open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stefán Jóhann Stefánsson

B' e neach-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a bh' ann an **Stefán Jóhann Stefánsson**. Rugadh e air 20 an t-Iuchar 1894 ann an croit air a bheil Dagverðareyri (Norðurland eystra). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1934 agus bha e a' chiad Mhinistear nan Dùthchannan Cèin a fhuair Innis Tìle a-riamh. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætisráðherra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1947 gu ruige 1949 às leth Alþýðuflokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh Deamocratach Sòisealta*), ann an co-bhann le Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn. Phòs e aig Helga Björnsdóttir ann an 1927 agus fhuair iad triùir chloinne còmhla. Chuir e seachad 8 bliadhna na thosgair thall san Danmhairg, bho 1957 gu ruige 1965. Chaochail Stefánsson ann an Reykjavík air 20 an Dàmhair 1980.

## Caibineit Stefánsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Stefánsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:

*Stefán Jóhann Stefánsson: Prìomhaire agus Ministear nan Cùisean Sòisealta
*Bjarni Benediktsson: Rùnaire na Stàite agus Ceartas
*Bjarni Ásgeirsson: Àiteachas
*Emil Jónsson: Malairt agus Còmhdhail
*Eysteinn Jónsson: Foghlam
*Jóhann Þ. Jósefsson: ionmhais agus Cosnadh

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Björn Jónsson

B' e neach-lagha, agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a bh' ann am **Björn Jónsson**. Rugadh e air 8 an Dàmhair 1846 ann an croit air a bheil Djúpidalur (Vestfirðir). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Copenhagen. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1878 agus bha e na labhraiche ann an 1909. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Ráðherra Íslands]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1909 gu ruige 1911 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: *Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd*). Phòs e aig Elísabet Guðný Sveinsdóttir ann an 1874 agus fhuair iad ceathrar duine cloinne còmhla. Rinn e aon rud fa leth cudromach fhad 's a bha e os cionn an riaghaltais: Achd Toirmeasg Dighe-làidir, a mhair gu ruige 1934. Dheasaicheadh e iomadh pàipear-naidheachd fad bliadhnaichean: *Skírnir* (1873 – 1874), *Ísafold* (1874 – 1909), *Alþingistíðindi* (1879 agus 1883 – 1895), *Iðunn* (1884 – 1889), *Þingvallafundartíðindi* (1888), *Heimilisblaðið* (1894 – 1896), *Sunnanfari* (1900 – 1903), *Magni* (1912). Bu cho dlùth an dàimh a bh' ann eadar Jónsson agus pàipear-naidheachd *Ísafold* gun cuireadh na far-ainmean *Björn í Ísafold* agus *Ísafoldar-Björn* airsan. B' e a mhac *[[Sveinn Björnsson]]* a bh' ann a' chiad cheann-suidhe na dùthcha ann an 1944, nuair a ghabh Innis Tìle leis a' Phoblachd. Chaochail Jónsson ann an Reykjavík air 24 an t-Samhain 1912.
## Caibineit Jónsson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Sjálfstæðisflokkurinn

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Þorsteinn Pálsson

'S e neach-aithris, neach-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a th' ann am **Þorsteinn Pálsson** (IPA: *ˈθɔr̥steitn ˈpʰaulsɔn*). Rugadh e air 29 an Dàmhair 1947 ann an Selfoss. Bha athair anns na oghaichean le Sveinn Guðmundsson, seann bhall-phàrlamaid. Fhuair e a chuid foghlaim aig Verzlunarskóli Íslands agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1983. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætisráðherra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1987 gu ruige 1988 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: *Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd*), ann an co-bhann le Alþýðuflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn. A bharrachd air sin, tha e air a bhith na mhinistear an ionmhais (1985 - 1987), na mhinistear a' ghnìomhachais (1987) agus na mhinistear an Iasgaich, Ceartas agus Cùisean Eaglaiseil (1991 - 1999). Phòs e aig Ingibjörg Þórunn Rafnar ann an 1973 - nighean Jónas G. Rafnar, labhraiche an Alþingi eadar 1967 agus 1971 - agus fhuair iad triùir duine cloinne còmhla. Chaochail a bhean ann an 2011. Tha e air dà phàipear-naidheachd a dheasachadh: *Vísir* (1975 – 1979), agus * Fréttablaðið* (1906 - 2009). Chuir e seachad bliadhnaichean na thosgair thall an Sasainn agus san Danmhairg.

## Caibineit Phálsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Pálsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:

*Þorsteinn Pálsson: Prìomhaire 
*Steingrímur Hermannsson: Dùchannan Cèin
*Birgir Ísleifur Gunnarsson: Foghlam
*Friðrik Sophusson: Ionmhais
*Guðmundur Bjarnason: Slàinte
*Halldór Ásgrímsson: Iasgach
*Jóhanna Sigurðardóttir: Cùisean Sòisealta
*Jón Baldvin Hannibalsson: Gnìomhachas
*Jón Helgason: Àiteachas 
*Jón Sigurðsson: Ceartas is Cùisean Eaglaiseil, Gnìomhachas agus Ministear Staitistig
*Matthías Á. Mathiesen: Còmhdhail

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Sjálfstæðisflokkurinn

 

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Einar Arnórsson

B' e neach-lagha, neach-teagaisg agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a bh' ann an **Einar Arnórsson**. Rugadh e air 24 an Gearran 1880 ann am Mosfellsbær. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Copenhagen agus Oilthigh Innis Tìle. Bha e na thìdsear sgoile agus na thìdsear oilthigh agus rinn e dotaireachd nuair a bha e 56 bliadhna a dh'aois. B' e reachdair Oilthigh Innis Tìle a bh' ann cuideachd. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1914. Bha e na mhinistear an fhoghlaim fo Björn Þórðarson bho 1942 gu ruige 1944 agus na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætisráðherra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1915 gu ruige 1917 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: *Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd*). Phòs e aig Sigríður Þorláksdóttir ann an 1907 agus fhuair iad sianar duine cloinne còmhla. Dheasaicheadh e iomadh pàipear-naidheachd: *Fjallkonan* (1907), Ísafold (1919 – 1920), *Morgunblaðið* (1919 – 1920), *Skírnir* (1930), *Blanda* (1936 – 1939), *Saga* (1950 – 1954) agus *Tímarit lögfræðinga* (1951 – 1953). Phòs a nighean Ingibjörg aig Halldór Laxness, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas. Eadar 1935 agus 1955 bha e na chathraiche Sögufélag (Gàidhlig: Comman Eachdraidh Innise Tìle). Chaochail Arnórsson ann an Reykjavík air 29 am Màrt 1955.
## Caibineit Arnórsson
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Sjálfstæðisflokkurinn

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Strì an Fhearainn

Dh’éirich **Strì an Fhearainn** air Ghàidhealtachd na h-Albann aig deireadh an 19mh Linn agus toiseach an 20mh Linn, airson cur an aghaidh fuadachaidhean agus am mall àrd a bhiodh na h-uachdarain a’ cur air croitearan.

## Cuspairean co-cheangailte
* Blàr a' Chumhaing
* Màiri Mhór nan Òran
* Dionnasg an Fhearainn
* Coimisean Napier
* Achd na Croitearachd (1886)

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2019-12-13: Dòmhnall Seathach ga chuimhneachadh
* BBC Naidheachdan 2024-03-22: An dà là ann am Beàrnaraigh a thòisich Strì an Fhearainn

Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
*
Davíð Oddsson

'S e bancair, neach-aithris, riochdaire dioplòmasach, neach-lagha, neach-poileataigs agus sgrìobhadair à Innis Tìle a th' ann an **Davíð Oddsson** (IPA: *ˈtaːvið ˈɔtːsɔn*). Rugadh e air 17 am Faoilleach 1948 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1991. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætisráðherra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1991 gu ruige 2004 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: *Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd*), ann an sreath cho-bhannan le Alþýðuflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn a mhair 13 bliadhna, an teirm na b'fhaide a fhuair prìomh-mhinistear Innise Tìle a-riamh. A bharrachd air sin, tha e air a bhith na mhinistear an nan Dùthchannan Cèin (2004 - 2005) agus bha e os cionn *Seðlabanki Íslands* (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innise Tìle) bho 2005 gu ruige 2007. Phòs e aig Ástríður Thorarensen ann an 1970 agus tha mac aca còmhla. Chaidh Oddsson ainmeachadh deasaiche a' phàipear-naidheachd Morgunblaðið ann an 2009. Chaidh an cèol air feadh na fìdhle agus chaill Morgunblaðið mòran luchd-leughaidh air sgàth 's gu robh iomadh daoine dhen bheachd gum foillsicheadh e beachdan nan daoine beartach agus nan companaidhean mòra. Tha e air trì dealbhan-cluiche a sgrìobhadh airson an telebhisein agus dà obair eile airson Companaidh Taigh-cluiche Reykjavík agus an Taigh-cluiche Nàiseanta agus tha e air grunn phrògraman rèidio a stiùireadh airson RÚV. Cuideachd sgrìobh e aiste mun Phrìomhaire Geir Hallgrímsson ann an Andvara ann an 1994. Dh' fhoillsich e cruinneachadh sgeulachdan ann an 1997 air an robh *Nokkrir góðir dagar án Guðnýjar* agus cruinneachadh  eile ann an 2002 air an robh *Stolið frá höfundi stafrófsins*.

## Caibineitean Oddsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Oddsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn air neo Sjálfstæðisflokkurinn:

*Davíð Oddsson: Prìomhaire agus Ministear Staitistig
*Jón Baldvin Hannibalsson: Dùthchannan Cèin
*Jón Sigurðsson: Gnìomhachas agus Malairt (gu ruige 14.06.1993)
*Jóhanna Sigurðardóttir: Cùisean Sòisealta (gu ruige 24.06.1994)
*Sighvatur Björgvinsson: Slàinte agus Tèarainteachd Shòisealta (gu ruige 14.06.1993), Gnìomhachas agus Malairt (bho 14.06.1993) agus Slàinte (bho 12.11.1994)
*Þorsteinn Pálsson: Ceartas, Cùisean Eaglaiseil agus Iasgach
*Friðrik Sophusson: Ionmhais
*Ólafur G. Einarsson: Foghlam
*Halldór Blöndal: Còmhdhail agus Àiteachas
*Eiður Guðnason: Àrainneachd (gu ruige 14.06.1993)
*Guðmundur Árni Stefánsson: Slàinte agus Tèarainteachd Shòisealta (bho 14.06.1993 gu ruige 24.06.1994) agus Cùisean Sòisealta (bho 24.06.1994 gu ruige 12.11.1994)
*Össur Skarphéðinsson: Àrainneachd (bho 14.06.1993)
*Rannveig Guðmundsdóttir: Cùisean Sòisealta (bho 12.11.1994)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Sjálfstæðisflokkurinn

 

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach
Dionnasg an Fhearainn

Thòisich a’ chiad **Dionnasg an Fhearainn** *(Beurla: Highland Land League)* anns na 1880an air Ghàidhealtachd na h-Albann mar phàirt de Strì an Fhearainn.  B’ e an gairm aca, *Is treasa tuath na tighearna*.

Thòisich an dàrna Dionnasg an Fhearainn mar phàrtaidh poileataigeach ann an Glaschu ann an 1909.  Bha iad airson féin-riaghaladh ann an Albainn, agus bha buill de Dhionnasg an Fhearainn air leth cudromach ann a bhith a’ cur air bonn Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ann an 1934.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Frèam-iomraidh coitcheann Eòrpach airson chànanan

Tha an **Frèam-iomraidh coitcheann Eòrpach airson chànanan** (Beurla: *Common European Framework of Reference for Languages*, no *CEFR*) ’na stiùireadh gus comas luchd-ionnsachaidh cànain a thomhas ann an dòigh chunbhalach air feadh na h-Eòrpa, agus thathar ga chur gu feum barrachd agus barrachd ann an dùthchannan eile an t-Saoghail cuideachd.  Tha na sia ìrean aige, A1, A2, B1, B2, C1, C2, gan cleachdadh fad is farsaing a-nis mar an t-slat-tomhais chumanta Eòrpach airson comas cànain a thomhas.


## Ceanglaichean a-mach
* Council of Europe: The CEFR Levels : Global Scale : Official translations of the scale
* Europass: European language levels - Self Assessment Grid

Roinn-seòrsa:Cànanachas
Roinn-seòrsa:Foghlam
Geir Hilmar Haarde

'S e bancair, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a th' ann an **Geir Hilmar Haarde** (*ˈceːir̥ ˈhɪlmar̥ ˈhɔrtɛ*). Rugadh e air 8 an Giblean 1951 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Brandeis, Oilthigh Johns Hopkins agus Oilthigh Minnesota thall sna Stàitean. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1986 agus bha e na Mhinistear an Èisg eadar 1983 agus 1991 agus na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætisráðherra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 2004 gu ruige 2006 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh Adhartach*),  ann an co-bhann le Framsóknarflokkurinn. Phòs e aig Patricia Angelina Mistretta ann an 1975 agus fhuair iad dithis chloinne còmhla agus an uair sin aig phòs e aig Inga Jóna Þórðardóttir ann an 1987, agus tha dithis eile aca. B' e gu robh na thachair ann an Innis Tìle aig àm staing an eaconomaidh cho doirbh is gun deach an dùthaich tro gach cruadal gun toireadh Haarde dhan Taigh-cùirte air a bheil *Landsdómur*. Bha e an sàs ann an *Seðlabanka* (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innse Tìle) bho 1977 gu ruige 1983. Bho 2015 tha e air a bhith na thosgair thall san Stàitean agus ann an Aimearaga a Deas.

## Caibineit Ásgrímsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Haarde os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:

*Geir Hilmar Haarde: Prìomhaire
*Ingibjörg Sólrún Gísladóttir: Dùthchannan Cèin
*Árni M. Mathiesen: Ionmhais
*Björgvin G. Sigurðsson: Gnìomhachas
*Björn Bjarnason: Ceartas agus Cùisean Eaglaiseil
*Einar Kristinn Guðfinnsson: Àiteachas agus Iasgach
*Guðlaugur Þór Þórðarson:  Slàinte agus Tèarainteachd Shòisealta
*Jóhanna Sigurðardóttir: Cùisean Sòisealta
*Kristján L. Möller: Còmhdhail
*Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir: Foghlam
*Þórunn Sveinbjarnardóttir: Àrainneachd
*Össur Skarphéðinsson: Malairt

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Framsóknarflokkurinn

 

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Neach-lagha

'S e cuideigin a tha ag obair le laghan 's a tha ann a **neach-lagha**. Tha Lagh na h-Alba agus  gu math eadar-dhealaichte bhon Lagh ann an Sasainn. Is e luchd-lagha na prìomh cho-obraichean no riochdairean a tha an sàs ann an rianachd ceartas. Is e an neach-lagha, a tha na phroifeasanta air a thrèanadh gu sònraichte agus speisealaichte ann an cùisean laghail, an aon neach as urrainn dòigh cheart a thabhann air an duilgheadas a tha aig an saoranach no a tha ‘reusanta’. Bu chòir a thoirt fa-near, a bharrachd air an eadar-theachd aige sa chùirt, gu bheil prìomh dhleastanas agus prìomh dhleastanas an neach-lagha casg. Le comhairle, thèid dreachdadh ceart de chùmhnantan is sgrìobhainnean, msaa, connspaidean a sheachnadh, gus nach bi an neach-lagha, nas motha na airson cùis-lagha no breithneachaidhean, a' frithealadh gun a bhith gan ruighinn. Bidh buidhnean proifeasanta eile a' toirt seachad seirbheisean coltach ris an fheadhainn aig luchd-lagha, a tha nan proifeiseantaich làn teisteanais a tha gu sònraichte a’ comhairleachadh no a' riaghladh chùisean no ann an cuspairean sònraichte. Is e an aon neach-lagha a tha uidheamaichte airson làn ghiullachd cùis laghail. Tro na Comainn Bàr no na buidhnean buntainneach (a rèir na dùthcha) tha seirbheisean taic laghail an-asgaidh do shaoranaich aig nach eil dòighean ionmhais. Tha gnìomhachd phroifeasanta an neach-lagha stèidhichte air prionnsapalan saorsa agus neo-eisimeileachd. Bidh prionnsapal deagh rùn a' riaghladh nan dàimhean eadar an neach-dèiligidh agus an neach-lagha, a tha fo ùmhlachd dìomhaireachd phroifeasanta.

## Luchd-lagha Ainmeil
*Annabelle Ewing
*Tarja Halonen
*Kristján Jónsson
*Nelson Mandela
*Barack Obama
*Khayr al-Din al-Ramli (1585 - 1671)
*Paulo Freire
*Arseniy Yatsenyuk

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Lagh
Bancair

'S e cuideigin a tha ag obair le airgead ann am banca 's a tha ann am **bancair**. 

## Bancairean Ainmeil
*John Major ‎ 
*Viktor Yushchenko ‎ 
*Iain Noble ‎ 
*Georges Pompidou ‎ 
*Colin Beattie ‎ 
*Stewart Stevenson ‎ 
*Ian Blackford ‎ 
*Jón Baldvinsson ‎ 
*Hannes Þórður Pétursson Hafstein ‎ 
*Sigurður Eggerz ‎
*Ólafur Tryggvason Thors ‎ 
*Ásgeir Ásgeirsson ‎ 
*Steingrímur Steinþórsson ‎ 
*Halldór Ásgrímsson ‎ 
*Guðmundur Emil Jónsson ‎ 
*Benedikt Sigurðsson Gröndal ‎ 
*Jóhann Hafstein ‎ 
*Geir Hallgrímsson ‎ 
*Davíð Oddsson ‎ 
*Kristján Jónsson ‎ 
*Geir Hilmar Haarde ‎ 
*Róbert Marshall ‎ 
*James Tennant MC ‎
*Arseniy Yatsenyuk

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Airgead

## Iomraidhean
Cunntasair

'S e cuideigin a tha ag obair le airgead 's a th' ann an **cunntasair**. San fharsaingeachd, bidh cunntasairean a' leasachadh ann an raointean cunntasachd, lagh, staitistig, ionmhas, sgrùdadh, an-dràsta tha e mar aon de na proifeasanan a tha a' cruthachadh neach ann an grunn chuspairean san aon dreuchd oilthigh. Feumaidh gun bithear a' tuigsinn, lagh saothair, lagh catharra, lagh chìsean, staitistig, margaidheachd, reic, inbhean eadar-nàiseanta, aire do chàsan eaconamach, agus tha eadhon na proifeiseantaich sin a tha a ’cur ris an ìomhaigh chorporra, mar sin a' toirt sealladh bunaiteach do chompanaidh, a' còmhdach na 3 factaran riatanach a tha mar as trice air am measadh ann an companaidhean, Structar, Sgioba Obrach, Bathar.

## Cunntasairean Ainmeil
*Halldór Ásgrímsson
*Iain MacCoinnich
*Tormod MacGillÌosa

## Ceanglaichean a-muigh
*Stòras Cunntasachd nan Tìrean Ìosail

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Airgead
Oilthigh Bergen

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite ann am Bergen ann an Nirribhidh a th' ann an **Oilthigh Bergen** (Nirribhis: Universitetet i Bergen). Chaidh a stèidheachadh ann an 1946. Chuir an t-Eaconamaiche Finn E. Kydland bliadhnaichean seachadh ag obair ann.

## Seann Oileanaich
*Halldór Ásgrímsson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Universitetet i Bergen

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Kristján Jónsson

B' e bancair, breitheamh, neach-lagha, agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a bh' ann an **Kristján Jónsson**. Rugadh e air 4 am Màrt 1852 ann an croit air a bheil Gautlönd (Norðurland eystra). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Copenhagen. Chuir e seachad bliadhnaichean ag obair às leth na stàite: na sgrìobhadair neach-tomhais talmhainn (1876 – 1877), na choimiseanair sgìreil ann an Gullbringu- og Kjósarsýslu (1878 – 1886), na bhreitheamh aig caochladh ìre ann an Cùirtean Nàiseanta (1886 - 1911) agus na neach-sgrùdaidh nan cunntasan nàiseanta (1889 - 1895). Bha e an sàs ann am banca *Landsbanki* bho 1898 gu ruige 1920. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1893. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Ráðherra Íslands]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) neo-eisimeileach bho 1911 gu ruige 1912. Phòs e aig Anna Þórarinsdóttir Eggerz ann an 1880 agus fhuair iad seachdnar duine cloinne còmhla. Bha a chliamhainn Sigurður Eggerz na phrìomh-mhinistear bho 1914 gu ruige 1915 agus eadar 1922 agus 1924. Chaochail Jónsson ann an Reykjavík air 2 an t-Iuchar 1926. Tha iar-ogha Jónsson, Jon Bodvarsson, na chluicheadair ball-coise.
## Caibineit Jónsson

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Björn Þórðarson

B' e neach-lagha, agus neach-poileataigs  à Innis Tìle a bh' ann am **Björn Þórðarson** (IPA:  *ˈpjœrtn̥ ˈθourðarsɔn̥*). Rugadh e air 6 an Gearran 1879 ann an croit air a bheil Móum á Kjalarnesi (Höfuðborgarsvæðið). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Copenhagen agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1942. Bha e na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Ráðherra Íslands]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) neo-eisimeileach fad dà bhliadhna bho 1942 gu ruige 1944. B' e gu robh esan airson an ceangail a bha fhathast ann eadar An Danmhairg agus Innis Tìle a bhriseadh agus An Danmhairg fo bhuaidh na Gearmailte aig an àm.  Le sin, ghabh Innis Tìle leis a’ Phoblachd air an latha mu dheireadh dhen teirm aige san dreuchd. B' ann laìdir 's a bha buaidh nan Stàitean air an dùthaich tro na bliadhaichean siud is dithis às a’ Chaibneit aige ag obair à leth chompanaidhean mòra Aimearaganach: Vilhjálmur Þór  airson *ESSO* agus Björn Ólafsson  a stèidhich *Vífilfel* (a tha a’ reic Coca Cola ann an Innis Tìle). Fiù's chanadh *Caibineit Coca Cola* riutha aig an àm. B' e sin an aon riaghaltas a bh' ann a-riamh aig nach robh taic phàrlamaideach o chionn's gun deach a stèidheachadh gu h-eadar-amail tron Chogadh. Anns a' chaibineat aige ghabh e thairis Ministrealachd na Slàinte agus an Eaglais, agus mu dheireadh cuideachd bha e na mhinistear ceartais is foghlaim. Às deidh deireadh a theirm san dreuchd, leig Þórðarson dheth a bheatha phoilitigeach. Phòs e aig Ingibjörg Ólafsdóttir ann an 1914 ach cha robh clann aca. Chaochail Þórðarson ann an Reykjavík air 25 an Dàmhair 1963.
## Caibineit Jónsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Þórðarson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:

*Björn Þórðarson: Prìomhaire, Slàinte is Cùisean Eaglaiseil agus Cùisean Sòisealta bho 19.04.1943 agus Ceartas is Foghlam bho 21.09.1944
*Vilhjálmur Þór: Dùchannan Cèin agus Cosnadh
*Björn Ólafsson: Ionmhais
*Einar Arnórsson: Ceartas agus Foghlam gu ruige 21.09.1944
*Jóhann Sæmundsson: Cùisean Sòisealta bho 22.12.1942 gu ruige 19.04.1943

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Oilthigh Teicnigeach na Danmhairg

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite ann am Copenhagen anns An Danmhairg a th' ann an **Oilthigh Teicnigeach na Danmhairg** (Danmhairgis: Danmarks Tekniske Universitet). Chaidh a stèidheachadh ann an 1829.

## Seann Oileanaich
*Jón Þorláksson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Danmarks Tekniske Universitet

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Oilthigh Stendhal

B' e oilthigh rannsachaidh na stàite ann an Grenoble san Fhraing 's a bh' ann an **Oilthigh Stendhal** (Fraingis: Université Stendhal/Grenoble III). Chaidh a stèidheachadh ann an 1970 agus mhair e gu ruige 2015 nuair a chaidh a dh'aonadh ri dà oilthigh eile gus *Université Grenoble Alpes* a stèidheachadh.

## Ceannardan
*Henri Bonneville, 1970-1975
*Bernard Miège, 1989 gu ruige 1994
*André Siganos, 1994 gu ruige 1999
*Lise Dumasy, 1999 gu ruige 2004
*Patrick Chézaud, 2004 gu ruige 2008
*Lise Dumasy, 2008 gu ruige 2012 agus 2012 gu ruige 2016

## Seann Oileanaich
*Rósa Björk Brynjólfsdóttir

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Université Grenoble Alpes

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Oilthigh Johns Hopkins

'S e oilthigh rannsachaidh suidhichte ann am Baltimore anns Na Stàitean Aonaichte 's a th' ann an **Oilthigh Johns Hopkins** (Beurla: *Johns Hopkins University*). Chaidh a stèidheachadh ann an 1876 le neach-malairt Cuaigear air an robh Johns Hopkins, a shabaid cuideachd an aghaidh tràilleachd. 

## Ceannardan
*Daniel Coit Gilman (1875 – 1901)
*Ira Remsen (1901 – 1913)
*Frank Goodnow (1914 – 1929)
*Joseph Sweetman Ames (1929 – 1935)
*Isaiah Bowman (1935 – 1948)
*Detlev Bronk (1949 – 1953)
*Lowell Reed (1953 – 1956)
*Milton S. Eisenhower (1956 – 1967)
*Lincoln Gordon (1967 – 1971)
*Milton S. Eisenhower (1971 – 1972)
*Steven Muller (1972 – 1990)
*William C. Richardson (1990 – 1995)
*Daniel Nathans (1995 – 1996)
*William R. Brody (1996 – 2009)
*Ronald J. Daniels (2009 - a-nis)

## Seann oileanaich
*Peter Agre
*Robert Fogel
*Herbert A. Hauptman
*Geir Hilmar Haarde
*Merton Miller
*Woodrow Wilson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Johns Hopkins University

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Foghlam
Oilthigh Minnesota

'S e oilthigh rannsachaidh suidhichte ann am Minneapolis/Saint Paul anns Na Stàitean Aonaichte 's a th' ann an **Oilthigh Minnesota** (Beurla: University of Minnesota). Chaidh a stèidheachadh ann an 1851. 

## Seann Oileanaich
*Melvin Calvin
*Lila Downs
*Geir Hilmar Haarde
*Brian Kobilka
*Robert G. Parr
*Rudolph Pariser
*Clara Ponsatí i Obiols

## Luchd-obrach
*Boris Levitan

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*University of Minnesota

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Foghlam
Institiùd Teicneòlais California

'S e oilthigh rannsachaidh prìobhaideach suidhichte ann am Pasadena anns Na Stàitean Aonaichte 's a th' ann an **Institiùd Teicneòlais California** (Beurla: *California Institute of Technology*) neo **Caltech**. Chaidh a stèidheachadh ann an 1891 le Amos G. Throop, neach-malairt a shabaid cuideachd an aghaidh tràilleachd. 

## Ceannardan
*James Augustin Brown Scherer (1908–1920) 
*Robert A. Millikan (1921–1945)
*Lee A. DuBridge (1946–1969)
*Harold Brown (1969–1977)
*Robert F. Christy (1977–1978)
*Marvin L. Goldberger (1978–1987)
*Thomas E. Everhart (1987–1997)
*David Baltimore (1997–2006)
*Jean-Lou Chameau (2006–2013)
*Thomas F. Rosenbaum (2014–)

## Seann Oileanaich
*Steingrímur Hermannsson
*William Nunn Lipscomb
*Robert Merton
*Linus Pauling
*Kip Thorne

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Caltech

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Foghlam
Institiùd Teicneòlais Illinois

'S e oilthigh rannsachaidh prìobhaideach suidhichte ann am Chicago anns Na Stàitean Aonaichte a th' ann an **Institiùd Teicneòlais Illinois** (Beurla: Illinois Institute of Technology). Chaidh a stèidheachadh ann an 1890.

## Seann Oileanaich
*Steingrímur Hermannsson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*ITT

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Foghlam
Colaiste Rìoghail Leigheis is Àiteachas

B' e oilthigh rannsachaidh na stàite ann am Frederiksberg san Danmhairg a dh' fhithealaicheadh an eaconomaidh dùthail 's a bh' ann an **Colaiste Rìoghail Leigheis is Àiteachas** (Danmhairgis: Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole). Chaidh a stèidheachadh ann an 1856 agus mhair e gu ruige 2007 nuair a chaidh a dh'aonadh ri Oilthigh Copenhagen.

## Seann Oileanaich
*Sigurður Ingi Jóhannsson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Københavns Universitet

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Oilthigh Brandeis

'S e oilthigh rannsachaidh prìobhaideach suidhichte ann am Waltham anns Na Stàitean Aonaichte 's a th' ann an **Oilthigh Brandeis** (Beurla: Brandeis University). Chaidh a stèidheachadh ann an 1948 le làn thaic on choimhearsnachd Iùdhach.

## Ceannardan
*Abram L. Sachar (1948–1968)	
*Morris B. Abram (1968–1970)
*Charles I. Schottland (1970–1972)
*Marver H. Bernstein (1972–1983)	
*Evelyn E. Handler (1983–1991)	
*Stuart H. Altman (1990–1991)
*Samuel O. Thier (1991–1994)
*Jehuda Reinharz (1994–2010)
*Frederick M. Lawrence (2011–2015)	
*Lisa M. Lynch	(2015–2016)
*Ronald D. Liebowitz (2016– a-nis)

## Seann Oileanaich
*Geir Hilmar Haarde
*Ruaraidh MacFhionghain
*Karen Uhlenbeck

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Brandeis University

Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Foghlam
Oilthigh Mhanitoba

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite ann am Winnipeg ann an Canada a th' ann an **Oilthigh Mhanitoba** (Beurla: University of Manitoba). Chaidh a stèidheachadh ann an 1877 leis an neach-poileataigs Alexander Morris.

## Seann Oileanaich
*Ásgeir Ásgeirsson
*Loreena McKennitt

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*University of Manitoba

Manitoba, Oilthigh
Sgoil Ailtireachd agus deilbh Oslo

'S e oilthigh rannsachaidh na stàite ann an Oslo ann an Nirribhidh a th' ann an **Sgoil Ailtireachd agus deilbh Oslo** (Nirribhis: Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo). Chaidh a stèidheachadh ann an 1945.

## Seann Oileanaich
*Logi Már Einarsson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Sgoil Ealain Innise Tìle

'S e oilthigh prìobhaideach ann a Reykjavík ann an Innis Tìle a th' ann an **Sgoil Ealain Innise Tìle** (Innis-Tìlis:  Listáskóli Íslands). Chaidh a stèidheachadh ann an 1998. 
Tha còig roinnean ann: Ealain, Dealbhadh is Ailtireachd, Ealain Fhìnealta, Ceòl is Tèatar agus Dannsa.

## Seann Oileanaich
*Halldóra Mogensen
*Stefán Karl Stefánsson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Listáskóli Íslands

Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Innis Tìle
Björt framtíð

'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs Libearalach, an àrainneachd agus an An t-Aonadh Eòrpach 's a th' ann am **Björt framtíð**
(Gàidhlig: *Teachd Soilleir*). Cha deach a stèidheachadh ach air 4 an Gearran 2012, nuair a sgarr feadhainn bho Shamfylkingin agus Framsóknarflokkurinn. Chan eil riochdaire no riochdaire aige san Alþingi (pàrlamaid) a-nis. 'S e pàrtaidh a tha gu làidir airson an Aonaidh Eòrpaich.

## Eachdraidh
Chaidh Guðmundur Steingrímsson a thaghadh mar thagraiche airson Framsóknarflokkurinn anns an Alþingi, ach dh' fhàg e am pàrtaidh sin air sàilleabh dhiofaran mun Aonadh Eòrpach. Ann an 2012 stèidhich esan Björt framtíð còmhla ri Besti flokkurinn (Pàrtaidh as Fheàrr), a bha soirbheachail air ìre ionadail ann an Reykjavík fhèin, agus aig an robh na h-aon litrichean tòiseachaidh le BF. Chaidh am pàrtaidh ùr a stèidheachadh airson pàirt a ghabhail ann an taghadh coitcheann Innise Tìle ann an 2013.

Anns an taghadh coitcheann sa bhlaidhna sin, fhuair am pàrtaidh 8.2% nam bhòtaichean agus ghluais iad a-steach dhan Alþingi le sianar riochairean. Anns an taghadh tràth ann an 2016, fhuair Björt framtíð 7.2% den bhòt, leis an robh am pàrtaidh fhathast a' cumail ceithir seataichean anns an Alþingi. Bho 2017, bha iad an sàs ann an riaghaltas co-bhanntachd anns an robh Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd, Viðreisn agus Björt framtíð fhèin. Bhuineadh dà àite ann an caibineat Bhjarni Bhenediktsson do Óttarr Proppé (slàinte) agus Björt Ólafsdóttir (àrainneachd agus goireasan nàdurrach), an dithis nan riochdaire Bhjört framtíð.

San t-Sultain 2017 thuirt Björt framtíð gum fàgadh iad an co-bhanntachd. Mar thoradh air an sin, bhris caibineat Bhjarni Bhenediktsson agus chaidh taghadh tràth a dhèanamh. Anns an taghadh seo, cha d' fhuair Björt framtíð ach 1.22% den bhòt agus mar sin chailleadh a h-uile seatr acac san Alþingi. Leig Óttarr Proppé dheth a dhreuchd mar chathraiche a' phàrtaidh, is e an neach-ionaid aige Björt Ólafsdóttir.

## Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 2013 's a bha Björt framtíð na bu shoirbheachaile a thaobh bhòtaichean, ged an robh iad anns an riaghaltas ann an co-bhann le Sjálfstæðisflokkurinn agus Viðreisn eadar 2016 agus 2017.

## Cathraichean

## Ceanglaichean a-muigh
* Björt framtíð

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Óttarr Proppé

'S e actair, ceòladair, seinneadair agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann an **Óttarr Proppé**. Rugadh e air 7 an t-Samhain 1968 ann an Reykjavík. Bha athair, Ólafur J. Proppé, na Cheannard air Oilthigh Innis Tìle agus tha e anns na oghaichean le Kolbein Proppé, a tha na bhall-phàrlamaid airson Vinstrihreyfingin - grænt framboð. A bharrchd air sin bha a sheanair anns an Alþingi bho 1919 gu ruige 1923. Fhuair Proppé a cuid foghlaim aig Pennridge High School thall sna Stàitean. Tha e pòsta e aig Svanborg Þórdís Sigurðardóttir. Anns na 80an agus na 90an chluicheadh e ann an sreath chòmhlain-ciùil HAM, Dr. Spock agus Rass na  measg. Aig Farpais Òrain Eurovision ann an 2014 chluich Óttarr leis a' chòmhlan Pollapönk. Bha e na bhall Besti flokkurinn agus stèidhich e Björt framtíð, a bha san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Sjálfstæðisflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn ann an 2017. Bha Proppé na mhinistear na slàinte fo Bhjarni Benediktsson. Dh'fhàg Proppé agus am pàrtaidh aige an riaghaltas air sàilleabh cho coirbte 's a bha am prìomhaire.

## Filmichean
*Sódóma Reykjavík (1992)
*Englar alheimsins (2000)
*Óskabörn þjóðarinnar (2000)
*Nói Albínói (2003)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Björt framtíð

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Besti flokkurinn

B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha a' gabhail ri poilitigs na làimhe chlì 's a bh' ann am **Besti flokkurinn**
(Gàidhlig: *Am Pàrtaidh as Fhèarr*). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík air 16 an Dàmhair 2009 leis an actair agus cleasaire Jón Gnarr, mar aoir an dèidh staing an eaconomaidh ann an 2008. 'S e pàrtaidh a bha gu làidir airson an Aonaidh Eòrpaich. Thàinig Besti flokkurinn gu crìoch ann an 2012 nuair a dh'aontaich iad le Guðmundur Steingrímsson, a dh' fhàg Framsóknarflokkurinn agus Róbert Marshall, a dh'fhàg Samfylkingin. Bha am pàrtaidh ùr, air a bheil Björt framtíð, gu math soirbheachail anns na taghaidhean coitcheann nàiseanta ann an 2013 agus 2016.

## Prògram a' Phàirtidh
*Cuideachadh do dhachaighean san dùthaich
*Leasachadh chumhachan an fheadhainn a dh ’fhaodadh a bhith nas lugha
*Stad air coirbeachd
*Stèidheachadh chothromachadh
*Meudachadh follaiseachd
*Deamocrasaidh gnìomhach
*Cuir dheth fiachan
*Busaichean an-asgaidh airson oileanaich agus daoine bochda
*Seirbheisean fiaclaireachd an-asgaidh do chloinnn agus daoine bochda
*Cothroman snàimh an-asgaidh agus tubhailtean an-asgaidh don h-uile duine 
*Co-ionannachd ghnè
*Èisteachd a barrachd ri boireannaich is seann daoine

## Taghaidhean Ionadail
B' ann ann an 2010 's a bha Besti flokkurinn na bu shoirbheachaile a thaobh bhòtaichean anns na taghaidhean ionadail

## Ceanglaichean a-muigh
* Besti flokkurinn

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Neach-aithris

'S e cuideigin a tha ag obair leis na naidheachdan 's a th'ann a **neach-aithris**. Bithear an sàs mar as àbhaist ann am pàipearan-naidheachd, air an rèidio agus air an telebhisean. 'S e craoladair a chanas ri neach-aithris an telebhisein. An latha an-diugh bidh Luchd-aithris cuideachd ag obair air an Eadar-lìon. Is e obair an neach-naidheachd gu mòr gu bhith a' cruinneachadh fiosrachaidh agus an uairsin a' sgrìobhadh artaigilean no a' foillseachadh aithisgean (sgrìobhte, claisneachd, dealbh no bhidio), gu bhith a' bruidhinn ri fiosan bho bhuidhnean naidheachd agus sgrìobhainnean companaidh, gu bhith a' dèanamh agallamhan le eòlaichean no fianaisean, ris a bheil e/i a' gealltainn dìon stòran fiosrachaidh luchd-naidheachd. Bidh sinn a' cleachdadh an teirm neach-aithris nuair a bhios e/i a' siubhal san raon no colbh nuair a tha na h-artaigilean aige speisealaichte ann an raon sònraichte agus eadhon riatanach airson cuid dhiubh: litreachas, dràma, filmichean, ceòl, ealain, biadh. Nuair a bhios an neach-naidheachd a' dèanamh rannsachaidhean fada agus domhainn air cuspairean duilich, tha e/i na neach-naidheachd rannsachail. 'S e dreuchd gu ìre cunnartach ann an corra dhùthaich is riaghaltasan agus daoine ag obair às leth na stàite a chur luchd-aithris an greim no fiù's gu bàs.

## Luchd-aithris Ainmeil
*Emma Andijewska
*Miguel Ángel Asturias
*Lester Bangs
*Rósa Björk Brynjólfsdóttir
*Pearl S. Buck
*Camilo José Cela
*Joel Engel
*Friedrich Engels
*Ivan Franko
*Gabriel García Márquez
*Alberto Gerchunoff
*Vasily Grossman
*Iryna Herashchenko
*Neda Nezhdana
*Isaac Bashevis Singer
*Elie Wiesel

## Ceanglaichean a-muigh
*Stòras Luchd-aithris na Danmhairg

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Naidheachdan
Roinn-seòrsa:Meadhanan
Sòisealachd Libeirtèireach

'S e seòrsa sòisealachd air a stèidheachadh gu ìre mhòr air teòiridhean Mikhail Bakunin 's th' ann an **Sòisealachd Libeirtèireach** air neo **Sòisealachd Ain-Riaghailteach**. Tha sòisealachd libeirtèireach a' toirt gu bàrr feallsanachd phoilitigeach a tha ag amas air comann a stèidheachadh saor bho rangachd phoilitigeach, shòisealta agus eaconamach sam bith. 'S e th' ann comann-sòisealta far am biodh institiud co-èiginneach, brùideil, ùghdarrasach no fòirneartach air a thoirmeasg, agus anns a bheil làn chothroman aig a h-uile duine an-asgaidh agus co-ionann ris a h-uile goireas fiosrachaidh agus cinneasachaidh - no comann-sòisealta anns am biodh na h-institiudan sin air an lughdachadh gu ìre. Thuirt Dwight NicDhòmhnaill gu robh sòisealachd Libeirtèireach na "chomann gun chlas agus gun stàit, anns a bheil cinneasachadh co-obrachail, agus far nach bi neach fa leth a' cleachdadh smachd phoilitigeach no eaconamach thairis air fear eile", comann a bhiodh "air a bhreithneachadh aon de na cothroman a bheir e don neach fa leth na tàlantan agus a phearsantachd a leasachadh. Bhiodh an co-ionannachd agus an saorsa seo air a choileanadh sa mhòr-chuid tro bhith a' cur às do na h-institiudan ùghdarrais air an dàrna làimh, agus tro sheilbh prìobhaideach air an làimh eile, gus am bi smachd dhìreach air na dòighean toraidh air an cumail leis an clas obrach. Tha sòisealachd libeirtèireach a' tagradh ann a bhith ag aithneachadh, a' càineadh agus a' cur às do gach ùghdarras, air a mheas mar dhìolain anns gach taobh de bheatha shòisealta. Mar sin tha sòisealaich libertaraich den bheachd gu bheil “cleachdadh cumhachd ann an cruth institiùideach sam bith, biodh e eaconamach, poilitigeach, cràbhach no feise - a' dèanamh uiread de dh' fhòirneart dhaibhsan a tha ga chleachdadh agus dhaibhsan a tha ga fulang”

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-muigh
Libertarianism
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Neach-frithealaidh itealain

'S e cuideigin a tha ag obair ann an seòmar-luinge air bhòrd itealan 's a tha ann an **neach-frithealaidh itealain**. Tha an dreuchd seo air a thoirt dìreach bho shuidheachadh coltach ri chèile air soithichean mara no trèanaichean luchd-siubhail. Ach, ann an còmhdhail adhair, bidh an luchd-obrach sin a' dol an sàs nas dlùithe ri luchd-siubhail, leis cho nàdarrach 's a tha eòlas air itealan (is e soithichean-adhair a' chiad itealan còmhdhail luchd-siubhail). A bharrachd air an sin, tha obair neach-frithealaidh itealain os cionn a h-uile sàbhailteachd mòran a bharrachd air obair luchd-obrach coltach ris anns na rathaidean-mara no an rèile. Tha sgioba cabadaich itealain a' dèanamh suas sgioba a’ chaibineit, agus bha na pìleatan agus seann innleadairean a ’gabhail thairis an t-seòmar cuach gu sònraichte.

## Luchd-frithealaidh Itealain Ainmeil
*Jóhanna Sigurðardóttir

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Airgead
Deamocrasaidh sòisealta

'S e feallsanachd phoiliteagach na làimhe chlì 's a th' ann **deamocrasaidh sòisealta**. Chaidh a chuir air bhog aig deireadh na 19mh linn. An toiseach, thàinig taic airson deamocrasaidh sòisealta bho dhaoine a bha gu làidir airson Marxachas agus bha a' chiad phàrtaidhean sòisealta-deamocratach a' toirt a-steach sòisealaich rèabhlaideach (Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht, Clara Zetkin agus Vladimir Lenin), a bharrachd air sòisealaich meadhanach (Eduard Bernstein agus Karl Kautsky). Às deidh an Dàrna Cogaidh agus Ar-a-mach na Ruise ann an 1917, bha deamocrasaidh sòisealta co-cheangailte, a-mhàin, ri cruth meadhanach agus neo-reabhlaideach de shòisealachd, eadar-dhealaichte bho fheallsanachdan chlì eile, mar chomannachd. 'S ann air ath-leasachadh reachdail mean air mhean air an t-siostam calpachais, leis an amas an siostam seo a dhèanamh nas cothromaiche agus nas daonna a bhios deamocrasaidh sòisealta a' cur cuideam an latha an-diugh. Tha an teagasg sòisealta-deamocratach ri fhaighinn farsaing air an t-saoghal an-diugh, oir tha e ann am mòran dhùthchannan, gu sònraichte san Roinn Eòrpa, am feachd as cumhachdaiche. 'S e deagh eiseimpleir iomairteachd a th' ann cuideachd.

## Pàrtaidhean Sòisealta-Deamocratach
*Alþýðuflokkurinn
*Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
*Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
*Pàrtaidh Poblachdach nan Daoine
*Samfylkingin
*Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins

## Poileasaidhean sòisealta-deamocratach
San fharsaingeachd, bidh Deamocrasaidh sòisealta a' toirt taic gu:

*Eaconamaidh margaidh shòisealta (eaconamaidh measgaichte), le ullachaidhean laghail airson luchd-obrach, luchd-cleachdaidh agus luchd-tionnsgain beaga a dhìon;
*Siostam dìon sòisealta farsaing agus iom-fhillte, gus cuir an-aghaidh buaidh bochdainn agus gus dìon a thoirt dhaibhsan nach urrainn a bhith ag obair ann an siostam margaidh an-asgaidh (ie gun obair agus air a dhreuchd a leigeil dheth);
*Ìre caran àrd de chìsean, gu sònraichte cìsean adhartach, gus teachd-a-steach ann an companaidh ath-riarachadh;
*Siostam foghlaim is slàinte air a thabhann leis an riaghaltas (poblach), air a mhaoineachadh le cìsean;
*Cumhachan as ìsle a tha air an gealltainn leis an lagh airson luchd-obrach (tuarastal as ìsle, dìon an aghaidh briseadh mì-chothromach, msaa);
*Dìon na h-àrainneachd (ged nach eil mòran phàrtaidhean sòisealta-deamocratach a ’cuimseachadh air poileasaidhean àrainneachd);
*Ioma-chultarachd, còraichean mhion-chinnidhean agus poileasaidh an ìre mhath fosgailte a dh ’ionnsaigh imrich;
*Poileasaidh sòisealta saoghalta is adhartach. Bidh a ’mhòr-chuid de phàrtaidhean sòisealta-deamocratach a’ toirt taic do phoileasaidhean pòsaidh cur-seachad, casg-breith agus drogaichean cur-seachad libearalach;
*Poileasaidh cèin a bhrosnaicheas deamocrasaidh, dìon chòraichean daonna agus, far a bheil e comasach, ioma-thaobhach.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-muigh
*The Atlantic
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Riochdaire dioplòmasach

'S e cuideigin a tha ag obair còmhla ri riaghaltasan bho dhùthchannan cèin agus a' rèiteachadh chùisean eadar-nàiseanta 'a th' ann an **Riochdaire dioplòmasach**. Tha tosgair na dheagh eiseimpleir de riochdaire dioplòmasach. 'S ann à Greugais  διπλωμάτης (diplōmátēs) a thàinig am facal. Faodar an dreuchd seo a chleachdadh ann am Misean Dioplòmasach, ann am Misean Consalach, air beulaibh Bhuidheann Eadar-nàiseanta, ann am Ministreachd Chùisean Cèin dham buin e no air iasad air beulaibh sgaoileadh stàite sam bith taobh a-staigh na dùthcha. Is e an iuchair gu soirbheachas riochdaire dioplòmasach smachd a chumail air an triad de ghnìomhairean: a bhith a' riochdachadh, a' fiosrachadh agus a' barganachadh. 'S e gum bi riochdaire dioplòmasach a' dèiligeadh ris na h-uimhir de chuspairean ri linn a chùrsa-beatha gu bheil e do-dhèanta maighstireachd a dhèanamh orra uile. Gu leòr gus a ràdh gu bheil Prògram Leasachaidh nan Dùthchannan Aonaichte (UNDP) aig aon àm air còrr air deich mìle dleastanas a sheòrsachadh gu Seansalair. Sin as coireach gum feum dioplòmairean speisealachadh a-mhàin air cuspairean sònraichte. Mar thoradh air an sin, gus a bhith cinnteach às an tòir air gach cuspair, feumaidh speisealaiche a bhith aig gach Ministrealachd an Cùisean Cèin agus co-obraiche, a bhios, thar ùine, gu bhith na eòlaiche.

## Riochdaire Dioplòmasach Ainmeil
*Kofi Annan
*Ivo Andrić
*Volodymyr Antonov-Ovseenko
*Seán de Briotún
*Gheorghe Gheorghiu-Dej
*Liam MacCosgair
*Gearóid Mac Gearailt
*Gabriela Mistral
*Grigore Moisil
*Alva Myrdal
*Pablo Neruda
*Octavio Paz
*Lucrețiu Pătrășcanu
*Saint-John Perse
*Symon Petliura
*Marco Polo
*Sandra Roelofs
*Giorgos Seferis
*Moshe Sharett
*Éamon de Valera
*Grigory Zinoviev

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Seinneadair

'S e neach-ciùil a tha ag obair le a guth air a cheann fhèin ann an seinn aon-neach, ann an coisir air neo ann an còmhlan-ciùil 's a tha ann an **seinneadair**. Tha cuid dhuibh a tha a' gabhail òran 's a tha gu math beartach.

## Seinneadair Ainmeil
*Eva Amaral
*Maya Angelou
*James Brown
*Igor Gorin
*Loreena McKennitt
*Natalie Papazoglu
*Óttarr Proppé
*Yossele Rosenblatt

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Ceòl
Dùthaich Neodrail

Is e **dùthaich neodrail** a th' ann an dùthaich nach bi a' gabhail phàirt neo thaobh air gach taobh ann an cogadh air neo 's a tha an dòchas gum fuireach air a' chliathaich. Ann an dàimhean eadar-nàiseanta, mar sin bidh poileasaidhean neodrach ag amas air neodrachd a chumail an aghaidh còmhstri san àm ri teachd. Feumaidh bun-bheachd neodrachd a bhith eadar-dhealaichte bho bhun-bheachd neo-thaobhadh.

## Dùthchannan neodrach an-diugh
*An Ostair
*Cathair na Bhatacain
*Costa Rica
*Èirinn
*An Iapan
*Liechtenstein
*Malta
*Moldàibhia
*An Eilbheis
*Turcmanastàn

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Cogadh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Craoladair

'S e cuideigin a tha ag obair air an telebhisean air neo an rèidio a' craoladh phrògraman 's a tha ann an **craoladair**. Gabhaidh sin a-steach luchd-aithris, ceòladairean agus seinneadairean agus preasantairean a tha a' nochdadh anns na meadhanan. B' e Niall MacGill-Eathain a' chiad craoladair a chleachd Gàidhlig leis a' phrògram *Sgeulachdan agus Òran* anns na 1920an. Lean Uisdean Mac a' Phì, Fionnlagh J. MacDhòmhnaill agus Fred MacAmhlaidh nas fhaide e. B' e James Shaw Grant a' chiad craoladair anns a' Ghàidhlig air an telebhisean.

## Craoladairean Ainmeil
*Joy Dunlop
*Ian Grimble
*Ruairidh MacIlleathain
*Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Roinn-seòrsa:Meadhanan
Oilthigh Caitligeach Leuven

'S e oilthigh rannsachaidh a tha fo sgàil na h-Eaglaise Caitligiche agus a tha suidhichte ann am Leuven anns A' Bheilg 's a th' ann an **Oilthigh Caitligeach Leuven** (Duitsis: Katholieke Universiteit Leuven, ainm goirid: KU Leuven). Chaidh a stèidheachadh ann an 1834 le Pàpa Griogair XVI.

## Seann Oileanaich
*Guðmundur Steingrímsson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh
*Katholieke Universiteit Leuven

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:A' Bheilg
Guðmundur Steingrímsson

'S e ceòladair, neach-aithris, sgrìobhadair, riochdaire dioplòmasach agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann an **Guðmundur Steingrímsson**. Rugadh e air 27 an Dàmhair 1972 ann an Reykjavík. 'S ann gu teaghlach beartach agus cumhachdail 's a bhuinneas e: bha athair (Steingrímur Hermannsson) agus a sheanair (Hermann Jónasson) nam fhorsætisráðherra (Gàidhlig: prìomh-mhinistearan) roimhe. Fhuair e a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn í Reykjavík, far an robh e na cheann-suidhe a' chomainn-oileanaich *Framtíðin*. An dèidh na sgoile thug e ceum ann am feallsanachd agus Innis-Tìlis bho Oilthigh Innis Tìle, agus an uair sin chaidh e thall thairis gu Oilthigh Uppsala, Oilthigh Caitligeach Leuven agus Oilthigh Oxford. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2009 airson Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh Adhartach*), ach dh'fhàg e pàrtaidh a theaghlaich agus ghabh e ri Björt framtíð (Gàidhlig: *Teachd Soilleir*), pàrtaidh ùr a stèidhich e fhèin còmhla ri Róbert Marshall agus cuid a dhaoine à Besti flokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh as Fhèarr*). Cha do ghabh e pàirt anns na taghaidhean nàiseanta ann an 2016. Tha e air a bhith  pòsta dà thuras: aig a' pheantair Marta María Jónsdóttir agus aig an actair Alexía Björg Jóhannesdóttir, ach dhealaich e bhuapsa. Tha triùir chloinne aige. Bho 1992 tha e air a bhith a sàs anns na còmhlain-ciùl *Skárren ekkert* agus *Ske*, a cho-stèidhich e. Mar neach-naidheachd, tha e air a bhith ag obair airson a' phàipear-naidheachd *Fréttablaðið* agus sianal telebhisein air a bheil *Sirkus* bho 2003. A bharrachd, bho 2013 tha e air a bhith na bhall na bhuidheann riochdachadh Innise Tìle gu Seanadh Pàrlamaideach OSCE, far a thug e a chuid thaic gu gluasad a bhrosnaicheadh co-obrachadh eadar an OSCE PA agus an OSCE fhèin.

## Leabhraichean
*Áhrif mín á mannkynssöguna (2003)
*Heimsendir (2004)
*Svínið Pétur (2009)

## Prògraman Telebhisein
*Kvöldþáttarin
*Seumst með Silviu Nótt

## Clàran le Skárren ekkert
*Kirsuberjagarðurinn (1992)
*Ein Stór Fjölskylda (1995)
*Konur Skelfa (1996)
*Ein (1997)
*NPK (1999)

## Clàran le SKE
*Life, Death, Happiness and Stuff (2002)
*Feelings are great (2004)

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Framsóknarflokkurinn
*Björt framtíð

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Blaðamannafélags Íslands

'S e aonadh-ciùird à Innis Tìle s' a th' ann am **Blaðamannafélags Íslands** (Gàidhlig: *Aonadh Luchd-naidheachd Innis Tìle*). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík air 18 an t-Samhain 1897 agus 's e luchd-naidheachd a tha an sàs anns na meadhannan 's a tha e a' riochdachadh. 'S e Hjálmar Jónsson a tha na cathraiche an aonaidh a-nis (Róbert Marshall roimhe). Tha Blaðamannafélags Íslands na bhall Chomann Luchd-naidheachd Eadar-nàiseanta (FIJ) a bharrachd air Comann Luchd-naidheachd Lochlannach.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean A-muigh
*Blaðamannafélags Íslands

Roinn-seòrsa: Innis Tìle
Roinn-seòrsa:aonaidhean-ciùird
Roinn-seòrsa:Poileataigs