open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siorrachd Àir Meadhain (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Àir Meadhain** (Beurla: *Ayrshire Central*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Coinegan a Deas.

Tha Irbhinn, An Truthail, Preastabhaig agus pàirtean de Chill D'Fhinnein anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn,
Cille Mhearnaig agus Lùghdan agus
Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig.

## Buill-Phàrlamaid
* Philippa Whitford (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Brian Donohoe (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Palmira (Valle)

‘S e baile meadhanach agus sgìre ann an Valle del Cauca, Coloimbia, a th’ ann am **Palmira**. Tha e suidhichte aig 1001m os cionn ìre na mara agus 26km air falbh bho Chali, prìomh-bhaile na roinne. Tha teodhachd mheadhanach mu 23˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh gu h-oilfigeil ann an 1824, ged a bha baile ann fiù' s ann an 1680.

## Sluagh a' bhaile

Tha 228, 122 duine nan tàmh anns a' bhaile fhèin, ach tha 284,470 uile gu lèir a' fuireach ann, a' gabhail a-steach na clachain thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail nan sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dagua, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 14.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 93.6% nan daoine ann am Palmira leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 68.5% nan dachannan.

## Eachdraidh

Mar gach uile sgìre sa ghleann mhòr sin, bha àiteachas aig teis-mheadhan an eaconomaidh, gu h-àraidh siùcar agus tombaca. Phòs Guillermo León Valencia, a bha na cheann-suidhe eadar 1962 agus 1966, aig tè à Palmira ann an 1931. B' e Susana López Navia an t-ainm a bh' oirre.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Palmira. Chithear fèilltean Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
## Oilthighean
*Oilthigh Nàiseanta Colombia

## Clachain

## Iomraidhean



## Ceanglaichean A-mach

An t-sìde ann am Palmira

Roinn-seòrsa:Bailtean

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Tubará

'S e baile meadhanach agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis: *municipio*) faisg air Baranoa ann an Atlántico, Coloimbia, a th’ ann an **Tubará**. Tha e suidhichte aig 203m os cionn ìre na mara agus 27km air falbh bho Bharranquilla, prìomh-bhaile na roinne. Tha teodhachd mheadhanach mu 26.5˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1553. 

## Eachdraidh
'S e Tùsanaich Monacá a bha agus a tha a' fuireach anns an sgìre seo mus do ràinig na Spàinntich ann an 1533, le Perdo de Heredia os an cionn. Chan eil fios againne an latha an-diugh nan robh cànan Arawak no Carib a bha ga bruidhinn. Bha am manach Spàinnteach an Naomh Luis Beltrán a' fuireach an seo gu ruige 1565. Stèidheachadh tèarmann thùsanach an seo ann an 1661 a mhair gu ruige 1886 nuair a ghairmeadh nach robh Tùsanach no Tùsanach fhathast beò ann: reiceadh an sgìre air fad dhan raon phrìobhaideach air sàilleabh gu robh Peatrail ann. Chaidh tèarmann thùsanach a chur air dòigh a-rithist, eadar 1905 agus 1948. B' e cogadh sìobhalta eile a chur às dha.

## Sluagh a' bhaile
Tha 6,091 duine nan tàmh anns a' bhaile fhèin, ach tha 10,915 uile gu lèir a' fuireach ann, a' gabhail a-steach na clachain thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid neo mòran nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns nam bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. ‘S e pàtran-sluaigh gu math àbhaisteach a tha seo. Taobh chinnidh, ' s e Tùsanaich a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann an Tubará, ach tha 0.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga agus 37.8% daoine geala/mestizos ann.  'S urrainn do 87% dhuibh leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 5.6% nan dachaigh.

## Fèisean
Thathar a’ cumail iomadh seòrsa fhèis ann an Tubará. Chithear fèilltean  Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-muigh
*An t-sìde ann an Tubará

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Cille Mheàrnaig agus Lùghdan (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Cille Mheàrnaig agus Lùghdan** (Beurla: *Kilmarnock and Loudoun*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1983 air chrìochan na sgìre Cille Mheàrnaig agus Lùghdan. Mhùth a crìochan ann an 2005 nuair an d'fhuair i pàirt de Charraig, Cumnaig agus Inbhir Dhùn.

Tha Cill Mheàrnaig agus Lùghdan fhèin, Maghlinn agus Ceiteirein anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh,
Siorrachd Rinn Friù an Ear,
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige,
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn,
Siorrachd Àir Meadhain agus
Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig.

## Buill Pàrlamaid
* Alan Brown (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Cathy Jamieson (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus Pàrtaidh Co-obrachail) (2005–2015)
* Des Browne (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1987–2005)
* Willie McKelvey (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1983–1987)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Inbhir Chluaidh (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Inbhir Chluaidh** (Beurla: *Inverclyde*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 air chrìochan na Chomhairle Inbhir Chluaidh.

Tha Gurraig, Grianaig, Inbhir Chip agus Port Ghlaschu anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn,
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas.

## Buill Pàrlamaid
* Ronnie Cowan (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Iain McKenzie (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2011–2015)
* David Cairns (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2011)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Teàrlach MacColla

B’ e seinneadair Gàidhlig agus “Sàr-charaid a’ Mhòd Nàiseanta” a bha ann an **Teàrlach Aonghas MacColla** (1946-2015) (Béarla: Charles Angus MacColl).

Bha Teàrlach MacColla fad 30 bliadhna a' cruinneachadh airgid airson mhòdan ionadail agus dhan Mhòd Nàiseanta Rìoghail air feadh na h-Albann.  Chaidh an t-urram “Sàr-charaid a' Mhòid Nàiseanta” a bhuileachadh air aig Mòd an Òbain ann an 2015. 

Rugadh e an Àth Tharracail ach bha e fad bhliadhnaichean a' fuireach sa Ghearasdan.  Bha e aithnichte airson a bhith a' brosnachadh na Gàidhlig air feadh na dùthcha, ’s e tric a’ cumail chèilidhean ann an Taigh-Òsta an West End sa Ghearasdan.  Bhuineadh e do theaghlach cheòlmhor, ’s thug e fhèin ’s a theaghlach clàr a-mach air an robh “Dà Thaobh Loch Seile” sa bhliadhna 2000.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2015-12-17: http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35121209

Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Àth Tharracail

Tha **Àth Tharracail** ’na bhaile ann an taobh an ear Àird nam Murchan, aig ceann an iar-dheas Loch Seile, ann an Loch Abar, ann an siorrachd Earra-Ghàidheal. Tha bun-sgoil anns a' bhaile.

## Ceanglaichean a-mach
* BBC Naidheachdan 2021-06-28: Tidsearan a dhìth an Àth Tharracail *(aithris-bhideo 1:58)*

Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Vélez (Santander)

'S e baile meadhanach ann an Santander, Coloimbia, a th' ann am **Vélez** (IPA: *beles*). Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha shuas aig 2,050m os cionn ìre na mara agus agus 137km air falbh bho Bhucaramanga, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 16.7˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1539.

## Eachdraidh
B' e Ubasá an t-ainm a bha air an àite seo mus an do ràinig na Spàinntich agus b' e Tùsanaich air an robh Chipatá a bha nan tàmh an seo. Chaidh am baile mar a tha e an latha an-diugh a stèidheachadh le Martín Galeano-Doria air 14 an t-Iuchar 1539. Chuireadh ainm Spàinnteach airsan: tha Vélez eile ann faisg air Málaga. Thogadh oilthigh ann an 1549 agus cathair-eaglais ann an 1560. Chaidh Bun-reachd ùr roinneil a chruthachadh ann am Vélez ann an 1853. Thugadh còirichean bhòtaidh do mhnathan airson a' chiad turais a-riamh ann an Coloimbia no ann an Aimearaga-Laideannach air fad. Cha d' fhuair am boireannach a leithid còirichean anns an dùthaich air fad gu ruige 1954, nuair a bha an deachdaire Gustavo Rojas Pinilla os cionn Riaghaltas na dùthcha.

## Sluagh a' bhaile
Tha 9,690 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha 19,755 duine a’ fuireach anns an sgìrean air fad, a' gabhail a-steach nan clachan dùthchasail a-staigh crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail nan sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann am Vélez , ach tha 0.1% dhe daoine aig a bheil freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 83.1% nan daoine ann am Vélez leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 27.4% nan dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Vélez. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean



## Ceanglaichean A-mach

An t-sìde ann am Vélez

Roinn-seòrsa:Bailtean

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Socorro (Santander)

'S e baile meadhanach ann an Santander, Coloimbia, a th' ann an **Socorro**. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha shuas aig 1,300m os cionn ìre na mara agus agus 121km air falbh bho Bhucaramanga, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde mheadhanach a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 22.3˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1683.

## Eachdraidh
Chaidh am baile seo a stèidheachadh le José de Archila agus José Díaz Sarmiento air 16 an t-Ògmhios 1683. Chuireadh ainm Spàinnteach airsan: tha Socorro a' ciallachadh *furtachd* ann an Spàinntis agus tha ceithir bailtean anns An Spàinn air a bheil an aon ainm. Thogadh cathair-eaglais ann an 1873. Thoisich Ar-a-mach nan Comuneros (Spàinntis: *Insurrección de los Comuneros*) ann an Socorro ann an 1781. Bha an t-uabhas mì-thoileachas ann a thaobh chìsean. Bha ar-a-maich a bhith ann mar-thà o chionns gu robhar a' cumail monopolaidh ann am prìsean deoch làidir agus tombaca, ach b' e na cìsean neo-chothromach agus èigheachd nan cìsean a chaidh fhoillseachadh ann an Socorro a bha aig cnag na cùise. B' e Socorro fhèin a bh' ann teis-mheadhan an ar-a-maich air sàilleabh cho làidir 's a bha malairt san sgìre. An ceann ginealach, ann an 1819, chaidh Antonia Santos, a bha an sàs anns an iomairt airson neo-eisimeileachd na dùthcha, a chur gu bàs an seo. B' e prìomh-bhaile na roinne a bh' ann Socorro eadar 1861 agus 1886. Mean air mhean, anns an dàrna leth dhen 19mh Linn, dh' fhàsadh eaconomaidh a' bhaile na bu laige oir b' e eaconomaidh stèidhichte air àiteachas a bh' ann.

## Sluagh a' bhaile
Tha 22,997 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha 29,076 duine a’ fuireach anns an sgìrean air fad, a' gabhail a-steach nan clachan dùthchasail a-staigh crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail nan sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann am Vélez , ach tha 0.3% dhe daoine aig a bheil freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 92.8% nan daoine ann an Socorro leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 61.4% nan dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Socorro. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean



## Ceanglaichean A-mach

An t-sìde ann an Socorro

Roinn-seòrsa:Bailtean

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Rathad A83

Tha am príomh-rathad an **A83** a’ tòiseachadh ann an Tairbeart Loch Laomainn, far a bheil e a’ sgaoileadh bho A82 .  Tha e a' dol tro bhailtean Inbhir Aora agus Ceann Loch Gilb agus Àird Driseig agus Tairbeart Loch Fìne mus dig e gu ceann ann an Ceann Loch Chille Chiarain, astar 158 km (98 mìle).

## Ceanglaichean a-mach

* Ainmean-àite Gàidhlig air an A83 *(pdf)* - bho AÀA

* BBC Naidheachdan 2012-02-23: A83 dùinte a-rithist
* BBC Naidheachdan 2012-03-29: 10,000 ainm air ath-chuinge an A83
* BBC Naidheachdan 2012-08-03: A83 fosgladh as deidh maoim-slèibhe
* BBC Naidheachdan 2013-12-03: An A83 dùinte aig an Rest and be Thankful
* BBC Naidheachdan 2014-03-10: A83 dùinte às dèidh maoim-slèibhe *(aithris bhideo, 2:42)
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/30811459 BBC Naidheachdan 2015-02-14: Airgead a bharrachd don A83]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35400043 BBC Naidheachdan 2016-01-25: £6m a bharrachd dhan A83]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35407866 BBC Naidheachdan 2016-01-26: Airgead a bharrachd dhan A83] *(aithris bhideo, 2:16)''
* BBC Naidheachdan 2021-04-06: Fàilte air deuchainn an A83

Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Roinn-seòrsa:Rathaidean
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am **Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath** (Beurla: *Paisley and Renfrewshire North*). 

Cruthaicheadh e ann an 2005 o Phàislig a Tuath agus Siorrachd Rinn Friù an Iar.

Tha Rinn Friù fhèin, Port Adhair Ghlaschu, Arasgain, Cill Pheadair, Linwood agus pàirtean de Phàislig anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Inbhir Chluaidh,
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas,
Glaschu an Iar-thuath agus
Glaschu an Iar-dheas.

## Buill Pàrlamaid
* Gavin Newlands (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Jim Sheridan (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am **Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas** (Beurla: *Paisley and Renfrewshire South*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Phàislig a Deas.

Tha a' mhòr-chuid de Phàislig agus Baile Iain anns an sgìre seo.
Ro 2024 bha i ann an crìch ri
Inbhir Chluaidh
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn,
Siorrachd Rinn Friù an Ear,
Glaschu an Iar-thuath,
Glaschu an Iar-dheas agus
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath. Chaidh Inbhir Chluaidh agus Siorrachd Rinn Friù an Iar agus Glaschu an Iar a chur ann an àite Inbhir Chluaidh agus na sgìrean Ghlaschu.

## Buill Pàrlamaid
* Johanna Baxter (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2024–)
* Mhairi Black (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2024)
* Douglas Alexander (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Newport News, Virginia

'S e baile ann am Bhirginia, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an **Newport News**. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 183,331 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara.

## Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1896.

## Daoine Ainmeil
* Ella Fitzgerald: (1917-1996), seinneadair jazz.
* William Styron: (1925-2006), ùghdar Ameireaganach.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Neyagawa, An t-Seapan
*  Taizhou, An t-Sìn
*  Greifswald, A' Ghearmailt

## Ceanglaichean a-mach
* www.nngov.com

Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Virginia
Gabriel París

B' e saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia a bh' ann an **Gabriel París Gordillo** (Ibagué 8 am Màrt 1910 - Girardot (Cundinamarca) 21 am Màrt 2008). Bha esan os cionn Riaghaltas na dùthcha bho 10 an Cèitean 1957 gu ruige 7 an Lùnasdal 1958. Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh an siostam agus na bun-nòsan poileataigeach deamocratach na dùthcha, gan stadadh bho 1948, a chur air bhog a-rithist.

Bhuineadh París Gordillo dhan teaghlach chumhachdail París Ricaurte. Fhuair e a chuid fhoghlam aig an sgoil San Simón ann an Ibagué agus chaidh e dhan Sgoil-Shaighdearachd ann an 1928. Bha e na cheannard na buidhne-chatha Páez fad iomadh bliadhna. Thug e cliù dhàsan fhèin aig a’ Bhlàr Línea Baraya-La Tagua tron Chogadh Choloimbia-Phearu ann an 1933. Phòs e aig María Felisa Quevedo París 28 an t-Sultain 1936: bha iad anns na oghaichean. Rug i ceathrar duine-cloinne dha: Gabriel, Jaime, Gloria agus Ligia.

Aig toiseach toisichidh deachdaireachd an Airm bha e na Mhinistear thall thairis aig na Nàisean Aonaichte ann an Eabhraig Nuadh. An uair sin bha e na Ministear a' Cheartais (9 an Gearran 1954 - 7 an Lùnastal 1954), na Mhinistear a' Chogaidh (7 an Lùnastal 1954 - 10 an Cèitean 1957) agus na Mhinistear nam Mèinnean agus a' Pheatrail. Bhathar airson cuidhteas fhaighinn air Rojas Pinilla agus thaghadh esan bho taobh a-staigh an Airm mar neach-ionlaid an deachdaire.

Bha e nos cionn Bòrd Riaghlaidh an Airm a thug thairis an Riaghaltas bho 10 an Cèitean 1957 gu ruige 7 an Lùnasdal 1958 còmhla ris an Àrd-sheanailear Deogracias Fonseca, an Ceannard-feadhna Rafael Navas Pardo, an Àrd-mharaiche Rubén Piedrahíta Arango agus an Ceannard-feadhna Luis Ernesto Ordóñez Castillo, nuair leig an Leas Seanailear Gustavo Rojas Pinilla a dhreuchd mar Cheann-suidhe na dùthcha. Leig París Gordillo a dhreuchd a dhèoin agus thug e an cumhachd dhan Cheann-suidhe Alberto Lleras Camargo air 7 an Lùnasdal 1958.

## Iomraidhean


## Ceanglaichean a-mach

Arm Coloimbianach(Spàinntis)

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Alasdair MacFhionghain

B' e bàird Ghàidhlig agus saighdear a bh' ann an **Alasdair MacFhionghain** (1770-1814)

Rugadh MacFhionghain ann am Morar air tuathanas.

Chithear ainm a' bhàird mar 'Alasdair Mac-Ionmhuinn' cuideachd.

## Dàin
* Blàr na h-Òlaind, ann an *An Lasair*, d.354

## Iomraidhean

* Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn)

## Ceanglaichean a-mach
* Òran air don Bhàrd a dhol air Tìr san Èiphit *(pìos bhideo 3:01 mu dheidhinn Alasdair MacFhionghain)*

Alasdair MacFhionghain
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
La Chorrera

‘S e baile agus sgìre roinneil ann am Panama a th’ ann an **La Chorrera**. Tha an t-àite seo suidhichte ann am meadhan na dùthcha.

## Daoine Ainmeil
*Joaquín Riascos (1833 - 1875)
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Panama
Roinn-seòrsa:Bailtean
La Trinitaria

‘S e baile agus sgìre roinneil ann am Meagsago a th’ ann an **La Trinitaria** neo **Zapaluta** (Ainm tùsail). Tha an t-àite seo suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, faisg air na crìochan ro Guatamala. Tha 9,042 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh
Chaochail José María Melo, saighdear agus neach-poileataigs à Chaparral ann an Coloimbia an seo ann an 1860. Chuireadh gu bàs e air sàilleabh gu robh e airson a chuid chuideam do ghluasad air an robh *Orteguista*. B' e neo-eisimeileachd na sgìre bho Mheagsago a bha aig cnag na cùise. Mhair an t-ar-a-mach bho 1855 gu 1863.
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Coloimbia
Roinn-seòrsa:Meagsago
Roinn-seòrsa:Bailtean
Lachlann mac Theàrlaich Òig

B' e neach-ciùil agus bàrd Ghàidhlig a bh' ann an **Lachlann mac Theàrlaich Òig**. 

## Dàin
* Latha Siubhal Sléibhe Dhomh, ann an *An Lasair*, d.28
* Sgian Dubh an Sprogain Chaim,  ann an *An Lasair*, d.12-17

## Iomraidhean
* Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn)

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Roinn-seòrsa:Bàird air a bheil ainm air nòs Gàidhealach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear** (Beurla: *East Dunbartonshire*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Shrath Chelbhinn agus Bearsden agus pàirtean de sgìrean eile ach bha sgìre eile air an robh an aon ainm ro 1983. Bha Mairead Ewing, mar Mhairead Bain, na BP air a son eadar 1974 agus 1979. Bha Jo Swinson na ciad bhall pàrlamaid eadar 2005 agus 2015 nuair a bhuannaich an Nàiseantach John Nicolson agus bhuannaich i a-rithist ann an 2017 i.

Tha Bearsden, Muileann-Ghaidh agus Drochaid an Easbaig anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Sruighlea,
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear,
Coatbridge, Chryston agus Belshill,
Glaschu an Ear-Thuath,
Glaschu a Tuath,
Glaschu an Iar-Thuath
agus
Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar.

## Buill-Phàrlamaid
* Amy Callaghan (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Jo Swinson (Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba) (2017–2019)
* John Nicolson (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Jo Swinson (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
Durania

'S e baile uabhasach beag ann an Norte de Santander, Coloimbia, a th' ann an Durania. Tha e suidhichte aig 940m os cionn ìre na mara agus 42km air falbh bho Chúcuta. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 21.5˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1890. 

## Eachdraidh
B' e na Oporomas a bha làidir an seo mus an do ràinig na Spàinntich. Thugadh an sgìre air fad do Juan Sánchez Caballero ann ann 1551. Dh' fhàs am baile gu mòr an dèidh Cogadh na Mìle Làithean, o chionns gu robh àiteachas cho soirbheachail an seo, gu h-àirdh cofaidh agus siùcar.Thoisich Virgilio Barco Vargas ann am poileataigs an seo, nuair a chaidha thaghadh na chomhairliche ann an 1943, nuair a bha e dìreach 22 bliadhna a dh'aois. Dh' fhàs Barco Vargas a bhith na cheann-suidhe na dùthcha bliadhnaichean an dèidh sin.

## Sluagh a' bhaile
Ged a tha 1,881 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, chan eil ach 4,289 anns an sgìre air fad. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann an Durania, ach tha 0.1% a tha nan Tùsanaich agus 0.9% nan daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 86.2% nan daoine ann an Durania leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 15.1% nan dachannan.

## Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Durania.  Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Durania

Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar** (Beurla: *Dunbartonshire West*). 

Chaidh a chruthachadh ann an 2005 o Dhùn Breatainn agus Bruach Chluaidh agus Muilleann-Ghaidh.

Tha Alexandria, Dùn Breatainn fhèin agus Bruach Chluaidh anns an sgìre seo.
Ro 2024 bha i ann an crìch ri
Earra-Ghàidheal agus Bòd,
Sruighlea,
Glaschu an Iar-Thuath agus
Siorrachd Dhùn Breatann an Ear.

Chaidh na h-ainmean nan sgìrean eile atharrachadh airson 2024: Earra-Ghàidheal, Bòd agus Loch Abar a Deas, Sruighlea agus Srath Ailein, Siorrachd Dhùn Breatainn Mheadhanach agus Glaschu an Iar. Bu ionann na crìochan fhèin ach pìos beag dhen Eochair tuath air an loidhne rèile, iar air Sràid Kelso is deas air a' chanàl a chaidh dhan sgìre seo.

## Buill Pàrlamaid
* Douglas McAllister (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2024–)
* Martin Docherty (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2024)
* Gemma Doyle (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* John McFall (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2010)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Oilthigh a' Chauca

Oilthigh a' Chauca


	




	Ainm Tùsail
	“Universidad del Cauca”


	Stèidhichte
	1827


	Suidheachadh
	Popayán, Coloimbia


	Oileanaich
	mu  	12,837 (2006)


	Làrach-lìn
	http://www.unicauca.edu.co/versionP/







'S e seann oilthigh cliùiteach ann am Popayán a th' ann **Oilthigh a' Chauca** (Spàinntis: *Universidad del Cauca*). Chaidh a stèidheachadh ann an 1827.
## Seann Oileanaich
*Ezequiel Hurtado (1825 - 1890)
*Froilán Largacha (1823 - 1892)
*Diego Lemos (1841 - 1917)
*Carlos Lemos Simmonds (1933 - 2003)
*Manuel María Mallarino (1808 - 1872)
*Eliseo Payán (1825 - 1895)
*Rafael Reyes (1849 - 1921)
*Manuel Antonio Sanclemente (1813 - 1902)
*Guillermo León Valencia - (1909 - 1971)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Sgalpaigh na Hearadh

:* 'S dòcha tha thu a' lorg [[Sgalpaigh an t-Sratha]].*

'S e eilean faisg air na Hearadh a tha ann an **Sgalpaigh** (Beurla: *Scalpay*). 'S e Beinn Sgorabhaig an t-àite as àirde air an eilean.

Cheangal an t-eilean seo chun na Hearadh le drochaid ann an 1997. Chosg an drochaid £6.4 millean. Bha Kirsty Moireasdan, a bha 103 bliadhna a dh'aois, a' chiad tè an slighe tarsainn na drochaide.

Thogadh a' chiad thaigh-solais sna h-Eileanan Siar ann an Sgalpaigh, air an leth-eilean Eilean Glas, ann an 1789.

## Daoine ainmeil
* Anna Chaimbeul, bàrd
* Cairistìona Mhoireasdan, laoidheadair
* Mòrag NicLeòid, neach-rannsachaidh
* Seumas MacLeòid, sgrìobhadair
* Seonaidh Fhionnlaigh 'an 'ic Alasdair, bàrd

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Na Hearadh
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear** (Beurla: *Cumbernauld, Kilsyth and Kirkintilloch*). 

Cruthaicheadh e ann an 2005 o Chomar nan Allt agus Cill Saidh agus pàirtean de Shrath Chelbhinn agus Bearsden.

Tha Comar nan Allt, Cill Saidh agus pàirtean Chair Cheann Tulaich anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri
Sruighlea,
An Eaglais Bhreac,
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear,
Coatbridge, Chryston agus Belshill,
An t-Àrd-Ruigh agus Shotts
agus
Siorrachd Dhùn Breatann an Iar.

## Buill-Phàrlamaid
* Stuart McDonald (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Gregg McClymont (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Rosemary McKenna (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2010)
## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
An Eaglais Bhreac (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **An Eaglais Bhreac** (Beurla: *Falkirk*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o na h-Eaglaise Brice an Iar agus pàirtean de na h-Eaglaise Brice an Ear.

Tha An Eaglais Bhreac fhèin, an Daingneach, Leth-Pheairt agus Stenhousemuir anns na sgìre seo.
Ro 2024 bha i ann an crìch ri Sruighlea, 
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear agus
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear.

Chaidh ceann a tuath na sgìre gu sgìre ùr, Alamhagh agus Inbhir Ghrainnse, airson an taghaidh choitchinn ann an 2024. Nise tha i ann an crìch cuideachd ri Bathgate agus Baile Iucha, An t-Àrd-Ruigh agus Shotts, Comar nan Allt agus Cair Cheann Tulaich is Sruighlea agus Srath Ailein.

## Buill Pàrlamaid
* Euan Stainbank (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2024–)
* Johnny McNally (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2024)
* Eric Joyce (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus neo-eisimeileach o 2012) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Eobhann MacDiarmaid

B' e ministear a bh' ann an **Eobhann MacDiarmaid** (?–1801) (Beurla: *Ewen MacDiarmid*).

Bha e na mhinistear ann an Glaschu agus ann an Comaraidh. Dh'fhoillseachadh searmonan le MacDiarmaid ann an 1804 as dèidh a bhàis. 

## Beatha

Rugadh MacDiarmaid ann an Uaimh, Siorrachd Pheairt uaireigin anns a' chiad leth dhen ochdamh linn deug. Bha e na mhinistear ann an Eaglais na h-Alba agus rinn e obair anns a' chaibeal Gàidhealach ann an Ease, Glaschu bho 1771 gu 1772. Chaochail e air 4 an t-Samhain 1801.

## Foillseachaidhean
Tha làmh-sgrìobhainn dhe a chuid shearmonan aig Comunn Gàidhlig Inbhir Nis. 
* Mac Diarmaid, Eobhann. 1804. *Sermona le Mr Eobhann Mac Diarmaid, Ministeir ann an Glascho, agus na dheigh sin, an Comrie* (Duneidin: Clo-bhuailte le T. Steuart), http://digital.nls.uk/81967559 

MacDiarmaid, Eobhann
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
A' Bheithir Bheuma

B' e iris Gàidhlig a bh' anns a' **Bheithir Bheuma**.

Cha do nochd ach aon àireamh dheth, no cha do mhair ach aon àireamh dheth. Chaidh fhoillseachaidh ann an 1845 ann an Glaschu.

'S e aoir a th' anns a' mhòrchuid dheth a tha a' magadh air irisean agus sgrìobhadairean eile a bh' ann aig an àm.

A rèir Dwelly, 's e th' ann am 'beithir' ach seòrsa de nathair no *viperus berus* ach 's e achmhasan a tha 'beuma' m.e. *cha ruig thu leas beum a thoirt dhomh*.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Søren Kierkegaard

B' e feallsanach agus sgrìobhaiche Danmhairgeach a bh' ann an **Søren Aabye Kierkegaard** (5 an Cèitean 1813–11 an t-Samhain 1855). Rugadh e ann an Copenhagen (Dànais: *København*) is bha e na oileanach aig Oilthigh Chopenhagen far an do sgrìobh e a theusais, *Om Begrebet Ironi med stadigt Hensyn til Socrates* (Mu choincheap ìorantas le iomradh leantannach air Socrates), anns a' Dhànais is dh'fheum e athchuinge dhan Rìgh a thoirt gus ga sgrìobhadh anns a' chànan siud. Dh'fheuch e an deuchainn anns an Laideann. Bha ìorantas cudromach anns an obair aige is sgrìobh e fo fhar-ainmean is le bheachdan an aghaidh a chèile.

B' e esan aon de na daoine iomraiteach de Linn Òrach na Danmhairge a bh' ann, còmhla ri Adam Oehlenschläger (bàrd), N. F. S. Grundtvig (sgrìobhadair), Hans Christian Andersen (sgrìobhadair), agus Bertel Thorvaldsen (cruth-ealantair). 

## Buaidh Khierkegaard
Ann an saoghal na Gàidhlig, dhrùidh beachdan Khierkegaard air Iain Mac a' Ghobhainn. 

## Iomraidhean


## Leabhar-chlàr
* *Enten-Eller* (Nas Motha - Air No), 1843. 
* *Frygt og Bæven* (Eagal is Crith), 1843. 
* *Sygdommen til døden* (Galar gus a' bhàis), 1849. 

## Tùsan
* Iain Mac a' Ghobhainn. "Søren Kierkegaard". *Gairm* 41, Am Foghar 1962.

Roinn-seòrsa:Feallsanaich Danmhairgeach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Sitges

'S e baile agus port ann an Catalòinia (An Spàinn) a th' ann an **Sitges** (IPA: *sidʒəs*). Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Garraf (Roinn Bharcelona). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1041. 'S e catalanais a tha ga bruidhinn an seo. Ged a bha tòrr ghnìomhachas ann ro Chogadh Sìobhalta na Spàinne 's e turasachd-tràighe a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol an latha an-diugh, gu seachd-àraidh turasachd-ghèidh. Tha 28,269 duine a' fuireach ann.
## Freumahn an Ainm
'S ann à *saidhleo* ann an catalanais (sitja) a tha ainm a' bhaile air sgàth 's gu robh malairt gu math làidir an seo o chionn fhada.

## Eachdraidh
Ged a bha daoine a' fuireach ann fad mìltean de bhliadhna ro làimh, b' ann ann an 1041, nuair a thogadh caisteal san àite far a bheil talla a' bhaile an latha an-diugh, a thoisich eachdraidh sgrìobhte Sitges. Fad na meadhan aoisean dheàdhadh am baile bho uachdaran gu uachdaran, a rèir cò bha a bu chumhachdaile. Ann an 1778 thug lagh ùr piseach air malairt an seo, nuair a cheadaich malairt le Aimearaga. B' ann à Sitges a bha 27% nan Catalanach a bha an lùib mhalairt thar a' Chuain Shiar na Bacardì agus na Brugal nam measg. Thàinig an rèile - agus turasachd - ann an 1881. Chaidh Còrdadh a dheànamh an seo ann an 1957 eadar Alberto Lleras Camargo (Pàrtaidh Libearalach Choloimbia) agus Laureano Gómez Castro (Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia) a chuir crìoch air an ainneart a sgiùrsadh Coloimbia.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Bagnères de Luchon
## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Catalòinia
Benidorm

'S e baile agus port ann an Co-chomann València (An Spàinn) a th' ann am **Benidorm** (IPA: *beniˈðɔɾm*). Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Marina Baixa (Alacant). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1325. 'S e Bhaileancianais a tha ga bruidhinn an seo. B' e baile beag-iasgaich a bh' ann am Benidrom gu ruige na 60an ach 's e turasachd-tràighe a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol an latha an-diugh, air sàilleabh nach eil port-adhair València ach 46km air falbh. Tha 69,010 duine a' fuireach ann.
## Freumhan an Ainm
'S ann à Beni Darhim (Mic Darhim ann an Arabais) a tha ainm a' bhaile. Bha an sgìre seo air fad fo bhuaidh nan Arabach fad còrr is còig ceud bliadhna.
## Eachdraidh
Ged a bha daoine a' fuireach ann fad mìltean de bhliadhna ro làimh - gu seachd-àraidh nuair a bha na h-Arabaich ann - cha b' ann ach ann an 1325, nuair a thogadh caisteal air a' chnoc, a thoisich eachdraidh sgrìobhte Bhenidorm. Fad na meadhan aoisean dheàdhadh am baile bho uachdaran gu uachdaran, a rèir cò bha a bu chumhachdaile. Chaidh Còrdadh a dhèanamh an seo ann an 1956 eadar Alberto Lleras Camargo (Pàrtaidh Libearalach Choloimbia) agus Laureano Gómez Castro (Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia) a bha na cheum mòr air adhart gu ruige sìthe ann an Coloimbia.

## Bailtean Co-cheangailte
*  Le Cannet 
*  Manizales

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
Tochradh

Tha **tochradh** 'na thar-aiseag mhaoine phàrantan aig pòsadh a nighinn. Nì iomsgaradh tochradh leis na bun-bheachdan co-cheangailte na coibhniche agus an dubhair. Fhad 's gu bheil coibhniche 'na pàigheadh o fhear na bainnse no a theaghlach ri pàrantan na mnà na bainnse, tha an tochradh a' mhaoin a tha air tar-aiseag on teaghlach na mnà na bainnse ris an fhear na bainnse no ri a theaghlach, a-rèir coltais airson na mnà na bainnse. Gu coltach, tha dubhar a' mhaoin a tha air shuidheachadh air mhnaoi na bainnse fhèin, le fear na bainnse aig àm na bainnse, agus gum mair fo a shealbhadaireachd is smachd.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Pòsadh
Mìosachan

## Liosta nan làithean den bhliadhna

## Mìosachan



am Faoilleach
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    


an Gearran
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
(29)
 
 
    


am Màrt
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    


an Giblean
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
    


an Cèitean
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    


an t-Ògmhios
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
    


an t-Iuchar
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    


an Lùnastal
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    


an t-Sultain
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
    


an Dàmhair
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    


an t-Samhain
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
    


an Dùbhlachd
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    

## Faic cuideachd
* Am Mìosachan Griogarach

*
*
Oilthigh nan Andes

'S e oilthigh rannsachaidh prìobhaideach ann am Bogotá a th' ann an **Oilthigh nan Andes**. Chaidh a stèidheachadh ann an 1948, le Mario Laserna Pinzón.
## Seann Oileanaich
*César Gaviria Trujillo (1947)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Oilthigh Javeriana

Oilthigh Javeriana


	




	Ainm Tùsail
	“Pontificia Universidad Javeriana”


	Stèidhichte
	1623


	Suidheachadh
	Bogotá, Coloimbia


	Oileanaich
	19,955 (2006)


	Làrach-lìn
	http://www.javeriana.edu.co/







'S e oilthigh cudromach ann am Bogotá a th' ann an **Oilthigh Javeriana**. Chaidh a stèidheachadh ann an 1623, leis a' Chomann Iosaid, a tha fhathast ga ruith.
## Seann Oileanaich
*Misael Pastrana Borrero (1923 - 1997)
*Ernesto Samper (1950)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Raghnall Dubh

B' e cruinniche bhàrdachd a bha ann an **Raonuill MacDhòmhnuill** no **Raghnall Dubh**.

Tha e ainmeil airson a' 'Chruinneachaidh Eige', no *Comh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach* a dh'fhoillsich e ann an Dùn Èideann ann an 1776.

## Beatha
Rugadh e ann an 1728. Bha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair athair. Nuair a bha e 16 bliadhna de dh'aois dh'obair e mar mhaighstir-sgoile ann an Àird nam Murchan an àite athar. Dh'fhoillsich e an 'Cruinneachadh Eige' nuair a dh'fhuirich e ann an Lathaig ann an Eige.

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Eigich
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Oilthigh a' Mhagdalena

'S e oilthigh na stàite ann an Santa Marta a th' ann an **Oilthigh a' Mhagdalena**. Chaidh a stèidheachadh gu h-oifigeil ann an 1958, ged a bhathar a' toirt cheuman an seo anns an 19mh Linn.
## Seann Oileanaich
*Bartolomé Calvo (1815 - 1889)
*Leonardo Canal González (1822 - 1894)
*Juan José Nieto Gil (1806 - 1866)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:Oilthighean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
An t-Àrd-Ruigh agus Shotts (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha anns **An t-Àrd-Ruigh agus Shotts** (Beurla: *Airdrie and Shotts*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1997 o Bhad nam Manach an Ear ach mhùth na crìochan ann an 2005.

Tha An t-Àrd Ruigh fhèin, Shotts, Caldercruix agus Calderbank anns na sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Coatbridge, Chryston agus Belshill,
Tobar na Màthar agus Wishaw,
Lannraig agus Hamilton an Ear,
Baile Lèibhinn,
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear agus
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear.

Bhuannaich Neil Gray ann an 2015, 2017 agus 2019 i ach sheas e mar thagraiche airson an Àrd-Ruigh agus Shotts sa' Phàrlamaid na h-Alba ann an 2021 agus a rèir riaghailtean a' phàrtaidh fhèin dh'fheum e Westminster fhàgail.

Bidh frith-thaghadh ann 13 Cèitean 2021, is e aon sheachdain an dèidh thaghaidhean eile ann an Alba air sgàth astarachaidh shòisealach ri linn a' choròna-bhìorais. Bhuannaich Anum Qaisar airson an SNP e.

## Buill Pàrlamaid
* Anum Qaisar (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2021–)
* Neil Gray (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2021)
* Pamela Nash (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* John Reid (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2010)
* Helen Liddell (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1997–2005)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Coatbridge, Chryston agus Bellshill (sgìre Phàrlamaid Westminster)

Tha **Coatbridge, Chryston agus Bellshill** na sgìre Phàrlamaid Westminster. 

Cruthaicheadh e ann an 2005 o Choatbridge agus Chryston agus pàirtean de Hamilton a Tuath agus Bellshill.

'S e Coatbridge a tha am baile as motha agus as cudromaiche anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri An t-Àrd-Ruigh agus Shotts,
Tobar na Màthar agus Wishaw,
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar,
Glaschu an Ear,
Glaschu an Ear-Thuath,
Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear agus
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear.

## Buill-Phàrlamaid
* Steven Bonnar (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2019–)
* Hugh Gaffney (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2017–2019)
* Philip Boswell (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Tom Clarke (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige** (Beurla: *East Kilbride, Strathaven and Lesmahagow*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Cille Bhrìghde an Ear agus pàirtean de Dhail Chluaidh agus chùm na Làbaraich gu ruige 2015 i nuair a bhuannaich Lisa Cameron an t-seat airson nan Nàiseantach. Dh'fhàg i ann an 2023 am pàrtaidh agus chaidh i sa' Phàrtaidh Tòraidheach.

Tha Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ris 
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar,
Lannraig agus Hamilton an Ear,
Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh,
Cille Mhearnaig agus Lùghdan,
Siorrachd Rinn Friù an Ear agus
Glaschu a Deas.

## Buill Pàrlamaid
* Lisa Cameron (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba gu 2023 agus Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba an dèidh sin) (2015–)
* Michael McCann (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Adam Ingram (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2010)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Santander

'S e baile mòr agus port gu math cudromach ann an Cantàbria (An Spàinn) a th' ann an **Santander** (IPA: *santanˈder*). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, aig 15m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Shantander fhèin. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1248. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e am port, turasachd,na bataichean-aiseig agus gnothaichean ceangailte ris a' mhuir a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 177,123 duine a' fuireach ann. Chan eil eucoir na trioblaid mhòr an seo.
## Freumahn an Ainm
'S ann à *sanct* (naomh) agus *Ander* (Anndra) ann an seann Spàinntis a tha ainm a' bhaile. Bheireadh sin Cill Anndra neo Baile Anndra dhuinn sa Ghàidhlig an latha an diugh. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à *Portus Sanctorum Emeterii et Celedonii* (Sancti Emetherii > Sancti Emderii > Sanct Endere > San Andero > Santendere > Santanderio > Santander).

## Eachdraidh
Thathar air stuth Ròmanach a lorg san àite far an robh port, air an robh *Portus Victoriae Iuliobrigensium*. Nochd ainm a' bhaile ann an sgrìobhainn airson a' chiad turais ann an 1068. Ann an 1158 fhuair Santander a chuid chòirichean a thaobh mhalairt a thug piseach air an eaconomaidh. Rinn teintean sgrios air a' bhaile ann an 1296 agus 1311 Thàinig an rèile - agus turasachd - ann an 1858. Chaidh 590 duine a mharbhadh ann an spreadhadh air a' bhata *Cabo Machichaco* ann an 1893. Cha robhar a' gabhail ri riaghailtean a thaobh stuthan chunnartach a làimhseachadh agus spreadh tunnaichean dineamait anns a' port. Thuit am baile gu na Reubaltaich Faisisteach ann an Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1937. Chaidh 90,000 saighdear a mharbhadh ann an sabaid anns a' bhaile fhèin agus san sgìre mu timcheall. Chaidh Oilthigh Cantàbria a stèidheachadh an seo ann an 1972.
## Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Santander . Tuit 1129mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - dìreach 44mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinnː

## Daoine Ainmeil
*Matilde Camus (1919 - 2012)

## Iomraidhean

Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Roinn-seòrsa:Bailtean
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha anns **an Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar** (Beurla: *Rutherglen and Hamilton West*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Ghlaschu an Ruadh-Ghleann agus pàirtean de Hamilton a Deas.

Tha An Ruadh-Ghleann, Blantaidhr, Camas Lang agus pàirtean de Hamilton anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri 
Lannraig agus Hamilton an Ear,
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige,
Glaschu a Deas,
Glaschu Meadhain,
Glaschu an Ear,
Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear agus
Tobar na Màthar agus Wishaw.

Bha frith-thaghadh anns an Dàmhair 2023 an dèidh do Mhairead Ferrier na laghan mu dheidhinn COVID a bhriseadh agus shoirbhich athchuinge ais-ghairme. Bhuannaich Michael Shanks an seat airson nan Làbarach.

Ann an ath-sgrùdadh nan sgìrean Westminster ann an 2023 chaidh a mhòr-chuid dhen sgìre dha an Ruadh Ghleann.

## Buill Pàrlamaid
* Michael Shanks (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2023–2024)
* Margaret Ferrier (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ron Dàmhair 2020 agus an-sin neo-eisimeileach) (2019–2023)
* Ged Killen (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2017–2019)
* Margaret Ferrier (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–2017)
* Tom Greatrex (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2010–2015)
* Tommy McAvoy (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba is Pàrtaidh Co-obrachail) (2005–2010)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Pàrtaidh Co-obrachail

'S e pàrtaidh poileataigeach sòisealta deamocratach anns an Rìoghachd Aonaichte a tha ann am **Pàrtaidh Co-obrachail**.

Chan eil tagraichean ann an taghaidhean aice ach co-thagraiche còmhla ri am Pàrtaidh Làbarach.

Tha ceithir co-bhuill Phàrlamaid na h-Alba ann an-dràsta: Kezia Dugdale, Johann Lamont, Claudia Beamish agus James Kelly.

## Ceanglaichean a-mach
* Duilleag oifigeil (Beurla)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Poileataigs
Lannraig agus Hamilton an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Lannraig agus Hamilton an Iar** (Beurla: *Lanark and Hamilton East*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Dhail Chluaidh, Hamilton a Tuath agus Hamilton a Deas.

Tha Lannraig, agus meadhan-bhaile Hamilton, anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ris 
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar,
Glaschu an Ear,
Coatbridge, Chryston agus Bellshill,
Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh,
Baile Lèibhinn,
An t-Àrd-Ruigh agus Shotts agus
Tobar na Màthar agus Wishaw.

## Buill Pàrlamaid
* Angela Crawley (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Jimmy Hood (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (2005–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Tobar na Màthar agus Wishaw (sgìre Phàrlamaid Westminster)

'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an **Tobar na Màthar agus Wishaw** (Beurla: *Motherwell and Wishaw*). 

Chaidh a cruthachadh ann an 1997 o Thobar na Màthar a Tuath agus Tobar na Màthar a Deas.

Tha Tobar na Màthar, Wishaw, Shieldmuir agus Gowkthrapple anns an sgìre seo.
Tha i ann an crìch ris 
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar,
Lannraig agus Hamilton an Ear,
An t-Àrd-Ruigh agus Shotts agus
Coatbridge, Chryston agus Bellshill.

## Eachdraidh ro 1997
Nuair a bha Tobar na Màthar air an sgìre seo, bhuannaich a' chiad Bhall Pàrlamaid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, Robert McIntyre, ann am frith-thaghadh 12 an Gearran 1945 e. Chaill e a sheat anns an taghadh coitcheann 1945.

## Buill Pàrlamaid
* Marion Fellows (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) (2015–)
* Frank Roy (Pàrtaidh Làbarach na h-Alba) (1997–2015)

## Iomraidhean


Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig