Port Neasaig

‘S e baile beag dùthchasail agus port faisg air Tìr Amhlaigh, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am **Port Neasaig** (Beurla: *Port Logan*, Beurla Ghallta: *Port Nessock*). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 79m os cionn ìre na mara shuas air a' bheinn, ann an ceann a deas nan Rannaibh, eadar An Druim Mòr agus Àrd Bhaile, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 324km air falbh bho Obar Dheathain, 135km bho Ghlaschu, 95km bho Dhùn Phrìs agus 177km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Port Neasaig. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus iasgach. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil anns an Druim Mhòr agus dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair. Tha gàrradh nan lusan ainmeil dìreach taobh a-muigh a' bhaile, air an t-slighe gu Àrd Bhaile.

## Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *Rintsnoc* neo *Nustak* ann an seann  Chuimris a tha an t-ainm, ged nach eil sin gu math soilleir idir. Bha seann chuimris làidir ar an àirde an iar-dheas na h-Alba an dèidh nan Ròmanach. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à ainm naomh air choireigin à Èirinn a th' ann. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn, mòran bhliadhna an dèidh Chuimris, agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.

## Eachdraidh
An deidh Linn na Deighe bha caol ann eadar na Rannaibh fhèin agus trì eileanan beaga, dìreach far a bheil Bàgh Neasaige an latha an-diugh. Bha gnothach na ceilpe agus na saimbhire gu math làidir an seo gu deireadh an 18mh Linn agus bhathar a' cleachdadh seann chidhe fiodha air a shon gu ruige co-dhiù 1790. Thogadh an cidhe seo o shean, ann an 1682. Chaidh am baile beag a bh' ann o shean a leagail agus ath-thogail ann an 1818 leis a' chòirnealair Anndra MacDhùghaill, Mòrair Logain, a thug ainm ùr dhan bhaile sa Bheurla. B' e Thomas Telford fhèin  a dhealbhaich an cidhe ùr, an cabhsair agus an tùr-cluig. Chaochail 22 saighdearan às Na Stàitean Aonaichte ann an tubaist Phlèana ann an 1944: b' e C47 a bha a' toirt saighdearan air an leòn air an t-slighe bho Fhilton gu Preastabhaig a bh' ann. Thuit am plèana air na creagan ann an droch aimsir air sàilleabh cho ìosal a bha e a' dol oir bha am paileat a' feuchainn ri itealan eile a' leantainn. Ann an 1973 chaidh sealladh neo dhà às an fhilm *Wickerman* fhilmeadh ann an gàrradh nan lusan a tha eadar Port Neasaig agus Àrd Bhaile . A bharrachd air sin, chaidh an sreath telebhisein *Two Thousand Acres of Sky* fhilmeadh an seo agus ann am Port Phàdraig eadar 2001 agus 2003.

## Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Chille m' Èataine a bhuineas Port Neasaig, a ghabhas a-steach An Druim Mòr, Damnaglaur agus sgìre mhòr ann an ceann a deas nan Rannaibh. Tha 810 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha naoinear comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann am bun-sgoil an Droma Mhòir. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Wigtown an Iar) airson Comhairle na Roinne.

## Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.7 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1054mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Port Neasaig. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann am Port Neasaig. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 54mm eadar an Cèitean (dìreach 61mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (115mm). Fad  na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.5 °C.

## Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha seirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:

*407 *[[An t-Sròn Reamhar]] - [[Eaglais Steafain]] - An Druim Mòr*.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Alba

Roinn-seòrsa:Bailtean

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba

Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh

Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige