open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1824

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1824** (**MDCCCXXIV**).

## Tachartasan
*17 an Giblean: Cur às do Thràilleachd ann an Costa Rica.
*23 an Giblean: Cur às do Thràilleachd ann am Beilise, Honduras, Panama. El Salbhador agus Guatamala.
* 9 an Dùbhlachd - Fhuair Pearu a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
* Chaidh am baile Ann Arbor, Michigan a stèidheachadh.
* Chaidh Palmira (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Baile a' Chaisteil, Gallaibh a thogail.

## Breithean
* 22 an Gearran - Jules Janssen, reuladair a lorg helium
* 2 am Màrt - Bedřich Smetana, ann an Litomyšl. Sgrìobhaiche-ciùil às An t-Seic.
* 12 am Màrt - Gustav Kirchhoff, fiosaiche a lorg caesium agus ruibidium.
* 7 an t-Ògmhios - José María Rojas Garrido, ann an Agrado. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
* 1 an t-Iuchar - Lachlann MacGuaire, riaghladair New South Wales 1810-1821, "Athair Astràilia" (r. 1762)

Roinn-seòrsa:1820an
1825

**MDCCCXXV** 

## Tachartasan
* Dh'fhosgail an Rathad-Iarainn Stockton & Darlington.
* Chaidh Abeokuta (Nìgeiria) a stèidheachadh.
* Chaidh Comman nan Ceannaiche-aodaich a stèidheachadh ann an Łódź.
* 6 an Lùnasdal - Fhuair Boilibhia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
* Chaidh Lafayette (Indiana) a stèidheachadh.
* Chaidh Miami (Florida) a stèidheachadh.
* Lorg Carl Jacob Löwig bròmain.

## Breithean
* 12 an Cèitean - Aquileo Parra Gómez, ann am Barichara. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1 an Lùnasdal - Eliseo Payán, ann an Cali. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 28 an t-Sultain - Rafael Núñez Moledo, ann an Cartagena de Indias. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.
* 14 an Dùbhlachd - Ezequiel Hurtado, ann an Silvia. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* Màrt - Uilleam Mac Congáil, breabadair, bàrd rannaghaill agus cleasaiche à Dùn Dè.

## Bàsan
* 7 an Cèitean - Antonio Salieri, ceòl-sgrìobhaiche Ostaireach, ann an Vienna
* 29 an Dàmhair - Jacques-Louis David, peantair nua-clasaigeach às an Fhraing. 

Roinn-seòrsa:1820an
1826

**MDCCCXXVI** 

## Tachartasan
*26 an Dàmhair: Cur às do Thràilleachd ann am Boilibhia.
* Chaidh togail na drochaide Pont Grog y Borth a rèir nan planaichean Thomas Telford gu crìoch.
* Ann am Montpelllier lorg Jacob Löwig  bròmain.
* Chaidh Grand Rapids, Michigan a stèidheachadh.

## Breithean
* 16 an Dùbhlachd - José Eusebio Otálora, ann am Fómeque. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
*4 an t-Iuchar - John Adams, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1797 gu 1801.
*4 an t-Iuchar - Thomas Jefferson, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1801 gu 1809.

Roinn-seòrsa:1820an
1827

**MDCCCXXVII** 

## Tachartasan
* Chaidh am baile Malabo, prìomh-bhaile Gini Mheadhan-Chriosach, a stèidheachadh leis na Breatannaich.
* Chaidh Bremerhaven (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.
* Chaidh Campamento (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean
* 6 an Lùnasdal - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
*28 am Màrt - Ludwig van Beethoven, ann an Vienna.
*12 an Lùnasdal - William Blake, ann an Lunnainn (Sasainn). Bàrd.

Roinn-seòrsa:1820an
1828

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1828** (**MDCCCXXVIII**).

## Tachartasan
* 28 an Lùnasdal - Fhuair Uruguaidh a chuid neo-eisimeileachd bhon Bhraisil.
* Dhearbhaich Jöns Jacob Berzelius gum b' e eileamaid ùr a bha ann an torium.
* Fhuair an ceimigear Friedrich Wöhler na h-eileamaidean itrium agus beirilium fìor-glan.
* Bhuannaich Caroline Herschel Bonn Òir a' Chomainn Rìoghail Reul-Eòlach.

## Breithean
* 28 am Faoilleach - Julián Trujillo Largacha, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1 an t-Samhain - Santos Acosta Castillo, ann am Miraflores. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 22 an t-Samhain - Octavia Carlén, ann an Skara. Sgrìobhadair às an t-Suain.

## Bàsan
* 4 an Dùbhlachd - Robert Jenkinson, 2na Iarla de Pholl a' Ghrùthain, Prìomh-mhinistear am Breatainn.
* 16 an Giblean - Francisco Goya, ann am Bordeaux. Peantair às An Spàinn.
Roinn-seòrsa:1820an
1829

**MDCCCXXIX**

## Tachartasan
* Chaidh an Teachdaire Gaelach fhoillseachadh
* 31 am Màrt - Taghadh Phàpa Pius VIII, ann an Cathair na Bhatacain.
*Èigheachd a' Chinn-suidhe an aghaidh Tràilleachd ann am Meagsago.
* Ghluais Kungliga Akademin i Åbo gu Helsinki bho Turku.
*Chaidh Oilthigh Teicnigeach na Danmhairg a stèidheachadh ann an Copenhagen An Danmhairg.

## Breithean
* 26 am Màrt - William Robinson Clark, ann an Deimhidh, Siorrachd Obar Dheathain.
*Friedrich August Kekulé von Stradonitz, ann an Darmstadt, A' Ghearmailt.Ceimigear.

## Bàsan
* 10 an Gearran - Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola Sermattei della Genga, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1823 gu 1829.

Roinn-seòrsa:1820an
1830

**MDCCCXXX** 

## Tachartasan
* Fhosgail an Rathad Iarainn Liverpool & Manchester.
* Chaidh an Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh a stèidheachadh
* Chaidh Cocorná (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Ebéjico (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Entrerríos (Coloimbia) a steidheachadh.
* Sgrìobh Stendhal an leabhar *Le Rouge et le Noir*.
* 4 an Dàmhair - Fhuair A' Bheilg a chuid neo-eisimeileachd.
* 13 am Faoilleach - Fhuair A' Bheiniseala a chuid neo-eisimeileachd bho Choloimbia.
*Cur às do Thràilleachd ann an Uruguaidh.

## Breithean
* 23 an Cèitean - Santiago Pérez de Manosalbas, ann an Zipaquirá. Neach-poileataigs à Coloimbia
* 15 am Màrt - Paul Johann Ludwig von Heyse, ann am Berlin. Sgrìobhadair Gearmailteach
* 3 an Gearran - RobertGascoyne-Cecil, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
* 8 an t-Sultain - Frédéric Mistral, sgrìobhadair às an Fhraing 
* Lothar Meyer

## Bàsan
* 26 an t-Ògmhios - Seòras IV, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
* 17 an Dùbhlachd - Simón Bolívar, saighdear agus neach-poileataigs às a' Bheiniseala
* 30 an t-Samhain - Francesco Saverio Castiglioni, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1829 gu 1830.

Roinn-seòrsa:1830an
1831

**MDCCCXXXI** 

## Tachartasan
* 2 an Gearran - Taghadh Phàpa Griogair XVI, ann an Cathair na Bhatacain.
* Dh'fhosgladh rathad-iarrainn eadar Dùn Deagh agus Newtyle ann an Siorrachd Forfair.
* Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar *La Peau de Chagrin*.
* Chaidh an taigh-staile Talisker a chur air bhonn ann an Càrrabost.

## Breithean
*1 an t-Samhain - Eustorgio Salgar, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Bàsan
*14 an t-Samhain - Georg Wilhelm Friedrich Hegel, ann am Berlin. Feallsanaiche às A' Ghearmailt.
Roinn-seòrsa:1830an
1832

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1832** (**MDCCCXXXII**).

## Tachartasan
* Chaidh Liborina (Coloimbia) a steidheachadh.

## Breithean
* 5 an Giblean - Jules Ferry, ann an Saint-Dié-des-Vosges. Neach-poileataigs às An Fhraing.
* 19 an Giblean - José Echegaray y Eizaguirre.
* 11 an t-Iuchar - Carlos Holguín Mallarino, ann an Nóvita. Saighdear agus Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 8 an t-Sultain - José María Campo Serrano, ann an Santa Marta. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1 an Dùbhlachd - Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil, neach-cruinneachaidh beul-aithris. 
* 8 an Dùbhlachd - Bjornstjerne Martinus Bjornson, Sgrìobhadair.

## Bàsan
* 22 am Màrt &ndash;  Johann Wolfgang von Goethe, sgrìobhadair Gearmailteach (r. 1749)
* 21 an t-Sultain &ndash; an Ridire Walter Scott, nobhailiche agus bàrd Albannach (r. 1771).

Roinn-seòrsa:1830an
1833

**MDCCCXXXIII** 

## Tachartasan
* Chaidh Girardota (Coloimbia) a steidheachadh.
* Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar *Eugénie Grandet*.
*Cur às do Thràilleachd ann am Breatainn agus a cuid cholonaidhean (Iaimeuca, Trianaid agus Tobago, Barbados, Greanada, agus Costa Afraga a Deas).

## Breithean
* 21 an Dàmhair - Alfred Nobel; ceimigear, innleadair agus nuadhasair às an t-Suain.
* 19 an t-Samhain - Joaquín Riascos, ann an La Chorrera. Neach-poileataigs à Coloimbia

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1830an
1834

**MDCCCXXXIV** 

## Tachartasan
* Lorg Karl Ernst Claus Rutenium.
*Chaidh Oilthigh Caitligeach Leuven a stèidheachadh.

## Breithean
* Dmitri Mendeleev, ceimigear Ruiseach.

## Bàsan
* 12 am Faoilleach &ndash; William Grenville, 1d Baran Grenville, Prìomh Mhinistear na Rìoghachd Aonaichte (rug. 1759)

Roinn-seòrsa:1830an
1835

**MDCCCXXXV** 

## Tachartasan
* Sgrìobh Honoré de Balzac dà leabhair: *Le Père Goriot* agus *Le Colonel Chabert*.
* Chaidh Lansing (Michigan) a stèidheachadh.
* Chaidh Le Père Goriot, le Honoré de Balzac, fhoillseachadh airson a' chiad turais.

## Breithean
*20 an Gearran - Löb Carlburg, ann an Krefeld. Rabaidh às An Ungair.
*2 am Màrt - Giuseppe Sarto, ann an Riese. Pàp bho 1903 gu 1914.
*2 an t-Ògmhios - Giuseppe Melchiorre Sarto, ann an Riese. Pàpa.
*13 an t-Ògmhios - William Butler Yeats, ann am Baile Àtha Cliath. Sgrìobhadair.
*27 an t-Iuchar - Giosuè Carducci, ann am Pietrasanta. Sgrìobhadair.
*31 an Dàmhair - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, ann am Berlin. Ceimigear.
*25 an t-Samhain - Andrew Carnegie, ann an Dùn Phàrlain. Fear-gnìomhachais à Alba.

## Bàsan
*21 an t-Samhain - Seumas Hogg, ann an Eadaraig. Bàrd agus sgrìobhadair à Alba.

Roinn-seòrsa:1830an
1836

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1836** (**MDCCCXXXVI**).

## Tachartasan
* 21 an Giblean - Thachair Blàr San Jacinto ann an Texas.
* 15 an t-Ògmhios, inbhe stàite do dh'Arkansas.
* 30 an Lùnasdal – Chaidh Houston, Texas a stèidheachadh.
* Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar *Le Lys dans la Vallée*.
* Chaidh Tulsa, Oklahoma (Oklahoma) a stèidheachadh.

## Breithean
* 17 an Cèitean - Norman Lockyer, neach-saidheans, reuladair agus deasaiche à Sasainn.
* 18 an t-Samhain - Jarosław Dąbrowski, ann an Żytomierz. Saighdear, oifigear agus rèabhlaideach às a' Phòlainn.

## Bàsan
*28 an t-Ògmhios - James Madison, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1809 gu 1817

Roinn-seòrsa:1830an
1837

**MDCCCXXXVII** 

## Tachartasan
* 26 am Faoilleach, inbhe stàite do Mhichigan.
* 20 an t-Ògmhios - Thàinig Bànrigh Bhictoria air an rìgh-chathair
* Chaidh Agrado (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean
* 1 an Giblean - Jorge Isaacs,  ann an Cali,  bàrd agus ùghdar cliùiteach à Coloimbia.  
* Alois Hitler, Athair Adolf Hitler (bàs 1903)
* 23 an t-Samhain - Johannes Diderik van der Waals, ann an Leiden. eòlaiche-fiosaig às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
* 6 am Màrt - Yuri Lysianskyi, ann an Sankt Peterburg. Seòladair agus taisgealaiche Ucràineach/Ruiseanach.
Roinn-seòrsa:1830an
1838

**MDCCCXXXVIII** 

## Tachartasan
*12 an t-Samhain: Cur às do Thràilleachd ann an Nicaragua.
* 6 an Dàmhair - Dh'fhosgail Stèisean Phuirt Bhruachaidh, an stèisean as sine a tha ag obrachadh ann an Alba fhathast.
* Chaidh Sterling (Illinois) a stèidheachadh.
* Chaidh Tahlequah (Oklahoma) a stèidheachadh.

## Breithean
* 12 am Màrt - William Henry Perkin ann an Lunnainn. ‎Ceimigear à Sasainn.
* 2 an Giblean - Léon Gambetta, ann an Cahors. Neach-poileataigs às An Fhraing.
* 18 an Giblean - Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran, ann an Cognac. Ceimigear, às An Fhraing.
* 21 an Giblean - John Muir, ann an Dùn Barra. Rannsachair agus eòlaiche à dh'Alba.
* 28 an Giblean - Tobias Michel Karel Asser, ann an Amsterdam. Fear-lagha às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1830an
1839

**MDCCCXXXIX** 

## Tachartasan
* Chaidh La Chartreuse de Parme le Stendhal fhoillseachadh airson a' chiad turais.
* Thoisich Cogadh nan Àrdanach
* Chaidh Chattanooga (Tennessee) a stèidheachadh.
* Lorg Carl Gustav Mosander Lantanum.

## Breithean
* 16 am Màrt - Sully Prudhomme, sgrìobhadair às an Fhraing
* 18 an Giblean - Dòmhnall MacFhionghain ann an Colbhasa. Sgoilear Ceiltis, sgrìobhadair Gàidhlig, agus cruinneachair de leabhraichean Gàidhlig.
* 5 an Dàmhair - Eugène Varlin, ann an Claye-Souilly. Leabhar-cheangladair, ball nan aonaidhean-ciùrd agus rèabhlaideach às an Fhraing.

## Bàsan
* 17 an t-Sultain - Jerónimo de Mendoza Galavís, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia

Roinn-seòrsa:1830an
1840

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1840** (**MDCCCXL**).

## Tachartasan
* 1840 - Phòs Ban-rìgh Bhictoria prionnsa Ailbeart Saxe-Coburg-Gotha.
* Chaidh Caldas (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Villavicencio (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean
* 10 an Gearran - Per Teodor Cleve, ceimigear, mèinn-eòlaiche is bith-eòlaiche às an t-Suain.
* 2 an Giblean - Émile Zola, ann am Paris, Sgrìobhadair às An Fhraing.
*12 an t-Samhain - Auguste Rodin, deilbhear às an Fhraing.
* Frances Tolmie - a chruinnich iomadh òran Ghàidhlig.

## Bàsan
* 6 an Cèitean - Francisco de Paula Santander, ann am Bogotá. Saighdear agus Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 27 an Cèitean - Niccolò Paganini, ann an Nice. Ceòladair às an Eadailt
* Iain Criathrar, fidhlear à Siorrachd Pheairt.

Roinn-seòrsa:1840an
1841

**MDCCCXLI** 

## Tachartasan
*Chaidh John Tyler a thaghadh ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte.
*Chaidh Dallas (Texas) a stèidheachadh.

## Breithean
* 27 am Faoilleach - Arkhip Kuindzhi, ann am Mariupol. Peantair agus Neach-teagaisg oilthigh Ruiseanach.
* 19 an Gearran - Elfrida Andrée, ann am Visby. Sgrìobhadair-ciùil às An t-Suain.
* 22 an t-Ògmhios - Auguste-Jean-Marie Vermorel, ann an Denicé. Neach-aithris, deasaiche agus rèabhlaideach às An Fhraing.
* 8 an t-Sultain - Antonín Dvořák, neach-ciùil às An t-Seic.
* 9 an t-Samhain - Eideard VII, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte
* 12 an t-Samhain - Diego Lemos, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia

## Bàsan
* 28 an Dàmhair - Johan August Arfwedson, ann an Hedensö. Ceimigear às An t-Suain.

Roinn-seòrsa:1840an
1842

**MDCCCXLII** 

## Tachartasan
* Chrìochnaich Cogadh nan Àrdanach.
* Chaidh Sirte (Libia) a stèidheachadh.
* Rinn Robert Hare iridium fìor-ghlan.

## Breithean
* 6 an t-Sultain - Benjamin Neeve Peach, creag-eòlaiche Breatannach
* 20 an t-Sultain - Charles Lapworth, creag-eòlaiche Sasannach

## Bàsan
* Stendhal

Roinn-seòrsa:1840an
1843

**MDCCCXLIII** 

## Tachartasan
* Chaidh am baile Libreville, prìomh-bhaile Gabon, a stèidheachadh mar àite-malairt agus dùn (*fort d'Aumale*).
* Chaidh Heliconia (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Taisgealadh terbium le Carl Gustaf Mosander.
*Chaidh An Eaglais Shaor a stèidheachadh ann an Alba, an dèidh Briseadh na h-Eaglaise.

## Brèithean
* David Payne, ann an Inbhir Anainn. Peantair agus cruth-ealantair à Alba.
* 10 an t-Samhain - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 11 an Dùbhlachd - Robert Koch, ann an Clausthal. Dotair.

## Bàsan
1 an t-Iuchar - Domingo Caycedo Santamaría, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia

Roinn-seòrsa:1840an
1844

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1844** (**MDCCCXLIV**).

## Tachartasan
* 25 an Giblean - Fhuair An t-Sile a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
*6 an Dùbhlachd: Cur às do Thràilleachd ann am Poblachd Dhoiminicia.
*Chaidh an t-Alþingi, fhosgladh ann an Reykjavík (Innis Tìle).

## Breithean
*16 an Giblean - Anatole France, ann am Paris. Sgrìobhadair às An Fhraing.
* 15 an Dàmhair - Friedrich Nietzsche, ann an Röcken. Feallsanaiche às a' Phruis.
*27 an Dàmhair - Klas Pontus Arnoldson, ann an Göteborg. Neach-aithris agus neach-poileataigs às An t-Suain.
*25 an t-Samhain - Carl Benz, ann an Karlsruhe. Einnseanair às A' Ghearmailt.

## Bàsan
* 27 an t-Ògmhios - Joseph Smith Jr a steidhich an gluasad Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh

Roinn-seòrsa:1840an
1845

**MDCCCXLV** 

## Tachartasan
* 3 am Màrt - inbhe stàite do Fhlorida.
* 4 am Màrt - Thòisich James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 29 an Dùbhlachd - inbhe stàite do Thexas.
* Chaidh am baile Portland a stèidheachadh. 

## Breithean
* 27 am Màrt - Wilhelm Conrad Röntgen, fiosaigiche Gearmailteach.
* 24 an Giblean - Carl Friedrich Georg Spitteler, ann an Liestal. Sgrìobhadair.

## Bàsan
* 14 an Giblean - Juan de Dios Aranzazu, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
* 17 an t-Iuchar - Charles Grey, prìomh-mhinistear Bhreatainn
* 23 an Lùnastal - Rafael Urdaneta, ann am Paris. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia/A' Bheiniseala.
Roinn-seòrsa:1840an
1846

**MDCCCXLVI** 

## Tachartasan
*23 am Faoilleach - Cur às do Thràilleachd ann an Tuinisia.
*31 am Faoilleach - Chaidh Milwaukee (Na Stàitean Aonaichte) a stèidheachadh.
* Chaidh Bloemfontein, prìomh-bhaile breithneachail Afraga a Deas, a stèidheachadh le Henry Douglas Warden
* Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar *La Cousine Bette*.
* 16 an t-Ògmhios - Taghadh Phàpa Pius IX, ann an Cathair na Bhatacain.
* 22 an t-Ògmhios - Dh'fhosgail an stèisean ann an Longniddry. 
* 28 an Dùbhlachd - Inbhe stàite do dh'Iowa.

## Breithean
* 14 an Gearran - William Ewart Lockhart, ann an Achadh na h-Eaglaise. Peantair à Alba.
* 5 am Faoilleach - Rudolf Christoph Eucken, ann an Aurich. Sgrìobhadair Gearmailteach.
* 5 an Cèitean - Henryk Sienkiewicz, ann an Wola Okrzejska. Sgrìobhadair Pòlach.
* 8 an Dàmhair - Björn Jónsson, ann an Djúpidalur (Vestfirðir). Neach-poileataigs à Innis Tìle.

## Bàsan
* 1 an t-Ògmhios - Bartolomeo Alberto Cappellari, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1831 gu 1846.

Roinn-seòrsa:1840an
1847

**MDCCCXLVII** 

## Tachartasan
"Bliadhna a' Ghort Mhòr": Dh'fhàillig am buntàta ann an Èirinn agus ann an Gaidhealtachd na h-Alba. An luib seo, chaidh bhriseadh air eaconomaidh nàiseanta na h-Èireann.
* Chaidh Lansing (Michigan) a thaghadh prìomh-bhaile na stàite.
*Cur às do Thràilleachd ann an Impireachd nan Otomanach.
*9 an Dàmhair: Cur às do Thràilleachd ann an Saint Bartélemy.
*Chaidh Institiud Foghlam na h-Alba a  stèidheachadh.

## Breithean
* 3 am Màrt - Alexander Graham Bell, ann an Dùn Èideann. Eòlaiche, innleachdair agus innleadair à Alba.

## Bàsan
* 4 an t-Samhain - Felix Mendelssohn Bartholdy, ann an Leipzig. Neach ciùil às a' Ghearmailt.

Roinn-seòrsa:1840an
1848

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1848** (**MDCCCXLVIII**).

## Tachartasan
* Chaidh am Pàrtaidh Libearalach Choloimbia a stèidheachadh.
*27 an Giblean - Cur às do Thràilleachd anns An Fhraing agus a cuid cholonaidhean (Guadeloupe, Martinique, Réunion, Guiana Fhrangach agus Senegal).
*28 an Cèitean, inbhe stàite do Wisconsin
* 12 an t-Sultain - Chaidh an Eilbheis a chur air bonn mar stàit feadarail mar a tha i an-diugh.
* Chaidh siostam nan Roinnean san Eilbheis a chur air dòigh.

## Breithean

* 1 am Faoilleach - John Horne, creag-eòlaiche Breatannach.
* 25 an t-Iuchar - Arthur Balfour, ann an Whittinghame. Neach-poileataigs à Alba.
* 8 an t-Sultain - Viktor Meyer, ann an Berlin. Ceimigear Gearmailteach. 
* 30 an Dàmhair - Jorge Holguín Jaramillo, ann an Cali. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 5 an Dùbhlachd - T. P. O'Connor, fear-naidheachd agus fear-iomairt Pàrtaidh nàiseantach na h-Èireann.

## Bàsan
* 26 am Faoilleach -  Iain MacGilleEathain (Bàrd Thighearna Cholla), bàrd Ghàidhlig
* 7 an Lùnasdal - Jöns Jacob Berzelius, ann an Stockholm. Ceimigear às An t-Suain.
* 24 an t-Samhain - William Lamb, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
* 4 an Dùbhlachd - Josef Mohr, sagart às an Ostair, a sgrìobh na faclan dhen òran Oidhche Shàmhach.

Roinn-seòrsa:1840an
1849

**MDCCCXLIX** 

## Tachartasan
* Chaidh Fort Worth (Texas) a stèidheachadh.
* Chaidh Manizales (Coloimbia) a stèidheachadh.
* 3 am Màrt - Sguir James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 5 am Màrt - Thòisich Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 5 an Dàmhair  - Chaidh an solas ann an Taigh-solais Àird nam Murchan ‎a losgadh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 5 an Dùbhlachd - Rafael Reyes, ann an Santa Rosa de Viterbo. Neach-poileataigs à Coloimbia

## Bàsan
* 28 an Cèitean - Anne Brontë, sgrìobhadair Sasannach. 
* 15 an t-Ògmhios - James K. Polk, 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte 
* 17 an Dàmhair - Frédéric Chopin, ann am Paris. Neach-ciùil às a' Pholainn.
* Eòghann MacEachainn

Roinn-seòrsa:1840an
1850

**MDCCCL** 

## Tachartasan
* 9 an t-Iuchar - Sguir Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte air sgàth a bhàis.
* 10 an t-Iuchar - Thòisich Millard Fillmore mar 13mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 9 an t-Sultain - inbhe stàite do Chalafòrnia.
* Chaidh Berkeley agus La Jolla (Calafòrnia) a chlàradh airson a' chiad turas.
*Cur às oifigeil do mhalairt nan daoine dubha ann am Braisil.

## Breithean
* 7 am Màrt - Tomáš Garrigue Masaryk, ann an Hodonín. Fear-poileataigs às An t-Seic.
* 5 an Lùnastal - Guy de Maupassant ann an Tourville-sur-Arques. Ùghdar Frangach.
* 13 an t-Samhain - Robert Louis Stevenson, sgrìobhadair Albannach.

## Bàsan
* 9 an t-Iuchar - Chaochail Zachary Taylor, 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 12 an t-Iuchar - Robert Stevenson, innleadair Albannach a tha ainmeil air sgàth 's nan taighean-solais a bha e air a thogail.
* Honoré de Balzac

Roinn-seòrsa:1850an
1851

**MDCCCLI**

## Tachartasan
*21 an Cèitean: Cur às do Thràilleachd ann an Coloimbia.
*18 an t-Iuchar: Cur às do Thràilleachd ann an Eacuador.
*Fhuair an Institiud Foghlam na h-Alba bann sgrìobhte on a' Bhànrigh Bhictoria.
*Chaidh Oilthigh Minnesota a stèidheachadh an dà chuid ann an Minneapolis agus Saint Paul

## Breithean
* 24 an Cèitean - Ramón González Valencia, ann an Chitagá. Neach-poileataigs à Coloimbia

## Bàsan
* 19 an Dùbhlachd - J. M. W. Turner, ann an Chealsea. Peantair Breatannach.
*Padruig Dubh

Roinn-seòrsa:1850an
1852

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1852** (**MDCCCLII**).

## Tachartasan
* Thog innleadair Frangach, don b'ainm Henri Giffard, a' chiad curach-àile uidheamaichte le inneal.
* Chaidh Andes (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Berne (Indiana) a stèidheachadh.
* Chaidh Girardot (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean
* 4 am Màrt - Kristján Jónsson, ann an Gautlönd. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 23 an Lùnasdal - Clímaco Calderón, ann an Santa Rosa de Viterbo. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 12 an t-Sultain - Herbert Henry Asquith, Neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1908 gu 1916. 
* 28 an t-Sultain - Henri Moissan, ceimigear às an Fhraing.
* 2 an Dàmhair - William Ramsay, ceimigear Albannach.
* 9 an Dàmhair - Hermann Emil Fischer ann an Euskirchen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 15 an Dùbhlachd - Henri Becquerel, fiosagaiche às an Fhraing.

## Bàsan
*21 an Gearran - Nikolai Gogol, ann am Mosgo. Sgrìobhadair às An Ruis/An Ucràin.
* 15 an Lùnastal - Johan Gadolin, ann am Mynämäki. Ceimigear à Suòmaidh.
* 14 an t-Sultain - Arthur Wellesley, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.

Roinn-seòrsa:1850an
1853

**MDCCCLIII**

## Tachartasan
* Chaidh Aranzazu (Coloimbia) a stèidheachadh.
*1 an Cèitean: Cur às do Thràilleachd anns An Argantain.
* 3 am Màrt - Sguir Millard Fillmore mar 13mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
* 4 am Màrt - Thòisich Franklin Pierce mar 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
* 24 an t-Sultain - Chaidh Cailleann Nuadh a stèidheachadh.

## Breithean
* 28 am Faoilleach - José Julián Martí Pérez, ann an La Habana. Sgrìobhadair agus Bàrd à Cùba.
* 30 am Màrt - Vincent van Gogh, ann an Zundert.
* 30 an Giblean - Carl Theodor Setterberg, ceimigear às an t-Suain.
* 18 an t-Iuchar - Hendrik Lorentz ann an Arnhem, eòlaiche-fiosaig às na Tìrean Ìsle.
* 2 an t-Sultain - Wilhelm Ostwald ann an Riga, ceimigear.
* 21 an t-Sultain - Heike Kamerlingh Onnes ann an Groningen, eòlaiche-fiosaig.

## Bàsan
* 21 an t-Samhain - Rufino Cuervo y Barreto, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia

Roinn-seòrsa:1850an
1854

**MDCCCLIV**

## Tachartasan
* Chaidh Allt an Fhùcadair a stèidheachadh.
* 4 an t-Iuchar - Chaidh Omaha (Nebraska) a stèidheachadh.
* Chaidh Sioux City (Iowa) a stèidheachadh.
* Chaidh Numea (Cailleann Nuadh) a stèidheachadh.

## Breithean
* 14 am Màrt - Paul Ehrlich, ann an Strehlen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 21 an t-Samhain - Giacomo della Chiesa, ann an Genova. Pàp bho 1914 gu 1922.
* 16 an Dàmhair - Oscar Wilde, ùghdair Èireannach.
* 19 an Dàmhair - Serhii Vasylkivsky, ann an Izyum. Peantair daon-eòlaiche agus neach-dealbhachaidh Ucràineach/Ruiseanach. 
* 5 an t-Samhain - Paul Sabatier, ann an Carcassonne. Ceimigear às an Fhraing.

## Bàsan
* 5 an Dùbhlachd - Tomás Herrera, ann am Bogotá. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia/Panama.
Roinn-seòrsa:1850an
1855

**MDCCCLV** 

## Tachartasan
* Chaidh Pretoria, prìomh-bhaile riochdail Afraga a Deas, a stèidheachadh le Marthinus Pretorius.
* Dh'fhosgladh rathad-iarainn eadar Inbhir Nis agus Inbhir Narann.
*Cur às deimhinnte do Thràilleachd ann am Pearu.

## Breithean
* 2 am Faoilleach - Opanas Slastion, ann am Berdiansk. Ailtire, neach-teagaisg, neach-ealain grafaigeach, peantair agus eitneòlaiche Ucràineach/Sobhiatach.
* 23 an Giblean - Marco Fidel Suárez, ann am Hato Viejo. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 22 an t-Iuchar - Alasdair MacGilleBhàin, cànanaiche  à Balguish ann am Bàideanach.

## Bàsan
* 31 am Màrt – Charlotte Brontë, sgrìobhadair Sasannach.

Roinn-seòrsa:1850an
1856

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1856** (**MDCCCLVI**).

## Tachartasan
* Chaidh Walkerton (Indiana) a stèidheachadh.
* Chaidh eaglais a thogail ann an Achadh nan Càrn, Alba.
*Chaidh Kongelige Veterinær og Landbohøjskole a stèidheachadh ann am Frederiksberg (An Danmhairg).

## Breithean
* 24 an Giblean – Philippe Pétain, ann an Cauchy-à-la-Tour. Saighdear.
* 6 an Cèitean – Sigmund Freud, teiripiche-inntinn às an Ostair.
* 26 an t-Iuchar – George Bernard Shaw, ann am Baile Àtha Cliath. Sgrìobhadair.
* 15 an Lùnastal – Keir Hardie, ciad ceannard a' Phàrtaidh Làbarach. 
* 27 an Lùnastal – Ivan Franko, ann an Nahuievychi. Bàrd, eadar-theangair, sgrìobhadair, eaconamaiche agus neach-iomairt poileataigeach Ucràineach.
* 18 an Dùbhlachd – J. J. Thomson, ann am Manchester, eòlaiche-fiosaig.
* 28 an Dùbhlachd – Woodrow Wilson, 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte

## Bàsan
*30 an Lùnastal - Sir John Ross CB, ann an Lunnainn. Oifigear a' chabhalaich, seòladair agus taisgealaiche Pòla a Tuath à Alba.
Roinn-seòrsa:1850an
1857

**MDCCCLVII** 

## Tachartasan
* Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar *Madame Bovary*.
*5 an Gearran - Cur às deimhinnte do Thràilleachd ann am Meagsago.
*3 am Màrt - Sguir Franklin Pierce mar 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.

## Breithean
* 10 an Gearran - Maria Cuțarida-Crătunescu, ann an Călărași. Lighiche à Romàinia.
* 31 an Cèitean - Ambrogio Ratti, ann an Desio. Pàp bho 1922 gu 1939.
* 2 an t-Ògmhios - Karl Adolph Gjellerup, ann am Præstø.
* 24 an t-Iuchar - Henrik Pontoppidan, ann am Fredericia.
* 1 an Dàmhair - Marsaili NicUalraig Fhriseal, seinneadair à Peairt.
* 31 an Dàmhair - Axel Munthe, ann an Oskarshamn. Sgrìobhadair às An t-Suain.
* 15 an t-Sultain - William Howard Taft, 27mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
* 3 an Dùbhlachd - Joseph Conrad, ann am Berdyczów. Maraiche agus sgrìobhadair Sasainneach/Pòlach.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1850an
1858

**MDCCCLVIII**

## Tachartasan
* 11 an Cèitean, inbhe stàite do Mhinnesota.
* Chaidh Támesis (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Khabarovsk (An Ruis) a stèidheachadh.

## Breithean
* 17 am Faoilleach - Tomás Carrasquilla, ann an Santo Domingo. Sgrìobhadair à Coloimbia.
* 23 an Giblean - Max Planck, ann an Kiel. Fiosagaiche às a' Ghearmailt a tha ainmeil airson na h-obrach aige air buaidh  an dealan-solais, rèidhidheachd chorp dhubh agus meacanaigs cuantamach.
* 16 an t-Sultain - Andrew Bonar Law, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs à Sasainn.
* 18 an t-Sultain - Pedro Nel Ospina Vásquez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 20 an t-Samhain - Selma Lagerlöf, ann an Sunne. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 22 an Dùbhlachd - Giacomo Puccini - ceòladair às an Eadailt.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1850an
1859

**MDCCCLIX**

## Tachartasan
* Ràinig David Livingstone air Malabhaidh
* 14 an Gearran, inbhe stàite do dh'Oregon.
* Chaidh Alexandru Ioan Cuza ainmeachadh domnitor (riaghladair) Moldobha agus Țara Românească.
* Chaidh Bereslavka (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean

* 27 am Faoilleach - Ceusair Uilleam II, ann am Berlin.
* 19 an Gearran - Svante Arrhenius, ann an Uppsala. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 15 an Cèitean - Pierre Curie, fiosagaiche às an Fhraing.
* 22 an Cèitean - Arthur Conan Doyle, fear-leighis agus sgrìobhadair Albannach.
* 6 an t-Iuchar - Carl Gustaf Verner von Heidenstam, ann an Olshammar. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 4 an Lùnasdal - Knut Hamsun, ann an Vågå. Sgrìobhadair.
* 18 an Dàmhair - Henri Bergson, ann am Paris.
* 25 an Dàmhair -  Maighstir Ailean, bàrd is fear-cruinneachaidh beul-aithris.

## Bàsan
* 28 am Faoilleach - Frederick John Robinson, 1d Biocas Goderich, Prìomh-mhinistear am Breatainn. 
* 15 an t-Sultain - Isambard Kingdom Brunel ann an Lunnainn. Innleadair à Portsmouth. 

Roinn-seòrsa:1850an
1860

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1860** (**MDCCCLX**).

## Tachartasan
* Taisgealadh caesium

## Breithean
* 18 an Gearran - Anders Zorn, ann am Mora. Fear-ealain às an t-Suain.
* 9 an Cèitean - Rugadh Sìr James Matthew Barrie, ceannard Oilthigh Chill Rìmhinn agus sgrìobhadair Peter Pan ann an Cearan Mhoire.
* 3 an t-Samhain - Marian Alma, ann an Zalishchyky. Cleasaiche agus seinneadair beus às A' Phòlainn. 
* 23 an t-Samhain - Hjalmar Branting, ann an Stockholm. Neach-poileataigs às an t-Suain.

## Bàsan
* 14 an Dùbhlachd - George Hamilton-Gordon, Neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
* 1 an t-Ògmhios - José María Melo, ann an La Trinitaria. Neach-poileataigs à Coloimbia
Roinn-seòrsa:1860an
1861

**MDCCCLXI**

## Tachartasan
* 29 am Faoilleach, inbhe stàite do Kansas.
* 17 am Màrt - Aonadh na h-Eadailte.
* 1 an Giblean - Chaidh Bartolomé Calvo a thaghadh mar Cheann-suidhe Choloimbia.
* 12 an Giblean - Thòisich an Cogadh Catharra Ameireaganach. 
* Lorg William Crookes is Claude Auguste Lamy gu neo-eisimileach tailium.

## Breithean
* 7 an Cèitean - Rabindranath Tagore, ann an Kolkata. Sgrìobhadair.
*4 an Dùbhlachd - Hannes Þórður Pétursson Hafstein, ann an Hörgárdalur. Neach-poileataigs à Innis Tìle.

## Bàsan
* 26 an Gearran - Taras Shevchenko, ann an Sankt Peterburg. Bàrd, peantair agus neach-iomairt às An Ucràin.
* 29 an Giblean - José María Obando, ann an El Rosal. Neach-poileataigs à Coloimbia

Roinn-seòrsa:1860an
1862

**MDCCCLXII** 

## Tachartasan
* Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar *Salammbô*.
*Chaidh Ishpeming (Michigan) agus Riihimäki (Suòmaidh) a stèidheachadh.
*Chaidh Les Misérables le Victor Hugo fhoillseachadh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 4 an Gearran - Hjalmar Hammarskjöld, ann an Tuna. Neach-poileataigs às an t-Suain.
* 5 an t-Ògmhios - Allvar Gullstrand, ann an Landskrona. Fear-saidheans às An t-Suain.
* 29 an Lùnasdal - Maurice Maeterlinck, ann an Gent. Sgrìobhadair.
* 15 an t-Samhain - Gerhart Johann Robert Hauptmann, sgrìobhadair Gearmailteach.
* 26 an Dàmhair - Hilma af Klint, ann an Solna. Neach-ealain às An t-Suain.

## Bàsan
*John Tyler, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1841 gu 1845.
* 27 an Cèitean - Henry David Thoreau, ann an Concord. Feallsanaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 25 an t-Samhain - An t-Urramach Tormod MacLeòid, Caraid nan Gàidheal
Roinn-seòrsa:1860an
1863

**1863** (**MDCCCLXIII**)

## Tachartasan
* 20 an t-Ògmhios, inbhe stàite do Virginia an Iar.
* Chaidh na Stàitean Aonaichte Choloimbia a stèidheachadh.
* Chaidh Pereira (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Cur às do Thràilleachd ann an Suriname agus Curaçao.
* Chaidh Wickenburg (Arizona) a stèidheachadh.
* Dhearbhaich Jules Janssen nach eil àile air a' Ghealaich.

## Breithean
* 17 am Faoilleach - David Lloyd George, Neach-poileataigs agus prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
* 15 an t-Sultain - Arthur Henderson, ann an Glaschu, neach-poileataigs agus Rùnaire na Dùthchannan Cèin.
* 21 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
* 18 an t-Samhain - Odón de Buen y del Cos, ann an Zuera. Fear-saidheans às An Spàinn.
* 16 an Dùbhlachd - Seòras Santayana, ann am Madrid. Sgrìobhadair.

## Bàsan
* 7 an t-Iuchar - Franz Gruber, ann an Hallein. Tha e ainmeil air sgàth an òrain "Oidhche Shàmhach".

Roinn-seòrsa:1860an
1864

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1864** (**MDCCCLXIV**).

## Tachartasan
* 1 an Gearran - 30 an Dàmhair: Dàrna Cogadh Schleswig eadar an Danmhairg air an dàrna thaobh agus a' Phrùis agus an Ostair air an taobh eile.
* 31 an Dàmhair - inbhe stàite do Nevada.
* Thòisich Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
* Rinn Hieronymous Theodor Richter Indium fìorghlan.
* Rinn Jean Charles Galissard de Marignac niobium fìor-ghlan.
* Chaidh Murfatlar (Romàinia) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean
* 2 an Gearran - Éideard Dwelly.
* 23 an Cèitean - Peter von Köppen, ann an Karabag. Cruinn-eòlaiche, neach-staitistig agus eitn-eòlaiche Ucràineach/Ruiseanach.
* 25 an t-Ògmhios - Walther Hermann Nernst, ann am Briesen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 20 an t-Iuchar - Erik Axel Karlfeldt, ann an Karlbo. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 21 an t-Iuchar - Eduard Frankfort, ann am Meppel. Peantair às na Tìrean Ìsle.
* 5 an t-Sultain - Mykhailo Kotsiubynsky, an am Vinnytsia. Sgrìobhadair às An Ucràin.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1860an
1865

**MDCCCLXV**

## Tachartasan
* 9 an Giblean - Chaidh an Cogadh Catharra Ameireaganach gu crìoch.
* 21 an Giblean - Chaidh Comunn Sgitheanach Ghlaschu a stèidheachadh.
* Fhuair Katowice (A' Phòlainn) a chuid chòirichean.
* 13mh Atharrachadh Bun-reachd nan Stàitean Aonaichte, a thoirmisg Tràilleachd.

## Breithean
* 1 an Giblean - Richard Adolf Zsigmondy ann am Vienna. Ceimigear às an Ungair, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1925.
* 9 an Giblean - Erich Ludendorff, ann an Ludendorff (Kruszewnia a-nis). Saighdear agus Nàsach.
* 25 an Cèitean - Pieter Zeeman, ann an Schouwen-Duiveland. Eòlaiche-fiosag às na Tìrean Ìsle.
* 3 an t-Ògmhios - Seòras V, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
* 12 an Dàmhair - Arthur Harden ann am Manchester. Ceimigear à Sasainn.
* 30 an Dùbhlachd - Rudyard Kipling, ann am Mumbai. Sgìobhadair.

* Uilleam MhicBhatair. Sgoilear.

## Bàsan
* 15 an Giblean - Abraham Lincoln
* 18 an Dàmhair - Henry Temple, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte

Roinn-seòrsa:1860an
1866

**MDCCCLXVI** 

## Tachartasan
*Ghabh A’ Phrùis thairis Hànobhar.
*26 an Gearran - Dh' fhàg Alexandru Ioan Cuza Romàinia.

## Breithean
* 12 an Lùnasdal - Jacinto Benavente, ann am Madrid. Sgrìobhadair. 
* 12 an Dàmhair - Ramsaigh MacDhòmhnaill, Neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear Bhreatainn
* 29 am Faoilleach - Romain Rolland, ann an Clamecy (Nièvre). Sgrìobhadair às an Fhraing.
* 12 an Dùbhlachd - Alfred Werner, ceimigear às an Eilbheis.

## Bàsan
* 16 an t-Iuchar - Juan José Nieto Gil, stàitire à Coloimbia.

Roinn-seòrsa:1860an
1867

**MDCCCLXVII** 

## Tachartasan

* 1 am Màrt, inbhe stàite do Nebraska, stèidheachadh Ostair-Ungaire.
* 1 an t-Iuchar - Steidheachadh Achd Aimearaga a Tuath Bhreatannach an Dominion Canada
* Chaidh Corinto (Coloimbia) a steidheachadh.
* Chaidh Leticia (Coloimbia) a steidheachadh.
* Sgrìobh Émile Zola an leabhar *Thérèse Raquin*.

## Breithean
* 21 an Giblean - José Vicente Concha, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
* 7 an Cèitean - Władysław Reymont, ann an Kobiele Wielkie. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
* 5 an t-Ògmhios - Miguel Abadía Méndez, ann am Piedras. Neach-poileataigs à Coloimbia
* 3 an Lùnasdal - Stanley Baldwin, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
* 12 an t-Sultain - Carlos E. Restrepo Restrepo, ann am Medellín. Neach-poileataigs à Coloimbia
* Efe Gómez, ann am Fredonia. Sgrìobhadair à Coloimbia.
* 24 an Dàmhair - Mykola Biliashivskiy, ann an Uman. Àrc-eòlaiche, eachdraiche ealaine agus neach-poileataigs Ucràineach/Sobhiatach.
* John Galsworthy. Sgrìobhadair à Sasainn.
* 7 an t-Samhain - Marie Curie, ann an Warsaw. Tè-saidheans às A' Phòlainn.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1860an
1868

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1868** (**MDCCCLXVIII**).

## Tachartasan
* 1 an Giblean - Bha Santos Gutiérrez Prieto na cheann-suidhe Choloimbia gu 1870.
* Chaidh Esbjerg (an Danmhairg) agus Kramatorsk (An Ucràin) a stèidheachadh.
* Chaidh an TUC a stèidheachadh ann am Manchester.

## Breithean
* 31 am Faoilleach - Theodore William Richards, ann an Cambridge (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 28 an Giblean - Joel Engel, ann am Berdiansk. Ceòl-sgrìobhaiche, sgrùdair ciùil, neach-aithris agus neach-teagaisg à Iosrael/An Ucràin.
* 3 an t-Ògmhios - Ivar Henning Mankell, ann an Härnösand. Sgrìobhadair-ciùil às An t-Suain.
* 7 an t-Ògmhios - Charles Rennie Mackintosh, neach-ealain.
* 9 an Dùbhlachd - Fritz Haber, ann am Breslau.

## Bàsan

Roinn-seòrsa:1860an
1869

**MDCCCLXIX** 

## Tachartasan

* 2 an Dàmhair - Cur às do Thràilleachd ann am Paraguaidh.
* Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar *L'Éducation Sentimentale*.
* Cur às do Thràilleachd anns A' Phortagail.
* Dh'fhoillsich Dmitri Mendeleev an clàr pillteach.
*Chaidh Donetsk (Donetska Oblast) (An Ucràin) a stèidheachadh.

## Breithean
* 9 am Faoilleach - Richard Abegg, ann an Danzig. Ceimigear às A' Ghearmailt.
* 18 am Màrt - Neville Chamberlain, Neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear Bhreatainn 
* 3 an t-Sultain - Fritz Pregl, ann an Ljubljana. Ceimigear às an Ostair.
* 23 an t-Sultain - Mary Mallon, anns A' Chorr Chríochach. Còcaire à Èirinn.
* 22 an t-Samhain - André Gide, ann am Paris. Sgrìobhadair Frangach.
* 30 an t-Samhain - Gustaf Dalén, ann an Falköping. Eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.

## Bàsan
* 8 an Dàmhair -  Franklin Pierce, 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 23 an Dàmhair - Edward Smith-Stanley, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:1860an
* 27 an t-Samhain - José Hilario López, ann an Campoalegre. Neach-poileataigs à Coloimbia
1870

**MDCCCLXX** 

## Tachartasan
Fhosgail an "Dingwall & Skye Railway" eadar Inbhir Pheofhuarain agus Port an Sròin.
* 1 am Màrt - Crìoch Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
* 8 an t-Samhain - Chaidh Modesto (Calafòrnia) a stèidheachadh.

## Breithean
* 4 an Lùnasdal - Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (b. 26 an Gearran 1950)
* 22 an Dàmhair - Ivan Bunin, ann am Voronezh. Sgrìobhadair às an Ruis.
* Vladimir Lenin

## Bàsan
* 9 an t-Ògmhios - Chaochail Charles Dickens air an 9mh latha den Ògmhios 1870 ann an Higham, Kent, Sasainn.

Roinn-seòrsa:1870an
1873

**MDCCCLXXIII** 

## Tachartasan
*22 am Màrt - Cur às do Thràilleachd ann am Puerto Rico.
*Leig Oilthigh Geneva sìos a cheanglaichean creideimh agus thàinig e gu bhith saoghalta, gu h-oifigeil.

## Breithean
* 20 am Faoilleach - Johannes Vilhelm Jensen, ann am Farsø.
* 15 an Gearran - Hans von Euler-Chelpin, ann an Augsburg. Ceimigear às A' Ghearmailt.
* 9 am Màrt - Moisei Uritsky, ann an Cherkasy. Neach-poileataigs agus rèabhlaideach Ucràineach/Sobhiatach.
* 10 am Màrt - Jakob Wassermann, ann am Fürth. Sgrìobhadair às a' Ghearmailt.
* An t-Urramach Niall Ros, ann an Gleann Dail. Ministear agus sgoilear na Gàidhlig.

## Bàsan
*1 an Cèitean - Daibhidh MacDhùnleibh, rannsaichear ann an Afraga
* 15 an Cèitean, ann an Heidelberg, Alexandru Ioan Cuza. Neach-poileataigs à Romàinia.
Roinn-seòrsa:1870an
1874

**MDCCCLXXIV**

## Tachartasan
* 28 an t-Iuchar - Chaidh an stèisean ann an Goillspidh fhosgladh.
* Ràinig rathad-iarainn na Gàidhealtachd Inbhir Theòrsa; an ionad rathad-iarainn a bu tuathail ann an Alba.
* Thòisich strì nan croitearan ann an Gàidhealtachd na h-Alba
* Lorg Lars Fredrik Nilson scandium.

## Breithean
* 25 am Faoilleach - Somerset Maugham, ann am Paris. Sgrìobhadair à Sasainn.
* 9 am Màrt - John Duncan Fergusson, ann an Lìte. Peantair is fear de na Dathaichean Albannach.
* 15 an Giblean - Johannes Stark, ann am Freihung. Fiosaigiche às a' Ghearmailt.
* 26 an Dàmhair - Martin Lowry, ceimigear Sasannach.
* 30 an t-Samhain - Winston Churchill, Prìomh-mhinistear Bhreatainn (bàs. 1965)

## Bàsan
* 8 am Màrt, Millard Fillmore - 13mh Ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 21 an t-Ògmhios - Anders Jonas Ångström, ann an Uppsala. Eòlaiche-fiosaig às An t-Suain.
Roinn-seòrsa:1870an
1875

**MDCCCLXXV**

## Tachartasan
* 17 an Giblean - Canar gun deach Snùcair a thùradh le oifigearan Breatannach anns na h-Innseachan.
* Chaidh Puerto Berrío agus San Luis (Coloimbia) a stèidheachadh.
* Chaidh Tacoma (Washington) a stèidheachadh.

## Breithean
*Moshe Litvakov, ann an Cherkasy. Deasaiche, eachdraiche agus breithniche litreachais, neach-iomairt agus sgrìobhadair Ucràineach/Sobhiatach.
* 1 am Màrt - Sigurður Eggerz, ann am Borðeyri. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 26 an t-Iuchar - Antonio Machado, bàrd Spàinnteach.
* 26 an t-Iuchar - Carl Gustav Jung, ann an Kesswil. Leighiche-inntinn, saidhceolaiche agus feallsanaiche às An Eilbheis.
* 12 an Dàmhair - Aleister Crowley, buidseachd, draoidh, bàrd, peantair agus nobhailiche à Sasainn.
* 4 an Dùbhlachd - Rainer Maria Rilke, ann am Pràg. Bàrd às an Ostair.

## Bàsan
* 1 am Faoilleach - Dòmhnall Caimbeul, Bàrd Chinn a' Ghiùthsaich.
* 3 am Faoilleach - Pierre Larousse, deasaiche às an Fhraing.
* 4 an Lùnasdal - Hans Christian Andersen, sgrìobhadair às an Danmhairg.
* 8 an Lùnasdal - Joaquín Riascos, ann an San Juan del Cesar. Neach-poileataigs à Coloimbia.

Roinn-seòrsa:1870an
1876

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1876** (**MDCCCLXXVI**).

## Tachartasan
*1 an Lùnasdal, inbhe stàite do Cholorado.
*Chaidh Oilthigh Johns Hopkins a stèidheachadh ann am Baltimore

## Breithean
* 23 am Faoilleach - Otto Paul Hermann Diels, ann an Hamburg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 19 an Gearran - Constantin Brâncuși, ann an Hobița. Cruth-ealantair agus peantair à Romàinia.
* 22 am Màrt - Eugenio Pacelli, san Roimh. Pàp bho 1939 gu 1958.
*26 an t-Iuchar - Katerina Peshkova, ann an Sumy. Neach-iomairt chòirichean daonna às An Ruis/An Ucràin.
* 7 an Lùnasdal - Mata Hari, ann an Leeuwarden. Tè-bhuairidh às Na Tìrean Ìsle.
* 25 an Dùbhlachd - Adolf Otto Reinhold Windaus (Ceimigear), ann am Berlin.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1870an
1877

**MDCCCLXXVII**

## Tachartasan
* Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar *Trois Contes*.
* Sgrìobh Émile Zola an leabhar *L'Assommoir*.
* Chaidh Wildernis (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
* Chaidh Oilthigh Manitoba a stèidheachadh ann am Winnipeg (Canada).

## Breithean
*3 am Màrt - Jón Þorláksson, ann an Vesturhópshólar. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 2 an t-Iuchar - Hermann Hesse, ann an Calw. Sgrìobhadair.
* 1 an t-Sultain - Francis William Aston ann am Birmingham. Ceimigear agus fiosaigiche Breatannach.
* 2 an t-Sultain - Frederick Soddy, ann an Eastbourne. Ceimigear à Sasainn.
* 24 an Dàmhair - Rika Hopper, ann an Assen. Actair às Na Tìrean Ìsle.

## Bàsan
* Manuel María Ramírez Fortoul

Roinn-seòrsa:1870an
1878

**MDCCCLXXVIII**

## Tachartasan
* 20 an Gearran - Taghadh Phàpa Leo XIII, ann an Cathair na Bhatacain.
* Taisgealadh hoilmium agus iterbium.
* Chaidh Oilthigh Stockholm a stèidheachadh.
* Chaidh Popasna (An Ucràin) a stèidheachadh.
* Chaidh an nobhail Anna Karenina le Leo Tolstoj fhoillseachadh airson a' chiad turais, ann am Moscobha.

## Breithean
* 23 an t-Ògmhios - Gustave Strauven, ann an Schaerbeeck. Ailtire às A' Bheilg.
* 8 an Lùnasdal - Angelica Balabanoff, ann an Chernihiv. Sgrìobhadair, deasaiche, neach-iomairt agus neach-poileataigs Eadailteach/Ucràineach/Sobhiatach.
* 7 an t-Samhain - Lise Meitner, ann an Vienna. Ceimigear.

## Bàsan
* 26 am Faoilleach - Kirkpatrick MacMillan, ann an Cathair. Gobha agus innleadair à Alba.
* 7 an Gearran - Giovanni Maria Mastai-Ferretti, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1846 gu 1878. 
* 4 an Giblean - Joaquín Mosquera, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 7 an Dàmhair - Tomás Cipriano de Mosquera, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.

Roinn-seòrsa:1870an
1871

**MDCCCLXXI**

## Tachartasan
* 22 am Màrt: Chaidh an dreach as aithnichte den sgeulachd Leigheas Cas Ó Céin a chruinneachadh.
* 10 an t-Samhain - Lorg Henry Morton Stanley an rannsaichear Albannach Daibhidh MacDhùnleibh ann an Tansainia.
* Aonadh na Gearmailte.
* Chaidh am baile Spokane a stèidheachadh.

## Breithean

* 25 an Gearran - Lesya Ukrainka, ann an Novohrad-Volynskyi. Neach-iomairt feimineach, bàrd agus sgrìobhadair às An Ucràin.
* 27 am Faoilleach - Samuel Peploe, ann an Dùn Èideann. Peantair.
* 6 an t-Ògmhios - Thomas Mann, ann an Lübeck. Sgrìobhadair.
* 24 an t-Sultain - Grazia Deledda, ann an Nuoro. Sgrìobhadair.
* 13 an Dàmhair - Emily Carr, peantair

## Bàsan
* 17 am Màrt - Robert Chambers, ùghdar agus foillsichear Albannach (r. 10 an t-Iuchar 1802)
* 23 an Cèitean - Jarosław Dąbrowski, ann am Paris. Saighdear, oifigear agus rèabhlaideach às a' Phòlainn.
* 25 an Cèitean - Louis Charles Delescluze, ann am Paris. Neach-poileataigs, neach-aithris agus rèabhlaideach às An Fhraing.
* 28 an Cèitean - Eugène Varlin, ann am Paris. Leabhar-cheangladair, ball nan aonaidhean-ciùrd agus rèabhlaideach às An Fhraing.
* 20 an t-Ògmhios - Auguste-Jean-Marie Vermorel, ann am Versailles. neach-aithris, deasaiche agus rèabhlaideach às An Fhraing.
Roinn-seòrsa:1870an
1872

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1872** (**MDCCCLXXII**).

## Tachartasan
* 2 am Faoilleach - Cuirear Brigham Young fo ghreim airson ioma-pòsadh. Tha 25 mnathan aige.
* 27 an Giblean -  Thachair tubaiste rèile ann an Kirtlebridge far an deach 11 duine a mharbhtach.
* Chaidh Melgar (Coloimbia) a stèidheachadh.

## Breithean
* 9 an Gearran - Armen Garo, ann an Erzurum. Neach-poileataigs à Airmeinia.
* 7 am Màrt - Piet Mondriaan, ann an Amersfoort. Peantair às na Tìrean Ìsle.
* 16 an t-Iuchar - Roald Amundsen, ann am Borge. Rannsachair à Nirribhidh 
* 13 an Lùnasdal - Richard Martin Willstatter, ann an Karlsruhe.
* 7 an Dùbhlachd - Jenő Janovics, ann an Ungvár. Cleasaiche, stiùiriche agus sgrìobhadair nam film às Ostair-Ungaire.
* 28 an Dùbhlachd - Pío Baroja, ann am Donostia. Sgrìobhadair à Dùthaich nam Basgach.
* Bertrand Russell
* Carl Bosch

## Bàsan
* 6 am Faoilleach - Manuel María Mallarino, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 6 an Gearran - Santos Gutiérrez Prieto, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 26 an Giblean - Pedro Alcántara Herrán, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 22 an t-Sultain - Vladimir Dal, ann am Mosgo. Cànanaiche, sgrìobhadair, turc-eòlaiche agus faclairiche Ruiseanach/Urcàineach.
Roinn-seòrsa:1870an
1879

**MDCCCLXXIX**

## Tachartasan
* 21 an Dàmhair - Chaidh Lìog Nàiseanta Fearann na h-Èireann a chuir air dòigh ann an Caisleán an Bharraigh.
* 28 an Dùbhlachd - Thuit Drochaid-rèile na Tatha às a chèile nuair a bha trèana a' gabhail tarsaing oirre.
* Taisgealadh samarium le Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran.
* Taisgealadh tuilium le Per Teodor Cleve.
* Chaidh Nana le Émile Zola fhoillseachadh airson a' chiad turais, ann am Paris.

## Breithean
* 1 am Faoilleach - Arthur Nelissen, ann am Valkenburg. Ailtire às Na Tìrean Ìsle.
* 15 am Faoilleach - Ștefan Gheorghiu, ann am Ploiești. Ceannard aonaidh-ciùird à Romàinia.
* 6 an Gearran - Magnús Guðmundsson, ann an Svínadalur. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
*6 an Gearran - Björn Þórðarson, ann am Móum á Kjalarnesi. Neach-poileataigs à Innis Tìle.
* 26 an Gearran - Johannes Nicolaus Brønsted, ann an Varde. Ceimigear às an Danmhairg.
* 8 am Màrt - Otto Hahn, ann am Frankfurt. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 14 am Màrt - Albert Einstein, ann an Ulm.
* 22 an Cèitean - Symon Petliura, ann am Poltava. Saighdear, neach-aithris, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach Ucràineach.
* 7 an t-Samhain - Leon Trotsky, ann am Bereslavka. Neach-poileataigs agus rèabhlaideach Ruineanach/Ucraineach.

## Bàsan
 
Roinn-seòrsa:1870an
1882

**MDCCCLXXXII**

## Tachartasan
* 19 an Giblean - Blàr a' Chumhaing
* Chaidh Florida (Coloimbia) a stèidheachadh.
*Chaidh Oilthigh na Banrighe Màiri Lunnainn a stèidheachadh ann an Lunnainn, (Sasainn).

## Breithean
* 2 am Faoilleach - Ivar Kamke, ann an Stockholm. Neach-ealain às an t-Suain.
* 2 an Gearran - James Joyce. Sgrìobhadair.
* 9 an Cèitean - Yossele Rosenblatt, ann am Bila Tserkva. Seinneadair, hazzan, cleasaiche agus ceòl-sgrìobhaiche Ucràineach.
* 17 an Cèitean - Karl Burman, ann an Sumy. Ailtire agus peantair Eastòinianach/Sobhiatach.
* 20 an Cèitean - Sigrid Undset, ann an Kalundborg. Sgrìobhadair.
* 21 an t-Ògmhios - Lluís Companys i Jover, ann an Tarrós. Neach-poileataigs à Catalòinia.
* 4 an t-Ògmhios - John Bauer, ann an Jönköping. Neach-ealain às an t-Suain.
* 15 an t-Ògmhios - Ion Antonescu, ann am Pitești. Deachdaire à Romàinia.
* 14 an Dàmhair - Éamon de Valera, ann an Eabhraig Nuadh, Neach-poileataigs à Èirinn.
* 20 an Dàmhair - Bela Lugosi, ann an Lugos. Cleasaiche Sòisealach às An Ungair.
* 11 an t-Samhain - Tomás Ó Rathaile, ann an Lios Tuathail. Cànanaiche na Gàidhlig à Èirinn.
* 20 an Dùbhlachd - Jón Baldvinsson, faisg air Ísafjörður. Neach-poileataigs à Innis Tìle.

## Bàsan
* 23 an t-Sultain - Friedrich Wöhler ‎ ann an Göttingen. Ceimigear Ghearmailteach.
* 21 an Dùbhlachd - Francisco Javier Zaldúa, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 31 an Dùbhlachd - Léon Gambetta, ann an Sèvres. Neach-poileataigs às An Fhraing.
Roinn-seòrsa:1880an