open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siorrachd Rinn Friù an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Rinn Friù an Ear** (Beurla: *East Renfrewshire*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 ach is ionann a crìochan agus crìochan na sheann sgìre A' Choille Shear.

Tha Baile Nèill, Cnoc a' Bharra, Baile Ùr na Maoirne, Giofnag agus Eaglesham anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn,
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas,
Glaschu an Iar-Dheas,
Glaschu a Deas,
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige agus
Cille Mhearnaig agus Lùghdan.

## Buill Pàrlamaid
* Kirsten Oswald (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Paul Masterson (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (2017–2019)
* Kirsten Oswald (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Jim Murphy (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a bha ann an **Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear** (Beurla: *Linlithgow and Falkirk East*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 on Eaglais Bhreac an Ear is Gleann Iucha, seann sgìre Phàrlamaid far an robh Tam Dalyell na BhP.

Bha Gleann Iucha fhèin, Tòrr Fhèichin, Bathgate, Inbhir Ghrainnse agus Bo'ness anns na sgìre seo.
Bha i ann an crìch ris
An Eaglais Bhreac,
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear,
An t-Àrd-Ruigh agus Shotts,
Baile Lèibhinn agus
Dùn Èideann an Iar. Chaidh an sgìre a roinn eadar Alamhagh agus Inbhir Ghrainnse agus Bathgate agus Gleann Iucha airson an taghaidh choitchinn ann an 2024.

## Buill Pàrlamaid
* Martyn Day (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2024)
* Michael Connarty (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Baile Dhunlèibhe (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am **Baile Dhunlèibhe** (Beurla: *Livingston*).

Chaidh a chruthachadh ann an 1983 o Lodainn an Iar agus pàirtean de Lodainn Mheadhanach. Bha Robin Cook na BhP airson na sgìre seo mus do chaochail e ann an 2005.

Tha Baile Dhunlèibhe fhèin agus Broxburn anns a' sgìre seo.
Ro 2024 agus na crìochan gan atharrachadh bha i ann an crìch ri 
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear,
Dùn Èideann an Iar,
Dùn Èideann an Iar-Dheas,
Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh,
Lannraig agus Hamilton an Ear agus
An t-Àrd-Ruigh agus Shotts.
Air na crìochan ùra tha i ann an crìch ris na sgìrean seo ach Bathgate agus Gleann Iucha an àite Gleann Iucha agus an Eaglais Bhreac an Ear agus Tobar na Màthar, Cair MoLuaig agus Wishaw an àite Lannraig agus Hamilton an Ear.

## Buill-Phàrlamaid
* Gregor Poynton (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2024–)
* Hannah Bardell (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2024)
* Graeme Morrice (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Jim Devine (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (frith-thaghadh ann an 2005–2010)
* Robin Cook (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1983–2005)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Oviedo

'S e baile mòr faisg air Gijón ann an Asturias (An Spàinn) a th' ann an **Oviedo** (IPA: *oˈβjeðo*, Asturianis: *Uviéu*, Laideann: *Ovetum*). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, aig 232m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Asturias fhèin. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 761. 'S e Asturianis agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo. 'S e am seirbheisean agus an Riaghaltas ionadail a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 223,765 duine a' fuireach ann.
## Freumhan an Ainm
'S ann gu math connspaideach 's a tha freumhan an ainm. Tha cuid ag ràdh gur ann à *Urbs Vetus* (*seann bhaile*) ann an Laideann a tha ainm a' bhaile. Tha feadhainn dhen bheachd gur e dìreach ovis (caora) agus etum (*àite*) a th' ann. 
Bheireadh sin Baile nan Caorach dhuinn sa Ghàidhlig an latha an diugh. Thuirt Ramón Menéndez Pidal gur ann à Basgais no fiù 's Ceiltis a bh' ann. Tha teòiridh eile ann a chanas gur ann à ainm an Dia *Iove* a th' ann.

## Eachdraidh
Nochd ainm a' bhaile ann an sgrìobhainn airson a' chiad turais ann an 761. Thàinig an rèile - agus turasachd - ann an 1874. Thuit am baile gu na Reubaltaich Faisisteach aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. Chuairtich feachdan an Riaghaltais e fad trì mìosan. Chaidh còrr is dà mhìil saighdear a mharbhadh ann an sabaid. Chaidh Oilthigh Oviedo a stèidheachadh an seo ann an 1602. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Oviedo . Cha tuit ach 848mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 335mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite caran fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinn co-dhiù.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bochum
*  Clermont-Ferrand
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Gijón

'S e baile mòr agus port faisg air Oviedo ann an Asturias (An Spàinn) a th' ann an **Gijón** (IPA: *xiˈxon*, Asturianis: *Xixón*, IPA: *ʃiˈʃoŋ* Laideann: *Gigia*). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, aig 3m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Asturias fhèin. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 713. 'S e Asturianis agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo. 'S e am port, na bàtaichean-aiseig agus gnothaichean ceangailte ris a' mhuir a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 275,735 duine a' fuireach ann, am baile as motha sa Phrionnsalachd.
## Freumhan an Ainm
'S ann gu math connspaideach 's a tha freumhan an ainm. Tha cuid ag ràdh gur ann à *Gy* (*[[uisge]]*) agus *om* (*mu*) ann an Ceiltis a tha ainm a' bhaile. Tha feadhainn dhen bheachd gur e *egi* (caol) agus *gon* (*àrd*) ann am Basgais a th' ann. 
Bheireadh sin Caol Àrd dhuinn sa Ghàidhlig an latha an diugh. Thuirt Miguel de Unamuno gur ann à *saxum* ann an Laideann. Tha teòiridh eile ann a chanas gur ann às an ainm *Gegonius* a th' ann.
## Eachdraidh
Ged a bha daoine a' fuireach ann fad mìltean de bhliadhna ro làimh - gu seachd-àraidh nuair a bha na h-Arabaich ann - cha do nochd ainm a' bhaile ann an sgrìobhainn airson a' chiad turais ach ann an 713. Thàinig an rèile - ann an 1843. Thuit am baile gu na Reubaltaich Faisisteach aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. Chuairtich feachdan an Riaghaltais e fad mìos agus chuir iad ruaig orra. A dh' aindeoin sin, b' e na Faisistich a bhuannaich aig a' cheann thall. Chaidh Campas Oilthigh Oviedo a stèidheachadh an seo an dèidh a' chogaidh.
## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Gijón. Cha tuit ach 728mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 445mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite caran fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinn

## Bailtean Co-cheangailte
*  Albuquerque
*  La Habana 
*  Niort
*  Novorossiysk
*  Puerto Vallarta
*  Smara
*  Santa Tecla
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Dùn Èideann an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Èideann an Iar** (Beurla: *Edinburgh West*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1885 ach mhùth a crìochan ann an 2005.

Tha am port adhair Dhùn Èideann, Stèisean Gyle a Deas, Pàirc a' Mhoirich, Port na Banrighinn, agus an sù anns a' sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri 
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear,
Baile Lèibhinn,
Dùn Èideann an Iar-Dheas agus
Dùn Èideann a Tuath agus Lìte.

## Buill Pàrlamaid
* Christine Jardine (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2017–)
* Michelle Thomson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba is an-sin neo-eisimeileach) (2015–2017). Thug Michelle Thomson a' chuip suas san t-Sultain 2015 an dèidh do sgrùdaidh poilis.
* Mike Crockart (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2010–2015)
* John Barrett (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2001–2010)
* Donald Gorrie (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (1997–2001)
* Seumas Dùbhghlas-Hamalton (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (An Dàmhair 1974–1997)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Dùn Èideann a Tuath agus Lìte (sgìre Phàrlamaid Westminster)

Tha **Dùn Èideann a Tuath agus Lìte** na sgìre Phàrlamaid Westminster. 

Cruthaicheadh e ann an 1997 o Dùn Èideann Lìte ach mhùth a crìochan ann an 2005.

Tha Lìte, Am Baile Ùr, Granton agus Cnoc Calton anns na sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri 
Dùn Èideann an Ear,
Dùn Èideann an Iar-Dheas agus
Dùn Èideann a Tuath agus Lìte.

## Buill Pàrlamaid
* Deidre Brock (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Mark Lazarowicz (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus Pàrtaidh Co-obrachail) (2001–2015)
* Malcolm Chisholm (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1997–2001)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Dùn Èideann an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Èideann an Ear** (Beurla: *Edinburgh East*). 

Chaidh a cruthachadh i ann an 2005 o phàirtean de Dhùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan, Dhùn Èideann Mheadhain agus Dhùn Èideann a Deas.

Tha An t-Seann Bhaile, Stèisean Waverley, Oilthigh Dhùn Èideann, Portobello, Arthur's Seat agus Taigh an Ròid anns na sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri 
Dùn Èideann a Tuath agus Lìte,
Lodainn an Ear,
Lodainn Mheadhanach,
Dùn Èideann a Deas agus
Dùn Èideann an Iar-Dheas.

## Buill Pàrlamaid

* Tommy Sheppard (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Sheila Gilmore (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Gavin Strang (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1997–2010)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Dùn Èideann a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Dùn Èideann a Deas** (Beurla: *Edinburgh South*).

Chaidh a cruthachadh ann an 1885 agus mhùth a crìochan ann an 2005.

Tha Morningside, Merchiston agus na Braid Hills anns na sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri 
Dùn Èideann an Ear,
Lodainn Mheadhanach agus
Dùn Èideann an Iar-Dheas.

## Buill Pàrlamaid
* Ian Murray (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–)
* Nigel Griffiths (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1987–2010)
* Michael Ancram (Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba) (1979–1987)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Peucag uaine

'S e eun a th' ann an **peucag uaine** (Laideann: *Pavo muticus*, Beurla: *Green peafowl*) a bhuineas do theaghlach na Phasianidae.

Tha iad cumanta ann an ear-dheas Àisia.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eòin
Cuairtear nan Gleann

B'e iris Gàidhlig a bh' ann an **Cuairtean nan Gleann** a nochd eadar 1840 agus 1843.

B'e Tormod MacLeòid, Caraid nan Gaidheal, a dheasaich e. 

## Leabhraichean

Leabhar 1
* 1841. Cuairtear nan Gleann: O Mhàirt 1840 gu Màirt 1841 (Glasgow: J. & P. Campbell).
** Àir. 1. Mios Meadhoin an Earraich (Màrt)

## Ceanglaichean a-mach
* Cuairtear nan Gleann lethbhreac didseatach aig NLS.

## Iomraidhean
{bun}
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Seumas Ó Conghaile

B' e neach-poileataigs Èireannach a bh' ann an **Seumas Ó Conghaile**, Seumas Connolly no James Connolly ann am Beurla (5 an t-Ògmhios 1868–12 an Cèitean 1916).

## Sgeul-bheatha
Rugadh Connolly ann an Dùn Èideann, faisg air Geata nam Bò, anns an sgìre a bha aithnichte mar "Èirinn Bheag". Chaidh a thogail ann an teaghlach Èireannach a bha fìor bhochd. Bha athair ag obair mar cheartair. Dh'fhàg Connolly Sgoil an Naoimh Phàdraig nuair a bha e deich bliadhna a dh'aois, agus fhuair e obair aig pàipear-naidheachd, *Evening News*. Nuair a bha e ceithir bliadhna deug a dh'aois, ghabh e anns an Arm Bhreatannach agus chaidh a chur a dh'Èirinn. Phòs e ann am Peairt ann an 1890.

As dèidh do Chonnolly an t-arm fhàgail, bha e 'n sàs ann am poileataigs sòisealach ann an Alba. Ann an 1896, dh'imrich e a Bhaile Àtha Cliath agus chuir e air dòigh Pàrtaidh Poballach Sòisealta na h-Èireann. 

Chaidh a chur gu bàs as dèidh Ar-a-mach na Càisge, còmhla ri Pàdraig Mac Piarais, Seán Mac Giolla Bhríde agus, daoine eile a bha 'n sàs anns an ar-a-mach.
## Buaidh Chonnolly
Ann an Alba, dhrùidh beachdan is beatha Chonnolly gu mòr air Iain MacGilleEathain (1879-1923), neach-poileataigs cliùiteach. 

Bha am bàrd Somhairle MacGill-Eain a' toirt spèis mhòr do Chonnolly, mar a chithear anns na dàin aige: "Àird-Mhusaeum na h-Èireann".

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
La Merced

'S e baile beag faisg air Aranzazu ann an Caldas, Coloimbia, a th' ann an **La Merced** (IPA: *la meɾˈseð*). Tha e suidhichte aig 1,819m os cionn ìre na mara agus 98km air falbh bho Mhanizales. 'S e baile le gnàth-shìde gu math càilear a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 18.7˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1901. 

## Eachdraidh
B' e na Pozo a bha làidir anns an sgìre seo mus an do ràinig na Spàinntich. Bha buaidh nan Spàinnteach cho làidir air na Tùsanaich gun do bhàsaich a' mhòr-chuid ro cheann linn. Chaochail an ceannsaiche Spàinnteach Jorge Robledo an seo ann an 1546. Thoisich daoine à Antioquia a' tighinn ann ri cofaidh a chinntinn anns an 19mh Linn. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1901 a-mhàin, dìreach aig deireadh Cogadh na Mìle Làithean. Ged a tha FARC fhathast an làthair ann an caochladh sgìre ann an Caldas, chan eil iad air a bhith idir làidir an seo bho chion bhliadhnaichean. A dh'aindeoin sin, bha luchd-reic dhrogaichean nan trioblaid dhoirbh aig deireadh an 20mh Linn o chionn 's gu bheil am baile faisg air Antioquia. B' ann ann an La Merced a chaidh Cacique Pipintá - buidheann cheannarcach an làimhe dheis - a stèidheachadh ann an 1999.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 2.190 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, tha 6,752  anns an sgìre air fad. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann an La Merced, ach tha 0.1% a tha nan Tùsanaich agus 0.5% nan daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 85.7% nan daoine ann an La Merced leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 20.4% nan dachannan.
## Freumhan an Ainm
Chaidh am baile a dh’ainmeachadh mar chuimhne air Moire na Tròcaire, neo *La Virgen de la Merced* ann an Spàinntis. Thogadh eaglais dhi an seo nuair a stèidheachadh am baile.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an La Merced.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an La Merced

Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Glaschu an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu an Ear** (Beurla: *Glasgow East*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Ghlaschu Baile Nighean Sheadhna agus Ghlaschu Baillieston.

Tha Baillieston, Baile Nighean Sheadhna, An Taigh Sear, Cair Maol agus Celtic Park anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Coatbridge, Chryston agus Bellshill,
Lannraig agus Hamilton an Ear,
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar,
Glaschu Meadhain agus
Glaschu an Ear-Thuath.

## Buill-Phàrlamaid
* David Linden (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2017–)
* Natalie McGarry (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ron t-Samhain 2015, neo-eisimeileach) (2015–2017)
* Mairead Ní Chorráin (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Iain Mason (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (fo-thaghadh 2008–2010)
* David Marshall (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2018)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Tormod MacLeòid

*Saoil an robh thu a' lorg na leanas?*

* An t-Urr. Tormod MacLeòid, Caraid nan Gàidheal (1783–1862)
* Tormod MacLeòid, sgrìobhadair (1812–1872), mac Caraid nan Gàidheal
* An t-Urr. Tormod MacLeòid (1780–1866), a chaidh a dh'Alba Nuadh agus Waipu
* Tormod MacLeòid, Am Bàrd Bochd (1904–1968)
* Tormod MacLeòid, craoladair Albannach (1967–)
Glaschu an Ear-thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu an Ear-Thuath** (Beurla: *Glasgow North East*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Ghlaschu Cnoc Màiri agus Ghlaschu Allt an Fhuarain.

Tha Allt an Fhuarain, Pàirc Phosail, Càrn Tìn, Riddrie agus Robroyston anns an sgìre seo.
Ro 2024 bha i ann an crìch ri
Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear,
Coatbridge, Chryston agus Bellshill,
Glaschu an Ear,
Glaschu Meadhain agus
Glaschu a Tuath.

## Buill Pàrlamaid
* Anne McLaughlin (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Paul Sweeney (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2017–2019)
* Anne McLaughlin (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Willie Bain (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (fo-thaghadh ann an 2009–2015)
* Michael Martin (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus Labhraiche Thaigh nan Cumantan) (2005–2009)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Glaschu a Tuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu a Tuath** (Beurla: *Glasgow North*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Ghlaschu Cnoc Màiri agus pàirtean de Ghlaschu Ceilbhinn agus Ghlaschu Fearann Anna.

Tha Oilthigh Ghlaschu, Cnoc Màiri, Summerston agus an cathair-eaglais anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear,
Glaschu an Ear-thuath,
Glaschu Meadhain agus
Glaschu an Iar-thuath.

## Buill Pàrlamaid
* Patrick Grady (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Ann McKechin (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Glaschu an Iar-thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu an Iar-Tuath** (Beurla: *Glasgow North West*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Ceilbhinn agus Ghlaschu Fearann Anna.

Tha Drumchapel, Partaig, Fearann Anna, An Eochair agus Cnoc a' Bhealaidh anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath,
Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar,
Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear,
Glaschu a Tuath,
Glaschu Meadhain agus
Glaschu an Iar-Dheas.

## Buill Pàrlamaid
* Carol Monaghan (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* John Robertson (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Glaschu an Iar-dheas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu an Iar-dheas** (Beurla: *Glasgow South West*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Pollaig agus Ghlaschu Baile a' Ghobhainn.

Tha Baile a' Ghobhainn, Ibrox, Pàirc na Mòna, Pollag agus Darnley anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas,
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath,
Glaschu an Iar-Thuath,
Glaschu Meadhain,
Glaschu a Deas agus
Siorrachd Rinn Friù an Ear.

## Buill Pàrlamaid
* Chris Stephens (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Ian Davidson (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus Pàrtaidh Co-obrachail) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Glaschu a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu a Deas** (Beurla: *Glasgow South*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Pollaig, Ghlaschu Baile a' Ghobhainn, Ghlaschu an Ruadh-Ghleann agus Ghlaschu Cathcart.

Tha Carmunnock, Caisteal Meilc, Cathcart, Pollokshaws, an Cruinneachadh Burrell agus Hampden Park anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Glaschu Meadhain,
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar,
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige,
Siorrachd Rinn Friù an Ear agus
Glaschu an Iar-Dheas.

## Buill Pàrlamaid
* Stewart McDonald (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Tom Harris (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Glaschu Meadhain (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Glaschu Meadhain** (Beurla: *Glasgow Central*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Pollaig, Ghlaschu Baile a' Ghobhainn, Ghlaschu Ceilbhinn, Ghlaschu Baile Nighean Sheadna agus Ghlaschu an Ruadh-Ghleann.

Tha meadhan a' bhaile Glaschu, stèisean Sràid na Banrighinn, stèisean Glaschu Mheadhain, Bellahouston, Poll Mac Dè, an Taigh-Tasgaidh Kelvingrove agus Na Gorbals anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Glaschu a Deas,
Glaschu an Iar-Thuath,
Glaschu a Tuath,
Glaschu an Ear-Thuath,
Glaschu an Ear,
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar agus
Glaschu an Iar-Dheas.

## Buill Pàrlamaid
* Alison Thewliss (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Anas Sarwar (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Mohammad Sarwar (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2010)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Glaschu
Úbeda

'S e baile faisg air Baeza ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann an **Úbeda** (IPA: *uβeða*). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 751m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Jaén, 56km air falbh bho Jaén fhèin. Thathar a' ràdh gur e am baile as aosta san Roinn Eòrpa air fad a th' ann Úbeda. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 35,794  duine a' fuireach ann.
## Freumahn an Ainm
'S e ainm ro-spàinnteach -  Oretani - a th' ann an Úbeda, bho Ibiut, ged a tha coltas Arabais air, bho بَّدَة الْعَرَب (Ubbadat-Al-Arab), air sàilleabh gu robh an sgìre na pàirt Al-Andalus fad linntean.

## Eachdraidh
Tha beul-aithris na sgìre fhèin ag ràdh gur e Tubal, ogha Mhaois, a stèidhich am baile. A dh' aindeoin sin, tha rannsachaidhean air an deànamh le arc-eòlaichean à Oilthigh Huelva a' sealltainn gu bheil daoine air a bhith nan tàmh an seo fad còrr is 6,000. Thathar cuideachd air tòrr thobhtaichean a lorg bho na linntean mus do ràinig na Ròmanaich. Bha dùn Ibereach, air an robh Iltaca, dìreach 10km air falbh. Dh'atharraich na Ròmanaich an t-ainm gu Baetula agus dh'fhàs am baile mòran, gus an do rinn na Bhandalaich sgrios air ann sgìre agus thuit an eaconomaidh ann an droch staing. Chan ann mus do ràinig na h-Arabaich a thoisich am baile a dh' fhàs a-rithist, o chionn's gu robh e leth-shligheach eadar trì rìoghachdan cudromach. Thuit am baile ann an làmhan nan Crìosdaidh ann an 1233 agus chaidh a h-uile càil a dhoilidh. Bha am baile seo cho beairteach tro Aois an Òir gun do thog an ailtire Andrés de Vandelvira iomadh toglach spaideil ann. Thàinig an trèana dealain - agus turasachd - ann an 1894. Cha robh sabaid an seo aig àm Cogadh Sìobhalta na Spàinne. A dh'aindeoin sin, rinneadh sgrios air an eaglais agus mharbhadh duine neo dithis.

## Daoine Ainmeil
*Jorge Robledo (1500 - 1546)

## Bailtean Co-cheangailte
*  Lege-Cap-Ferret
*  Baeza

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Sàimi

'S e sluagh tùsanach a th' anns na Sàimi. 'S e "Lappaich" a thathas a' toirt orra cuideachd. Tha iad a' tàmh anns an Fhionnlainn, ann an Nirribhidh, anns an t-Suain, agus anns an Ruis. Tha iad a' cleachdadh Sàmais, cànan Finno-Iugraig.
Cogadh na trichead bliadhna

'S e cogadh mòr ann an Roinn Eòrpa a bh' ann an **Cogadh na trichead bliadhna**. Lean e fad trichead bliadhna, bho 1618 gu ruige 1648.
Roinn-seòrsa:Cogadh
Ruaraidh Arascain is Mhàirr

B' e neach-poileataigs, sgrìobhadair, neach-iomairt, agus fear-deasachaidh Albannach a bh' ann an **Ruaraidh Arascain is Mhàirr** (15 Am Faoilleach 1869, Brighton, Sasainn - 5 Am Faoilleach 1960). 

Rugadh Ruaraidh Arascain is Mhàirr ann am Brighton mar "Stuart Richard Erskine". Bha athair, William Macnaghten Erskine, anns an arm. Nuair a bha e na bhalach, bha an teaghlach a' fuireach ann an Dùn Èideann. B' i Beurla a' chiad chànan a bha aige, ach dh'ionnsaich e a' Ghàidhlig bho nanny às na Hearadh. 

Bha ùidh mhòr aige ann an Èireann, gu h-àraid a thaobh poileataigs agus ath-bheòthachadh Gàidhlig na h-Èireann agus cultair dùthchasach na h-Èireann. Bha e eòlach air Pádraig Mac Piarais.  

Bha Ruaraidh Arascain is Mhàirr gu mòr airson neo-eisimeileachd na h-Alba agus bha e a' feuchainn ri Gàidhlig na h-Alba a bhrosnachadh - air an adhbhar sin, chuir e air dòigh còig irisean thar nam bliadhnaichean: *Am Bàrd*, *Alba*, *[[Guth na Bliadhna]]*, *An Sgeulaiche*, agus *An Ròsarnach*.   

Bha e fhèin a' sgrìobhaidh aistean, sgeulachdan-ghoirid, dealbhan-chluich, agus leabhraichean eachdraidh.   

## Irisean a dheasaich Ruaraidh Arascain
* *Am Bàrd*
* *Alba*
* *[[Guth na Bliadhna]]*
* *An Ròsarnach*
* *An Sgeulaiche*

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh

* erskine.glasgow.ac.uk – làrach-lìn aig Oilthigh Ghlaschu ag rannsachadh nan irisean Gàidhlig a stèidhich Ruaraidh Arascain is Mhàirr
* ["Erskine, Stuart Richard ''known as'' *Oxford Dictionary of National Biography* (Beurla)
* "Connections across the North Channel: Ruaraidh Erskine and Irish Influence in Scottish Discontent, 1906-1920," *The Irish Story* (Beurla)
* "Snake Women and Hideous Sensations: The Strange Case of Gaelic Detective Short Stories by Ruaraidh Erskine of Mar," *Scottish Literary Review* (Beurla)
* "A Fitting Offering to the Gaelic Thalia or Melpomene”: Ruaraidh Erskine of Mar and Drama in Scottish Gaelic," *Litteraria Pragensia* (Beurla)
* "Neo-Jacobites, Decadents and Fin de Siècle Nationalism," *The History of Scottish Cosmopolitanism at the Fin de Siècle* (Beurla)
*Gerard Cairns, *[https://www.rymour.co.uk/erskine.html No Language! No Nation! The Life and Times of the Honourable Ruaraidh Erskine of Marr]* (Peairt: Rymour, 2021) (Beurla)

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Nihonium

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **nihonium** le samhla **Nh** agus àireamh atamach 113. 

'S e eileamaid glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann.  Rinneadh caractarachd ri 6 ioso-topaichean de nihonium. Tha 286Nh, le leth-bheatha 19.6 diogan, as seasmhaiche. 
## Eachdraidh
Ann an 2004 rinn an sgioba RIKEN ann an Iapan aon atam de nihonium-278. Dh'ainmicheadh e 'ununtrium', ainm sealach air an àireamh atamach. Ann an 2015 dhearbhaich IUPAC an taisgealadh agus thug iad don sgioba RIKEN an còir an eileamaid ainmeachadh.

San Ògmhios 2016 mhol IUPAC e nihonium (samhla Nh) ainmeachadh air Iapan.

## Cleachdadh
Tha nihonium glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meatailt
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Moscovium

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am **moscovium** le samhla **Mc** agus àireamh atamach 115. 

'S e eileamaid glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann.  Rinneadh caractarachd ri 4 ioso-topaichean de mhoscovium. Tha 289Mc, le leth-bheatha 220 ms, as seasmhaiche. 

## Eachdraidh
Ann an 2004 rinn Co-institiud airson Rannsachadh Niùclasach ann an Dubna, An Ruis agus an Deuchainn-lann Nàiseanta Oak Ridge (Tennessee, Na Stàitean Aonaichte) ceithir ataman de mhoscovium. Rinn Oak Ridge an t-amas dh'ameireagium agus rinn Dubna an deuchainn, far an do bhuail iad ataman de chalcium ri amas dh'ameireagium. Ann an 2015 dhearbhaich IUPAC an taisgealadh agus thug iad don co-sgioba an còir an eileamaid ainmeachadh.

Mhol IUPAC san Ògmhios 2016 e moscovium (Mc) ainmeachadh air an roinn Mosgò, far a bheil Dubna.

## Cleachdadh
Tha moscovium glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meatailt
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Cupa MhicShimidh

'S e fear de na cupanan as ainmeil ann an iomain a tha **Cupa MhicShimidh** agus e a' dol bho 1904. B' ann an uairsin a thug MacShimidh seachad cupa son geama eadar na nàbaidhean A' Mhanachainn agus Comann Camanachd Lòbhait aig àm na bliadhna ùire. 

Bidh an geama a' gluasad eadar a' Mhanachainn agus Cill Targhlain gach bliadhna is mar as trice bidh tòrr dhaoine a' nochdadh ann. Mur h-eil sgioba seach sgioba a' buannachadh, cùmaidh an sgioba a bhuanaich am biladhna roimhe an Cupa.

## Duaisean
* **2016**
* **2015**
* **2014**
* **2013** A' Mhanachainn 2-1
* **2012** Lòbhat 3-1
* **2011** Lòbhat 
* **2010** *Gun geama, cus sneachd*
* **2009** Lòbhat 
* **2008** Lòbhat 
* **2007** A' Mhanachainn

## Iomraidhean

* Cupa MhicShimidh aig a' Mhanachainn 2 Am Faoilleach 2013.
* Cupa MhicShimidh gu bhith ann a-rithist 31 An Dùbhlachd 2012

Roinn-seòrsa:Camanachd
Cill Taraglain

'S e baile faisg air Inbhir Nis a th' ann an **Cill Taraglain**  (Beurla: *Kiltarlity*). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd mu 2.5 mìle (4.0 km) deas air a' Mhanachainn. Tha an abhainn "Bruaich Burn" a' sruthadh san iar air a' bhaile. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Tennessine

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **tennessine** le samhla **Ts** agus àireamh atamach 117. 

'S e eileamaid glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann.  Rinneadh caractarachd ri dà ioso-top de thennessine, 293Ts (leth-bheatha 22 ms) is 294Ts (leth-bheatha 51 ms).

## Eachdraidh
Ann an 2010 rinn co-sgioba Dubna (An Ruis)–Oak Ridge (Na Stàitean Aonaichte) beagan ataman de thennessine nuair a bhuail iad aidheonan calcium-48 ri ataman-amais bercelium-249. Anns an Dùbhlachd 2015 dhearbhaich IUPAC an taisgealadh agus thug iad don co-sgioba an còir an eileamaid ainmeachadh.

Mhol IUPAC san Ògmhios 2016 e tennessine (Ts) air Tennessee ainmeachadh. ach tha an samhla Ts a' ciallachadh *tosyl* cuideachd.
## Cleachdadh
Tha tennessine glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meatailt
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Bizkaia (provincia)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann am **Bizkaia** (Spàinntis: *Vizcaya*). Tha e na laighe ann an Dùthaich nam Basgach, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Bilbao a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Euskadi i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Bizkaia fad 2,217km² agus tha 1,155,772 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an dàrna roinn as lugha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 9mh as motha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Araba, Burgos, Cantàbria agus Gipuzkoa. 'S e Basgais agus Spàinntis a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à *bizkar* (Gàidhlig: druim) ann am Basgais a tha an t-ainm. A dh'aindeoin sin, tha teòiridh eile ann a chanas gur ann à faclan eile ann am Basgais mar *bits-kaia* (Gàidhlig: port an ròid) no *bizi-kaia* (Gàidhlig: port beò), ged nach eil ach glè bheag de dhaoine a' gabhail ri sin.
## Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Bhizkaia, air an àirde an iar-dheas na roinne eadar Araba agus Burgos. 'S e Urduña an t-ainm a tha air. Tha e na àite fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadar an iadhtag sin agus an còrr dhen roinn. Tha 4,186 a' fuireach ann.

## Bailtean
*Gallarta

## Iomraidhean
Castelló (roinn)

'S e *[[Roinnean na Spàinne|provincia]]*  na Spàinne a tha ann an **Castelló** (IPA: *kasteˈʎo*, Spàinntis: *Castellón*). Tha e na laighe ann an Co-chomann València, air an àirde an ear na dùthcha. 'S e Castelló de la Plana a tha na phrìomh-bhaile.  Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh València i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Castelló fad 6,632km² agus tha 604,344 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 38mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 27mh tè a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Tarragona, Teruel, agus València. 'S e Spàinntis, Catalanais a tha gam bruidhinn an seo.
## Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à *Castalias o* no *Castalium*, ann an Ibearais - am baile a nochd ann an Strabo - a th' ann an t-ainm. Tha Castelló a' ciallachadh Casiteal beag ann an Catalanais. An dèidh nan Arabach bhìthte a' cleachdadh foirmean air an sgrìobhadh ann an dòigh gu math tuaireamach mar *Castelló de Borriana*, *Kastilgón*,*Castilgone ripa de mare* no fiù's *Castilion*.
## Bailtean
*Borriol

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Co-chomann València
Oganesson

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **oganesson** le samhla **Og** agus àireamh atamach 118. 

'S e eileamaid glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann.  Rinneadh caractarachd ri aon ioso-top de dh'oganesson, 294Og.

## Eachdraidh
Ann an 2002 rinn co-sgioba Co-institiud airson Rannsachadh Niùclasach (An Ruis)–Deuchainn-lann Nàiseanta Lawrence Livermore (Na Stàitean Aonaichte) beagan ataman de dh'oganesson nuair a bhuail iad idheonan calcium-48 ri ataman-amais calafòrnium-249. Rinn an deuchainn-lann Ameireaganach an t-amas agus am buidheann ann an Dubna an deuchainn. Anns an Dùbhlachd 2015 dhearbhaich IUPAC an taisgealadh agus thug iad don co-sgioba an còir an eileamaid ainmeachadh.

San Ògmhios 2016 dh'ainmich IUPAC e oganesson (samhla Og) air Yuri Oganessian.

## Cleachdadh
Tha oganesson glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meatailt
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Harold Ridley

B'e e sùil-lighiche Shasannach a bh'ann an Sir **Nicholas Harold Lloyd Ridley** (10 an t-Ògmhios 1906, Kibworth Harcourt, Leicestershire – 25 an Cèitean 2001, Salisbury, Wiltshire, Sasainn) innleachdair an lionsaichean-ionphlanntail agus fear a rinn obair tùsaireach anns an roinn an obair-lannsa neòil-shùla.

Bha e na oileanach aig Pembroke College, Oilthigh Chambridge far an do dh'ionnsaich e saidheansan nàdarra agus dh'obair e aig Moorfields Eye Hospital far an do rinn e obair-lannsa.
Chaidh e na FRS ann an 1986 agus rinneadh ridir dha ann an 2000.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Josef Mysliveček

B' e co-ghleusaiche Seiceach a bh' ann an **Josef Mysliveček** (Pràg, 9 am Màrt 1737 – An Roimh 4 an Gearran 1781). Rugadh e ann am Pràg, agus bha athair na mhuillear. Sgrìobh e 26 oparan, mar eisimpleir *L'Olimpiade*, *Motezuma*, *Antigona*, agus *Il Bellerofonte*.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)

'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an **Alba a Deas**.

Tha 8 buill roinne-pàrlamaid agus 7 buill liosta aice.

Chruthachadh i ann an 1999 is mhùth a crìochan ann an 2011.

'S e roinn dùthchail a th' ann gun bailtean mòr ach 's dòcha Dùn Phris.
## Buill Pàrlamaid

Buill roinne-pàrlamaid o 2016:

Buill liosta:

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Naomh Brianann

’S e **Naomh Brianann às Cluain Fearta** (*c.* 484–*c.* 578) fear de na naoimh thràtha mainistireacha na h-Éireann.  Tha e ainmeil gu h-àraid air na cunntasan iongantacha fionn-sgeulacha d’a iomramh gu Tìr a' Gheallaidh, bhon 9mh Linn air adhart.  ’S ann air 16 an Céitean a tha a Fhéill.

## Ceanglaichean a-mach
* GRD: Naomh Brianann (Gàidhlig)
* Van dem hilgen Sunte Brandan (seann Ghearmailtis) Faidhle PDF, Berkeley Library.
* Von sente Brandan (seann Ghearmailtis) Faidhle PDF, Berkeley Library.

Roinn-seòrsa:Naoimh
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Naomh Cainneach

B’ e naobh à Éirinn **Naomh Cainneach** no **Cainneach Achadh Bhó** no **Cainnech moccu Dalánn** (c.515 - c.600) a chuir seachad ùine còmhla ri Calum Cille ann an Albainn.  Tha latha féille aige air 11 an t-Samhain, agus is esan pàtran na feadhainn a dh’fhuiling long-bhriseadh.

Tha a ainm fhathast air eilean, Innis Chainnich, faisg air taobh siar Muile, air tobhta eaglaise Cill Chainnich ann an Tiriodh, air cladh Cill Chainnich ann an Eilean Idhe, agus air baile agus contae, Cill Chainnigh ann an Éirinn.

## Ceanglaichean a-mach
* GRD: Naomh Cainneach (Candice)

Cainneach
Cainneach
Cien años de soledad

'S e nobhail fada a sgrìobh Gabriel García Márquez a tha ann an **Cien años de Soledad** (Gàidhlig: Ceud Bliadhna de dh'Uaigneis). 
Sgrìobh e an nobhail seo ann am Mexico agus dh'fhoillsich e e ann an 1967. 'S e eisimpleir ainmeil de fhìorachas druidheil a th' ann 's mu eachdraidh Choloimbia tro theaghlach ann am Macondo, baile faoinsgeulach ann an Coloimbia.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Litreachas
Roinn-seòrsa:Nobhailean
Cladh Mór Ghlaschu

’S cladh bhon linn Bhictòirianach a tha ann an *'Cladh Mór Ghlaschu* (Beurla: *Glasgow Necropolis*).  Tha e air cnoc ìosal ach follaiseach air taobh an ear Àrd-eaglais Mungan ann am baile Ghlaschu.  Tha lethcheud mìle neach air an tiodhlacadh ann.

## Ceanglaichean a-mach
* An Cladh Mòr Ghlaschu - Baile nam Marbh - duilleag aig *Friends of Glasgow Necropolis*

Roinn-seòrsa:Cladhan ann an Alba
Roinn-seòrsa:Glaschu
Naomh Mungan

Bha Naomh **Mungan**, no “**Ceanntighearna**” (Beurla: *Mungo* no *Kentigern*; Cuimris: *Cyndeyrn Garthwys*; Laideann: *Kentigernus*) ’na naomh san 6mh Linn anns an rígheachd Bhreatannach Srath Cluaidh.  Tha e ’na fhear-stéidhidh agus pàtran air Glaschu.

## Ceanglaichean a-mach
* GRD: Naomh Mungo/Kentigern
* Tobar an Dualchais: An Cananach Iain Aonghas Dòmhnallach a’ bruidhinn mu dhéidhinn Mungan *(faidhle-fuaime 10:51)*

Mungan
Roinn-seòrsa:Daoine à Fìobha
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Searbhag dhuilleagach

’S e fear de na beòthamanan B a tha ann an **searbhag dhuilleagach** (Beurla: *folic acid* no *pteroyl-L-glutamic acid*).  Tha bodhag an duine feumach oirre, ach chan eil i fhìn comasach air a dèanamh agus tha i ga faighinn bhon bhiadh.  Tha searbhag dhuilleagach r’a faighinn gu h-àraid ann an glasraich le duilleagan glasa dorcha, agus gu dearbha is e sin is adhbhar gu bheil an t-ainm ”searbhag dhuilleagach” oirre.

Tha móran bhoireannach nach eil a’ faighinn gu leòr dhith nuair a tha iad an dùil ri leanabh, agus faodaidh sin uireasbhaidhean breithe adhbhrachadh.  Air sgàth sin, tha móran eòlaichean a’ moladh gun téid searbhag dhuilleagach a chur ris a’ mhin-flùr a théid a chleachdadh airson aran a dhèanamh.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-01-22: Searbhag dhuilleagach ri min-flùr?

Roinn-seòrsa:Ceimigeachd
Ferrari

'S e companaidh Eadailteach a th' ann am **Ferrari** a bhios a' dèanamh chàraichean agus a' gabhail pàirt ann am Formula 1. 

'S iad càraichean luath daor a bhios Ferrari a dhèanamh. 'S ann ann am Maranello, An Eadailt a tha an companaidh stèidhichte.

Ann an 1939, stèidhich Enzo Ferrari *Auto Avio Costruzioni* agus thogadh a' chiad chàr ann an 1940. Cha b'ann gus 1947 ged-tà a nochd a' chiad chàr le suaicheantas Ferrari. 

Bidh sgioba aca anns na co-fharpaisean Formula 1. On a thòisich an companaidh, tha e an sàs ann an spòrs agus a' dèanamh chàraichean-rèisidh. 'S e an aon chompanaidh a-mhàin a th' air a bhith an sàs ann am Formula 1 on thòisich co-fharpais na Cruinne ann an 1950. B'e José Froilán González a bhuannaich airon Ferrari a' chiad turas aig a' Grand Prix Bhreatainn ann an 1951.

## Faic cuideachd
* Lamborghini
* Jeep
* Jaguar Cars
* Range Rover

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* ferrari.com Làrach-lìn oifigeil

Roinn-seòrsa:Companaidhean
Zamora

’S e baile mòr faisg air Valladolid ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Zamora** (IPA: *θaˈmoɾa*). Tha e suidhichte aig 652m os cionn ìre na mara, 210km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 660km bho Bharcelona. Tha 66,293 daoine a’ fuireach ann an Zamora. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Zamora a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à *Οκελοδούρον* (Okelodùron), a bha fo bhuaidh nan Vettoni, treubh Cheilteach às a' bhaile seo, mar a sgrìobh Strabo. Bha Dia Ceilteach ann air an robh *Octo*. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à *Ocelus* (Gàidhlig: Cnoc) agus *Durum* (Gàidhlig: Dùn), eileamaidean a tha gu math cumanta ann an Ceiltis air feadh na Spàinne. B' e *Oceloduri* (Sùilean an Duro) a bha air fo na Ròmanaich. Nochd am foirm Semure fo na Godaich, a chaidh arabachadh gu *سمورة* (Samura). Tha teòiridh eile ann, a chanas gur ann às a' ghnìomhair *Samar* ann an Eabhra, ged nach eil mòran dhaoine a' gabhail ri sin. 
## Eachdraidh
B' e na Ceiltich o shean a stèidhich am baile. Bha baile ann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach, ged nach do deach an t-ainm a chlàrach ach ann an 569. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Zamora. Cha tuit ach 476mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 794mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Eaglais na h-Aoidhe

’S e **Eaglais na h-Aoidhe** té de na h-eaglaisean as sine sna h-Eileanan Siar.  Tha i faisg air Steòrnabhagh ann an Leòdhas.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2016-01-27: Eaglais na h-Aoidhe ann an cunnart
* en: Urras Eaglais na h-Aoidhe

Roinn-seòrsa:Eaglaisean ann an Alba
Soria

’S e baile meadhanach faisg air Logroño ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an **Soria** (IPA: *soɾja*). Tha e suidhichte aig 1,065m os cionn ìre na mara, 227km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 466km bho Bharcelona. Tha 39,168 daoine a’ fuireach ann an Soria. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Soria a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à ainm na h'aibhne *Duero* (*Durius* ann an Laideann), a tha a' sruthadh tron bhaile. Le sin, dh'atharraicheadh an *d* gu *s* fad nan linntean, às aonais an co-fhuaimreag *ue* anns an Spàinntis. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn nach eil an t-ainm idir nas aosda na na meadhan aoisean agus gur mathaid gur ann à *so* (Gàidhlig: *Tùr na Faire*) agus *ura* (Gàidhlig: *abhainn*)  ann am  Basgais. Tha teòiridh eile ann a chanas gu robh baile ann o chionn fhada air an robh *Oria* - bhon ainm Dorios ann an Greugais - a thug ainm dhan sgìre, ged nach eil ach glè bheag de dhaoine a tha a' gabhail ri sin an latha an-diugh.
## Eachdraidh
B' e na h-Ibearaich o shean a stèidhich am baile. Cuairtich na Ròmanaich e agus thug na daoine ùthachd asta fhèin gus tràilleachd a sheachnadh. Ann an 1492 dh' adhbhraich èigheachd rìoghail an aghaidh nan Iùdhach sgrios air eaconomaidh a' bhaile.Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.

## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Soria. Cha tuit ach 512mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 756mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite àrd, tioram a th' annː

## Bailtean Co-cheangailte
*  Collioure
## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Palencia

’S e baile mòr faisg air Valladolid ann an cridhe na Spàinne a th’ ann am **Palencia** (IPA: *paˈlenθja*). Tha e suidhichte aig 749m os cionn ìre na mara, 235km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 561km bho Bharcelona. Tha 79,595 daoine a’ fuireach ann am Palencia. Tha e ainmeil air fad an t-saoghail airson an amar-uisge nan Ròmanach a tha a seo. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Palencia a th’ann cuideachd. 
## Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à *Pallantia* ann an seann Cheiltis a tha an t-ainm, bho pl̥s-n̥t-y-eh2 a tha a' ciallachadh clach no làn (Innd-Eòrpais: **pl̥s-eh2* Farsi: *parša*, Gearmailtis: *fels*, Gaeilge: *all*, Asturianis: *palla*, gailisis: *pala*) 'S e an t-seann iar-leasachan Ceilteach *-nt* a tha aig an deireadh. Bheireadh an t-ainm  seo *Meall Àrd* sa Ghàidhlig an latha na-diugh. Thathar dhen bheachd gur e ainm Ceilteach air sàilleabh gu bheil *P* ga chumail aig toiseach an fhacail mar Chuimris agus tha an *N* air fhuaimreagachadh: */*n̥/*. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à  *Pal* (loch, abhainn no gleann) agus *Antia* (farsaing). 
## Eachdraidh
B' e na Ceiltich o shean a stèidhich am baile. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1221. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.

## Cruinn-eòlas
A rèir nam figearan, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Palencia. Cha tuit ach 439mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 734mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite uabhasach fhèin àrd tioram a th' ann.
## Bailtean Co-cheangailte
*  Bourges, An Fhraing
*  Chicago, Na Stàitean Aonaichte

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-mach
* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa