Iain Mac a' Ghobhainn

'S e tidsear agus sgrìobhadair a bha ann an **Iain Mac a' Ghobhainn** (1 am Faoilleach 1928–15 an Dàmhair 1998), a bha cuideachd a' cleachdadh an ainm Bheurla **Iain Crichton Smith**. Sgrìobh e bàrdachd, nobhailean, sgeulachdan goirid is dealbhan-cluiche sa Ghàidhlig agus sa Bheurla.

## Sgeul-beatha
Rugadh e ann an Glaschu ann an 1928, ach bha a phàrantan à Leòdhas agus ghluais an teaghlach a Leòdhas nuair a bha e fhathast òg, ann an 1930. Thogadh e ann am Pabail, an aon bhaile far an do thogadh Ruaraidh MacThòmais agus Anna Frater. B' e Gàidhlig am prìomh chànan aige. Bhàsaich athair leis a' chaitheamh. Chaidh e do Sgoil Phabail, Sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh is rinn e ceum ann an Oilthigh Obar Dheathain ann am Beurla. Cheumnaich e ann an 1949. Rinn e seirbheis nàiseanta agus às dèidh na seirbheise, bha e ag obair mar thidsear ann am Bruaich Chluaidh agus, airson bhliadhnaichean, anns an Oban. Dh'fhàg e Àrd-Sgoil an Òbain ann an 1977, oir bha e ag iarraidh a bhith a' sgrìobhadh làn-thìde. Nuair a phòs e Donalda Gillies Logan, ghluais iad gu Taigh an Uillt. Ann an 1980, fhuair e OBE. Gu mì-fhortanach, thàinig aillse air agus chaochail Iain Mac a' Ghobhainn ann an 1998, nuair a bha e 70 bliadhna a dh'aois.  

## Cuspairean
Bha ùidh aig Mac a' Ghobhainn ann am Fuadach nan Gàidheal: tha an nobhail Beurla aige, *Consider the Lilies*, an dealbh-chluich Gàidhlig, *A' Chùirt*, is an dàn Gàidhlig a' làimhseachadh a' chuspair seo. 

## Leabhar-chlàr

### Bàrdachd Ghàidhlig
* *[[Bìobuill is Sanasan Reice]]* (Glaschu: Gairm,  1965)
* *Eadar Fealla-dha is Glaschu* (Glaschu: Oilthigh Ghlaschu,  1974)
* *Na h-Eilthirich* (Glaschu: Oilthigh Ghlaschu, 1983)
* *An t-Eilean agus an Cànan* (Glaschu: Oilthigh Ghlaschu, 1987)

### Rosg Gàidhlig
* 'An Coigreach', *Gairm* 25 (1958): cuideachd ann an *Eadar Peann is Pàipear* (133-138).
* *Bùrn is Aran* (1960) 'An Duine Dubh', 'Bùrn': cuideachd ann an *Eadar Peann is Pàipear* (deas. le Dòmhnall Iain MacÌomhair, Glaschu: Gairm, 1985, 102–103, 167–171).
* *[[An Dubh is an Gorm]]* (Obair-Dheadhain: Oilthigh Obair-Dheadhain, 1963). 'An Comhradh', 'Aig a' Chloich-Chuimhne', 'An Taghadh': cuideachd ann an *Eadar Peann is Pàipear* (113–115, 127–129, 150–154)
* 'Ioseph', *Gairm* 43 (1963): cuideachd ann an *Eadar Peann is Pàipear* (11-13).
* *[[Iain am Measg Nan Reultan]]* (1970)
* *Maighstirean is Ministearan* (1970)
* *An t-Adhar Ameireaganach* (1973)
* *[[Rabhdan is Rudan]]* (1973)
* *An t-Aonaran* (Glaschu: Oilthigh Ghlaschu, 1976)
* 'Mairead', *Gairm* 120 (1982): cuideachd ann an *Eadar Peann is Pàipear* (41-43).
* *Bùrn is Aran* (1987) 
* *A' Bheinn Oir* (1989)
* *[[Na Speuclairean Dubha]]* (1989) 
* *Turas tro Shaoghal Falamh* (1991)
* *Na Guthan* (1991)
* *An Dannsa mu Dheireadh* (1992)

### Dealbhan-cluiche sa Ghàidhlig
* *A' Chùirt*. 

### Bàrdachd sa Bheurla
* *The Long River* (1955)
* *Deer on the High Hills* (1962)
* *The Law and the Grace* (1965)
* *Love Poems and Elegies* (1972)
* *The Exiles* (1984)
* *The Village and Other Poems* (Manchester: Carcanet Press, 1989)

### Nobhailean sa Bheurla
* *Consider the Lilies* (1968)
* *The Last Summer* (1969)
* *The Permanent Island* (1975)
* *An End to Autumn* (1978)
* *In the Middle of the Wood* (1987)
* *Thistles and Roses* (1961)
* *At Helensburgh* (1968)
* *From Bourgeois Land* (1969)
* *Survival Without Error* (1970)
* *My Last Duchess* (1971)
* *Goodbye Mr Dixon* (1974) 
* *Hami Autumn* (1974)
* *The Notebooks of Robinson Crusoe* (1975)
* *River, River* (1978)
* *On the Island* (1979)
* *Murdo* (1981)
* *A Field Full of Folk* (1982)
* *The Search* (1982) 
* *Mr Trill in Hades* (1984)
* *The Tenement* (1985)
* *A Life* (1986)
* *The Dream* (1989)
* *An Honourable Death* (1992)

### Sgeulachdan Goirid sa Bheurla
* *The Black and the Red* (1970)
* *The Hermit and Other Stories* (1977)
* "Greater Love" ann an *The Grafton Book of Scottish Short Stories* (deas. le James Campbell. London: Grafton Books, 1984. pp. 227-235)

### Bàrdachd Cruinnichte
**Selected Poems* (1970)
**Selected Poems 1955–1982* (1982)
**Selected Poems* (1985) 
**Selected Poems* (1990)
**Collected Poems* (1992)

### Aistean
* *The Golden Lyric: an Essay on the Poetry of Hugh MacDiarmid. *196;7
* *Towards the Human: Selected Essays*. Edinburgh: MacDonald,1986.
* ann an *The Literature or Region and Nation. *1989. R. P. Draper (deas.) London: MacMillan; New York: St. Martin's Press.

### Eadar-theangachadh
* *[[Dàin do Eimhir|Eimhir]] translated by Iain Crichton Smith, with an introduction by [[An t-Ollamh Dòmhnall Meek|Professor Donald Meek]]* (Steòrnabhagh: Acair Earranta, 1999)
* *Modern Gaelic Verse* (1966)
* 'Moladh Beinn Dòbhrainn' le Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir (1969)

### Mar neach-deasachaidh
* *Moments in Glasshouses* (1987)
* còmhla ri C. King: *Twelve More Modern Scottish Poets* (1986)

### Aistean sgoilearachd mu a dhèidhinn
* Frederic Lindsay (1977) "Disputed Angels. The Poetry of Iain Crichton Smith." *Akros* 12:3 December, 15-26.
* John Blackburn. The Poetry of Iain Crichton Smith. Glasgow: Association for Scottish Literary Studies, 1993.
* Colin Nicholson (deas.). Iain Crichton Smith: Critical Essays. 1992.
* Carol Gow (deas.). Mirror and marble: the Poetry of Iain Crichton Smith. 1992.
* Jon Sanders (2015) , *Scottish Literary Review* 7:1, 75-88.

## Ceanglaichean a-muigh
* BBC: Làrach nam Bàrd: Iain Crichton Mac a' Ghobhainn
* E-Stòras: foghlam-video mu dhèidhinn Iain Mac a' Ghobhainn, a bheatha is obair
* "Off the Page", video aig Youtube le Iain Mac a' Ghobhainn
* Iain Mac a' Ghobhainn aig Scottish Poetry Library
* Iain Mac a' Ghobhainn aig BBC 2 Writing Scotland

*
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Mac a' Ghobhainn, Iain