open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Braziliya

**Braziliya** (Portugez dili: *Brasil*) ya da resmî adıyla **Braziliya Federal Respublikası** (Portugez dili: *República Federativa do Brasil*), Üülen Amerika'da yer alan, kıtanın en büük ve en kalabalık ülkesidir. Uzun bir Atlas Okeaniyası kıyısı vardır. 

* osdurag qiller
Surinam

**Surinam** - Üülen Amerikada bir devlet. Baş kasaba - Paramaribo. Toprak - 163,270(km²). İnsannar - 436,494 (2002). İnsannar sıklıı
(km² başına) - 2,7
Bangladeş

**Bangladeş** (Bengali: বাংলাদেশ  ['baŋlad̪eʃ] ***'), resmi olarak '''Bangladeş Halk Respublikası''' ([[Bengali]]: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ ***'), bir devlet Üülen Aziyada.
Nepal

**Nepal** - bir devlet Aziyada.


Flight Kathmandu-Himalayas-34-Kathmandu-2014-gje.jpg|Kathmandu
Pashupatinath-Waschplatz am Bagmati-04-2013-gje.jpg|Pashupatinath
Bhaktapur-08-Tempelchen-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Vishwanath-14-Garudasaeule-2013-gje.jpg|Patan
Kyangjuma-02-2007-gje.jpg|Himalaya
Lobuche to Gorak Shep-56-Gedenkstein-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Tsarang-23-Gompa Thubten Shedrup Dhargyeling-2015-gje.jpg|Mustang
Changu Narayan-Garuda Narayana-10-ost-2013-gje.jpg|Changu Narayan
Tailand

**Tailand** - bir devlet Aziyada. Insan sani 67,959,000 (2015).

 
Image:Location Thailand ASEAN.svg|
Image:Thailand - Location Map (2013) - THA - UNOCHA.svg|
Image:Phutthamonthon Buddha.JPG|
Image:Wat Phra Kaew - 1.jpg|
Image:Thailand 06 - 40 Railay (158632937).jpg|
Poyraz Kipra Türk Respublikası

**Poyraz Kipra Türk Respublikası ** (Türk dili *Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti*)  Evropa hem Aziya kontinentında bir devlet. Lefkoşa  baş kasabası. Kurucusu Rauf Denktaş. İnsannar hepsi 313.626 Ofiţial dil Türk dili. Başka dil İngiliz dili. Din İslam, Toprak 3,355 km².  En büük kasaba Lefkoşa. Para Türkiye lirası. Sade Türkiye taneer.

### Devlet temsilcilikleri

*   büükelçilii
*   Temsilcilii
*   Temsilcilii,
*  Franțuz kultura Dernek
*   Temsilcilii,
*   Temsilcilii,
*  Kayıl Byüro
*  Elçilii
*  Elçilii
*  Nahçıvan Temsilcilii

### Lefkoşa (Nicosia)

### Gazimağusa (Famagusta)

### Girne (Kyrenia)

### Poyraz Kipra Türk Respublikası kişi başına milli gelir
* 4.978 Amerika birleşik devletläri doları - 2000
* 4.303 Karabağ manatı 2001
* 4.409  Amerika birleşik devletläri doları - 2002
* 5.949  Amerika birleşik devletläri doları - 2003
* 8.095  Amerika birleşik devletläri doları - 2004
* 10.567 Amerika birleşik devletläri doları - 2005
* 11.837 Amerika birleşik devletläri doları - 2006
* 14.765 Amerika Birleşik Devletläri Doları - 2007 yılı

### Aeroportlar
* Ercan Aeroportu (Lefkoşa) 
* Geçitkale Aeroport (Gazimağusa)
* İlker Karter (Pınarbaşı) Aeroport (Girne)
* Topel Aeroport (Güzelyurt)

### Limannar
* Girne Limanı (Girne)
* Gazimağusa Limanı (Gazimağusa)

### Universitetler
* Günduusu Akdeniz Universitet Gazimağusa
* Girne Amerikan Universitet Girne 
* İstanbul Teknik Universitet Poyraz Kipra Kampüsü Gazimağusa
* Lefke Evropa Universitet Lefke
* Merkez Günduusu Teknik Universitet Poyraz Kipra Kampüsü Güzelyurt
* Halklararası Kipra Universitet Lefkoşa
* Yakın günduusu Universitet Lefkoşa

### Hem bak
* Kipra Respublikası
* Grețiya
* Türkiye

## Dış baalantılar

* Poyraz Kipra
* Poyraz Kipra Türk Respublikası başkanı
* Zypern Times: Poyraz Kipra gazeta
Ekvatorial Gvineya

**Ekvatorial Gvineya** - Afrika kontinent bir devlet.

* Gagauz dili : Ekvatorial Gvineya
* İspan dili : República de Guinea Ecuatorial
* Franțuz dili : République de Guinée Équatoriale
* Portugez dili : República da Guiné Equatorial
* Milli Gimna : Unidad, Paz, Justicia İspan dili, Unité, Paix, Justice Franțuz dili, Unidade, Paz, Justiça Portugez dili
* Geografik koordinatnarı : 3° 45′ 0″ N, 8° 47′ 0″ E
* Baş kasaba : Malabo
* Ofiţial dil : İspan dili, Franțuz dili, Portugez dili
* Toprak : 28,050&nbsp;km²
* Su : % 0,2
* İnsannar : 676,000 (2009)
* İnsannar sıklıı : 24,1&nbsp;km²
* En büük kasaba : Malabo
* Para : Merkez Afrika CFA Frankı
* Telefon kodu : 240
* Prezident : Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
* Primyer ministru : Ignacio Milam Tang
* Önetim : Respublika
* Halk : Ekvatorial Gvineya halkı
* İnternet domeni : .gq
* ISO 3166 kodu : GQ
* Saat kuşaı : WAT (UTC+1)
* Dinner : Hristian % 93, İslam % 1, Başka dinner % 6

### Komşuları
* 
* 
*
Etiyopiya

* Afrika kontinent bir devlet.

* Gagauz dili : Etiyopiya

* Amhar dili : የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ , ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī, Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk

* Milli Gimna : Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya 

* Geografik koordinatnarı : 9° 1′ 48″ N, 38° 44′ 24″ E

* Baş kasaba : Addis Abeba 

* Ofiţial dil : Amhar dili 

* Toprak : 1,104,300 km²

* Su : % 0,7

* İnsannar : 85,237,338 (2010), 73,918,505 (2007)

* İnsannar sıklıı : 79 km²

* En büük kasaba : Addis Ababa

* Para : Etiyopiya Birri 

* Telefon kodu : 251

* Prezident : Girma Wolde-Giorgis

* Primyer ministru : Meles Zenawi

* Önetim : Respublika

* Halk : Etiyopiya halkı

* İnternet domeni : .et

* ISO 3166 kodu : ET

* Saat kuşaı : GMT (UTC+1)

* Dinner : İslam % 33,9, Hristian % 62, 8, Tayfe % 2,6, Başka dinner % 0,6

### Komşuları
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Etiyopiya Bölgeleri


 *[[Addis Ababa]]*
 Afar
 Amhara
 Benishangul-Gumuz
 *[[Dire Dawa]]*

 Gambela
 Harari
 Oromia
 Somali
 Üülen Milletler, hem halk bölgesi
 Tigray
Gabon

**Gabon** - Afrika kontinent bir devlet.

* Gagauz dili : Gabon

* Franțuz dili : République Gabonaise 

* Milli deviz : Union, Travail, Justice

* Milli Gimna : La Concorde 

* Geografik koordinatnarı : 0° 23′ 0″ N, 9° 27′ 0″ E
 
* Baş kasaba : Libreville 

* Ofiţial dil : Franțuz dili 

* Toprak : 267,745 km²

* Su : % 100

* İnsannar : 1,475,000 

* İnsannar sıklıı : 5,5 km²

* En büük kasaba : Libreville

* Prezident : Ali Bongo Ondimba

* Primyer ministru : Rose Christiane Ossouka Raponda

* Önetim : Respublika

* ISO 3166 kodu : GA

* Halk : Gabonnu

* Baamsızlık : 17 Harman ay (avgust) 1960 (Franțiya)

* Respublika : 24 Çiçek ay (aprel) 1970

* Dinner : İslam % 1, Hristian % 55%-75, Tayfe % 14 

### Komşuları
* 
* 
*
Gambiya

**Gambiya** - Afrika kontinent bir devlet.

* Geografik koordinatnarı : 13° 28′ 0″ N, 16° 36′ 0″ W
* Toprak : 10,380 km²
* Su : % 11,5
* İnsannar : 1,705,000
* İnsannar sıklıı : 164,2 km²
* En büük kasaba : Serekunda
* Önetim : Respublika
* ISO 3166 kodu : GM
* Halk : Gambiyalı
* Baamsızlık : 18 Küçük ay (fevral) 1965 (Büük Britaniya)
* Respublika : 24 Çiçek ay (aprel) 1970
* Dinner : İslam % 90, Hristian % 8, Tayfe % 2

## Komşuları
*
Gvineya

* Afrika kontinent bir devlet.

* Gagauz dili : Gvineya

* Franțuz dili : République de Guinée 

* Başka diller : Pular dili, Mandinka dili, Susu dili 

* Milli deviz : Travail, Justice, Solidarité

* Milli Gimna : Liberté 

* Geografik koordinatnarı :9° 31′ 0″ N, 13° 42′ 0″ W
 
* Baş kasaba : Conakry 

* Ofiţial dil : Franțuz dili 

* Toprak : 245,857 km²

* Su : % 0,01

* İnsannar : 10,057,975 (2009), 7,156,407 (1996) 

* İnsannar sıklıı : 40,9 km²

* En büük kasaba : Conakry

* Para : Gvineya Frankı 

* Telefon kodu : + 224

* Prezident : Mamady Doumbouya

* Primyer ministru : 

* Önetim : Başkannık sistema

* İnternet domeni : .gn

* ISO 3166 kodu : GN

* Halk : Gvineyalı

* Baamsızlık : 2 Canavar ay (oktabri) 1958 Franțiya 

* Saat kuşaı : GMT (UTC+0)

* Dinner : İslam % 85 , tayfe % 5, hristian % 10

### Komşuları
* 
* 
* 
* 
* 
*
Gana

**Gana** (İngiliz dili Republic of Ghana) Afrika kontinentında bir devlet.

* Başka diller : 

* Akan dili

* Fante dili

* Nzema dili

* Dagaare dili

* Dagbani dili

* Adangme dili

* Ewe dili

* Ga dili

* Gonja dili 

* Milli Gimna : God Bless Our Homeland Ghana

* Geografik koordinatnarı : 5° 33′ 0″ N, 0° 15′ 0″ W
 
* Baş kasaba : Accra 

* Ofiţial dil : İngiliz dili

* Toprak : 238,535 km²

* Su : % 3,5

* İnsannar : 23,837,000 (2010) 

* İnsannar sıklıı : % 99,9 km²

* En büük kasaba : Accra

* Önetim : Respublika

* Halk : Ganalı

* Afişat : 6 Baba Marta (mart) 1957 (Büük Britaniya)

* Respublika : 1 Orak ay (iyul) 1960

* Kanon (Zakon) : 28 Çiçek ay (aprel) 1992

* Saat kuşaı : GMT (UTC+0)
* Dinner : Hristian % 68.8, İslam % 15 , Tayfe % 16,2

### Komşuları

* 

* 

* 

### Gana kasabalar
Gvineya Bissau

* Afrika kontinent bir devlet.
* Gagauz dili : Gvineya Bissau
* Portugal dili : República da Guiné-Bissau
* Başka diller : Gvineya Bissau Kreolu
* Baş kasaba : Bissau
* Ofiţial dil : Portugez dili
* Toprak : 36,125&nbsp;km²
* Su : % 22,4
* İnsannar : 1,647,000 (2010), 1,345,479 (2002)
* İnsannar sıklıı : 44,1&nbsp;km²
* En büük kasaba : Bissau
* Para : Günbatısı Afrika CFA Frankı
* Telefon kodu : + 245
* Prezident : Umaró Umbaló Sissoko
* Primyer ministru : Geraldo Martins
* Milli Gimna : Esta É a Nossa Pátria Bem Amada
* Milli deviz : Unidade, Luta, Progresso
* Önetim : Respublika
* İnternet domeni : .gw
* ISO 3166 kodu : GW
* Halk : Gvineya Bissaulu
* Baamsızlık : 10 Ceviz ay (sentabri) 1974
* Saat kuşaı : GMT (UTC+0)
* Dinner : İslam % 50 , tayfe % 40, hristian % 10
* Geografik koordinatnarı : 11° 52′ 0″ N, 15° 36′ 0″ W

### Komşuları
* 
* 

### Kasabaları
Lesoto

**Lesoto** - Afrika da bir devlet.

* Kral : Letsie 3
* Primyer ministru : Bethuel Pakalitha Mosisili
* Baamsızlık : 4 Canavar ay (oktabri) 1966 Büük Britaniya
Liberiya

**Liberiya** - Afrika kontinent bir devlet.

* Gagauz dili : Liberiya

* İngiliz dili : Republic of Liberia 

* Ofiţial dil : İngiliz dili 

* Toprak : 111,369 km²

* Su : % 13.514

* İnsannar : 3,955,000 (2009), 3,476,608 (2008) 

* İnsannar sıklıı : 35 km²

* Baş kasaba : Monrovia 

* En büük kasaba : Monrovia

* Prezident : Ellen Johnson Sirleaf

* Başkan yardımcısı : Joseph Boakai

* Milli Gimna : All Hail, Liberia, Hail! 

* Milli deviz : The love of liberty brought us here

* Önetim : Respublika

* ISO 3166 kodu : LR

* Halk : Liberiyalı

* Baamsızlık : 28 Orak ay (iyul) 1847 

* Saat kuşaı : GMT

* Dinner : İslam % 30 , tayfe % 60, hristian % 10 

## Komşuları
* 
* 
*
Kabo Verde

**Kabo Verde** - Afrika kontinentında devlet.

* Ofiţial dil : Portugez dili

* Başka dil : Kabo Verde Kreolu 

* Prezident : Carlos Veiga

* Primyer ministru :

* Baamsızlık : 5 Orak ay (iyul) 1975 (Portugaliya)
Kamerun

**Kamerun** - Afrika kontinentda devlet.

* Gagauz dili : Kamerun

* İngiliz dili : Republic of Cameroon 

* Franțuz dili : République du Cameroun

* Toprak : 475,442 km²

* İnsannar: 18,879,301 

* İnsannar sıklıı : 39,7 km²

* Prezident : Paul Biya

* Primyer ministru : Philémon Yang

* Milli Gimna : O Cameroon, Cradle of Our Forefathers

* Milli deviz : Paix – Travail – Patrie, Peace - Work - Fatherland 

* Önetim : Respublika

* Halk : Kamerunnu

* Baamsızlık : 1 Büük ay (yanvar) 1960, 1 Canavar ay (oktâbri) 1961 (Büük Britaniya hem Franțiya )

## Komşuları
* 
* 
* 
* 
*
Kanariya adaları

**Kanariya adaları** - Afrika kontinentda İspaniyaya baalı avtonom adalar devleti.

* Gagauz dili : Kanariya adaları

* İspan dili : Islas Canarias

* Baş kasaba : Santa Cruz de Tenerife hem Las Palmas

* Toprak : 7,447 km²

* İnsannar: 2,098,593 

* İnsannar sıklıı : 281.8 km²

* En büük kasaba : Santa Cruz de Tenerife, Las Palmas

* Milli Gimna : Marcha Real 

* Önetim : Respublika

* ISO 3166 kodu : ES-CN

* Halk : Kanariya adaları insannarı

* Avtonom istoriya : 16 Harman ay (avgust) 1982

## Komşuları
* Azor Adaları
* Kabo Verde
* Madeira Adaları
* Günbatısı Sahara
Keniya

**Kenya** - Afrika kontinentında bir devlet. Nairobi baş kasabası. Komşuları Tanzaniya, Uganda, Sudan, Efiopiya, Somali İnsannar hepsi 39,002,772 (2010) En büük kasaba Nairobi. Ofiţial dil Svahili dili.Başka diller İngiliz dili, Kisvahili dili. Dinner % 83 Hristian, % 11 İslam, başka dinner. 
 
### Komşuları
* 
* 
* 
* 
* 

* Kontinent : Afrika

* Aeroport : 225 (2006)

* Kumsal : 536 km

* Klimat : Ttropikal klimat hem çol klimatı

* Deniz üüseklii 

* En alçak nokta : İnd Okeaniyası 0 m

* En üüsek nokta : Keniya bayırı 5,199 m

### Sınır komşuları km
* Sınırları hepsi : 3,477 km

*  : 861 km,
*  : 769 km
*  : 933 km
*  : 232 km
*  : 682 km

### Maademner
* Altın
* Kireçtaşı
* Soda
* Tuz
* İndüstri büüme : % 6.3 (2006)
* Dışanki borç : 6.675 milyard $ (2006)
* Para : Keniya şilini 
* Para kodu : KES
* Telefon kodu : 254
* Radio : 3.07 milion (1997)
* Televizor : 730,000 (1997)
* İnternet domeni : .ke
* İnternet kullanıcıları : 1,054,900 (2005)
* Demiryolları : 2,778 km
* Karayolları: 63,265 km (2004)
* Boru yolu : neft 894 km (2006)
* Sulu tarla : 1,030 km² (2003)
* Devlet adı : Keniya 
* Önetim : Respublika
* Baş kasaba : Nairobi
* İnsannar : 39,002,772 (2010)
* İnsannar artmaa % : % 2.57 (2006)
* Göç insannarı % : 0 göçüm / 1,000 insannar (2006)
* Uşak ölüm % : 59.26 ölüm / 1,000 duum uşak (2006)
* Ömür : İnsannar hepsi : 48.93 yıl
* Rrkekler : 49.78 yıl
* Kadınnar : 48.07 yıl (2006)
* Uşak sayısı : 4.91 uşa / 1 kadın (2006)
* HIV/AIDS - hastası insannar sayısı : % 6.7 (2003)
* HIV/AIDS - hastası insannar sayısı : 1.2 milion (2003)
* HIV/AIDS - hastası ölmee insannar sayısı: 150,000 (2003)
* Halk : Keniyalı

### İnsannar etnik kompozițiya
* Kikuyu % 20 
* Luhya : % 14
* Kalenjin : % 13
* Luo : % 10
* Kamba : % 10
* Kisii : % 6
* Mijikenda : % 5
* Meru : % 4
* Turkana : % 3
* Maasai : % 2
* Başka Afrikalılar : % 9
* Aziyalı , Evropalı , Arab : % 1

### Dinner
* Hristian : % 83
* İslam : % 11
* Başka dinner : % 3

### Diller
* Ofiţial dil Svahili dili
* İngiliz dili 
* Kisvahili dili 

### Okumaa
* 15 yaş hem üstü
* İnsannar hepsi : % 85.1
* Erkekler : % 90.6
* Kadınnar : % 79.7 (2003)

### Keniya bölgeler

# Merkez
# Kumsal
# Eastern
# Nairobi
# Günduusu
# Nyanza
# Rift Valley
# Günbatısı


* Kurulmaa : 12 Kırım ay (dekabri) 1963
* Respublika : 12 Kırım ay (dekabri) 1964
* Zakon : : 12 Kırım ay (dekabri) 1963
* İndüstri : % 18.8
* İzmet : % 65 (2004)
* İş gücü : 1.955 milion (2006)
* Tarla : % 75
* İşi yok : % 40 (2001)

### İndüstri
* Neft
* Turizma
* Çay
* Kafe

### Limannarı
* Kisumu
* Lamu
* Mombasa

### Büük kasaba insannar

## Hem bak
* Keniya kasabalar listasi
* Afrika
* Afrika Birlii
Komorlar

* Afrika da bir devlet.

* Adı : Komorlar

* Komor dili : Udzima wa Komori

* Franțuz dili : Union des Comores

* Arab dili : الاتّحاد القمُريّ

* Baş kasaba : Moroni

* Ofiţial diller: Komor dili, Franțuz dili, Arab dili

* Toprak : 2.034 km²

* İnsannar: 798,000 

* İnsannar sıklıı : 275 km²

* En büük kasaba : Moroni

* Para : Komorlar Frankı

* Telefon kodu :+ 269

* Prezident : Ahmed Abdallah Mohamed Sambi

* Baamsızlık : 6 Orak ay (iyul) 1975 (Franțiya)

* Milli Gimna : Udzima wa ya Masiwa

* İnternet domeni : .km

* ISO 3166 kodu : km

* Vakıt: (UTC+3)
Kongo Respublikası

**Kongo Respublikası** - Afrika da bir devlet.

* Gagauz dili : Kongo Respublikası

* Franțuz dili : République du Congo 

* Kituba dili : Repubilika ya Kongo 

* Lingala dili : Republiki ya Kongó 

* Baş kasaba : Brazzaville

* Ofiţial dil: Franțuz dili 

* Başka diller : Kituba dili, Lingala dili 

* Toprak : 342, 000 km²

* İnsannar: 3,686,000 

* İnsannar sıklıı : 10,8 km²

* En büük kasaba : Brazzaville

* Komşuları :

* 

* 

* 

* 

* 

* Prezident : Denis Sassou Nguesso

* Milli Gimna : La Congolaise 

* Önetim : Respublika

* ISO 3166 kodu : CG
Madeira adaları

**Madeira adaları** - Afrika'da Portugaliya devletine baalı avtonom adalar devlet.

* Gagauz dili : Madeira adaları

* Portugez dili : Região Autónoma da Madeira

* Toprak : 797 km²

* İnsannar: 242,603 

* İnsannar sıklıı : 308,5 km²

* Baş kasaba : Funçal

* En büük kasaba : Funçal

* Milli Gimna : A Portuguesa 

* Önetim : Avtonom Respublika

* ISO 3166 kodu : PT

* Vakıt: Günbatısı (UTC+1)
Malavi

**Malavi** - Afrika da bir devlet.

* Adı : Malavi

* Chawi dili : Dziko la Malaŵi

* İngiliz dili : Republic of Malawi

* Baş kasaba : Lilongwe

* Komşular : 

* Tanzaniya

* Mozambik

* Zambiya

* Ofiţial diller: Chewa dili İngiliz dili

* Toprak : 118,484 km²

* İnsannar: 22,224,282 

* İnsannar sıklıı : 187,5 km²

* En büük kasaba : Lilongwe

* Para : Malavi kwachası

* Telefon kodu :+ 265

* Prezident : Peter Mutharika (2025)

* Baamsızlık : 6 Orak ay (iyul) 1964 Büük Britaniya

* Milli Gimna : Mulungu dalitsa Malaŵi

* İnternet domeni : .mw

* ISO 3166 kodu : MW
Mali

**Mali** - Afrika da bir devlet.

* Gagauz dili : Mali

* Franțuz dili : République du Mali

* Baş kasaba : Bamako

* Ofiţial dil: Franțuz dili

* Toprak : 1,240.192 km²

* İnsannar: 10,553,397

* İnsannar sıklıı : 11,7 km²

* En büük kasaba : Bamako

* Prezident : Assimi Goïta 

* Primyer ministru : 

* Baamsızlık : 22 Ceviz ay (sentabri) 1960 (Franțiya)

* Milli Gimna : Le Mali 

* Önetim : Respublika

* ISO 3166 kodu : ML
Şri Lanka leopardı

**Şri Lanka leopardı** - Aziya da Şri Lanka da yaşeer.

## Bilim Klası
* Branşa: Hayvannar (Animalia)
* Klas: Kordalılar (Chordata)
* Bölek: Memeliler (Mammalia) 
* Alt bölek: Etçiller (Carnivora)
* Takım: Kedimsiler (Feliformia)
* Soy: Kedigiller (Felidae)
* Ayle: Büük kediler (Pantherinae) 
* Sort: Leopard (Panthera pardus)
* Alt sort: Şri Lanka leopardı (Panthera pardus kotiya)
* Paules Edward Pieris Deraniyagala 1956

* Boy: 1,40 m
* Kuyruk: 40 cm
* Kila: 29 - 77 kg
* Ömür: 20 yıl
* Yavru: 3 - 6

## Vatanı
* 

## Hem bak
* Leopard
* Evropa leopardı 
* Afrika leopardı  
* Anatoliya leopardı 
* Arab leopardı
* Berberistan leopardı 
* Kavkaz leopardı 
* İnd leopardı 
* Kitay ind leopardı 
* Cava leopardı   
* Yapon leopardı 
* Amur leopardı 
* Sina leopardı  
* Pers leopardı
* Zangibar leopardı 
* Aslan 
* Aziya aslanı 
* Afrika aslanı
* Kaplan
* Bengal kaplanı
* Kitay ind kaplanı
* Sumatra kaplanı
* Bali kaplanı
* Sibir Kaplanı
* Üülen kitay kaplanı
* Malay kaplanı
* Cava kaplanı
* Hazar kaplanı
* Malta kaplanı
* Biyaz kaplan
* Trinil kaplanı
* Kedi
* Afrika altın kedisi
* Aziya altın kedisi
* Ankara kedisi
* Van kedisi
* Bengal kedisi
* Kaplan kedisi 
* Havana kedisi
* Çita
* Liger
* Tigon
* Smilodon
* Kara pantera
Kongo Demokratik Respublikası

**Kongo Demokratik Respublikası** - Afrika da bir devlet.

* Gagauz dili: Kongo Demokratik Respublikası
* Franțuz dili: République Démocratique du Congo
* Baş kasaba: Kinşasa
* Ofiţial dil: Franțuz dili
* Toprak: 2,345,409 km²
* İnsannar: 70,916,439 
* İnsannar sıklıı: 29.3 km²
* En büük kasaba: Kinşasa
* Para: Kongo Frankı

* Komşuları:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Telefon kodu : + 243
* Prezident : Félix Thisekedi
* Primyer ministru : Jean-Michel Sama Lukonde
* Milli Gimna : Debout Congolais 
* Önetim : Respublika
* İnternet domeni : .cd
* ISO 3166 kodu : CD
* Vakıt: Günbatısı CAT (UTC+2)
Madagaskar

**Madagaskar** - Afrika'da bir devlet.

* Gagauz dili : Madagaskar

* Franțuz dili : République de Madagascar

* Malgaş dili :Repoblikan'i Madagasikara

* İngiliz dili :Republic of Madagascar

* Baş kasaba : Antananarivo

* Ofiţial dil: Franțuz dili, Malgaş dili

* Başka dil : İngiliz dili 

* Toprak : 592,796 km²

* İnsannar: 31,964,956 

* İnsannar sıklıı : 53,9 km²

* En büük kasaba : Antananarivo

* Respublika üüsek başkanı : Michael Randrianirina (2025)

* Primyer ministru : Herintsalama Rajaonarivelo (2025)

* Milli Gimna : Patrie, liberté, progrès 

* Önetim : Respublika

* ISO 3166 kodu : MG

* Halk : Madagaskarlı

* Baamsızlık : 26 Kirez ay (iyun) 1960
Paskellä

**Paskellä** — hristian dünnäsinin en büük yortulardan birisi. 

Her bir insan hazırlanêr ona: oruç tutêr; kendi canını günahlardan paklêêr; komka alêr; aularını, evlerini hem içerlerini tertipleer. Belli ki, Paskelleyä karşı paska, boyalı yımırta hem orucu bozmaa deyni çeşitli imeklär hazırlêêr.

Yortu geldiinän saadıçlara, analara-bobalara musaafirlää giderlär. Biri-birinnän selämlaşêrlar: “Hristos dirildi!”, “Hakına dirildi!”

## Hem bak
* Hristian
* Dinner
* Aslı İisus Klisäsi
* Milli yortular
* Hederlez
* İisus
* İncil
* Hristos
* Gagauz kulturası
Düz Ava

**"Düz Ava"** — anılmış gagauz ansamblisi. 1972-ci yılın Küçük ay (fevral) ayında kuruldu  gagauzların en anılmış, en talantlı ansamblisi “Düz Ava”. Kurdu onu Semön Vasilyeviç Pometko (gagauzlar da, Moldovada da deyärdilär ona SÊM). Ozamannar — şaşılacek bir işti, çünkü sistemanın tarafından bölä işlerä izin verilmäzdi. Ansambli kendi repertuarına gagauz halk muzıkasını, türkülerini koymaa başladı.

Küüydän-küüyä gezip “Düz Ava” şennendirärdi insannarı. Moldova hem sınır dışı kasabalarda konțert verip ansamblinin artistleri tanıştırardılar insannarı gagauz kulturasınnan.
Sovet Soţialist Respublikaları Birlii daaldılar. Tarafımıza ekonomika hem politika krizisi geldi. Bu krizistä kulturaya hiç er kalmadı. Bakmadaan bu zor vakıda ansamblidä çalışan insannar korudular “Düz Ava”yı. 

Korudular zerä, ansambliyi kuran Semön Vasilyeviç Pometko becerdi kendi çalgıcılarına bitiştirmää duygu hem sevgi kendi zanaatına, becerdi onnarın arasında birlik ruhu yaratmaa. Semön Pometko raametli olduktan sora, büünkü günädän, ansamblinin öndercisi olarak Tatyana Şçogoleva çalışêr. Bu insanın zaametinnän  “Düz Ava” büün dä yaşêêr. Hem diil salt yaşêêr, ama gözäl konţertlär da verer.

## Hem bak
* Gagauz Yeri
* Gagauz televideniyası
* Gagauz Milli Teatrusu
* Gagauz kultura muzeyi
* Gagauz Milli Gimnası
* Gagauz radiosu
* Gagauz Yerin bayraa
* Gagauz gençlerin asoţiaţiyası
Gagauz gençlerin asoţiaţiyası

**Gagauz gençlerin asoţiaţiyası** — Moldovada gagauz gençlerin bir organizaţiyası. 

Kuruldu 2007-ci yılda Kişinövdä. Gagauz Gençlerin Asoţiaţiyasın ofisi Moldova Azınnıklar Departamentının binasında bulunêr. Asoţiaţiyanın predsedateli Andrey Sürma. Asoţiaţiya kanadının altında şindilik 70 kişi bulunêr. Bunnarın taa çoyu Kişinövda bulunan Slavän Universitetin studentleri.

Bakmadaan ona, ani büünkü günädän gençlär taa çok ortak meropriyatiyalara katılmışlar, kendibaşına çalışmaa büük havezleri hem neetleri var. Bu neetlerdä ilk adım da yapıldı: Azınnıklar departamentına Çadırdan “Mihail Çakir” adına Gagauz Milli Teatrusunu bir spektaklisini getirdilär. 

2008-ci yıl Hederlez (may) ayın 14-dä, asoţiaţiya TİKA  (Türk İşbirlii Kalkınma İdaresi Başkannıı)   tarafınnan kebletti bir yardım. Yardımda kompyuter, printer-skaner-xerox malları var. Bundan kaarä ofis için masa hem skemnä verildi, hem da bir çelik kapu koyuldu. 

## Hem bak
* Gagauz Yeri
* Gagauz televideniyası
* Gagauz Milli Teatrusu
* Gagauz kultura muzeyi
* Gagauz Milli Gimnası
* Gagauz radiosu
* Gagauz Yerin bayraa
Oguzhan

**Oguzhan** — esaplanêr oguzların en eski padişaaı. Oguzhan o padişaa angısı kurdu geniş toprakları içinä alan büük Oguz İmperiyasını. Oguzhan duudu Kara hanın aylesindä hem dastannara görä yaşadı bir kaç bin yıl ileri. XI asırda yaşayan bilim adamı Mahmut Kaşgarlı kiyatında “Divani lugat at-türk” ayırêr oguz hem karluk türklerini. Oguzhanın vardı 6 oolu hem 24 nepotusu. Oguzların 24 boyu kökünü alêr Oguz hanın 24 nepotusunun senselesinnän hem taşêêr onnarın adlarını. 

## Hem bak
* Oguzlar
* Oguz dilleri
* Oguz han dastanı
* Mahmut Kaşgarlı 
* Türk istoriyası
* Türklär
Kosova

**Kosova** - Evropa kontinentında Evropada en eni yarı-tanınmış bir devlet. Priştina baş kasaba. Komşuları Serbiya, Poyraz Makedoniya, Çernogoriya, Albaniya İnsannar hepsi 1,804,838 (2007) En büük kasaba Priştina. Ofiţial diller Alban dili, Serb dili Başka diller : Türk dili, Romın dili, Portugez dili, İtaliyan dili, Boşnak dili. Dinnner hristian, islam, başka dinner. Kosova 2008-ci yıl fevral ayın 17-dä, yaklaşık iki milion insana saabi olan Kosova devleti Serbiyadan kendi baamsızlıını dünneyä bildirdi. İlk günnerdä onu 9 devlet tanıdı: Amerika Birleşik Devletläri, Türkiye, Germaniya h.b. Moldova açıkladı, ani Kosovanın baamsızlıını hiç bir zaman tanımayacêk.
 
## Komşuları
* 
* 
* 
* 

## Kasabalar
Kosova 7 kasaba Yakova, Prizren, Ferizovik, Gilan, Priştina, Mitroviţa hem İpek.

## Kommuna merkezleri
Ofiţial sıra. Kasabalar alban hem serb dillerindä
* 1 Deçan *(Deçan / Dečani)*
* 2 Yakova *(Gjakova / Đakovica)*
* 3 Glogovaţ *(Gllogoc / Glogovac)*
* 4 Gilan *(Gjilan / Gnjilane)*
* 5 Dragaş *(Sharri / Dragaš)*
* 6 İstok *(Istog / Istok)*
* 7 Kaçanik *(Kaçaniku / Kačanik)*
* 8 Klina *(Klina / Klina)*
* 9 Kosova Ovası *(Fushë Kosova / Kosovo Polje)*
* 10 Kameniçe *(Kamenicë / Kosovska Kamenica)*
* 11 Mitroviţa *(Mitrovica / Kosovska Mitrovica)*
* 12 Leposaviç *(Albaniku / Leposavić)*
* 13 Liplan *(Lipjani / Lipljan)*
* 14 Nobırda *(Artana / Novo Brdo)*
* 15 Kastriot *(Kastrioti / Obilić)*
* 16 Rahofça *(Rahovec / Orahovac)*
* 17 İpek *(Pejë / Peć)*
* 18 Poduyeva *(Besiana / Podujevo)*
* 19 Priştina *(Prishtina / Priština)*
* 20 Prizren *(Prizren / Prizren)*
* 21 Skenderay *(Skënderaj / Srbica)*
* 22 Ştimle *(Shtime / Štimlje)*
* 23 Ştırpçe *(Shtërpca / Štrpce)*
* 24 Suvareka *(Theranda / Suva Reka*
* 25 Ferizovik *(Ferizaji / Uroševac)*
* 26 Viti *(Vitia / Vitina)*
* 27 Vıçıtırın *(Vushtrri / Vučitrn)*
* 28 Zubin Potok *(Zubin Potoku / Zubin Potok)*
* 29 Zveçan *(Zveçan / Zvečan)*
* 30 Malişova *(Malisheva / Mališevo)*
* 31 Yunik *(Junik / Junik)*
* 32 Mamuşa *(Mamusha / Mamuša)*
* 33 Elezhan *(Hani i Elezit / Đeneral Jankovič)*
* 34 Graçaniţa *(Graçanice / Gračanica)*
* 35 Ranilug *(Ranillug / Ranilug)*
* 36 Parteş *(Parteshi / Parteš)*
* 37 Klokot *(Kllokot / Klokot)*

## Kasabalar
* Priştine: 550.000
* Prizren: 220.776
* İpek: 170.000
* Ferizovik: 160.000
* Gilan: 130.000
* Poduyeva: 131.300
* Yakova: 127.156
* Mitroviça: 110.310
* Vıçıtırın: 106.000
Mozambik

**Mozambik** - Afrika kıtasında bir devlet. Maputa başkenti. Komşuları Tanzaniya, Malavi, Zambiya, Zimbabve, Svazilend, Üülen Afrika Respublikası  Nüfus  22,894,000  (2009)  En büyük kent Maputo. Resmi dil Portugal dili.Diğer diller Sena dili, Svahili dili, Makhuva dili Dinler hıristianlık,islam, diğer dinler.

## Komşuları
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Kontinent: Afrika
* Kumsal: 2,470 km
* Klimat: Tropikal klimat

* Denizden üüseklii: 
* En alçak noktası: İnd Okeaniya  0 m
* En üüsek noktası: Monte Binga 2,436 m
* Demiryolları: 3,131 km (1994)
* Karayolları: 30,400 km (1996)
* Su yolları: 3,750 km
* Boru yolu: neft 306 km; başka  289 km
* Aeroport: 168 (2000)

## Sınır komşuları km
* Sınırları hepsi: 4,571 km
* : 1,569 km
* : 491 km
* : 105 km
* : 756 km
* : 419 km
* : 1,231 km

* Maademner: Kömür, Gaz 

* Tarla: % 4
* Ekin:  % 0
* Otlar: % 56
* Daa  % 18
* Başka  % 22 (1993)
* Sulu tarla: 1,200 km² (2000)
* İnsannar: 22,894,000  (2009)
* İnsannar sıklıı: %1.3 (2001)
* Göçümee: 0 göçüm/1,000 insannar  (2001 )
* Uşak ölüm: 139.2 ölüm/1,000 duum uşak (2001)
* Ömür insannar hepsi: 36.45 yıl
* Erkekler: 37.25 yıl
* Kadınnar: 35.62 yıl (2001)
* Uşak sayısı: 4.82 uşak/1 kadın (2001)
* HIV/AIDS - hastası insannar %: % 13.22 (1999)
* HIV/AIDS - hastası insannar sayısı: 1.2 milion(1999)
* HIV/AIDS - hastası ölmee sayısı: 98,000 (1999)
* Halk: Mozambikli

## Mozambik bölgeler

## Dinleri
* Allasızlar: % 5,1
* Hristian: % 50,3
* İslam: % 27,8
* Başka dinner: 16,8

* Okumaa 15 yaş üstü 
* Hepsi insannar: % 47.8
* Erkekler: % 63.5
* Kadınnar: % 32.7 (2003)
* Önetim: Respublika 
* Baş kasaba: Maputo
* Bağımsızlık günü: 25 Kirez ay (iyun) 1975  (Portugaliya)
* Kanon: 30 Kasım  ay (noyabri)  1990
* İndüstri: % 19
* İzmet: % 37 (1999)
* İş gücü: 7.4 milion (1997)
* Tarla: % 81
* İndüstri: % 6
* İzmet: % 13 (1997)
* İndüstri artmaa: % 21 (1997)
* İndüstri: İmek, İçmee, Neft, Cam, Tütün, Çay, Mısır, Hayvannar, Turizma
* İndüstri büüme: % 7.2 (1999)
* Başka devletlärä borç: 1.4 milyard Dollar (2000)
* Para: Mozambik Meticali (MZM)
* Para kodu: MZM
* Telefon kodu: 258
* Radiolar: 730,000 (1997)
* Televizorlar: 67,600 (2000)
* İnternet domeni: .mz
* İnternet kullanıcıları: 6,250 (2000)

## Limanları
* Beira
* Inhambane
* Maputo
* Nacala
* Pemba
* Quelimane

## Mozambik diller

## Mozambik kasabalar listesi
* Angoche
* Beira
* Bilene
* Catandica
* Chibuto
* Chimoio
* Chinde
* Chokwé
* Cuamba
* Dondo
* Gurúè
* Inhambane
* Lichinga
* Malvérnia
* Manica
* Maputo (Baş kasaba)
* Marracuene
* Matola
* Maxixe
* Moatize
* Mozambik
* Moçimboa da Praia
* Mocuba
* Montepuez
* Mueda
* Naamcha
* Nacala
* Nampula
* Palma
* Pemba
* Ponta d'Ouro
* Quelimane
* Tete
* Vilankulo
* Xai-Xai
* Zavala

## Hem bak
* Mozambik kasabalar listasi
* Afrika
* Afrika Devletläri
* Afrika Birlii
Svazilend

**Svazilend** (Svazilend krallıı) Afrika kontinentında bir devlet. Mbabane baş kasabası. Komşuları Mozambik hem Üülen Afrika Respublikası İnsannar hepsi 1,185,000 (2009) En büük kasaba Mbabane. Ofiţial diller Svati dili hem İngiliz dili. Dinner Hristian, İslam, allaasız, başka dinner. Toprak 17,364 km²

### Komşuları
* 
* 
* Kontinent : Afrika
* Etnik kompozițiya
* Afrikalı % 97
* Evropalı : % 3
* Dinner :
* Hristian : % 60
* İslam : % 10
* Allasız : % 30
* Demiryolları : 297 km
* Karayolları : 3,000 km (1997)
* Aeroport : 18 (2000 verileri)
* Ofiţial diller Svati dili hem İngiliz dili 
* Okumaa 15 yaş üstü
* İnsannar hepsi : % 81.6
* Erkekler : % 82.6
* Kadınnar : % 80.8 (2003)
* Milli bayram : Bağımsızlık günü 6 Ceviz ay (sentabri) 1968 (Büük Britaniya)
* Sınır komşuları km 
* Sınırları hepsi : 535 km
*  : 105 km
*  : 430 km
* Klimat : Tropikal klimat hem sıcak klimat
* Denizden üüseklii 
* En alçak noktası : Büük Usutu deresi 21 m
* En üüsek noktası : Emlembe 1,862 m
* Maademner : Kömür, daa, altın 
* Tarla : % 11
* Ekinnik : % 0

* Otlar : % 62

* Daa : % 7

* Başka : % 20 (1993)

* Sulu tarla 670 km² (1993)

* İnsannar : 1,185,000 (2009)

* İnsannar artmaa % : % 1.83 (2001)

* Göçümee % : 0 göçüm / 1,000 insannar (2001)

* Uşak ölüm % : 109.19 ölüm / 1,000 duum uşak (2001)

* Ömür insannar hepsi : 38.62 yıl

* Erkekler : 37.86 yıl

* Kadınnar : 39.4 yıl (2001)

* Uşak sayısı : 5.82 uşak / 1 kadın (2001)

* HIV/AIDS - hastası insannar sayısı : % 25.25 (1999)

* HIV/AIDS - hastası olan insannar sayısı : 130,000 (1999)

* HIV/AIDS - hastası ölmee insannar sayısı : 7,100 (1999)

* Halk : Svazi

* Baamsızlık günü : 6 Ceviz ay (sentabri) 1968 (Büük Britaniya)

* İndüstri : % 46

* İzmet : % 44 (1998)

* İşi yok insannar % : % 22 (1995)

* İndüstri büüme % : % 3.7 (1995/96)

* Ekincilik : 

* Şekerkamışı

* Pamuk

* Mısır

* Tütün

* Ananas

* Sıır

* Koyun

* Keçi

* Şeker

* Meva

* Kokos palması

* Turizma

* Başka devletlära mal satmaa : 881 milion dollar (2000)

* Mal satmaa devletlär : Üülen Afrika Respublikası % 65, Evropa Birlii devletleri % 12 , Mozambik % 11, Amerika Birleşik Devletläri % 5 (1998)

* Başka devletlerden mal almaa : 928 milion dollar (2000)

* Mal almaa devletlär : Üülen Afrika Respublikası % 84, Evropa Birlii devletläri %5, Yaponiya % 2, Singapur %2 (1998)

* Başka devletlära borç : 281 milion Dollar (2000)

* Para : Svazilend Lilangeni (SZL)

* Para kodu : SZL

* Telefon kodu : 268

* Radiolar : 155,000 (1997)

* Televizor yayın kanalları : 10 (2000)

* Televizorlar: 21,000 (1997)

* İnternet domeni : .sz

* İnternet kullanıcıları : 4,000 (2000)

### Svazilend bölgeleri

### Kasabalar
* Big Bend
* Hlatikulu
* Lavumisa
* Lobamba
* Mankayane
* Manzini
* Mbabane
* Mhlume
* Ngwenya
* Nhlangano
* Piggs Peak
* Siteki

## Hem bak
* Svazilend kasabalar listasi
* Afrika
* Afrika Birlii
Somali

**Somali** Afrika kontinentında bir devlet. Mogadişu baş kasabası. Komşuları Cibuti, Efiopiya, Keniya. İnsannar hepsi 9,359,000 (2010)
En büük kasaba Mogadişu. Ofiţial diller Somali dili, Arap dili.  Din, islam. Toprak  637,657 km²

### Komşuları

* 

* 

* 

* Aeroport :  62 (2000)

* Karayolları: 22,100 km (1996)

* Su yolları: yok

* Boru yolu : Neft  15 km

* Kumsal :  3,025 km

* Klimat : çol klimatı

* Denizden üüseklii

* En alçak noktası : İnd Okeaniyası  0 m

* En üüsek noktası : Shimbiris 2,416 m

### Sınır komşuları

* Sınırları hepsi:  2,366 km

*  :  58 km

*  :  1,626 km

*  :  682 km

### Maademner

* Uran

* Demir

* Kalay

* Alçıtaşı

* Bakır

* Tuz

* Ekinner: % 0,3

* Tarla : % 2

* Otlar : % 69

* Daa : % 26

* Başka : % 3 (1993)

* Sulak : 1,800 km² (1993)

* Tabiat  stihiya kuraklık hem  sel 

* İnsannar : 9,359,000 (2010)

* İnsannar artmaa %  :  9,832,017 (2009)

* İnsannar artmaa % : % 3.48 (2001)

* Ömür  insannar hepsi :  46.6 yıl

* Erkekler : 44.99 yıl

* Kadınnar : 48.25 yıl (2001)

* Uşak sayısı : 7.11 uşak / 1 kadın (2001)

* Halk  : Somalili

* Göçüm % :  5.96 göçüm / 1,000 insannar (2001)

* Uşak ölüm % : 123.97 ölüm / 1,000 duum uşak (2001)

### Etnik kompozițiya

* Somalili : % 85

* Arap :  30,000

* Din : İslam 

(1997)

* İnternet domeni :  .so

* İnternet kullanıcıları : 200 (2000)

### Limannarı

* Bender Cassim (Boosaaso)

* Berbera

* Chisimayu (Kismaayo)

* Merca

* Mogadişu

### Somali kasabalar

* Afbarwaaqo

* Afgooye

* Ainabo

* Baardheere

* Baidoa

* Bandiiradley

* Baraawe

* Beledweyne

* Berbera

* Bitaale

* Boosaaso

* Boorama

* Bu'aale

* Budbud

* Burtinle

* Buulaburte

* Caabudwaaq

* Ceek

* CeelAfweyn

* Ceelbuur

* Ceelguula

* Ceel Huur

* Ceerigaabo

* Chisimayu

* Dagaari

* Docol

* Dhuusamarreeb

* Doolow

* Gaalkacyo

* Gabiley

* Galcaio

* Galinsoor

* Garbahaarreey

* Garoowe

* Gawaan

* Hobyo

* Hafun

* Hargeysa

* Jamaame

* Jowhar

* Korloofuul

* Laaleys

* Laascaanood

* Luuq

* Marka

* Mogadishu

* Oog

* Sakow

* Saylac

* Shiikh

* Warsheekh

* Wisil

* Xarardheere
* Xingood

## Hem bak
* Somali kasabalar listasi
* Afrika
* Afrika Birlii
Gagauz radiosu

**Gagauz radiosu**  (*Gagauziya radiosu*) — dünneedä seftä hem yalnız gagauz dilindä radio.

## İlk radio
Gagauz Radiosu 1991 yılda, baba marta (mart)  ayinda kuruldu. Bu zamannar Gagauz Respublikası bildirildi. Halka haberläri etiştirmek için, avtonomiyanın merkezindä radio kurmak için initiator olarak çiktılar  Gagauzların liderleri M.Maruneviç, Dionis Tanasoglu. Haliz onnar ikisi ilk programları gagauz dilindä seslendirdilär. Böläydi ilk adımnar yapılan Gagauz Radionun gelişmesi için. Yaşayannar sevinmeliklen karşıladılar bu enilii, ama 1994 yılda finans yoksuzluun beterinä Gagauz Radiosu kapandı, nedän sora Moldova devletin rayon radio kategoriyasına geçirildi.

## İkinci soluk
2000-ci yılda TİKA (Türk İşbirlii Kalkınma İdaresi Başkannıı) yardımınnan Gagauz Radiosu enidän kuruldu. Büünkü Gagauz Radiosunda programların 50 prozenti, gagauz dilindä yayınnanêrlar, 25 prozenti - TRT FM, kalan 25 prozenti rus dili,  romın dillerindä. Avtonomiya yaşayannarın var kolayları raat seslesinnär: haber, (cannı) muzıka, "Ana tarafım", "Gagauz sesi", "Ana dilim" programnarını. Bundan başka her gün birär saatlık dinnenmek kultura "Gagauz dalgasında" programa cannı olarak çıkêr. Eni kurulan radio oldu  Gagauzların payı, yardımcisı, haber kaynaa. Gagauz Radiosu hızlı templan büümää başladı, programalar taa zengin, dolu hem meraklı oldular. Yayın sabah 7:00-dän başlêr kesintisiz 24:00-dan gagauz yayınnarı geler.

## Büün
Radio işçileri hazırlayarak üüsek kaliteli programaları, aktual konularda cannı yayınnarı, seslettireräk gözäl halk, estrada havaları çektirdilär insanı. Büün radio sesleycilär raat, kolay lafederlar, ana dilindä istediklerini sölerlar baalanıp cannı yayın programnarına.Bölä bir duruma etişmişkän radio personalin dooru, faydalı işi belliediler hem önemli nietlerin birisi tamannanmış olêr. Radiocular bu hala etişmşkan durgunmêrlar eni programnarı hazırlêrlar. 2005 yılın, harman ayindan pazarlar günnerindä başladı yayına çikmaa (cannı) iki saatlık "Hadi bakalım" programı. Avtor programlarından kaarä kalanı hepsi cannı olarak çıkêrlar.

## Hem bak
* Gagauz Yeri
* Gagauz televideniyası
* Gagauz Milli Teatrusu
* Gagauz kultura muzeyi
* Gagauz Milli Gimnası
* Gagauz gençlerin asoţiaţiyası
* Gagauz Yerin bayraa
Arab leopardı

**Arab leopardı** (lat.: *Panthera pardus nimr*) - Aziya kontinentında Saudi Arabiya, Birleşik Arab Emirlikleri, Yemen, Oman hem İzrail da yaşeer.

## Bilim Klası
* Branşa: Hayvannar (Animalia)
* Klas: Kordalılar (Chordata)
* Bölek: Memeliler (Mammalia) 
* Alt bölek: Etçiller (Carnivora)
* Takım: Kedimsiler (Feliformia)
* Soy: Kedigiller (Felidae)
* Ayle: Büük kediler (Pantherinae) 
* Sort: Leopard (Panthera pardus)
* Alt sort: Arab leopardı (Panthera pardus nimr)
* Wilhelm Hemprich 1833
* Christian Gottfried Ehrenberg 1833

* Boy: 1,10 m
* Kuyruk: 20 cm
* Kila: 20 - 30 kg
* Ömür: 18 yıl
* Yavru: 3 - 6

## Vatanı
* 
* 
* 
* 
* 

## Hem bak
* Leopard
* Evropa leopardı 
* Afrika leopardı  
* Anatoliya leopardı 
* Zanzibar leopardı
* Berberistan leopardı 
* Kavkaz leopardı 
* İnd leopardı 
* Kitay ind leopardı 
* Cava leopardı   
* Yapon leopardı 
* Amur leopardı 
* Sina leopardı  
* Pers leopardı
* Şri Lanka leopardı 
* Aslan 
* Aziya aslanı 
* Afrika aslanı
* Kaplan
* Bengal kaplanı
* Kitay ind kaplanı
* Sumatra kaplanı
* Bali kaplanı
* Sibir Kaplanı
* Üülen kitay kaplanı
* Malay kaplanı
* Cava kaplanı
* Hazar kaplanı
* Malta kaplanı
* Biyaz kaplan
* Trinil kaplanı
* Kedi
* Afrika altın kedisi
* Aziya altın kedisi
* Ankara kedisi
* Van kedisi
* Bengal kedisi
* Kaplan kedisi 
* Havana kedisi
* Çita
* Liger
* Tigon
* Smilodon
* Kara pantera
Balkarlar

**Balkarlar** - insannar hepsi 108, 426 kişi. Balkar halkı Rusiya, Kabardinı-Balkariya, Stovropol Krai, Kazahstan, Kırgızstan devletlerinda yaşeer.

## Hem bak
* Karaçay-balkar dili
* Kabardino-Balkariya
* Rusiya
* Ruslar
* Adigeler
* Kabardinolar
* Kumıklar
* Lezgiler
* Kalmıklar
* Çeçenner
* İnguşlar
* Laklar
* Tatarlar
* Çuvaşlar
* Udmurtlar
* Tuvalar
* Sahalar
* Altaylar
* Hakaslar
* Komiler
* Barabalar
* Mordvinner
* Darginner
* Argullar
* Rutullar
* Başkirler
* Tatlar
* Dolgannar
* Koryaklar
* İtelmenner
* Aleutlar
* Mariler
* Tunguzlar
* Ketler
İnguşlar

**İnguşlar** (İnguş dili: *гIалгIай*) - Rusiya, İnguşetiya, Kazahstan, Çeçeniya, Poyraz Osetiya-Aleniya devletlerinda yaşeer. İnsannar hepsi 500,000 kişi. Din İslam.

## Hem bak
* İnguş dili
* İnguşetiya
* Ruslar
* Adigeler
* Kabardinolar
* Kumıklar
* Lezgiler
* Kalmıklar
* Çeçenner
* Rutullar
* Laklar
* Tatarlar
* Çuvaşlar
* Udmurtlar
* Tuvalar
* Sahalar
* Altaylar
* Hakaslar
* Komiler
* Barabalar
* Mordvinner
* Darginner
* Vepsler
* Tatlar
* Başkirler
* Balkarlar
* Dolgannar
* Koryaklar
* İtelmenner
* Aleutlar
* Yukagirler
* Tunguzlar
* Ketler
* Enetsler
* Tsahurlar
* Andiler
* Arçiler
* Kantiler
* Selkuplar
* Agullar
Laklar

**Laklar** - insannar hepsi 200,000. Lak halkı Rusiya, Dagıstan, Stavropol Krai, Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızstan, Kazahstan, Ukrayna, Türkiye, Tacikistan, Türkmenistan devletlerinda yaşeer.

## Hem bak
* Lak dili
* Dagestan
* Rusiya
* Ruslar
* Adigeler
* Kabardinolar
* Balkarlar
* Lezgiler
* Kalmıklar
* Çeçenner
* İnguşlar
* Kumuklar
* Tatarlar
* Çuvaşlar
* Udmurtlar
* Tuvalar
* Sahalar
* Altaylar
* Hakaslar
* Komiler
* Barabalar
Kumuklar

**Kumuklar** - insannar hepsi 450,000. Kumuk halkı Rusiya, Dagestan, Stovropol Krai, Poyraz Osetiya-Alaniya, Hanti-Mansi Okrugu — Yugra, Çeçeniya, Tatarstan devletlerinda yaşeer.

## Hem bak
* Kumuk dili
* Rusiya
* Tatarstan
* Çeçeniya
* Ruslar
* Adigeler
* Kabardinolar
* Balkarlar
* Lezgiler
* Kalmıklar
* Çeçenner
* İnguşlar
* Laklar
* Tatarlar
* Çuvaşlar
* Udmurtlar
* Tuvalar
* Sahalar
* Altaylar
* Hakaslar
* Komiler
* Barabalar
* Mordvinner
Bulgarlar

**Bulgarlar**, **Tukannar** (Bulgar dili: *българи*) - Bulgariya, Germaniya, Türkiye, Amerika Birleşik Devletläri, Ukrayna, Moldova, Büük Britaniya, Argentina, İtaliya, Braziliya, İspaniya, Kanada, Grețiya, Rusiya, Serbiya, Franțiya, Üülen Afrika Respublikası, Romıniya, Avstriya, Kazahstan, Birleşik Arab Emirlikleri, Avstraliya, Çehiya, Şvețiya, Sloveniya, İrlandiya, Slovakiya, Daniya, Vengriya, Niderland, Norvegiyada yaşeer. İnsannar hepsi 7 milion kişi. Din Ortodoks. 

## Hem bak
* Bulgar dili
* Bulgariya
* Biyaz Ruslar
* Ruslar
* Ukrainnär
* Çehler
* Slovaklar
* Poleklär
* Boşnaklar
* Horvatlar
* Serblär
* Pomaklar
* Makedonnar
* Torbeşler
* Bulgar alfaviti
Tofalar

**Tofalar ** (Tofa dili: *Тофалары*) - eski sdı Karagaslar insannar hepsi 860. Tofa halkı Rusiya, İrkust Oblastı, Sent Peterburg, Tomsk Oblastı, Krasnoyarsk Krayı hem Ukrayna devletlerinda yaşeer. Din Hristian hem tayfe.

## Tofa insannarı istoriya
* 1926 — 417 kişi
* 1959 — 586 kişi
* 1970 — 620 kişi
* 1989 — 722 kişi
* 2002 — 837 kişi

## Hem bak
* Tofa dili
* İrkutsk Oblastı
* Rusiya
* Türkler
* Azerbaycannılar
* Krımçaklar
* Karaimner
* Urumnar
* Şorlar
* Kazahlar
* Kırgızlar
* Özbekler
* Türkmenner
* Çuvaşlar
* Tatarlar
* Krım Tatarları
* Kaşkaylar
* Halaclar
* Hakaslar
* Tuvalar
* Barabalar
* Karakalpaklar
* Uygurlar
* Çulımnar
* Horasan Türkleri
* Başkirler
* Balkarlar
* Nogaylar
* Salarlar
* Altaylar
* Kumıklar
* Dolgannar
* Günbatısı Yugurlar
* Fuyü girgisler
* Loplar
* Afşarlar
* Türkiye Türkleri
* Aynular
* İli Türkiler
* Kreşin Tatarları
Vani Dobrev

**Vani Dobrev** ivan duudu 1920 : Bulgariya'da asker yazıcısı admiral gagauzça hem bulgarca yazer.

* Proza
* Yıldızlı yollar (1985)
* Vardieya girmäk  (1989 Sofia)
* Yazıcı Dionis Tanasoglu

### Kullanılmış kiyatlar
* D.Tanasoğlu. Ana Dili Literatura Okumakları Hem Gramatika 6'cı Klas için. Ministerul İnvatamantuluı Tineretulu şı sportuluı Al. Republıcıı Moldava.* Chişinov. Ştiianta, 1997.
Vani Volontir

**Vani (İvan) Volontir** 1913-ncü yılda duudu. 

* Proza: roman
* Hacımançunun çöşmesi (1995)
* Annatmalar
* Yazıcı Dionis Tanasoglu

### Kullanılmış kiyatlar
* D.Tanasoğlu
* Ana Dili Literatura Okumakları Hem Gramatika 6'cı Klas için
* Ministerul İnvatamantuluı Tineretulu şı sportuluı Al 
* Republıcıı Moldava 
* Chişinov 
* Ştiianta 
* 1997
Oli Radova

**Oli Radova** (Karanastas). Duuması Olganın 1958-nci yılda Moldovada, Komrat rayonun Kongaz küüyündä. Kişinövda Devlet universitetin ekonomika fakultetini başardı.

İlktän çalıştı alış-verişçilik işlerindä, sora duydu, ani onu çeker ana dilindä yazmaa hem yaratma. Kendi yazıcılık zanaatlarına ona yardım etti. Olganın ilk çaışmak eri Ana sözü gazetada. Bu şair bir dooru hem printipial insan.

Onu bu üzerä sevmedi Ana sözündä kimi kıskançlar, ani dayma yol yaperlar bütün dünnädä yukarı çıkmaa, da onnar fırladerlar haliz işçileri bir tarafa. Bu türlü Olgayı da uurattılar gazetadan hiç bir kabaatsız, ama şair kaybetmedi kendini, Hepsinin inadına o yazer şiir hem annatmalar. Büün o Moldova Bilimnär Akademiyasının bölümünde çalışer.

Bu uurda çıkardı bir bilim kiyadı. Gagauzlar rus dilindä. Büün Radova pay aler gagauz yazıcılarınnan barabar bizim literaturayı kaldırmaa eni üüsek erlerä. Pay aldı ilk Gagauziyanın yazarlar birliinin kurulmasında. Oli Radova 2002-inci yılda Moskvada kabuletti istoriya bilimnerinä doktor adını.

Şair Radova ilk yazılarını Ana sözü gazetada bastı. Sora onun yaratmaları çıktılar. İlk yaz türküsü kiyadında. Eni şiirleri hem düz yazıları hazırlanerlar eni basımnara.       

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu
* N.İ.Babaoglu
* K.K.Vasilioglu
* Gagauz Dili hem literatura
* 8 Klas
* Sayfa  233
* Stiinţa 2003
* Ministeril Educaţiel Al Republıcıı
* Moldova
Dimitri Barbarov

**Dimitri Barbarov** — Bulgar yazıcısı.

Duudu Moldovada, Taraklı kasabasında 1 mayda 1949 yılda, yazer şiir, çıkarer petredä hem gazetacılıktan uruşer. O kendi ana dilin Bulgarcanın büük sevicisi. Başardı Kişinöv devlet universitetin jurnalist fakultetini 1981-ci yılda. Büünkü gündä o çalışer bulgar dilinda  Bolgarski dlas gazetanın baş redaktoru. 

Bu gazeta çıker Taraklı kasabasında da etişer Moldovanın hem Ukrainanın bolgar küülerina. Dimitrinin ayırı şiir kiyadı basıldı Bolgariyada. Bu yazıcı gagauzlarlan büük komuşulukta hem dostlukta yaşeer. Vereriz bizim gagauzların 9-cu klasına Dimitri Barbarovun bir şiirini, çevirdi onu bulgarcadan gagauz dilinä şair Nikolay Baboglu.

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu
* N.İ.Babaoglu
* K.K.Vasilioglu
* Gagauz Dili hem literatura
* 8 Klas
* Sayfa  262
* Stiinţa 2003
* Ministeril Educaţiel Al Republıcıı
* Moldova
Petri Yalıncı

**Petri Yalıncı** duudu 1964-cü yılda Gagauziyanın Çadır dolayında, Kıpçak küüyündä. Onun bobası hem anası, dädusu sevärdilär hristiannıı, yaşamalarında hepsi klise izmetçileriydilär. Petri kendi şkola üürenmesini onuncu klasadan erindä Kıpçakta yaptı, orta şkolayı başardıktan sora 1988-nci yılda o oldu student Rostov kasabanın universitetindä gazetacılık fakultetindä da kolay başardı bu büük kultura universitetini. 

Petri bir çok çalışkan hem enilii sevän adam. O kolay tanıyer yaşamayı da ilerleer orada, neredä diil pek kolay, ama çok lääzımnı. O çıkardı 1994-ncü yılda ilk gagauz dilindä gazetayı. Buydu heptän bir eni baskı taa henez çekedän latin grafikasında  Sora Hiperion baskı evindä çıktı onun şiir kiyadı Süünmäz yıldızlar.1998-nci yılda Kazahstanın Turkestan kasabasında 8-nci Türk dünnääsının Gençlik kurultayında Petri seçildi kurultayın başkan yardımcısı, sora 1999-ncu yılda Gagauz yazarlar Birliini kurmakta pay aldı, ertesi yılın da kendisinin inițiativasından Çadır kasabasında kuruldu. Gagauz Jurnalistlär Birlii. Petrinin çok yazıları basıldılar  Moldovada, Gagauziyada, Türkiyedä. 

Ama onun kimi işleri kaldılar yarım, neçin ki Petri ansızdan Canavar ay (oktabri)dä 2002 yılda geçindi.Başardıkça Kultprosvet uçilişçsesini, ilk yazıları tipar oler rayon gazetalarında gagauz hem rus dillerindä. Sora Petri yollaner Rostov kasabasına, neredä üürener jurnalist profesiyasına. Tezdä Petri oler ilk gagauz profesional jurnalistlerindän birisi. Petri Yalıncı pek tez oler bilimni bütün Moldovada yazıcı hem şair. Onun yazıları - şıralı. O geldi kendi taaza, meraklı şiirlerinnän gagauz halkın kulturasına üçüncü evlat boylarınnan barabar. 1995-nci yılda Peti *SÜÜNMÄZ YILDIZLAR * kendibaşına kıtabınnan debüt yaptı. 

Bu eni kitabında toplanan şiirlerini artık duruk, esaplı, çok derin duygulardan sızer, avtor işider türlü seslär, duyer sabaayın gelip-geçmesini, güneşin dalgalı sallanmasını, sevdanın içyankı büülerini....Petri Yalıncı - büük bir patriottu. 1994-ncü yıldan o zorlan başladı çıkarmaa gagauz dilinda gazetayı *Gagauz sesi*. Gagauz regional gazetasını tiparlayarak, Petri - ilk gagauzların arasından bilindi türlü Türk-kardaşlık organizatiyalarında. Çok dostu vardı Türkiyedan hem bütün türk dünyasından. Çok pozitivlı adamdı. O sevaardi yaşamayı. Ama yaşamak çevirti onu osoy, ani 2002-da biz Petiyi kaybettik...

* Petri Yalıncı yaşayacek diveç üreklerimizdä....
* Süünmaz yıldızların şairi....

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu. Gagauz Dili hem literatura. 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 287
* http://www.yalanji.web-box.ru
Tudorka Arnaut

**Tudorka Arnaut**

Bu şair bizim Gagauz yazıcılarında bir en gençlerindän birisi. O büüdu bir fukaara çifçi aylesindä Dimitrovka küüyündä Bolgrad dolayında (Büünkü gündä onun küüyü Odesa bölgesindä  Ukrainada). 

Ama Tudorka Arnaut küçüklüündan bilgiyi sevdi - üürendi Çadırda, sora beş yıl sıravardı üürendi Azerbaycanda Bakuda universitettä filologiya fakultetindä, angısını başardı da gitti ileri doru üürenmää Türkiyeda Ankaraya, nereda doktorantura tezini yaptı. Büün Tudorka Kipra tarafında universitettä ders okuyer. Yazıcılıı başladı kullanmaa taa başlankı klaslardan.

Yazıcıdan bir şiir 

** Yaamura**
* Ne bu hava karardı.
* Toz duman kalktı.
* Kırlangaç gökü yardı
* Üüsektän baktı?  
* ,,Ver bulutçuk yaamur 
* Tarlaya çamur
* Teknelerä da hamur
* Hambarlar - dolur!
* Çiçeklär käämil kokar
* Kuvetlenmiş çimennär
* Gençlerä kısmet bakar
* Dinç yaamur hem uur gözäl.
* Yazıcı Todurka Arnaut

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu
* N.İ.Babaoglu
* K.K.Vasilioglu
* Gagauz Dili hem literatura
* 8 Klas
* Sayfa 223
* Stiinţa 2003
* Ministeril Educaţiel Al Republıcıı
* Moldova