open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pàganachd Lochlannach

'S e **Pàganachd Lochlannach** (ann an Seann Lochlannais: *heidindomr*, Innis-Tìlis: *heiðindómur*) an teirm a  thathar a' cheachdadh airson cunntas a thoirt air traidiseanan creideimh cumanta am measg nan treubhan Gearmailteach a bha a ’fuireach anns na dùthchannan Lochlannach mus tàinig Crìosdaidheachd gu ceann a tuath na Roinn Eòrpa. B' e gu robh pàganachd Lochlannach ceangailte ri pàganachd Gearmailteach air fad, a chitheadh air feadh na Roinn Eòrpa far an robh treubhan Gearmailteach a' fuireach ann. O chionns gu robh na Lochlannaich a' fuireach ann an àiteachan an ìre mhath fada air falbh on eaglais air an iomall, cha do leig iad seachad an cuid seann chreideamhan gus an 10mh Linn. Chaidh eòlas làithreach mu phàganachd Lochlannach a thoirt a-steach le toraidhean àrsaidheachd, freumh-fhaclach, agus stuthan sgrìobhte aig an àm. Bhathar a' creisdin  ann an iomadh dia an àite aon dhuibh, rud air a bheil ioma-dhiadhachd.

## Iomraidhean

 
## Ceanglaichean a-muigh
* http://www.religionfacts.com/norse-religion

 
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Fàro
Le Corbusier

B' e ailtire às an Eilbheis a bha ann an **Le Corbusier** (Charles-Edouard Jeanneret). Tha e ainmeil airson nan togalach a thog e is nan leabhar a sgrìobh e.

Rugadh e ann an 1887 ann an La-Chaux-de-Fonds, an Eilbheis. Dh'fhoillsich e *Vers une architecture* ('A dh'ionnsaigh aon ailtireachd') ann an 1923. Dhealbhaich e am Villa Savoye ann am Poissy ann an 1931 agus an Cité Radieuse ann am Marseille eadar 1945 is 1952. B' e Chandigarh, prìomh-bhaile ùr ann am Punjab a bha am pròiseact as motha a rinn e còmhla ri Maxwell Fry, Jane Drew agus Pierre Jeanneret. Thog e am Maison de la Culture ann am Firminy faisg air Saint-Étienne ann an 1951. Chaochail e ann an tubaist is e a' snàmh ann an 1962.

## Buaidh ann an Alba
Bha buaidh mhòr air Colaiste Naoimh Peadair ann an Càrdanros a chaidh a thogail anns an 1960an.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Íslendingabók

'S e gheàrr-chunntas goirid air eachdraidh Innis Tìle bho thuineachadh nan Lochlannach gu ruige an 12mh Linn 's a th' ann an **Íslendingabók** (Gàidhlig: *Leabhar Innis Tìle*, Laideann *Libellus Islandorum*, IPA: *istlɛntiŋkaˌpouk*). 

Chaidh Íslendingabók  a sgrìobhadh le fear air an robh Ara fróða Þorgilsson anns na bliadhnaichean eadar 1122 agus 1133. 'S e am foillseachadh eachdraidheil as sine ann an Innis Tìle. Chaidh an leabhar seo a sgrìobhadh ann an Innis-Tìlis, ged a bhathar a' sgrìobhadh ann an Laideann aig an àm, leis gu robh e na chànan eadar-nàiseanta nan sgoilearan. Tha cuid a ràdh gun robh Thorgilsson aig toiseach tòisichidh cultair leabhraichean a tha air a bhith gu math làidir ann an Innis Tìle fad linntean agus gun do chuir e air dòigh riaghailtean a thaobh sgrìobhaidh anns a' chànan mhàthaireil aca. Tha stoidhle an sgrìobhadair uabhasach fhin gann agus tha beagan fianais ann fiù 's gu robh Laideann aig Thorgilsson. 

Tha leabhar Innis Tìle a' toirt iomradh dhuinn, am measg rudan eile, air fuireach nam manach à Èirinn (na *papar*) ann an Innis Tìle, tuineachadh Innis Tìle leis na Lochlannaich, stèidheachadh an Alþingi, Crìosdachadh an eilein, coinneamh na Graonlainn agus toiseach tuineachaidh an sin, a bharrachd air an ùine a chaidh a sgrìobhadh. 'S ann às an 17mh linn 's a tha lethbhreac as sine an Leabhair, làmh-sgrìobhainn pàipeir a sgrìobh Jón Erlendsson, a bha na sagart ann am Villingaholt fo Brynjólf Sveinsson, easbaig Skálholt. Sgrìobh Erlendsson an leabhar aige às deidh seann làmh-sgrìobhainn, a tha a-nis air chall, ach thathas a' creidsinn gun deach an làmh-sgrìobhainn thùsail a sgrìobhadh e timcheall air 1200. Chaidh an làmh-sgrìobhainn a chall goirid às deidh dha Erlendsson lethbhreac a dhèanamh dha.

## Iomraidhean
 

## Ceanglaichean a-mach
* Íslendingabók; Kristni saga: The Book of Icelanders; The Story of the Conversion

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Litreachas
Viðreisn

'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs Libearalach 's a th' ann am **Viðreisn**
(Gàidhlig: *Atharrachadh*). Cha deach a stèidheachadh ach air 24 an Cèitean  2016,  nuair a sgarr feadhainn on Sjálfstæðisflokkurinn. Tha ceathrar riochdairean aige san Alþingi (pàrlamaid), triùir fireannaich agus tè. 'S e iad seo agus Flokkur Fólksins  a th' ann na fòrsaichean poileataigeach as lùgha san Alþingi. Chan eil Viðreisn san riaghaltas a-nis. ‘S e pàrtaidh a tha gu làidir airson an Aonaidh Eòrpaich.

## Taghaidhean dhan Alþingi
Bha Viðreisn na bu shoirbheachaile ann an 2016 na ann an 2017,  nuair a bha iad anns an riaghaltas ann an co-bhann.

## Cathraichean

## Ceanglaichean a-muigh
* Viðreisn

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Flokkur Fólksins

'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs na làimhe chì 's a th' ann am **Flokkur Fólksins**
(Gàidhlig: *Pàrtaidh nan Daoine*). Cha deach a stèidheachadh ach air 27 am Faoilleach  2016. Bha ceathrar riochdairean aige san Alþingi (pàrlamaid), dithis bhoireannaich agus dithis fhireannaich, ach chuireadh dithis dhuibh a-mach às a' phàrtaidh. B' e gu robh an dithis siud a' gabhail ri gnèitheachas agus chualas na beachdan sin ann am bàr air a bheil *Klaustur Bar*, far an robh iad ag òl deoch làidir le buill-pàrlamaid à Miðflokkurinn. Tha am bàr sin suidhichte air beulaibh an Alþingi. 'S e Flokkur Fólksins agus Viðreisn  a th' ann na fòrsaichean poileataigeach as lùgha san Alþingi. Chan eil Flokkur Fólksins san riaghaltas a-nis. 'S e pàrtaidh a tha gu làidir an aghaidh an Aonaidh Eòrpaich agus bochdainn, ach mar as àbhaist bithear ag iomairt airson nan daoine aosda agus ciorramaich.

## Taghaidhean dhan Alþingi
Bha Flokkur Fólksins na bu shoirbheachaile ann an 2017 na ann an 2016, leis nach d' fhuair iad idir seat neo seat sa chiad dol a-mach

## Ceanglaichean a-muigh
* Flokkur Fólksins

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Miðflokkurinn

'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios ann am meadhan speactram poilitigs na dùthcha 's a th' ann am **Miðflokkurinn**
(Gàidhlig: *Pàrtaidh Meadhannach*). Cha deach a stèidheachadh ach air 24 an t-Sultain 2017, nuair a sgar feadhainn on Framsóknarflokkurinn, air sgàth pholasaidhean a thaobh bhancaichean, a tha na trioblaid mhòr ann an Innis Tìle. Tha seachdnar riochdairean aige fhèin san Alþingi (pàrlamaid), còignear fireannaich agus tè, a bharrachd air dithis eile a dh' fhàg Flokkur Fólksins an dèidh sgàinneal ann am bàr. B' e gu robh iad uile a' gabhail ri gnèitheachas agus chualas na beachdan sin ann an *Klaustur Bar*, a tha suidhichte air beulaibh an Alþingi, far an robh iad ag òl deoch làidir. 'S e an treas fòrsa poileataigeach as motha san Alþingi a-nis, ach chan eil Miðflokkurinn air a bhith san riaghaltas fhathast. 'S e pàrtaidh a tha gu làidir an aghaidh an Aonaidh Eòrpaich a th'ann.

## Taghaidhean dhan Alþingi
Fhuair Miðflokkurinn seachd seataichean dhan Alþingi ann an 2017, a' chiad dol a-mach aig a' phàrtaidh.

## Ceanglaichean a-muigh
* Miðflokkurinn

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Gabrielle Keiller

B' e neach-spòrs agus cruinniche nan ealain a bha ann an **Gabrielle Keiller**.

Rugadh i ann am Bearaig a Tuath 10 an Lùnastal 1908 is a pàrantan a' tadhal a' bhaile agus thogadh i anns na Stàitean Aonaichte.
Mar Ghabrielle Style dhràibh i carbadan-eiridinn rè a' chogaidh agus chluich i goilf agus bhuannaich i na farpaisean fosgailte Lucsamburg, Monaco agus na h-Eilbheis ann an 1948 agus Monaco a-rithist an ath-bhliadhna. Phòs i Alexander Keiller, àrsaidhear a shlocaich Avebury ann an 1951 agus dh'imrich iad gu Kingston-upon-Thames. Stad i goilf a chluiche as dèidh bàs a fear is dh'obair i mar shaor-thoileach anns an Taigh-tasgaidh Breatannach. Fhuair i rainse ann an Texas mar dhìleab is reic i e, is fhuair i pàirt den airgead den teaghlach Keiller, an do fhuair iad o mharmalaid, nuair a chaochail a fear. Chuir i an airgead seo ann an ealan os-fhìreach agus Dada as dèidh dhi tadhal Venice ann an 1960 nuair a thachair i ri Peggy Guggenheim. Chaochail i ann am Bath 23 an Dùbhlachd 1995.

## Alba
Chaidh Tasg-lann Ealain Nuadh is an Latha An-diugh aig Gailearaidhean Nàiseanta Alba a stèidheachadh air cruinneachaidhean Keiller agus Roland Penrose.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Ealain
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Os-fhìreachas
Vinstrihreyfingin - grænt framboð

'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs na làimhe chlì 's a th' ann am **Vinstrihreyfingin - grænt framboð** (Gàidhlig: *Gluasad Clì - Uaine*, ainm goirrid: *Vinstri Græn*). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík air 6 an Gearran 1999, nuair a dhiùlt cuid a *þingmenn* (Gàidhlig: Buill-pàrlamaid) à ceithir pàrtaidhean beaga (Alþýðubandalagið, Alþýðuflokkurinn, Kvennalistinn agus Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins) a ghabhail ris an aonadh a chruthaich Samfylkingin. Tha aon riochdaire deug aige fhèin san Alþingi (pàrlamaid), sianar boireannaich agus còignear fireannaich. 'S e an dara fòrsa poileataigeach as motha san Alþingi, agus tha e san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Sjálfstæðisflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn. A bharrachd air sin, tha ceannard a' phàrtaidh, Katrín Jakobsdóttir, na *forsætis­ráð­herra* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear). 'S i an dara thè san dreuchd ann an eachdraidh Innis Tìle, an dèidh Jóhanna Sigurðardóttir, a bha na prìomh-mhinistear bho 2009 gu ruige 2013. 'S e pàrtaidh a tha gu làidir an aghaidh an Aonaidh Eòrpaich a th'ann.

## Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 2009 a bha Vinstrihreyfingin - grænt framboð na bu shoirbheachaile.

## Prìomh-mhinistearan
Tha dìreach aon *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Forsætisráðherra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) air a bhith aige gu ruige seo:
*Katrín Jakobsdóttir (2017 -)

## Ceanglaichean a-muigh
* Vinstrihreyfingin - grænt framboð

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Salvador Dalí

B' e neach-ealain à Catalòinia a bha ann an **Salvador Dalí i Domènech**. Tha e ainmeil airson obrach mar dhealbhan is filmichean os-fhìreach.

Rugadh is thogadh ann am Figueres agus chaidh e gu sgoil-ealain ann am Madrid ann an 1920. Chaidh fhuadachadh ann an 1923 is thill e ann an 1924. Chaidh *Un Chien Andalou* ('Cù à Andalusia'), film a rinn e còmhla ri Luis Buñuel, a thaisbeanadh ann am Paris ann an 1929. Thaisbean e an dàrna film aige, *L'age d'Or* ('Linn an Òir') ann an 1930 agus dealbh ainmeil *The Persistence of Memory* ('Leantalachd a' Chuimhne'). Phòs e Gala (Elena Ivanovna Diakonova) ann an 1934 is theich an dithis Eòrpa ann an 1940. Dh'fhuirich iad sna Stàitean Aonaichte gu ruige 1948 is e a' co-obrachadh le Alfred Hitchcock air an fhilm *Spellbound*. Stèidhich e an taigh-tasgaidh Dalí ann am Figueres ann an 1970. Chaochail e ann an 1989.  Thug Diego Velázquez buaidh uabhasach làidir airsan.

## Obraichean ann an Alba
Dhealbh e *Crìosta Naomh Iain a' Chrois* ann an 1951 is cheannaich Comhairle Baile Ghlaschu e ann an 1952. Tha e air thaisbeanadh aig taigh-tasgaidh Kelvingrove. Rinn e 11 cruthan-ealain de ghiomach agus fòn airson Edward James agus tha aon dhaibh fhathast ann an Alba.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Roinn-seòrsa:Daoine à Catalonia
Roinn-seòrsa:Os-fhìreachas
Edward James

B' e bàrd agus pàtran nan ealain a bha ann an **Edward James**. Tha e ainmeil airson an taic an tug e do Salvador Dalí, René Magritte agus Leonora Carrington agus an obrach a rinn e còmhla.

Rugadh e ann an 1907 ann an West Dean ann an Sussex. Choimiseanaich e mòran ealan os-fhìreach airson taigh air an oighreachd sna 1930an. Chaidh e an urras air seusan ballet ann an Lunnainn is Paris ann an 1934 is cho-obraich e air am fòn-giomach le Salvador Dalí.

Anns na 1940an stèidhich e gàrraidhean os-fhìreach le trichead togalaich ann am Meagsago, *Las Pozas* ('Na Lochanan'). Stèidhich e colaiste anns an oighreachd ann an 1971 agus chaidh e na oilthigh ann an 2019. Chaochail e ann an 1984.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Bàird
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn
Roinn-seòrsa:Os-fhìreachas
Inga Sæland

'S e neach-poileataigs à Innis Tìle a tha ann an **Inga Sæland**. Rugadh i air 3 an Lùnasdal 1959 ann an Ólafsfjörður. Tha ise na ball Flokkur Fólksins, fòrsa beag san Alþingi, is iad nan luchd-dùbhain. Stèidhich i fhèin am pàrtaidh ann an 2016. Fhuair i a cuid foghlaim aig Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*). Bha Sæland na farpaiseach nàiseanta roimhe seo ann an *X Factor* an Innis Tìle eadar 2006 agus 2007. Mar neach-poilitigs, tha Sæland air cunntas a thoirt oirre fhèin gu bheil i coltach ri neach-poilitigs Frangach Marine Le Pen. Mar Bhall Pàrlamaid, tha Inga gu tric air a bhith na neach-tagraidh airson ciorramaich agus daoine bochda ann an Innis Tìle. Tha ceathrar chloinne agus còignear oghaichean aice.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Flokkur Fólksins

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sigurður Ingi Jóhannsson

'S e fear-poileataigs Innis Tìle a th' ann an **Sigurður Ingi Jóhannsson**. Rugadh e san 20 an Giblean 1962 ann an Selfoss. Tha esan na bhall Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh Adhartach*),  an treas fòrsa poileataigeach san Alþingi, agus a tha san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Vinstrihreyfingin - grænt framboð agus Sjálfstæðisflokkurinn. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2009 agus bha e na labhraiche eadar 2011 agus 2013. Bha Jóhannsson na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætis­ráð­herra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) eadar-amail bho 2016 gu ruige 2017. Fhuair e a chuid foghlaim air an dùtrhaich aig Menntaskólinn að Laugarvatni agus an uair sin aig Colaiste Rìoghail Leigheis is Àiteachas (Danmhairgis: * Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole*) thall an Copenhagen san Danmhairg.

## Caibineit Jóhannsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Jóhannsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:

*Sigurður Ingi Jóhannsson: Prìomhaire
*Bjarni Benediktsson: Ionmhais agus an Eaconomaidh
*Kristján Þór Júlíusson: Slàinte
*Illugi Gunnarsson: Foghlam agus Cultar
*Ragnheiður Elín Árnadóttir: Gnìomhachais is Malairt
*Eygló Harðardóttir: Cùisean Sòisealta agus Taigheadas
*Gunnar Bragi Sveinsson: Iasgach agus Àiteachas
*Ólöf Nordal: Rùnaire na Stàite
*Sigrún Magnúsdóttir: Àrainneachd agus Goireasan nàdarra
*Lilja Dögg Alfreðsdóttir: Dùthchannan Cèin

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Framsóknarflokkurinn

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson

'S e neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann an **Sigmundur Davíð Gunnlaugsson** (IPA: *sɪɣmʏntʏr ˈtaːvið ˈkʏnlœixˌsɔːn*). Rugadh e air 12 am Màrt 1975 ann an Reykjavík. Tha esan a-nis na bhall Miðflokkurinn, fòrsa beag san Alþingi. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2009. Bha Gunnlaugsson na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|fhorsætis­ráð­herra]]* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) eadar 2013 agus 2016 airson Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: *Am Pàrtaidh Adhartach*), ach b' fheudar dha an dreuchd agus am pàrtaidh fhàgail air sgàth 's gun do nochd ainm anns na *Panama Papers*, sgàinneal mòr maoineachaidh. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*).

## Caibineit Ghunnlaugsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Gunnlaugsson os cionn an riaghaltais. Tha iad a' buinntinn uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:

*Sigmundur Davíð Gunnlaugsson: Prìomhaire, Ceartas bho 26.08 gu ruige 04.12.2014
*Bjarni Benediktsson: Ionmhais agus Eaconomaidh
*Ragnheiður Elín Árnadóttir: Gnìomhachas is Malairt
*Hanna Birna Kristjánsdóttir: Rùnaire na Stàite gu ruige 04.12.2014
*Illugi Gunnarsson:  Foghlam agus Cultar
*Sigurður Ingi Jóhannsson: Àiteachas is Iasgach agus Àrainneachd is Stòrasan nàdarra gu ruige 31.12.2014
*Gunnar Bragi Sveinsson: Dùthchannan Cèin
*Kristján Þór Júlíusson: Slàinte
*Eygló Harðardóttir: Cùisean Sòisealta agus Taighdeachas
*Ólöf Nordal: Rùnaire na Stàite bho 04.12.2014
*Sigrún Magnúsdóttir: Àrainneachd agus Stòrasan nàdarra bho 31.12.2014

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Miðflokkurinn

 

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Katrín Jakobsdóttir

'S e *forsætis­ráð­herra* (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) Innis Tìle a th' ann an **Katrín Jakobsdóttir** (IPA: *ˈkʰaːtrin ˈjaːkʰɔpsˌtouʰtɪr̥*, Gàidhlig: *Catrìona Nic Iàcoib*). Rugadh i air 1 an Gearran 1976 ann an Reykjavík. Tha ise na ball Vinstrihreyfingin - grænt framboð (Gàidhlig: *Gluasad Clì - Uaine*),  an dara fòrsa poileataigeach as motha san Alþingi, agus a tha san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Sjálfstæðisflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn. Fhuair i a cuid foghlaim aig Menntaskólinn við Sund agus Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*), a tha fo sgàil na stàite, agus aig Oilthigh Reykjavík (Innis-Tìlis: *Háskólinn í Reykjavík*), a tha san roinn phrìobhaideach. Tha i air a bhi na *[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|forsætis­ráð­herra]]* bho 2017. 'S i an dàrna thè a bhith na forsætis­ráð­herra ann an eachdraidh na dùthcha an dèidh Jóhanna Sigurðardóttir.

## Cabineit Jakobsdóttir
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a tha Jakobsdóttir air a bhith os cionn an riaghaltais. Tha iad a' buinntinn uile gu Framsóknarflokkurinn, Sjálfstæðisflokkurinn agus Vinstrihreyfingin - grænt framboð:

*Katrín Jakobsdóttir,  Prìomhaire
*Bjarni Benediktsson: Ionmhais agus Eaconomaidh
*Sigurður Ingi Jóhannsson: Còmhdhail agus Roinnean
*Kristján Þór Júlíusson: Àiteachas agus Iasgach
*Svandís Svavarsdóttir: Slàinte
*Guðlaugur Þór Þórðarson: Dùthchannan Cèin
*Sigríður Á. Andersen: Ceartas  gu ruige 14.03.2019
*Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir: Turasachd, Gnìomhachas is Ùr-ghnàthachadh agus Ceartas
*Lilja Dögg Alfreðsdóttir: Foghlam agus Cultar
*Ásmundur Einar Daðason: Cùisean Sòisealta agus Cothroman Co-ionann agus, bho 01.01.2019 Cùisean Sòisealta agus Clann
*Guðmundur Ingi Guðbrandsson: Àrainneachd agus Stòrasan nàdarra

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach
* Vinstrihreyfingin - grænt framboð

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir

'S e neach-poileataigs Innis Tìle a tha ann am **Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir**. Rugadh i air 4 an Dàmhair 1965 ann an Reykjavík ach tha i a' fuireach a-nis ann an Hafnarfjörður. Tha ise a-nis na ball Viðreisn, fòrsa beag san Alþingi, is iad nan luchd-dùbhain. Bha i na ministear an Iasgaich agus Àiteachas ann an riaghaltas Sjálfstæðisflokkurinn eadar 2003 agus 2009, agus an uair sin na ministear an Foghlaim ann an 2017. Tha i a-nis ann an Viðreisn. Fhuair i a cuid foghlaim aig Menntaskólann við Sund agus Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Viðreisn

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Ólafsfjörður

‘S e baile beag iasgach agus port ann an ceann a tuath Innis Tìle a th’ ann an **Ólafsfjörður** (IPA: **ouːlafsˌfjœrðʏr**). Tha e suidhichte faisg air Akureyri, dìreach aig ìre na mara, san roinn *[[Norðurland Eystra]]* (Roinn an Ear-Thuath), ri taobh Loch mara *Eyjafjörður*, 397km air falbh bho Reykjavík agus 439km bho Selfoss. Tha 787 duine a’ fuireach sa bhaile. Tha eaconomaidh a'  bhaile stèidhichte air iasgach agus turasachd, ach tha dì-dhaoineachadh na triobaid mhòr. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi.

## Eachdraidh
Nochd am baile san 65mh caibideil dhen Landnámabók, nuair a thug fear air an robh Óláfur seilbh air an sgìre: 

*Óláfur nam alla dali fyrir vestan og Óláfsfjörð sunnan til móts við Þormóð og bjó að Kvíabekki. Hans synir voru þeir Steinmóður, faðir Bjarnar, og Grímólfur og Arnoddur, faðir Vilborgar, móður Karls hins rauða.*

*Thug Olgharach seilbh air na [[gleann|glinn]] air fad chun an iar, agus Olaffjörður gu deas far a choinnich e ri Tormod, agus ghabh e còmhnaidh aig Kvíabekki. B' e Steinmóður a [[mac|mhac]], athair Bjarnar, agus Grímólfur agus Arnoddur, [[athair]] Vilborg, [[màthair]] Tearlach Ruadh. *

Chaidh rathad a chruthadh ann an 1940 agus thoisich am baile ri fhàs an dèidh an Darna Cogaidh tro ghnothach an sgadain. 'S e nach eil an loch fo dheigh idir sa gheamhradh ged a tha Ólafsfjörður gu math faisge air a' Chearcall Artach. Chaidh an tunail *Múlagöng*, a tha 3km a dh'fhaide, fhosgladh ann an 1991.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh *Loch Mara Olgharaich* sa chànan aca, bho *fjörður* (Loch Mara) agus *Ólaf* (Olgharach).

## Daoine Ainmeil
*Inga Sæland (1959): neach-poileataigs

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Magnus Magnusson

B' e craoladair, neach-aithris, eadar-theangaiche, sgrìobhadair agus preasantair telebhisein Albannach/Innis Tìleach a bh' ann am **Magnus Magnusson**, KBE (IPA: *ˈmaknus ˈmaknusɔn* air neo Magnús Sigursteinsson; Reykjavík,  12 an Dàmhair 1929 - Baile Mòr 7 am Faoilleach 2007). Ged a rugadh e ann an Innis Tìle, b' ann ann an Alba a bha e a’ fuireach airson cha mhòr a bheatha air fad, ged nach do ghabh e saoranachd Breatannach a-riamh. Thàinig e gu follaiseachd mar neach-naidheachd telebhisean a ’BhBC agus bha e ainmeil mar neach-lìbhrigidh prògram ceiste telebhisean BBC Mastermind, a chùm e airson 25 bliadhna. Tha e ainmeil cuideachd airson an dealbh ainmeil aige "Tha mi air tòiseachadh gus an cuir mi crìoch air" Beurla: I’ve started so I’ll finish), a thuirt e nuair a bhiodh an ùine a ’ruith a-mach fhad 's a bha e a’ leughadh ceist air Mastermind. Ghluais Magnusson gu Dùn Èideann an Alba nuair a bha e dìreach 9 mìosan a dh'aois còmhla ri a phàrantan, Sigursteini Magnusson agus Ingibjörg Sigurðardóttir, leis gu robh athair na phrìomh oifigear Eòrpach Samband ĺslenskra Samvinnufélaga (Gàidhlig *Comann Co-chomainn Innis Tìle*), a bharrachd air na chonsal Innis Tìle ann an prìomh-bhaile na h-Alba. Cha do chleachd Magnusson an sloinneadh aige – Sigursteinsson - o chionns gur e Sigursteini a bha air athair is e a' fuireach thall thairis le cleachdaidhean eadar-dhealaichte on dùthaich aige fhèin. Thogadh e ann an sgìre Joppa an Dùn Èideann.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Craoladh
Halldóra Mogensen

'S e peantair agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann an **Halldóra Mogensen**. Rugadh i air 11 an t-Iuchar 1979 ann an Reykjavík. Tha ise na ball Píratar, an còigeamh fòrsa poileataigeach san Alþingi, is iad nan luchd-dùbhain. Stèidhich i fhèin am pàrtaidh ann an 2016. Fhuair i a cuid foghlaim aig Scuola Lorenzo de' Medici ann am Firenze agus Sgoil Ealain Innise Tìle (Innis-Tìlis: *Listáskóli Íslands*).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Píratar

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Borgarnes

'S e baile beag air an àirde an iar Innis Tìle a th' ann am **Borgarnes** (IPA: *pɔrkarˌnɛs*). Tha e suidhichte faisg air Akranes, aig 52m os cionn ìre na mara, san roinn *[[Vesturland]]* (Roinn an Iar), ri taobh an loch mara *Borgarfjörður*, 118km air falbh bho Selfoss agus 312km bho Akureyri. Tha 1,875 duine a’ fuireach sa bhaile agus tha an drochaid *Borgarfjarðarbrú*, an dara dhrochaid as fhaide na dùthcha, ga ceangladh ri Reykjavík. 'S ann air turasachd agus Àiteachas a tha eaconomaidh na sgìre stèidhichte. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi. Tha Oilthigh Bifröst suidhichte faisg air a' bhaile.

## Eachdraidh

A rèir an Landnámabók, b' e fear air an robh Skalla-Grímur a thug seilbh air an talamh san sgìre air fad agus gun do thog e daingneachadh ann:

*Skalla-Grímur var þar um veturinn, sem hann kom af hafi, og kannaði þá allt hérað. Hann nam land utan frá Selalóni og hið efra til Borgarhrauns og suður allt til Hafnarfjalla, hérað allt svo vítt sem vatnföll deila til sjóvar. Hann reisti bæ hjá vík þeirri, er kista Kveld-Úlfs kom á land, og kallaði að Borg, og svo kallaði hann fjörðinn Borgarfjörð.*

*Bha Skalla-Grímur ann sa gheamhradh às an tàinig e, a' sgrùdadh na sgìre air fad. Thug e fearann ​​bho Selalón agus gu h-àrd gu Borgarhraun agus gu deas cho fada ri Hafnarfjall, sgìre a tha cho farsaing ri easan a ’roinn chun mhuir. Thog e tuathanas faisg air a ’chala a thàinig ciste Kveldulf air tìr, agus thug e Borg mar ainm air, agus an uairsin ghairm e am fjord Borgarfjörður*

Thàinig Borgarnes gu bhith na àite malairt ann an 1861, às deidh dha Innis Tìle saorsa monopolaidh malairteach na Danmhairg fhaighinn, agus an aghaidh an iarrtais airson àite malairt air taobh siar an eilein. Chaidh companaidh malairt fhosgladh an uairsin ann an 1977.

Ged a tha Borgarnes na sheasamh ri taobh na mara, cha mhòr nach eil iasgach idir air a thachart an-diugh. Air 24 an Dàmhair 1987, chaidh còirichean seilbh malairteach a thoirt dha Borgarnes agus chaidh ainmeachadh gu foirmeil mar Borgarnesbær. Air 11 an t-Ògmhios 1994, thàinig Borgarnesbær Hraunhreppi, Norðurárdalshreppi agus Stafholtstungnahreppi còmhla fon ainm Borgarbyggð.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Rubha an Dùin sa chànan aca, bho  Borg (Dùn) agus Nes (Rubha).

## Daoine Ainmeil
*Ólafur Tryggvason Thors (1892 - 1964) Neach-poileataigs.
*Veturliði Óskarsson: (1958) Cànanaiche.
*Sigurður Páll Jónsson: (1958) Neach-poileataigs.
*Magnús Scheving: (1986) Actair agus lùth-chleasaiche.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Dragsholm
*  Falkenberg
*  Leirvík
*  Pihtipudas
*  Ullensaker

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Björk Guðmundsdóttir

'S e Bàrd, seinneadair, ceòladair Pop agus sgrìobhadair à dh'Innis Tìle a th' ann am **Björk Guðmundsdóttir** (IPA: *ˈpjœr̥k ˈkvʏðmʏntsˌtouʰtɪr̥*). Rugadh i air 21 an t-Samhain 1965 ann an Reykjavík ach thogadh i ann an Kópavogur. Is e pàrantan Bjarkar Guðmundur Gunnarsson (1945) a bha na chathraiche agus neach-glèidhteachais aig *Rafiðnaðarsamband Íslands* (Gàidhlig: *Comann Dealain Innis Tìle*) agus Hildur Rúna Hauksdóttir (1946 - 2018). Thàinig an clàr Björk a-mach ann an 1977, far an do sheinn i, am measg rudan eile, òrain cloinne à Innis Tìle. Goirid às deidh sin, thòisich ceòl punc a' toirt buaidh oirre a bharrachd air ceòl jazz. Tràth sa beatha, bha i ann an grunn chòmhlain punc agus jazz. Ann an 1983 cho-stèidhich i còmhlan eile air an robh *KUKL*, a thàinig gu bhith an uairsin *Sugar Sugar Pieces*. Leis a' chòmhlan sin choisinn Björk cliù air feadh an t-saoghail. Nuair a dh' fhalbh *Sugar Candy* ann an 1992, thòisich i air cùrsa-beatha aon-neach agus tha i air 10 clàran a thoirt a-mach, nam measg 3 diosgan ciùil agus aon le ceòl le Lars von Triers The Dark Dancer, a bha le chèile a' cluich a' phrìomh phàirt agus a rinn an ceòl leis an fhilm. Chaidh Björk ainmeachadh airson Oscar airson an òrain "Chunnaic mi e gu h-iomlan" bhon Dannsair Dorcha ann an 2000.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Björk

Roinn-seòrsa:Ceòl
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Bàird
Logi Már Einarsson

'S e neach-poileataigs Innis Tìle a tha ann am **Logi Már Einarsson**. Rugadh e san 21 an Lùnasdal 1964 ann an Akureyri. Tha esan na bhall Samfylkingin, an ceathramh fòrsa san Alþingi. Bha e na ailtire roimhe. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn á Akureyri agus Sgoil Ailtireachd agus deilbh Oslo (Nirribhis: *Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo*).

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* Samfylkingin

Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Oilthigh Innis Tìle

'S e oilthigh rannsachadh na stàite ann an Reykjavík a th' ann an **Oilthigh Innis Tìle** (Innis-Tìlis: *Háskóli Íslands*). Chaidh Oilthigh Innis Tìle a stèidheachadh air 17 an t-Ògmhios, 1911,  fo èigheachd an Alþingi. Thòisich iad ag obair tràth san Dàmhair sa bhliadhna sin. B' e dìreach trì dàimhean a bha an lùib aig an toiseach tòisichidh:  Sgoil na Sagartachd, Sgoil Mheidigeach agus an Sgoil Lagha. Bha aon roinn fa-leth taobh a-staigh an Oilthigh airson gach aon dhiubh, agus chaidh roinn feallsanachd sònraichte a stèidheachadh aig a cheann thall. Anns a' chiad bhliadhna cha robh ach 45 oileanach ann, còignear ann an roinn na diadhachd, seachd-deug ann an roinn an lagha agus 23 anns an roinn mheidigeach, ach cha robh gin dhiubh clàraichte anns an roinn feallsanachd. B. e Björn M. Ólsen, àrd-ollamh feallsanachd, a' chiad phrionnsapal san sgoil. 

Airson a' chiad 29 bliadhna, bha Oilthigh Innis Tìle suidhichte air làr ìosal an *Alþingishusið* - togalach na pàrlamaid - ann an Ceàrnag Austurvöllur, ach ann an 1940 ghluais an sgoil gu togalach ùr, prìomh thogalach an Oilthigh, ann an Sràid Suðurgata. Bhon uairsin, tha sgìre an Oilthigh air leudachadh gu mòr, agus tha mòran thogalaichean air an cleachdadh air gach taobh Suðurgata agus ann a bharrachd àiteachan. Tha Crannchur an Oilthigh air pàigheadh ​​gu ìre mhòr airson cosgaisean togalaichean ùra sgoile a bharrachd air cumail suas seann thogalaichean, a chaidh a stèidheachadh ann an 1934 le cead sònraichte. Aig deireadh 2007, chaidh Ceàrnag an Oilthigh a choileanadh, a tha na sheòrsaiche cumanta de dhà thogalach, 8,500m². B’ ann as t-earrach 2006 a thòisich obair togail. Chuir Guðni Thorlacius Jóhannesson - ceann-suidhe Innise Tìle - bliadhnaichean ag obair an seo.

## Seann Oileanaich
*Einar Arnórsson
*Ásgeir Ásgeirsson
*Bjarni Benediktsson (1908)
*Bjarni Benediktsson
*Rósa Björk Brynjólfsdóttir
*Vigdís Finnbogadóttir
*Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
*Ólafur Ragnar Grímsson
*Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
*Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
*Jóhann Hafstein
*Geir Hallgrímsson
*Katrín Jakobsdóttir
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Hermann Jónasson
*Ólafur Jóhannesson
* Davíð Oddsson
*Björt Ólafsdóttir
*Veturliði Óskarsson
*Inga Sæland
*Steingrímur Jóhann Sigfússon
*Magnús Scheving
*Guðmundur Steingrímsson
*Svandís Svavarsdóttir
*Gunnar Thoroddsen
*Tryggvi Þórhallsson

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Innis Tìle
Oilthigh Reykjavík

'S e oilthigh prìobhaideach ann an Reykjavík a th' ann an **Oilthigh Reykjavík** (Innis-Tìlis: *Háskólinn í Reykjavík* air neo *An t-Oilthigh ann an Reykjavík*, facal air an fhacal). Chaidh a stèidheachadh ann an 1998, tro chòir-sgrìobhte
agus b' ann fo sgàil Seòmar Malairt, Caidreachas Luchd-fastaidh agus Caidreachas Gnìomhachasan Innis Tìle a fhuaras sin. 'S e an t-oilthigh prìobhaideach as motha na dùthcha a th'ann. Aig Oilthigh Reykjavik, thathar a' cur cuideam air rannsachadh a tha aithnichte aig ìre eadar-nàiseanta. Gach bliadhna, bidh comataidh ceithir-neach de eòlaichean cèin a' dèanamh measadh mionaideach air gnìomhachd rannsachaidh gach neach-obrach acadaimigeach le dleastanas rannsachaidh aig an Oilthigh. Is e na prìomh shlatan-tomhais anns a' mheasadh bhliadhnail seo foillseachaidhean air fòraman ath-sgrùdaichte le co-aoisean, obair rannsachaidh eile leithid stiùireadh luchd-rannsachaidh, com-pàirteachadh ann an rannsachadh eadar-nàiseanta agus faighinn maoin rannsachaidh bho mhaoin farpaiseach. Tha co-dhùnadh a ’mheasaidh cuideachd air a chleachdadh mar bhunait airson a bhith a’ roinn tabhartas rannsachaidh na stàite eadar dàmhan an oilthigh. Tha Comhairle Rannsachaidh an RU a ’cumail sùil air agus tha uallach air airson a’ mheasaidh, ach tha am measadh na phàirt chudromach de smachd càileachd sgrùdadh aig an Oilthigh. Chuir Guðni Thorlacius Jóhannesson – ceann-suidhe Innise Tìle – bliadhnaichean ag obair an seo.

## Seann Oileanaich
*Guðni Thorlacius Jóhannesson
*Viktor Arnar Ingólfsson
*Katrín Jakobsdóttir

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Innis Tìle
Colaiste Oilthigh Hólar

'S e seann oilthigh dùthchail rannsachadh na stàite ann an Hólar a th' ann an **Colaiste Oilthigh Hólar** (Innis-Tìlis: *Hólaskóli - Háskólinn á Hólum*). Chaidh a stèidheachadh ann am baile beag air a bheil Hólar, sa ghleann Hjaltadalur ann an 1106. Tha traidisean foghlaim fada aig Hólar. Chaidh sgoil cathair-eaglais an Easbaig Jón Ögmundsson a stèidheachadh san àite. Ann an 1550, chaidh an sgoil atharrachadh gu Laideann agus mhair i mar sin gu ruige 1801. Ann an 1882, chaidh sgoil àiteachais a stèidheachadh ann an Hólar, anns  bheil freumhan an Oilthigh. Bho 2003, chaidh Oilthigh Hólar a leasachadh bho sgoil àiteachais àbhaisteach, agus air 1 an t-Iuchar 2007, chaidh Oilthigh Hólar a stèidheachadh gu h-oifigeil. 'S ann air oideachadh ann am bith-eòlas mara, eich agus turasachd nàdurrach a tha Colaiste Oilthigh Hólar a' dèanamh fòcas an latha an-diugh.

## Seann Oileanaich

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Foghlam
Oilthigh Bifröst

'S e oilthigh dùthchail rannsachaidh ann am Bifröst, a faisg air Borgarnes (Vesturland), a th' ann an **Oilthigh Bifröst** (Innis-Tìlis: *Háskólinn á Bifröst*). Chaidh am baile, Bifröst, a thogail timcheall air an sgoil, anns a bheil mu 200 duine a' fuireach ann. Chaidh an sgoil a stèidheachadh ann an 1918 fon ainm Samvinnuskólinn a bha i an uairsin ann an Reykjavík. Bha an sgoil air a ruith le Comann Chomainn Co-obrachaidh Innis Tìle agus bha i airson buill den ghluasad co-obrachaidh a bha seo. B' e Jónas Jónsson à Hrifla a' chiad phrionnsapal. B' ann air Colaiste Ruskin, ann an Sasainn, a chaidh a mhodaileadh. Ghluais an sgoil gu fearann Hreðarvatn anns an Artaig a Tuath ann an 1955. B' ann an 1988 a chaidh an sgoil a stèidheachadh gu foirmeil mar oilthigh. Tha an sgoil air a dhol tro ghrunn atharrachaidhean ainm, ach a bharrachd air a' chiad ainm (an Sgoil Cho-obrachail) agus an t-ainm a th' ann an-dràsta (Oilthigh Bifröst), chaidh an t-Oilthigh ainmeachadh mar Oilthigh Co-obrachail agus Oilthigh Gnìomhachais Bifröst. Tha an sgoil air a bhith san roinn prìobhaideach bho 1990, mus robh i na roinn taobh a-staigh Samband ĺslenskra Samvinnufélaga (Gàidhlig *Comann Co-chomainn Innis Tìle*). 'S  e Vilhjálmur Egilsson, an ceannard an-dràsta, a thòisich san dreuchd ann an 2013 nuair a leig Bryndís Hlöðversdóttir dheth a dhreuchd an dèidh dà bhliadhna a fhrithealadh, bho 2011. Tha còrr air 570 oileanaich san sgoil. Tha dà roinn san: saidheansan sòisealta air an dara taobh agus lagh agus gnìomhachas air an taobh eile. Chuir Guðni Thorlacius Jóhannesson - ceann-suidhe Innise Tìle - bliadhnaichean ag obair an seo.

## Seann Oileanaich
*Halldór Ásgrímsson

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Foghlam
Oilthigh Akureyri

'S e oilthigh rannsachadh na stàite ann an Akureyri, ann an ceann a tuatha Innis Tìle 's th' ann an **Oilthigh Akureyri** (Innis-Tìlis: *Háskólinn á Akureyri* air neo *An t-Oilthigh ann an Akureyri*, facal air an fhacal). Chaidh a stèidheachadh ann an 1987. Tha Sgoil Saidheansan Slàinte Oilthigh Akureyri ag obrachadh fad trì roinnean; Altramachd agus Leigheas Dreuchdail, a tha a' tabhann sgrùdadh fo-cheum airson ceum baidsealair (B.s.) agus ceum for-cheum a bheir seachad sgrùdaidhean for-cheum eadar-chuspaireil airson ceum maighstireachd (M.s.) agus dioplòma ann an saidheansan slàinte. Tha grunn sgrùdaidhean ann an saidheansan slàinte air an dèanamh anns na saidheansan slàinte a tha ceangailte ris an roinn iar-cheumnach agus a tha a rèir poileasaidh agus amasan bunaiteach roinn nan saidheansan slàinte agus poileasaidh Oilthigh Akureyri aig àm sònraichte sam bith.

## Seann Oileanaich

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Foghlam
Ólafur Jóhann Sigurðsson

B' e sgrìobhadair à dh'Innis Tìle a bha ann an **Ólafur Jóhann Sigurðsson**. Rugadh e air 26 an t-Sultain 1918 ann an Garðabær agus chaochail e air 30 an t-Iuchar 1988 ann an Reykjavík.
B' e Sigurður Jónsson, neach-àiteachais, tìdsear agus neach-lagha agus Ingibjörg Þóra Jónsdóttir a bh' ann a phàrantan. Rinn Sigurðsson òraidean air litreachas co-aimsireil agus sgrìobhadh nobhailean aig Oilthigh Cholumbia ann an Eabhraig Nuadh tron gheamhradh 1943 - 1944. A bharrachd air sgrìobhadh, bha e ag oabir air naidheachdas airson greis, dh' obraich e air foillseachadh leabhraichean, a bharrachd air leughadh-dearbhaidh agus leughadh làmh-sgrìobhainnean airson diofar chompanaidhean foillseachaidh, gu ruige 1975. Bha e pòsta aig an lighiche sgìreil Anna Jónsdóttir (nighean Kópasker Árnason agus a bhean Valgerðar Sveinsdóttir) agus bha dithis mhac aca.

## Obair
*1934 *Við Álftavatn*
*1935 *Um sumarkvöld*
*1936 *Skuggarnir af bænum*, roman
*1940 *Liggur vegurinn þangað ?*
*1940 *Kvistir í altarinu*
*1944 *Fjallið og draumurinn*
*1945 *Teningar í tafli*
*1947 *Speglar og fiðrildi*
*1947 *Litbrigði jarðarinnar*
*1951 *Vorköld jörð*
*1952 *Nokkrar vísur um veðrið og fleira*
*1955 *Gangvirkið*
*1955 *Á vegamótum*
*1959 *Ljósir dagar*
*1965 *Leynt og ljóst*
*1965 *Bréf séra Böðvars*
*1972 *Seint á ferð*
*1972 *Að laufferjum*
*1972 *Hreiðrið*
*1974 *Að brunnum*
*1976 *Að laufferjum og brunnum*
*1977 *Seiður og hélog*
*1978 *Virki og vötn*
*1979 *Í gestanauð : sögur 1940–1945*
*1979 *Margs er að gæta : sögur 1945–1962*
*1983 *Drekar og smáfuglar. Úr fórum blaðamanns*
*1988 *Að lokum. Kvæði.*
*1993 *Sagnaúrval 1939–1965*
*1995 *Kvæði*

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Viktor Arnar Ingólfsson

'S e sgrìobhadair agus Innleadair à dh'Innis Tìle a th' ann am **Viktor Arnar Ingólfsson**. Rugadh e air 12 an Giblean 1955 ann an Akureyri ged a tha e a' fuireach ann an Reykjavík a-nis. Thug Ingólfsson ceum mar innleadair rathaid is uisge à Oilthigh Reykjavík ann an 1983, agus tha e a-nis ag obair ann am buidheann foillseachadh na Vegagerðin (Gàidhlig: *Seirbheis Rathaid Innis Tìle*) far a bheil e an urra ris na foillseachaidhean. Chaidh e ainmeachadh dà uair airson an *Glerlykillinn* (Gàidhlig]: *An Iuchair Ghlainne*), duais Lochlannach a bheir Comann Eucorach Lochlannach airson an sgeulachdan lorg-phoileas. Thathar air a chuid leabhraichean eadar-theangachadh gu Seacais, Duitsis, Beurla agus Gearmailtis.

## Obair
* 1978 - *Dauðasök*
* 1982 - *Heitur snjór*
* 1998 - *Engin spor* 
* 2003 - *Flateyjargáta*
* 2005 - *Afturelding*
* 2009 - *Sólstjakar* 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Edda Heiðrún Backman

B' e actair, peantair agus seinneadair à Innis Tìle a bh' ann an **Edda Heiðrún Backman** (Akranes, 27 an t-Samhain, 1957 - Reykjavík 1 an Dàmhair, 2016).
Cheumnaich i mar oileanach bhon Àrd-sgoil *Menntaskólinn við Sund* ann an 1978 agus mar chleasaiche bho *Leik­list­ar­skóla Íslands* Gàidhlig: *Acadamaidh Ealain Innis Tìle*) ann an 1983. Chuir i seachad bliadhnaichean ag obair mar chleasaiche on uairsin gu ruige 2004 nuair thuit i le galar air a bheil MND. Às deidh sin, thionndaidh i gu obair riaghlaidh agus reic fhad 's a bha slàinte a’ ceadachadh. Anns na beagan bhliadhnaichean a dh' fhalbh, chaidh a comas air obair a lughdachadh gu mòr, ach thòisich iri peantadh obair-ealain le bhith a ’cumail brus na beul. Bha i na neach-iomairt airson còraichean ciorraim agus dìon na h-àrainneachd agus stèidhich i Guth Nàdar 2016.
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*IMDB

Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Þórhildur Þorleifsdóttir

'S e cleasaiche, coireògrafaiche, neach-teagaisg agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann am **Þórhildur Þorleifsdóttir** (Ísafjörður, 25 am Màrt 1945). B' e Thorleifur Guðmundsson, neach-gnìomhachais à Reykjavik agus a bhean Guðrún Bergsdóttir, bean-taighe, a bh' ann a cuid phàrantan. Tha i pòst aig an actair Arnar Jónsson à Akureyri agus tha còignear duine-cloinne aca. Fhuair i a cuid fhoghlaim aig Menntaskólinn á Akureyri, Sgoil Rìoghail Ballet agus Acadamaidh Rìoghail Dannsa ann an Lunnainn. Bha i na tìdsear aig Acadamaidh Nàiseanta nan Ealan, Sgoil SÁL, Sgoil tèatar Reykjavik agus Sgoil Dràma Innis Tìle fad bliadhnaichean, agus na  Cleasaiche agus dealbhadair dannsa ann an iomadh àite cuideachd. Bha i na cleasaiche maireannach aig Companaidh Taigh-cluiche Akureyri bho 1973 gu ruige 1975, nuair a stèidhich i Taigh-cluiche an t-Sluaigh. Tha e air a bhith ag obair mar stiùiriche bhon a h-uile taigh-cluiche ann an Innis Tìle, opara Innis Tìle, telebhisean agus mar sin air adhart sa dùthaich aice fhèin. Bha i na bhall-pàrlamaid san Alþingi airson Reykjavík eadar 1987 agus 1991 airson Kvennalistinn (Gàidhlig: *Liosta nam Ban*). Bha i na cathraiche Comann Stiùirichean Innis Tìle bho 1982 air adhart agus na ball Bhòrd Comann Luchd-ealain Innis Tìle. 

## Obair
* *Áramótaskaup 1978* 
* *Stella í orlofi* 1986
* *Áramótaskaup 1992*
* *Áramótaskaup 2000* 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*IMDB

Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Boireann-dhligheachas
Augustus

B' e ìompaire na Ròimhe a bha ann an **Augustus**.

Rugadh e 23 Sultain 63 RC mar Gaius Octavius. Mar oighre Iulius Caesar chruthaich e an dàrna triùir còmhla ri Marcus Antonius agus Marcus Lepidus agus riaghail iad an Ròimh còmhla o 43 RC. Bhuannaich e am Blàr Actium an aghaidh Marcus Antonius is Cleopatra ann an 31 RC is stèidhich e ìmpireachd na Ròimhe. Thug e taic do Virgil, Horace is Propertius. Chaidh am mìos Lùnastal ainmicheadh air sa Laideann (*Augustus*).

Lean Tiberius mar ìompaire e nuair a chaochail e 19 Lùnastal 14.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ròimh
Roinn-seòrsa:Impireachd na Ròimhe
Albrecht Dürer

B' e dealbhadair, gràbhalaiche agus matamataigear às a' Ghearmailt a bha ann an **Albrecht Dürer**.

Rugadh e 21 an Cèitean 1471 ann an Nürnberg. Dh'obair e mar phreantas le Michael Wolgemut ceithir bliadhna gu 1490 is shiubhail e ann an Nördlingen, Konstanz, Colmar agus Strasbourg. Thill e gu Nürnberg far an do phòs e Agnes Frey ann an 1494 is far an do mhair e fad a bheatha. Shiubhail e anns an Eadailt ann an 1495 mus do stèidhich e bùth-obrach ann an Nürnberg agus a-rithist eadar 1505 is 1507. Chaochail e ann an 1528.

## Ealain
Tha e ainmeil airson dealbhaidh uisge-dhathach de mhaigheach (1502), fèin-phortraidean agus gràbhalachd a rinn e de shròn-adharcach Innseanach ann an 1515.

## Matamataig
Dh'fhoillsich e a' chiad ceàrnag sheunta ann an Eòrpa ann an 1514 ann am *Melancholia*, gràbhalachd aige. Dh'fhoillsich e cuideachd leabhar ann an ceithir iom-leabhraichean mu mhatamataig, *Unterweisung der Messung mit dem Zirkel und Richtscheit* ('Teagasg ann an tomhas le gobhal-roinn agus oir dhìreach') ann an 1525 is 's e a' chiad leabhar mu mhatamataig sa' Ghearmailtis a bha ann.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Garðabær

'S e baile air an àirde an iar-dheas Innis Tìle a th' ann an **Garðabær** (IPA: *ˈkarðapair̥*). Tha e suidhichte faisg air Reykjavík, aig 42m os cionn ìre na mara, san roinn *[[Höfuðborgarsvæðið]]* (Roinn a' Phrìomh-bhaile), ri taobh an leth-eilean *Bessastaðanes*, 55km air falbh bho Selfoss agus 637km bho Egilsstaðir.
Tha 16,299 duine a’ fuireach sa bhaile. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha an dèidh Reykjavík, Kópavogur, Hafnarfjörður agus Akureyri 's a th' ann an Garðabær. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Suðvesturkjördæmi.

## Eachdraidh
Chaidh dà thuathanas san sgìre clàraichte san Landnámabók, Vífilsstaðir agus Skúlastaðir. Thug spùinneadairean às Chosta Bharabarach ionnsaigh air an sgìre ann an 1688 ach dhìon gunnaichean mòra am baile. B' e gu robh na spùinneadairean a' feuchainn ris na daoine a thoirt am brùid is gan reic mar tràillean thall thairis.
Tha Àros a' Chinn-suidhe, a chaidh a thogail ann an 1766 agis ris an canar *Bessastaðir*, suidhichte ann an Garðabær.
Cha robh ach mu 1,000 duine a' fuireach ann an Garðabær aig toiseach na 60an. B' ann an dèidh a' Chogaidh, nuair a dh'fhàg na daoine am fearann airson nam bailtean a thoisich Garðabær ri fhàs, gu seachd-àraidh leis cho faisg air Reykjavík 's a tha e. 'S ann ann an Garðabær 's a tha Bjarni Benediktsson, a bha na Phrìomh-mhinistear Innis Tìle ann an 2017, a' fuireach ann. A bharrachd air sin, thogadh Guðni Thorlacius Jóhannesson - ceann-suidhe Innise Tìle an seo.

## Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Baile a' Ghàrraidh sa chànan aca, bho  Garð (Gàrradh)  agus Bær (baile).

## Daoine Ainmeil
*Ólafur Jóhann Sigurðsson (1918 - 1988): Sgrìobhadair.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Asker
*  Birkerød
*  Eslöv
*  Jakobstad
*  Rudersdal
*  Tórshavn

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Veturliði Óskarsson

'S e cànanaiche agus neach-teagaisg à Innis Tìle a th' ann am **Veturliði Óskarsson**. Rugadh e air 25 am Màrt 1958 ann am Borgarnes. Rinn e an Àrd-sgoil aig Menntaskólinn í Reykjavík ann an Reykjavík, a tha faisg air Borgarnes. Chaidh e gu Oilthigh Innis Tìle far a rinn e rannsachadh air Innis-Tìlis, a bharrachd air litreachas Innis Tìle agus saidheans cànain coitcheann, gu ruige 1985. Bho 1987 gu 1992 rinn e rannsachadh air Lochlannais aig Oilthigh Copenhagen, far an robh e eadar 1987 agus 1990 ag obair mar neach-taic ann am Faclair Cànan Rosg a Tuath. Tha e cuideachd air a bhith na òraidiche aig Oilthigh Innis Tìle agus na cho-obraiche aig Institiùd Altraim Labhairt Innis Tìle. Anns na bliadhnaichean 1992/1993, bha e ag obair còmhla ri RÙV, mar chomhairliche cànain a thaobh purrachd cànain Innis Tìle. Tha e ag obair aig Oilthigh Uppsala a-nis.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:Cànanachas
Roinn-seòrsa:Cànanaichean