open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Compton Mackenzie

B' e **Edward Montague Compton MacCoinnich/MacKenzie** (17 am Faoilleach 1883 ann an West Hartlepool – 30 an t-Samhain 1972 ann an Dùn Èideann) na ùghdair agus, ged a rugadh e ann an Sasainn, nàiseantach Albannach.

Fhuair e foghlam ann an *St Paul's School* agus an uair sin ann an Oilthigh Oxford. Eadar 1920 is 1923 bha Mackenzie na "*Tenant*" de na h-eileanan Herm agus Jethou.  

Dh'fhoillsich e gu bhith ceud leabhar mu dheidhinn caochladh cuspair, a' toirt leis fhèin-eachdraidh ann an deich leabhraichean, ach tha e as ainmeile air sgàth na nobhailean aige, agus gu sònraichte Whisky Galore.

Bha ùidh mhòr aige ann an cultar na Gàidhlige, an cànan fhèin (bha e a' cleachdadh a' Ghàidhlig ann an *Whisky Galore*), agus Na Seumasaich. Ann an 1914 dh'iompaich e gu creideamh Caitligeach, agus bha e na fhear-co-stèidheachaidh Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh a thìodhlachadh ann am Barraigh, far an robh e air taigh a thogail.

## Leabhar-chlàr
Seo cuid de na leabhraichean as ainmeile aige:

* *The Gentleman in Grey* (1907)
* *The Passionate Elopement* (1911)
* *Carnival* (1912)
* *Sinister Street* (1914)
* *Guy and Pauline* (1915)
* *The Early Life and Adventures of Sylvia Scarlett‎* (1918), film ann an 1935 fo ainm *Sylvia Scarlett*
* *The Altar Steps* (1922)
* *Santa Claus in Summer* (1924)
* *The Old Men Of the Sea* (1924)
* *Vestal Fire* (1927)
* *Extraordinary Women* (1928)
* *Gallipoli Memories* (1929)
* *Athenian Memories* (1931)
* *Greek Memories* (1932)
* *The Monarch of the Glen* (1941)
* *Wind of Freedom: The history of the invasion of Greece by the Axis powers, 1940-1941* (1944)
* *The Four Winds of Love* (6 leabhraichean 1937&ndash;45)
* *[[Whisky Galore]]* (1947), film ann an 1947 fo ainm *Whisky Galore!*
* *The Rival Monster* (1952)
* *Rockets Galore* (1957)
* *Thin Ice* (1956)
* *The Lunatic Republic* (1959)
* *The Stolen Soprano* (1965)
* *My Life and Times* (1971)

## Ceanglaichean a-mach
* Compton Mackenzie aig Project Gutenberg
* Tobar an Dualchais: Nan S. NicLeòid a’ bruidhinn ann an 1998 mu bheatha Compton Mackenzie

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Roinn-seòrsa:Film
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Barraigh
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Am Broch

Tha **am Broch** no **Burghead** na bhaile ann am  Moireibh (Beurla: *Burghead*). Tha e mu 8 mìltean air àird an iar-thuath  Eilginn. 

Ann an  2001 bha 1,640 duine a' fuireach an seo. 

Chaidh am baile a thogail eadar 1805 agus 1809  air leth-eilean ann an Linne Mhoireibh.  Rinn sin sgrios mòr do dhùn Chruithnich a bha ann, chaidh an dàrna leth dheth a chur sìos. Chaidh na "*Burghead Bulls*" a lorg an seo, clachan ainmeil a tha a sealltainn tairbh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn a' Bhruich
* 

Roinn-seòrsa:Siorrachd Mhoireibh
Roinn-seòrsa:Paraiste Dhubhais
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Mhoireibh
Calum MacLeòid (cluicheadair criogaid)

'S e cluicheadair criogaid proifeiseanta a th’ ann an **Calum MacLeòid** (rugadh 15 an t-Samhain 1988).

Bithidh e a' cluich airson sgioba criogaid Warwick, no Warwickshire County Cricket Club, aig ìre roinneil agus airson sgioba nàiseanta na h-Alba agus, an dèidh na Ashes 2009, airson Sasainn, aig ìre eadar-nàiseanta .

## Tùsan


Roinn-seòrsa:Gàidheil
MacLeoid, Calum
MacLeoid, Calum
Creag Eileachaidh

'S e baile beag ann am  Moireabh  a tha ann an **Creag Eileachaidh** (Beurla: *Craigellachie*). Tha am baile suidhichte aig Comar Uisge Spè agus Abhainn Fhiodhaich.
Tha e suidhichte air an eadar-ghearradh de na mhòr-rathaidean A95 bho Bhaile Chè gu Obar Lobhair agus an A941 bho Rathais gu Baile Bhainidh. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 25.84″ Tuath agus  3° 11′ 21.77″ Iar. 

Tha dà taigh-staile aige agus tha e na dhachaigh den *Speyside Cooperage*. Tha an uisge beatha ainmeil "*Glenfiddich*" a' tighinn à Gleann Fidhich a tha faisg air a' bhaile.  

Chaidh Drochaid Chreag Eileachaidh a thogail le Thomas Telford ann an 1812–1814. B’ e deagh obair innleadaireachd a bha anns an drochaid  aig an àm ud. Tha righle ann mun drochaid seo ris an canar *Craigellachie Bridge Strathspey Reel*.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Creag Eileachaidh aig Undiscovered Scotland
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
William F. Buckley Jr.

B’ e sgrìobhadair agus iomradair às na Stàitean Aonaichte a bh’ ann am **William Frank Buckley Jr.** (Eabhraig Nuadh, 24 an t-Samhain 1925 – Stamford, 27 an Gearran 2008) a bha a' tarraing a' chuid as motha de na beachdan aige bhon deas-làimh de phoileataigs. Stèidhich e an iris poileataigeach *[[National Review]]* ann an 1955, agus bha e an làthair air 1,429 earrann den phrògram TBh *[[Firing Line]]* bho 1966 gu 1999. A bharrachd air an sin ‘s e naidheachdair a bh’ ann le na sgrìobhaidhean aige air am foillseachadh ann an iomadach pàipear air feadh na Stàitean Aonaichte. Bha e ainmeil airson cho fòghlamaichte, eirmseach agus briathrach ‘sa bha na pìosan a bhiodh e sgrìobhadh. 

Bha buaidh mhòr dha-rìreabh aig Buckley air cultar Ameireaga agus thuirt George H. Nash, eachdraiche an gluasad deas-làimhe Ameireaganach, mu dheidhinn:

:*“dh’fhaodadh duine ràdh gur e an duine innteachail is cudthromach a bh’ anns na Stàitean Aonaichte thairis air an leth-cheud bliadhna chaidh…airson ginealach slàn b’ e prìomh ghuth conservatism Ameireaganach a bh’ ann agus a chiad duine mòr anns a' ghluasad ud.”*  

‘S e an rud is buadhaiche a rinn Buckley poileataigs an làimh dheis a cheangal ri feallsanachd eaconomach “laissez-faire” bhith gu cruaidh an aghaidh comunnachas, mar sin a' cur sìos nàdar de bhun-stèidh airson an conservatism nuadh a bha aig cridhe oidhirpean Barry Goldwater agus Ronald Reagan an taghadh airson Ceannard nan Stàitean Aonaichte a bhuannachadh.

Sgrìobh Buckley iomadach leabhar. ‘S e am fear as ainmeile aige *[[God and Man at Yale]]* a chaidh a dh'fhoillseachadh ann an 1951. A measg nan leabhraichean eile aige sgrìobh e mu eachdraidh, poileataigs, seòladh-mara, sgilean sgrìobhaidh agus labhairt, agus sreath de leabhraichean rosg mu fhear a bha ag obair airson an CIA. Mar is tric bhiodh Buckley ga chur fhèin air adhart mar Libertarian no consevative. Bhiodh e a' fuireach ann am baile New York agus Stamford, Connecticut. Caitligeach a bh’ ann, agus bhiodh e a' dol dhan aifreann traidiseanta Laideann ann an Connecticut.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* William F. Buckley Jr. anns an ''Notable Names Database''

Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Arm na Breatainne

Chaidh an **t-Arm Bhreatannach** a stèidheachadh le aonachadh Rìoghachdan Alba agus Shasainn airson an Rìoghachd Aonaichte a chruthachadh ann an 1707. Ghabh an t-arm ùr Breatannach a-steach seann rèiseamaidean bho Alba agus Sasainn agus bha e fo riaghailt an War Office ann an Lunnainn. Bho 1963 ‘s e Ministreachd an Dìon a tha air a bhith a' riaghladh na feachdan Breatannach.

Tha 112,100 neach saighdear san arm mar saighdear làn-thìde, nam measg 3,600 Gurkha, agus tha cuideachd mu 34,000 saighdear pàirt-ùine anns an Territorial Army. Mar sin tha mu 146,000 saighdear anns an arm air fad. Tha an t-arm Bhreatannach ri lorg ann an iomadach ceàrnaidh den t-saoghal agus e gu tric a' cur saighdearan a-mach fo bhratach nan Dùthchannan Aonaichte. An dràsta, tha an t-arm ag obair ann an Cosobho, Cìopras, a' Ghearmailt, Afganastan agus iomadh àite eile.

An coimeas ris a' Chabhlach Rìoghail, na Royal Marines agus Feachd an Àir, chan eil am facal “Rìoghail” ri fhaicinn ann an tiotal an Airm. Tha seo seach gu bheil an t-Arm, gu h-eachdraidheil, fo smachd na Pàrlamaid an àite a' mhonarcachd. Chaidh an suidheachadh seo a dhearbhadh tron Bill of Rights 1689 a thuirt gum feumadh a' Phàrlamaid Arm proifeiseanta a chumail fiù 's aig amannan sìtheil. 

‘S e an Ridire Richard Dannatt ceannard proifeiseanta an Airm Bhreatannaich.

## Faic cuideachd
* Rèisimeid Rìoghail na h-Alba

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil an Airm Bhreatannaich

Roinn-seòrsa:Arm
Roinn-seòrsa:Arm Bhreatainn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Mos Tudlach

'S e baile ann am Moireibh a tha ann am **Mos Tudlach** (Beurla: *Mosstodloch*). Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid A96 eadar Fachabair agus Eilginn air bruach Uisge Spè. 

Tha e comasach gun robh taigh-cruinn ro-eachdraidheil ann. Lorgadh fianais airsan mus do thogadh an seach-rathad ann an 2008 agus 2009.

Chaidh am bun-sgoil a thogadh ann an 1968 is a leudachadh ann an 1978.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Rathais

'S e baile ann am Moireabh a tha ann an **Rathais** (Beurla: *Rothes*).  Tha e suidhichte deas air Eilginn air bruach Uisge Spè. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 31′ 47.28″ Tuath agus 3° 12′ 50.54″ Iar. 

Ann an 2001 bha 1,156 duine a' fuireach an seo. 

Tha còig taighean-staile ann: *Speyburn Distillery, Glen Grant Distillery, Glen Spey, Caperdonich* agus *Glenrothes Distillery*.

Tha seann chaisteal aig ceann a deas a’ bhaile, *Rothes Castle*, a chaidh a thogail anns an 13mh linn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Urchard

'S e baile ann am Moireabh a tha ann an **Urchard** (Beurla: *Urquhart*).

Tha e mu 25 mìltean ear air Eilginn eadar Lann Bhrìghde agus Geàrr Magh. 

Ann an 2001 bha 420 duine a' fuireach an seo.
 
Ann an 1125 chaidh an abaid Beinidicteach *Urquhart Priory* a stèidheachadh le Daibhidh I na h-Alba ach dh'imrich na manaich do Phluscarden, faisg air Moireabh, ann an 1453-1455. Chan eil ach rud beag dhen abaid air àird an ear thuath far a bheil am baile an-diugh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Port Chnocaidh

'S e baile ann am Moireabh a tha ann am **Port Chnocaidh** (Beurla: *Portknockie*). Tha am baile suidhichte air Linne Moireabh. 'S e  Banbh, Bucaidh, Am Fionn Ochdamh agus Inbhir Cuilinn na bailtean a tha faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 13.61″  Tuath agus  2° 51′ 26.91″ Iar. 

Ann an 2020 bha 1230 duine a' fuireach an seo.

Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1677. Bha e ainmeil mar port iasgach sgadain anns an 19mh linn ach chan eil mòran bhàtaichean iasgaich air fhàgail an seo anns na làithean an diugh.

'S e àite inntinneach a tha ann am *Bow Fiddle Rock*. 'S e creag a th' ann a tha suidhichte dìreach mu 50 troigh air falbh bhon chòrsa. Tha e a’ coimhead mar bogha fidheall. 

'S e àite eachdraidheil a tha ann an *Green Castle*, a tha suidhichte air rubha faisg air a’ mhuir. Chaidh a thogail mu 1000 RC agus bha daoine a’ fuireach ann gu 1000 AC. Tha tobhtaichean a’ chaisteil fhathast rim fhaicinn an-diugh. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Obar Pheallaidh

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a th' ann an **Obar Pheallaidh** (Beurla: *Aberfeldy*).

Ann an 2011 bha 1,986 duine a' fuireach ann.

## Acadamaidh Bhràghaid Albann

'S e sgoil-àraich, bun-sgoil agus àrd-sgoil a th' ann an Acadamaidh Bhràghaid Albann a bheireas foghlam do chloinn eadar 2 bliadhna agus 18 bliadhna a dh'aois.  Thòisich Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig sa bhun-sgoil ann ann an 2011. Tha Gàidhlig ga teagasg mar chuspair anns an àrd-sgoil. Chaidh Comann nam Pàrant Stèidheachadh ann an 2012 gus taic a chumail ri pàrantan le clan san sgoil.

Tha iomradh ann an Gairm mun turas a rinn còisir na sgoile dhan Ghearmailt ann an 1976 le dealbhan dhen chòisir.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Acadamaidh Bhràghaid Albann
* Gaelic in Aberfeldy - Comann nam Pàrant Obar Pheallaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Àth a' Chàirn

'S e baile beag ann an Shiorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Àth a' Chàirn** (Beurla: *Acharn*) . 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 34′ 7.27″ Tuath agus  4° 1′ 40.03″ Iar. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cinn Lois

'S e baile ann am  Moireabh  a tha ann an **Cinn Lois** (Beurla: *Kinloss*). Tha am baile suidhichte faisg air Bàgh Inbhir Eireann. Tha e  mu 3 mìltean air falbh bho Inbhir Èireann agus mu 2,5 mìltean air falbh bho  Fharrais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 38′ 1.36″ Tuath agus  3° 34′ 3.22″ Iar. 

Ann an  2001 bha 1,931 duine a' fuireach an seo. 

Tha *RAF Kinloss* suidhichte ear-thuath air a’ bhaile, tha timcheall air 5,000 duine ag obair an seo. 

Tha tobhta Abaid Chinn Lois (*Kinloss Abbey*) ann a chaidh a thogail le Daibhidh I mac Chaluim ann an 1150.  B’ e teas meadhan acadaimigeach  a bha ann anns na 1530an fon mhanach  Robert Reid.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn Cinn Lois is Inbhir Èireann
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Àilid

'S e baile-beag ann an Comhairle Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Àilt** no **Àilid** (Beurla: *Alyth*).

Ann an 2020 bha 2370 duine a' fuireach an seo.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Roinn-seòrsa:Paraiste Àilid
Àth Maol Ruibhe

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a th' ann an **Àth Maol Ruibhe** (Beurla: *Amulree*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 30′ 0″ Tuath agus  3° 48′ 0″  Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Achadh Loinne

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt faisg air Abhainn Dochart a th' ann an **Achadh Loinne** (Beurla: *Auchlyne*). 

## Daoine ainmeil
* Ghabh Duleep Singh aonta Taigh Achadh Loinne om Morair Bràid Albainn as t-samhradh 1858.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Roinn-seòrsa:Paraiste Cill Fhinn
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Blàr Athall

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am **Blàr Athall** (Beurla: *Blair Atholl*).  Tha Stèisean Bhlàr Athall ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Blàr Ghobhraidh agus Raitear

'S e baile ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am **Blàr Ghobhraidh** no **Blàr Ghobharaidh** (Beurla: *Blairgowrie*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 35′ 31.27″ Tuath agus  3° 20′ 24.49″ Iar. Tha e na bhaile leth-aoin ri **Raitear**. 'S e Blàr Ghobhraidh a' phàirt as motha agus tha e na laighe an taobh an iar-dheas de Abhainn Ericht; tha Raitear an taobh an earra-thuath.

Ann an 1996, ghabh Am Mòd Nàiseanta Rìoghail àite ann am Blàr Ghobhraidh.
 
Ann an  2001 bha 7,965 duine a' fuireach an seo. 

## Faic cuideachd
* Raitear ann an Siorrachd Obar Dheathain

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* 

## Dealbhan

Faidhle:Town Centre, Blairgowrie - geograph.org.uk - 37673.jpg|Blàr Ghobharaidh - meadhan bhaile
Faidhle:Amhainn Ericht.jpg|Amhainn Ericht, Raitear
Faidhle: Old Rattray Church - geograph.org.uk - 1100016.jpg|Raitear - Seann Eaglais
Faidhle: Rattray Castle - geograph.org.uk - 650987.jpg |Caisteal Raitear


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Uachdar Àrdair

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Uachdar Àrdair** neo **Uachdar Ardobhair** (Beurla: *Auchterarder*).

Ann an 2020 bha 5870 duine a' fuireach an seo.

Faisg air a' bhaile tha an Gleneagles Hotel, far an robh 31ad coinneamh de G8 anns an Iuchar 2005. Aig an àm sin bha aimhreitean anns a' bhaile.

## Daoine ainmeil
* Tha Stephen Hendry, cluicheadair shnùcair a bha 7 uairean na ghaisgeach an t-saoghail, a' fuireach ann an Uachdar Àrdair.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cluainidh

* 'S dòcha gu bheil sibh a' lorg [[Cluainidh, Fìobha]]*.

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an ** Cluainidh** (Beurla: *Clunie*).

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Comaraidh

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Comraigh**, **Comaraidh** neo **Cuimrigh** (Beurla: *Comrie*). Tha e anns' a Ghàidhealtachd a deas, 7 mìle air astar bho am baile Craoibh agus 3 mìle air astar bho Phàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean aig Am Port Mòr. Bha an duaisean 'Large Village Britain in Bloom Winner' bho 'The Royal Horticultural Society' aig Comraigh anns na bliadhnaichean 2007 agus 2009. Bha mòran duaisean aig Comaraidh anns' a iomairt 'Beautiful Scotland' cuideachd. Ann an  2001 bha 1,839 duine a' fuireach an seo. 

## Suidheachadh
Tha Cuimrigh suidhichte aig an comar trì abhainn - An ruadh thuill (Beurla: The Water of Ruchill), Uisge Dubh-Éireann (Beurla: The River Earn) agus Uisge na Leathad Cnoc (Beurla: The River Lednock). Cuideachd, tha Comaraidh suidhichte aig an comar A' Ghàidhealtachd agus A' Ghalldachd, leis cultair, cànain agus ìntinn a' tighinn bho gach taobh.  Gu dearbh, tha an t-ainm 'Comaraidh' às na Seann-Ghàidhlig bho 'comar', 'S dòcha bho mal-ios eadar facail seann-Ghàidhlig. Tha *Am Baile critheanach* neo *The Shaky Toun* am frith-ainm air Comraigh, air sgàth 's gu bheil mòran crith-thalmhainn aig Comraigh air sàilleibh an sgàineadh na Gàidhealtachd, a'ruith tron a bhaile, agus tron am meadhan na h-alba. 'S e an làrach nam prìomh seismometer san t-Saoghal a th'ann Comaraidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Dul

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Dul** (Beurla: *Dull*).

Tha mòran clach snaidhte ann an eaglais, a chaidh a choisrigeadh do Naomh Adhamhnan.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Feàrnan

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am **Feàrnan**. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 34′ 30.22″ Tuath agus  4° 4′ 37.09″  Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Fèith nan Ceann

'S e clachan ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am **Fèith nan Ceann** (Beurla: *Finegand*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 46′ 39.36″ Tuath agus  3° 24′ 32.15″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Am Monadh Ruadh

'S e monadh air taobh an ear na Gàidhealtachd a th' anns **A' Mhonadh Ruadh** (Beurla: *The Cairngorms*). Tha e suidhichte eadar An Aghaidh Mhòr san iar, Abèidh san ear, Obar Neithich san tuath Bràigh Mhàrr san deas.

Chaidh an sgìre a dhèanamh na Pàirc Nàiseanta ann an 2003, an dàrna pàirc nàiseanta ann an Alba, ged a bha leasachaidhean connsbaideach air an dèanamh mar-thà, le raon-sgithidh mhòr air a' Chàrn Ghorm. Tha am Monadh ruadh a' tarraing luchd-sreap sa gheamhradh agus as t-samhradh agus tha mòran chothroman ann coiseachd tro ghlinn agus suas beanntan. 'S e an gleann as ainmeil An Làirig Dhrù. Sa gheamhradh is toil le luchd-sgithidh tighinn dhan sgìre, cuid a' cleachdadh an ionad-sgìthidh oifigeil, agus cuid a' sgìtheadh ann an àiteachan iomallach thairis air a' mhòintich.

## Beanntan
* Beinn Mac Duibh (1309&nbsp;m)
* Am Bràigh Riabhach (1296&nbsp;m)
* Càrn an t-Sabhail (1293&nbsp;m)
* Sgòr an Lochain Uaine (1258&nbsp;m)
* An Càrn Gorm (1245&nbsp;m)

## Bailtean
* An Aghaidh Mhòr
* Inbhir Tuilnein
* Baile Ur an t-Slèibh
* Dail Chuinnidh
* Ceann a' Ghiùthsaich
* Coit a' Ghartain
* Obar Neithich (Am Monadh Ruadh)
* Bealadair
* Baile a' Chaisteil (Bràigh Mharr)
* Drochaid Chàrr

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag Oifigeil Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh *(Beurla)*
** Place-names *(pdf)*
* Duilleag Ionad-sgìthidh a' Chùirn Ghuirm *(Beurla)*
* Rewilding Britain: pròiseactan: Gleann Fèisidh
* Rewilding Britain: pròiseactan: Tèarmann Nàdair Nàiseanta Obar Neithich

Monadh Ruadh
Bràigh Mhàrr (soilleireachadh)

Tha "Bràigh Mhàrr" a' ciallachadh na leanas: 
* Bràigh Mhàrr (sgìre)
* Bràigh Mhàrr (am baile fhèin)
Cupar Aonghais

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Cupar Aonghais** no **Cùbar Aonghais** (Beurla: *Coupar Angus*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 33′ 0″  Tuath agus  3° 16′ 0″  Iar. 

Ann an  2001 bha 2,190 duine a' fuireach an seo. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Craoibh

'S e baile ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Craoibh** (Beurla:  *Crieff*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 22′ 32.45″ Tuath agus  3° 50′ 33.43″  Iar. Ann an  2001 bha 6,579 duine a' fuireach an seo. 

## Eachdraidh
Chaidh Na Seumasaich seachad air Craoibh air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail.

## Daoine ainmeil
Thogadh Ewan McGregor, actair fhiolmaichean, ann an Craoibh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Glùn

Tha **glùn** neo **glùin** a' ciallachadh an alt air a' chas.


 Image:Knie ct.gif|Glùn MR
 Image:Knie mr.jpg|Glùn MR
 Image:Knie-roentgen-r-seite.jpg|Gath-X


Roinn-seòrsa:Corp
Hole in the Wa'

'S e fear dhe na taighean-seinnse as sìne ann am meadhan a' bhaile Dùn Phrìs a th' ann **The Hole in the Wa**'. Chaidh a thogail ann an 1620.

Roinn-seòrsa:Taighean
La Candelaria, Medellín

'S e ceàrnag ann am meadhan a' bhaile Medellín a tha ann an **La Candelaria** no **El Centro**.

Tha an t-ainm a' dol às an Eaglais Màiri a Chandelaria.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Antioquia
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Caol-an-dùirn

Tha **caol-an-dùirn** (Laideann: "articulatio radiocarpea") a’ ciallachadh an alt a cheanglas an làmh ris a’ ghàirdean.

Roinn-seòrsa:Corp
Imleag

Tha **imleag** (Laideann: *umbilicus*) a' ciallachadh seòrsa toll os cionn na stamag. Chan eil feum sam bith aice sna daoine, ach gheibh leanabhan biadh ⁊c bhuaithe nuair a tha iad san uchd.

Roinn-seòrsa:Corp
Gleann Sìdh

'S gleann ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Gleann Sìdh** (Beurla: *Glenshee*). Tha am baile beag Spideal Ghlinn Sìdh ann. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 48′ 0″  Tuath agus  3° 26′ 0″ Iar. 

Bidh daoine a' sgìtheadh an seo bho àm gu àm. Tha beagan fhiosrachaidh mu ainmean-àite Gàidhlig aig an Ionad-Sgìthidh air làrach-lìn an Ionaid.

## Ceanglaichean a-mach
* 
* Làrach-lìn aig Ionad-Sgìthidh Ghlinn Sìdh

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Inbhir Ghobhraidh

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Inbhir Ghobhraidh** (cuideachd air a litreachadh mar **Inbhir Ghobharaidh**; Beurla: *Invergowrie*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 27′ 0″ Tuath agus  3° 3′ 0″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
A' Cheannmhor, Peairt is Ceann Rois

'S e baile beag ann am Peairt is Ceann Rois a tha anns **a' Cheannmhoir** (Beurla: *Kenmore*), suidhichte ri taobh Loch Tatha.  

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste na Ceannmhoir
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Fothair Tabhaicht

'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am **Fothair Tabhaicht** (Beurla: *Forteviot*). 

Ann an 1991 bha 160 duine a' fuireach an seo.

A rèir beul-aithris agus Eachdraidh nan Cruithnich bha lùchairt rìoghail Chruithneach is Albannach far an do bhàsaich Coinneach I na h-Alba.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Coille Chneagaidh

'S e baile beag agus bealach ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Coille Chneagaidh** neo **Coille Chreithnich** (Beurla: *Killiecrankie*). 
Tha e ri taobh Abhainn a' Ghearaidh ann an Siorrachd Pheairt, 4 mìltean tuath 'san Iar Thuath bho Baile Cloiche Righ. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 44′ 38″ Tuath agus  3° 46′ 38″  Iar.  

Tha "Rathad Mòr a' Ghàidhealtachd" de Seanailear Wade (1732) a' dol tron bhealach mar a tha Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (1863). Tha slèibhtean casa, còmhdaichte le coilltean daraich air gach taobh na h-Aibhne, agus do bhrìghe casad nan slèibh, thogadh an rathad-iarainn air fiadotto. Nuair a chaidh ath-leasachadh air an rathad mòr (A9 T) anns na 1980'n chuireadh an rathad ur air fiadotto co-shìnte nas fhada suas an t-slèibh.

Tha Coille Chneagaidh ainmeil cuideachd airson cath, 's an d'fhuair Claverhouse leòn a' bhàis. Ach bha an cath aig Raon Ruairidh faisg air Coille Chneagaidh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Fartairchill

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Fartairchill** (Beurla: *Fortingall*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 35′ 52.4″  Tuath agus  4° 3′ 19.48″  Iar. 

Tha e ainmeil airson an iubhar aosta aige. Cuideachd, ann an gàrradh na h-eaglaise, tha mòran seann uaighean. Tha faoinsgeul ann ag ràdh gun do rugadh Pontius Pilat an seo, airson gu robh campa daingnichte Ròmanach seo nuair a bha na Ròmanaich a' dol mun cuairt Alba.

Faisg air a' bhaile tha Càrn nam Marbh a tha làn taise bhon phlàigh dhuibh. Tha plàc ann a tha ag ràdh "Here lie Victims of the Great Plague of the 14th Century, Taken here on a Sledge, drawn by a White Horse, led by an old Woman" sa Bheurla.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cille Mhìcheil (Peairt is Ceann Rois)

*Lorgar àiteachan eile leis an ainm aig [[Cille Mhìcheil (soilleireachadh)]].*

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Cille Mhìcheil**  (Beurla: *Kirkmichael*). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 42′ 0″ Tuath agus  4° 11′ 0″ Iar. 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Lagan

'S e baile-beag ann an Comhairle Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Lag an Ràtha** no **Lagan** (Beurla: *Logierait*). Bha **Lagan Mo Choid** air o shean. 
## Daoine ainmeil
* Adhamh MacFhearghais, feallsanaiche agus eachdraiche
* Seumas MacLathagain, cruinniche agus seaplain

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cille Mhìcheil (soilleireachadh)

Tha **Cille Mhìcheil**, neo sa Bheurla "Kirkmichael"/"Kilmichael" gu math cumanta mar ainm:

* Cille Mhìcheil (Siorrachd Àir)
* Cille Mhìcheil (Peairt is Ceann Rois)
* Cille Mhìcheil (Sgìre), Tom an t-Sabhail
* Cille Mhìcheil, Contae Chorcaí
Maothail

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am **Maothail** (Beurla: *Muthill*).
'S e seo na co-chomharran aige: 56° 19′ 48″ Tuath agus 3° 50′ 2″ Iar. 

Ann an 2020 bha 730 duine a' fuireach an seo.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Sgàin

'S e baile ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Sgàin** (Beurla: *Scone*).

Ann an 2020 bha 5030 duine a' fuireach an seo.

B' àbhaist dha a bhith prìomh-bhaile na h-Alba, agus tha an Lia Fàil ainmeil mar "Clach Sgàin" cuideachd.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Spideal Ghlinn Sìdh

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an ** Spideal Ghlinn Sìdh** (no dìreach **An Spideal**; Beurla: *Spittal of Glenshee*). Tha e suidhichte ann an Gleann Sìdh. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 48′ 46.66″ Tuath agus  3° 27′ 33.84″ Iar. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Uaimh, Siorrachd Pheairt

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an **Uaimh** (Beurla: "*Weem*"). 

## Daoine ainmeil
* Eobhann MacDiarmaid, ministear ann an Eaglais na h-Alba.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Am Port Mòr, Peairt is Ceann Rois

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha anns  **a' Phort Mhòr** (Beurla: *St Fillans*). Tha an eaglais an seo ceangailte ri Naomh Faolan.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Roinn-seòrsa:Sgìre Chomaraidh
Obar Leamhnach

'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an **Obar Leamhnach** (Beurla: *Aberlemno*).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Èigil

'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an **Èigil** (Beurla: *Edzell*,  Albais: *Aigle*).

Ann an 2020 bha 840 duine a' fuireach an seo.

Ri linn a' chogaidh fhuair bha stèisean farcluais conaltraidh anns an raon-adhair a chaidh a dhùnadh ann an 1997.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Dùn Neachdain

'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an **Dùn Neachdain** no **Dùn Eachain** (Beurla: *Dunnichen*).

## Eachdraidh

Tha beachd aig cuid de dh'eachdraichean gun tachair Blàr Dhùn Neachdain faisg air Dùn Neachdain, ach tha beachd aig cuid eile gun tachair e ann an Dùn Neachdain (*Dunachton* anns a' Bheurla) ann am Bàideanach.

Fhuaradh leac shnaidhte Chruithneach ann an Dùn Neachdain anns an 19mh linn. Tha an leac shnaidhte anns an Taigh-tasgaidh Meffan ann am Baile Fharfair a-nis, agus thogadh mac-samhail de ghlainne-shnàithlichean ri taobh na h-eaglaise Dhùn Neachdain.

Bha eaglais paraiste ann an Dùn Neachdain, ach thàinig seirbhisean gu crìch ann an 2011. Bidh na paraistich a' dol dhan eaglais ann an Letham a-nis.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile an Fhraoich

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Baile an Fhraoich, Siorrachd Pheairt (*Balanreich*)
* Baile an Fhraoich, Aonghas (*Friockheim*)
* Baile an Fhraoich, Siorrachd Inbhir Nis (*Muirtown*)
* Fraochaidh (*Freuchie*)
* Baile Ùr nan Granndach (*Grantown-on-Spey*) air a bha Fraochaidh bho thùs
Tèalainn

'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an **Tèalainn** (Beurla: *Tealing*). 

Bha raon-adhair ann a chaidh a stèidheachadh ann an 1942 agus campa airson prìosanach a' chogaidh ann. Chaidh baile ùr, Inbhir Alltaidh, a thogail air an àite.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Allmhagh Beag

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an **Allmhagh Beag** (Beurla: *Alva*). Tha e ann an Siorrachd Chlach Mhanainn agus faisg air Allmhagh Mòr.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Chlach Mhanann
Tulach Cultraidh

'S e baile ann an Siorrachd Chlach Mhanainn a tha ann an **Tulach Cultraidh** (Beurla: *Tillicoultry*). Tha e suidhichte aig bun Mhonadh Ochail, an tuath air Devonside agus Abhainn Devon, eadar Alamhagh Beag gu taobh an iar is Dolair gu taobh an ear. A rèir tuairmse Clàran Nàiseanta na h-Alba ann an 2020 bha 5910 daoine a' fuireach ann. Tha Crèvecœur-le-Grand anns an Fhraing na bhaile co-cheangailte ris.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Chlach Mhanann
Cois Neachdain

'S e baile ann an Alba meadhanach a th' ann an **Cois Neachdainn** (Beurla: *Coalsnaughton*). Tha e ann an Siorrachd Chlach Mhanann. Tha am baile ainmichte an dèidh Rìgh Neachdain mac Der-llei nan Cruithneach 's gun robh e aig "cas" no bun an tìr aige. Chaochail a' chiad lide gu *Coals* ann am Beurla air sgàth 's gun robh e 'na bhaile mèinnearachd, agus mhìnicheadh sin fhèin ann an Gàidhlig mar *caolas* ged a thàinig an t-ainm o Ghàidhlig 'sa chiad àit'.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Chlach Mhanann
Roinn-seòrsa:Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann
Roinn-seòrsa:Paraiste Thulaich Chultraidh
Dolair

**S dòcha gu bheil thu a' lorg "[[dolar]]" ($)''


'S e baile ann am Meadhan na h-[[Alba]] a th' ann an **Dolair'''. 'S ann ann an Siorrachd Chlach Mhanainn a tha e.

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Chlach Mhanann
Menstrie

'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann am **Menstrie**. Tha e ann an Siorrachd Chlach Mhanann.

Chaidh Caisteal Mhenstrie a thogail anns an 16mh linn is e ga losgadh ann an 1645. Chaidh ath-thogail ann an 1963 le taic bhon Urras Nàiseanta agus Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann. Tha dà sheòmair a' comharrachadh na ceanglaichean eadar Alba is Alba Nuadh agus tha ceithir flataichean ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Chlach Mhanann
Urchadan

'S e baile beag air a' Ghàidhealtachd a tha ann an **Urchadan** (Beurla: *Urquhart*) . Tha e suidhichte san earra-thuath Duncanston. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 35′ 38.81″  Tuath agus  4° 22′ 38.61″ Iar.

Canar "Urchadan Mo Chrostain" ri sgìre Urchadain.
 
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Lann Brìghde

'S e baile ann am Moireabh a tha ann an **Lann Brìghde** (Beurla: *Lhanbryde*). 

Tha am baile suidhichte 4.5 mìle (mu 7km) san àird an ear air Eilginn air an A96.

Tha Lann Brìghde ainmichte air seann eaglais Naoimhe Brìghde, ach chaidh làrach an togalaich mu dheireadh a leagail sìos ann an 1796.

Tha togalaichean eachdraidheil eile ann an Lann Brìghde:
Tùr Choxton, cladh agus taigh *Pittensair*. 

## Iomraidhean


## Dealbhan

Faidhle:St Andrews-Lhanbryd Kirk - geograph.org.uk - 840426.jpg
Faidhle:Lhanbryde Old Churchyard - geograph.org.uk - 389336.jpg
Faidhle:Lhanbryde, St. Andrew's Road.jpg
Faidhle:Loch na Bo House near Lhanbryde - geograph.org.uk - 152987.jpg


## Ceanglaichean a-mach
* http://www.visionofbritain.org.uk/place/16734
* http://www.walkhighlands.co.uk/moray/loch-na-bo.shtml
* http://portal.historicenvironment.scot/designation/LB15774 Coxton Tower
* http://portal.historicenvironment.scot/designation/LB15797 Burial ground
* http://portal.historicenvironment.scot/designation/LB15803 Pittensair 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Cill Osailt

: *Airson a' bhaile ann an Cuimbria, faic [[Kirkoswald, Cuimbria]]*

'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas  a tha ann an **Cill Osailt** (Beurla: *Kirkoswald*). Tha e faisg air Am Magh Baoghail

Tha sean abaid an seo.

Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Cumaradh Beag

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Eilean Cumaradh Beag** (Beurla: *Little Cumbrae*, far-ainm: *Wee Cumbrae*). Tha e suidhichte mu chilemeatair gu deas air Cumaradh Mhòr. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 43′ 17″ Tuath agus  4° 57′ 18″ Iar. 

Tha e cho farsaing ri 313 heactair ceàrnagach de mheud. 'S e an cnoc far a bheil an taigh-solais suidhichte an t-àite as àirde air an eilean, tha e 123 m os cionn na mara. 

Chan eil cruth na tìre aige coltach ris na h-eileanan a tha faisg air. Tha tòrr sgeirean agus creagan aige. Tha an cuid as motha an eilein à *Carboniferous basalt*.

Tha cuid eileanan beaga air chosta an ear an eilein, Eilean a' Chaisteil, Broad Islands agus Trail Isle.

Ged a bha 6 daoine a' fuireach ann an Cumaradh Beag ann an 1991, cha robh duine sam bith a' fuireach ann ann an 2001.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Eilean MoLaise

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Eilean MoLaise** (Beurla: "*Holy Isle*"). Tha e faisg air Arainn, agus is ann a tha an t-ainm "Lamlash" (Loch an Eilein) sa Bheurla. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 31′ 30″ Tuath agus  5° 4′ 20″ Iar.

Tha Eilean MoLaise cho farsaing ri 253 heactair ceàrnagach (0.98 sq mi) de mheud. 'S e  Mullach Mòr an cnoc as àirde air an eilean. Tha e 314 meatair (1,030 troigh) os cionn na mara.

Tha coimhearsnachd Bhuddhach an seo.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Roinn-seòrsa:Arainn
Sgat Mòr is Sgat Beag

'S e eileanan anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Sgat Mòr** is **Sgat Beag**. 'S e seo na co-chomharran aca: 55° 50′ 52.98″ Tuath agus 5° 18′ 29.56″  Iar. 

Tha Sgat Mòr suidhichte air beul Loch Fìne. Tha an t-eilean gu math rèidh, chan eil e nas àirde na  11 meatair (36 troighean) os cionn na mara. Tha taigh-solais beag ann. 

Tha Sgat Beag coltach ris ach tha e rud beag nas lugha. Tha e suidhichte mu chilemeatair gu ear air Sgat Mòr. 

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Sandaigh

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Sandaigh** faisg air Cinn Tìre. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 16′ 55″ Tuath agus 5° 35′ 1″ Iar.

Tha Sandaigh cho farsaing ri 151 heactair ceàrnagach (0.58 sq mi) de mheud. Tha an cnoc as àirde mu 123 meatair (404 troigh) os cionn na mara.

Ged a bha aonar a' fuireach ann an Sandaigh anns a' bhliadhna 2001, ach a rèir cunntas-sluaigh 2011 chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean a-nis.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Eilean Dà Bhàrr

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Eilean Dà Bhàrr**. Tha e faisg air Ceann Loch Chille Chiarain. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 25′ 22″ Tuath agus  5° 32′ 28″ Iar.  

Tha e cho farsaing ri 52 heactair ceàrnagach  de mheud. Tha an cnoc as àirde air an eilean mu 115 meatair os cionn na mara. Fhad 's a bha dithis a' fuireach ann an Eilean Dà Bhàrr anns a' bhliadhna 2001, a-rèir cunntas-sluaigh cha robh  duine sam bith a' fuireach anns an eilean ann an 2011.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Innis Mheàrnaig

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Innis Mheàrnaig**. Tha e faisg air Eilean Bhòid. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 47′ 26.95″ Tuath agus  5° 9′ 35.06″ Iar.

Tha Innis Mheàrnaig cho farsaing ri 266 heactair ceàrnagach (1.03 sq mi) de mheud.  Tha an t-àite as àirde mu 60 meatair (197 troigh) os cionn na mara.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Eilean Mhoire

'S e eilean anns an Linne Chluaidh a tha ann an **Eilean Mhoire** (Beurla: *Lady Isle*).  
'S e seo na co-chomharran aige: 55° 31′ 36″  Tuath agus  4° 44′ 4″ Iar. 

Tha e cho farsaing ri 2.3 heactair ceàrnagach de mheud. Tha e gu math rèidh chan eil e nas àirde na 6 meatair  os cionn na mara.

## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Network Rail

Is e an companaidh rathad-iarainn as motha anns na h-eileanan Breatannach a tha ann an **Network Rail**. Tha Network Rail, a' seilbheadh branndair rathad-iarainn eadar-nàiseanta na Breatainn. Tha na rathaidean iarainn aig Network Rail gu lèir do ghèidse de 1435mm ( 4 troigh 8 òirlich). Tha branndair Network Rail sgapta air feadh Breatuinn bho Inbhir Theòrsa an ear-thuath na h-Alba, gu Penzance air oir dheas na Còirne. Is e prìomh cinn sgrìob nan rathad iarainn seo baile Lunnainn agus chanar gu bheil gach trèan a tha a' cur aghaidh ri Lunnainn na dhol shuas (A nios), agus gu bheil gach train a tha a' cur cùl ri Lunnainn na dhol shìos (a nuas).

Chan eil cumhachdan laghail aig Network Rail a' ruith trèanaichean a fhèin agus is e Train Operating Companies a tha a' ruith na trèanaichean gu lèir air a' bhranndair aig Network Rail.

## Ceanglaichean a-mach
* Làrach-lìn Network Rail

Roinn-seòrsa:Giùlan
Collaidh

'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea  a tha ann an **Collaidh** (Beurla: *Cowie*).
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
A' Chreag Ruaidh

'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha anns **a' Chreig Ruaidh** (Beurla: *Craigruie*).

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Paraiste Bhoth Chuidir
Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
A' Bhòrlainn

'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt air Loch Tatha faisg air Feàrnan a tha anns **A' Bhorlainn**  no **A' Bhòrlainn** (Beurla: *Boreland*).

Tha clach chuachach ann.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Roinn-seòrsa:Siorrachd Pheairt
Roinn-seòrsa:Paraiste na Ceannmhoir
Oilthigh Chailleannach Ghlaschu

'S e oilthigh ann an Glaschu a tha ann an **Oilthigh Chailleannach Ghlaschu**.

Chuireadh Cholaiste a' Bhanrigh air bhonn ann an 1875 agus *Glasgow Polytechnic* ann an 1971.  Cho-aonaich iad ann an 1993 agus chruthaich iad oilthigh nuadh.

## Oileanaich ainmeil
* Rona NicGilleMhàrtainn, neach-craolaidh
* Hassan Rouhani, ceann-suidhe Ioràin
* Fuad Alakbarov, neach poileataigs
* Clare Adamson, neach-poileataigs

## Ceanglaichean a-mach
* https://web.archive.org/web/20210318215453/http://www.gcu.ac.uk/

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Oilthigh Obar Thatha

Tha **Oilthigh Obar Thatha** ann an Dun Deagh

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Obar Thatha
* Stewart Hosie, neach-poileataigs
* Stuart McMillan, neach-poileataigs

## Ceanglaichean a-muigh
* University of Abertay Dundee
* University of Abertay Students Association

## Aistean cho-cheangailte
* Oilthighean
* Oilthigh Dùn Dè

Obar Thatha
Obar Thatha
Oilthigh na h-Alba an Iar

Tha **Oilthigh na h-Alba an Iar**, neo mar b' àbhaist **Oilthigh Phàislig**, ann am Pàislig.

## Oileanaich ainmeil Oilthigh na h-Alba an Iar

## Ceanglaichean a-muigh
* University of the West of Scotland
* The Students' Association of the University of the West of Scotland website

## Aistean cho-cheangailte
* Oilthighean

Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Oilthigh Napier

'S e oilthigh ùr (iar-1992) ann an Dùn Èideann a tha ann an **Oilthigh Napier**.

Chaidh a stèidheachadh ann an 1964 agus dh'ainmicheadh e air Iain Napier, matamataigear a rugadh ann an Caisteal Mherchiston. Chaidh e na oilthigh ann an 1992.

Tha campasan aice ann an Craiglockhart, Merchiston agus Sighthill. Bha an campas Chraiglockhart na ospadal leighis-inntinn sa' Chogadh Mhòr, far an robh Wilfred Owen agus Siegfried Sassoon nan euslaintich. Tha Caisteal Mherchiston na phàirt den champais Merchiston a-nis.

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Napier
* Tàmhais Scott
* Carol Kirkwood

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Oilthigh Heriot-Watt

'S e oilthigh ann an Alba a tha ann an **Oilthigh Heriot-Watt**.

Tha campasan ann an Galashiels, Arcaibh, Dubai, Malaysia agus faisg air Dùn Èideann.

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Heriot-Watt
* Sarah Boyack, neach-poileataigs
* Fiona Hyslop, neach-poileataigs
* Christina Miller, ceimigear
* Jim Telfer, cluicheadair rugbaidh
* Irvine Welsh, sgrìobhadair

## Ceanglaichean a-muigh
* Heriot-Watt University website
* Heriot-Watt University Students Association
* Heriot-Watt University Centre for Sport and Exercise

## Aistean cho-cheangailte
* Oilthighean

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Oilthigh Dhùn Dè

**Oilthigh Dhùn Dè** ann an Dùn Dè, a bha air chur air bun ann am 1881 mar pairt de Oilthigh Chill Rimhinn agus bho 1967 mar Oilthigh.

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Dhùn Dè
* Calum Brus, Lib Dem
* Ailig MacNeill, PNA
* Brian MacUilleim, Labarach
* Seoras Robasdan
* Brian Souter, Stagecoach
* John Suchet

## Ceanglaichean a-muigh
*University of Dundee website

## Aistean cho-cheangailte
* Oilthighean Aosmhòr
* Oilthigh Obar Thatha
* Oilthigh Chill Rimhinn

Dùn Èideann
Dun De
Oilthigh Shrath Chluaidh

Tha **Oilthigh Srath Chluaidh** ann an Glaschu. Chaidh a stèidheachadh ann an 1796 mar Institiud MhicAnndra ('Andersons Institution') agus thàinig e gu bhith na oilthigh an 1964.

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Srath Chluaidh
*Elish Angiolini, Morair Tagraidh na h-Alba (2006-2011) 
*John Logie Baird, innliche 
*Annabel Goldie, ceannard Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba (2005-2011)
*Frank Hadden, còidse rugbaidh.
*Helen Liddell, Rùnaire Stàite na h-Alba (2001-2003)
*Daibhidh MacDhùnleibh, miseanaraidh
*Brian Souter, neach-gnìomhachais 
*Alex Kapranos, seinneadair Franz Ferdinand

## Ceanglaichean a-muigh
* University of Strathclyde website

## Aistean cho-cheangailte
* Oilthighean
* Oilthighean eile ann an Glaschu
** Oilthigh Cailleannach Glaschu
** Oilthigh Ghlaschu

Roinn-seòrsa:Glaschu
Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Màthair

Tha **màthair** a' ciallachadh pàrant boireann.

Roinn-seòrsa:Teaghlach
Roinn-seòrsa:Màthaireachd
Roinn-seòrsa:Fàs duine
Oilthigh Shruighlea

'S e oilthigh ann an Sruighlea a tha ann an 
**Oilthigh Shruighlea**  (Beurla: *University of Stirling*). Chaidh e a stèidheachadh ann an 1967. Ann an 2006 bha timcheall air 9,000 oileanaich ann. 

Tha an t-oilthigh a' gabhail a-steach da àite eile, aon dhiubh ann an Inbhir Nis faisg air an *Raigmore Hospital* agus tè eile ann an Steòrnabhagh.

## Oileanaich ainmeil Oilthigh Shruighlea
* Tommy Sheridan
* Seac MacChonnaill
* Norman MacCaig
* Iain Banks
* Alan Bisset

## Ceanglaichean a-muigh
* Duilleag oifigeil Oilthigh Shruighlea

## Aistean cho-cheangailte
* Oilthighean

Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Saoil

'S e eilean a tha **Saoil** (Beurla: *Seil*) ann an Earra-Ghàidheal air taobh siar Alba. 

A rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 551 duine a' fuireach anns an eilean.

'S tuineachaidhean ann an Saoil a tha ann am Baile a' Bhiocair, Cuan, Clachan Shaoil agus Eilean a Bheithich.
Tha a' Dhrochaid thar a' Chuain Siar faisg air Clachan Seil a' ceangal Saoil ris a' mhòr-thìr.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Gunnaigh

Eilean eadar Colla is Tiriodh. Se tuathanas a tha ann a-nis.  

## Tùsan


Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Gòmastra

'S e eilean ann an Earra-Ghàidheal, Alba a th' ann an **Gòmastra** (Lochlannais: "Goðrmaðray", Beurla: *Gometra*). Tha an t-eilean aig Roc Sandford. Tha e suidhichte ri taobh Ulbha agus tha drochaid a' ceangal an dà eilein.

Ged a bha còignear a' fuireach ann an Gòmastra anns a' bhliadhna 2001, a-rèir cunntas-sluaigh cha robh ach dithis a' fuireach anns an eilean ann an 2011.

Ged a dh'adhbharaich na planaichean connspaid anns an eilean ann an 2012 fhuair Companaidh Bradain na h-Alba cead airson tuathanas-èisg a thogail far a' chosta ann an 2020.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Roinn-seòrsa:Ulbha
Nòrnais

'S e meur dhen Lochlannais a bha ann an **Nòrnais** 's a bha 'ga bruidhinn ann an Sealtainn is Arcaibh gus an 18mh neo 's docha 19mh linn. Tha iomairtean ann ath bheòthachadh mar Nynorn.

## Eisimpleir
Ùrnaigh an Tighearna ann an Nòrnais:

* Arcaibh:
:*Favor i ir i chimrie, 
:*Helleur ir i nam thite,*
:*gilla cosdum thite cumma, 
:*veya thine mota vara gort*
:*o yurn sinna gort i chimrie,
:* ga vus da on da dalight brow vora*
:*Firgive vus sinna vora 
:*sin vee Firgive sindara mutha vus,*
:*lyv vus ye i tumtation, 
:*min delivera vus fro olt ilt, Amen.*

* [[Sealltainn]]:
:*Fy vor or er i Chimeri. 
:*Halaght vara nam dit.*
:*La Konungdum din cumma. 
:*La vill din vera guerde*
:*i vrildin sindaeri chimeri. 
:*Gav vus dagh u dagloght brau.*
:*Forgive sindorwara 
:*sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.*
:*Lia wus ikè o vera tempa, 
:*but delivra wus fro adlu idlu.*
:*For do i ir Kongungdum, u puri, u glori, Amen*

* Seann Lochlannais:
:*Faþer vár es ert í himenríki, 
:*verði nafn þitt hæilagt*
:*Til kome ríke þitt, 
:*værði vili þin*
:*sva a iarðu sem í himnum.*
:*Gef oss í dag brauð vort dagligt*
:*Ok fyr gefþu oss synþer órar,*
:*sem vér fyr gefom þeim er viþ oss hafa misgert*
:*Leiðd oss eigi í freistni, heldr leys þv oss frá ollu illu.*

**Gàidhlig**

: *Ar n-Athair a tha air nèamh,*
: *Gu naomhaichear d' ainm.*
: *Thigeadh do rìoghachd.*
: *Dèanar do thoil air an talamh,*
: *mar a nithear air nèamh.*
: *Tabhair dhuinn an-diugh ar n-aran làitheil.*
: *Agus maith dhuinn ar fiachan, amhail a mhaitheas sinne dar luchd-fiach.*
: *Agus na leig ann am buaireadh sinn;*
: *ach saor sinn o olc:*
: *oir is leatsa an rìoghachd, agus an cumhachd, agus a' ghlòir, *
: *gu sìorraidh. Amen.*

Roinn-seòrsa:Cànain Ghearmaineach
Armadal, Lodainn an Iar

'S e aile ann an Lodainn an Iar a th' ann an **Armadal**.

Tha an t-ainm a' tighinn a Armadal ann an Cataibh, ach tha Armadal eile air an t-Eilean Sgitheanach. Tha 9,063 daoine a' fuireach ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* www.armadale.org.uk

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Srath Bhroc

'S e baile ann an Lodainn an Iar a tha ann an **Srath Bhroc** (Beurla: *Broxburn*). 'S e "Strathbrock" a tha air sgìre na h-eaglaise fhathast.

Bha 15,970 daoine a' fuireach ann ann an 2020.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Undiscovered Scotland, Broxburn

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
An t-Allt Bàn

Tha **An t-Allt Bàn** (Beurla: *Whitburn*) ann an Lodainn an Iar.

Tha 10,391 daoine a' fuireach ann.
Tha Blackburn rin taobh. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
* Whitburn On The Web

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Caladar an Ear

'S e baile ann an Lodainn an Iar a tha ann an **Caladar an Ear** (Beurla: *East Calder*). Tha e ri taobh Caladar Meadhanach.

Tha tobhta seann eaglais ann, Eaglais Naomh Cuthbert, a chaidh a thogail anns an 16mh linn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Deagh Mhonadh

Tha **Deagh Mhonadh** (Beurla: *Dechmont*) ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 55′ 17″ Tuath agus  3° 32′ 12″ Iar.

Ann an 2020 bha 620 duine a' fuireach an seo.

Tha an sgìre ainmeil airson tachartais "UFO".

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Bridgend, Lodainn an Iar

'S e baile ann an Lodainn an Iar, faisg air Gleann Iucha a tha ann am **Bridgend**.

Ann an 2020 bha 780 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar