open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hafnium

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **hafnium**, no **haifnium**, le samhla **Hf** is àireamh atamach 72. 'S e meatailt trastach glè choltach ri siorcònium a tha ann. 'S e dùmhlachd a tha an diofar as motha eadar siorcònium agus hafnium. Tha hafnium a' sùghadh glè fhurasta niùtronan, neo-choltach ri siorcònium.

## Eachdraidh

Ann an 1923 lorg Dirk Coster agus Georg von Hevesy ataman hafnium ann an siorcon. Chleach iad speactromachd gath-x. Dh'ainmich iad an eileamaid ùr air Copenhagen far an robh an taisgealadh.

## Cleachdadh
Cleachdar hafnium ann an slatan-smachd airson readhactaran niùclasach.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Roinn-seòrsa:Meatailt
Norman Lockyer

B' e neach-saidheans, reul-eòlaiche agus deasaiche a bh' ann an **Sir Joseph Norman Lockyer**. Bha e na sheirbheiseach catharra san Oifis a' Chogaidh agus na reuladair amaitear ach an 1885 ghabh e na chiad àrd-ollamh ann am fiosaigs reul-eòlasach aig Colaiste Ìmpireil Lunnainn. Ann an 1868 lorg e agus Jules Janssen fa seach helium nuair a mhothaich iad àile na grèine ann an dubhadh na grèine. Ann an 1869 chuir e an leabhar-aithris *Nature* air bhonn agus bha e na dheasaiche. Ann an 1912 chuir e amharc-lann ann an Sidmouth air bhonn.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Reul-eòlaichean
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Loch Meiklie

'S e loch beag ann an Alba a tha ann an **Loch Meiklie**. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Urchadain iar air Loch Nis.
Tha an loch mu 1.1 mìle (1.8 km) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 195.5 acair (79.1 ha).
Tha bàrr uisge an locha mu 114 meatair os cionn na mara. Tha uisge Loch Meiklie a' sruthadh do dh'Abhainn Enrick.
Tha breac-donn a' fuireach ann an Abhainn Enrick.
		
## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* ''Bathymetrical Survey of the Fresh-Water Lochs of Scotland'' (1910). Seann mhapa an locha
* Murray, Sir John and Pullar, Laurence (1910) Bathymetrical Survey of the Fresh-Water Lochs of Scotland, 1897-1909. "Lochs of the Ness Basin", td 400, Iom-leabhar II, Pàirt I. Leabharlann Nàiseanta na h-Alba.

## Dealbhan

Loch Meiklie - geograph.org.uk - 1030570.jpg|Loch Meiklie
Loch Meiklie in Winter (geograph 2070033).jpg|Loch Meiklie sa gheamhradh
Balnain 1996 (1).jpg|Loch Meiklie


Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
O-bon

Is e **O-bon**（お盆）fèis Iapanach a th' air a cumail, mar as trice, bhon 13mh latha chun an 15mh latha dhen Lùnastal. Air an dà latha seo, bidh eaghlaichean a' fàilteachadh anaman an sinnsearan air ais don t-saoghal seo fhèin. Bidh mòran bhùthan agus chompanaidhean a' dùnadh, agus faodar smaoineachadh air an àm seo mar an saor-làithean samhraidh. Bidh muinntir na h-Iapain a' tilleadh dhachaigh, air neo a' falbh air chuairt don mhuir, do na beanntan no a-null thairis. Ged a bhios a h-uile modh-còmhdhail fìor thrang agus sluagh mòr sna stèiseanan-rèile agus sna puirt-adhair, bidh Tokyo a' mealtainn beagan sìthe is foise airson na greise bige seo. Aig baile, bidh luchd-na-fèise a' coimhead air dannsa traidiseanta, ris an abrar Bon-odori (盆踊り）no Dannsa Fèis nan Lòchran, agus air taisbeanaidhean mòra chleasan-teine.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Roinn-seòrsa:Fèisean
Roinn-seòrsa:Creideamh
Knap of Trowieglen

'S e beinn ann an Alba a th' ann an **Knap of Trowieglen**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Hòigh ann an Arcaibh. Tha Withi Gill deas air a' bheinn seo agus Ward Hill air a tuath. Tha Knap of Trowieglen 399m (1309 troigh) de dh'àirde.  Air mullach na beinne chithear leac thriantanachd ann am fasgadh a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Knap of Trowieglen san 10 am Màrt 2007 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Ward Hill (Hòigh)

'S e beinn ann an Alba a th' ann an **Ward Hill**.

## Suidheachadh
Tha Ward Hill suidhichte aig ceann a tuath eilean Hòigh ann an Arcaibh. Tha e na laighe eadar Moaness agus Rackwick. Tha Ward Hill 481m (1578 troigh) de dh'àirde agus mar sin 's i a' bheinn as àirde ann an Arcaibh.  Air mullach na beinne chithear càrn mòr mu 12m iar air a’ charragh triantanachaidh, a’ comharrachadh a’ phuing as àirde. Tha crann-sgaoilidh ann cuideachd. 'S e Marilyn a th' ann.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Ward Hill air 15 am Faoilleach 2003 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

Tha an àirde rinneach a' sgaradh Ward Hill glè mhath bho na beanntan eile, leithid Cuilags agus Knap of Trowieglen.

## Freumh an ainm
Tha an t-ainm "Ward Hill" a' tighinn bhon fhacal Lochlannais "varði" a tha a' ciallachadh tùr-rabhaidh. Nochdaidh e an-diugh mar "-ward" neo "-wart" ann an ainmean-àite Arcaibh. Gu eachdraidheil bha e cumanta airson a' bheinn as àirde anns an eilean air sgàth 's gum b' e sin an t-àite a b' fheàrr gus teine-rabhaidh a lasadh.

## Fiadh-bheatha
Ged nach eil mòran craobhan dùthchasail rim faicinn ann an Hòigh, tha caorainn, calltainn (*Corylus avellana*), crithinn, beithean (*Betula pubescens*) is seilich (*Salix atrocinera*) a' fàs fhathast air na leargaidhean Ward Hill.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Summit of Ward Hill, Hoy - geograph.org.uk - 1037858.jpg|Mullach na beinne
Ward Hill transmitter and trig point. - geograph.org.uk - 1068715.jpg|Crann-sgaoilidh agus leac thriantanachd.
Ward Hill from the Dwarfie Stane - geograph.org.uk - 1128400.jpg|Sealladh air Ward Hill bho Dwarfie Stane.
Hoy from Scorradale - geograph.org.uk - 1118011.jpg| Sealladh air Ward Hill bho Scorradale.


## Ceanglaichean a-mach

*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Ath Crogaid

‘S e baile beag dùthchasail ann an cridhe na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba air iomall Dhùn Phris a th' ann an **Ath Crogaid** (Beurla/Beurla Ghallda: *Crocketford*). Tha e suidhichte aig 143m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A75 eadar Lochfoot agus Springholm, ri taobh Loch Baile a' Mhuilinn agus Loch Auchenreoch. Tha e 258km air falbh bho Obar Dheathain, 96km bho Ghlaschu, 26km bho Chille Chuithbeirt agus 109km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Ath Crogaid. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile agus oifis a' phuist anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Springholm agus dhan àrd-sgoil ann an Caisteal Dhùghlais. 

## Freumhan an Ainm
A rèir  eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *crochadh* anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.

## Eachdraidh
Chaidh Ath Crogaid a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1452. Cha b' ann ach àite air rathad nan dròbhair gus an do ràinig na Bùchanaich ann an 1787, nuair a thoisich am baile a' fàs.
B' e dream radaigeach Pròstastanach a bh' annta, a bha air am fuadachadh bho Irbhinn, o chionn 's gu robh iad a' dol an aghaidh creideamhan oifigeil na dùthcha.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Tantalum

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **tantalum** le samhla **Ta** agus àireamh atamach 73 a tha ann.

'S e meatailt trastach cruaidh agus liath-ghorm a tha ann. Tha tantalum a' dol à Astràilia agus, mar Choltan, às a' Chongo, far a bheil e na stòras cogaidh, stuth a reicear gus an cogadh a shìneadh.

## Eachdraidh

Ann an 1802 lorg Anders Gustaf Ekeberg ann an clach à Ytterby anns an t-Suain agus clach à Kimito ann an Suòmaidh. Bha am pròiseas glè dhoirbh mar sin dh'ainmich e air *Tantalos*, duine miotasach.

## Cleachdadh
Cleachdar tantalum mar fhùdar acfhainn eileagtronach a shaothrachadh.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Roinn-seòrsa:Meatailt
Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Meatailt trastach

'S e eileamaid cheimigeach a tha a' buntainn ri bloca-d san clàr pillteach, no eileamaid far a bheil slighe-d neo-iomlan aige no far a bheil slighe-d neo-iomlan aig an aidheon aige.

## Ceimigeachd

Tha na h-eileagtronan-d glè chudromach ann an ceimigeachd nam meatailtean trastach. Tha iad a' cruthachadh co-thàthaidhean dathail, co-thàthaidhean ann an iomadh coir ogsaideachaidh, agus co-thàthaidhean paramagnaiteach. 

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Meatailt
Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Cùl a' Bheinn

‘S e baile beag dùthchasail ann an cridhe na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an **Cùl a' Bheinn** (Beurla/Beurla Ghallda: *Colvend*). Tha e suidhichte aig 95m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A710 eadar Rockcliffe agus Sandyhills, ri taobh Loch Geal agus an Uillt Beck Burn. Tha e 274km air falbh bho Obar Dheathain, 115km bho Ghlaschu, 18km bho Chille Chuithbeirt agus 126km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cùl a' Bheinn. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha eaglais agus talla anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, a dh'fhrithealaicheas  am baile seo, Kippford, Sandyhills, Rockliffe agus Caukerbush, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Dail Bheithe.  

## Freumhan an Ainm
A rèir  eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *cùl* agus *beinn* neo fiù 's *cauhan* anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.  A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan teòiridh seo.

## Eachdraidh
Chaidh Cùl a' Bheinn a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1550 mar *Colven*. Tha dùn à Linn an Iarainn ann faisg air a' bhaile, a thuilleadh air cladhach àrc-eòlais aig Newbridge. Bha cùiltearachd san 18mh Linn, gu seachd-àraidh branndaidh, teatha, tombaca agus salann à Eilean Mhanainn. 'S ann gu math trang 's a bha na gàidsearan is iad a' sireadh bathar air fhalach anns na h-uamhan feadh a' chosta. Chaidh eaglais a thogail an seo ann an 1771. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 34 duine à Cùl a' Bheinn bàs sa Chogadh Mhòr agus aon duine dheug eile san Dàrna Chogadh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Bàrr a' Ghrianain

‘S e baile beag dùthchasail ann an ceann a tuath na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am **Bàrr a' Ghrianain** (Beurla/Beurla Ghallda: *Bargrennan*). Tha e suidhichte aig 62m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A714 eadar Inbhir Gharbhain agus Baile Ùr nan Stiùbhartach, aig Inbhir na h-Aibhnichean Crìoch agus Dubh. Tha e 274km air falbh bho Obar Dheathain, 279km bho Ghlaschu, 49km bho Chille Chuithbeirt agus 133km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Bàrr a' Ghrianain. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, a thathar an dùil a dhùnadh, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Dail Bheithe.  

## Freumhan an Ainm
A rèir  eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *bàrr* agus *grianan* anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.  A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan teòiridh seo. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite *bàrr-* ann an ceann a deas na dùthcha.

## Eachdraidh
Chaidh Bàrr a' Ghrianain a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1550 ach tha iomadh tobhta ann bho Linn an Iarainn. Chaidh eaglais a thogail an seo ann an 1839 ach chaidh a dunadh ann an 2009. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 34 duine à Bàrr a' Ghrianain bàs sa Chogadh Mhòr agus aon duine dheug eile san Dàrna Chogadh.

## Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Gleann a' Chrìch a bhuineas Bàrr a' Ghrianain, a ghabhas a-steach Baile Ùr nan Stiùbhartach, Muine Gobha, Gleann an t-Sruthail, Poll an Iùbhair agus cuid mhòr dhen Phàirc-choille na Gall-Ghàidhealaibh cuideachd. Tha 4,730 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 21 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla MhicGilleMhaoil, ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Salem, Oregon

Tha **Salem** na phrìomh-bhaile ann an Oregon sna Stàitean Aonaichte. Bha 160,614 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2013. Tha e suidhichte aig 46.7m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1842.

## Daoine Ainmeil
* Justin Kirk, actair, (1969)

## Bailtean Co-cheangailte
* Kawagoe, An Iapan
* Gimhae, Coirèa a Deas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*  www.cityofsalem.net

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Baile Mhic Aoidh

‘S e baile beag dùthchasail ann an cridhe na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am **Baile Mhic Aoidh** (Beurla/Beurla Ghallda: *Balmaghie*). Tha e suidhichte aig 76m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Gleann Lochair agus Baile Labhrainn. Tha e 272km air falbh bho Obar Dheathain, 103km bho Ghlaschu, 13km bho Chille Chuithbeirt agus 123km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Baile Mhic Aoidh. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha eaglais agus talla anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Crois Mhìcheil agus dhan àrd-sgoil ann an Caisteal Dhùghlais. Tha an t-Uisge Dhè air an taobh tuath na parraist.

## Freumhan an Ainm
A rèir  eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e cinnteach gur ann à *baile* agus *mac* agus *aodh* anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à *baile* agus *magach* a tha an t-ainm, leis cho torrach 's a tha an sgìre, ged a tha eachdraidh ionadail a' toirt cuideam dhan a' chiad theòiridh.

## Eachdraidh
Chaidh Baile Mhic Aoidh a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1420 mar *Balmaceth*. B' e teaghlach gu math cumhachdail san sgìre a bh'ann muinntir Mhic Aoidh bhon 10mh Linn gu ruige an 18mh Linn, nuair a reic iad an cuid oighreachdan. Chaidh eaglais a thogail an seo ann an 1794. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 20 duine à Baile Mhic Aoidh bàs sa Chogadh Mhòr agus fear eile san Dàrna Chogadh.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Cille Bheathain

'S e baile beag dùthchasail ann an ceann a tuath na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am **Cille Bheathain** (Beurla/Beurla Ghallda: *Kirkbean*). Tha e suidhichte aig 84m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A710 eadar Sandyhills agus An Abaid Ùr, ri taobh an Uillt Chille Bheathain. Tha e 265km air falbh bho Obar Dheathain, 113km bho Ghlaschu, 30km bho Chille Chuithbeirt agus 118km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Bheathain. Tha eaglais agus talla ann an Cille Bheathain. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Dail Bheithe.  

## Freumhan an Ainm
A rèir  eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *cill* agus an t-ainm *Beathan* anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn. 

## Eachdraidh
Chaidh Cill Bheathain a chlàradh airson a' chiad turas mar Kyrkebene ann an 1274. Chumadh coinneamhan adhraidh-rùin dìobhair an seo ri àm an an Ath-Leasachaidh, far am biodh na mìltean an làthair. B' e port cudromach anns an 18mh Linn a thaobh imrich a-mach rè fuadaichean nan croitear ann an ceann a deas na h-Alba. Chaidh am baile a leasachadh mar bhaile oighreachd aig deireadh an 18mh Linn. Chaidh eaglais a thogail an seo ann an 1776, a chaidh a leasachadh ann an 1835. Chaidh am feallsanaiche Frangach Jean Thurot (1755 – 1833) a thìodhlacadh  an seo. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 14 duine à Cille Bheathain bàs sa Chogadh Mhòr agus còignear eile san Dàrna Chogadh.

## Daoine Ainmeil
*Iain Caimbeul (1720 – 1790): Seòladair.
*John Paul Jones (1747 – 1792): Seòladair, radaigeach.
*Helen Craik (1751 – 1825): Sgrìobhadair.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Srath Ghlais

'S e srath air a' Ghàidhealtachd a tha ann an **Srath Ghlais** Beurla: *Strathglass*). Tha e suidhichte eadar am baile Chanaich agus am baile na Manachainn. Tha Abhainn Ghlais a' sruthadh tro phàirt an t-sratha nas àirde. Tha Abhainn Ghlais a' sruthadh don Abhainn Farair aig baile An t-Srùigh agus tha iad a' cruthachadh Abhainn nam Manach. Bha coilltearachd agus àiteachas cumanta agus cudromach an seo fad linntean. Ach aig àm Fuadach nan Gàidheal chaidh mòran de na tuathanaich a ghluasad dheth am fearainn aca. San 20mh linn chaidh stèisean-cumhachd uisge a thogail ann am Fas na Coille mar phàirt den phròiseact Neart nan Gleann. A bharrachd air an sin tha turasachd cudromach airson eaconamaidh na sratha an-diugh.

## Bailtean
*Canaich
*Màld
*An t-Srùigh
*An t-Allt Ruadh
*Fas na Coille
*A' Mhanachainn

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

* Làrach oifigeil Gleann Afraig agus Srath Ghlais
* Gazetteer for Scotland

## Dealbhan

Faidhle:Waterfall on Allt Coillte burn - geograph.org.uk - 1015445.jpg|Eas Uillt Coillte
Faidhle:Upstream River Glass - geograph.org.uk - 1553641.jpg|Sealladh air Amhainn Ghlais


Roinn-seòrsa:Gleanntan
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Portland, Oregon

'S e **Portland** am baile as motha a tha ann an Oregon.Bha 619,360 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 15.2m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1845.

## Daoine Ainmeil
* Linus Pauling, Duais Nobel ann an Ceimigeachd agus Duais Nobel airson Sith, (1901-1994)
* Matt Groening, cruthaichear (The Simpsons), (1954)
* Margaux Hemingway, actair, (1954)

## Bailtean Co-cheangailte
* Sapporo, An Iapan
* Ulsan, Coirèa a Deas
* Guadalajara, Meagsago
* Ashkelon, Iosrael
* Suzhou, Jiangsu, An t-Sìn
* Khabarovsk, An Ruis
* Kaohsiung, Taidh-Bhàn
* Mutare, Siombabue
* Bologna, An Eadailt
* Utrecht, Na Tìrean Ìsle

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*   www.portlandoregon.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Cill Fhinnein

‘S e baile beag dùthchasail ann an ceann a deas na Stiùbhartachd, air iomall Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an **Cille Fhinnein** (Beurla/Beurla Ghallda: *Kirkgunzeon*). Tha e suidhichte aig 76m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A711 eadar Beeswing agus Dail Bheithe, ri taobh an Uillt Chille Fhinnein. Tha e 262km air falbh bho Obar Dheathain, 103km bho Ghlaschu, 24km bho Chille Chuithbeirt agus 114km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Fhinnein. Tha eaglais agus talla ann an Cille Fhinnein. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Dail Bheithe.

## Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *cill* agus an t-ainm *Finnean* anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann às a' Chuimris Gunnin. 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba. Tha *Kirkwynnin*, a' chiad dreach an ainm a chaidh a chlàradh,  a' toirt cuideam dhan a' chiad theòiridh.

## Eachdraidh
Chaidh Cille Fhinnein a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1200 mar *Kirkwynnin*, mar urra do Fhinnean à Maigh Bhile thall ann an Èirinn, a thug deagh oide do Chalum Cille agus a bha an lùib an abaid ann an Whithorn. Chaochail Finnean ann an 589. Chaidh eaglais agus abaid a thogail an seo ach chaill an aba a chuid talmhainn ann an 1369, a chaidh a thoirt dhan teaghlach Herries. Thogadh eaglais ùr  ann an 1790. Bha an tùr Drumcoltran agus Caisteal Corra air an togail anns an 16mh Linn. Chuir Màiri I, Ban-rìgh na h-Alba seachad oidhche sa chaisteal, an dèidh a' Bhlàir Langside. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair deichnear à Cille Fhinnein bàs sa Chogadh Mhòr agus fear eile san Dàrna Chogadh, a chaill a bheatha aig Arnhem.

## Iomraidhean



Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Oilthigh Versailles

Chaidh **Oilthigh Versailles** a stèidheachadh ann an 1991 ann am Versailles.

## Ceanglaichean a-muigh
* Oilthigh Versailles

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Institut polytechnique des sciences avancées

Institut polytechnique des sciences avancées








	Stèidhichte
	1961


	Suidheachadh
	Ivry-sur-Seine, France


	Oileanaich
	2.188


	Làrach-lìn
	 http://www.ipsa.fr 







Chaidh **Institut polytechnique des sciences avancées** a stèidheachadh ann an 1961 ann an Ivry-sur-Seine.
## Ceanglaichean a-muigh
* Institut polytechnique des sciences avancées

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Ecole nationale de l'aviation civile

École nationale de l'aviation civile








	Stèidhichte
	1949


	Suidheachadh
	Toulouse, France


	Oileanaich
	2.000


	Làrach-lìn
	 https://www.enac.fr 







Chaidh **École nationale de l'aviation civile** a stèidheachadh ann an 1949 ann an Toulouse.
## Ceanglaichean a-muigh
* École nationale de l'aviation civile
* Fondation ENAC
* ENAC Alumni 

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Càrn an Uaimh

‘S e baile beag dùthchasail ann an ceann a deas na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an **Càrn an Uaimh** (Beurla/Beurla Ghallda: *Anwoth*). Tha e suidhichte aig 72m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A75 eadar Port Aiseig a' Chrìch agus Taigh an Rathaid, ri taobh beul na h-Aibhne Flèoid. Tha e 265km air falbh bho Obar Dheathain, 113km bho Ghlaschu, 30km bho Chille Chuithbeirt agus 118km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Càrn an Uaimh. Tha eaglais agus talla ann an cuideachd. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Taigh an Rathaid agus dhan àrd-sgoil ann an Cille Chuithbeirt.  

## Freumhan an Ainm
A rèir  eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à *càrn* agus *uamh* anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à seann Chuimris *Afon Wyth* agus chaidh a chlàradh ann am Bagimont mar *Avin-vettie*. Bheireadh sin *Slighe na h-Aibhne* dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba.

## Eachdraidh
Chaidh Càrn an Uaimh a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1349. Chaidh eaglais a thogail an seo ann an 1627 agus tè ùr ann an 1828. B' e Samuel Rutherford na mhinistear an seo aig àm an Ath-Leasachaidh, bho 1627 gu ruige 1636. B' fheudar dha Càrn an Uaimh fhàgail ann an 1636 agus chaidh a chur air fògairt gu Obar Dheathain air sàilleabh nach ghabhadh e ri teagasg na h-eaglaise, a bha cho lag na bheachd-sa. Chuir e ainm dhan Cùmhnant Nàiseanta agus aig an ceann thall dh'fhàs e a bhith na ollamh ann an diadhaireachd aig Oilthigh Chill Rìmhinn. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 89 duine à Càrn an Uaimh agus an sgìre seo bàs sa Chogadh Mhòr agus 14 eile san Dàrna Chogadh. Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm *Wickerman* fhilmeadh an seo ann an 1973.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Twelve Hours Tower

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Twelve Hours Tower**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Romhsaigh. Tha e 210m (689 troigh) de dh'àirde.  Chan eil dad sònraichte air mullach na beinne a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Twelve Hours Tower san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

'S e Blotchnie Fiold a mhàthair-mhullaich a tha suidhiche san iar air. Tha an àirde rinneach de 54 m a' sgaradh an dà bheinn agus tha an *Suso Burn* eatarra.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Twelve Hours Tower-Geograph-4375239-by-Douglas-Law-.jpg|Mullach na beinne


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Sligheadaireachd

'S e spòrs air a bhlàr a-muigh a th' ann an **Sligheadaireachd** far a dh'fheumas na farpaisich an slighe fhéin a lorg le clàr-dùthcha agus combaiste gu ruige sreath de dh'àitichean dearbhaidh, ann an ùine cho goirid agus is urrainn dhaibh.

Bʼ ann ann an Albainn a bha Farpais Sligheadaireachd na Cruinne sna bliadhnaichean 1976 agus 1999 agus 2015.

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Spòrs
Renium

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **renium** le samhla **Re** agus àireamh atamach 75.

'S e meatailt trastach trom agus tearc a tha ann.

## Eachdraidh
Ann an 1925 dh'aithris Walter Noddack, Ida Tacke, agus Otto Berg gun do lorg iad eileamaid nuadh ann an columbait agus clach-phlatanum. Ann an 1928 rinn iad 1 g de renium bho 660 kg de mhoilibdeanait. Dh'ainmich iad e air an ainm Laidinneach *Rhenus* son an Rhein, abhainn fhad anns a' Ghearmailt.

## Cleachdadh
Cleachdar renium ann an aloidhean son einnseanan-steall agus ann an catailis airson ath-leasachadh peatrail.

## Iomraidhean
Kierfea Hill

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Kierfea Hill**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann an ear-dheas an eilean Romhsaigh deas air an rathad B9064. 'S e HuMP a th' ann agus tha e 235m (771 troigh) de dh'àirde.  Chaidh sin a dhearbhadh leis an ath-sgrùdadh mu dheireadh air Kierfea Hill san 08 an t-Ògmhios 2009. Chaidh na tomhasan a fhoiseachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

Chan eil dad sònraichte air mullach Kierfea Hill a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Blotchnie Fiold a mhàthair-mhullaich a tha suidhiche tuath air. Tha an àirde rinneach de 132m a' sgaradh an dà bheinn agus tha an *Suso Burn* eatarra. Tha Kierfea Hill na phàirt den *Trumland Nature Reserve*, raon a fo chùram Comann Rìoghail Dìon nan Eun.

## Iomraidhean


## Dealbhan

Kierfea_Hill-Geograph-3744501-by-Colin-Park.jpg|Leac thriantanachd air Kierfea Hill.
View from Kierfea Hill - geograph.org.uk - 56217.jpg|Sealladh bho Kierfea Hill.


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:HuMP
Blotchnie Fiold

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann am **Blotchnie Fiold**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann an ear-dheas an eilean Romhsaigh. Tha e 250m (820 troigh) de dh'àirde.  Air mullach na beinne chithear càrn beag a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann. Air latha soilleir gheibhear seallaidhean brèagha mu 100km air astar. Tha Blotchnie Fiold na phàirt den *Trumland Nature Reserve*, raon a fo chùram Comann Rìoghail Dìon nan Eun.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Blotchnie Fiold san 28 an Dàmhair 2001 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

Tha Blotchnie Fiold na mhàthair-mhullaich de chuid de na beanntan ann an Romhsaigh, leithid 
Twelve Hours Tower (210 m), Kierfea Hill (235 m),  Brae of Moan (122 m) agus Faraclett Head (107 m).

## Iomraidhean


## Dealbhan

Near Blotchnie Fiold - geograph.org.uk - 177455.jpg|Lochan faisg air a' bheinn
Trumland Nature Reserve - geograph.org.uk - 492064.jpg|Trumland Nature Reserve


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Teòthachd

'S e tomhas-theas a tha ann an **teòthachd**. Tha dà rud aig an aon teòthachd ma tha iad an taice ri chèile agus chan eil teas a' sruthadh eatarra. Tomhaisear teothachd aig teas-mheidh. Tha an raon Kelvin a' toiseachd aig dearbh-neoini. Cleachdar e ann an saidheans ach mar as trice cleachdar an raon Celsius far a bheil an teothachd leaghaidh de dh'uisge aig 0 °C agus an teòthachd goilidh aig 100 °C.
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Saidheans
Eugene, Oregon

'S e **Eugene** (IPA: /**spoʊˈkæn **) an dàrna baile as motha a tha ann an Oregon sna Stàitean Aonaichte. Bha 160,561 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 131.1m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1846.

## Daoine Ainmeil
* Tim Hardin, seinneadair, sgrìobhadair òran (1941-1980)

## Bailtean Co-cheangailte
* Kathmandu, Neapàl
* Irkutsk, An Ruis
* Kakegawa, An Iapan
* Jinju, Coirèa a Deas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*   www.eugene-or.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Ward Hill

*Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:*

* Ward Hill air Mòr-thìr, Arcaibh
* Ward Hill anns an eilean Hòigh 
* Ward Hill anns an eilean Robhsaigh
* Ward Hill anns an eilean Iadaigh
* Ward Hill anns an eilean Raghnallsaigh a Deas
Ward Hill (Iadaigh)

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Ward Hill**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a deas an eilean Iadaigh. Tha Ward Hill còmhdaichte le mòine agus mar is trice thèid a chleachdadh airson cùl-cinn nan caora. Tha a' bheinn 102m (335 troigh) de dh'àirde agus mar sin 's e sin a' bheinn as àirde air eilean. Air mullach na beinne chithear càrn a tha mu 20m sa deas den leac thriantanachd a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e HuMP a th' ann.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Ward Hill (Eday) san 21 an Dùbhlachd 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Freumh an ainm
Tha an t-ainm "Ward Hill" a' tighinn bhon fhacal Lochlannais "varði" a tha a' ciallachadh tùr-rabhaidh. Nochdaidh e an-diugh mar "-ward" neo "-wart" ann an ainmean-àite Arcaibh. Gu eachdraidheil bha e cumanta airson a' bheinn as àirde anns an eilean air sgàth 's gum b' e sin an t-àite a b' fheàrr gus teine-rabhaidh a lasadh. 

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:HuMP
North Hill

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba, a th' ann an **North Hill**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a tuath an eilean Bheastraigh iar air Couters Hill agus Pierowall, am baile as motha ann am Bheastraigh. Tha North Hill 104m (341 troigh) de dh'àirde.  Air mullach na beinne tha càrn ann a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Fitty Hill a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche deas air North Hilll.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air North Hill san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

Tha North Hill faisg air an *Noup Cliffs Natural Reserve*.

## Iomraidhean


## Dealbhan

North House-Geograph-3716812-by-Bill-Boaden.jpg|Tobhtaichean *North House* ear air North Hill.
North Hill-Geograph-3718617-by-Bill-Boaden.jpg|Slighe air taobh an iar North Hill.


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Mid Hill (Arcaibh)

'S e **Mid Hill** a' bheinn as motha ann am Mòr-thìr, Arcaibh, Alba.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte ann am meadhan Mòr-thìr, Arcaibh iar air Kirkwall agus tuath air Orphir. Tha e 275m (902 troigh) de dh'àirde.  Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn  a th' ann.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Mid Hill san 28 an Dàmhair 2001 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

Tha beinn eile leis an dearbh ainm ann am Mòr-thìr Arcaibh; tha Mid Hill (193 m) suidhichte nas fhaide gu tuath.

## Iomraidhean


## Dealbhan

View across Mid Hill - geograph.org.uk - 194588.jpg|Sealladh bho mhullach na beinne air na crann-gaoithe ear air Mid Hill


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Wideford Hill

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Wideford Hill**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte iar air Kirkwall anns an eilean Mòr-thìr, Arcaibh. Tha e 225m (738 troigh) de dh'àirde.  Tha rathad beag a' dol gu mullach na beinne. Chan eil air a mullach ach àite feurach, gun dad sònraichte a’ comharrachadh a’ phuing as àirde, oir tha a’ phuing as àirde mu 9m iar-thuath air a’ charragh triantanachaidh. ’S e Marilyn a th' ann an Wideford Hill.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Wideford Hill air 28 an Dàmhair 2001 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Wideford Hill-Geograph-3211405-by-Christopher-Hilton.jpg| Faisg air mullach na beinne
Wideford Hill-Geograph-4552141-by-David-Purchase.jpg| An leac thriantanachd 
Wideford Hill-Geograph-3192983-by-Christopher-Hilton.jpg|Taobh an iar-thuath na beinne


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Milldoe - Mid Tooin

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann am **Milldoe - Mid Tooin**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an tuath an eilean Mòr-thìr, Arcaibh iar air a' bhaile Hackland. 'S e Marilyn a th' ann. Tha e 224m (735 troigh) de dh'àirde.  Air mullach na beinne chithear meallan feurach a tha 3m nas àirde na an fheadhainn eile a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha e suidhichte mu 20m deas air an leac thriantanachd. Gu ìre mhòir tha a' bheinn còmhdaichte le mòine.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Milldoe - Mid Tooin san 15 an Lùnastal 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Mid Tooin Summit - geograph.org.uk - 1134225.jpg|Sealladh air Mid Tooin
Just follow the fence - geograph.org.uk - 1134235.jpg|Air an t-slighe gu mullach na beinne
The elusive trig point - geograph.org.uk - 1133162.jpg|Mullach na beinne
Peat erosion - geograph.org.uk - 1134263.jpg|Mòine air Mid Tooin


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Keelylang Hill

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Keelylang Hill**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte eadar Wideford Hill agus Kirkwall ann an Mòr-thìr, Arcaibh. Tha Keelylang Hill 221m (725 troigh) de dh'àirde. 'S e Marilyn a th' ann. Air mullach na beinne chithear càrn beag falaichte anns an fheur a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha an càrn beag suidhichte mu 30m deas air a' phrìomh càrn. Tha rathad beag a' dol gu mullach na beinne air sgàth 's gu bheil dà chrann telebhisean suidhichte an seo cuideachd.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Keelylang Hill san 15 an Lùnastal 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Keelylang Hill-Geograph-4307133-by-Richard-Webb.jpg|An càrn air mullach na beinne
Transmitters on Keelylang Hill - geograph.org.uk - 1247581.jpg|Crann telebhisean
Masts on Keelylang Hill - geograph.org.uk - 1227174.jpg|Crann telebhisean
Building and track, Keelylang - geograph.org.uk - 1310632.jpg|Togalach air an rathad gu mullach na beinne


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Gresham, Oregon

'S e **Gresham** an ceathramh baile as motha a tha ann an Oregon sna Stàitean Aonaichte. Bha 109,397 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2013. Tha e suidhichte aig 91.7m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
*Chaidh* am baile a stèidheachadh ann an 1905.

## Daoine Ainmeil
* Katie Harman, Miss America 2002, (1980)

## Bailtean Co-cheangailte
* Owerri, Nìgeiria
* Ebetsu, An Iapan
* Sokcho, Coirèa a Deas

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*   www.greshamoregon.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Fitty Hill

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann am **Fitty Hill**.

## Suidheachadh
Tha Fitty Hill suidhichte ann an taobh an iar an eilean Bheastraigh. Tha e 169m (554 troigh) de dh'àirde agus mar sin ' s e sin a' bheinn as motha anns an eilean.Air mullach na beinne chithear leac thriantanachd a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Fitty Hill san 28 an Dàmhair 2001 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Fitty Hill - geograph.org.uk - 628288.jpg |An leac thriantanachd air mullach na beinne
Fitty Hill-Geograph-4355363-by-Richard-Webb.jpg|Sealladh air mullach na beinne
Cottage below Fitty Hill, Westside, Westray - geograph.org.uk - 489639.jpg|Seann taigh air beulaibh Fitty Hill 


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Hillsboro, Oregon

'S e baile ann an Oregon, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an **Hillsboro**. Bha 97,368 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2013. Tha e suidhichte aig 60m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1841.

## Daoine Ainmeil
* Savannah Outen, seinneadair, (1992)

## Bailtean Co-cheangailte
* Fukuroi, An Iapan

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*   www.hillsboro-oregon.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Vestra Fiold

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Vestra Fiold**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a thuath Mòr-thìr, Arcaibh iar air Greeny Hill. 'S e HuMP a th' ann an Vestra Fiold. Tha e 129m (423 troigh) de dh'àirde agus 's e Milldoe - Mid Tooin a mhàthair-mhullaich. Air mullach na beinne chithear da chàrn. 'S e an càrn as deasaiche a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha e mu 60m deas air an leac thriantanachd. 

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Vestra Fiold san 21 an Dùbhlachd 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

## Dealbhan

Vestra Fiold-Geograph-1991175-by-Becky-Williamson.jpg|An leac thriantanachd faisg air mullach na beinne


Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:HuMP
Hill of Miffia

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Hill of Miffia**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte air taobh an iar air Mòr-thìr, Arcaibh tuath air Stromness. 'S e HuMP agus Marilyn a th' ann an Hill of Miffia agus 's e Mid Tooin a mhàthair-mhullaich. Tha e 158m (518 troigh) de dh'àirde.  Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha e suidhichte mu thrì meatair air falbh bhon leac thriantanachd. 

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Hill of Miffia san 28 an Dàmhair 2001 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Hill of Miffia - geograph.org.uk - 1092039.jpg|Sealladh bhon deas gu mullach na beinne
Abandoned Crofthouse at Miffia - geograph.org.uk - 1092035.jpg|Seann togalach air leargaidh na beinne 
Hill of Miffia - geograph.org.uk - 1092043.jpg| Hill of Miffia le North Hill a chùlaibh


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:Marilyn
Roinn-seòrsa:HuMP
Enyas Hill

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an **Enyas Hill**.

## Suidheachadh
Tha e suidhichte air taobh an ear Mòr-thìr, Arcaibh faisg air a' bhaile Hackland. Tha Enyas Hill 141m (463 troigh) de dh'àirde.  Tha a' phuing as àirde mu dha mheatair air falbh bhon leac thriantanachd. 'S e HuMP a th' ann. 'S e Milldoe - Mid Tooin a mhàthair-mhullaich a tha na laighe san iar.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Enyas Hill san 27 an t-Samhain 2011 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Old ruined kirk at Hackland, Rendall - geograph.org.uk - 516521.jpg |Tobhtaichean eaglaise air learg na beinne


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Roinn-seòrsa:HuMP
Muckle Billia Fiold

'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann am **Muckle Billia Fiold**.

## Suidheachadh
Tha Muckle Billia Fiold suidhichte aig ceann a tuath Mòr-thìr, Arcaibh. Tha e na laighe eadar Greeny Hill san iar agus Hammars Hill san ear. Tha Muckle Billia Fiold 196m (643 troigh) de dh'àirde agus 's e Milldoe - Mid Tooin a mhàthair-mhullaich.  Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ann a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha a' phuing as àirde suidhichte mu 15m deas air a' chloich dhìrich.

Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Muckle Billia Fiold san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "*Database of British and Irish hills*".

## Iomraidhean


## Dealbhan

Fence posts and strainer - geograph.org.uk - 1301924.jpg |Cruth na tìre faisg air Muckle Billia Fiold


## Ceanglaichean a-mach
*Dealbhan aig geograph.org

Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Santa Fe, New Mexico

Tha **Santa Fe** (Tewa: *Ogha Po'oge*, Navajo *Yootó*) na phrìomh-bhaile ann am Meagsago Nuadh sna Stàitean Aonaichte. Bha 67,947 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2010. Tha e suidhichte aig 2,194m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1610.

## Daoine Ainmeil
* Zach Condon, seinneadair, sgrìobhadair òran (1986)

## Bailtean Co-cheangailte
* Tsuyama, An Iapan
* Zhang Jia Jie, An t-Sìn
* Icheon, Coirèa a Deas
* Bukhara, Usbagastàn
* Livingstone, Saimbia
* Santa Fe, An Spàinn
* Parral, Meagsago
* San Miguel de Allende, Meagsago
* Sorrento, An Eadailt

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
*    www.santafenm.gov

Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Meagsago Nuadh