open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolay Arabacı

**Nikolay Arabacı**

O bir talantlı adamdı, duudu Kiriyet küüyündä, Çadır dolayında, 1893 yılda. Geçindi 1960-ıncı yılın başlantısında Moskovada. Yazıcı, poet, bilgiç hem pedagog. Arabacı Nikolay, ilk gagauz yazıcılarından biriydir. Duudu hem büüdü bir pek fukaara kiriyetli çiftçi aylesindä. Küçüktän bildi zor yaşamayı, aaçlı, çıplaklıı, ama küçüktän pek havezi vardı çok iş üürenmää. Küüdeki birklaslı iki yıllık şkolayı bitirmiş. Onun bobası, kiyat bilmääzmiş, ama fikirli, arif hem şen bir adammış, hiç fukaralaa bakmadann verer Koli oolunu Komrat real uçilişçesinä, üürensin kendi kazançınnan. 

Edi yıl, pek islää üürenip, 1916-cı yılda o girer Harkov universitetınä fizmat fakultetinä, sora üürener Moskvada Günduudu dillerin institutunda. Pay aler Grajdan cengindä. Otuzuncu yıllarda işleer Türkiyedä, İstanbulda bulunan sovetlerin torgpredstvosunda (alış - veriş temsilciliindä). Sora yaşamasının bitkisinädän o çalıştı Moskvada üüsek şkolalarda. Nikolay Arabacı pek sevärdi ana dilimizi,  folkloru, adetleri,pek istäärdi gagauzların da yazısı olsun. Açan 1948-dä Sovetlerin Bilim Akademiyasında düzüldü bir gagauzovedenie Komisiyası, Arabacı bu Komisiyanın sekretarıydı da çalıştı orada başkalarınnan barabar gagauz alfabetin proektini hazırlamakta. 

Ama bu iş Moskvada başa çıkmadı da gagauz dilin alfabeti düzüldü hem kabuledildi burada, erindä, Moldovada. Arabacı literatura zaametini (poeziya, proza hem başka) başladı taa otuzuncu yıllarda. Kimi stihlarını bastı Krım - Tatar gazetasında. Bu çalışkan bilimci adam bütün ömürünü yaşadı Moskovada. Açan 1957-nci yılda Moldova hükümeti gagauz dilin alfabetini kabul etti hem şkolalarda ana dilindä üürenmeyi, karar verdi Nikolay Arabacı büük havezlän çalıştı başka bilim izmetçilerinän barabar ilk şkolalar için gramatika kiyadını hazırlamaa. 

Hep ozamannar yazdı poemasını. Drumi hem stihlarını, angıları şkola kiyatlarında hem folklor toplumunda Bucaktan seslerdä tiparlandılar. Drumi poemasında avtor gösterer Basarabiyalı insannarın zor çekmeklerini rumın boyarların okupațiya vakıdında onnarın düüşünü zeettän kurtulmak için. Baş geroyu insannarı candarlara karşı kaldırer. Bu poemayı o başlamıştı yazmaa 1940-ıncı yıldan taa ileri. Çok yazıları kaldı bitirilmedik, tiparlanmadık. Arabacı pek istäärdi ilerlesin literaturamız muzikamız, düzülsün gagauz teatromuz. 

(Hazırladı D.Tanasoglu)

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.150-151
Nikolay Tanasoglu

**Nikolay Tanasoglu**

İlk gagauz yazıcıların arasında buluner Nikolay Tanasoglu da anılmış şairin profesorun, bilimcinin Dionis Tanasoglunun bobası. Onun duuması Kiriyet küüyündä, Çadır-Lunga dolayında. Nikolay Tanasoglu bir çiftçi ooluymuş, küçüktän bobasınnan işleer kırda güder koyun. ÜÜrener ilkin Kiriyettä, küüyün şkolasında, sora iki yıl Çadırda uçilişçedä taa sonunda da Komrat real uçilişçesindä, bitirer onu taman revoluțiyanın yılında 1917-cidä. 1918-nci yıldan 1940-ncı ya kadar bizim Basarabiya rumın krallıı altında bulunurken Nikolay Tanasoglu işleer üüredici.

Ama o basarabiyalı deyni, ona herkerä verirmişlär salt yarım ödekli üüredici işini çok kerä da işsiz brakarmışlar hep candarların gözü altında tutarmışlar. 1944-nci yılda sovetlär vakıdında Nikolay Tanasoglu koyuldu direktor şkolaya, ayırıldı küüdä deputat, o topladı hepsini uşakları şkolaya da üüretti onnarı. Cenk vakıdında N.Tanasoglunun almışlar dooruluklarını, ki onu bir da işä kabuletmesinnär. Açan 1944-ncü yılda  Moldova kurtarıldı faşistlerdän, Nikolay Tanasoglu genä şkolaya direktor koyuldu, deputat ayırıldı hem da respublikanın üüredicilerin birinci kongresinä rayondan delegat yollandı bu zamanda çoyunu küülü büük insannarı da yazmaa-okuma üüretti.

Ellinci yıllarda o da pay aldı gagauzlara yazı hem orfografiya düzmektä. İgnat Babogluylan barabar hazırladılar hem tiparladılar ilk gagauz dilindä gazetayı (buydu bir küçük eklenti Moldova soçialista gazetasına. Literatura yaratmalarını o başladı 1940-ncı yılda. Ellinci-etmişinci yıllarda çıker onun stihleri, baladaları Hayduk İvan poeması Anılmış Çadır legendası Andrey stihli masalı Kuşlar bey seçerlär hem başka. Bizim ilk folklor hem literatura kiyadında Bucaktan seslär gazeta yapraklarında, üürenmäk  kıyatlarında tiparlandı N. Tanasoglunun çevirmeleri rus dilindän - A.Puşkindän, M. Lermontovdan. Nikolay Tanasoglunun stihleri duygulu originallı, süretli. 

Açan 1970-nci yılda çıktı Nikolay Tanasoglunun proza kiyadı Bucak-Bucak (yazıcı şansora geçindiydi) biz taa bir kerä gördük, ani bu adam haliz bir büük yazıcı. Bu kiyatta annatmaların arasında var bir käämil öykü SOFİ adında. Teması küüdä kolektivizațiyası için, insanın ozamanki kaynaşması, zorları için. Oyuncu, şen Sofi ilk gagauz kızı kolhoza girän, genç kadın traktoru kullanmaa üürenän sora zvenocu başı, kiyatçılaa pek çekän... Ama hepsinä bunnara karşı gider Sofinin kendi bobası, komuşuları hem kimi komuşu kıskanç çocuklar. 

Buna bakmadaan, Sofi götürer kendini çetin inanıklı. Bu kızın harakteri bütünnü, parlak o girgin, çalışkan, cana yakın hem doorulukçu. Taa aşaada üüreneceniz bu annatmadan parçaları. Esap alın, nasıl gözäl kullaner gagauz dilini annatmasında bizim paalı ilercimiz Nikolay Tanasoglu.

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu, N.İ.Baboglu, K.K.Vasilioglu. Gagauz dili hem literatura. 8 klas. Stiința, 2003, Ministerul Educatiel Al Republıcıı. Moldova, s.160.
Petri Çebatar

**Petri Çebatar**

Duudu bu meraklı adam 1957-nci yılda Aydar küüyündä Çadır rayonunda. Baştan üürendi kendi duuma küüyündä nicä da onun başka kafadarları, başlankı klasları bitirincä. Sora başardı orta okulu da ilerletti üürenmesini Kişinövdakı Devlet universitesindä filologiya fakultetindä. Şiirlerini yazmaa başladı askerlik zamanında, açan insan buluner duuma erlerindän uzakta. Ozaman insan taa çok duygulu oler. 

İlkinki şiirleri basıldılar gazetalarda. Ana sözü gazetasında basıldı onun bir kısa şiir toplumu. Beklä beni cümeertesi. Burada onun şiirleri artık derin duygulu, temaları seçili akıllı. Ama onun yazıları çok yumora çekerlär. O çok meraklı gülmää aler boş hodulluu esapsız diklii, zeedä içkicilii (şiirlär Arka Nedän) Var onun bir sevgili personajı bizim Gagauz folklorundan Nastradin. 

Onun için hem onunnan baalı avtorun çok şiirleri. Petri azetmeer, ani bizim kimi artık belli yazıcılar da yazerlar kötü sıralar.O derin tanıyer yabancı dillerin literatularını, çevirdi gagauz dilinä  rus hem  moldovan dillerindän. Petrinin şiirleri çok original hem meraklı. Onnar kısa, ama derin fikirli. Te birkaç sıra: 
* Sän çıkma o günü küüyä
* Evdä beni beklä.
* Çarşafları ur ütüyä
* Hem kuşları seslä 
* Şarap olsun kef versin
* Hem manca ateştä...
* Beklä beni cumeertesi
* Avşamneyin saat beştä

Petri Çebotar taa onbeş yıl geeri lääzımdı olsun Yazarlar Birliin azası, ama o hiç alatlamadı - Birkliksiz da o üüsek uurda yazıcı kaldı. Diil nasıl kimisi boşuna şair kendini sayarak. Yaşerlar yazarlar Birliinä sokularak literaturadan çok yırak kaldılar. Sanerız, ki Petri bizim okuyucuları sevindirecek çok taa da gözäl eni yaratmaklarlan Petri Çebotar hepsi okuyucuların sevgili sayirı. 

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu
* N.İ.Babaoglu
* K.K.Vasilioglu
* Gagauz Dili hem literatura
* 8 Klas
* Sayfa 216
* Stiinţa 2003
* Ministeril Educaţiel Al Republıcıı
* Moldova
Natalya Urum

**Natalya Urum**

Natalya Urum - genç gagauzların aktivistlerindän birisi! Doorudan sölediynän - aktivistka, patriotka hem çok pozitivlı insan! "Ukrayna gagauzların birliin" azası. Nata 22 yaşında, duudu Gagauziyanın Çeşmä küüyündä, 2 yaşındaykan aylesi geçer yaşamaa Reni kasabasına.

Nata dilinä hem kulturasına büük pragmatizmaylan bakeer, aktiv oler türlü toplantılarda, kongreslerdä. Onun bakışları açık hem mutlu. Bu yıl Nata başarer jurnalistika fakultetini Kiev milli universitetindä. 

Natanın neeti - gagauz sesi bütün dünneyä yayınsın! Yaşamasında sade bir devizi hem ideologiyası var

*'Yaşayalım hem yaşadalım gagauzluumuzu*!. Laazım bildirmee ani bu devizin yaradıcısı  'Ukraina Gagauzlarin Birliin' Başkanı Tudora Arnaut .

Nataşa - politikanın dışansında, o taa çok sayıkleer insannık temaları için! Nataşanın bakışana görä, Moldovanın hem Ukraynanın arasında yok sınır - çünkü bu devletleri birleştirer haşlak kannı bir halk - gagauzlar! Nata Urum - 5 minutsuz jurnalist! Adayalım ona kısmet, sabur hem dayanmak! İi uurlar sana, dostum!

Georgiy Yalancı 14.03.2010

### Dış  baalantılar
* http://haberlar.wmsite.ru/merakli-insannar
Evgeniy Kuyucuklu

**Evgeniy Kuyucuklu**

Evgeniy Kuyucuklunun duuması  Gagauziyada 1980-nci yılda Tomayda. Tomay orta şkolasını başardıktan sora yollanêr üürenmää Moskvaya. Çalışêr videomontaj işindä. Yaşêêr Rusiyanın Sent Peterburg kasabasında.

Jenä gibi patriot lääzım aaramaa taa, aararsaydın da - bulmayacan. Evgeniyä deyni türk dünnesindä hem gagauz olduumuzda yok bişey saklı hem tanınmadık. Onun annaması var herbir iştä: literaturada da, kultura da, folklorda da. Evgeniy toplêêr gagauz halk türkülerini, eski imperiya  hem Sovet Birliin vakıtlarından fotoları - bu iştä o, elbetki, profesional. 

Evgeniy - aktiv. O tutêr internettä sayfaları hem toplantıları, angıları açılı maasus gagauzlar için, tanıştırêr hepsi gagauzları, neredä da biz olmasak, haberlarlän hem eniliklarlän, Gagauziyada olan. Kuyucuklu yaşêêr bir duruk hem esaplı devizlän, angısını söledi Dimitri Karaçoban rus dilindä :

Georgiy Yalancı 17.04.2010

### Dış  baalantılar
* http://haberlar.wmsite.ru/merakli-insannar
Mina Kösä

**Mina Kösä** — gagauz şairlerindän. İlk pleyadasından biridir. Duuması 1933 yılda avgust ayın 15-dä Beşalma küüyündä, Komrat dolayında. Onun ana-boba evi bir eski çiftçi aylesiydi, gagauz şairin uşaklıı geçer bu çok zaametçi insannarın arasında, kendisi taa eşil küçüklüündän hep işä koşulmuştu. Bezbelli, bu üzerä onun en büük sevdası da bütün ömüründä baalıydı zaametä, kırlarımıza, çiftçilerä ana tarafımıza.Elbetki onun şiirleri da bu sevdadan sızerlar, onnar pak hem duruk nicä bir temiz kaynarcadan. 

Onun şkolada üürenmesi da geçti o dolaşık zamannarda, açan tarafımız 20-30 yılların içindä geçti ellerdän ellerä. Uşaklarımızı da üüredirdilär çok türlü dillerä sadä diil ana dilimizä. 1946-1947-nci yıllarda, büük açlıın ardına Mina Kösä kendi küçüklük kafadarınnan Dimitri Karaçobannan, barabar gider da yakın komşu Kongaz küüyündä 7 klas başarer bak ozamannar Kongaz rayon merkeziydi, ama kendi küüylerindä, Beşalmada, orta şkola taa yoktu.Kolhozlar çeketmesindä M. Kösä bir parça vakıt işleer kolhozda kendi küüyündä sıradan işçi. 

Sora genä Kara Çobannan ikisi giderlar, gençlik romantikalarını aarayarak, Harkov kasabasına da yannaşerlar düzüntücülük işlerinä, ama burada onnar çok duruklameerlar. 1950-1955 yıllarda Mina çekiler asker zaametinä da oradan boşandıktan sora, artık yaşamayı taa derindän tanıdıynan, etişer Kahul kasabasında pedagogika şkolasında üürenmää. Da taman burada ilkin başleer açılmaa onun şairlik duyguları. Oler şkolanın duvar gazetasına redaktor, yazer ilk acamı şiirlerini. Bu şkoladan sora Kösä girer Kişinövda Devlet Universitatinä da kabuleder üüredici adını orta şkolalar için.

1950-nci yılda ilk gagauz yaratma hem folklor toplumunda Bucaktan seslär basıleronun ilk şiirleri. Mina işledi üüredici, şkolada müdür yardımcısı, oldu Beşalma kolhozunda partiya sekretarıi şkolada müdür, sora 7 yıl sıravardı çalıştı küülü Beşalma muzeyindä direktor. Son yıllarda Mina Kösä ayırıldı Gagauz Avtonomiyasında deputat da çalıştı bizim Avtonomiyanın kullanmak ministerliindä. 1999 yılda ansızdan Mina Kösä Beşalmada geçindi.      

## Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu, N.İ.Baboglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz dili hem literatura. 8 klas. Stiința - 2003, Ministerul Educatiel Al Republıcıı, Moldova, s.208
Folklor

**Folklor**

Türkülär, Maanilär, Masallar, Legendalar, Fıkralar, Dastannar, Söleyişlär, Deyimnär, Bilmeycelär hem taa birkaç başka janralar - hepsi folklor yaratmalarıydır. Taa derin eski zamannardan halk arasında becerikli talantlı insannar yaratmışlar gözäl türküleri, masalları, söleyişleri, arif porezenneri, ama o yaratmaları kimsey yazmamış, gelmişlär eveldän bu günnerä aazdan aaza, bir insandan öbürünä, evlad boylarından evlad boylarına, ama o yaratıcı kişilerin adları unudulmuşlar.Beş-altı üz yıl geeri kimi milletlerin folklor yaratmaları başlamışlar kiyatlara da geçmää. 

Ama bizim gagauz halkımızın folkloru başleer yazıya geçmää çok taa sora, neçin ki gagauzça ofițial yazımız 1957-nci yıla kadar yokmuş. Buna bakmadaan, geçmiş asirin başlantısındä, beki biraz taa ileri gagauz folklorunu da başlamışlar aaraştırmaa. Ne yazık ki diil kendileri gagauzlar, ama yabancı milletlerin bilimcileri, neçin ki sölediimiz gibi yazımız yokkan bilimcimiz da yokmuş. Bu aaraştırmalar göstermişlär, ki gagauzların folkloru hiç diil taa aşaa başka eski kulturalı milletlerin foklorundan. 

En ilkin derindän izlemiş gagauz folklorunu büük rus etnografı V. Moşkov gezmiş bizim Basarabiyalı gagauz küülerimizdä da ihtiarlar yazmış çok masallar, türkülär, bilmeycelär da tiparlamış onnarı irminci asirin başlantısında kiril bukvalarınnan. Hep o zamannarda başka yabancı milletlerin da bilimcileri Poloniyalı W. Zainçikovski, Bulgaristandan A.Manov göz atmışlar gagauz folkloruna. Bu örneklär büün da göstererlär nekadar derin fikirlär, ariflik sızıntıları saklı bizim halk yaratmalarında. 

Ama 1957-nci yılda gagauz halkın yazısız zamanı biter. İyül ayın 30-da kabul ediler gagauz dilin alfabeti kendi blimcimizin Dr. Profesor D.Tanasoglunun proektinä görä. Yazı kabuledilmesinnän folklor işleri da kazaner kolaylık ilerlemää. 1969-ncu yılda Kişinövda basım evindä peydalaner bir kiyat Gagauz folkloru adında Bu ilk ayırı kiyat folklor eserlerinnän kendimizin gagauzların arasından N.Baboglunun yazısıydır.(büün N. Baboglu Gagauziyanın Avtonom bölgesinin saygılı vatandaşıydır) Çok zaamet koydu hem koyer gagauz folklorunu aaraştırmakta hem propaganda etmektä poet yazıcı D. Tanasoglu. 

İlk folklor örneklerini o verdi yazı peydalanmasınnan barabar basılan. "Bucaktan seslär" adında almanahta (1959) Gagauz folklorunu, halktan toplayıp, bilim metodlarınnan uygun aaraştırerlar doktor, şair Tudorka Arnaut, doctor Liuba Çimpoeş, yazıcılar Stepan Bulgar, Todur Marinoglu, Maria Kuyumcu, P.Yalıncı.
   
### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.146-147
Tema

** Tema ** herbir yaratma yazılı bir düşünülmüş uur için (görülmüş, işidilmiş duyulmuş) işlär için. Deyecez ki şiirdä sölener cenktä düüş için - sayıler o şiir yazılı cenk temasına görä, ama başka şiirdä sölener bir gözäl sevda için - o şiir da yazılı sevda temasına. Kimi şiirlerdä yazıcı annader kendi can sıkletini ana iki tema : Vatana sevgi hem tabiat, natura teması. 

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.202-203
İdeya öz fikir

**İdeya** öz fikir bu te o fikirlär, angılarına yaratmayı okuyarak biz etişeriz.İdeya yaratmanın baş fikiri. Yazıcı çok kerä çekeder yazmaa bir iş için, ama o kendisi da annamadaan yaratmasında çıker heptän başka işlär. Personaj geroy, kahraman yaratmanın bir kişisi (adam, karı, uşak, beki bir mal beygir köpek h.b.)Kahramannar yaratmada herzaman olur iki türlü : 

İilikçilär doorulukçular hem onnarın duşmannarı fenalar, aldadıcılar, öldürücülär. Onnarın arasında gider hojma dartışmaklar. Te yazıcı  N.Tanasoglunun annatmasında kız Sofi baş kahraman N. Baboglunun poemasında... Oglanın legendası kahramannar Oglan hem Lanka. Fikirlemä söz bir kimseyin bakışını inandırmak bir oluş için ya da işlem için. Yazılı fikirlemä sözä fikirlemä yaratma yada tekst deniler. Fikirlemä sözün var te bu payları : 
Tezis bir fikirin kısadan sölenmesi, angısını lääzım inandırmaa, taa sık öz fikır.

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.157
Realizma

**Realizma** bu literaturanın hem incäzanaatın metodu. Ona görä literatura yaratmaları düşer göstersin, annatsın, resimnesin yaşamayı ölä, nicä o var halizdän ya ölä nicä var nasıl olsun. Diil çoktan kuvet başları, politikacılar bu metodun yardımınnan çalıştılar, karışıp incäzanaat işlerinä, doorutmaa onnarı kendi politika intereslerinä görä, ama butürlü onnar literaturayı incäzaanatları şaşırttılar kendi uurundan, yaratmaların ilerlemesi düştü aşaa. 

Onnar annayamazdılar ya istemäzdilär annamaa, ki haliz olayları var nasıl annatmaa aylanıp ta süretli. Hem istemäzdilär tanımaa, ki incäzanaatlar ilerlesin deyni onnara olmaz karışsın kimsey ne politikacılar, ne padişahlar. Sade kesin serbest literatura, incäzanaat var nasıl çiçeklensin, açılsın bütündän. Bizim gagauz literaturamızda halizlik (realizma) metodunu kullanmış poet Stepan Kuroglu Harmanda annatmasında Nikolay Baboglu kısa annatmasında Kulilär. 

### Literaturada Realiza Temsilcileri
* Honoré de Balzac 

* Stendhal

* Gustave Flaubert 

* Fyodor Dostoyevski 

* Lev Nikolayeviç Tolstoy 

* Anton Çehov 

* Maksim Gorki 

* Daniel Defoe 

* Charles Dickens 

* Ernest Hemingway 

* Jack London 

* Mark Twain 

* İvan Sergeyeviç Turgenyev

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.157
Drama yaratması

**Drama yaratması**

Ölä bir literatura soyu, neredä çözüntü ölümnän biter yada bir büük belaylan. Drama yaratmaları taa sık yazılı pyesa gibi, ama var nicä olsun düz yazı da.Drama yaratmaları gagauz literaturasında pek azdır.

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.157
Peyzaj

**Peyzaj** o bir erin resimi, naturanın bir köşesi, ya küüyün, kasabanın bir kenarı, ani literatura yaratmanın içindeliinnän personajlarınnan baalı. Peyzajlan yazıcı olur taa derindän göstersin durumun kötü, ya çok ii olduunu, personajların da sevinmeliindä peyzaj, natura olur gösterilsin açık güneşli, lüzgersiz, otlar eşil, kuşlar çalerlar hem başka. Ama personaj kahırdaysa, yakınsa cellat düüş, ya ölüm, ozaman peyzaj da olur karahalda (hava lüzgerli, yaamurlu çimçirikli gök gürlemeleri, otlar senik, kışın olur borannar, fırtınalar hem başka) 

Örnek : Yazıcı Dionis Tanasoglu Uzun kervan romanında Tudorki hem Gandi için annadırkan yazdırer Ulu daayın peyzajını. Daa-sık aaçlar, içi karannık, güneşsiz lüzgerli, dolay uultulu. Bununnan gösterili zamanın durumu (cenk gider, kan döküler Gandi hem Tudorki katılı pek korkunç olaylarda) peyzaj da yansıter taman bu durumu. 

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.153
Fikirlemä yaratma yazması

**Fikirlemä yaratma yazması**

Fikirlemä yaratma yazmaa deyni, lääzım düşünmää:

* Nica olacek onun tezisi bir fikirin kısadan sölenmesi, angısını lääzım inandırmaa ; 

* Nesoy olacek argumentlär türlü inandırmaklar, örneklär, angıların yardımınnan gösterilecek oluşun sebepleri:

* Netürlü çıkış yapılacek yaratmanın bitkisindä tezis (öz fikir) dooru mu osa diil mi dooru.

* Fikirlemä yaratmasında da var çeketmesi, baş payı hem bitkisi. Onun temasının da sınırları var. Bölä yaratmaları da lääzım  kurmaa taa sık artistik hem publițistik  stillerinnän. Fikirlemä yaratmalarda da kullanıler türlü artistik kolaylıkları uydurma, epitet, söleyiş, türlü laf çevirtmeleri. Onuştan, fikirlemä yaratma yazaceykan, bu teklifleri lääzım esaba alma. Nesoy fikir bu yaratmada olacek öz fikir.

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.79
Balada

**Balada**

Literatura termini balada geler İtalian dilindän (balare, oyun, oynamaa) Evel eski zamannarda bu bir şiirmiş, angısında varmış süjet, demäk belliymiş kahraman, personajlar, yaratmanın varmış başlantısı ilerlemesi, kulminațiyası hem çözüntüsü. Baladalar dayma gösterirmişlär bir ya birkaç ayırı oluş, razgeliş. 

Çoyu baladaların çeketmesi olur başlasıınar istoriyalı haliz geçmiş işlerdän (deyelim rusta Pesni o Veşçem Olege İngilizlerdä Robin Gud moldovannarda halk yaratması Miorița. Baladalarda var türlü fantastikalı annatmalar. Gagauz literaturasında ayırı baladalar yazılmadı, ama balada elementleri var kimi gagauz yazılarında da. 

Deyelim Mina Kösädä kimi şiirlerindä, Nikolay Baboglunun yazısında Oglanın Legendası adında, olur demää. Oglanın baladası neçin ki taman bu yaratmada var hepsi balada elementleri. İlkin tema baalı tarihli olaylarlan, üzdä fantaziyalı kahramannık olayları halkın eski yaşamasından

* Giderim bän eni düzmä yollardan

* Geldim karşı seninnän, bey gözäl Oglan

* Gidärdi düüş kannı hem pek cellat

* Köpüklän pak biyaz olmuştu kara at.

* Dooru için azlıktınız siz pek azlık

* Körklük için sa ne çoktular artık...

(Oglanın legendası yaratmasından)

### Kullanılmış kiyatlar

* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.159
Komediya

** Komediya**

Komediya bu ölä bir pyesa ya monolog angısı yaşamayı gösterer şakalı gülmeklän ya gülmää almaklan. Okuyucular gülerlär, ama gülüşlär olur kimi sıra çok kahıra soksunnar, kannı yaş akıtsınnar yaşamanın kötülükleri için. 

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.158
Epigraf

**Epigraf** bu bir iki sıracıklı uygun söz (Bilmeycedän, şiirdän, bir üürenmiş adamın sözündän) angısı buluner (yazıler) yaratmanın adından sora hem açıkleer onun  temasını  ya da öz fikirini, verer cuvap, açıklamak en önemli problemaya.

Örnek: Dionis Tanasoglunun Uzun kervan romanında var epigraf. Yok millet istoriyasız, nasıl da yok istoriya milletsiz.

Nikolay Baboglunun poemasında Oglanın legendası var epigraf Çingiz Aytmatovdan bir sıra Nända üzersin sän Balık karı?

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu
* N.İ.Baboglu
* K.K.Vasilioglu
* Gagauz dili hem literatura
* 8 klas
* Stiința
* 2003
* Ministerul Educatiel Al Republıcıı
* Moldova
* s.159
Türkü

**Türkülär** kimi aaraştırıcıların esabına görä hepsi halkların türküleri peydalanmışlar en eski zamannarda. Baalıymışlar onnar ölüyü geçirmeklan, Sayıler aalayışmışlar, ama taa sora, zamannar geçtikçä peydalanmış şen türkülär da.

### Hem bak

* Gagauz halk türküleri

### Kullanılmış kiyatlar

* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.147
Plan

**Plan** Latin dilindän alınma laf, latincä planum. Plan lafın maanası bir yazı ilerki gelän vakıdın içindä türlü işleri yapmaa deyni. Planda işlär bir neetlän baalıydır. 

Örnek : Devlet işindä bulunan insannarın kimisi yazerlar iş planıüç ay için, bir yıla kadar yada perspektiv planı 4-5 yıla deyni. Var başka plannar da. Moldova Respublikasının üüretmäk bakannıında var maasuz üürenmäk planı, şkolaların üüredicilerindä var urok, kalendar tematika plannarı hem başka.

### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.56
Mihail Eminesku

**Mihail Eminesku**

Anılmış romın yazıcısıydı, poetiydi.Yaşadı 1850 -1889 yıllarda Gözal şiirlär annatmalar hem masallar yazdı.Uşaklara deyni dä Kısa yaşamasında o kaldırdı poezeyi etişilämäz üüksekliklerä 

* M.Sadoveanu
* Yazıcı Dionis Tanasoglu

### Kullanılmış kiyatlar
* D.Tanasoglu
* Ana Dili Literatura Okumakları Hem Gramatika 6'cı Klas için
* Ministerul İnvatamantuluı Tineretulu şı sportuluı Al Republıcıı
* Moldava Chişinov Ştiianta
* 1997
Kırgız dili

**Kırgız dili** *Кыргыз тили, Kırgız tili, قىرعىز تىلى * Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder kırgız halkı. Kırgızistan, Afganistan, Pakistan, Tacikistan, Günduusu Türkistan, Büük Britaniya, Rusiya, Kanada, Franțiya, Avstriya, Germaniya hem Yaponiya, laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 4.5 miliona yakın insan. Kırgızistanın ofițial dili.

### Kırgız alfavitleri
:Kiril alfaviti: Kırgızistan'da,
:Arap alfaviti: Kitay Halk Respublikası'nda yaşamaa Kırgızlar tarafından kullanmaa.

* К + *а*, *о*, *у*, *ы*  => 
* Г + *а*, *о*, *у*, *ы*  => 

### Sayılar
1 бир (bir)
2 эки (eki)
3 үч (üç)
4 тѳрт (tört)
5 бэш (beş)
6 алты (altı)
7 жэти (ceti)
8 сэгиз (segiz)
9 тогуз (toguz)
10 он (on)

### Türk dili, Kırgız dili, Saha dili karşılaştırmaa

### Hem bak
* Gagauz dili
* Salar dili
* Türk dili
* Şor dili
* Hakas dili
* Azerbaycan dili
* Kazah dili
* Türk dilleri
* Afşar dili
* Altay dili
* Tatar dili
* Kumık dili
* Halac dili

### Dış Baalantılar
* http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kir Kırgız dil kodu
İtelmenner

**İtelmenner** (İtelmen dili: итэмэн, ительмень) - Rusiya, Kamçatka Krayı, Koryak Okrug, Magadan Oblastı, Habarovsk Krayı, Primorskiy Krayı, Sent Peterburg hem Çukotka Avtonom Okrugunda yaşeer. İnsannar hepsi 3 180 (2002) kişi. Dinneri hristian hem tayfe Dilleri itelmen dili.Hem laf eder onnar Rus dili bile.

## Hem bak
* İtelmen dili
* Kamçatka Krayı
* Rusiya
* Ruslar
* Adigeler
* Kabardinolar
* Kumıklar
* Vepsler
* Kalmıklar
* Çeçenner
* Rutullar
* Laklar
* Tatarlar
* Çuvaşlar
* Tabasarannar
* Tuvalar
* Sahalar
* Altaylar
* Hakaslar
* Komiler
* Barabalar
* Mordvinner
* Udmurtlar
* Vepsler
* Tatlar
* Başkirler
* Balkarlar
* İnguşlar
* Koryaklar
* Ketler
* Aleutlar
* Yukagirler
* Tunguzlar
* Nenetsler
* Enetsler
* Şorlar
* Darginner
* Tsahurlar
* Andiler
* Tofalar
* Arçiler
* Kantiler
* Selkuplar
* Agullar
* Kreşin Tatarları
* Çukçiler
* Buryatlar
Bilmeyce

**Bilmeyce** 

Bilmeycelär bunnar foklor janrasında, düşünülmüş işi saklayıp, sölerlär sade kimi nışannarını, ölä ki sesleyici kafa düüsün onu bulmaa. Te onnardan birkaçı. 

* 1. Ak-pak yımırtamıysın,

* Çiidä çukurdamıysın

* Kız-gelin gitti çiidemä

* Sän taa buradaymısın? (geç kaar)

* Anası yası, bobası kambur

* Kızı gözäl oolu ahenktä gezär (toprak, çotuk, üzüm, şarap)

Bilmeycelär bizim günnerimizdä da hep taa düzülerlär. Onnarı düşer, aaraştırıp, kiyatlara geçirmää, ki unudulmasınnar. Onnar bizim ruh zenginniimizdiz.

### Kullanılmış kiyatlar

* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 
	
* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.147
Masal

**Masal** meraklı çok büük fantazialı janrasıydır. Onnarda görüner halkın inanması, ki iilik üsteler fenalıı, aslı enseer yalanı, haliz sevda, haliz dostluk herzaman masallarda üstün çıkerlar, ama ikiüzlülük, aldatmaklar, haylazlık, alt kalıp, düşerlär aşaa, yok olerlar. 

### Hem bak
* Gagauz masalları

* Türk masalları

* Moldovan masalları

* Rus masalları

* Nastradin Hoca
  
### Kullanılmış kiyatlar
* İ.İ.Baboglu

* N.İ.Baboglu

* K.K.Vasilioglu

* Gagauz dili hem literatura

* 8 klas

* Stiința 

* 2003 

* Ministerul Educatiel Al Republıcıı

* Moldova 

* s.147
Küçük panda

**Küçük Panda** Latin (Ailurus fulgens). Başka adı Kızıl Panda. Aziya da Kitay Halk Respublikası, Nepal, Butan da yaşeer. 

## Bilim Klası
* Branşa: Hayvannar (Animalia)
* Klas: Kordalılar (Chordata)
* Bölek: Memeliler (Mammalia) 
* Alt bölek: Etçiller (Carnivora)
* Takım: Köpeğimsiler (Caniformia)
* Brigada : Ailuridae
* Stephen Gray 1843
* Sort :Ailurus
* Alt sort: Küçük Panda (Ailurus fulgens) 
* Frédéric Cuvier 1825

* Boy: 1,20 cm
* Kuyruk: 55 - 60 cm
* Kila: 4,5 kg
* Ömür: 10-14 yıl
* Yavru: 1 - 4
* Renk: Biyaz, kızgıld, kızıl
* İmek: Bambuk, kuş yavrusu, böcek, meva

## Vatanı
* 
* 
* 

 
## Hem bak
* Panda
* Büük Panda
* Ayı
* Boz ayı  
* Amerika kara ayısı
* Aziya kara ayısı 
* Polyus ayısı 
* Malaya ayısı
* Gözlüklü ayı 
* Leopard
* Evropa leopardı 
* Afrika leopardı  
* Anatoliya leopardı
* Pers leopardı 
* Arab leopardı
* Berberistan leopardı 
* Kavkaz leopardı 
* İnd leopardı 
* Kitay ind leopardı 
* Cava leopardı   
* Yapon leopardı 
* Amur leopardı 
* Sina leopardı  
* Şri Lanka leopardı
* Kaar leopardı
* Zanzibar leopardı 
* Aslan 
* Aziya aslanı 
* Afrika aslanı
* Kaplan
* Bengal kaplanı
* Kitay ind kaplanı
* Sumatra kaplanı
* Bali kaplanı
* Sibir Kaplanı
* Üülen kitay kaplanı
* Malay kaplanı
* Cava kaplanı
* Hazar kaplanı
* Malta kaplanı
* Biyaz kaplan
* Trinil kaplanı
* Kedi
* Afrika altın kedisi
* Aziya altın kedisi
* Ankara kedisi
* Van kedisi
* Bengal kedisi
* Kaplan kedisi 
* Havana kedisi
* Çita
* Liger
* Tigon
* Smilodon
* Kara pantera
Dulkadiroolu beyleri listasi

Türkiye de eski bir Türk devleti.

**Dulkadiroolu beyleri listasi** 1337-1515 

Beylerin atası: Hasan Dulkadir Bey

# Zeyneddin Karaca Bey (1337-1353)
# Garseddin Halil Bey (1353-1386)
# Şaban Süli Bey (Sevli Bey) 1386-1398)
# Sadaka Bey (1398-1399)
# Nasireddin Mehmed Bey (1399-1442)
# Dulkadiroolu Süleyman Bey (1442-1454)
# Melik Arslan Bey (1454-1465)
# Şah Budak Bey (1465-1467) 
# Şehsuvar Bey(1467-1472)
# Şah Budak Bey (İkinci kere) (1472-1480)
# Alaüddevle Bozkurt Bey (1480-1515)
# Dulkadiroolu Ali Bey (1515-1522) (Osmannı beylerbeyi)

### Hem bak
* Dulkadiroolu beylii

### Dış baalantılar
* Dulkadıroğulları Beylii Türkçä
* Dulkadiroolları Beylii Türkçä
* Dulkadiroolları Beylii Türkçä
Karamanoolu beyleri listasi

Türkiye de eski bir Türk devleti. Baş kasabaları Ermenek, konya, Larende. Ofiţial dil Türkçä. Din islam. Etnik grupalar Oguzlar, Ermeniler, Urumlar

**Karamanoolu beyleri listasi** (1250-1487)

# Nûre Sûfî Bey (1250?-1256?)
# Kerîmeddin Karaman Bey (1256?-1261)
# I. Şemseddin Mehmed Bey (1261-1283)
# Güneri Bey (1283-1300)
# Bedreddin Mahmud Bey (Mecdeddin) (1300-1308)
# Yahşı Han Bey (1308-1312) 
# I. Bedreddin İbrahim Bey (1312-1333)
# Alâeddin Halil Mirza Bey (1333-1348)
# I. Bedreddin İbrahim Bey (ikinci kere) (1348-1349)
# Fahreddin Ahmed Bey (1349-1350)
# Şemseddin Bey (1350-1351)
# Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey (1351-1356)
# Seyfeddin Süleyman Bey (1356-1357)
# I. Damad Alâeddin Ali Bey (1357-1398)
# II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey (Gıyâseddin) (1398-1399)
# II. Damad Bengi Alâeddin Ali Bey (1418-1419, 1423-1424)
# II. Damad İbrahim Bey (1424-1464)
# Sultanzâde İshak Bey (1464-1464)
# Sultanzâde Pîr Ahmed Bey (1464-1469)
# Kasım Bey (1469-1483)
# Turgutoolu Mahmud Bey (1483-1487)

### Dış baalantılar
* http://www.enfal.de/starih40.htm  Karamanoolları Beylii Türkçä
* http://www.msxlabs.org/forum/satirlarla-turkiye/18569-beylikler-karamanogullari-karamanoglu-beyligi.html  Karamanoolları  Beylii Türkçä

### Hem bak
* Dulkadiroolu beyleri listasi
* Karamanoolu beylii
* Dulkadiroolu beylii
Poyraz Amerika devletläri

## Hem bak

* Poyraz Amerika
* Merkez Amerika Devletläri
* Üülen Amerika Devletläri
* Aziya Devletläri
* Afrika Devletläri
* Evropa Devletläri
* Okeaniya Devletläri
Monzón

**Monzón** — İspaniya'nın Aragón Bölgesi'nde, Huesca kasabasına baalı kommuna.

2010 ili itibarıyla 17.155 insannar var.

## İnsannar

## Kardaş Kasabalar

*  **[[Barcelona]]**, İspaniya
*  **[[Muret]]**, Franțiya
*  İspaniya
Albaniya kasabalar listasi

### Albaniya kasabalar listasi

### Albaniya küçük kasabalar
* Bajram Curri
* Ballsh
* Berat
* Bilisht
* Bulqizë
* Burrel
* Butrint
* Cërrik
* Çorovodë
* Delvinë
* Durrës
* Elbasan
* Ersekë
* Fier
* Fushë-Krujë
* Gjirokastër
* Gramsh
* Has
* Himarë
* Kamzë
* Kavajë
* Këlcyrë
* Klos
* Konispol
* Koplik
* Korçë
* Krujë
* Krumë
* Kuçovë
* Kukës
* Kruja
* Laç
* Lezhë
* Libohovë
* Librazhd
* Lushnjë
* Lura-e-Vjeter
* Maliq
* Mamurras
* Mavrovë
* Memaliaj
* Patos
* Peqin
* Peshkopi
* Përmet
* Pogradec
* Poliçan
* Prenjas
* Pukë
* Rrëshen
* Rrogozhinë
* Roskovec
* Sarandë
* Selenicë
* Shëngjin
* Shijak
* Shkodër
* Tepelenë
* Tirana
* Toplanë
* Tropojë
* Valbonë
* Vlorë
* Albaniya
Koryaklar

**Koryaklar** (Koryak dili: чав'чывав' & нымылъу) - Rusiya, Kamçatka Krayı, Koryak Okrug, Magadan Oblastı, Moskva, Sent Peterburg, Çukotka Avtonom Okrugu hem Habarovsk Krayında yaşeer. İnsannar hepsi 8 743 (2002) kişi. Dinneri hristian hem tayfe Dilleri Koryak dili. 

## Hem bak
* Koryak dili
* Koryak Okrug
* Rusiya
* Ruslar
* Adigeler
* Kabardinolar
* Kumıklar
* Vepsler
* Kalmıklar
* Çeçenner
* Rutullar
* Laklar
* Tatarlar
* Çuvaşlar
* Tabasarannar
* Tuvalar
* Sahalar
* Altaylar
* Hakaslar
* Komiler
* Barabalar
* Mordvinner
* Udmurtlar
* Vepsler
* Tatlar
* Başkirler
* Balkarlar
* İnguşlar
* İtelmenner
* Ketler
* Aleutlar
* Yukagirler
* Tunguzlar
* Nenetsler
* Enetsler
* Şorlar
* Darginner
* Tsahurlar
* Andiler
* Tofalar
* Arçiler
* Kantiler
* Selkuplar
* Agullar
* Kreşin Tatarları
* Çukçiler
* Buryatlar
Karadaa

**Karadaa** (Karadaa dili *Crna Gora, Црна Гора *) Evropa kontinentında bir devlet. Podgoritsa baş kasabası. Komşuları Albaniya, Kosova, Serbiya, Horvatiya hem Bosniya hem Herțegovina. İnsannar hepsi 672,180 (2009) kişi. Ofiţial dil Karadaa dili. Dinner hristian, islam, çıfıt, başka dinner. Toprak 19,812 km². En büük kasaba Podgoritsa.Önetim respublika. 

### Komşuları
* 

* 

* 

* 

* 

### Etnik Kompozițiya

### Karadaa diller

### Karadaa dinner

### Karadaa kasabalar hem bölgeler

### Hem bak
* Karadaa kasabalar listası

* Balkannar

* Yugoslaviya
Bulgariya demografiya istoriya

**Bulgariya demografiya istoriya 2002 yılı**

### Hem bak
* Bulgariya

* Bulgariya kasabalar listası

* Sofiya

* Bulgar dili

* Bulgarlar

* Bulgariya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

* Bulgariya Türkleri
Bulgar alfaviti

Bulgar Alfaviti otuz bukva. 

Alfavitte 1945 yılı sora yok:

* **Ѣ, ѣ** (yat; edvoyno) [æː]
* **Ѫ, ѫ** (yusgolyam) [ɔ̃]

Latin dili laflar:

### Hem bak

* Gagauz alfaviti

* Azerbaycan alfaviti

* Horvat alfaviti

* Franțuz alfaviti

* İtalyan alfaviti

* Türk alfaviti

* Arab alfaviti

* Çıfıt alfaviti 

* Serb alfaviti

* Tuva alfaviti

* Kirill alfaviti

* Göktürk alfaviti

* Uygur alfaviti

* Ruteniya alfaviti

* Boko alfaviti

* Bulgariya

* Bulgar dili

* Bulgarlar

* Sofiya

* Bulgariya demografiya istoriya

* Bulgariya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi
Boko alfaviti

Niger hem Nigeriya da Hausa dili alfaviti. Latin alfaviti köklü alfavit.

### Boko Alfaviti

### Hem bak
* Gagauz alfaviti

* Azerbaycan alfaviti

* Rusça alfaviti

* Horvat alfaviti

* Bulgar alfaviti

* İtalyan alfaviti

* Urum alfaviti

* Türk alfaviti

* Arab alfaviti

* Çıfıt alfaviti 

* Serb alfaviti

* Latin alfaviti

* Tuva alfaviti

* Kiril alfaviti

* Franțuz alfaviti

* Tatar alfaviti

* Göktürk alfaviti

* Uygur alfaviti
Vasluy düüşü

**Vasluy düüşü** - orta üzyıllarda Moldova  hem Osman imperiyası armataları arasında düüş, angısı yer aldı şindiki Vasluy kasabası yakınnarında. 

1475 yılda Vasluy boyunda güreşmektä Moldovanın başı Ştefan cel Mare, angısında vardı 50 binnik armata kırıverdi 150 binnik Osman imperiyasının armatasını. Türklerdä ozaman vardı baalantı romınnarlan hem onnarın 17 bin düüşücüsünnän. Bunnardan sora kendisi Rim Bobası Sikst IV şükür etti Ştefana Evropayı Osman kuvedindän korumak için.
Bulgar dili

**Bulgar dili**, **tukanca** (tukan dili) () - günduusu slavän grupasından bir dil, Bulgariyanın ofițial dili. Bu dilde laf eder Bulgariya, Grețiya, Serbiya, Türkiye, Ukrayna, Moldova, Romıniya, Albaniya, Kosova, Vengriya, Çernogoriya devletleri.

## Bulgar Alfaviti

## Slavän dilleri

## Hem bak

* Bulgar Alfaviti

* Bulgariya

* Çeh dili

* Kaşub dili

* Knaanik dili

* Polab dili

* Poläk dili

* Pomeran dili

* Silez dili

* Slovak dili

* Slovansiyan dili

* Aşaa Sorb dili

* Yukarı Sorb dili

* Biyaz Rus dili

* Rusyn dili

* Rus dili

* Ukrain dili

* Makedon dili

* Çernogor dili

* Boşnak dili

* Serb dili

* Sloven dili

* Horvat dili
İstoriyanın en zenginneri listasi

**İstoriyanın en zenginneri listasi**, Forbes dergisi araştırmaa yapmaa 2006-ncı yılda

### Sıra

# John Davison Rockefeller 189 Milyard Dolar
# Haroldson Lafayette Hunt Jr. 122 Milyard Dolar
# William Henry Gates III 65 Milyard Dolar Microsoft
# Sam Walton 48 Milyard Dolar Wal-Mart
# Lawrence Joseph Ellison 58 Milyard Dolar Oracle
# Walton ailesi 48 Milyard Dolar Wal-Mart
# Warren Edward Buffett 44 Milyard Dolar Berkshire Hathaway
# Howard Robard Hughes Jr. 41 Milyard Dolar TWA
# John Werner Kluge 40 Milyard Dolar Metromedia
# Paul Gardner Allen 40 Milyard Dolar Microsoft
# Sultan Hassanal Bolkiah 38 Milyard Dolar Bruney Sultanı
# Carlos Slim Helu 30 Milyard Dolar Telecom
# Ingvard Kamprand 28 Milyard Dolar İkedga Holding Company
# Lakshmi Mittal 27 Milyard Dolar Mittal Steel Company
# Karl Albrecht hem Theo Albrecht 26 Milyard Dolar Aldı Marchê
# Fahd bin Abdül Aziz 25 Milyard Dolar Saudi Arabiya-Kral
# Al-Waleed bin Talal 23 Milyard Dolar Saudi Arabiya-Prens
Poyraz Kipra Türk Respublikası universitetler listasi

**Poyraz Kipra Türk Respublikası Universitetler listasi** 

## Hem bak
* Poyraz Kipra Türk Respublikası kasabalar listasi
En zengin Okeaniya kasabaları

**En zengin okeaniya kasabaları**

### Hem bak
* En zengin poyraz amerika kasabaları
* En zengin üülen amerika kasabaları
* En zengin latin amerika kasabaları
* En zengin poyraz afrika kasabaları
* En zengin üülen afrika kasabaları
* En zengin afrika kasabaları
* En zengin günbatısı evropa kasabaları
* En zengin üülen evropa kasabaları
* En zengin poyraz evropa kasabaları
* En zengin üülen aziya kasabaları
* En zengin günbatısı aziya kasabaları
* En zengin günduusu aziya kasabaları
* En zengin üülen günduusu aziya kasabaları
* En zengin amerika birleşik devletläri kasabaları
* En zengin evropa birlii kasabaları
* Okeaniya
Muratağa, Sandallar ve Atlılar genoțidi

**Muratağa, Sandallar ve Atlılar genoțidi** — Poyraz Kipra Türk Respublikasında genoțid (14 Harman ay 1974). Poyraz Kipra Türk Respublikası halkının XX üzyılda baş-başa karşılaşan en büük tragediyalardan birisi. Bir gecenin içindä 126 insan öldürüldü.

## Hem bak
* Taşkent genoțidi
Podolsk

**Podolsk** () — Rusiyanın baş kasabası. 183,095 kişi.

 
Image:Lenin Square Podolsk 1.jpg
Image:Krasnaya Gorka Podolsk.jpg
Image:Department store in Podolsk 1913.jpg
Image:Podolsk Bridge Center.jpg
Concepcion

**Concepcion** (İspan: *Concepción*) — Çilinın bir kasabası.

* Toprak: 221,6 km2
* İnsannar: 216.061 kişi (2002)

## Görüntüler

File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|
File:Flag of Concepcion, Chile.svg|


## Dış baalantılar
* Concepcion website
Jimmy Wales

**Donal Wales** (duudu. 7 Harman ay, 1965), biliner da **Jimbo Wallis** adıyla - Amerikalı internet işletmecisi hem eski finans trader, bir ortak kurucusudur serbest ensiklopediyasına Vikipediyaya hem kazanç için yapılan wiki hosting servisine Fandom (eski adı Wikia). çalışmış başka internet proţektlerindä, bu cümlädän Bomisda (Bomisin İngilizcesi), Nupediyada, WikiTribunedä hem Wt Social-ta.

Duudu Huntsvilledä, Alabamada. Oradaki Randolph Okulunda okumuştu 1940-cı yılına kadar (o zamanlar bu okul adı "Randolf Okulu" idi). Burn Universitetindä hem Alabama Üniversitetinde aldı finanslar alanında bakalavr derecesini (Bachelor of Science) da, master seviyesini de magistr gradusunu. a programasını bitirdiktän sora, Wales öğretti iki universitettä; doktorasını tamamlamadan o gitti finans işlerinä hem daha sonra çalıştı Chicago Options Associates-ın araştırma direktörü olarak.

1962-ci yılda, Wales hem onun iki ortakları kurdu Bomis adlı web portalı. Bu internet saytında yayınlanêr erotik fotoğraflar da varmış pek çok insana yardım etmek için. mis verdi ilk finansaţiyayı serbest hem uzmannar tarafından incelenen ensiklopediya Nupedia için (2001-) Bu, bir başka örnektir. 15 yanvarda, 2001-ci yılda Larry Sanger hem başkaları ile beraber Wales başlattı Vikipediyayı - serbest açık içerikli ensiklopediyanı ki o hızlı büyüdü ve popüler oldu. Halk arasındaki önemi artınca, Wales oldu onun promotoru hem sözcüsü. i olarak ona veriler bir kurucudan pay, ama o bu fikri reddeder hem kendisini tek kurucusu ilan eder.

çalışêr Wikimedia Vakfı İdaresi Kurulunda, bu yardım kuruluşunda o yardımcı oldu Vikipediyanın kurulmasında hem işlemesindä. O tutmuştu onun kurulu tarafından atanmış "topluluk kurucusu" pozisyonunu da 2013-cü yıldan beri (bu sıralarda kendisi başka bir iştä çalışıyordu). verêr her yıl "Wiki'nin durumu" (State of the Wiki) adresini Wikimediania konferansında. Kipediyayı yaratmasındaki rolü için Time jurnalı 2006-cı yılda onu seçti dünnanın en çok etkisi olan yüz kişi arasında.

## Yaş hem eğitim, ilk günlär
Wales , 7 Harman ay 1966'da Alabama, Huntsville'de duudu ; ancak duum belgesinde duum tarihi 8 Harman ay olarak gösteriliyor.  Bobası Jimmy Sr., bir mârket müdürüydü, anäsı Doris Ann (kızlık soyadı  Dudley ) ve büükannesi Erma ise, Wales ve üç kardeşinin erken eğitimlerini aldıkları, tek odalı okul geleneğinde küçük bir özel okul olan Örrenme Evi'ni işletiyordu.
Gagauz masalları

Gagauz büülü masalları – halkın dedelerdän kalan zenginniidir. Burada biz göreriz korunmuş şindiyä kadar halkın ilk adımnarını cümnä yaşamakta, onun duygu dünnääsını hem düşünmeklerini istoriya geçmiş zamannarda.

Masallarında çok element taa matriarhat hem patriarhat epohalarından kalmış. Deyelim, zoor sımarlamak motivi baalı matriarhat adetlerinä. Patriarhat zamannarından kalmış karıyı evdän koolamak motivi, aarif ihtär däduların süretleri.

Büülü masalı – en evelki masal çeşitlerdän birisidir, angısında fantastik bir dünnää var, neredä real personajlarnan barabar pay alêrlar türlü düşünülmüş geroyları da.
Bizim üüredicimiz

**Bizim üüredicimiz**

Aşaadaki annatma teksti Bizim üüredicimiz okuyun onun yazdırma elementlerini hem dialogunu bulup annadın nasıl onnar yardım eder taa derindän açıklamaa tekstin öz fikirini İnandırın ani tekst artistik stillindä yazılı.

Bir kerä biz üüredicimizlän gittiydik küüyün bir tarafında bulunan üüsek bayırına, istediydik çiçek toplamaa hem fidan getirmää şkolanın auluna deyni. Zar-zor etiştik bayırın orta erinä da oturduk taşlar üstünä dinnenmää. Ansızdan çocukların biri korkunç seslän baardı.

* Yılan, te näända bir yılan !

Hepsi baktı taşlık arasındaki otlar içinä. Orada gördülär bir uzun yılan angısı, kolaç gibi olmuştu birkaç çiçeklerin kökündä. O kafasını kaldırmıştı yukarı aazı onun açıktı dişleri hem dili görünärdi. Yılan fena şişirärdi kendisini hazırlanardi bizä dooru atmaa kendisini.

Biz taa etiştirämedik bişey düşünmää ansızdan şaş-beş olduk bilmääzdik, ne yapmaa.Üüredicimiz sä hızlı kalktı erindän, itirdi bizi bir tarafa kendisi dä çabuk buluverdi bir uzun sopa, hazırlandı onunnan korunmaa, urmaa yılana, eer yaklaşarsa.

* Kaldırmayın sopayı pek yukarı olmasın omuz uurunda! baarırdık biz.

Ama yılan, bezbelli korktu ansızdan kaybeldi otlar içindä.

* Hadi çocuklar inelim aşaa burada şindän sora kalmaa korkunçtur!

Biz başladık kaçmaa aşaa dooru üüredicimiz dä  sopaylan gelirdi ardımızdan hem hazırdı bizi genä korumaa. Sora üüredicimiz sordu.

* E neçin siz baardınız ani bän diil lääzım kaldırayım sopayı omuz uuruna açan isterdim yılana urmaa?

* Yılan var nicä  yapışsın sopaya, sora sopadan sarılsın ensenä. annadardık biz üürediciyä da kimsä ansızdan ona sordu: 

* Canabiniz ilerdän vardır mı gördüünüz yılan?

* Yoktu büün seftä gördüm sansın kabaatlı gibi üüredici dedi gülümseyeräk. Orada neredä bän büüdüm yılan yoktu. Bizim tarafta ne bayır, ne dä çayır var, onuştan orada yılan kimsey yoktur gördüü da büün bana pek titsi geldi! 

Biz durgunduk da açık aazlan başladık seslemää.
Te gördünüz mü, ne yaptık biz!  Biz lääzımmış üüredicimizi koruyalım diil o bizi. Bizim sa korkudan bu iş hiç aklımıza da gelmedi !

Geçecek çok yıllar, ama unutmayacez bu üüredicimizi, angısı, gülümseyeräk, sansın kabaatlı gibi hazırdı hızlanmaa sopaylan ileri, kurtarmaa kendi üürenicilerini beladan. O verdi bizä bir ii örnek bizim dä harakterimiz ölä lääzım olsun.

* Korkunç seslän : : üüsek, çirkin seslän

* Titsi : bet, korkunç          

* Angı oluş (epizod) bu tekstin temelinä koyulmuş?

* Oluşun baş personajı kimdir?

* Üüredici angı harakter kalitesini gösterdi bu oluşta?

* Neyä başladılar düşünmää şkolacılar açan üürendilär ani onnarın üüredicisi seftä yılanı görmüş?

* Nasıl annedersınız tekstin te bu sıralarını : Biz lääzımmış üüredicimiz koruyalım-dii o bizi. 

* Bizim sa korkudan bu iş hiç aklımıza da gelmedi.    

### Yazılı
* İ.Babaloglu

* N.İ.Babaoglu

* K.K.Vasiloglu

* Gagauz Dili hem literatura

* 8 Klas

* s.12-13
Hay dani dani

*  Hay dani dani

*  Oolum Boydanı,

*  Ya sölä, oolum,

*  Ne kahırın var

*  Sölesäm da, mali,

*  Kahırmı bilmeycän

*  Toplaştık, mali,

*  Pazara karşı

*  Toplaştık mali,

*  Oniki kişi

*  Gittik, mali,

*  Klisä aulna,

*  Durduk, düşündük

*  Dumayı yaptık

*  Angı zanaat

*  Taa kolay

*  Ona tutunalım

*  Birisi dedi.

*  Yazıcılık taa kolay,

*  Birisi dedi : 

*  Çiftçilik taa kolay

*  Bän da, mali,

*  Demiş oldum : 

*  Haydutluk taa kolay,

*  Ya girişelim

*  Çekettik, mali

*  Haydutluk etmää

*  İşittik, mali

*  Oysa pana yerna,

*  Çekettik, mali,

*  Oysa panayerna

*  Etiştik, mali

*  Vaysal daayına

*  Karşı geldik, mali

*  Bir Bulgar düününnän  

*  Gellinnän güvää

*  İllerdä geliyor

*  Saadıçlan krisinţa

*  Yannarında gider… 

### Kullanılmış Kiyatlar

* Gagauz Halk Türküleri

* Moldova Respublikasının Bilim Akademiyası Milletlärarası Aaraştırmalar İnstitudu

* Lüba Çimpoeş         

* Sayfa 39-40

* Pontos 

* Chişinau    

* 2001
Hay göklerä göklerä

* Hay göklerä göklerä,

* Ene pek üüsek erlerä

* Şu bayırın üstündä,

* Bir eni başçä vardı.

* O başçanın içindä

* Üç sarı gül kökü vardı.

* Üç sarı gül kökü var,

* O güllerin altında

* Bir yılan kolaç olmuş

* Gün gibi yalabardı,

* Ateş gibi yanardı

* O yılanın aazında

* Bir delikannı çocuk

* O başçenin yanından

* Üç yolcu da geçerlär

* Hey, yolcular, yolcular, 

* Gelin, kurtarın beni 

* Yılan azından braker,

* Kuyrucaannan Sarıyer

* Hey, yolcular, yolcular

* Siz tutunuz yolunuzu

* Bana bunu mamusu

* Küçücüktän adadı.

* Allahtandır da yazgısı,

* Anadandır betvası 

### Kullanılmış Kiyatlar

* Gagauz Halk Türküleri

* Moldova Respublikasının Bilim Akademiyası Milletlärarası Aaraştırmalar İnstitudu

* Lübov Çimpoeş 

* Sayfa 8

* Pontos 

* Kişinöv 

* 2001
Kara kruçal

** Kara kruçal**

* Kara kruçal

* Diyil o buralı

* Demir arkalı

* Demir kafalı

* İlimi bastı

* Ozuyalatı

* Uşak çok aldı

* Da nişanladı

* Onun ki olsun

* Askeri dolsun

* Ana-babay a

* Oziyalata

* Ölüm getirsin

### Kullanılmış Kiyatlar
* Gagaguz Kültür Sanat Dergisi

* Yıl 1 

* Sayı 1-2 

* Aralık-Ocak 2000

* Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü

* Lüba Tanasoğlu

* Kişinev

* Moldova
Korkma yap iilik ol namuzlu

Korkma yardım etmää aalemä yardım et ilkin o insannara angıların üstünä bela uuramış fukaralara yufkalara hem hastalara. Engel etmää dolayanda bulunan insannara işlemää yada dinnenmää.

Olma kaskatı o yalpak dikat seläm ver hem hatır güt hepsinä büüklerä analarına-bobalarına hasımnarına dostlarına hem başkalarına. 

Üüren saymaa aalemin fikirini hatırlamaa yabancıların adetlerini çalışkannıını ama onnarın yannış işlerinä kayıl olma doorut onnarın yannış fikirini yada yannış gitmesini 

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu

* N.İ.Babaoglu

* K.K.Vasiloglu

* Gagauz Dili hem literatura

* 8 Klas
Kuşçaazım maavi guguşçuum

*  Kuşçaazım, maavi guguşçuum

*  A, gidäsin benim koneyma

*  A, bän gittim senin koneyna

*  Senin konaan daalmış yıkılmış 

*  Kuşçeezım, maavi guguşçuum,

*  A, gidäsin benim başçemä

*  Bän gittim senin başçenä

*  Senin başçän kurumuş,

*  Kurumuş, kuru dal kalmış

*  Kuşçeezım, maavi guguşçuum

*  Gidesin benim konacıyma

*  Bakasın benim kapularmı

*  A, bän gittim senin kapularna

*  Senin kapularında kilitlär küflenmiş

*  Nicä senin ellerindä bikaalar küflenmiş

*  Kuşçaazım, maavi guguşçuum,

*  Gitsänä benim sokecıımdan 

*  Sorasın benim uşacıklarmı

*  Ban gittim senin sokeendan

*  Ban sordum senin uşacıklarnı

*  Senin uşacıkların hepsicii daalmış,

*  Senin o evin kuru dal kalmış
 

### Kullanılmış Kiyatlar
* Gagauz Halk Türküleri

* Moldova Respublikasının Bilim Akademiyası Milletlärarası Aaraştırmalar İnstitudu

* Lüba Çimpoeş       

* Sayfa 34

* Pontos 

* Chişinau 

* 2001