Llyfr Du Caerfyrddin

Canar gur e **Llyfr Du Caerfyrddin** ([ɬivr diː kair'vərðin]; Cuimris) neo *An Leabhar Dubh Carmarthen* an làmh-sgrìobhainn as sine a chaidh a sgrìobhadh gu tur ann an Cuimris.

## An Leabhar
Chaidh Llyfr Du Caerfyrddin a sgrìobhadh ro 1250 le aon sgrìobhaiche aig amannan eadar-dhealaichte sa bheatha. Tha ainm an leabhair ceangailte le *Priory of St. John the Evangelist and Teulyddog* ann an Caerfyrddin (neo Carmarthen anns a' Bheurla), agus le dath dubh nasgadh an leabhair. Tha e an dràsta ann an Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh fon ainm NLW Peniarth MS 1.

Chithear cruinneachadh de bhàrdachd às an 9mh - 12mh linn anns an leabhar seo, a ghabhas a-steach seòrsaichean bàrdachd diofraichte, mu chuspairean ceangailte ri creideamh no ris an t-saoghal, agus  ruisg molaidh is caoinidh.
 
Tha duain fìor inntinneach ann a bheireas sealladh air cultar is dualchas Cuimreach a thaobh nan gaisgeach aca, an fheadhainn ceangailte ri Yr Hen Ogledd [ər ˌheːn ˈɔɡlɛð], ainm Chuimreach airson "*Cumbria*" neo "*The Old North*",  agus gu h-àraid air na seann-sgeulachdan mu Arthur agus Myrddin (neo Merlin sa Bheurla).

Tha an dà rosg 'Yr Afallennau' and 'Yr Oianau' ag innse dhuinn mun àm nuair a bha Merlin a' bruidhinn ri craobh-ubhail agus muic ann an coille agus mun dàrna sealladh aige mun bhlàr eadar na Cuimrich is nan Normanaich ann an ceann a deas na Cuimrigh. Tha  an duan "The Elegy of Gereint son of Erbin" ag innse dhuinn mun "*Battle of Llongborth*". Ged nach deach an t-àite ceart a lorg fhathast, tha iomradh ann gun robh Arthur an sàs anns a' bhlàr seo. Mar sin gheibhear tuairisgeul nas sine ann an Llyfr Du Caerfyrddin na a tha e aig an leabhar  *Historia Regum Britanniae* sgrìobhte le Geoffrey of Monmouth.

A rèir William Forbes Skene (1809-92) 's e Llyfr Du Caerfyrddin aon de na "*Four Ancient Books of Wales*". Chan eil ach 54 duilleag air folio air fhàgail. Sin 108 duilleag gu lèir. Tha 39 dàin ann agus teacsa goirid.

Thathar dhen bheachd gun deach an leabhar a chlàradh airson a' chiad turais, nuair a d' fhuair Sir John Price of Brecon (1502-1555) e bho ionmhasair *St Davids Cathedral*, a fhuair e bho abaid Chaerfyrddin.

'S seo cuid de na dàin a tha ann an Llyfr Du Caerfyrddin:
**Ymddiddan Myrddin a Thaliesin* (còmhradh eadar Myrlin is Taliesin)
* Còmhradh eadar a' bhodaig is an t-anam 
**Marbhrann airson Madog ap Maredudd* (td. 1160)
**Marbhrann Gereint mac Erbin*
**Englynion y Beddau* 

Tha neach-deasaiche den phàipear-naidheachd *Carmarthen Journal* a' cur an cèill gum biodh e na b' fheàrr, an leabhar a thaisbeanadh ann an Caerfyrddin fhèin, gus cothrom a thoirt do mhuinntir a' bhaile agus don luchd-turais a thig dhan baile an leabhar fhaicinn.

## Faic cuideachd
* Leabhar Deathan Lios Mòir
* Leabhar Dhèir

## Iomraidhean


## Leabhraichean
*Alfred Owen Hughes Jarman (deas.):  *Llyfr Du Caerfyrddin*. Caerdydd : Gwasg Prifysgol Cymru. (1982) ISBN 0-7083-0629-2. A diplomatic edition of the original text. (Beurla)
*Pennar, Meirion: *The Black Book of Carmarthen*. Llanerch Enterprises. (1989) ISBN 0947992316. Ro-ràdh do na sgrìobhainn le eadar-theangachadh de chuid de na dàin. (Beurla)
* Helmut Birkhan: *Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur.* Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3. (Gearmailtis)
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5. (Gearmailtis)

## Ceanglaichean a-mach

* Llyfr Du Caerfyrddin aig Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh. * Gheibhear dealbhan dathte Peniarth MS 1 an seo *.
* Llyfr Du Caerfyrddin aig *Celtic Literature Collective*. Cruinneachadh nan dàn gu lèir le eadar-theangachaidhean. Gheibhear an t-eadar-theangachadh a rinn Skene ann an 1848 an seo. 
* Evans, John Gwenogvryn. deis. Llyfr Du Caerfyrddin. (Pwllheli: 1906). An t-eagran gu lèir dhen Peniarth MS 1.

Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Roinn-seòrsa:Cuimris
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Roinn-seòrsa:Eachdraidh