open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rampjaar

‘S e **Rampjaar** (Gàidhlig: bliadhna na Dosgainne) am far-ainm a tha air 1672 ann an eachdraidh nan Tìrean Ìsle. Thoisich Cogadh na h-Òlaind sa bhliadhna siud nuair a thug Sasainn, An Fhraing agus easbaigeachdan Münster agus Köln, le Bernard von Galen agus Maximilian Heinrich von Bayern os an cionn, ionnsaigh air Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte.

Chan fhaodadh do Arm na Frainge an slighe na bu ghiorra tro na Tìrean Ìsle Spàinnteach a ghabhail o chionn 's gun robh an Righ Leopold I, Àrd-phrionnsa na h-Ostair, airson cogaidhean a sheachnadh gu tùr. Le sin rinn na h-easbaigeachadan caidreachas leis na Frangaich air sàilleabh adhbharan logastach.  Chaidh na feachdan ionnsaigheach thar na h-Aibhne Rhein air 12 an t-Iuchar 1672 aig Lobith agus thug iad buaidh air Arm lag fann na Poblachd. An ceann greis bha tòrr fhearann san sgìre  Twente agus an sgìreachd Zutphen nan làmhan.

Air sgàth an trioblaid sin, bhuail giorag air feadh sgìrean na dùthcha nach robh fo bhuaidh nan coigreach. B' fheudar do mhòran dhaoine chudromach a bha airson pàrtaidh na poblachd an cuid bheachdan atharrachadh air sàilleabh cumhachd nan Orangach. Le sin ‘s e deireadh a’ Chiad Linn gun Stiùbhart (Duitsis: *Eerste Stadhouderloze Tijdperk*) a bh' anns a’ bhliadhna sin. Tha sin a' ciallachadh gu robh an stàit gu math lag oir cha robh trì roinnean, aig a' char na bu lugha, air stiùbhard a thaghadh gus a' Phoblachd a stiùireadh fad bliadhnachan.

B’ e Johan de Witt an tàinistear airson na stàite na bu chudromaiche, inntinniche aig an àm. Sa bhliadhna sin. Bhuineadh e do sean theaghlach phoblachdach agus bha esan an aghaidh rìghrean fhaighinn air ais san dùthaich. Còmhla ri a bhràthair Cornelis, cha do chaill e dìreach a dreuchd ach a bheatha fhèin cuideachd, nuair a  mharbh gràisg fheargach fhiadhaich dhe Orangich iad ann an Den Haag.

A-rèir Margareth Turnor, mhair Bliadhna na Dosgainne 17 mìosan. Dhùineadh bancaichean, sgoiltean, bùthan, taighean-cùirtean agus taighean-cluiche. Bhris peantairean agus luchd-malairt ealaine air sàilleabh staing  doirbh an eaconomaidh. Tha seanfhacal na dùthcha ag innis dhuinn gu robh an nàisean *redeloos* (neo-reusantach), an dùthaich *reddeloos* (neo-tèarainte) agus an riaghaltas *radeloos* (neo-dhòchasach).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Cogadh
Johan de Witt

B' e **Johan de Witt** neo **Jan de Witt** (Dordrecht, 24 an t-Sultain 1625 - Den Haag, 20 an Lùnasdal, 1672) Stàitire agus Matamataigear às Na Tìrean Ìsle. Bhuinneadh de Witt do theaghlach Uachdaranach ainmeil cumhachdail. Bha athair, Jacob de Witt, na phròbhaist Dordrecht còig turas agus fhuair de Witt fhèin a chuid fhoghlaim ann an Leiden, far an robh e gu math soirbheachail ann am Matamataig agus Lagh. Chaidh e gu Sasainn, An Eadailt, An Eilbheis agus An Fhraing ann an 1645 agus nuair a thill e dhachaigh thoisich e a bhith na fear-lagha ann an Den Haag. 

Chaidh e ainmeachadh rianaire (Duitsis: pensionaris) Dordrecht ann an 1650, agus rianaire  na h-Òlaind air fad ann an 1653. A bharrachd air sin, phòs de Witt ri Wendela Bicker à Amsterdam air 16 an Gearran 1655 agus fhuair iad ceathrar duine-chloinne còmhla: Agnes, Anna, Maria agus Johan òg. Chuidich am pòsadh seo e ann an saoghal a' phoileataigs leis gu robh teaghlach a' mhnà uabhasach neartmhor cumhachdail sa bhaile aca. le sin, 's e esan a bha os cionn na dùthcha gu ruige 1672, Rampjaar (Gàidhlig: Bliadhna na Dosgainne). Nuair a chaochail Wendela, phòs e ri Cornelia de Ruyter, nighean an àrd-mharaiche Michiel de Ruyter, ann an 1659.

S' e poblachdach a bh' ann de Witt, is e an aghaidh nan Rìoghairean. Cho-rèitich esan còrdaidhean fàbharach còmhla ri Sasainn, A' Phortagail agus An Danmhairg agus leasaich e ìompaireachd nan Tìrean Ìsle thall san san Innd-Innse. Ach bha an dùthaich air a bhith ann an droch staing phoileataigeach fad mòran bhliadhna. Nuair an tug Sasainn, An Fhraing agus  easbaigeachdan Münster agus Köln ionnsaigh air Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte chaidh esan agus a bhràthair mòr Cornelius a chur gu bàs le gràisg fheargach fhiadhaich dhe Orangaich ann an Den Haag air 20 an Lùnasdal 1672.

Dh'fhoillsich de Witt an leabhar *Elementa curvarum linearum* (Gàidhlig: Eileamaidan nan loighnichean lùbte) ann an 1658.

## Ceanglaichean A-mach
* Anemma
* DBNL
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Eygelshoven

‘S e baile beag san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Kerkrade, air iomall Mhaastricht, ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Eygelshoven** (Limburgs: Egelze). Tha e suidhichte faisg air na h-Aibhne Worm agus na crìochan leis A’ Ghearmailt agus A' Bheilg, ri taobh Loch Cranenweyer, 100m os cionn ìre na mara, anns an roinn  (Duitsis: Provincie) Limburg, 179km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 156km bho Rotterdam, 73km bho Eindhoven, 179km bho Den Haag agus 73km bho Utrecht. Tha 8,400 duine a' fuireach ann. Bha dà mhèinn mhòr san àite, air an robh Laura agus Julia, air ainmeach an dèidh mnathan luchd-seilbh nam mèinnean. Dhùineadh ann an 1974 iad. Chuir am bàrd Pierre Kemp tòrr bhliadhna is e ag obair na chlèireach anns na mèinnean siud. A thuilleadh air sin, tha sàr eaglais  bhon 16mh Linn sa bhaile agus dà sgioba ball-coise. S’ e baile fa leth a bh’ann Eygelshoven gu ruige 1982 nuair a cho-aonadh le Kerkrade e.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Huub Pragt

'S e seann lùth-chleasaiche agus Èipheit-eòlaiche às na Tìrean Ìsle a th' ann an **Huub Pragt** (Ainm slàn: Hubertus Johannes Pragt, Eindhoven, 30 an t-Iuchar 1961). Thoisich a bhith an sàs ann an spòrs aig ìre proifeiseanta ann an 1983 còmhla ris a' chlub Ven LTC agus chuir e seachd 15 bliadhna na fhear spòrs. Leig e dheth an spòrs ann an 1997. Tha e air deagh chliù a chosnadh mar èipheit-eòlaiche is e air sreath dhe leabhraichean a sgrìobhadh mun chuspair. Tha e na èipheit-eòlaiche aig Oilthigh Leiden.

## Leabhraichean
* 
* 
* 
* 
## Ceanglaichean a-mach
*Huub Pragt air NOS

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:An Èipheit
Lobith

‘S e baile beag san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Rijnwaarden, air iomall Nijmegen, air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Lobith**. Tha e suidhichte faisg air an Abhainn Rijn agus na crìochan leis A’ Ghearmailt, ri taobh Loch De Bijland, dìreach aig ìre na mara, anns an roinn  (Duitsis: Provincie) Gelderland, 101km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 177km bho Mhiddelburg, 117km bho Mhaastricht, 127km bho Den Haag agus 73km bho Utrecht. Tha 3,250 duine a' fuireach ann. Chaidh feachdan bho thall thairis thar na h-Aibhne Rijn air 12 an t-Iuchar 1672 faisg air Lobith agus thug iad buaidh air Arm Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, ri linn Cogadh na h-Òlaind agus Bliadhna na Dosgainne.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Dordrecht

‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann an **Dordrecht** (IPA: **ˈdɔr.drɛχt**, Beurla: Dort, Frysk: Doardt, Laideann: Dordracum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh tarraing acair na h-Aibhne Thure, bhon fhacal draeg (tarraing acair) ann an Duitsis. Tha e suidhichte air eilean air iomall Rotterdam, aig 3m os cionn ìre na mara, aig inbhir na h-aibhnichean Oude Maas, Beneden, Merwede, Nieuwe Merwede, Hollands Diep agus Dordtsche Kil, anns an roinn Zuid-Holland (An Òlaind a Deas). Chaidh Dordrecht a chlàradh airson a' chiad turas ann an 846 agus noch an t-ainm Thuredrech mu 1120. Fhuair Dordecht a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1220. Dh'fhàs Dordrecht gu math beairteach fad an 12mh Linn agus an 13mh Linn tron mhalairt. Chaidh an sgìre a sgiùireadh le droch tuiltean ann an 1427, a chruthaich an t-eilean far a bheil am baile an latha an-diugh. 'S e am baile as sine na dùthcha a th'ann agus tha e dìreach 38km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 64km bho Amsterdam, 44km bho Utrecht agus 202km bho Ghroningen. Tha 118,528 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e 24mh baile as motha na dùthcha.

## Daoine ainmeil
* Joris van der Haagen (1615 – 1669): Peantair.
* Johan de Witt (1625 – 1672): Stàitire.
*Nicolaas Bloembergen (1920): Eòlaiche-fiosaig

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bamenda
*  Dordrecht
*  Hastings
*  Recklinghausen
*  Varna

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
James Gandolfini

B' e cleasaiche agus riochdaire à New Jersey anns na Stàitean Aonaichtea bha ann an **James Gandolfini** neo **James Joseph Gandolfini, Jr.** (18 an t-Sultain 1961 &ndash; Rome, 19 an t-Ògmhios 2013).

Bha e aithnichte gu sònraichte airson a bhith cluich Tony Soprano, ceannard aig buidheann de dh'eucoirich Eadailteach-Aimeireaganach, anns an t-sreath dràma HBO, *The Sopranos*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Flevoland

'S e tè dhe na 12 roinnean anns na Tìrean Ìsle a th' ann am **Flevoland** (IPA:**ˈfleːvoːˌlɑnt**). ' S e Lelystad prìomh-bhaile na roinne ach 's e Almere am baile as motha. Tha crìochan aig Flevoland le 5 roinnean eile: Noord-Holland, Utrecht, Gelderland agus Overijssel ann an ceann a deas, agus Fryslân ann an ceann a tuath.

## Bailtean Eile
* Almere
* Lelystad
* Urk

## Daoine Ainmeil
* Appie Baantjer (1923 - 2010): Neach-poileataigs agus Sgrìobhadair.
* Yfke Sturm (1981): Modal
* Jolijn van Valkengoed (1981): Snàmhadair.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Gelderland

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Gelderland** (IPA:**ˈɣɛɫ.dər.ˌlɑnt**, Laideann: Geldria). ' S e Arnhem a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Nijmegen a th' anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Gelderland le 6 roinnean eile: Noord-Brabant agus Limburg ann an ceann a deas: Zuid-Holland agus Utrecht air an àirde an iar: Flevoland is Overijssel ann an ceann a tuath. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air an àirde an ear na roinne.

## Bailtean Eile
* Arnhem
* Lobith
* Nijmegen
* Nijkerk

## Daoine Ainmeil
* Joris van der Haagen (1615 – 1669): Peantair.
* Eddie van Halen (1955): Ceòladair.
* Daphne Deckers (1968): Modal.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Kevin Costner

'S e actair agus neach-ciùil Aimeireaganach a th' ann an **Kevin Costner** neo **Kevin Michael Costner** (Lynwood, California, 18 am Faoilleach 1955).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Costner, Kevin
Drenthe

'S e tè dhe na 12 roinnean anns na Tìrean Ìsle a th' ann an **Drenthe** (IPA:**ˈdrɛn.tə**, Laideann: Drenthia). ' S e Assen prìomh-bhaile na roinne ach 's e Emmen am baile as motha. Tha crìochan aig Drenthe le 3 roinnean eile: Fryslân agus Groningen ann an ceann a tuath agus Overijssel ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air àirde an ear na roinne.

## Bailtean Eile
* Assen
* Meppel

## Daoine Ainmeil
* Eduard Frankfort (1864 1920): Peantair.
* Rika Hopper (1877 - 1964): Actair.
* Bert-Jan Lindeman (1989): Rothaiche.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Limburg

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an **Limburg** (IPA: **ˈlɪm.bʏrx**, Laideann: Limburgum). ' S e Maastricht a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus am baile as motha. Tha crìochan aig Limburg le 2 roinn eile: Noord-Brabant agus Gelderland. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air an àirde an ear na roinne agus leis A' Bheilg air an àirde an ear-dheas.

## Bailtean Eile
* Eygelshoven
* Maastricht

## Daoine Ainmeil
*Hendrik de Fromantiou (1633 – mu 1693) Dealbhadair.
*Jean-Pierre Minckelers (1748 – 1824) Fear-saidheans.
*Peter Debye (1884 – 1966) Ceimigear.
*Pierre Kemp (1886 – 1967) Bàrd.
*Hubert Hermans (1937) Eòlaiche-inntinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Noord-Brabant

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an **Noord-brabant** (IPA:**ˈnʊːrd ˈbraːbɑnt**, Laideann: Brabantia Septentrionalis). ' S e 's-Hertogenbosch a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Eindhoven a th'anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Noord-brabant le 4 roinnean eile: Gelderland agus Zuid-Holland ann an ceann a tuath, Zeeland air an àirde an ear agus Limburg ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Bheilg ann an ceann a deas na roinne.

## Bailtean Eile
* Breda
* 's-Hertogenbosch
* Tilburg
* Waalwijk
* Zundert

## Daoine Ainmeil
* Hieronymus Bosch (mu 1450 - 1516). Peantair.
* Pieter Brueghel Mòr (1525 - 1569): Peantair.
* Vincent van Gogh (1853 - 1890). Peantair.
* Còirnealair Parker (1909 - 1997): Manaidear Elvis Presley.
* Theo l'Herminez (1921 - 1997): Peantair.
* Pieter Stoop (1946): Peantair.
* Huub Pragt (1961): lùth-chleasaiche agus Eiphit-eòlaiche.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Noord-Holland

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an **Noord-Holland** (IPA: **dˈnoːrt ˈɦɔlɑnt**, Laideann: Hollandia Septentrionalis). ' S e Haarlem a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Amsterdam a th'anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Noord-Holland le 3 roinnean eile: Flevoland, Zuid-Holland, agus Utrecht, uile ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha àirde an iar na roinne ri taobh A' Chuain a Tuath.

## Bailtean Eile
* Amstelveen
* Assendelft
* Den Helder
* IJmuiden
* Laren
* 's-Graveland
* Zaandam
* Zandvoort

## Daoine Ainmeil
* Jan Saenredam (1565 - 1607): Peantair.
* Pieter Janszoon Saenredam (1597 - 1665): Peantair.
* Baruch Spinoza (1632 - 1677): Feallsanaiche.
* Bep Schrieke (1890 - 1945): Neach-poileataigs.
* Tjalling Koopmans (1910 - 1985). Eaconamaiche.
* Paul J. Crutzen (1933): Ceimigear.
* Paul Verhoeven (1938): Stiùiriche nam Fiolm.
* Jeroen Krabbé (1944): Actair.
* Johan Cruyff (1947): Manaidsear agus cluicheadair ball-coise.
* Alex van Halen (1953): Ceòladair.
* Famke Janssen (1964): Actair.
* Anneke Beukman (1968): Actair.
* Loona (1974): Seinneadair.
* Tamara Brinkman (1978): Actair.
* Michiel Huisman (1981): Actair.
* Kim Noorda (1986): Modal.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Fryslân

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann am **Fryslân** (IPA:**ˈfrislɔ̃ːn**, Laideann: Frisia). ' S e Leeuwarden a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus am baile as motha. Tha crìochan aig Fryslân le 4 roinnean eile: Drenthe agus Groningen air an àirde an ear agus Overijssel agus Flevoland ann an ceann a deas. 

## Bailtean Eile
* Leeuwarden
* Skiermûntseach
* Sneek

## Daoine Ainmeil
* Mata Hari (1876 - 1917): Actair agus Tè-bhràthaidh.
* Maurits Cornelis Escher (1898 - 1972): Dealbhadair agus Peantair.
* Monique Sluyter (1967): Actair agus Modal.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Overijssel

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an **Overijssel** (IPA:**oːvəˈrɛi̯səɫ**, Laideann: Transisalania). ' S e Zwolle a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Enschede a th'anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Overijssel le 4 roinnean eile: Fryslân agus Drenthe ann an ceann a tuath, Flevoland air an àirde an iar agus Gelderland ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air an àirde an ear na roinne.

## Bailtean Eile
* Deventer
* Enschede
* Zwolle

## Daoine Ainmeil
* Gerard ter Borch (1617 – 1681). Peantair
* Han Hollander - (1886 – 1943) Craoladair.
* Herman Brood (1946 – 2001). Actair, Peantair, ceòladair.
* Tomás Gómez Franco (1968): Neach-poileataigs às An Spàinn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Groningen (Roinn)

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an **Groningen** (IPA:**ˈɣroːnɪŋə(n)**, Laideann: Groninga). ' S e Groningen fhèin a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus am baile as motha. Tha crìochan aig Groningen le 2 roinn eile: Fryslân air an àirde an iar agus Drenthe ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air an àirde an ear na roinne.

## Bailtean Eile
* Lutjegast

## Daoine Ainmeil
* Abel Tasman (1603 - 1659): Maraiche agus Fear-malairt.
* Etta Palm d'Aelders (1743 - 1799): Boireann-dhligheachas, Sgrìobhadair agus Tè-bhràthaidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Zeeland

*Is docha tha sibh a' lorg [[Sjælland]] (Zealand/Seeland) ann an Danmhairg*

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Zeeland** (IPA:**ˈzeːlɑnt**, Laideann: Zelandia). ' S e Middelburg a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Terneuzen a th' anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Zeeland le 2 roinn eile: Zuid-Holland ann an ceann a deas agus Noord-Brabant air an àirde an ear. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Bheilg ann an ceann a deas na roinne.

## Bailtean Eile
* Schouwen-Duiveland
* Vlissingen
* Zierikzee

## Daoine Ainmeil
* Balthasar van der Ast (1593 - 1657): Peantair.
* Michiel de Ruyter (1607 - 1676): Àrd-mharaiche.
* Constantin Guys (1802 - 1892): Peantair agus fear-aithris.
* Pieter Caland (1826 - 1902): Innleadair.
* Pieter Zeeman (1865 - 1943): Eòlaiche-fiosaig.
* Sandra Roelofs (1968): Cànanaiche agus Bean Ceann-suidhe na Cairtbheile.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Emmen

‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: *gemeente*) faisg air Assen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Emmen** (IPA: **em:(n)**, Limburgs: Emme). Tha e suidhichte ri taobh na crìochan leis A' Ghearmailt, 19m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: *provincie*) Drenthe, 143km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 191km bho Rotterdam, 192km bho Den Haag, 184km bho Tilburg agus 143km bho Utrecht. Tha 108,414 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e am baile as motha na roinne a th’ann an Emmen. Tha Emmen ainmeil air fad na dùthcha an latha an-diugh oir tha sutha faisg air a’ bhaile.

## Daoine Ainmeil
* Ben Feringa (1951): Ceimigear.
* Bert-Jan Lindeman (1989): Rothaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Georgsmarienhütte
*  Shangluo

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Meppel

‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Zwolle, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann am **Meppel** (Drèents: Möppelt, Nedersaksies: Meppelt). Tha e suidhichte ri taobh na crìochan le Overijssel agus an Abhainn De Reest, dìreach 2m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Drenthe, 96km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 146km bho Rotterdam, 145km bho Den Haag, 148km bho Tilburg agus 100km bho Utrecht. Tha 32,716 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e an treas baile as motha na roinne a th’ann am Meppel. Chaidh Meppel a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1141 agus thogadh eaglais an seo ann an 1422. 

## Daoine Ainmeil
* Eduard Frankfort (1864 1920): Peantair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Most

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Eduard Frankfort

B' e peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle a bh'ann an **Eduard Frankfort** (ainm slàn: Eduard Salomon Frankfort, Meppel, 21 an t-Iuchar 1864 - Laren, 19 an Lùnasdal 1920). Fhuair e a chuid fhoghaim ann an Amsterdam san sgoil Atelier Bing agus an uair sin san Rijksakademie van Beeldende Kunsten (Gàidhlig: Acadamh Nàiseanta nan Ealainean-sùla). Phòs e ri Klara Kloots ann an 1911. Bha athair, Salomon Simon Frankfort, na fhear-malairt gu math cràbhach agus tarraingeadh Eduard  dealbh mu dheidhinn na coimhearsnachdan Iùdhach far a thogadh e fhèin. 

## Ceanglaichean A-mach
* Ovguide

## Iomraidhean


Frankfort, Eduard
Frankfort, Eduard
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Haarlem

‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) eadar Amsterdam agus Zandvoort, air an àirde an iar nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Haarlem** (IPA: **ˈɦaːr.lɛm**, Frysk: Haarlim, Laideann: Harlemum). Tha e suidhichte 10m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Spaarne, anns an roinn Òlaind a Tuath (Duitsis: Noord-Holland), 120km air falbh bho Eindhoven, 52km bho Rotterdam, 40km bho Den Haag, 97km bho Tilburg agus 46km bho Utrecht. Fhuair am baile a chuid chòirichean ach ann an 1429. Rinn teine lèir-sgrios air a bhaile, air a thogail ann am fiodha, ann an 1374 agus chuairtich feachdan na Spàinne am baile ann an 1572. Chaochail am peantair Pieter Janszoon Saenredam (1597 - 1665) an seo. Tha 153,225 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne a th’ann an cuideachd. 

## Daoine Ainmeil
* Anneke Beukman (1968): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Angers
*  Emirdag
*  Mutare
*  Osnabrück

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Anneke Beukman

'S e cleasaiche, seinneadair agus actair ghuth às na Tìrean Ìsle a th' ann an **Anneke Beukman** (Haarlem, 17 an t-Sultain 1968). Fhuair i a cuid fhoghlaim airson a dreuchd aig an Sgoil Dannsa Jazz Maria More (Duitsis: Maria More Akademie voor Jazzdans) ann an Amsterdam. Bha i na prìomh sheinneadair leis a' Bhuidhne Dhràma Jeans fad corra bhliadhna mus do thoisich san sreath thelebhisein *SamSam*. Mar as trice bidh i ri a guth a chur gu prògraman a bhithear ag eadar-theangachadh bho Bheurla gu Duitsis.

### Fiolmaichean
* *Taint* - Bean 1
* *Opruiming* - Bean
* *Hart van een aap* - Stem Monkey Jr.
* *Robotboy -* Tommy Turnbull

### Geamaichean Choimpiutair
*Laura's dierenziekenhui* - Laura

### Telebhisean
* Sam Sam (2001 - 2004, RTL 4) - Nina Schoe(n)maker
* De Winkel (1996, RTL 4) - Tamara de Vries

## Ceanglaichean A-mach
* Anneke Beukmman

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Zuid-Holland

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Zuid-Holland** (IPA:**ˈzœy̆t ˈɦɔlɑnt**, Laideann: Hollandia Australis). 'S e Den Haag a th' ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Rotterdam a th' anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Zuid-Holland le 5 roinnean eile: Noord-Holland agus Utrecht ann an ceann a tuath: Gelderland air an àirde an iar: Zeeland agus Noord-Brabant ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha àirde an iar na roinne ri taobh A' Chuain a Tuath.

## Bailtean Eile
* Delft
* Dordrecht
* Groot-Ammers
* Leiden
* Leiderdorp
* Strijen

## Daoine Ainmeil
* Desiderius Erasmus (1466 – 1536) Sagart, Feallsanaiche.
* Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606 – 1669) Peantair.
* Hendrick Martensz Sorgh (mu 1610 – 1670) Peantair.
* Joris van der Haagen (1615 – 1669): Peantair.
* Johan de Witt (1625 – 1672) Stàitire.
* Johannes Vermeer (1632 - 1675). Peantair.
* Willem Orange-Nassau (1650 - 1701) Fear-sgiùrsaidh nan Gàidheal.
* Jacobus Henricus van't Hoff (1852 – 1911) Ceimigear.
* Jan Tinbergen (1903 - 1993): Eaconamaiche.
* Cees Nooteboom (1933) Sgrìobhadair.
* Rem Koolhaas (1944) Ailtire.
* Klaas Hendrikse (1947) Ministear Neo-dhiadhaire.
* Carel Struycken (1948) Actair.
* Derek de Lint (1950) Actair.
* Anton Corbijn (1955) Dealbhadair chamara.
* Mark Rutte (1967) Neach-poileataigs.
* Carice van Houten (1976) Actair.
* Sandra van Nieuwland (1977) Seinneadair.
* Iekeliene Stange (1984) Modal.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Utrecht (Roinn)

'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann am **Utrecht** (IPA:**ˈytrɛxt**, Laideann: Traiectum ad Rhenum). ' S e Utrecht fhèin a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus am baile as motha. Tha crìochan aig Utrecht le 4 roinnean eile: Zuid-Holland air an àirde an iar, Noord-Holland is Flevoland ann an ceann a tuath, agus Gelderland air an àirde an ear. 

## Bailtean Eile
* Amersfoort
* Breukelen

## Daoine Ainmeil
* Adriaan Florenszoon Boeyens (1459 - 1523): Pàp bho 1522 gu 1523.
* Jacob van Utrecht (mu 1479 - an dèidh 1525) Peantair.
* Piet Mondriaan: (1872 - 1944) Peantair.
* Theo van Doesburg (1883 - 1931): Peantair.
* Rutger Hauer: (1944) Actair.
* Sylvia Kristel (1952 - 2012): Actair.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Terneuzen

‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: *gemeente*) faisg air Antwerpen, air an àirde an iar-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Terneuzen** (Zeêuws: *Neuzen*). Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Westerschelde, 4m os cionn ìre na mara, anns an roinn Zeeland, 137km air falbh bho Amsterdam, 79km bho Rotterdam, 89km bho Den Haag, 91km bho Tilburg agus 123km bho Utrecht. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1325 mar Ter Nose agus an uair sin, ann an 1350, mar Ter Nessen. Tha an t-ainm a' ciallachadh An Rubha sa Ghàidhlig. Mar bu trice 's e Gent thall sa Bheilg a tha air buaidh a thoirt air Terneuzen fad na linntean. Tha 24,912 duine a' fuireach sa bhaile fhèin agus 54,705 san sgìreachd air fad. Chaidh an sgìreachd a chruthachadh ann an 2003 tro aonadh Axel, Sas van Gent agus Terneuzen. A' bhliadhna sin fhèin dh'fhosgladh tunail an seo eadar Tìrean Ìsle agus A' Bheilg, air a bheil Westerscheldetunnel. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne a th' ann an cuideachd. 

## Daoine ainmeil
* Sandra Roelofs (1968): neach-lagha agus bean ceann-suidhe na Cairtbheile

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Joris van der Haagen

B' e **Joris van der Haagen** (Ainm slàn: Joris Abrahamsz van der Haagen, Arnhem neo Dordrecht, mu 1615–Den Haag, 23 an Cèitean 1669) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle. Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach. Bha na e speisealach anns na seallaidhean-tìre.

## Beatha
B' e peantair a bh'ann athair, Abraham, agus dithis mhac aige, Cornelis agus Jacobus cuideachd. Tha e coltach gun d'fhuair a chuid treànaidh san ealain bho athair ann an Arnhem fhèin ach tha fios againn gu robh e ag obair mar pheantair ann an Den Haag ann an 1640, bliadhna an dèidh bàs athar, agus phòs e ri Magdalena Tijmensd De Heer (1620–1676) an siud. Cho-obraich e le peantair eile, Dirck Wyntrack, a bha na speisealach ann an eun-uisge. Dhèanadh van der Haagen na seallaidhean-tìre agus tharraingeadh Wyntrack dealbhan nan eun 's a leithid.
## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Arnhem

‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: *gemeente*), air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle, faisg air na Crìochan leis A' Ghearmailt a th' ann an **Arnhem** (IPA: **ˈɑrnhɛm** neo **ˈɑrnɛm**, Frysk: Arnhim, Arnhems: Ernem, Laideann: Arecanum). 'S ann à dà fhacal san Duitsis a tha an t-ainm: arend agus Heem (Gàidhlig: Iolaire agus Dachaigh). Tha e suidhichte faisg air Bocholt, ri taobh na h-aibhne Nederrijn, 16m os cionn ìre na mara, anns an roinn  (Duitsis: *provincie*) Gelderland, 82km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 99km bho Rotterdam, 110km bho Den Haag, 55km bho Utrecht, 64km bho Almere agus 67km bho Eindhoven. Chaidh Arnhem a chlàradh airson a' chiad turas ann an 893 mar Arentheym agus fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1233. Tha 149,912 duine a' fuireach ann. 

## Daoine Ainmeil
* Joris van der Haagen (1615 – 1669): Peantair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Coventry
*  Croydon
*  Gera
*  Hradec Králové
*  Kimberly
*  Villa El Salvador
*  Wuhan

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Vlissingen

‘S e baile meadhanach, port agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Middelburg, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Vlissingen** (IPA: **ˈvlɪsɪŋən**, Beurla: Flushing, Fraingis: Flessingue, Spàinntis: Flesinga). Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, ri taobh Inbhir Westerschelde, 5m os cionn ìre na mara, anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 136km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 81km bho Rotterdam, 86km bho Den Haag, 152km bho Almere agus 128km bho Utrecht. Chaidh Vlissingen a stèidheachadh 620 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1315. 'S e am port na bu chudromaiche na dùthcha a bh'ann Vlissingen ri linn Aois an Òir nan Tìrean Ìsle, ged an do chrìonaich a cuid bheartais is cudromachd san 18mh Linn. Bha gnothaichean mar spùinneadaireas, tràilleachd, malairt agus iasgach gu math làidir an seo. Tha 44,391 duine a' fuireach ann. 

## Rudan ri Fhaicinn

* Beeldenhuis (Taigh nan Ìomhaighean-chloiche)
* Belgische Loodshuizen (taighean nam Màirnealach às A' Bheilg)
* Beursgebouw (Toglach a' Mhargaidh)
* Dokje van Perry (Cidhe Pherry)
* Fontein ter nagedachtenis aan Elisabeth Wolff en Agatha Deken (Tobar-cuimhne do dh' Elisabeth Wolff is Agatha Deken)
* Fort Rammekens (Daingneach Rammekens)
* Garnizoensbakkerij en Kazematten (Taigh-fuine a' Ghearrasdain agus Casamatta)
* Gevangentoren (Tùr a' Phrìosain)
* Grote of Sint-Jacobskerk (Eaglais an Naoimh Sheumais neo Eaglais Mhòr)
* Het Arsenaal (An Arm-lann)
* Hoofdkantoor 'De Schelde' (Prìomh-oifisean 'De Schelde')
* Koopvaardijmonument (Carragh-chuimhne a' Chabhalaich Mharsanta)
* Lampsinshuis (Taigh an Teaghlaich Lampsins)
* Leeuwentrap (Staidhre nan Leòmhain)
* Lutherse kerk (Eaglais Lutaireanach)
* Zeevaartschool (Sgoil Còmhdhail na Mara)
* Standbeeld Michiel de Ruyter (Ìomhaigh-chloiche Mhichiel de Ruyter)
* NS-Station Vlissingen (Stèisean nan Treàna)
* Onze Lieve Vrouwekerk (Ealglais Mhoire)
* Oranjemolen (Am Muileann Orange)
* Plein Vier Winden (Ceàrnag nan Ceithir Gaothan)
* Sardijntoren (Tùr nan Sàrdain)
* Stadhuis Vlissingen (Talla a' Bhaile)
* Timmerfabriek (Taigh-gnìomhachais a' Bhrait-ùrlair)
* Watertoren (Tùr an Uisge)
* Willem III Kazerne (Gearasdan Uilleam III)
* Windorgel (Òrgan na Gaoithe)
* Wooldhuis (Taigh Woold)
* Zeemanserve (Cornelia Quackshofje) (Àite-fuireach nam Maraichean)

## Bailtean Co-cheangailte
*  Ambon
*  Govan Mbeki
*  Taganrog

## Daoine Ainmeil
* Michiel de Ruyter (1607 - 1676): Àrd-mharaiche.
* Constantin Guys (1802 - 1892): Peantair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Michiel de Ruyter

B' e **Michiel de Ruyter** (IPA: miˈχil ˈaˑdrijaˑnˌsoˑn də ˈrœy̆tər, ainm slàn: Michiel Adriaenszoon de Ruyter, Vlissingen, 24 am Màrt 1607 - Bàgh Siracusa, 29 an Giblean, 1676) seòladair agus àrd-mharaiche às Na Tìrean Ìsle. Chaidh e gu muir nuair a bha e dìreach 11 bliadhna a dh'aois agus, mean air mhean thigeadh e air adhart: 1633 na leas-chaiptean, 1637 na chaiptean, 1654 na leas-àrd-mharaiche, 1654 na àrd-mharaiche. Bha e cho mhòr-chòrdte leis na maraichean sa chabhlach gun do chuireadh am far-ainm *Bestevâer* (Duitsis: seanair) air. 

Thathar dhen bheachd gur e an t-àrd-mharaiche na b' fheàrr a bh' ann a-riamh ann an eachdraidh na dùthcha, agus am fear na b' ainmeile co-dhiù. Bha na rinn e ri linn a' chiad Chogadh Sasainn - Tìrean Ìsle uabhasach cudromach. Bha e an sàs ann an caochladh chogadh san Bhaltach agus an aghaidh Spùinneadaireachd anns a' Mhuir Mheadhanach. Ann an 1672, rè Bliadhna na Dosgainne, thugadh ionnsaigh air a thaigh, leis gur robh dlùth dàimh ann eadar de Ruyter agus Johan de Witt, a cliamhainn. Bha de Ruyter thall thairis aig an àm. Chaidh De Ruyter a leònadh is e an sàs ann an cath aig Siracusa, far a bhàsaich e.

Phòs e trì tursan: ri Maayke Velders ann an 1631 ach chaochail i taobh a-staigh bliadhna. Ann ann 1636 phòs e ri Neeltje Engels, nighean fhir-mhalairt agus thug i triùir duine-chloinne dha, air an robh Adriaen, Neeltje agus Aelken. Phòs e, mu dheireadh thall, leis a' bhantrach Anna van Gelder ann an 1652 agus fhuair iad nighean còmhla, air an robh Margaretha. A bharrachd air sin bha deagh Ghaeilge aice, leis gun sheòladh e gu Èirinn bho 1623 gu ruige 1631.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Cogadh
Michiel de Ruyter
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Sandra Roelofs

'S e cànanaiche agus riochdaire dioplòmasach às Na Tìrean Ìsle  a th' ann an **Sandra Roelofs** (ainm slàn: Sandra Elisabeth Roelofs, Terneuzen, 23 an Dùbhlachd 1968). Phòs i Mikheil Saakashvili, a bha na cheann-suidhe na Cairtbheile agus tha dithis duine-chloinne aca, Eduard agus Nikoloz. Tha iad uile a' fuireach ann an Tbilisi. A bharrachd air Duitsis, tha Beurla, Fraingis, Gearmailtis, Kartuli agus Ruisis aice.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
30mh Linn

Bidh an **30mh linn** eadar 1 am Faoilleach 2901/2900 is 31 an Dùbhlachd 3000. 

*2900 (a tha a-rèir cuid, bliadhna sa 29mh linn)
* 2900an
* 2910an
* 2920an
* 2940an
* 2940an
* 2950an
* 2960an
* 2970an
* 2980an
* 2990an

Roinn-seòrsa:Bliadhnaichean
*
Cunntas

'S e prògram cloinne a th' ann an **Cunntas** a th' air BBC a h-aon.

## Ceangal a-muigh
*BBC ''Cunntas'' làrach-lìn

Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1999
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach bho na 2000an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 2007
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Albannach
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Bruce MacGregor

S 'e fìdhlear agus craoladair Albannach a th'ann am **Bruce MacGregor** (Gàidhlig: Brus MacGriogair, Inbhir Nis, 1974). Tha e a' cluiche le Blazin' Fiddles agus a' preasantaigeadh *Travelling Folk* air BBC Radio Scotland gach Diardaoin. 

## Ceanglaichean A-mach
* Bruce MacGregor
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Lutjegast

‘S e baile beag san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Grootegast, eadar Groningen agus Leeuwarden, ann an ceann a Tuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Lutjegast** (IPA:**ˈlʏtjəˌɣɑst**). Tha e suidhichte ri taobh na Slighe-Uisge Prinses Margrietkanaal, leth meatair os cionn ìre na mara, anns an roinn  (Duitsis: Provincie) Gronongen, 132km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 189km bho Rotterdam, 206km bho Eindhoven, 184km bho Den Haag agus 92km bho Utrecht. Tha 1,014 duine a' fuireach ann. 

## Daoine Ainmeil
* Abel Tasman (1603 - 1669). Maraiche agus Fear-malairt.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Belmont, Massachusetts

'S e baile ann am Massachusetts, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am **Belmont**.  Anns a’ bhliadhna 2010 bha 24,729 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 44m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1636.

## Ceanglaichean a-mach
*   www.town.belmont.ma.us

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Massachusetts
Constantin Guys

B' e **Constantin Guys** (Fìor ainm: Ernest Adolphe Hyacinthe Constantin, Vlissingen, 3 an Dùbhlachd 1802 - Paris, 3 am Màrt 1892) saighdear,  dealbhadair, peantair agus neach-aithris ainmeil Franco-Òlaindeach. 

## Beatha tràth
Rugadh Guys ri linn na Poblachd Bhatavia ann am port air a' Chuain a Tuath, leis gur e coimiseanair a' chabhalaich a bh' ann athair. Nuair a bha e dìreach 18 a dh'aois, dh'fhàg e an taigh is chaidh e chun na Grèige na shaighdear is e a' sabaid airson neo-eisimeileachd na dùthcha, còmhla ri Byron. Thill e ann an 1827 ach chaidh e dhan arm a-rithist, an turas seo còmhla ri rèisimeid dhe saighdearan-eich Frangach. Shiubhal e mu thimcheall na Roinn-Eòrpa is Aisia.

## Ealain is Aithrisean
Ann an 1849, nuair a bha e ro aosta airson a bhith na shaighdear, thòisich e a bhith na dhealbhadair, gun treànadh sam bith. Chuir e seachad na bliadhnachan 40 is 50 na 19mh Linn a' dol bho chath gu cath is bho chogadh gu cogadh air feadh na Roinn-Eòrpa is e na dhealbhadair is na fhear-aithris airson na pàipearan-naidheachdan thall san Fhraing is ann an Sasainn, gu seachd-àraidh an *Illustrated London News*. Fhuair e deagh chliù airson a cuid obrach a rinn e rè Cogadh Chrimea. A bharrachd air sin, dheànadh e aithrisean mu dheidhinn fèis cuideachd, nuair nach robh e thall thairis.

Bho na 60an dhen 19mh Linn, thòisich e ag obair is a' fuireach ann am Paris. Dheànadh e dealbhan dhe na fhaiceadh e air na sràidean. Sgrìobh Charles Baudelaire airtigil mu dheidhinn Ghuy ann an 1860, air an robh Le Peinture de la vie moderne (Gàidhlig: Peantadh na Beatha nar Làithean), ach cha robh Guy airson ainm a nochdadh ann idir. Chaill e a chasan ann an tubaist rathaid ann an 1885 agus chaochail e ann an 1892.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Urk

‘S e baile, sgìreachd (Duitsis: gemeente) agus seann eilean eadar Lelystad agus Meppel, ann an cridhe nan nan Tìrean Ìsle a th' ann an **Urk**. Tha e suidhichte ri taobh Loch IJsselmeer, dìreach 1m os cionn ìre na mara, anns an roinn  (Duitsis: Provincie) Flevoland, 58km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 113km bho Rotterdam, 137km bho Eindhoven, 109km bho Den Haag agus 71km bho Utrecht. Tha 19,179 duine a' fuireach ann. Chaidh Urk a chlàradh airson a' chiad turas ann an 966 mar Urch. 'S e eilean ann an Loch Almere a bh'ann Urk gu ruige 1939 nuair a thogadh cabhsair dhan eilean agus, mean air mhean, thogadh talamh ùr mu timcheall a' bhaile, air a bheil Noordoostpolder. Dh'atharraich Urk bho Overijssel gu Flevoland ann an 1986.

## Daoine Ainmeil
* Appie Baantjer (1923 - 2010): Neach-poileataigs agus Sgrìobhadair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Riaghaltas na Roinne

Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Abel Tasman

B’ e **Abel Janszoon Tasman** (IPA: **ˈaːbəl ˈjɑnsoːn ˈtɑsmɑn**, Lutjegast, 1603 – Batavia, 10 an Dàmhair 1659) taisgealaiche às Na Tìrean Ìsle, a bha ag obair airson Companaidh Aonaichte nan Sear-Innseachan (Duitsis: Vereenigde Oost-Indische Compagnie, neo dìreach an VOC) san 17mh Linn. Tha e ainmeil gus ar làithean airson na bhòidsean a rinn e eadar 1642 agus 1644, le cuideachadh bho Antonie van Diemen. Lorg e Tasmania, Sealainn Nuadh agus Tonga ri linn na bhòidsean sin. Cha do chuir na Tùsanaich fàilte chridheil idir air ach ann an Tonga. Chuireadh òrdan do Thasman talamh mhòr, air an tugadh An Òlainn Nuadh (Duitsis: Nieuw-Holland) ach an canar Astràilia an latha an-diugh, rannsachadh. Bha na h-Òlainndich gu math eòlaichte air oirthir an iar na dùthcha mar-thà, ach bha iad ag iarraidh a bhith a’ faighinn a-mach nan robh Terra Australis na Mhòr-roinn, agus bha feadhainn dhen bheachd gun cumadh an talamh sin an saoghal uile gu lèir ann an co-chothrom. Fiù 's bha iad airson slighe mhara gu ruige An t-Sile a lorg. A bharrachd air sin, bha an VOC an dùil gum fosgladh na bhòidsean am Mòr-roinn ùr sin dhan mhalairt agus gum b’ urrainn dhaibh an talamh a chleachdadh airson prothaid. Thug Tasman ainm do Thasmania. Phòs e dà thuras: ri Claesgie Meyndrix anns a' chiad dol a-mach agus bha nighean aice. Gu dòrainneach, chaochail a bhean agus, ann an 1632 phòs e ri Joanna Tiercx.

## Ceanglaichean A-mach
*Stòras Abel Tasman

## Iomraidhean


Tasman, Abel
Tasman, Abel
Tasman, Abel
Tasman, Abel
Tasman, Abel
Instituto Federal da Bahia

'S e **Oilthigh Bahia** (**Instituto Federal da Bahia**, **IFBA**), stèidhichte ann an 1910, an t-oilthigh as motha ann am Bahia (Braisil).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Instituto Federal da Bahia

Minas Gerais
Roinn-seòrsa:Braisil
Máirtín Ó Cadhain

'S e prìomh-ùghdar Gàidhlig Èirinn na ficheadamh linn a bh' ann an **Máirtín Ó Cadhain**. Sgrìobh e nobhailean mar: Cré na Cille.

Roinn-seòrsa:Ùghdaran Èireannach
Roinn-seòrsa:Gàidhlig na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Lope de Vega

'S e dràmadaiche Spàinnteach on Aois an Òir a bha ann an **Felix Lope de Vega y Carpio**. Rugadh e air an 25 an t-Samhain, 1562 agus chaochail e air 27 an Lùnastal, 1635. Rugadh agus thogadh e ann am Madrid. Thug e buaidh làidir air Calderón de la Barca. B' ann an an Oilthigh Mhadrid a fhuair e a chuid foghlaim.

## Obraichean
* *La Arcadia* (1598). 
* *La hermosura de Angélica, con otras diversas rimas* (1602)
* *El peregrino en su patria* (1604).
* *Rimas* (1604)
* *Peribáñez* (1610)
* *Los pastores de Belén* (1612). 
* *Rimas sacras* (1612)
* *[[Fuenteovejuna]]* (1612-1614)
* *La dama boba* (1613)
* *Romancero espiritual* (1619).
* *Amar sin saber a quién* (1620-1622)
* *El mejor alcalde el rey* (1620-1623)
* *El caballero de Olmedo* (1620-1625)
* *La moza de cántaro* (1624) 
* *Por la puente* (1626)
* *Juana* (1630)
* *El castigo sin venganza* (1631)
* *Rimas humanas y divinas de Tomé Burguillos* (1634).

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
'100 Leabhar an Linn' le Le Monde

'S e an liosta **100 Leabhar an Linn** liosta den 100 leabhar as fheàrr san 20mh linn a rèir cunntas-bheachd a rinneadh ann an 1999 leis a' bhùth Fhrangach Fnac agus am pàipear-naidheachd Le Monde. Bho liosta de 200 leabhar, fhreagair 17,000 Frangaich a' cheist 'Dè na leabhraichean a mhaireas nur cuimhne? (' Quels livres sont restés dans votre mémoire? ').

## Faic cuideachd
* Duais Nobel ann an Litreachas

## Iomraidhean


## External links
*Le Monde's 100 Books of the Century (100 books) at goodreads.com 

1
Christopher Lloyd

'S e cleasaiche à Connecticut sna Stàitean Aonaichte a tha ann an **Christopher Allen Lloyd**. (Stamford, 22 an Dàmhair 1938). Tha e ainmeil a thaobh na filmichean Back to the Future agus The Addams Family. 
 
## Filmichean

* 1975: *One Flew Over the Cuckoo's Nest*
* 1985: *Back to the Future*
* 1988: *Who Framed Roger Rabbit*
* 1989: *Back to the Future Part II*
* 1990: *Back to the Future Part III*
* 1991: *The Addams Family*
* 1993: *Addams Family Values*
* 1993: *Dennis the Menace*
* 1997: *Anastasia*
* 1999: *It Came from the Sky*
* 2003: *Haunted Lighthouse*
* 2008: *The Tale of Despereaux*
* 2010: *Snowmen*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Robert Mitchum

B' e cleasaiche à Connecticut sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **Robert Charles Durman Mitchum**. (Bridgeport, 6 an Lùnastal 1917–Santa Barbara, 1 an t-Iuchar 1997). Nochd e an toiseach ann an *The Story of G.I. Joe* ann an 1945 agus thug e ainmeachadh a dh' Oscar. Tha e ainmeil airson nam filmichean *The Sundowners*, *Night of the Hunter* agus *El Dorado*. 
 
## Filmichean

* 1945: *The Story of G.I. Joe*
* 1949: *The Red Pony*
* 1949: *Holiday Affair*
* 1954: *River of No Return*
* 1955: *The Night of the Hunter*
* 1957: *Heaven Knows, Mr. Allison*
* 1957: *The Enemy Below*
* 1960: *The Sundowners*
* 1962: *Cape Fear*
* 1967: *El Dorado*
* 1967: *The Way West*
* 1970: *Ryan's Daughter*
* 1972: *The Wrath of God*
* 1976: *Midway*
* 1978: *The Big Sleep*

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Katharine Hepburn

B' e cleasaiche à Connecticut sna Stàitean Aonaichte a bha ann an **Katharine Houghton Hepburn** (Hartford, 12 an Cèitean 1907 - Old Saybrook, Connecticut, 29 an t-Ògmhios 2003). Tha i ainmeil airson nam filmichean The Philadelphia Story agus Suddenly, Last Summer. 
 
## Filmichean

* 1933: Little Women
* 1938: Bringing Up Baby
* 1940: The Philadelphia Story
* 1942: Woman of the Year
* 1949: Adam's Rib
* 1951: The African Queen
* 1955: Summertime
* 1959: Suddenly, Last Summer
* 1962: Long Day's Journey into Night
* 1967: Guess Who's Coming to Dinner
* 1968: The Lion in Winter
* 1973: The Glass Menagerie 
* 1981: On Golden Pond

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Westport, Connecticut

'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an **Westport**.  Anns a’ bhliadhna 2010 bha 26,391 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 8m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1835.

## Bailtean Co-cheangailte
* Marigny, An Fhraing
* Sankt-Peterburg, An Ruis
* Yangzhou, An t-Sìn

## Ceanglaichean A-mach
* www.westportct.gov
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Connecticut
Ailean MacRath

Tha **Ailean MacRath** (Beurla: Allan Macrae, 1939-2013) ainmeil air sgàth an obair a rinn e le Oighreachd Asaint a Tuath.

Còmhla ri Uilleam MacRisnidh (Bill Ritchie) agus Iain MacCoinnich (John Mackenzie_, thòisich iad iomairt gus oighreachd Asaint a ghabhail os làimh leis na croitearan nuair a bha an oighreachd ri reic ann an 1992. 

Bha iad soirbheachail agus fhuair an Assynt Crofters' Trust reachdan chòraichean air Oighreachd Asaint a Tuath air 1 Gearran 1993. 

Bha e na chathraiche san Assynt Crofters Trust on thòisich an t-urras gus an do chaochail e.

## Eachdraidh Beatha
Fhuair e foghlam aig Sutherland Technical School ann an Goillspidh.

B' e croitear agus clachair a bh' ann an Allan agus bha e cuideachd gu mòr an sàs ann am buidhnean gus croitearan agus muinntir Asaint a riochdachadh. Bha e na chathraiche air meur Asaint den Aonadh Croitearan na h-Alba.

## Iomraidhean


## Tuilleadh Leughaidh
* MacAskill, John (1999) *We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate.* (Stornoway: Acair). ISBN 0-86152-221-4
* Napier, Judith Ross (2018) "The Assynt Crofter - Allan MacRae, A Life" (Stornoway: Acair)

### Ceanglaichean a-mach
* Assynt Crofters' Trust
* BBC Naidheachdan: MacRath Asainnte ga lorg marbh (Gàidhlig)
* Lesley Riddoch: Allan Macrae (Beurla)

Roinn-seòrsa:Asaint
Barrathon

'S e rèis leth-mharathon (21km) a bhios a' tachairt ann am Barraigh a tha sa **Bharrathon**.

Tòisichidh na ruitheadairean ann am Bàgh a' Chaisteil agus thèid iad timcheall an eilein gu deiseil.

## Eachdraidh
Thòisich e ann an 2000  agus thachair e gach samhradh on uair sin. Cuiridh muinntir Bharraigh air dòigh e gu saor-thoileach gus airgead a thogail do Macmillan Cancer Support agus buidhnean carthannais eile. Gu ruige seo, tha e air còrr is £70,000 a thogail thairis air na bliadhnaichean.

'S e an t-àm as luaithe a rinneadh an rèis 1.13.13. Rinneadh siud ann an 2013 le Neil Renault a bhios a' ruith le Edinburgh Athletic Club. 

Chan eil e furasta àite fhaighinn anns an rèis leis gu bheil e cho tarraingeach do dhaoine. Ann an 2013, reiceadh a h-uile àite ann an 6 mionaidean. 

Tha liosta slàn de buannaichean ri fhaighinn air an làrach-lìn oifigeil.

Tha dùil ann gun stad am Barrathon an dèidh dha h-uile ball an comataidh fhàgail ann an 2022.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
Làrach-lìn oifigeil 'Barrathon'

Roinn-seòrsa:Spòrs
Roinn-seòrsa:Barraigh
Srath Nabhair

'S e srath na h-Aibhne Nabhair, abhainn ainmeil airson bradain air a ruith o Loch Nabhair dhan chladach a tuath na h-Alba, a th' ann **Srath Nabhair** (Beurla: *Strathnaver*). 'S feumalachd eile a th' aig a' theirm mar an t-ainm seann mòr-roinne, cuideachd aithnichte mar Dùthaich MhicAoidh, aon uair a bhuntainn aig Clann Aoidh 's a sgaoileadh thar Cataibh a iar-thuath.

Tha an strath seo ainmeil a chionn 's gun robh fuadaichean ann eadar 1814 agus 1819. Eadhon tha feadhainn ag ràdh gun robh na fuadaichean sin a bu mhiosa ann an Alba riamh. 

Bha Padruig Dubh (Patrick Sellar) fo chasaid losgaidh mì-laghail agus dun-mharbhaidh ann an 1816 nuair a dh'fhuadaich e agus loisg e croit anns an robh Mairead NicAoidh, boireannach a bha a' fuireach ann an Strath Nabhair, a dh'eug ach cha do dhìteadh e.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Stac Pollaidh

'S e beinn ann an àirde an iar-thuath na Gàidhealtachd a th' ann an **Stac Pollaidh**. Tha i suidhichte mu thuath air Ullapul faisg air an A 835.

Tha a' mhullach le mòran stùcan à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha i cho àrd ri 612 m (2,008 troigh). Thàinig an t-ainm bho *Stakkr Pollå*, Seann-Lochlannais a bhios a' ciallachadh "stùc a' pholl aibhne".

## Ceanglaichean a-mach

* 
* Stac Pollaidh aig undiscoveredscotland (Beurla)

Roinn-seòrsa:Asaint
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Cranston, Rhode Island

'S e baile ann an Rhode Island, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an **Cranston**.  Anns a’ bhliadhna 2010 bha 80,387 duine a’ fuireach ann. Tha e suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1754.

## Daoine Ainmeil
* Robert Aldrich: (1918-1983), stiùiriche fiolmaichean.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Itri, An Eadailt

## Ceanglaichean a-mach
*   www.cranstonri.com

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Rhode Island