open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dlighe Charles

Ann an Eòlas-nàdair, tha **Dlighe Charles** a' cur an cèill cuid dhe na feartan a th' aig a h-uile seòrsa gas. Chaidh a h-ainmeachadh às dèidh fear Jacques Charles, Frangach a bha beò eadar 1746 is 1823.

## Dlighe Charles
Airson meall stèidhichte de gas, agus e ga chumail air teannas stèidhichte, thèid na th' ann dhen a' ghas am meud no an lughad gu dìreach a rèir àrdachadh neo ìoslachadh air a theasad.

## Eachdraidh na Dlighe

B' e fear Joseph Louis Gay-Lussac a dh'fhoillsich an dlighe son a' chiad uair an 1802, ach dh'ainmich e gun robh e a' togail air obair, nach deach fhoillseachadh a-riamh, a rinneadh le Jacques Charles mun a' bhliadhna 1787. Air an adhbhar sin, tha Charles aithnichte an-diugh mar a' chiad fhear a dhearbh an dlighe, le deuchainn. Tha Dlighe Charles, Dlighe Úi Bhaoghail agus Dlighe Gay-Lussac uile a' tighinn cruinn còmhla ann an  Dlighe Aonaichte nan Gas.

## Geàrr-chunntas

Is e iomradh matamatachd na dlighe:

:\frac{V}{T} = k

a' toirt fa-near gur iad:

*V - toirt-lionaidh de'n gas
*T - teasad a' ghais (air a thomhas a rèir Kelvin)
*k - Àireamh cunbhalach (Cunbhalach a' mheudachaidh).

Ach ann am minichidhean eile, far a bheil prìomhachas ga chur air na buadhan a th' aig teas air a h-uile sìon sa chruinne-cè, thèid *meall* de ghas sam bith an *lughad* fhad 's  a thèid teas an t-siostaim am meud, agus an rathad eile dha rèir:
:V \varpropto T

:V = V_o(1 + \alpha\theta)

far a bheil *<math>\alpha</math>* a' riochdachadh feart-sgaoilidh de ghas àraid, agus *<math>\theta</math>* a' riochdachadh teas (air a thomhas a rèir Kelvin).

## Na tha a' leantainn bhuaipe
Air sgàth 's gu bheil *k* stèidhichte, chithear, nuair a chuirear teas ri gas, gum feum an gas sgaoileadh nas fharsainge. Air a chaochladh, nuair a thèid gas fhuarachadh thèid na smùirnein dheth nas dùmhaile cruinn còmhla. Cha leig sinn a leas luach *k* a bhith aithnichte gus an dlighe a chur gu feum a' dèanamh coimeas air dà ghas agus iad air an dearbh theannas:
 
:\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2} \qquad \mathrm{neo} \qquad \frac {V_2}{V_1} = \frac{T_2}{T_1} \qquad \mathrm{neo} \qquad V_1\cdot T_2 = V_2\cdot T_1

A' leantainn na h-argamaid seo, ma thuiteas teasad a' ghas gu fìor-neoni (0 Kelvin) cha bhith sìon ann dhen a' ghas. Chan fhaicear sin an da-rìribh a chionn 's gun atharraich a h-uile gas a th' ann gu nì ruithteach aig teas os cionn fìor-neoni.

## Fiosrachadh eile
Wikibooks (sa Bheurla):
Tha duilleag ann a mhìnicheas ciamar a chruthaicheas neach Pìoban Dlighe Charles ann an Wikibooks School Science. 

* Dlighe Úi Bhaoghail
* Dlighe nan Gas Foirfe

Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Clement Attlee

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1945 agus 1951 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Clement Richard Attlee, 1ad Iarla Attlee**, KG, OM, CH, PC, FRS (3 am Faoilleach, 1883–8 an Dàmhair, 1967). Tha na rinn e gu math cudromach do dheamocrasaidh shòisealta.

Chaidh e na cheannard a' Phàrtaidh Làbarach ann an 1935 is leas-phrìomhaire ann an 1940 fo Winston Churchill. An dèidh do chogadh, bhuannaich na Làbaraich an taghadh 1945 is chaidh e na Phrìomhaire. Chruthaich an riaghaltas Attlee Seirbheis Nàiseanta na Slàinte ann an 1948 is thug iad gu buil na molaidhean William Beveridge airson stàit shochairean. Dh'fhàs na h-Innseachan agus Iosrael neo-eisimeileach. Bha an Taghadh Coitcheann 1950 neo-chinnteach agus chaill na Làbaraich an Taghadh Choitcheann 1951 is chaidh Churchill na phrìomhaire a-rithist. Mhair Attlee mar cheannard a' phàrtaidh gu ruige 1955.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Anthony Eden

B' e neach-poileataigs à Sasainn agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Robert Anthony Eden** 1ad Iarla Avon, KG, MC, PC (Rushyford, 12 an t-Ògmhios, 1897  – Alvediston 14 am Faoilleach, 1977). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1955 gu ruige 1957, eadar Winston Churchill agus Arailt MacMhaolain.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Arailt MacMhaolain

B' e neach-poileataigs à Sasainn agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann am **Maurice Harold Macmillan** 1ad Iarla Stockton, OM, PC (Gàidhlig: *Arailt MacMhaolain* Lunnainn, 10 an Gearran 1894 – Chelwood Gate 29 an Dùbhlachd 1986). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1957 gu ruige 1963, eadar Anthony Eden agus Ailig Dùghlas-Home. Is ann as an Eilean Arainn a bha na sinnsearan aig Arailt MacMhaolain.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Ailig Dùghlas-Home

B' e neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Sasainn le freumhan ann an Alba a bh' ann an **Ailig Dùghlas-Home** 1ad Iarla Stockton, OM, PC (IPA: *hjuːm*, Beurla: *Alec Douglas-Home* Lunnainn, 2 an t-Iuchar 1903 – An Sruthan Fuar, 9 an Dàmhair 1995). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1963 gu ruige 1964, eadar Arailt MacMhaolain agus Arailt MacUilleim. 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Harold Wilson

B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an **Harold Wilson** (Huddersfield, 11 am Màrt 1916–Lunnainn 24 an Cèitean 1995). Bha e na phrìomhaire san Rìoghachd Aonaichte dà thuras: bho 1964 gu ruige 1970, eadar Ailig Dùghlas-Home agus Edward Heath agus ann uair sin bho 1974 gu ruige 1976, eadar Edward Heath agus James Callaghan.

Dh'ionnsaich e poileataigs, feallsanachd is eaconomachd aig Oilthigh Oxford agus chaidh a thaghadh mar BhP Làbarach airson Ormskirk ann an 1945. Chaidh e sa' chaibineit ann an 1947 mar Cheann-suidhe Bòrd na Malairt. Anns an dùbhlan bha e na sheansalair dùbhlanach is Rùnaire Cèin Dùbhlanach mus do chaochail Hugh Gaitskell is bhuannaich e ceannardas a' Phàrtaidh Làbarach ann an 1963 is an Taghadh Coitchinn ann an 1964, le mòr-chuid de 4 seataichean, is a-rithist ann an 1966 le 98 seataichean. Chaill e an taghadh ann an 1970 ach thill e ann an 1974. Leig e a dhreuchd suas ann an 1976.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Edward Heath

B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an **Edward Richard George Heath** (Broadstairs, 9 an t-Iuchar 1916 – Salisbury 17 an t-Iuchar 2005). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1970 gu ruige 1974 an dèidh agus ro Arailt MacUilleim.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Sasainn
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
James Callaghan

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **James Callaghan** (Portsmouth, 27 am Màrt 1912–Ringmer, 26 am Màrt 2005).

Cha deach e dhan oilthigh is dh'obair e airson Oifis nan Cìsean Nàiseanta far an do chuidich e leis aonadh-ciùird a stèidheachadh. Mus deach a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Cardiff a Deas san 1945 bha e sa' Chabhlachd
Rìoghail. Chaidh e na Sheannsalair fo Harold Wilson nuair a bhuannaich Am Pàrtaidh Làbarach an taghadh ann an 1964, is na Rùnaire na Dùthcha ann an 1967 aig àm nan Buairidhean. Chaill na Làbaraich an taghadh ann an 1970 ach thill e don riaghaltas, mar Rùnaire na Dùthchannan Cèin ann an 1974, is lean e Wilson mar phrìomhaire nuair a leig esan a dhreuchd suas ann an 1976. Chaill e bhòt cion-earbsa ann an 1979 an dèidh do reifreann air tiomnadh chumhachdan do dh'Alba is chaill na Làbaraich an taghadh coitcheann. Lean Margaret Thatcher e mar phrìomhaire agus Michael Foot mar cheannard nan Làbaraich.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine Sasannach
Margaret Thatcher

B' e tè-phoileataigs a bh' ann am **Margaret Thatcher** (Grantham, 13 an Dàmhair 1925–8 an Giblean 2013). Bha i na Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1979 agus 1990. 

### Ainm
Cleachdar uaireannan 'Mairead Thatcher' nuair a thathas a' bruidhinn anns a' Ghàidhlig.

## Urraman
Chaidh thaghadh mar Bhall den Comann Rìoghail ann an 1983, am prìomhaire mu dheireadh air sgàth 's gun do dh'atharraich an Comann Rìoghail am poileasaidh.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ceannardan nan Tòraidheach
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
John Major

: *Airson an fheallsanaiche à Alba, faic [[John Major (feallsanaiche)]].*

'S e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **John Major** eadar 1990 agus 1997. Rugadh e 29mh am Màrt, 1943 ann an Carshalton, Surrey.

Roinn-seòrsa:Ceannardan nan Tòraidheach
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Gordon Brown

Bha **Gordon Brown** (rugadh 20 an Gearran 1951 ann an Giofnag; uaireannan **Gòrdan Mac a' Bhriuthainn** neo **Gòrdan MacIlleDhuinn** sa Ghàidhlig) na Phrìomh Mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 2007 agus 2010.

Dh'ionnsaich e eachdraidh ann an Oilthigh Dhùn Èideann agus thòisich e an-sin nuair nach robh e ach 16 bliadhna a dh'aois. Sgrìobh e cuideachd an tràchdas aige an seo, mun Phàrtaidh Làbarach sna 1920an. Bha e cuideachd na Reactar Oilthigh Dhùn Èideann eadar 1972 is 1975.

Tha e na bhall na Pàrtaidh Làbaraich agus bha e na bhall Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte bho 1983: airson Dùn Phàrlain an Ear 1983 gu 2005, airson Cair Chaladain is Cowdenbeath bho 2005 gu 2015. Bha e na Sheannsalair an Ionmhais anns an Riaghaltas Làbarach aig Tony Blair bho 1997 gu 2007. Tha e a-nis a' fuireach ann an Port na Banrighinn.

Thug e seachad Òraid an t-Sabhail ann an 1999.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Òraidichean an t-Sabhail
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Reactaran Oilthigh Dhùn Èideann
Arthur Balfour

B' e Prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **Arthur James Balfour, 1ad Iarla Balfour**,  (25 an t-Iuchar 1848 – 19 am Màrt 1930). Tha e ainmeil airson an Foirghill Balfour.

Rugadh e ann an Whittingehame, faisg air Baile Adainn, Lodainn an Ear, Alba. Dh'ionnsaich e beus-eòlas aig Oilthigh Chambridge.

## Cursa-òbrach

Chaidh e na BhP airson Hertford ann an 1874 agus riochdaich e an sgìre seo gu 1885, nuair an deach e a thagadh airson Manchester an Ear. 
Ann an 1885 chaidh e na Cheann-Suidhe Bòrd Riaghaltais Ionadail, agus na Rùnaire na h-Alba ann an 1886.
Bha e na Phrìomhaire bho 11 an t-Iuchar 1902 gu 5 an Dùbhlachd 1905.
Bha e na BhP airson City of London o 1906 gu 1922 nuair a chaidh e na Iarla Balfour agus Viscount Traprain.

Cha do phòs e ach phòs a piuthar Evelyn Lord Rayleigh, eòlaiche-fiosaig a bhuannaich an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1904. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Balfour, Arthur
Eanraig Caimbeul-MacGille-na-Brataich

B' e Prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte bho 1905 gu 1908 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Eanraig Caimbeul MacGille-na-Brataich** (Beurla: *Henry Campbell-Bannerman*), GCB (7 an t-Sultain 1836 – 22 an Giblean 1908).

Rugadh e ann an Glaschu, Alba. Dh'ionnsaich e clasaigeachd aig Oilthigh Ghlaschu agus Oilthigh Chambridge. Bha e na BhP airson Borgh Sruighlea eadar 1868 agus 1908.

Chuir e Bile an Fhearainn air beulaibh na Pàrlamaid.

## Iomraidhean


Campbell-Bannerman
Stanley Baldwin

B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an **Stanley Baldwin, 1ad Iarla Baldwin Bewdley** (Bewdley, 3 an Lùnastal 1867–Stourport-on-Severn 14 an Dùbhlachd 1947). Bha e na phrìomhaire san Rìoghachd Aonaichte trì tursan: bho 1923 gu ruige 1924, eadar Andrew Bonar Law agus Ramsaigh MacDhòmhnaill, bho 1924 gu ruige 1929, agus mu dheireadh thall bho 1935 gu ruige 1937, eadar Ramsaigh MacDhòmhnaill agus Neville Chamberlain.

Rugadh e ann an Siorrachd Worcester far an robh athair, Alfred Baldwin, na neach-gnìomhachais is na BhP airson Siorrachd Worcester an Iar. Lean e e mar BhP ann an 1908 is chaidh e na bhall chaibineit David Lloyd George ann an 1921 mar cheann-suidhe Bòrd na Malairt, agus na sheansalair fo Andrew Bonar Law ann an 1922, a lean e mar phrìomhaire ann an 1923. Ghairm e taghadh coitcheann airson na Faoillich 1924, a chaill e, ach thill e an àite an riaghaltais Làbarach san Dàmhair 1924. Bha e na phrìomhaire rè na stailce coitcheann ann an 1926 is chaill e an taghadh coitcheann ann an 1929.

Thill e don riaghaltas ann an 1931 fo Ramsaigh MacDhòmhnaill is bhuannaich e an taghadh coitcheann an an 1935 is mar phrìomhaire mhol e gun do lèig Eideard VIII dheth an crùn. Lèig e fhèin a dhreuchd suas ann an 1937.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
David Lloyd George

B' e neach-poileataigs agus prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte eadar 7mh an Dùbhlachd 1916 agus 22na an Dàmhair 1922 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **David Lloyd George**, OM, PC (17 am Faoilleach, 1863 - 26 am Màrt 1945). 'S e an aon phrìomh-mhinistear às a' Chuimrigh a th' air a bhith aig an RA: ged an do rugadh e ann an Sasainn, b' e Cuimrich a bha anns a phàrantan agus b' e a' Chuimris a' chiad chànan aige.

## Sgrìobhaidhean

* Lloyd George, David. 1927. 'Message from The Right Hon. David Lloyd George M.P.', ann an *Guthan o na Beanntaibh / Voices from the Hills* deas. le John MacDonald (Glaschu: An Comunn Gàidhealach), d.7.

Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
H. H. Asquith

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1908 gu 1916 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Herbert Henry Asquith, 1ad Iarla Oxford agus Asquith**, KG, PC, KC (12 an t-Sultain 1852 – 15 an Gearran 1928).

Rugadh e ann am Morley, Siorrachd Eabhraig, Sasainn.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh

*Eachdraidh-beatha Asquith bho BBC History
*Eachdraidh-beatha Asquith ann an *Encyclopædia Britannica*
*Na pàipearan prìobhaideach H.H. Asquith aig an Leabharlann Bodleian
*  Tha Leabharlann nam Ban aig an LSE a' cumail cuid de cho-sgrìobhachas Asquith.
*Plaig gorm do dh'Asquith air an taigh aige ann an Sutton Courtenay, Sgeama nam Plaig Gorma ann an Oxfordshire

Asquith
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Andrew Bonar Law

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **Andrew Bonar Law** (16 an t-Sultain 1858 – 18 an Dàmhair 1923).

Rugadh e ann an Rexton, Brunswick Nuadh, Canada. Bha e na Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 23 an Dàmhair 1922 gu 22 an Cèitean 1923.

Law, Andrew Bonar
Ramsaigh MacDhòmhnaill

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Seumas Ramsaigh MacDhòmhnaill** neo **James Ramsay MacDonald**, FRS, (12 an Dàmhair 1866–9 an t-Samhain 1937).

Rugadh e ann an Inbhir Losaidh, Siorrachd Mhoireibh agus dh'imrich e gu Bristol nuair a bha e 18 bliadhna a dh'aois is e ag obair mar chuidiche bhiocair is chaidh e sa' Chaidreachas Deamocratach Shòisealta. Sheas e mar thagraiche pàrlamaideach ann an 1895 is chaidh a thaghadh airson Leicester ann an 1906. Chaill e an seat aige ann an 1918 ach thill e gu pàrlamaid airson Aberavon is chaidh e na cheannard a' Phàrtaidh Làbarach. Dh'iarr an Rìgh air a bhith am Prìomhaire ann an 1924 ach cha do mhair an riaghaltas agus chaill e an taghadh coitcheann. Thill e gu Sràid Downing ann an 1928 agus chruthaich e riaghaltas co-bhoinn neo riaghaltas nàiseanta. Cha do chòrd seo ris a' phàrtaidh is leig e a dhreuchd suas ann an 1935.

Ged nach do dh'obraich e mar neach-saidheans, chaidh e na bhall dhen Comann Rìoghail ann an 1930 fo riaghailt shònraichte. Chaidh a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Oilthighean na h-Alba ann an 1936. Ghabh e òraid mu dheireadh aig an Institiud Rìoghail ann an Lunnainn air "Saidheans agus a' Choimhearsnachd". Chaochail e air saor-làithean air bàta a bha a' dol gu Ameireaga a Deas.

## Sgrìobhaidhean
* Ramsay MacDonald, J. 1927. 'Message from The Right Hon. J. Ramsay MacDonald M.P.', ann an *Guthan o na Beanntaibh / Voices from the Hills* deas. le John MacDonald (Glaschu: An Comunn Gàidhealach), d. 8.

## Ceanglaichean a-mach
* 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Neville Chamberlain

B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an **Arthur Neville Chamberlain** (Birmingham, 18 am Màrt 1869–Heckfield 9 an t-Samhain 1940).

Bha e na sgoilear ann an Rugby is na oileanach aig Mason College ann am Birmingham. Nuair a bha e 21, dh'imrich e do Na h-Eileanan Bhathama far an do stiùir e oighreachd. Thill e do Bhirmingham ann an 1911 is chaidh a thaghadh mar chomhairliche. Chaidh e na Àrd-mhèar ann an 1915 is chaidh a thaghadh mar bhall Pàrlamaid airson Ladywood ann an 1918. Rinn Stanley Baldwin e na sheansalair ann an 1922.

Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1937 gu ruige 1940, eadar Stanley Baldwin agus Winston Churchill. Bha e ainmeil airson an Cùmhnaint Munich is a fhoirgheall cogaidh an aghaidh na Gearmailte ann an 1940. Chaochail e le aillse na h-innich an dèidh dha leig a dhreuchd suas.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Sasainn
William Gladstone

B' e neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Sasainn a bh' ann an **William Ewart Gladstone**, FRS, FSS, (Liverpool, 29 an Dùbhlachd 1809–Hawarden, a' Chuimrigh, 19 an Cèitean 1898). Chaidh a thaghadh mar BhP a' chiad turas ann an 1832, airson Newark-on-Trent, is bha e na BhP airson dà sgìre ann an Alba, Lodainn Mheadhanach eadar 1880 is 1895, is Borghan Lìte, a bhuannaich e ann an 1886, ach cha b' urrainn dha dà sgìre a riochdachadh is leig e e suas. Bha e na Phrìomhaire ceithir uair, eadar 1868 is 1874, 1880 is 1885, ann an 1886, is eadar 1892 is 1894.
## Ceanglaichean a-mach
* 
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Benjamin Disraeli

B' e prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte agus nobhailiche a bh' ann am **Benjamin Disraeli, 1ad Iarla Beaconsfield** (21 an Dùbhlachd 1804–19 an Giblean 1881).

Rugadh e ann an teaghlach Iùdhach ach chaidh a bhaisteadh mar Anglach ann an 1817. Dh'ionnsaich e lagh agus sgrìobh e nobhailean agus aistean san 1820an is 1830an. Chaill e cuideachd mòran airgead ann an Ameireaga a Deas. Chaidh a thaghadh mar bhall pàrlamaid Tòraidheach ann an 1837. Bha e na sheannsalair fo am Morair Derby nuair a bha e na phrìomhaire trì turas eadar 1852 is 1868, agus lean e Derby mar phrìomhaire san Gearran 1868. Chaill e an taghadh coitcheann nas anmoiche ann an 1868 don Libearalach William Gladstone. Thill e mar phrìomhaire ann an 1874 agus chuir e ann an lagh Achd na Slàinte Phoballach (1875). Rinn e Bànrigh Bhictoria na h-Ìompaire nan Innseachan agus shoidhnich e an Cùmhnant Bherlin ann an 1878. Chaill e an taghadh coitcheann ann an 1880 do Ghladstone is chaochail e ann an 1881.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Spencer Perceval

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **Spencer Perceval**, KC (1 an t-Samhain 1762 – 11 an Cèitean 1812).

Perceval, Spencer
George Canning

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **George Canning** (11 an Giblean 1770 – 8 an Lùnasdal 1827).

Canning, George
Robert Peel

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **Sir Robert Peel, 2na Baronet** (5 an Gearran 1788–2 an t-Iuchar 1850).

Rugadh e ann an Ramsbottom, Lancashire, Sasainn. B' e mac Sir Robert Peel, 1mh Baronet, a bha ann. Fhuair Peel a chuid fhoglaim ann an Sgoil Harrow agus Christ Church, Oxford. Nuair a bha e na Rùnaire na Dùthcha stèidhich e am poileas prìomh-bhailteach ann an Lunnainn. Bha e na phrìomhaire eadar 10 an Dùbhlachd 1834 agus 8 an Giblean 1835, agus eadar 30 an Lùnastal 1841 agus 29 an t-Ògmhios 1846.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Hunndaidh

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Hunndaidh** (Beurla: *Huntly*). 'S e Srath Bhalgaidh neo Srath Bhalgan na seann ainmean a bh' air.

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 38 mìltean (62 km) san àird an iar air Obar Dheathain. Tha Hunndaidh na laighe eadar dà abhainn, Uisge Dubh-Éireann agus Abhainn Bogie.

Ann an 2020 bha 4550 duine a' fuireach an seo.

## Giùlan
Tha e na laighe air an A96. Tha Stèisean Hunndaidh ann, far a bheil na treanaichean a' ruith gu Obar Dheathain agus Inbhir Nis.

## Àitichean
* Huntly Castle
* Huntly Falconry Centre
* Huntly Golf Course

## Daoine ainmeil
* William Milne (1785–1822), miseanaraidh 
* James Legge (1815–1897). miseanaraidh 
* John Perie (1831–1874), faightear Victoria Cross 
* Seòras Dòmhnallach (1824–1905), sgrìobhadair 
* John Henderson (1973–), cluicheadair darts 
* Jo Pitt (1979–2013),  marcaiche
* Iona Fyfe, seinneadair

## Iomraidhean


## Dealbhan

Huntly Castle, Aberdeenshire. The 16th century section.jpg |Caisteal Hunndaidh
River Deveron outside Huntly - geograph.org.uk - 96333.jpg | Uisge Dubh-Éireann
River Bogie at Huntly - geograph.org.uk - 105811.jpg | Abhainn Bogie


## Ceanglaichean a-mach

*Huntly Falconry Centre

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Baile Eilidh

'S e baile taobh an iar-thuath a Glaschu a tha ann am **Baile Eilidh** neo **Bail' Eilidh** (Beurla: *Helensburgh*). Tha e suidhichte air bruach an Linne Chluaidh. Gus a' bhliadhna 1975 bha am baile  aig  an t-siorrachd traidiseanta Dhùn Bhreatainn; a-nise tha e fo smachd Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bòd. Tha trì stèiseanan aig Baile Eilidh, Stèisean Bhaile Eilidh Uarach suidhichte air an Rathad Iarainn nan Eilean, Stèisean Chreag an Dobhrain air Loidhne Chluaidh a Tuath agus Stèisean Bhaile Eilidh, stad-crìche loidhne Chluaidh a Tuath.

## Làraichean
* Hill House, dachaigh a thogadh eadar 1902 is 1904. Smaoinichear gur e fear de na toglaichean as fheàrr aig an ailtire Charles Rennie Mackintosh.

## Spòrs
Lorgar am club ball-coise Helensburgh Football Club ann.

## Daoine ainmeil
* B' e sgoilear aig sgoil Naoimh Bhrìghde a bha ann am Margaret Fay Shaw
* Deborah Kerr (1921–2007), actair
* Morven Christie (1979–), actair.
*Eilidh Steel, ceòladair

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Muir Caspach

Tha am **Muir Caspach**
neo am **Muir Caspianach** suidhichte eadar an Ruis agus Ioràn. 'S e an loch as motha san t-Saoghal air fad a tha ann. (Doimhne: 1025 meatairean neo 3,363 troighean.)

Tha Baku, prìomh-bhaile Asarbaidean, is Turkmenbashi, prìomh-bhaile Turcmanastàn, air chosta Mara Caspach.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Lochan
Inbhir Uaraidh

*Is docha gu bheil thu a' lorg [[Inbhir Aora]]*

'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an ** Inbhir Uaraidh** neo **Inbhir Uraidh**  (Beurla: *Inverurie*).

Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 16 mìltean (26 km) san àird an iar-thuath air Obar Dheathain. Tha Inbhir Uaraidh na laighe eadar dà abhainn, Abhainn Deathain agus Abhainn Uaraidh.

Ann an 2001 bha 10,882 duine a' fuireach an seo. 

## Eachdraidh
'S e sin an t-àite far an do thachair Blàr Inbhir Uaraidh (1308), Cath Gairbheach (1411) agus an dàrna Blàr Uaraidh (1745).

## Giùlan
Tha e na laighe air an A96. Tha stèisean ann agus tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis.

## Àitichean
* Castle Fraser
* Easter Aquhorthies Recumbent Stone Circle 
* Brandsbutt Stone 
* Bass of Inverurie 
* Harlaw Monument
* Inverurie Golf Course

## Daoine ainmeil
* Peter Nicol (1973-), cluicheadair squash
* Barry Robson (1978-), cluicheadair ball-coise

## Iomraidhean


## Dealbhan

Castle Fraser, full view.jpg|Castle Fraser
Easter Aquhorthies Stone Circle 02.jpg|Easter Aquhorthies Stone Circle
Harlaw Monument.jpg|Harlaw Monument
Inverurie-Panorama.jpg|Inbhir Uaraidh


## Ceanglaichean a-mach

* 

*Castle Fraser (Urras Nàiseanta na h-Alba)

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Cill Saidh

'S e baile ann an Alba mheadhanach a tha ann an **Cill Saidh** (Beurla: *Kilsyth*). Tha e eadar Sruighlea agus Glaschu ann an Siorrachd Lannraig a Tuath. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Baile Chè

Tha **Baile Chè**  neo **Baile Cheith** (Beurla: "Keith") na laighe ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Mhoireibh. Tha e ainmeil airson an taigh-staile aige.

Tha e faisg air Hunndaidh agus Eilginn.

## Iomraidhean


 

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Ceann Chàrdainn, Fìobha

*Cleachdaidhean eile aig [[Ceann Chàrdainn (soilleireachadh)]]*

Tha **Ceann Chàrdainn** neo **Cinn Chàrdainn**  na bhaile ann an Alba meadhanach ann am Fìobha. Ged a tha "*Kincardine*" air, chan eil "*Kincardineshire*" faisg air idir. Chaidh Seumas Greumach ainmeachadh na chiad Iarla Cinn Chàrdainn ann an 1707.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Ceann Chàrdainn ann an ''Gazetteer for Scotland''

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Ceann Tòrr

'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an **Ceann Tòrr** (Beurla: *Kintore*).  neo **Ceann an Tòrr**. 

Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 11 mìltean (18 km) san àird an iar-thuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Abhainn Deathan.

Ann an 2001 bha 1,696 duine a' fuireach an seo. 

## Giùlan
Tha e na laighe air an A96.

## Àitichean
* Hallforest Castle
* Deers Den Roman Camp 
* Kintore Golf Course

## Iomraidhean


## Dealbhan

Hallforest Castle - geograph.org.uk - 1153848.jpg|Castle of Hallforest
Kintore Parish Church - geograph.org.uk - 740891.jpg|Eaglais paraiste
Pictish Stone Kintore Churchyard - geograph.org.uk - 296563.jpg|leac shnaidhte Chruithneach


## Ceanglaichean a-mach

*Castle of Hallforest

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Maybole

'S e baile ann an Siorrachd Inbhir Àir a tha ann am **Maybole**. Chaidh e na bhorgh baranachd ann an 1516.

'S e Acadamh Charraig an sgoil neo-chreidmheach ann. Chaidh an stèisean-rèile ath-thogail ann an 1880 air an loidhne eadar Glaschu is an t-Sròn Reamhar.

## Daoine ainmeil
* Dheasbair Iain Knox is an t-Aba Chrois Rìoghail an t-aifreann ann an taigh a' Phrobhaist ann an 1562.
* Tha ceangal làidir aige ri Raibeart Burns.
* B' àbhaist do Mhairead NicMhurchaidh (chaochail 1760) a' fuireach aig Cùl Taigh Eòghainn, tuathanas dìreach a-muigh na Maybole.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean Siorrachd Inbhir Àir
Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Inbhir Narann

Tha **Inbhir Narann** na laighe ann an taobh tuath na h-Alba. B' e prìomh-bhaile den Siorrachd Inbhir Narann a bha ann. Tha Inbhir Narainn mu chòig deug mìle ro Inbhir Nis.

Thadhail Samuel Johnson air Inbhir Narainn ann an 1773. Na bheachd, bha am baile air oir na Gàidhealtachd: *'At Nairn we may fix the verge of the Highlands; for here I first saw peat fires, and first heard the Erse language*.'  

## Giùlan
Tha Stèisean Inbhir Narann ann, far a bheil na trèanaichean a' ruith gu Obar Dheathain agus Inbhir Nis.

## Spòrs
Tha Sgioba Iomain aige cuideachd. Tha dha raon goilf aig Inbhir Narann agus tha club ball-coise  *Nairn County* a' cluich aig Pàirc a' Station.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Narann
Tobar Mhoire

'S e am prìomh-bhaile Muile a tha ann an **Tobar Mhoire** (Beurla: *Tobermory*).

Tha e ainmeil airson na taighean dathte aige, agus mar shuidheachadh sreath telebhisein "Balamory".

## Daoine ainmeil
* Bobby MacLeod, cluicheadair a' bhocsa Albannach

## Tuilleadh leughaidh
* MacPhàrlain, Iain. 'Fàs Suas ann an Tobar Mhoire' ann an MacNeill, Mòrag & Kenneth Lindsay (deas.). 2010. *Mas Math Mo Chuimhne* Clì Gàidhlig, d.18-20. ISBN: 978-0955-163029. (Sgeul pearsanta air Tobar Mhoire tro shùilean phàiste aig toiseach an Dàrna Chogaidh)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Muile
Càrn Ùstaidh

'S e baile ann an Aonghas a th' ann an **Càrn Ùstaidh** no **Càrn Fheusda** (Beurla: *Carnoustie*). Tha e na laighe ri ceann an ear den Dùn Deagh ann am Machair Aonghais.

Ann an 2020 bha 11,310 duine a' fuireach an seo.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Sri Jayawardenapura

'S e prìomh-bhaile clèireachail Sri Lanca a tha ann an **Sri Jayawardenapura-Kotte,** (ஸ்ரீ ஜயவர்த்தனபுரம் கோட்டே ann an Taimilis). 'S e **Kotte** an t-ainm goirid a th' air, tha sin a' ciallachadh “dùn”. Tha am baile suidhichte san ear air Colombo, am prìomh-bhaile malairteach. Tha riaghaltas Sri Lanca stèidhichte ann an Knotte bhon bhliadhna 1982, nuair a dh’ fhosgail an togalach pàrlamaideach ùr.

## Ceanglaichean a-mach
* CIA Fact book
* 1400-1565 A. D Eachdraidh Knotte

Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia
Roinn-seòrsa:Àisia a Deas
Roinn-seòrsa:Sri Lanca
Roinn-seòrsa:Bailtean
Raon Ghàsa

'S e earrann de thìr ann an Àisia a tha ann an **Raon Ghàsa** (Arabais: قطاع غزة', *Qitˁɑ' Ġazzah/Qita' Ghazzah*; Beurla: **Gaza Strip** ). 'S e pìos fearainn cumhang a th' ann, suidhichte aig a’ Mhuir Mheadhan-thìreach. 
Tha crìochan aige sa tuath is san ear le Iosrael agus san iar-dheas leis  an Èipheit.

Chan eil Gàsa aithnichte mar dùthaich fhèin leis na dùthchannan eadar-nàiseanta eile. Tha i na pàirt den Phalastain, ach tha pàirtean eile den Ghàsa fo smachd Iosrael agus na h-Èiphit  fhathast. 

## Aistean cho-ceangailte
* Palastain
* Bruach-an-Iar

Roinn-seòrsa:Àisia
Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
754

**754** 

## Tachartasan
*Chaidh Stàitean na h-Eaglaise a chruthachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:750an
755

**755** 

## Tachartasan
* Chaidh Uster (an Eilbheis) a chlàradh airson a’ chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:750an
768

**768** 

## Tachartasan
* Chaidh Deventer (na Tìrean Ìsle) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:760an
775

**775** 

## Tachartasan
*Chaidh Bückeburg agus Gotha (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:770an
778

**778**

## Tachartasan
*Chaidh Rosheim (An Fhraing) a chlàradh airson a’ chiad turas.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:770an
782

**782** 

## Tachartasan
*Chaidh tuinneachadh air an robh *Tidenheim* a chlàradh, far a bheil Bad Homburg vor der Höhe an latha an-diugh.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:780an
783

**783** 

## Tachartasan
*Chaidh Detmold (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a’ chiad turais.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:780an
794

**DCCXCIV**

## Tachartasan
*A' chiad chlàradh Frankfurt am Main, anns A' Ghearmailt.

## Breithean

## Bàsan

Roinn-seòrsa:790an
796

**DCCXCVI**

## Tachartasan
*  Chaidh a' chlach-bhuinn Aachener Dom a chur air bhonn.

## Breithean
	
## Bàsan
* Offa rìgh Rìoghachd Mhercia

Roinn-seòrsa:790an
Gàsa (baile)

'S e am baile as motha anns an dùthaich Gàsa a tha ann an **Gàsa** (Arabais: غزة, Ġazzah). Uaireannan canar *Baile Ghaza* neo *Gaza City* ris, airson sealltainn gu bheil e diofraichte bhon *Gaza Strip*.

Tha mu 400,000 duine a’ fuireach anns a' bhaile fhèin, agus mu 1.4 millean anns an àrd-bhaile. Thòisich a chiad thuineachadh an seo 3000 RC 

Thàinig ainm a’ bhaile bhon fhacal "az," (Eabhra), tha e a’ ciallachadh “làidir”.

Tha port-adhair bheag aige, tha port-mara aige cuideachd, mar sin tha beagan iasgach a’ dol ann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Municipality of Gaza
* Gaza air Google Maps

Roinn-seòrsa:An Ear-Mheadhan
Roinn-seòrsa:Bailtean
Gaza

Is dòcha gu bheil thu a' lorg:
* Raon Ghàsa no "Gaza Strip" sa Bheurla
* Gàsa (baile), am baile as motha ann an "Gaza Strip"
Áth Cinn

'S e baile beag sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a tha ann an **Áth Cinn** neo *Headford* (sa Beurla). Tha e suidhichte ann an Contae na Gaillimhe, 26 cilemeatair air falbh bho Ghaillimh air taobh an iar Poblachd na h-Éireann. Tha e air an rathad N84 bho  Ghaillimh  gu Caisleán an Bharraigh. Tha Áth Cinn ceangailte gu  Tuaim leis an rathad R333.  Tha mòran rathaidean beaga neo  'boreens' timcheall air a' bhaile. 

## Bailtean co-cheangailte
* Tierps
* Morgan Hill (Calafòrnia)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Contae na Gaillimhe
Henry Addington, 1ad Bhiocas Sidmouth

B' e prìomhaire am Breatainn a bh' ann an **Henry Addington, 1d Biocas Sidmouth**, PC (30 an Cèitean 1757–15 an Gearran 1844).

Rugadh e ann an 1757 is dh'ionnsaich e aig Oilthigh Oxford is Lincoln's Inn. Chaidh e na bharastair ann an 1784, nuair an deach a thaghadh mar BhP airson Devizes. Chaidh e Labhraiche Thaigh nan Cumantan ann an 1789 is dh'ath-thaghadh Taigh nan Cumantan e dà thurais ro 1801, nuair a chuir an Rìgh e ann an rèim mar phrìomhaire an dèidh do William Pitt Beag.

Dh'aontaich e ris an Cùmhnant Amiens agus ri sìth leis an Fhraing ann an 1802. Ghairm e cogadh a-rithist ann an 1803 agus chaidh Pitt san dùbhlan. Leig e a dhreuchd suas ann an 1804 is chaidh e na Bhiocas Sidmouth.
Thill e gun riaghaltas an an 1812 fo Liverpool mar Rùnaire na Dùthcha is bha e na sin gu ruige 1822. Leig e a sheat suas ann an 1824 is chaochail e ann an 1844.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
William Pitt Beag

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **William Pitt Beag** (28 an Cèitean 1759–23 am Faoilleach 1806).

Rugadh e, mar mhac dara William Pitt, 1ad Iarla Chatham agus Hester Grenville, piuthar George Grenville, ann an Kent ann an 1759. Chaidh e na oileanach aig Oilthigh Chambridge nuair a bha e 14, is dh'ionnsaich e lagh aig Lincoln's Inn. Chaidh a thaghadh mar BhP airson Appleby ann an 1781. Chaidh e na sheannsalair ann an 1782 is na phrìomhaire ann an 1783. Bhuannaich e taghadh coitchinn ann an 1784 far an do sheas e airson Oilthigh Chambridge an àite Appleby. Nuair a bha e na phrìomhaire shabaid an Rìoghachd Aonaichte an aghaidh na Frainge fo Napoleon is chaidh Breatainn Mòr aontachadh ri Èirinn ann an 1801. Leig e a dhreuchd suas ann an 1801 air sgàth 's gun do dhiùlt an Rìgh is a mhinistearan eile còir-bhòtaidh do Chaitligich ach thill e mar phrìomhaire ann an 1804 gu ruige bàs ann an 1806.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
William Grenville, 1ad Bharan Grenville

B' e Prìomhaire am Breatainn a bh' ann an **William Grenville, 1d Baran Grenville** PC (25 an Dàmhair 1759–12 am Faoilleach 1834).

Rugadh e 24 an Dàmhair 1759 is e na mhac George Grenville a bha cuideachd na Phrìomhaire.

Bha e na sgoilear aig Colaiste Eton agus na oileanach aig Christ Church, Oilthigh Oxford agus Lincoln's Inn. Chaidh a thaghadh airson Buckingham ann an 1782 agus an sin airson Siorrachd Bhuckingham ann an 1784. Chaidh e na Phàigh-mhaighstir nam Feachdan agus na Bhall dhen Chomhairle Dhìomhair, is na Rùnaire na Dùthcha ann an 1789 agus na Rùnaire nan Dùthchannan Cèin ann an 1791 ri linn Aramach na Frainge agus na cogaidhean an aghaidh Napoleon.

Leig e a dhreuchd suas ann an 1801 air sgàth 's gun do dhiùlt an Rìgh leth-bhreith an aghaidh nan Caitligeach a lùghdachadh, ach an dèidh do William Pitt Beag a chaochail ann an 1806, dh'iarr an Rìgh e rianachd a chruthachadh. Chuir a riaghaltas malairt nan tràillean às ann an 1807 ach thuit an riaghaltas an dèidh do Rìgh plana airson Caitligich a dhol nan Seanalairean anns an Arm a dhiùltadh.

Dh'fhrithealaich e mar cheannard an dùbhlain gu ruige 1817 is chaochail e 12 am Faoilleach 1834.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland**, KG, PC (14 an Giblean 1738 – 30 an Dàmhair 1809).

Cavendish-Bentinck, William
Robert Jenkinson, 2na Iarla de Pholl a' Ghrùthain

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **Robert Jenkinson, 2na Iarla de Pholl a' Ghrùthain** KG PC (7 an t-Ògmhios 1770 – 4 an Dùbhlachd 1828).

Jenkinson
Frederick John Robinson, 1d Biocas Goderich

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **Frederick John Robinson, 1d Biocas Goderich** PC (1 an t-Samhain 1782 – 28 am Faoilleach 1859).

Robinson
Arthur Wellesley, 1ad Diùc Wellington

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Arthur Wellesley, 1ad Diùc Wellington**, KG, GCB, GCH, PC, FRS (1 an Cèitean 1769–14 an t-Sultain 1852).

Rugadh e ann am Baile Átha Cliath is bha e na sgoilear aig clasaichean prìobhaideach anns a' Bhruiseal is aig sgoil armach ann an Angers. Shabaid e ann am Flànras ann an 1794 is na h-Innseachan ann an 1796 is rinneadh ridir dheth air a sgàth. Chaidh a thaghadh mar Bhall Pàrlamaid airson Rye ann an Sussex ann an 1806.

Shabaid e anns a' chogadh an aghaidh Napoleon le buaidh aig Waterloo is thill e do Phàrlamaid ann an 1819 far an deach e na Mhaighstir Coitcheann na h-Òrdanais. Chaidh e na phrìomhaire ann an 1828 is bha e na phrìomhaire nuair an deach an Achd Faochadh nan Caitligeach Ròmanach na lagha ann an 1829. Chaochail e ann an 1852.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Charles Grey, 2nd Earl Grey

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **Charles Grey, 2na Iarla Grey**, KG, PC (13 am Màrt 1764 – 17 an t-Iuchar 1845).

Grey, Charles
William Lamb, 2na Biocas Melbourne

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **William Lamb, 2na Biocas Melbourne**, PC, FRS (15 am Màrt 1779 – 24 an t-Samhain 1848).

Lamb, William
John Russell, 1d Iarla Russell

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **John Russell, 1d Iarla Russell**, KG, GCMG, PC, (18 an Lùnasdal 1792 – 28 an Cèitean 1878).

Rugadh e ann an Lunnainn, Sasainn. Bha e na Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 30 an t-Ògmhios 1846 gu 23 an Gearran 1852, agus bho 29 an Dàmhair 1865 gu 28 an t-Ògmhios 1866.

## Iomraidhean


Russell, John
Russell, John
Edward Smith-Stanley, 14mh Iarla Derby

B' e Prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an 
**Edward George Geoffrey Smith-Stanley, 14mh Iarla Derby**, KG, PC (29 am Màrt 1799 – 23 an Dàmhair 1869).

Derby
George Hamilton-Gordon, 4mh Iarla Obar Dheathain

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1852 agus 1855 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an 
**George Hamilton-Gordon, 4mh Iarla Obar Dheathain**, KG, KT, FRS, PC (28 am Faoilleach 1784 – 14 an Dùbhlachd 1860). Rugadh e ann an Dùn Èideann, Alba.  Bha e na mhac George Gordon agus Charlotte Baird.  Fhuair Hamilton-Gordon a chuid fhoglaim ann an Sgoil Harrow agus St. John's College, Cambridge.

Hamilton-Gordon
Henry Temple, 3rd Viscount Palmerston

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an 
**Henry John Temple, 3mh Biocas Palmerston**, KG, GCB, PC (20 an Dàmhair 1784 – 18 an Dàmhair 1865).

Palmerston
Robert Gascoyne-Cecil, 3as Marcas Salisbury

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1885 - 1886, 1888 - 1892, agus 1895 - 1902 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, 3mh Marquess Salisbury**, KG, GCVO, PC (3 an Gearran 1830 – 22 an Lùnasdal 1903). Rugadh e ann an Hatfield, Hertfordshire, Sasainn.

Gascoyne-Cecil
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Archibald Primrose, 5mh Iarla Rosebery

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1894 gu 1895 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an **Archibald Philip Primrose, 5mh Iarla Rosebery**, KG, PC (7 an Cèitean 1847 – 21 an Cèitean 1929) .

Rugadh e ann an Lunnainn, Sasainn.

Primrose, Archibald
Seòras VI

Bha **Seòras VI** (14 an Dùbhlachd 1895–6 an Gearran 1952) na rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte eadar an Dùbhlachd 1936 agus an Gearran 1952. Bha e na mhac Seòras V agus Màiri, ban-Diùc Eabhraig.

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Eideard VIII

Bha **Eideard VIII** (Edward Albert Christian George Andrew Patrick David; 23 an t-Ògmhios 1894–28 an Cèitean 1972) na rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte bho 20 am Faoilleach gus an do leig e sin dheth air 11 an Dùbhlachd 1936 gur urrainn dha Wallis Simpson, a bha air a ciad pòsaidh a dhealachadh, a pòsadh.

Bha e na mhac Seòras V agus Màiri, Ban-diùc Eabhraig.
Chaidh e na Dhiùc Windsor nuair a leig e an rìgh-chathair suas, is dh'imrich na Windsors don Fhraing.
Choinnich e agus a bhean Adolf Hitler ann an 1937 is bha e Riaghladair nan Eilean Bhathama rè an Dàrna Cogaidh. Thill iad don Fhraing is chaochail e le aillse na guthlaige ann an 1972.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Robert Walpole

B' e a' chiad phrìomhaire na Breatainn Mhòr eadar 4 an Giblean, 1721 agus 11 an Gearran, 1742 a bh' ann an **Sir Robert Walpole**, 1ad Iarla Orford, KG, KB, PC.

Rugadh e ann an Norfolk is bha e na oileanach aig Colaiste an Rìgh, Oilthigh Chambridge.
Chaidh a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Castle Rising ann an 1701 is Rùnaire a' Chogaidh ann an 1708. Dhìteadh e a choirbeadh ann an 1710 is chaidh e a phrìosanachadh san Tùr Lunnainn, ach bha e saor a-rithist nuair a chaidh Seòras I na rìgh ann an 1714.
Chaidh e na Phrìomh-mhorair an Ionmhais san Giblean 1721 an dèidh don Bhuilgein Marannan a Deas is mhair e mar phrìomhaire gu 1742.

Chaidh 10 Sràid Downing a stèidheachadh mar thaigheadas a' Phrìomhaire ann an 1735.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Spencer Compton, 1st Earl of Wilmington

B' e stàitire Breatannach a bh' ann an **Spencer Compton, 1ad Iarla Wilmington**, KG, KB, PC (18 am Màrt 1673 – 2 an t-Iuchar, 1743).  B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 16 an Gearran 1742 agus 2 an t-Iuchar, 1743.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Henry Pelham

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **Henry Pelham** (25 an t-Sultain 1694 &ndash; 6 am Màrt 1754).

Pelham, Henry
Thomas Pelham-Holles, 1ad Diùc Newcastle-upon-Tyne

B' e Prìomh-mhinistear na Breatainn Mhòr a bh' ann an **Thomas Pelham-Holles, 1ad Diùc Newcastle-upon-Tyne agus 1ad Diùc Newcastle-under-Lyne**, KG, PC (21 an t-Iuchar 1693 – 17 an t-Samhain 1768).

Pelham-Holles, Thomas
Gnothachas

Tha **gnothachas** (air a bheil **gnìomhachas** cuideachd) 'na eagrachas a tha an sàs malairt bathar agus/no sheirbheisean.

Roinn-seòrsa:Bunaiteach
Roinn-seòrsa:Gnothachas
Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann

B' e càraid rìoghail Bànrigh Ealasaid II a bha ann an **Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann** (10 an t-Ògmhios, 1921–9 an Giblean, 2021).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* 

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
William Cavendish, 4th Duke of Devonshire

B' e Prìomh-mhinistear na Breatainn a bh' ann an **William Cavendish, 4mh Diùc Devonshire**, KG, PC (8 an Cèitean 1720 – 2 an Dàmhair 1764).

Chaidh a thaghadh mar bhall phàrlamaid airson Derbyshire ann an 1741 is chaidh e na bhall Taigh nam Morairean ann an 1751. Chaidh e na mhorair-ionaid a' chrùin airson Èireann ann an 1755. Leig Newcastle a dhreuchd suas ann an 1756 is dh'fhaighnich an Rìgh do Chavendish riaghaltas a chruthachadh. Thill Newcastle ann an 1757 is chaidh Cavendish na àrd-sheumarlan. Leig e a dhreuchd suas ann an 1762 is chaochail e ann an Spa.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Iain Stiùbhart, 3as Iarla Bhòid

B' e prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1762 gu 1763 a bh' ann an **Iain Stiubhart, 3mh Iarla Bhoid**, KG, PC (25 an Cèitean 1713 – 10 am Màrt 1792).

Rugadh e ann an Dùn Èideann, Alba.

Stiubhart, Iain
George Grenville

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **George Grenville** (14 an Dàmhair 1712–13 an t-Samhain 1770).
Bha e na sgoilear aig Colaiste Eton is na oileanach aig Oilthigh Oxford. Chaidh e na bhàiristear ann an 1735 is na bhall pàrlamaid airson Buckingham ann an 1741. Chaidh e na Ionmhasair a' Chabhlaich ann an 1754 is na bhall na Comhairle Dìobhair. Nuair a bha e na phrìomhaire eadar 1763 is 1765 thog na colonaidhean Ameireaganach fianais an aghaidh cìsean-stampa ùr. Cha toil leis an Rìgh Grenville is chuir e e à dreuchd ann an 1765.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Charles Watson-Wentworth, 2nd Marquess of Rockingham

B' e neach-poileataigs a bha na phrìomhaire dà thurais a bh' ann an **Charles Watson-Wentworth, 2na Marquess Rockingham**, KG, PC (13 an Cèitean 1730–1 an t-Iuchar 1782).

Rugadh e ann an 1730 faisg air Rotherham is bha e na sgoilear aig Westminster School. Chaidh e na mharquess ann an 1750 nuair a chaochail athair is phòs e Mary Bright ann an 1752.

Chaidh e na phrìomhaire ann an 1765 is chuir e an Achd Aidmheilich, a do thagair gun robh còir aig riaghaltas na Breatainne cìsean a chur air na colonaidhean, ann an lagh. Chuir an Rìgh e à dreuchd ann an 1766 ach thill e ann an 1782 an dèidh do dh'Arm Breatannach sabaid aig Yorkstown a chall mar phrìomhaire sealadach. Chaochail e ann an rèim san Iuchar 1782.

Bha am feallsanaiche Edmund Burke na rùnaire prìobhaideach aig Rockingham.

## Urraman
Chaidh e thaghadh mar Bhall dhen Chomann Rìoghail 7 an t-Samhain 1751.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
William Pitt, 1ad Iarla Chatham

B' e stàitire agus Prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an **William Pitt, 1ad Iarla Chatham**, PC, (15 an t-Samhain 1708–11 an Cèitean 1778). 

Ann an 1735 chaidh a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Old Sarum a bha na "pocket borough" agus stiùir a theaghlach e. Chaidh e na phàigh-mhaighstir nam feachd ann an 1746.
Dh'obraich e mar Rùnaire Stàite fo Devonshire o 1756, is an sin fo Newcastle. Shabaid Breatann ann an Cogadh nan Seachd Bliadhna agus leig Pitt a dhreuchd suas ann an 1716 nuair a roghainnich an riaghaltas sìthe a dhèanamh.
Thill e don riaghaltas ann an 1766 mar Phrìomhaire is chaidh e na chiad Iarla Chatham. Leig e a dhreuchd suas ann an 1768 le droch shlàinte is chaochail e ann an 1778.

Phòs e Hester Grenville ann an 1754. Bha còignear clann air, fiù William Pitt Òg.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Augustus FitzRoy, 3as Diùc Grafton

B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an **Augustus Henry FitzRoy, 3mh Diùc Grafton**, KG, PC (28 an t-Sultain 1735 – 14 am Màrt 1811).

Rugadh e ann an Euston Hall, Suffolk, Sasainn.  Chaidh e dhan Westminster School agus dhan Peterhouse ann an Cambridge.

FitzRoy, Augustus
Eideard VII

B' e rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte eadar an 1901 agus an 1910 a bha ann an **Èideard VII** (9 an t-Samhain 1841–6 an Cèitean 1910). 

## Ceanglaichean a-mach
* Eachdraidh a bheatha (Beurla) 

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Seòras V

B' e Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte a bha ann an **Seòras V** (3 an t-Ògmhios 1865–20 am Faoilleach 1936).

Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Frederick North, Lord North

B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann am **Frederick North, 2na Iarla den Ghuilford** (13 an Giblean 1732 – 5 an Lùnasdal 1792). Canar "*Lord North*" ris cuideachd. 

Bha e na phrìomh-mhinistear eadar 1770 is 1782, mar sin bha e a' deiligeadh leis an Ar-a-mach Ameireaganach.

North, Frederick
North, Frederick
William Petty, 2na Iarla Shelburne

B' e Prìomhaire am Breatainn a bh' ann an **William Petty-FitzMaurice, 2ad Iarla Shelburne**, KG, PC (2 an Cèitean 1737–7 an Cèitean 1805).

Rugadh e, mar William Fitzmaurice, ann am Baile Átha Cliath. Thogadh e ann an Éirinn is bha e na oileanach aig Oilthigh Oxford. Dh'atharraich athair an t-ainm teaghlaich gu Petty nuair a dh'oighrich e oighreachdan ann an High Wycombe. An dèidh sheirbheis san Arm chaidh a thaghadh mar Bhall Pàrlamaid airson Wycombe ann an 1760 is chaidh e na bhall Taigh nam Morairean ann an 1761. Chaidh e na Phrìomhaire ann an 1782 is rinn e sìth ris na Stàitean Aonaichte sa' Chumhnant Pharis.

Tha a litrichean agus a phàipearan oifigeil aig Oilthigh Mhichigan.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte