open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Éva Heyman

B' e nighean-sgoile agus sgrìobhadair às An Ungair/Romàinia a bh' ann an **Éva Heyman** (Nagyvárad, 13 an Gearran 1931 - Auschwitz-Birkenau, 17 an Dàmhair 1944. Thogadh i ann an Bihor ann an teaghlach Bùirdeasach Ungaireach Iùdhach: bha a h-athair na ailtire agus bha a màthair na cungadair. Bha coimhearsnachd Iùdhach uabhsach fhèin làidir ann an Nagyvárad aig an àm. Dhealaich a pàrantan nuair a bha i òg agus phòs a màthair aig an neach-aithris Sòisealach Béla Zsolt. Thòisich i ri leabhar-latha - dìreach mar a rinn Anne Frank thall sna Tìrean Ìsle aig an aon àm - a sgrìobhadh nuair a thug na Nàsaich ionnsaidh air an Ungair. Rinn na Nàsaich murt oirre ann an KZ Auschwitz-Birkenau air 17 an Dàmhair 1944. B' e Josef Mengele fhèin a thagh Éva airson a' bhàis. Chaochail mu 25,000 Iùdhaich à Nagyvárad san Uile-losgadh. Chuir a màthair Agnes  an leabhar sin sa chlò an dèidh a' Chogaidh.

## Obair
*1948 - *Éva lányom* (Budapest).

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Romàinianach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Ungairianach
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:Cogadh
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Vlad Țepeș

B' e Tighearna às An Ungair agus Țara Românească (Romàinia an latha an-diugh) a bh' ann am **Vlad Țepeș** (IPA: *ˈvlad ˈtsepeʃ*, ainm eile: *Vlad Drăculea*, IPA: *ˈvlad ˈdrəkule̯a*, Sighișoara, 1431 - Bucharest, 14 an Dùbhlachd 1476. Cheannsaich Impireachd nan Otomanach na bha air fhàgail dhen Impireachd Bheasantian ann an 1453, nuair a bha Țepeș 22 bliadhna a dh' aois. Thug sin làmh an uachdair dha na h-Otomanaich sna Balcain agus àirde an ear-dheas na Roinn-Eòrpa air fad agus Constantinopolis fo smachd Ioslam. B' ann ann an co-theacsa poiliteagach seo 's a rinn Țepeș a dhìcheall gus an dùthaich aige a shaoradh. Bha fuath is gràin aige air na h-Otomaich air sgàth 's gun tug iad e agus a bhràthair Radu giall, is iad nan giallan, ann an 1442. Ann an 1459 dhiùlt Țepeș cìsean a phàigheadh dha na Otomanaich agus thro-lot e mòran dhuibh. An ath-bhliadhna, ann an 1460, chuir e ainm gu caidreachas le Mata Corvinus Rìgh na h-Ungaire agus ' Chròthais. Bha  e na *voivode* (Gàidhlig: ceannard) Țara Românească trì tursan:  1448, 1456 gu ruige 1462 agus 1476. B' ann ann an Târgoviște a bha Țepeș air a chrùnadh. Fhuair e bàs ann an cath an aghaidh nan Otomanach agus an cuid caidreabhaich agus esan 46 bliadhna a dh' aois.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Ploiești

'S e baile mòr eadar Buzău agus Pitești, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann am **Ploiești** (IPA: *ˈploˈjeʃtʲ*, seann dòigh sgrìobhaidh: *Ploești*, Bulgàiris: *Плоещ*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Dâmbu, aig 160m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Prahova. Tha 209,945 duine a' fuireach ann. 'S e an 9mh baile nas motha na dùthcha 's th' ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1567. Bhuinneadh e do Țara Românească bho 1330 gu guige 1856, ged a bha na e na bha na bho shaor fad greiseag ann an 1870 cuideachd, an dèidh ar-a-mach air an robh *Republica de la Ploiești* (Gàidhlig: Poblachd Phloiești). B' ann ann am Ploiești 's a bha feachdan Mihai Viteazul air an gearastanachadh ann an 1597. Anns An Dàrna Cogadh thug plèanaichean-cogaidh Aimearaganach, Breatainneach agus Sobhiatach ionnsaidh air a' bhaile gu cunbhalach o chionn's gu robh achaidhean-peatroil san sgìre. Rinneadh sgrios air 55% nan toglaichean sa bhaile. Bha an t-ainm air atharrachadh bho *Ploești*  gu *Ploiești* an dèidh a' chogaidh.

## Àireamh-shluaigh
À rèir Cunntas-shluaigh 2015 tha mòr-chuid Romàinianaich (199,221) agus mion-chuidean Rroma (1289), Ungairianaich (109), Gearmailtich (69), Ruisianaich (44) agus Ucràinianaich (8) a' fuireach ann am Ploiești.

## Daoine ainmeil
*Ștefan Gheorghiu (1879 - 1914)

## Bailtean co-cheangailte
*  Berat
*  Harbin
*  Hîncești
*  Lefkada
*  Maracaibo
*  Marousi
*  Oral
*  Osijek
*  Radom
*  Tulsa

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Ștefan Gheorghiu

B' e saor, deasaiche, ceannard aonaidh-ciùird agus neach-poileataigs Sòisealach à Romàinia a bh' ann an **Ștefan Gheorghiu** (Ploiești, 15 am Faoilleach 1879 - Bucharest, 19 am Màrt 1914). Bhuinneadh e do theaghlach Clas-obrach bochd: bha athair na shaor roimhe. Ghabh e ann an Club Luchd-obrach Sòisealach ann am Ploieşti nuair a bha e dìreach 17 bliadhna a dh' aois. Bha e doirbh dhàsan obair sheasmhach fhaighinn agus companaidhean a' seachnadh cosnadh math a thoirt do mhìleantaich. Ghabh e pàirt ann an Caismeachd mhòr nan Luchd-obrach am Bucharest ann an 1903. Thathar ag ràdh gun deach e ann air chois leis nach robh sgillinn ruadh aige airson an trèana. Chuir esan agus a dheagh charaid Nae Georgescu buidheann luchd-obrach air dòigh air an robh *România muncitoare* (Gàidhlig: Romàinia na h-Obrach) agus dheasaicheadh e iris na buidhne cuideachd. B' ann ann an 1907 a thòisich a chuid shlàinte a dhol na lughad. Chaidh a chur an greim leis an Arm agus an stàit a' fàgail airsan gun do chuir e air bhog ar-a-mach an aghaidh an Riaghaltais. Thug droch shuidheachadh a' phrìosain buaidh làidir air a chorp is e fo ghlasaibh ann an carcair bog fluich ann an Galați fad bliadhna. Nuair a leigeadh saor e, chaidh e mun cuairt ann an Galați agus Brăila agus e a' brosnachadh luchd-obrach na sgìre ri sheasamh airson an cuid chòirichean. Ach b' fheudar dha mìosan a chur seachad ann an sanaidh faisg air Iași ann an 1911, agus an uair sin chaidh e thall thairis gu Cathair Alasdair anns An Èipheit, ann an 1912. Nuair a thill e dhachaidh fhuair e dreuchd mar rùnaire aonadh-ciùìrd na Còmhdhalach air an robh *Uniunea muncitorilor de transport din România* (Gàidhlig: Aonadh Luchd-obrach na Còmhdhalach ann an Romàinia). A' dh'aindeoin sin, bha e air iomallachadh gu poiliteagach aig ìre nàiseanta air sgàth 's gu robh e a' gabhail ri ain-riaghailteachd. Chaochail Gheorghiu leis a' Chaitheamh san ospadal ann am Bucharest an an 1914.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Sòisealachd
Roinn-seòrsa:Ain-Riaghailteachd
Túpac Amaru III

Bha **Juan Bustamante Dueñas** (Vilque, 24 Ògmhios, 1808-Pusi, 3 Faoilleach 1868), ris an canar **Túpac Amaru III**, na stiùiriche dùthchasach Peruach, a bha, le iarrtas ceartas sòisealta, a ’stiùireadh ar-a-mach luchd-tuatha ann am Puno, eadar 1867 agus 1868. Air a dhìon, chaidh a chur gu bàs.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Pearù
Suceava

'S e baile mòr eadar Botoșani agus Piatra Neamț, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann an **Suceava** (IPA: *ˈsuˈtʃe̯ava*, Ungairis: *Szucsáva*, Gearmailtis: *Sedschopff/Sotschen*, Pòlais: *ˈSuczawa*, Iùdais: *שאָץ*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Suceava fhèin, aig 300m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Suceava. Tha 92,121 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *szűcs* (Gàidhlig: sginnear) ann an Ungairis air neo am facal *Сочевиця* (Gàidhlig: leantail) ann an Ucràinis agus an t-iar-leasachan Slàbhach *–va* 's a tha ainm a' bhaile. A rèir Ptolomaidh bha dà threubh Ceilteach air an robh *Anartes* agus * Taurisci* nan tàmh an seo, ro teachd nan Ròmanach. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais air 10 an Gearran 1388 mar *Cetatea Sucevei*. Bha coimhearsnachdan làidir Iùdhaich, Ungairianaich, Airmeinianaich agus Gearmailteach nan tàmh an seo anns na meadhan aoisean. B' ann fo smachd nan Hambsburgach (agus an uair sin An Ostair agus Ostair-Ungaire) 's a bha Suceava bho 1775 gu ruige 1918. Ghabh Romàinia os làimh e an dèidh reifreann. Bha 3,496 Iùdhaich ann an Suceava ann an 1930: rinn na feachdan Ion Antonescu murt orra agus cha robh ach 27 dhuibh bèo an dèidh An Dàrna Cogaidh.

## Àireamh-shluaigh
À rèir Cunntas-shluaigh 2015 tha mòr-chuid Romàinianaich (91.3%) agus mion-chuid Uncranianaich (2.55%) a' fuireach ann an Suceava.

## Daoine ainmeil
*Norman Manea (1936)

## Bailtean co-cheangailte
*  Bethlehem
*  Guizhou
*  Haifa
*  Karavas
*  Laval
*  Mahala
*  Soroca
*  Sosnowiec
*  Chernivtsi
*  Yinchuan

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Zalău

'S e baile meadhannach eadar Cluj-Napoca agus Oradea, air an àirde an iar-thuath Romàinia a th' ann an **Zalău** (IPA: *ˈzaˈləw*, Ungairis: *Zilah*, IPA: *ˈzilɒx*, Gearmailtis: *Zillenmarkt/Waltenberg*, Turcais: *Zile*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Valea Zalălui, aig 275m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Sălaj. Tha 56,202 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Thuirt Gheorghe Chende-Roman gur ann às an fhacal *Silva* (Gàidhlig: coille) ann an Laideann s' a tha ainm a' bhaile (Zalău) agus ainm na siorrachd (Sălaj). Tha cuid a dhaoine eile dhen bheachd gur ann a *zilai* (Gàidhlig: fìon dearg) ann an Daitis agus tha teòiridh eile ann a chanas gur ann à *zalaj* (Gàidhlig: ìochdar) ann an Ruisis 's a th e. Bhuinneadh an t-àite do Dhacia Shaor, agus bha crìochan le Impireachd na Ròimhe 5km air falbh on bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an *Gesta Hungarorum* mu 1200 agus nochd an t-ainm ann an sgrìobhainn ann an 1220 mar *Villa Ziloc* agus an uair sin mar *Zylac* ann an 1246. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699, seach dà bhliadhna bho 1660 gu ruige 1692 nuair a bha e fo smachd nan Otomanach. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Rinn feachdan Miklós Horthy, deachdaire na h-Ungaire, murt air 11 duine ann an Zalău air 8 an t-Sultain 1940.

## Daoine ainmeil
*Dacian Cioloș (1969), Neach-poilitigs.

## Bailtean co-cheangailte
*  Imola
*  Kamianets-Podilskyi
*  Sandwell
*  Szentendre

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Țara Românească

B' e dùthaich air an àirde an ear-dheas na Roinn-Eòrpa a mhair bho 1330 gu ruige 1859 a bh' ann an **Țara Românească** (IPA: *ˈt͡sara romɨˈne̯askə*, Aibidil Cirileach: *Цѣра Рꙋмѫнѣскъ*, Àrsachd: *Țeara Rumânească*, Ungairis: *Havasalföld*, Turcais: *Eflak*, Gàidhlig: *An Tìr Romàinianach*). Chaidh An Tìr Romàinianach a stèidheachadh ann an 1330 nuair a sgarr sgìrean far a bheil ceann an deas Romàinia an latha an-diugh bho Rìoghachd na h-Ungaire. B' ann fo bhuaidh Impireachd nan Otomanach mar  bhasaille 's a bha i bho 1417 gu ruige 1859 agus b' e cosantaireachd na Ruise eadar 1829 agus 1856. Ann an 1922, an dèidh A' Chogaidh Mhòir ghabh An Tìr Romàinianach os làimh Transsilvania, a' cruthachadh Romàinia.

## Ceannardan
*Vlad Țepeș

## Daoine Ainmeil
*Maria Cuțarida-Crătunescu (1857 - 1919)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Prionnsalachd Transsilvania

B' e stàit leth neo-eisimeileach air an àirde an ear-dheas na Roinn-Eòrpa a mhair bho 1570 gu ruige 1711 a bh' ann am **Principatus Transsilvaniae** (Gearmailtis: *Fürstentum Siebenbürgen*, Romàinis: *Principatul Transilvaniei/Principatul Ardealului*, Ungairis: *Erdélyi Fejedelemség*, Turcais: *Erdel Voyvodalığı/Transilvanya Prensliği*, Gàidhlig: *Prionnsalachd Transsilvania*). Chaidh Prionnsalachd Transsilvania a stèidheachadh ann an 1570 nuair a chaidh An Ungair a roinn le Impireachd nan Otomanach. Mar as àbhaist, bha A' Phrionnsalach fo bhuaidh Impireachd nan Otomanach mar  bhasaille, ged  bha i fo stiùr phrionnsaichean Ungairianaich gu h-oifigeil. Thathar dhen bheachd gu robh mòr-chuid Ungairianaich ann an 1595 agus a-mach 670,000: Ungairianaich 52.2%, Romàinianaich 28.4%, Gearmailtich 18.8%. Dh'atharraich sin mean air mhean agus bha mòr-chuid Romàinianach ann an 1720: Romàinianaich 49.6%, Ungairianaich 37.2%, Gearmailtich 12.4%. Dh' fhàs Pròsdanachas gu math làidir sa Phrionnsalachd o chionn's nach robh làn smachd aig na prionnsaichean Caitligich oirre. Chuireadh air dòigh cùmhnant - air an robh Fuagradh Torda -a thug saorsa creidimh dha Caitligich agus Pròstanaich. B' e a' chiad turas a thachair a lethid san Roinn-Eòrpa a-riamh. Cha robh saorsa neo còirichean sìobhtala aig na Romàinianaich idir.

## Ceannardan

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sibiu

'S e baile mòr eadar Brașov agus Alba Iulia, ann an cridhe Romàinia a th' ann an **Sibiu** (IPA: *ˈsiˈbiw*, Ungairis: *Nagyszeben*, IPA: *ˈnɒt͡sːɛbɛn*, Gearmailtis: *Hermannstadt*, IPA: *ˈhɛʁmanʃtat*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Cibin, aig 431m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Sibiu. Tha 147,245 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann à ainm na h-Aibhne *Cibinium* ann an Laideann s' a tha ainm a' bhaile. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach Dacia. Chanadh *Cedonia* ris an àite aig àm nan Daci agus Impireachd na Ròimhe. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1191 mar *Cipin* agus an uair sin mar *Prepositus Scibiniensis* ann an 1211. Bha an t-ainm air atharrachadh gu *Villa Hermanni* ann an 1223 ann an ònoir an àrd-easbaige Hermann II à Köln. Nuair a dh' iarr Rìgh na h-Ungair air na Sagsannaich gun gabhadh iad còmhnaidh ann an Transsilvania anns na meadhannan aoisean, stèidhich iad seachd bailtean daingnichte, Sibiu nam measg. 'S e an adhbhar a chanar *Siebenbürgen* (Gàidhlig: seachd caistealan) ri Transsilvania ann an Gearmailtis. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Ghabh am baile ris an Ath-Leasachadh agus na sgrìobh Màrtainn Lùtair ann an 1523. B' ann ann an Sibiu a chaidh a stèidheachadh a' chiad bhanca Romàinianach. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha mòr-chuid Gearmailteach ann ach dh'fhalbh iad uile gu lèir an dèidh An Dàrna Cogaidh agus, gu seachd-àraidh, fhad's a bha Nicolae Ceaușescu os cionn na dùthcha.

## Daoine ainmeil
*Miklós Borsos (1906 - 1990)

## Bailtean co-cheangailte
*  Bauru
*  Butuan
*  Columbia
*  Deventer
*  Durham
*  Klagenfurt
*  Landshut
*  Marburg
*  Mechelen
*  Rennes
*  Takayama
*  Venecia
*  Wirral

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Alba Iulia

'S e baile meadhannach eadar Deva agus Sibiu, ann an cridhe Romàinia a th' ann an **Alba Iulia** (IPA: *ˈalba ˈjuli:a*, Ungairis: *Gyulafehérvár*, Gearmailtis: *Karlsburg/Weißenburg*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Mureş, aig 230m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Alba. Tha 63,536 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S e eadar-theangachadh on t-seann ainm *Bălgrad* (Gàidhlig: Baile Geal) ann an Slabhais agus ainm tighearna-cogaidh air an robh Gyula,  s' a tha ainm a' bhaile. Sgrìobh Ptolomaidh gu robh baile nan Daci ann an seo air an robh *Apoulon* san leabhar *Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις*. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach agus b' e *Apulum* a  chanadh ris an àite aig àm Impireachd na Ròimhe. Chaidh am baile a chlàradh ann an 1171 mar *Frank episcopus Belleggradienesis* agus an uair sin mar *Castrum Albens* ann an 1206. Cha b' ann ach ann an 16mh Linn a nochd an t-ainm ann an Gearmailtis agus Ungairis. Nuair a dh' iarr Rìgh na h-Ungair air na Sagsannaich gun gabhadh iad còmhnaidh ann an Transsilvania anns na meadhannan aoisean, stèidhich iad seachd bailtean daingnichte, Alba Iulia nam measg. 'S e an adhbhar a chanar *Siebenbürgen* (Gàidhlig: seachd caistealan) ri Transsilvania ann an Gearmailtis. Chaidh sgìreachd-easbaig na h-Eaglaise Chaitligiche ann an Transsilvania a stèidheachadh an seo anns na meadhan aoisean. B' e Alba Iulia a bh' ann prìomh-bhaile Phrionnsalachd Transsilvania bho 1570 gu ruige 1692. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd làidir air a stèidheachadh an seo anns an 18mh Linn, agus thog iad sionagog ann an 1840. Thug feachdan Ion Antonescu an deachdaire sgrios agus milleadh orra tron Uile-losgadh. Bha mòran Ghearmailteach ann ach dh'fhalbh iad uile gu lèir an dèidh An Dàrna Cogaidh agus, gu seachd-àraidh, fhad's a bha Nicolae Ceaușescu os cionn na dùthcha.

## Daoine ainmeil
*Löb Carlburg (1776 - 1835)

## Bailtean co-cheangailte
*  Aeghio
*  Alcalá de Henares
*  Alessandra
*  Arnsberg
*  Biograd na Moru
*  Chişinău
*  Düzce
*  Lanzhou
*  Nof HaGalil
*  San Benedetto del Tronto
*  Silven
*  Székesfehérvár
*  Varese

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Deva

'S e baile meadhannach eadar Lugoj agus Sibiu, air an àirde an iar Romàinia a th' ann an **Deva** (IPA: *ˈdeva*, Ungairis: *Déva*, IPA: *ˈdeːvɒ*, Gearmailtis: *Diemrich/Schlossberg/Denburg*, Turcais: *Devevar*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Mureş, aig 187m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Hunedoara. Tha 61,123 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1269, ann an sgrìobhainn Ungairianach mun chaisteal. Buinneadh Deva dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1570 gu ruige 1660. Rinn feachdan Impireachd nan Otomanach fìor dhroch sgrios air ann an 1550. Thàinig 51 teaghlaichean dhe fògarraich Caitligeach à Bulgàiria ann an 1711, leis gun do dh'fhàilnig ar-a-mach an aghaidh nan Otomanach. Chanadh *Greci* (Gàidhlig: Greugaich) riutha san sgìre. Nuair a bhuail a' phlàigh air a' bhaile ann an 1738 bha na Greugaich seo air an coslachadh mar-thà. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh. Thàinig iad dhan bhaile ann an 1830. Anns a' chiad leth den 20mh Linn bha clò-bhualadair, pàipear-naidheachd agus dà shionagog ann. Thug an t-Uile-losgadh buaidh uabhasach fhèin làidir orrasa.

## Daoine ainmeil
*Nicolae Irimie (1890 - 1971)

## Bailtean co-cheangailte
*  Arras
*  Cherbourg-Octeville
*  Szigetvár
*  Yangchen

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Satu Mare

'S e baile mòr eadar Nyíregyháza agus Baia Mare, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an **Satu Mare** (IPA: *ˈsatu ˈmare*, Ungairis: *Szatmárnémeti*, IPA: *sɒtmaːrneːmɛti*, Gearmailtis: *Sathmar*, Iùdais: *סאטמאר*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Someș, aig 127m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Satu Mare. Tha 102,441 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann à ainm tighearna-cogaidh air an robh *Zotmar* ann an Ungairis s' a tha ainm a' bhaile. Cha do nochd an t-ainm ann an Romàinis *Satu Mare* (Gàidhlig: Clachan Mòr) ach anns an 19mh Linn: chanadh *Sătmar* ann an Romàinis gu ruige sin. Chaidh am baile a chlàradh ann an 972 mar *Villa Zotmar* agus an uair sin mar *Castrum Zotmar* ann an 1230 san leabhar *Gesta Hungarorum*. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd làidir Iùdhaich air a stèidheachadh an seo anns an 18mh Linn. Thug feachdan an deachdaire Ion Antonescu  agus na Gearmailt Nàsaich fìor dhroch sgrios agus milleadh orra tron Uile-losgadh:  Chruthaich iad Ghetto Iùdhach sa bhaile agus rinneadh murt air 14,440 dhuibh ann an Auschwitz ann an 1944.

## Daoine ainmeil
*Desider Aranyi (1868–1923)

## Bailtean co-cheangailte
*  Berehove
*  Nyíregyháza
*  Rzeszów
*  Uzhhorod
*  Wolfenbüttel
*  Zutphen

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Aonadh Deamocratach nan Ungairianach ann an Romàinia

'S e partaidh poileatagach à Romàinia a tha a' riochdachadh mion-chuid Ungairianach na dùthcha a th' ann an **Romániai Magyar Demokrata Szövetség** (Romàinis: *Uniunea Democrată Maghiară din România*, giorrachadh: *UDMR*, Gàidhlig: *Aonadh Deamocratach nan Ungairianach ann an Romàinia*). Chaidh an UDMR a stèidheachadh ann am Bucharest ann an 1989. 

## Buill a' Phàirtidh

## Ceanglaichean A-muigh
*UDMR
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Romàinia
Bela Lugosi

B' e cleasaiche às An Ungair a bh' ann am **Bela Lugosi** (Fìor ainm: *Béla Ferenc Dezső Blaskó *, IPA: *ˈbeːlɒ ˈfɛrɛnt͡s ˈdɛʒøː ˈblɒʃko* Lugos, 20 an Dàmhair 1882 - Los Angeles, 16 an Lùnasdal 1956).  Rugadh e ann an sgìre air a bheil am Banat, faisg air Timișoara, fon impireachd Ostair-Ungaire. Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach: bha athair na bhancair. Ghabh e anns an arm ann an 1914 agus chaidh a lèon a' sabaid an aghaidh na Ruise. An dèidh A' Chogaidh Mhòir bha e an sàs ann an ar-a-mach an aghaidh an Riaghaltais: air sgàth sin agus a chuid bheachdan poileateagach - bha e na Shòisealach - b' fheudar dha an dùthaich fhàgail. Chaidh e dha na Stàitean Aonaichte, far an d' fhuair e fìor dheagh chlìu mar chleasaiche. Tha e fhathast ainmeil airson a chuid obrach anns na filmichean tràth, gu seachd-àraidh air *Dracula* (1931). Tha an t-ainm *Lugosi* a' ciallachadh* duine à Lugos*. Chaochail air le greim-cridhe ann an 1956.

## Ceanglaichean A-muigh
*Stòras Lugosi
*IMDB
*Criomag bhideo bho Dracula

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às An Ungair
Roinn-seòrsa:An Ungair
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Bistrița

'S e baile eadar Baia Mare agus Târgu Mureș, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann am **Bistrița** (IPA: *ˈbistrit͡sa*, Ungairis: *Beszterce*, IPA: *ˈbɛstɛrt͜sɛ*, Gearmailtis: *Bistritz/Bästerts*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bistrița fhèin, aig 365m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Bistrița-Năsăud. Tha 75,076 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *bystrica* (Gàidhlig: *sruth luath*) ann an Slabhais 's a tha ainm a' bhaile. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach Dacia. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1241 mar *Markt Nosa* anns an Codex Echternach. Nuair a dh' iarr Rìgh na h-Ungair air na Sagsannaich gun gabhadh iad còmhnaidh ann an Transsilvania anns na meadhannan aoisean, stèidhich iad seachd bailtean daingnichte, Bistrița nam measg. 'S e an adhbhar a chanar *Siebenbürgen* (Gàidhlig: seachd caistealan) ri Transsilvania ann an Gearmailtis. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e.

## Daoine ainmeil
*Andrei Mureșanu (1816 - 1863)

## Bailtean co-cheangailte
*  L'Aquila
*  Besançon
*  Columbus
*  Herzogenrath
*  Montreuil
*  Wels
*  Wiehl
*  Zielona Góra

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Sighișoara

'S e baile meadhannach eadar Brașov agus Târgu Mureș, ann an cridhe Romàinia a th' ann an **Sighișoara** (IPA: *ˈsiɡiˈʃo̯ara*, Ungairis: *Segesvár*, IPA: *ˈʃɛɡɛʃvaːr*, Gearmailtis: *Schäßburg/Schäsbrich*, IPA: *ˈʃɛsbʊʁk*, Iùdais: *שעסבורג*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Târnava Mare, aig 380m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Mureș. Tha 28,102 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *vár* (Gàidhlig: cathair) ann an Ungairis agus ainm seann tuineachadh nan Daci air an robh   *Sandava* s' a tha ainm a' bhaile. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach Dacia. Tha cuid a dhaoine eile dhen bheachd gur ann às an fhacal *sechs* (Gàidhlig: sia). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1191 mar *Castrum Sexum* agus an uair sin mar *Schespurch* ann an 1298. Nuair a dh' iarr Rìgh na h-Ungair air na Sagsannaich gun gabhadh iad còmhnaidh ann an Transsilvania anns na meadhannan aoisean, stèidhich iad seachd bailtean daingnichte, Sighișoara nam measg. 'S e an adhbhar a chanar *Siebenbürgen* (Gàidhlig: seachd caistealan) ri Transsilvania ann an Gearmailtis. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Ghabh am baile ris an Ath-Leasachadh agus na sgrìobh Màrtainn Lùtair ann an 1550. Thug a' Phlàigh buaidh uabhasach fhèin làidir air Sighișoara san 17mh Linn, nuair a chaochail lrth chuid muinntir a' bhaile. Fhuair Sándor Petőfi, Gaisgeach rèabhlaid na h-Ungaire bàs an seo aig Blàr Segesvár, air 31 an t-Iuchar 1849. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e.

## Daoine ainmeil
*Vlad Țepeș (1431 - 1476)

## Bailtean co-cheangailte
*  Baden AG
*  Blois
*  Dinkelsbühl
*  Città di Castello
*  Kiskunfélegyháza

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Baia Mare

'S e baile mòr eadar Satu Mare agus Bistrița, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann am **Baia Mare** (IPA: *ˈˈbaja ˈmare*, Ungairis: *Nagybánya*, Gearmailtis: *Groß-Neustadt/Frauenbach*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Săsar, aig 228m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Maramureş. Tha 123,738 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às na facal airson mòr ann an Ungairis agus Romàinis (nagy/mare) agus bánya (mèinn) ann an Ungairis 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh Baia Mare a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1329 mar *Rivulus Dominarum*. Buinneadh e dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1554 gu ruige 1660. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1920 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh. Stèidhich Simon Hollósy *Colonaidh Luchd-ealain Baia Mare* (Ungairis: Nagybányai művésztelep) an seo ann an 1896, a mhair gu ruige 1937. Chruthaich A' Ghearmailt Nàsach Ghetto Iùdhach ann am Baia Mare mar phàirt an Uile-losgaidh. Rinn na Nàsaich murt air 5,916 dhuibh anns na campaichean-losgaidh. Chan eil ach 82 Iùdhaich air fhàgail ann am Baia Mare an latha an-diugh.

## Daoine ainmeil
*László Németh (1901 - 1975)

## Bailtean co-cheangailte
*  Bielsko-Biała
*  Hollywood
*  Kitwe
*  Combs-la-Ville
*  Hódmezővásárhely
*  Nyíregyháza
*  Serino
*  Szolnok
*  Wels

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Lugoj

'S e baile meadhannach eadar Timișoara agus Deva, air an àirde an iar Romàinia a th' ann an **Lugoj** (IPA: *ˈluɡoʒ*, Ungairis: *Lugos*, Gearmailtis: *Lugosch*, Turcais: *Logoş*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Timiș, aig 124m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Timiș. Tha 40,361 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd ainm a' bhaile. Tha cuid a dhaoine dhen bheachd gur ann às an fhacal *liugas* (Gàidhlig: boglach) ann an Dacis air neo *Lugos* (Gàidhlig: Lugh) ann an seann Cheiltis. 'S mathaid gun tàinig e bhon fhacal * locus* (Gàidhlig: àite) ann an Laideann, seach *lugas* (Gàidhlig: doire)  ann an Ungairis. A dh'aindeoin sin, tha teòiridh eile ann a chanas gur e dìreach am facal *rogoz* (Gàidhlig: rumach) ann an Romàinis. Chaidh a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1368 mar *Lugas* agus an uair sin ann an 1376 mar *Castrum Lugas*. Buinneadh Lugoj dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1570 gu ruige 1699, nuair a bha e fo smachd Impireachd nan Otomanach fad fichead bliadhna. Rinn na teine mòr sgrios agus milleadh air a' bhaile ann an 1842. B' ann ann an Lugoj far an robh bunait armailteachd mu dheireadh Lajos Kossuth, mus dh'fhalbh e thall thairis ann an 1849. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh. Chleachd an deachdaire Ion Antonescu iad mar thràillean agus chaochail mòran dhuibh san Uile-losgadh.

## Daoine ainmeil
*Bela Lugosi (1882 - 1956)

## Bailtean co-cheangailte
*  Jena
*  Korinthos
*  Kriva Palanka
*  Monopoli
*  Nisporeni
*  Orléans
*  Szekszárd
*  Vršac

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Feadag

'S e ionnsramaid-ghaoithe a tha ann am **feadag** no **fìdeag**.

## Daoine ainmeil

Bidh Hamish Napier a' cluich air clàran agus a' teagasg na feadaige ann an cùrsaichean goirid aig Sabhal Mòr Ostaig.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Securitate

B' e feachd poileis dìomhair oifigeil Stalineach a bha an sàs ann an Romàinia a bh' ann an **Departamentul Securității Statului** (Gàidhlig: *Roinn Tèarainteachd na Stàite*, ainm àbhaisteach: *Securitate*, IPA: *ˈsekuriˈtate*, giorrachadh: *DSS*). Chaidh an Securitate a chruthachadh air 30 an Lùnasdal 1948 le Pàrtaidh Comunnach Romàinia, fhad 's a bha Ana Pauker os cionn a' Phàirtidh agus an dùthaich fo sgàil an Aonaidh Sobhiataich. Chleachdadh an NKVD mar mhodail. Phaisg an Securitate na slatan air 30 an Dùbhlachd 1989, aig àm Rèabhlaid Romàinia. Bha an Securitate am measg nam feachdan na bu mhotha dhen t-seòrsa anns a' Cho-aonta Warszawa, an taca ris an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Romànina aig an àm. Anns a' chiad bhuidsead ann an 1948, chuireach mu seach airgid airson 4,641 dreuchd, agus dh'fhastaich 3,549 gu ruige a' Ghearrain 1949 agus iad seo: luchd-obrach (64%), luchd na tuatha (4%), clàrcan (28%), innleachdail (2%) agus daoine eile (2%). Dh'fhàs feachd-obrach na Securitate còig tursan gu ruige 1951, agus san Fhaoilleach 1956 bha 25,468 ag obair às leth na buidhne. San àrd-bhlàth, bha mu 11,000 ag obair ann agus mu 500,000 luchd-fiosrachaidh an lùib sin, ann an dùthaich far nach robh ach 22 muillean daoine nan tàmh ann an 1985. Fo Nicolae Ceaușescu, b' e an Securitate an t-seirbheis phoileis dhìomhair na bu bhrùideile san t-saoghal air fad, agus iad a' gabhail ri ainneart, craonadh agus murt gu leòr. Thathar daonnan a' cantainn gu robh neach-fiosrachaidh na Securitate anns gach uile oifis, sgoil, taigh-gnìomhachais neo bloca fhlataichean, bho Horodiștea gu Zimnicea.

## Ìobairtean na Securitate
*Aonaidhean-ciùird
*Co-ghnèithich
*Eaglaisean
*Iùdhaich
*Luchd-dùbhlain
*Oileanaich

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Cogadh
Reul-chrios

'S e siostam aibhseach de reultan, gas, duslach, is, a-rèir choltais, toll dubh aig a' mheadhan-phuing a tha ann an **reul-chrios**.

Tha sinn a' fuireach anns a' Bhogha Chlann Uisnich. 'S e reul-chrios snìomhanach a th' ann agus tha seòrsachan eile de reul-chrios, mar as àbhaist eileapsach agus neo-chothromach.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Elie Wiesel

B' e neach-aithris, ollamh, neach-iomairt, eadar-theangair agus sgrìobhadair à Romàinia a bh' ann an **Elie Wiesel** (ainm slàn: *Eliezer Wiesel*, Eabhra: *אֱלִיעֶזֶר וִיזֶל‎*, Sighet, 30 an t-Sultain 1928 - Eabhraig Nuadh, 2 an t-Iuchar 2016. Thogadh e ann am baile meadhannach ann am Maramureş ann an teaghlach Iùdhach bochd: bha athair na cheannaiche. Bha coimhearsnachd Iùdhach uabhsach fhèin làidir ann an Sighet aig an àm: bha 11,026 Iùdhaich nan tàmh sa bhaile ann an 1920. Thug athair miseanachadh dha gun ionnsaicheadh e Eabhra agus gun gabhadh e ri daonnaireachd. Chruthaich A' Ghearmailt Nàsach Ghetto Iùdhach an an Sighet mar phàirt an Uile-losgaidh ann an 1944 agus chuireadh an teaghlach Wiesel gu KZ Auschwitz-Birkenau, far a do rinneadh murt orra. B' e dìreach Elie agus triùir peathraichean a bha air fhàgail aig deireadh a' Chogaidh. Chaidh e dhan Fhraing le taic bho OSE agus mu dheireadh thall thug e ceum ann on Sorbonne. Chuir e seachad bliadhnaichean ag ionnsachadh Eabhra agus ag obair mar cho-sgrìobhaiche air pàipearan-naidheachd mar Tsien in Kamf, L'Arche agus Yedioth Ahronoth. Bhuannaich e an Duais Nobel airson Sìthe ann an 1986.

## Obair
*1956 - *Un di velt hot geshvign*.
*1962 - *La Vielle de la Chance*.
*1964 - *The Town Beyond the Wall*.
*1966 - *Les Chants des Morts*.
*1970 - *One Generation After*.
*1973 - *Ani Maamin*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Romàinianach
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Roinn-seòrsa:Cogadh
Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Slatina

'S e baile mòr eadar Craiova agus Târgoviște, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an **Slatina** (IPA: *ˈslatina*, Bulgàiris: *Слатина*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Olt, aig 155m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Olt. Tha 70,293 duine a' fuireach ann. 'S e taighean-gnìomhachais almain a th' ann bun-stèidh eaconomaidh a' bhaile.

## Eachdraidh
'S ann às na faclan *zlata* (Gàidhlig: òr) air neo *slat* (Gàidhlig: salann) ann an Slabhais 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh Slatina a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1368. Bhuinneadh e do Țara Românească gu ruige 1859. B' ann ann an s a' bhaile seo far an robh blàr cudromach ann an 1522 anns an do rinn Radu de la Afumați, tighearna Țara Românească, a' chùis air na Otomanaich. Chuir Arm Romàinia, fo stiùir Constantin Prezan agus Ion Antonescu, ruaig air na Gearmailtich an seo eadar 23 an t-Samhain agus 27 an t-Samhain 1916. Rinn feachdan na Gearmailt Nàsaich sgrios air a' bhaile aig deireadh an Dàrna Cogaidh ann an 1944 agus loisg iad a h-uile càil.

## Daoine ainmeil
*Eugen Ionescu (1909 - 1994)

## Bailtean co-cheangailte
*  Imola
*  Ipisca
*  Solotvyno
*  Szigetvár

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Alexandria (Romàinia)

'S e baile meadhannach eadar Slatina agus Giurgiu, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an **Alexandria** (IPA: *ˈalekˈsandri:a*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Vedea, aig 47m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Teleorman. Tha 45,434 duine a' fuireach ann. 

## Eachdraidh
'S ann à ainm a' Phrionnsa Alexandru Dimitrie Ghica 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh Alexandria a stèidheachadh ann an 1834 agus bhuinneadh e do Țara Românească gu ruige 1859. B' e innleadair às An Ostair air an robh Moritz von Ott a dhealbhaich planaichean a' bhaile. Thogadh cathair-eaglais an seo ann an 1898.

## Daoine ainmeil
*Anghel Demetriescu (1847 - 1903)

## Bailtean co-cheangailte
*  Morlaix

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Sighetu Marmației

'S e baile meadhannach eadar Ivano-Frankivsk agus Baia Mare, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an **Sighetu Marmației** (IPA: *ˈsiɡetu marˈmat͡si.ej*, seann ainm: *Sighet*, Ungairis: *Máramarossziget*, Gearmailtis: *Marmaroschsiget*, Iùdais: *סיגעט*, Slòbhacais: *Marmarošská Sihoť*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Tisa, aig 274m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Maramureş. Tha 37,640 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *sziget* (Gàidhlig: eilean) ann an Ungairis, air neo *zeget* (Gàidhlig: cathair) ann an Daci, no fiù's *sihot* (Gàidhlig: margaidh) ann an Slàbhais 's a th' ann ainm a' bhaile. Chaidh Sighetu Marmației a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1326. Buinneadh e dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1554 gu ruige 1660. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1920 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh: bha 11,026 Iùdhaich nan tàmh sa bhaile ann an 1920. Chruthaich A' Ghearmailt Nàsach Ghetto Iùdhach ann an Sighetu Marmației mar phàirt an Uile-losgaidh. Rinn na Nàsaich murt air a' mhòr-chuid dhuibh anns na campaichean-losgaidh. Chan eil ach 11 Iùdhaich air fhàgail ann an Sighetu Marmației an latha an-diugh.

## Daoine ainmeil
*Elie Wiesel (1928 - 2016)

## Bailtean co-cheangailte
*  Just
*  Kiryat Yam
*  Kolomyia
*  Napoli
*  Oława

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Craiova

'S e baile mòr eadar Vidin agus Slatina, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an **Craiova** (IPA: *kraˈjova* ). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Jiu, aig 100m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Dolj. Tha 269,506 duine a' fuireach ann. 'S e taighean-gnìomhachais chàraichean Ford a th' ann bun-stèidh eaconomaidh a' bhaile.

## Eachdraidh
'S ann às as fhacal airson *Krajl* (togail fearrain) ann an Slabhais air 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh Craiova a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1448. Bhuinneadh e do Țara Românească gu guige 1859, a bharrachd air 21 bliadhna fo sgàil na h-Ostaire, bho 1718 gu ruige 1739. Bha e na phrìomh-bhaile Țara Românească eadar 1770 agus 1771 agus an Cogadh Ruisianach-Turcach a' sgiursadh na dùthcha. Thug Crith-thalmhainn ann 1790 agus a'Phlàigh ann an 1795 buaidh làidir air Craiova. Rinn feachdan Osman Pazvantoğlu sgrios air a' bhaile ann an 1800 agus loisg iad a h-uile càil. B' ann ann an sgoil armailteach a fhuair  an deachdaire Faisisteach Ion Antonescu a chuid foghlaim. San dàrna leth na 20mh Linn b' ann ann an Craiova a dhèanadh càraichean Olcit, Citroën agus Daewoo.

## Daoine ainmeil
*Mihai Viteazul (1558 - 1601)
*Corneliu Baba (1906 - 1997)

## Bailtean co-cheangailte
*  Skopje
*  Kuopio
*  Lyon
*  Nanterre
*  Shiyan
*  Uppsala
*  Wraza

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Giurgiu

'S e baile meadhannach eadar Alexandria agus Călărași, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an **Giurgiu** (IPA: *ˈˈdʒjurdʒju*, Bulgàiris: *Гюргево*, Gearmailtis; *Zurz*, Turcais: *Yergöğü*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Danube, aig 25m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Giurgiu. Tha 61,353 duine a' fuireach ann. Tha am baile Rousse suidhichte dìreach air an taobh thall na h-aibhne ann am Bulgàiria.

## Eachdraidh
'S ann à ainm an Naoimh Sèoras 's a tha ainm a' bhaile. Bha baile, air an robh Theodorapolis, san sgìre fo na Ròmanaich. Chaidh Giurgiu a chlàradh airson a' chiad turais anns an  Codex Latinus Parisinus, ann an 1395. Bhuinneadh e do Țara Românească bho thùs gu ruige 1859, ged a bha e fo smachd Impireachd nan Otomanach, bho 1400 gu ruige 1595 agus an uair sin bho 1597 gu ruige 1829. 'S e buaidh uabhasach fhèin làidir 's thug na Turcaich air. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh, an dà chuid Sefardi agus Ashkenazi. Bha co-dhiù 207 Iùdhaich ann an Giurgiu ann an 1930. Chruthaich Ion Antonescu campaichean-losgaidh thall ann an Transnistria, agus b' ann ann an sin a rinneadh murt orra. Chan eil Iùdhach neo Iùdhach air fhàgail ann an Giurgiu an latha an-diugh. B' ann air 1 an t-Sultain 1944 a thuit am baile gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich.

## Daoine ainmeil
*Nicolae Dărăscu (1883 - 1959)

## Bailtean co-cheangailte
*  Dunaújváros
*  Rousse

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Călărași

'S e baile meadhannach eadar Giurgiu agus Slobozia, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an **Călărași** (IPA: *ˈkələˈraʃʲ*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Danube, aig 13m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Călărași. Tha 65,181 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaidh an t-ainm Călărași a chlàradh airson a' chiad turais ann am mapa a dhealbhaich Constantin Cantacuzino ann an 1700, ged a chanadh Lichirești agus uaireannan Știrbeiu (1852 - 1881) ris a' bhaile roimhe. 'S ann às an fhacal *călăreți* (Gàidhlig: luchd-eich) ann an Romàinis 's a tha an t-ainm leis gu robh luchd-eich a' geàrdachadh nan crìochan le Impireachd nan Otomanach. 'S ann à *lăcaș* (Gàidhlig: tèarmann) 's a tha Lichirești, o chionns' gun do thogadh eaglais san sgìre sna meadhann aoisean. Bhuinneadh e do Țara Românească bho thùs gu ruige 1859. Thòisich maragaidh seachdainneil ann an Călărași ann an 1734. Bha seirbheis sonn-mharcaich ann tron 18mh Linn. Thug a' phlàidh droch bhuaidh air a' bhaile eadar 1828 agus 1830 agus rinn a' bhuainneach mhòr an aon rud ann an 1831. A dh'aindeoin sin, chaidh ainmeachadh prìomh-bhaile na siorrachd ann an 1833. B' ann air 1 an t-Sultain 1944 a thuit am baile gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich, aig deireadh An Dàrna Cogaidh.

## Daoine ainmeil
*Maria Cuțarida-Crătunescu (1857 - 1919)

## Bailtean co-cheangailte
*  Bielsk Podlaski
*  Călărași
*  Dve Mogili
*  Hengyang
*  Levy
*  Napoli
*  Razgrad
*  Rivery
*  An Ròimh
*  Royal Palm Beach
*  Silistra
*  Zaječar

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Maria Cuțarida-Crătunescu

B' e lighiche, neach-teagaisg agus neach-iomairt feimineach à Romàinia a bh' ann am **Maria Cuțarida-Crătunescu** (Călărași, 10 an Gearran 1857 - Bucharest, 16 an t-Samhain 1919. Rugadh i ann an siorrachd air a bheil Călărași ann an Țara Românească, dìreach dà bhliadhna on a chaidh Romàinia fhèin chruthadh, ann an teaghlach bùirdeasach. An dèidh an *Colegiul Național Școala Centrală* (Gàidhlig: Colaiste Nàiseanta na Sgoile Mheadhain) ann am Bucharest fhàgail, chaidh ise agus a teaghlach air fad dhan An Eilbheis, far an deach i gu sgoil eile agus, ann an 1877, thòisich i Eòlas-leighis ionnsachadh aig Oilthigh Zürich leis gun d' fhuair i taic-airgid. Cha b' urrainn do bhoireannaich a leithid rud a dhèanamh ann an Romàinia aig an àm. Bha sin cho neo-àbhaisteach gum bruidhinneadh mun chùis anns na pàipearan-naidheachd ann an Bucharest: *O romancǎ, doctor în medicinǎ!* (Gàidhlig: Ban-Romàinianach, na lighiche!). Dh' atharraich i gu Oilthigh Mhontpellier thall san Fhraing air sgàth gun tuigeadh i Fraingis mòran na b' fheàrr na Gearmailtis. Rinn i greis-obrach dotair ann an ospadal ann am Paris agus, mu dheireadh thall, speisealaich i ann an lèigh-eòlas bhan, fo stiùir Sigismond Jaccoud, ann an 1884. B' e *De l'hydrorrhée et de sa valeur séméiotique dans le cancer du col de l'utérus* (Gàidhlig: Mu hydrorrhea agus a luach semeioticeach a thaobh aillse muineal na machlaige) a bh' ann a teusas dotaireil. Thill i a Romàinia ann an 1886 ach b' ann ainneamh gheibheadh i deagh chothroman obrach air sgàth 's gur i boireannach a bh' innte agus an dùthaich aice uabhasach fhèin mì-adhartach aig an àm. Ann an 1897 chruthaich i *Leagănul* (Gàidhlig: A' Chreathall) agus *Societătea Maternă* (Gàidhlig: An Comann Màithreil) gus clann bochd a chuideachadh agus an ceann da bhliadhna, ann an 1899 thòisich ise ri obair na lighiche ann an taigh-gnìomhachais tombaca. B' ann ann an co-theacsa 's a bha seo a dh'fhosgail i a' chiad sgoil-altraim ann an Romàinia. Bha i cho cliùiteach ann an saoghal leigheis gun toireadh dhi cuiridhean gu co-labhairtean ann am Paris (1900), A' Bhruiseal (1907) agus Copenhagen (1910). Chuir i seachad bliadhnaichean A' Chogaidh Mhòir na lighiche ann an ospadal an airm. Chaochail i ann am Bucharest ann an 1919.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Aillse
Roinn-seòrsa:Boireann-dhligheachas
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia
Roinn-seòrsa:Romàinia
Slobozia

'S e baile meadhannach eadar Călărași agus Buzău, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an **Slobozia** (IPA: *ˈsloboˈzja*, seann ainm: *Vaideei*, Gearmailtis: *Freistadt*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Ialomița, aig 20m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Ialomița. Tha 45,891 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an fhacal *Слобод* (Gàidhlig: saor) ann am Bulgàiris 's a tha an t-ainm leis gu robh am baile saor bho chìsean. B' e seo an dòigh anns an do bhronsaicheadh imrich a-steach dhan sgìre seo, faisg air na crìochan le Impireachd nan Otomanach agus a h-uile cunnarach a bha an lùib sin. Ann an Romàinis chanadh *slobozie* ri baile ùr saor bho chìsean. Chaidh Slobozia a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1594 mar *Slobozia de Vaideei*. Bhuinneadh e do Țara Românească bho thùs gu ruige 1859. Thug pleanaichean-cogaidh na Gearmailt ionnsaigh air Slobozia anns A' Chogadh Mhòr. B' ann air 30 an Lùnasdal 1944 a thuit am baile gu feachdan Romàinianach, aig deireadh An Dàrna Cogaidh. Chaill 15 Romàinianaich agus 89 Gearmailtich am beatha. Bha làmh an uachdair aig na Romàinianaich o chionns gu robh stèisean beairt-ghunna aca shuas sa mhainistir. Air 22 an Dùbhlachd 1989, agus Nicolae Ceaușescu a' teiche, nochd neach-teagaisg air an robh Oliviu Vlădulescu air beulaibh oifisean a' Phàirtidh Chomunnaich agus dh'èigh e: *Ieșiți afară, comuniștilor! Plecați! A căzut Ceaușescu al vostru, plecați!* (Gàidhlig: a-mach à seo, a chomunnaich! falbh! Tha ur Ceaușescu air thuiteam! falbh!). Thàinig na daoine dhan t-sràid agus, fad ceithir latha, chaill seachdnar am beatha san aimhreit, dithis ball na Securitate nam measg.

## Daoine ainmeil
*Mircea Dinescu (1950)

## Bailtean co-cheangailte
*  Nanyang
*  Frescada
*  Razgrad
*  Sapri
*  Silistra
*  Veles

## Astairean gu Bailtean eile

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Epictetus

B' e tràill agus feallsanaiche à Impireachd na Ròimhe a ghabhadh ri stòthachd a bh' ann an **Epictetus** (Greugais: *Ἐπίκτητος*, Hierapolis mu 50 - Nicopolis mu 135). Rugadh e ann am Phrygia, a bha na rìoghachd Ghreugach ann an Anatolia. Bha a mhàthair na tràill agus chaidh a reic gu fear beairteach anns An Ròimh air an robh Epaphroditos, rùnaire Nero. Tha an t-ainm a' ciallachadh *air a cheannachd* ann an Greugais. Ged a bha e na thràill, fhuair e cead ri dhol gu clasaichean feallsanachd a chumadh Gaius Musonius Rufus. Thug sin piseach air inbhe. Chaidh Epictetus a shaorachadh mu 68 agus thòisich e feallsanachd a theagasg, an t-Impire Hadrianus nam measg. B' fheudar do dh'Epictetus An Ròimh fhàgail airson Nicopolis ann an 94 nuair a dheòraich Domitianus gach uile feallsanaiche. Thug e buaidh uabhasach fhèin làidir air Marcus Aurelius.

## Na thuirt e
'S e gu bheil smachd againne air corra rud, agus corra rud nach eil. Tha beachdan, miannanchd, fadachd agus gràin nar cumhachd; agus, gu dearbh, gach uile rud a nì sinn. Chan eil roghainn againn a thaobh a' chuirp, airgead, glòir neo riaghaltasan: anns an dealachadh, na rudan nach dèan sinn fhìn. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ròimh
Roinn-seòrsa:Impireachd na Ròimhe
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig
Buzău

'S e baile mòr eadar Slobozia agus Focșani, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann am **Buzău** (IPA: *ˈbuˈzəw*, seann ainm: *Buzeu*). Tha e suidhichte ri taobh  na h-Aibhne Buzău, aig 105m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: *Județ*) Buzău. Tha 115,494 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
'S ann às an ainm pearsanta *Buzes* ann an Thraci agus an t-iar-leasachan Greugais *-άιος* 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1431, leis gu robh margaidh ga cumail ann. Thathar dhen bheachd gur e an Abhainn *Μουσαίος* mun bhruidhinneadh Ioannis Soranus ann an litir dhan easbaig Caesarea Mazaca mu 400 's a th'ann an Abhainn Buzău. Cha b' e ach cogadh agus còmhstri a thug an 16mh Linn agus an 17mh Linn gu Buzău. Rinn na Otomanaich droch sgrios agus milleadh air Buzău - agus Brăila is Bucharest - ann an 1597, agus loisg iad a h-uile càil. Rinn feachdan na Pòlainne an aon rud ann an 1616. B' e turas nan Tatarach  ann an 1623, agus thràillich iad mòran san sgìre. Rinneadh an aon rud ann an 1659, 1679, 1739, 1787, 1806 agus 1807. Thuit Buzău gu feachdan na Gearmailt ann an 1914 agus dh'fhuirich iad gu ruige deireadh A' Chogaidh Mhòir ann an 1918. Theich muinntir a' bhaile thall thairis nam fògarraich. Thuit Buzău gu feachdan Aonaidh Sobhiataich anns An Lùnasdal.1944.

## Daoine ainmeil
*Gabriela Drăgoi (1992)

## Bailtean co-cheangailte
*  Agios Dimitrios
*  Baoji
*  Oudenaarde
*  Soroca

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Romàinia
Oilthigh Paris-Saclay

Chaidh **Oilthigh Paris-Saclay** a stèidheachadh ann an 2015 ann am Gif-sur-Yvette.

## Ceanglaichean a-muigh
* Oilthigh Paris-Saclay

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Fhraing