd-Eòrpais: **pl̥s-eh2* Farsi: *parša*, Gearmailtis: *fels*, Gaeilge: *all*, Asturianis: *palla*, gailisis: *pala*) 'S e an t-seann iar-leasachan Ceilteach *-nt* a tha aig an deireadh. Bheireadh an t-ainm  seo *Meall Àrd* sa Ghàidhlig an latha na-diugh. Thathar dhen bheachd gur e ainm Ceilteach air sàilleabh gu bheil *P* ga chumail aig toiseach an fhacail mar Chuimris agus tha an *N* air fhuaimreagachadh: */*n̥/*. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à  *Pal* (loch, abhainn no gleann) agus *Antia* (farsaing).

## Cruinn-eòlas
Tha ceithir iadhtagan ann a bhuineas do Phalencia ann an ceann a tuath na roinneː Berzosilla agus Villodrigo (ann am Burgos), agus Cezura is Lastrilla (ann an Cantàbria). 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil iad nan àiteachan fa leth. Chan eil ach glè bheag de dhaoine a' fuireach annta.

## Iomraidhean
Salamanca (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Salamanca** (IPA: *salaˈmaŋka*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Salamanca a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Salamanca fad 12,349km² agus tha 352,986 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 16mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 37mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ávila, Cáceres, Valladolid, Zamora agus A' Phortagail. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. B' e *Helmantike* (Gàidhlig: Tìr na Geaslanachd) a chanadh na Greugaich ris, agus sgrìobh Ptolomaidh gu robh dùn Ceilteach san sgìre air an robh *Salmatica/Salmantica*. Sgrìobhadh Livius *Hermandica* e. Tha teòiridh caran ùr ann, a tha a' dearbhadh gur e *ath* a th' ann an t-eileamaid  *sala-* (mar Salas de los Infantes ann am Burgos no *Salas de Pallars* ann an Lleida), ged nach eil mòran dhaoine a' gabhail ri sin fhathast. Tha cruth na tìre a' gabhail ris an teòiridh ùr. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Iomraidhean
Lleida (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Lleida** (IPA: *ʎɛjðə* no *ʎejðɛ*, Spàinntis: *Lérida*). Tha e na laighe ann an Cataloinia, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Lleida a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh ionadail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chatalòinia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh bun-reachd ùr. Sìnidh Lleida fad 12,172km² agus tha 442,308 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 18mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 33mh tè a thaobh àireamh-shluaigh. Tha crìochan aice le Barcelona, Huesca, Girona, Tarragona, Zaragoza, Andorra agus an Fhraing. 'S e Catalanais, Ogsatanais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.

## Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann às an ainm *Iltiŕta* ann an Ibearais a tha an t-ainm. Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: *Ilerda* ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach, لاردة (Laaridah) ann an Arabais, *Leyda* anns na meadhan aoisean agus mu dheireadh thall *Lleida* tron atharrachadh fuaimneachail *l → ʎ* ann an Catalanais. 'S e *palatalizatció* (Gàidhlig palatalachadh) an t-ainm a tha air sin. Mar a b' àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu mhotha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Lleida, air an àirde an iar-dheas na roinne a-muigh Barcelona. 'S e Pinós an t-ainm a tha air. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na àite fa leth air. Chan eil ach 305 a' fuireach ann.

## Bailtean
*El Tarròs

## Iomraidhean
Segovia (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Segovia** (IPA: *seˈɣoβja*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann am meadhan na dùthcha. 'S e Segovia a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Segovia fad 6,796km² agus tha 164,169 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 37mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an treas as lugha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ávila, Burgos, Guadalajara, Madrid, Soria agus Valladolid. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Segobriga* a tha ainm a' bhaile. 'S e ainm gu math Ceilteach a th' ann, bho *Sego* (Gàidhlig: *buaidh*) agus *briga* (Gàidhlig: *dùn*). Bheireadh sin Segburgh dhuinn ann an Alba, leis gu bheil na faclan a' nochdadh anns na cànain Gearmailteach (*sieg* agus *burg*). Chaidh an t-ainm arabachadh gu *شقوبية* (Šiqūbiyyah) ach 's e an t-seann ainm ann an Laideann a tha ga chleachdadh a-nis. A dh'aindeoin sin, tha cuid a' ràdh nach eil sin idir ceart agus gu robh an Segobriga mun do sgrìobh Livius agus Ptolomaidh faisg air Saelices, ann an Cuenca. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Iomraidhean
Soria (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Soria** (IPA: *soɾja*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Soria a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Soria fad 10,303km² agus tha 95,223 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 23mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an roinn as lugha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Burgos, Guadalajara, La Rioja, Segovia agus Zaragoza. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à ainm na h'aibhne *Duero* (*Durius* ann an Laideann), a tha a' sruthadh tron sgìre. Le sin, dh'atharraicheadh an *d* gu *s* fad nan linntean, às aonais an co-fhuaimreag *ue* anns an Spàinntis. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn nach eil an t-ainm idir nas aosda na na meadhan aoisean agus gur mathaid gur ann à *so* (Gàidhlig: *Tùr na Faire*) agus *ura* (Gàidhlig: *abhainn*)  ann am  Basgais. Tha teòiridh eile ann a chanas gu robh baile ann o chionn fhada air an robh *Oria* - bhon ainm Dorios ann an Greugais - a thug ainm dhan sgìre, ged nach eil ach glè bheag de dhaoine a tha a' gabhail ri sin an latha an'diugh. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Bailtean
*Almazán
## Iomraidhean
Tarragona (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Tarragona** (IPA: *tərəˈɣonə*). Tha e na laighe ann an Catalòinia, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Tarragona a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chatalòinia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Tarragona fad 6,303km² agus tha 811,401 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 39mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 18mh tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Barcelona, Lleida, Teruel, Zaragoza agus Castelló. 'S e Catalanais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha Freumh-fhaclachd an àite seo. Tha beul-aithris na sgìre ag ràdh gur ann à *Tarraho*, mac Tubal anns a' Bhìobal a tha an t-ainm ach chan eil duine sam bi a' gabhail ri sin a-nis. Bha Strabo dhen bheachd gun d' fhuair e ainm rìgh na h-Èipheit, air an robh *Taharqa*. A dh'aindeoin nan teòiridhean seo, tha e coltach gur ann à *Tarqon* (Gàidhlig: Dùn) ann am Foinìsis a tha e. Tha cruth na tìre a' gabhail ri sin leis gu bheil dùn nàdarra ann far a bheil am baile air a bheil Tarragona. Chaidh sin atharrachadh gu *Tarraco* no *Arce Potens Tarraco* ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Iomraidhean
Toledo (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Toledo** (IPA: *toˈleðo*).  Tha e na laighe ann an Castilla-La Mancha, ann am meadhan na dùthcha. 'S e Toledo a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla la Mancha i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Toledo fad 15,370km² agus tha 707,242 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 18mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 22mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ávila, Badajoz,  Cáceres, Ciudad Real, Cuenca agus Madrid. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
B' e Livius a sgrìobh an t'ainm airson a' chiad turais mar *Toletum*. Bheiereadh sin Toletum → Tollitum, → Tollitu → Tollito, → Tolleto → Tolledo → Toledo. Tha e coltach gur ann à ̺*tholius* (Gàidhlig: cuach-mhullach) ann an Laideann, Chaidh sin arabachadh gu طليطلة (Tulaytulah) agus iùdhachadh gu טולדות (Toldoth). Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Bailtean
*Miguel Esteban
*El Toboso
*Ocaña

## Iomraidhean
Valencia (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **València** (IPA: *vaˈlensia*, Spàinntis: *Valencia*). Tha e na laighe ann an Co-chomann València, air an àirde an ear na dùthcha. 'S e Castelló de la Plana a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh ionadail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh València i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh València fad 10,806km² agus tha 2,578,719 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 20mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an treas tè a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochan aice le Albacete, Cuenca, Castelló, Teruel, agus Alacant. 'S e Spàinntis, Catalanais a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha cuid a luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à *Valentia Edetanorum*, (IPA: *waˈlentia*, Gàidhlig: Gaisge) ann an Laideann a th' ann an t-ainm air sàilleabh gun tug an sgìre gu seann shaighdearan arm nan Ròmanach anns an dàrna linn. Chleachdadh an t-ainm بلنسية‎  (Balansiyya) airson na sgìre air fad agus مدينة التراب (Medina at-Turab) airson a’ bhaile ann an Arabais ro 1245  – ‘s e an abhainn Turia a shruthas tron bhaile fhèin. Chaidh fuaimneachadh an ainm atharrachadh fad na linn gu nàdarra gu *baˈlenθja* ann an Spàinntis – ged a thathar ga fhuaimneachadh ann an dòigh gu math dlùth air Laideann ann an Catalanais: w → b agus t → s. Mar a b' àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do València, ann an ceann a tuath na roinne far an tig Cuenca agus Teruel ri chèile. 'S e Racó d' Ademús an t-ainm a tha air. Tha e na aite fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadar an iadhtag sin agus an còrr dhen roinn. Tha 2,605 duine a' fuireach ann. 'S Racó d' Ademús an iadhtag nas motha na Spàinne.

## Iomraidhean
Teruel (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Teruel** (IPA: *teˈɾwel*, Aragonais: *Tergüel*, Catalanais: *Terol*). Tha e na laighe ann an Aragón, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Teruel a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghlaidh ionadail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Aragòin i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Teruel fad 14,810km² agus tha 144,607 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an deicheamh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an dàrna thè as lugha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochan aice le Zaragoza, Guadalajara, Tarragona, Castelló, Cuenca agus València. 'S e Spàinntis, Catalanais agus Aragonais a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Turboleta* ann an Basgais-Ibearais a tha an t-ainm, agus thathar dhen bheachd gu bheil sin a' ciallachadh *Àite na Tobrach* bho *itur + olu + eta*. Chaidh sin atharrachadh gu **تيروال** (Tirwaal) ann an Arabais. An dèidh nan Arabach nochd an dà fhoirm a tha againne an latha an-diugh: *Terol* ann an Catalanais agus *Teruel* ann an Spàinntis. Tha an fhuaimreag *o* air atharrachadh dhan dhà-fhoghair *ue* (/ɔ/ gu /wo/), rud a tha a' tachairt daonnan sa chànan sin. Mar a b’ àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Iomraidhean
Huelva (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Huelva** (IPA: *welβa*). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Huelva a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Huelva fad 10,128km² agus tha 521,968 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 25mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 31mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Badajoz, Cádiz, Sevilla agus A' Phortagail. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
‘S ann connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre cho oilleir.  Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Ὄνοβα* (Onuba) ann an Greugais no *Onuba Aestuaria* ann an Laideann a tha an t-ainm, le freumhan ann an cànan air choireigin a bha ga bruidhinn an seo o chionn mìltean de bhliadhnaichean. A dh’aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à *Olba* ann an Tartesianais a tha e. Tha an t-iar-leasachan *-oba* no *–uba* gu ìre mhath cumanta ann an ceann a deas na Spàinne. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn. Sgrìobhadh *Gaelbah* agus *Welba* ann an Arabais, a’ leantainn atharraidhean fuaimneachail ann an Spàinntis fhèin (/ɔ/ gu /wo/).

## Iomraidhean
Valladolid (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann am **Valladolid** (IPA: *baʎaðoˈlið*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Valladolid a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Valladolid fad 8,110 km² agus tha 534,874 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 28mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 29mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia agus Zamora. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à *Vallis Tolitum* (Gàidhlig: Gleann nan Uisgeachan), ann an Ceilteach-ibearais. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à *Vallis Olivetum* (Gàidhlig: Gleann nan Dearcan-ola) B' e *Vallisoletum* a bha air fad nam meadhan aoisean. Chaidh an t-ainm arabachadh gu *بلد الوليد* (Balad al-Walīd): Bheireadh sin *Baile Walid* dhuinn anns a' Ghàidhlig. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.

## Cruinn-eòlas
Tha dà iadhtag ann a bhuineas do Valladolidː Roales y Quintanilla ann an ceann air an àirde an iar-thuatha tuath na roinne, ann an Zamora agus Dehesa de San Llorente, ann an León ann an ceann a tuath. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na àite fa leth.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Provincias na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Valle d'Aosta

'S e roinn na h-Eadailt a tha ann an **Valle d'Aosta** (Fraingis: *Val d'Aoste*). Tha e na laighe ann an Eadailt a Tuath.

'S e Aosta a tha na phrìomh-bhaile.

Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Zamora (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Zamora** (IPA: *θaˈmoɾa*). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Zamora a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Zamora fad 10,561km² agus tha 193,383 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 26mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 45mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le León, Ourense, Salamanca, Valladolid agus A' Phortagail. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à *Οκελοδούρον* (Okelodùron), a bha fo bhuaidh nan Vettoni, treubh Cheilteach às an sgìre seo, mar a sgrìobh Strabo. Bha Dia Ceilteach ann air an robh *Octo*. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à *Ocelus* (Gàidhlig: Cnoc) agus *Durum* (Gàidhlig: Dùn), eileamaidean a tha gu math cumanta ann an Ceiltis air feadh na Spàinne. B' e *Oceloduri* (Sùilean an Duro) a bha air fo na Ròmanaich. Nochd am foirm Semure fo na Godaich, a chaidh arabachadh gu *سمورة* (Samura). Tha teòiridh eile ann, a chanas gur ann às a' ghnìomhair *Samar* ann an Eabhra, ged nach eil mòran dhaoine a' gabhail ri sin. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Iomraidhean
Zaragoza (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]* na Spàinne a tha ann an **Zaragoza** (IPA: *θaɾaˈɣoθa*). Tha e na laighe ann an Aragón, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Zaragoza a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Aragòin i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Zaragoza fad 17,275km² agus tha 973,325 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an ceathreamh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 15mh tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Soria, Lleida, Teruel, Nafarroa, La Rioja, Guadajara, Tarragona agus Huesca. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Caesaraugusta* ann an Laideann a tha an t-ainm, air sàilleabh gu robh baile air a stèidheachadh san sgìre le *Octavius Augustus* airson seann shaighdearan nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach. Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean gu Zaragoza ann an Catalanais (k → s) agus fiù 's nas fhaide na sin ann an Spàinntis (k → s → θ). Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
## Bailtean Eile
*Fuendetodos
*Zuera

## Daoine Ainmeil
*Odón de Buen y del Cos (1863 - 1945)

## Iomraidhean
Piemonte

'S e roinn na h-Eadailt a tha ann an **Piemonte** (Beurla is Fraingis: *Piedmont*).

'S e Torino a tha na phrìomh-bhaile.

Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Roinn-seòrsa:Piemonte
Veneto

'S e roinn na h-Eadailt a tha ann am **Veneto**. Tha e na laighe ann an Eadailt a Tuath.

'S e Venezia a tha na phrìomh-bhaile. Gu ruige 1866 bha Veneto na phàirt den Ostair.

'S e bailtean cudromach ann am Veneto a tha ann am Padova, Verona agus Vicenza.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Marche

'S e roinn na h-Eadailt a tha ann am **Marche**. Tha e na laighe ann an Eadailt a Tuath. 'S e Ancona a tha na phrìomh-bhaile. Bhuin i gu Stàitean na h-Eaglaise o chionn fhada. Bha i na pàirt de Phoblachd na Ròimhe fad còrr is bliadhna cuideachd, eadar 1798 agus 1799.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Abruzzo

'S e roinn na h-Eadailt a tha ann an **Abruzzo**. Tha e na laighe ann an Eadailt a Deas. 'S e L'Aquila a tha na phrìomh-bhaile.

Bha 1,331,574 daoine a' fuireach ann an Abruzzo ann an 2015.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Sicilia

'S e roinn na h-Eadailt agus eilean a tha ann an **Sicilia** (Beurla: *Sicily*). Tha e na laighe ann an Eadailt a deas agus 's e Palermo a tha na phrìomh-bhaile.

Tha e suidhichte anns a' Mhuir Meadhanach, deas air Calabria, agus mu thuath Malta.

Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eadailt
Roinn-seòrsa:Eileanan
Jura

**Jura**: 

* Ainm Beurla air Diùra, eilean ann an Alba.
* Jura (département), an Fhraing.
* Jura (Canton), an Eilbheis
An Oriant

Tha **An Oriant** (Fraingis: Lorient) na bhaile anns a' Bhreatainn Bheag. Tha e ann am Mor-Bihan.

Ann an 2015 bha 57,567 daoine a' fuireach ann.

Tha e ainmeil airson am Fèis Ceilteach a tha aige.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Brest

'S e baile anns a' Bhreatainn Bheag a tha ann am **Brest** (Fraingis: Brest). Tha e ann am Penn-ar-Bed. Bha 139,163 a' fuireach ann an 2015.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Gwened

Tha **Gwened** (Fraingis: Vannes) na bhaile anns a' Bhreatainn Bheag. Tha e ann am Mor-Bihan. Bha 51,759 ann an 1999.
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Naoned

'S e baile anns a' Bhreatainn Bheag a tha ann an  **Naoned** (IPA: [ˈnɑ̃wnət], Fraingis: *Nantes*). Tha e ann an Liger-Atlantel. Bha 287,845 duine a' fuireach ann, ann an 2008.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Cluj-Napoca
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Redon

'S e baile anns a' Bhreatainn Bheag a tha ann an **Redon**. Tha e ann an Il-ha-Gwilen. Bha 8,914 daoine a' fuireach ann, ann an 2015.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Roazhon

Tha **Roazhon** (Fraingis: Rennes) na bhaile anns a' Bhreatainn Bheag. Tha e ann an Il-ha-Gwilen. Bha 208,033 a' fuireach ann an 2011.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Brno
*  Sibiu

Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Sant-Brieg

Tha **Sant-Brieg** (Fraingis: Saint-Brieuc) na bhaile anns a' Bhreatainn Bheag. Tha e ann an Aodoù-an-Arvor

Bha 45,879 a' fuireach ann an 2008.
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Bhreatainn Bheag
Territoire de Belfort

'S e département na Frainge a tha ann an **Territoire de Belfort**. Tha e na laighe ann am Franche-Comté.

Is e Belfort a tha na phriomh bhaile.
Gard (département)

'S e département na Frainge a tha ann an **Gard**. Tha e na laighe ann an Languedoc-Roussillon.

'S e Nîmes am prìomh-bhaile.

Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Anchorage, Alasca

'S e am baile as motha ann an Alasca a tha ann an **Anchorage**. Tha 300,950 a' fuireach ann.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alasca
Juneau, Alasca

'S e prìomh-bhaile Alasca, agus an darna baile as motha a tha ann an **Juneau**. Tha 32,167 a' fuireach ann.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alasca
Hilo, Hawaii

'S e baile ann an Hawaii a tha ann an **Hilo**. Tha e suidhichte air an Eilean Mòr. Anns a' bhliadhna 2010 bha 43,263 duine a’ fuireach an seo.

## Daoine ainmeil
* Jennifer Doudna

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Hawaii
Kahului, Hawaii

'S e baile ann an Hawaii sa tha ann an **Kahului**. Tha e suidhichte ann am Maui County air Eilean Maui. Anns a' bhliadhna 2010 bha 26,337 duine a’ fuireach an seo.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Hawaii
Kaneohe, Hawaii

'S e baile ann an Hawaii a tha ann an **Kaneohe** neo **Kāneʻohe**. Tha e suidhichte ann an Honolulu County air Eilean Oahu. Anns a' bhliadhna 2010 bha 34,597 duine a’ fuireach an seo.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Hawaii
Lochan Dubh, an t-Eilean Sgitheanach

'S e loch ann an Alba a tha ann an **Lochan Dubh**. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach.

Tha Lochan Dubh cho mòr ri 3.5 acair. 'S e 0.6 km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 278 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach aon eilean beag anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 197 m (646 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.5 km (1.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach Lochan Dubh. Mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Harrington, Delaware

'S e **Harrington** baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Kent County. Anns a' bhliadhna 2010 bha 3,562 duine a’ fuireach an seo.

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Ospadal Mackinnon Memorial

Theirear **Ospadal Mackinnon Memorial** no **Ospadal an Àith Leathainn** ris an ospadal a tha san Àth Leathann san Eilean Sgitheanach.  Tha deichnear de luchd-obrach meadaigeach ag obair ann.  Tha dùil gun téid ospadal nas motha a thogail san Àth Leathann a fhrithealas air an Eilean Sgitheanach gu léir, agus air Loch Aillse agus Iar-Dheas Rois.

## Eachdraidh
Thòisich an ospadal ann an 1914 mar ospadal saor-thoileach.  Choisinn e cliù airson obair-lannsa ann an sgìre dhùthchail.  Bha pàirt cudromach aig an lannsair John Ball.  Bʼ ann san Ospadal Mackinnon Memorial a chaith e a chùrsa-obrach gu léir mar chonsultant, gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1999.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag NHS Highland mun Ospadal
* BBC Naidheachdan 2016-12-22: Fios a bharrachd ga iarraidh mu phlana NHS *(dragh ann am Portrìgh mun phlana seirbheisean a ghluasad dhan Àth Leathann)*
* BBC Naidheachdan 2016-12-22: Iarrar tuilleadh fios mu atharrachaidhean slàinte *(aithris-bhideo 2:50)*

Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Iain MacCodrum

Bha **Iain MacCodrom** (Iain Mhic Fhearchair) (1693 gu 1779) ’na bhàird Ghàidhlig bho Uibhist a Tuath. Rugadh e ann an Àird an Rùnair, Uibhist a Tuath. Ann an 1745–1746 (Bliadhna Theàrlaich), bha e gu mòr air taobh nan Seumasach. Rinn Sir Seumas MacDhòmhnaill bàrd oifigeil dheth. As dèidh sin, sgrìobh Iain iomadach òran molaidh do Chlann Dhòmhnaill, dhà dhiubh do Shir Seumas fhèin ("Òran do Shir Seumas MacDhòmhnaill"). Bu a dlùth-chàirdeas eadar Iain agus Alasdair mac Mhaighstir Alasdair.

Cha deach na sgrìobh e fhoillseachadh is esan fhathast beò, ach chruinnich Uilleam MacMhathain na h-òrain a rinn e bho bheul-aithris anns na 1930an, agus dh'fhoillsich e iad ann an 1938, anns *The Songs of John MacCodrum*.

## Bàrdachd
* Caraid agus Nàmhaid an Uisge-bheatha
* Duan na Bainnse
* Òran do Shir Seumas MacDhòmhnaill
* Òran na h-Aoise
* Smeòrach Chlann Dhòmhnaill

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
MacCodrum, Iain