open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Franțuz Polineziyası

**Franțuz Polineziyası** (Franțuz: *Polynésie française*)

* Konum: Okeaniya, Üülen Pasifik Okeaniyasında takımadalar.
* Kartadaki konumu: Okeaniya
* Kara komşuları: 0 km
* Kumsal: 2,525 km
* Klimat: Tropikal klimat
* En alçak noktası: Pasifik Okeaniyası 0 m
* En üüsek noktası: Orohena Tepesi 2,241 m
* Tarla: % 0.75
* Ekinler: % 5.5
* Başka toprak: %93.75 (2005)
* İnsannar artma üzde: %1.48 (2006)
* Göçüm üzde: 2.85 göçüm/1,000 insannar (2006)
* Uşak ölüm üzde: 8.29 ölüm/1,000 duun çocuk (2006)
* Ömür: insannar hepsi 76.1 yıl
* Erkeklerde: 73.69 yıl
* Kadınnarda: 78.63 yıl (2006)
* Uşak sayısı: 2.01 çocuk/1 kadın (2006)
* Halk: Franțuz Polineziyalı

## Etnika grupalar
* Polineziyalı % 78
* Kitaylı % 12
* Franțiyalı % 10

## Dinner
* Protestannar: % 54, 
* Roma Katolitleri: % 30
* Başka dinner: % 16

## Diller
* Franțuz dili (Ofiţial dil)
* Tahiti dili 

* Okumaa yazma: 14 yaş üstü
* İnsannar hepsi: % 98
* Erkekler: % 98
* Kadınnar: % 98 (1977)
* Milli bayram Bastille Günü, 14 Orak ay (1789)
* Kanon (Zakon): 28 Ceviz ay 1958 (Franțiya kanonu)
* Prava: Franțiya pravası
* İndüstri: % 18
* İzmet: % 78 (1997)
* İş gücü: 70,000 (1996)
* İşgücü sektörlere görä: ekincilik % 3.1, indüstri %19, izmet % 76.9 (2005)
* İşsizlik üzde: %11.8
* İndüstri: turizma, inci, ekincilik, el senatları
* Kullanılan telefon hatları: 53,400 (2005)
* Telefon kodu: 689
* Radio yayın istasyonları: AM 2, FM 14, kısa dalga 2 (1998)
* Radiolar: 128,000 (1997)
* Televizor yayını yapan istasyonlar: 7 (1997)
* Televizorlar: 40,000 (1997)
* İnternet servis saalayıcıları: 2 (2000)
* İnternet kullanıcıları: 55,000 (2005)
* Demiryolları: 0 km
* Karayolları: 2,590 km (2000)
* Su yolları: yok

## Limanları
* Mataura
* Papeete
* Rikitea
* Uturoa

* Aeroport: 51 (2006)

## Franțuz Polineziya Takımadaları
* 
* 
* 
* 
* 

## İstoriya İnsannar
* 1907: 30,600 
* 1911: 31,900 
* 1921: 31,600 
* 1926: 35,900 
* 1931: 40,400 
* 1936: 44,000 
* 1941: 51,200
* 1946: 58,200
* 1951: 63,300
* 1956: 76,323
* 1962: 84,551 
* 1971: 119,168 
* 1977: 137,382 
* 1983: 166,753
* 1988: 188,814
* 1996: 219,521
* 2002: 245,516
* 2007: 259,596
* 2009: 264.000

## Franțuz Polineziyalı köklü anılmış insannar
* Jacques Brel
* Paul Gauguin
* Pouvanaa a Oopa
* Henri Hiro
* Ella Koon
* Marco Namouro
* Fabrice Santoro
* Pascal Vahirua
* Marama Vahirua
* Célestine Hitiura Vaite

 
Image:Matira Beach, Bora Bora, French Polynesia.jpg
Image:Papeete - Assemblee Polynesie Francaise.JPG
Image:TuamotuWaterside.jpg
Image:Manihi1.jpg
Franțuz Gayanası

**Franțuz Gayanası** (Franțuz: *Guyane*) — Üülen Amerikada Franțiya baalı avtonom devlet.

* Kumsal: 378 km
* Klimat: tropikal, sıcak klimat
* En alçak noktası: Atlas Okeaniyası 0 m
* En üüsek noktası: Bellevue de l'Inini 851 m
* Sulu tarla: 20 km² (2003)
* İnsannar artma üzde: %1.96 (2006)
* Göçüm üzde: 4.01 göçüm/1,000 insannar (2006)
* Uşak ölüm üzde: 11.76 ölüm/1,000 duun çocuk (2006)
* Ömür insannar hepsi: 77.27 yıl
* Erkeklerde: 73.95 yıl
* Kadınlarda: 80.75 yıl (2006)
* Uşak sayısı: 2.98 çocuk/1 kadın (2006)

* Din: Roma Katolitleri
* Dil: Franțuz dili
* Okumaa yazma: 15 yaş hem üstü
* İnsannar hepsi: % 83
* Erkekler: % 84
* Kadınlar: % 82 (1982)
* Milli bayram: Bastille Günü, 14 Orak ay (1789)
* Kanon (Zakon): 28 Ceviz ay 1958 (Franțiya Kanonu (Zakonu)
* Prava:  Franțiya pravası
* İş gücü: 62,630 (1999)
* Sektörlere görä iş gücü: İzmet, devlet, ticaret %60.6, indüstri %21.2, ekincilik %18.2 (1980)
* İşsizlik üzde: % 19.2 (2003)
* Dış borç: 800.3 miliard $ (2003)
* Kullanılan telefon hatları: 51,000 (2001) 
* Telefon kodu: 594
* Radio yayın istasyonları: AM 2, FM 14, kısa dalga 6 (1998)
* Radiolar: 104,000 (1997)
* Televizor yayını yapan istasyonlar: 3 (1997)
* Televizorlar: 30,000 (1997)
* İnternet servis saslayıcıları: 2 (2000)
* İnternet kullanıcıları: 38,000 (2005)
* Demiryolları: 0 km (1995)
* Karayolları: 1,817 km (1998)
* Su yolları: 3,760 km
* Aeroport: 11 (2006) 

## Sınır komşuları
* Sınırları hepsi: 1,240.4 km
* : 730.4 km
* : 510 km

## Etnika grupalar
* Kara hem melezler: % 66,
* Biyazlar % 12, 
* İndiyalı, kitaylı, yerli % 12, 
* başka  % 10

## Limanları
* Cayenne 
* Degrad des Cannes
* Saint-Laurent du Maroni

## İnsannar hem yıllar
* 1790: 14,520 
* 1839: 20,940 
* 1857: 25,561 
* 1891: 33,500  
* 1946: 25,499 
* 1954: 27,863
* 1961: 33,505 
* 1967: 44,392 
* 1974: 55,125 
* 1982: 73,022 
* 1990: 114,678
* 1999: 157,213 
* 2006: 205,954 
* 2007: 213,500 
* 2008: 221,500

## Franțuz Gayanası köklü anılmış insannar
* Tariq Abdul-Wahad 
* Léon Bertrand 
* Henri Charrière
* Léon Damas
* Jean-Claude Darcheville
* Alfred Dreyfus
* Félix Éboué
* Marc-Antoine Fortuné
* Antoine Karam
* Bernard Lama
* Florent Malouda
* Malia Metella
* Gaston Monnerville
* Georges Patient
* Cyrille Regis
* Hector Riviérez
* Henri Salvador
* Christiane Taubira

 
Image:Kourou2.jpg
Image:Egliseileroyale.JPG
Image:Cathédralestsauveur.jpg
Image:Chcayenne.JPG
Image:Marchecayenne.JPG
Image:Kourou firemen sapeurs-pompiers.jpg
Image:Aerogare Saul FG 2005.JPG
Franțuz dili

* Gagauz dili : Franțuz dili, Franțuzça
* Franțuz dili : Français 

* 5 Kontinentta laf edilir Franțuz dilindä

* Evropa 

* Aziya 

* Amerika 

* Afrika 

* Okeaniya

### Franțuz dili laf edenlär
* Evropa

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* Afrika

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* Amerika

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* Aziya

* 

* 

* 

* 

* 

* Okeaniya

* 

* 

* 

* 

* 

* Kişi sayısı : 500,000,000 

* Anadil : 200,000,000 

* İkinci dil : 300,000,000 

* Sıra : 14 hepsi 4

* Dil aylesi : 

** İnd-Evropa 
** İtalik
** Roman dilleri
** İtalo günbatısı
** Günbatısı
* Franțuz dili

* Yazı sistemi : Latin alfaviti

* Ofițial dil : 29 Devlet

### Ofițial dil Devletlär
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* Dili Düzenleyen Kurum : Franțuz Akademiyası

* Dil kodları :

* ISO 639-1 : fr

* ISO 639-2 : fra

* ISO 639-3 : fra
Födor Duloglu

**Födor Duloglu** — gagauz resimcisi, Gagauziya Milli emblemasının avtoru.

Födor Duloglu duudu 1952-ci yılda, Kirez ayın 4-dä, Rusiyanın Kemerovsk dolayının Berezovskiy kasabasında. 1985-ci yılda Odesadakı Devlet Pedagogika İnstitutun incäzanaat hem grafika fakultetını başardı.

Çekedip 1978-ci yıldan beeri Födor Duloglunun resimneri çeşitli erindeki hem aşırı devletlerdä resim sergilerindä sergilenerlär. Födor Duloglu Gagauziyanın Milli emblemasının avtoru. Gagauziya Resimcilär birliin azası. Büünkü gündä Födor Duloglu Çadır kasabasının “D.Erebakan” adına resimci okulun direktoru.

### Hem bak
* Mihail Arabacı
* Vitaliy Manjul
* Dimitri Novak (Ayoglu)
* Praskovya Bejenar
* Grigoriy Deçev
* Georgiy Andrieş
* Födor Novakov
* Nina Peeva
* Andrey Kopça
* Andrey Yıvarlak
* Bedri Baykam
* Josef Albers
Franțuz Üülen hem Antarktida Toprakları

**Franțuz Üülen hem Antarktida Toprakları** (Franțuz: *Terres australes et antarctiques françaises (TAAF)*) — Antarktida bir devlet.

## Uzaklık
* İle Amsterdam - Sent-Paul: 80&nbsp;km
* Kerguelen Adaları - İle Amsterdam hem Sent-Paul: 1,420&nbsp;km
* Kerguelen Adaları - Krozet Adaları: 1480&nbsp;km.
* Kerguelen Adaları - Adélie Land: 2,700&nbsp;km.
* Réunion - Krozet Adaları: 2,860&nbsp;km.
* Réunion - İle Amsterdam hem Sent-Paul: 2,880&nbsp;km.
* Réunion - Kerguelen Adaları: 3,500&nbsp;km.

## Pravleniye

## Kasabalar insannar hem Ekonomika Bölgeler

 
Image:Marion Dufresne - Crozet.jpg
Image:800px-RV Marion Dufresne.jpg
Image:Pringlea antiscorbutica Mayes.jpg
Image:Phylica arborea.JPG
Furio

**Furio** (türkçä: Urlu, bulgarca: Kableşkovo) — Grețiyada, Evros nomunda (dolayında) gagauzlar yaşayan bir küü.

Küü gagauzları urum-türk cenkinnän sora (1919-1923) insan diiştirmäsindä bıraktılar Türkiyädäki erlerini de geldiler Furio küüyünä yaşamaa.

## Evros dolayın Furio küüyünä erleşän 140 gagauz aylesi geldiler
* Azatlı - 73 ayle (Αζατλί)
* Kara Halil - 18 ayle (Καράχαληλ)
* Büük Zalufi - 15 ayle (Μεγάλο Ζαλούφι)
* Aslan - 6 ayle (Ασλάν)
* Mandrița - 6 ayle (Μανδρίτσα)
* Nanterli - 4 ayle (Ναντερλή)
* Ogul Paşa - 3 ayle (Ολπασιά)
* Eskiküü - 2 ayle (Εσκήκιοϊ)
* Küçük Zalufi - 2 ayle (Ζαλουφάκι)

## Birer ayle geldi
* Edirne
* Dimetoka
* Enez
* Zone
* Uzunköprü
* Petrades
* Şaraplar
* İskenderküü
* Tatarküü
* Çanta 
* Hafzadan
GUAM

**GUAM, Demokrasi hem ekonomika gelişme için organizasyon** (İngiliz: *GUAM, Organization for Democracy and Economic Development*)

## Aza Devletler

## Gözlemee Devletler

## Eski Aza Devlet
G - 15

18 aza devlet var.1989 yılında Yugoslaviyanın baş kasabası Belgradda kuruldu.

## G - 15 Devletläri Listesi

## G - 15 Toplantıları

## Dış baalantılar
* G-15 official website
* G-15 Summit in Tehran - Part I Part II Part III 
* IMF
G - 20

## G - 20 Yarları
* 1998: Berlin, Germaniya
* 2000: Montréal, Kanada
* 2001: Ottawa, Kanada
* 2002: Eni Delhi, İndiya
* 2003: Morelia, Meksika
* 2004: Berlin, Germaniya
* 2005: Pekin, Kitay Halk Respublikası
* 2006: Melbourne, Avstraliya
* 2007: Cape Town, Üülen Afrika Respublikası
* 2008: São Paulo, Braziliya
* 2008: Washington, D.C. Amerika Birleşik Devletläri
* 2009: London Büük Britaniya
* 2009: Pittsburgh, Amerika Birleşik Devletläri
* 2010: Toronto, Kanada
* 2010: Seul Üülen Koreya
* 2011: La Baule-Escoublac Franțiya
Gagauz Dilinin Sintaksisi

**Gagauz Dilinin Sintaksisi**

Dil Teoriyası

Sintaksis deniler gramatikanın o bülümünä, angısında üürenier:
* Lafbirleşmeleri,
* Sadä hem katlı cümlelär,
* Cümlelerin biri-birinä baalaşması,
* Cümlelär doorudan hem kıynaş sözlän,
* Punktuațiya kuralları

Gagauz dilinin sintaksisi, nicä dä bütünnä gramatikası, ayırıler başka Türk dillerindän, neçinki gagauz dili diildir Türk dillerin bir dialekti, ama o kendibaşına bir dildir, angısının var kendi gramatika özellikleri hem kanunnarı.

Gagauz dilinin cümlelerindä söz dizimi diildir ölä çetin, nicä başka türk dillerindä. Gagauzların dilindä söz dizimi taa bol, taa serbest. Gagauz dilindä predikat var nicä bulunsun cümlenin bitkisindä, orta erindä yada başlantısında.

Gagauzların literatura dilindä var nicä görüp-okumaa uzun sadä cümleleri, türlü katlı dallı hem dalsız cümleleri, cümleleri doorudan sözlän hem türlü laf çevirtmelerinnän. Bu gösterer, ani gagauz dilinin gramatika kanunları uygun, ani o var nicä ilerlensin da hertaraftan zengin olsun.

Gagauzların bilinir aydınnadıcısı M. Çakir Viața Basarabiyei dergisindä 1934-üncü yılda, 5-inci nomerindä açıkleer, ani gagauz dili yakın türk dilinä. Bir taraftan, öbür taraftan, o ayırıler Türkiyanın Türkçesindän. 

O yazer Gagauzların lafetmäk dili Türk diliydir, benzeer osmannı türk dilinä, ama gagauzlar bilmeerlär osmannı Türklerin literaturasını hem yazılarını,... zerä osmannılar çok laf, çok söz almışlar Farsilerdän hem Arablardan.

Onuştan, sintaksisi üürenärkän, lääzım denemää, seçmää gagauz cümlelerin farklıını.

* Söz dizimi: Cümledä lafların sırası, baalantısı
* Fark: Ayırılması
* Farsi dili: pers dili

* Sintaksistä ne üüreniler?
* Neçin Gagauz dilini var nicä saymaa, ani o kendibaşına bir Türk diliydir?
* İnandırın.
* Neylän ayırıler gagauz dili başka Türk dillerindän?
* Gagauz cümlelerin söz dizimi nicäydir?
* M.Çakir ne hem neredä yazmış gagauz dilinin özellii için?

## Yazıcı
İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasiloglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, s.20-21
Gagauz Halk Kalendarı

**Gagauz Halk Kalendarı** iki perioda ayırılêr:

Yaz hem kış. Yaz başlamasının halk yortusu “Hederlez” may ayın 6-na geler, Ay Georgiy günündän başlêêr. Kış sa “Kasım” yortusunnan kutlanêr, 

8 Kasım Ay Dmitriy gününnän başlêêr. Bu iki yortu da Moldova Respublikası tarafından 23 dekabri 1994-cü yılda verilän Gagauz Yerinin özel statusu kanonunda ofiţial yortular olarak kabledildi.
Gagauz Milli Gimnası

**Gagauz Milli Gimnası** — kabledildi 1990-cı yılın iyül ayın 22-dä olan Gagauz Halkın Kongresinde 411 oylan.

1990-cı yılda, Gagauz Respublikasının kurulma günnerindä, Gagauz Milli Gimnasının muzıkasını Mihail Kolsa, laflarını da Todur Zanet yazdılar. 1990-cı yılda, Orak ayın (iyül) 22-dä Gimn gagauz halkın Üstolan kongresindä kabledildi.


**GAGAUZ MİLLİ GİMNASI**

Geldi vakıt – bayraa kaldır,
Dalgalatsın lüzgär onu.
Kavalları keskin çaldır,
Duuêr Halkın aydın günü!

*Refren:*
İnsana lääzım Vatan,
Halkına kalsın damar,
Kanında dedä sesi
Uzaktan evä çeksin.
Bucak’ta dannar açık –
Şannı olsun kardaşlık.

Zaman kanatları döner
Kıyıp kara bulutları.
Yaşamaya kuvet verer
Ana topraan çöşmeleri.

*Refren:*
İnsana lääzım Vatan,
Halkına kalsın damar,
Kanında dedä sesi
Uzaktan evä çeksin.
Bucak’ta dannar açık –
Şannı olsun kardaşlık.


## Kullanılmış kiyatlar
Gagauz Respublikası

**Gagauz Respublikası** — Gagauz halkın kendibaşına devleti angısı tanınmadı halklararası düzende (1990-1994).

1990-cı yılın avgust ayın 19-da dünnäyä bildirildi ani kuruldu kendibaşına Gagauz Respublikası SSR Moldovanın üülen bolgelerindä. Oktäbri ayın 25-dä, ozaman kurulu olan Gagauz Respublikasına karşı, Moldava 30 bin dolayında sayıda olan volontör yolladı. Ozaman Gagauz Respublikasının vatandaşları, birleşip, omuz-omuza durup, bu kara kuvetleri geeri çevirdilär.

## Gagauz Respublikasın başkan listası
1990-1995 yıllarında kendibaşına Gagauz Respublikasın seçildi aşaadaki başkanları:
Gagauz Respublikasın Başkan Listası

## Gagauz Respublikasın Başkan Listası
1990-1995 yıllarında kendibaşına Gagauz Respublikasın seçildi aşaadaki başkannarı:
* Stepan Topal (Gagauz Sovet Soțialist Respublikasın Üüsek Sovet başı)
31 oktabri 1990 - 1 dekabri 1991
* Stepan Topal (Gagauz Respublikasın başkanı)
1 dekabri 1991 - 19 iyül 1995
Gagauz Yerin bayraa

**Gagauz Yerin bayraa** — Respublika Moldova, Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyanın bayraa. Maavi, biyaz hem kırmızı renkleri var. Bayraktaki 3 yıldız Gagauziyanın üç dolayı - Komrat, Çadır hem Valkaneşin nışanı.
Gagauz dili

**Gagauz dili**, **Gagauz Türkçesi** — Türk dilleri gruppasına giren dil, angisindä Gagauzlar laf ederlär. Hem Gagauz Yerin (Respublika Moldova) ofiţial dili. Bu dilde laf eder 150,000-e yakın insan. Türkiye Türkleri hem çoyu Gagauz Türkleri Gagauz dilini Türkiye Türkçäsinin bir lehçesi gibi görer.

## Alfavit
Seftä, Gagauz dili için Urum alfaviti kullanıyerlardı. 1957 yılınan beeri, Kirill alfaviti kullanmaa başladı. Şindiki Gagauz yazısın temelindä latin alfabeti durêr. 

### Kiril alfaviti

### Latin alfaviti

## Gagauz dili kuruluşları
Moldovada gagauz dilinä bakan dört kuruluş vardı:
# Moldova Üüredicilik Bakannıın pedagogika İnstitutu.
# Moldova Üüredicilik Bakannıında gagauz dilinnän ilgili bölüm.
# Moldova Bilim Akademiyasın gagauzologiya bölümü.
# Komrat Devlet Universitetin gagauz filologiya kafedrası.

Moldova Üüredicilik Bakannıında gagauz dilinnän ilgili bölümü kapadılar. Moldova Bilim Akademiyasının gagauzologiya bölümünü sade bir doktor hazırladı. Gagauz filologiya kafedrası sade üüredicilik proţesına bakêr. Hiç bir bilim doktoru taa hazırlamadı.

## Valkaneş dialektı
1965-ci yılda, tiparlandı çıktı anılmış gagauz dilin aaraştırmacısının Boris Tukanın filologiya bilimnerindä kandidatlıına bilim gradlıı için disertațiyanın avtoreferatı: *«Вулканештский диалект гагаузского языка»* ("Gagauz dilin valkaneş dialektı").

## Taa zeede okumaa
* Ulutaş, İsmail. 2004. *Relative clauses in Gagauz syntax*. Istanbul: Isis Press. ISBN 975-428-283-8
* Тукан Б.П., Колца Е.К., Покровская Л.А. "Гагаузско-русско-молдавский словарь". М. издательство Советская Энциклопедия. 1973

## Kullanılmış kiyatlar


## Dış baalantılar
* A Gagauz song "'''Yaşa, Halkım'''!" by Andrey İVANOV
* "'''A Concise Gagauz-English dictionary with etymologies and Azerbaijani and Turkmen cognates'''" by Andras Rajki
* anasozu.com Gagauz dili internet sitesi
Gagauz kalendarı

**Gagauz kalendarı** — gagauzların halk kalendarı.

Bu kalendarda var 12 ay, Ay adları gagauz adetlerinnän hem tabiat olaylarınnan baalıdır.

Gagauz ayları:
* Büük ay
* Küçük ay
* Baba Marta
* Çiçek ay
* Hederlez ay
* Kirez ay
* Orak ay
* Harman ay
* Ceviz ay
* Canavar ay
* Kasım ay
* Kırım ay
Gagauz kultura muzeyi

**Gagauz kultura muzeyi** — Beşalmanın Dimitri Karaçobanın adına istoriya hem etnografiya muzeyi. Bu muzey küü muzeyi olarak kuruldu 1965 yılında, ama şindi Beşalma muzeyi Gagauziyanın anılmış hem Moldovanın tanınmış muzeylerdän birisi oldu.

Angı insana da sormasan: *“Gagauziyadan angı muzeyi bilersin?”* Geeri kesin cuvap alêrsın: *“Beşalma muzeyini!”*. Muzey bölä anılmış olsun deyni çok yıllar çalıştılar muzeyin kurucusu hem ilk direktoru, yazıcı Dimitri Karaçoban, yazıcı hem muzeyin ikinci direktoru Mina Kösä. Sora da D.Kara-Çobanın uşakları Afanasiy Kara-Çoban hem Lüdmila Marin. 

Muzeyin 40-cı yıldönüm ofițial kutlamakları oldular oktäbri ayın 27-dä 2005-cı yılda Beşalmada.

## Hem bak
*Avdarma Muzeyi
Gagauz istoriyası

**Gagauz istoriyası**

Dekabri 1990-cı yılda *Gagauz Halkı* akıntısı yarattı rayonlarda Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı SSR Moldaviyanın kendibaşına Gagauz Respublikası. 

1991-ci yılın ilkyazında iki gagauz Konstantin Tauşancı hem Leonid Dobrov gagauzların avtonomiyasınnan ilgili olarak ortaya hiç beklenmeyän bir Proekt koydular – “Moldova içindä Gagauz Yeri - Gagauziya avtonom-teritorial kuruluşun proektı”. 

Üçbuçuk yıldan sora 1994-cü yıl dekabri ayında Moldova Agrar Partiyası kontrolu altındaki Kişinöv parlamenti, tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını. 

1994-cü yılın Dekabri ayın 23-dä, Moldova Parlamenti kabletti “Gagauziya (Gagauz Eri) özel hak statusu için” Kanonu. 

Bu kanona görä kuruldu Gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları. 1995 yılında oldu bir referendum iyni avtonom regionun sınırların belirlemää deyni.
Gagauzların büük göçü

**Gagauzların büük göçü** — gagauz halkın istoriyalık ana vatanı olan Dobruca bölgesinnän Üülen Besarabiyaya - Bucak topraklarına toplu göçü.

Gagauz halkın büük göçü er aldı 1765-1812 yılları arasında. O zamannarda 1768-1774, 1787-1791 ve 1806-1812 yılları arasında oldu üç ayırı Osmanlı-Rus cenki, angıları kolayını verdi çok büük insan hareketleri çeketmää hem cenk hayarsızların Balkan pravoslav milletlärin saabi olmakla üünen Rusiya İmperiyası topraklarına hem Osmannılardan kazanılan bölgelerä erleşmäsini.

Dokumentlerä görä o zamanda seftä Bucaka erleşti 1600-a yakın gagauz aylesi. Mihail Çakır yazêr ani Bucaka erleşän ayle sayısı vardı 5.000, hem bütün sayısı 40.000. 18 hem 19-cu asırlarda gagauzlar bulgar hem moldovannarla barabar paylaştılar 67 küüdä, ama ofițial dokumentlerdä adları geçti barabar yaşadıkları milletin adına görä bulgar, moldovan, serb hem urum olarak. Bir takım ekonomik hem soțial sebeplerdän gagauzların erleştikläri zona küçüldu gideräk.

Gagauzlar ilktän kurdular Besarabiyada 1770 yılında  Çadır hem Orak küülerini, 1812 yılında yapılan Bükreş annaşmasınnan geeri bir daanıklık yaşandı, ama bu annaşmanın arkasınnan bölge girdi Rusiya saabilii altına. Rusların göçän insannara toprak daatması hem havezländirmäsi kaavileştirdi göç akıntılarını. Gagauzlar kurdular, 1812 yılında Dizgincä, Kazayak,Baurçu, Tatar-Kıpçak, Valkaneş; 1814 yılında Beşalma, Bolboka, Taşpınar; 1818 yılında Çadır, Kiriyet, Yeniküü; 1820 yılında Avdarma, Coltay, Tomay, Haydar; 1821 yılında Satılık-Hacı, Dimitrovka; 1830 yılında Başküü hem Bolgarlika küülerini.

1909-1910 yıllarında hayat sıkıntısı zorladı bir aaz gagauz grupunu gitmää Orta  Aziyaya, Aktübinske (Turgay bölgesi), 1925 yılında bunlardan bir takımı erleşti Taşkent yakınına. Büün bir gagauz küüleri bulunêr Poyraz Kavkazda (Kabardino-Balkariya, Mozdok regionu) hem Ukrainada Zaporojye bölgesindä.
Gagauz alfaviti

XX asırın evellärindän ileri **[[Gagauz dili|gagauz dili]]** diildi bir yazılı dil. Aazdan tekstleri (en çok din için) yazmaa kullanılêrdi urum (grek) alfaviti. XIX asrın bitkiylerindä aaraştırmacı V.A.Moşkov tiparladı gagauzça tekstler toplusun Bilimner Akademiyasın türkologiya alfavitindä. Bu alfavitin temelindä durêrdi kirillița hem orada bulunêrdi bukvalar: **, <span style="font-family: 'Arial Unicode MS';">ы̄</span>, **. 

1909 - 1912 yıılarda üüredici Mihail Çakir gagauz dilinä çevirdi bir kaç din kiyatlarını. O kullandı alfaviti angısı pek aaz seçilerdi rus alfavitinnän. Bu yazıda pay almadı **щ** bukvası, hem oraya erleştirdi eni digrafları **дж, i, аа, ее, оо, ии, ыы, юю**. 1932—1938 yıllarda M. Çakir tiparladı gagauz dilindä taa iki kiyat, angılarında bu kerä kullandı romın temelli latin alfaviti. Eni alfavitin içersindä bulunêrdi bukvalar ***', hem di-, tri- hem tetragraflar: ***'.

1957 yılında SSR Moldova Üüsek Soveti verdi ukaz angisinä görä yaratıldı kiril temelli gagauz alfaviti. Bu alvafittä pay aldı rus alfavitin bütün bukvaları hem digraflar **аь, оь, уь**. Ama digrafların kullanılması yazıda çıkardı bir takım raatsızlıklar onuştan onnarın erinä erleştirildi bukvalar ***'. 1968-ci yıllarda gagauz alvafitinä  kondu bukva ***'. 

Bölä gagauz alfaviti kabletti aşaadaki formanı:

Bu alfavittä şkollarda üüredildi bilimner, tiparlandı çok sayıda üüredicilik hem artistik literatura.

1990-cı yılların ortalarında gagauz yazısı geçti ofițial latin temelinä:

2007-ci yıl iyül ayın 28-dä Gagauziyanın baş kasabasında Komratta “Ofiţial gagauz yazısının 50-ci yıldönümü” yortusu bakıldı. Bu yortu çerçevesindä iki büük meropriyatiye oldu: “Ana dili – gagauz kulturası” Halklararası festivali; Ofiţial gagauz yazısının 50-ci yıldönümünä baaşlanan “Halkın en paalı zenginnii – onun ana dili, angısında o yzêr, lafeder, düşüner” adlı Halklararası konferenţiya.

İlktän, Gagauziya İspolkomu uurunda birär tanıtım oyunu gösterip, festivalä katılan ansamblilär Komratın Lenin sokaandan paradlan geçtilär. Sorada Komradın Kultura Binasının önündä bir büük horu yaptılar.

Festivalin açılışında Gagauziya Başkanı Mihail Formuzal hem Moldovadan, Türkiyädän Belarusdan musaafirlär festivalä katılannara kutlama sözlerinnän danıştılar. Sora da konţert başladı. Gagauziya Radio Televideniyası konţert cannı efirdä verdi.

## Literatura
* Мошков В. А. Гагаузские тексты, издание Известия Общества археологии, истории и этнографии, Казань, 1895, том XIII, вып. II
* Правила орфографии гагаузского языка, Кишинёв, 1958
* Ceachir M. Dictionar gagauzo (tiurco) – român, Chişinău, 1938
Galina Sirkeli

**Galina Sirkeli** (**Galina Dmitrievna Sirkeli**) — gagauz üüredicisi, poet.

Galina Dmitrievna Sirkeli duudu 1959-cu yılda Canavar ayın 21-dä, Başküüyündä.

1981-ci yılda Tiraspoldakı pedagogika institunu başardı. 25 yıl üüredici işleer. Büünkü gündä Ay-Boba Mihail Çakir adına pedagogika kolecindä çalışêr.

## Kullanılmış kiyatlar
Gavril Gaydarcı

**Gavril Arkadieviç Gaydarcı** — gagauz bilim adamı, poet, filologiya bilgirindä doktor (14.09.1937 — 14.02.1998), duuma yerin - şindiki zaman Valkaneş dolayın Karbalı küüsü.
Georgiy Tabunşçik

**Georgiy Tabunşçik** — gagauz politiki, Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyanın eski Başkanı (1995-1999, 2002-2006).

Duudu 1 avgust 1939-cu yılda, şindiki Çadır dolayın Kıpçak küüyündä. Başardı Kişinöv Çorbacılık İnstitutun hem Moldova Devlet Universitetin. Aldı bilimner doktoru adı. İşlemää başladı duuma Kıpçak küüyü "Pobeda" ("Enseyiş") kolhozunda. Sora seçildi Üülen zona problemaları için Devlet Komissiyası başkanı. 

İyun 1995-ci yılda seçildi Gagauz Yerin başkanı. 2001-ci yıldan pay aldı Moldova parlamentindä deputat olarak, ama noyabr 2002-ci yılda Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyanın ikinci Başkanı Dmitriy Kroytorun devrilmesinnän sora genä geldi avtonomiyanın başına (2002-2006) hem seçildi Moldova pravitelstvosu azası. Evli hem iki uşaa var.
Germaniya

**Germaniya** (Nemțä dili: *Deutschland*) — Evropada devlet. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 62-cü erde durêr. Var Daniya, Polşa, Çehiya, Avstriya,Franțiya, Lüxemburg, Belgiya, Niderlandlan sınırları.

## Genel Bilgiler
* En üsek daa Zugspitze daa 2.962 m
* Klimat: Suuk 
* işsizlik % 7,5 (2008) 
* Okuma yazma bilenlerin oranı % 99 'dur.
* Demiryolları:40,826&nbsp;km 
* Karayolları: 656,140&nbsp;km 
* Su yolları: 7,500&nbsp;km (1999) 
* 45 milion turist gelmiştir.
* Mal satmaa: 1.133 trilion dolar $ (2006)

## Komşuları
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İnsannarı hem kasabaları
Germaniyada yaşêêr 83.190.556 kişi, onnan 81,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Berlin 3.396.990 (2005) kişi. Baş kasabada toplandı padişaalıın 30 % insannarı.

## Büük kasabalar
* Frankfurt: 691.518 (2011)
* Stuttgart: 593.639 (2006)
* Münih: 1.300.000 (2006)
* Berlin: 3.396.990 (2005)
* Potsdam: 146,635 (2005) 
* Bremen: 546.305 (2005)
* Hamburg: 1.738.483
* Wiesbaden: 276,000
* Schwerin: 95,855 (2008)
* Hanover: 515.000
* Düsseldorf: 600,000 
* Mainz: 195.740 
* Saarbrücken: 178,412 (2006)
* Dresden: 505.514 
* Magdeburg: 229,826 (2005)
* Kiel: 232.398 (2007)
* Erfurt: 202,619 
* Bochum: 397.000 
* Aachen: 257,089
* Cottbus: 102,265
* Erfurt: 202,619 
* Fulda: 63,916 (2007)
* Zwickau: 97.232 (2005)
* Leipzig: 510.651 (2008) 
* Velbert: 86.754 (2008)
* Zehlendorf: 57.902 (2008)

## İnsannar
German çok var. İnsannar içindeki başka halklar Türklär, Serblär, Horvatlar, Greekler vardır. En büük ikinci halk Türklär.

## Dil
Devlet dili Nemtä dilidır. Halk konuşur % 96 Nemtä dilini Sora Türk dili, Serb dili, İtaiyan dili, Poläk dili hem horvat dili gelir.

## Germaniya Rayonnarı
Germaniya; her biri alt bölgelere ayrılmış hepsi 13 rayon (*Bundesländer*) ve 3 serbest kasaba içerir.

## Din
(hepsi insannarın 90 %-i), angıları hristian dine yinanerlär. Din olarak: 
* Katolitler, 
* Ortodokslar 
* İslam
* Protestan 
* Çıfıtlar
* Budist
* İndu dini

## Türklär
Germaniyada 1,700,000 Türk yaşêêr. En çok Berlinde Türk var.

## Resimner

St cyriakus gernrode tuerme02.jpg|Germaniya
Georgskirche-pankow.jpg|Germaniya
Schloss Charlottenburg 2005 282.JPG|Germaniya
MuseumFuerVoelkerkunde Hamburg.jpg|Germaniya
Berlin reichstag CP.jpg|Germaniya
Kölner Dom nachts.jpg|Germaniya
AllianzArenaSunset.jpg|Germaniya
Castle Neuschwanstein.jpg|Germaniya
Gleb Dragan

**Gleb Dragan** — gagauz akademik, professor, injiner.

19 iyül 1920-ci yılda Harlampiy hem Aleksandra Dragan aylesindä Tatar-Kıpçak küüyündä duudu. Sora taşındılar 1925-ci yılda Komrat kasabasına, 1936 yılında Tigina (Benderı) kasabasına. İkiz kardaşı Borislan başardı Komrat ilk üüretim şkolasın 1927-31 yıllarında, sora okudular 6 yıl Komrat liţeyi hem 2 yıl Tigina Büük Ştefan liteyinda. 1939-cu yılda başardılar bu şkolayı da hem kazandılar en islaa studentlär olarak Timişoara Politehnika Üüsek Şkolasını, elektrotehnika fakultetini Bessarabiyanın sovet kuvedinä geçmesinnän sora bubası, anası hem kardaşı deportaţiya olundular. Bubası Harlampiy İvedel lagerindä tutuldu 8 yıl, anası Omsk bölgesindä bir takim lagerlardä er diiştirdi, kardaşı Boris götürüldü Afganistan taraflarına. Küçük kız kardaşı Valentina kaçtı Timişoaraya nerdä başardı tabiet bilimneri fakultetini hem büün yaşeer Amerikada.

2005-cı yılda Rumıniya Akademiyasında kutlandı onun duumasının 85 yılı hem iş yaşamasının 60-cı yıldönümü.
Gabon aaçkakanı

**Gabon aaçkakan** (Latin: *Dendropicos gabonensis*)

## Bilim Klası
* Ayle: Hayvannar (Animalia)
* Branşa: Kordalılar (Chordata)
* Klas: Kuşlar (Aves) 
* Takım: Aaçkakansılar (Piciformes)
* Bölek: Aaçkakangiller (Picidae)
* Alt Bölek: Picoides 
* Sort: Gabon aaçkakan (Dendropicos gabonensis)
* Alfred Malherbe 1849
* Boy: 40 - 46 cm
* Kila: 130 - 200 gr
* Yımırta: 5 -7

## Vatanı
*  Angola 
*  Kamerun 
*  Merkez Afrika Respublikası 
*  Kongo 
*  Kongo Demokratik Respublikası 
*  Fildişi Kumsalı 
*  Ekvatorial Gvineya
*  Gabon
*  Gana
*  Gvineya
*  Gvineya Bissau
*  Liberiya
*  Nigeriya
*  Niger
*  Syerra Leone
*  Togo
*  Uganda
*  Senegal
*  Burkina Faso
*  Benin
*  Ruanda
*  Burundi

## Hem Bak
* Aaçkakan (*Picus viridis*)
* Liniyalı aaçkakan (*Picus mineaceus*)
* Küçük aaçkakan (*Picoides minor*)
* Arizona aaçkakan (*Picoides arizonae*)
* Küçük sarıboynu aaçkakan (*Picus chlorolophus*)
* Kızıl kanatlı aaçkakan (*Picus puniceus*)
* Andaman aaçkakanı (*Dryocopus hodgei*)
* Büük sarıboynu (*Picus flavinucha*)
* Kvadrat gögüslü aaçkakan (*Picus mentalis*)
* Ak başlı aaçkakan (*Picoides albolarvatus*)
* Macellan aaçkakan (*Camphephilus magellanicus*)
* Liniyalı gögüslü aaçkakan (*Picus viridanus*)
* Kuba eşil aaçkakan (*Xiphidiopicus percussus*)
* Baacıklı aaçkakan (*Picus vittatus*)
* Liniyalı buazlı aaçkakan (*Picus xanthopygaeus*)
* Marka karınlı aaçkakan (*Picus squamatus*)
* Okinawa aaçkakan (*Sapheopipo noguchii*)
* Kara aaçkakan (*Dryocopus hodgei*)
* Yaponiya aaçkakanı (*Picus awokera*)
* Eşil aaçkakan (*Picus viridis*) 
* Levaillant aaçkakanı (*Picus vaillantii*)
* Kızıl yakalı aaçkakan (*Picus rabieri*)
* Kara başlı aaçkakan (*Picus erythropygius*)
* Küçük eşil aaçkakan (*Picus canus*)
Gäncä

**Gäncä** (Azerbaycanca: *Gəncə*) — Azerbaycanın ikinci büük Şähri.


Image:Ganja city hall.jpg|Azerbaycan
Image:Ganja city hall close-up.jpg|Azerbaycan
Image:Ganja downtown.jpg|Azerbaycan
Image:Ganja street.jpg|Azerbaycan
Image:Shakh Abbas Mosque.jpg|Azerbaycan
Image:Shakh Abbas Mosque view.jpg|Şah Abbas Camii
Günbatısı Evropa Hem Başka Devletler Grupası

**Günbatısı Evropa Hem Başka Devletler Grupası** (İngiliz: Western European and Others Group; Franțsuz: Groupe des États d’Europe occidentale et autres États)
 
* Devlet Sayısı: 29 Devlet

## Başka Devletler

## Devletler
Günduusu Evrоpa

**Günduusu Evrоpa** — Evropanın günbatısındadır.

# Poyraz Evrоpa
# Günbatısı Evrоpa
# Günduusu Evrоpa
# Üülen Evrоpa
# Orta Evrоpa

## Günduusu Evropa Devletleri
Günduusu Ortaklıı

**Günduusu Ortaklıı** (İngiliz: *Eastern Partnership*; German: *Östliche Partnerschaft*)
 
* Devlet Sayısı: 6 Devlet
* Topluluk sayısı: 1 Topluluk

## Devlet Sayısı
Haiti kasabaları listesi

**Haiti kasabaları listesi**

### Hem bak
* Poyraz Amerika kasabaları listesi
* Üülen Amerika kasabaları listesi
Hakkari

**Hakkari** (türk: *Hakkâri*) — Türkiye kasabası.

* Din: İslam 
* Klimat: Suuk klimat

## Komşu Rayonnar
* Şırnak 
* Van 

## Komşu Devletlär
*  İrak
*  İran

## Hakkari Rayonu
* Hakkari 
* Çukurca 
* Şemdinli 
* Yüksekova 

## Kardaş Kasabalar
*  Mostar, Bosniya hem Herțegovina 
*  Banya Luka, Bosniya hem Herțegovina 
*  Dubrovnik, Horvatiya 
*  Kraslava, Latviya 
*  Oyam, Uganda 
*  Boden, Șvețiya 
*  Sidney, Avstraliya 
*  Lublin, Polşa 
*  Edde, Livan 
*  Lubumbaşi, Kongo Demokratik Respublikası 

## Hakkari köklü anılmış insannar
* Yılmaz Erdoğan
* Mustafa Erdoğan
* Mustafa Zeydan
* Pervin Buldan
hakkında yazıdır.

## İstinadlar
Halk Topluşu

**Halk Topluşu** — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerin kanonverici (legislativ) organı. Halk Topluşuna girer 35 deputat, angısıları seçiler 4 yıl için.

## ATB Gagauz Yerin Halk Topluşu başıları
Hallıklı lafbirleşmeleri

**3. Hallıklı lafbirleşmeleri**

Lafbirleşmelerin Bölümneri
(Belliedici lafların manalarına görä)

* 1. Bellilikçi lafbirleşmeleri : 
* 2. Tamannıklı lafbirleşmeleri :
* 3. Hallıklı lafbirleşmeleri :

* **3. Hallıklı lafbirleşmeleri**

Hallıklı lafbirleşmeleri deniler te o lafbirleşmelerinä, angılarında belliedici laf hallık erini tuter, temel lafı da işlik oler.

Örnek: Çemrek işlemää (nicä?), birliyä koşmaa (nicä?) gecä-gündüz çalışmaa (nicä) ikişär-ikişär saymaa (nicä) gagauzça lafetmää (nicä?) çemrek atlatmaa (nicä?)

Bellilikçi tamannıklı hem hallıklı lafbirleşmeleri düzülerlär yamanmak ya kullanmak baalantılarınnan.

Örnek: Ara duvar (yamanmak) koyu boya (yamanmak) iki kişi (yamanmak) raatlık bulmaa (kullanmak), çiçekleri koparmaa (kullanmak)

## Yazıcı

* İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 24
Haydar

**Haydar** (moldovanca: *Gaidar*, rusça: *Гайдары*) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Çadır dolayında küü.
Hocalı genoțidi

**Hocalı genoțidi** — Azerbaycan halkının XX üzyılda baş-başa karşılaşan en büük tragediyalardan birisi. Hocalı tragediyası – titsi hem kannı bir olay, ani insan istoriyasına Hatıny, Lidiş, Oradur genoşidlarınnan yan-yana girdi.

## Tragediya
1992-ci yılın fevral ayın 25-26 gecesi Armeniyanın hem Azerbaycanın Bayırlı Karabah ermenni kuvetleri, hem da Hankendi kasabasında bulunan eski Sovetlär Birliin askerinin 366-cı motostrelkovıy polkunun tehnika hem soldat yardımınnan, Azerbaycanın Hankendi hem Askeran kasabalarının arasında bulunan 7 bin insan yaşayan Hocalı kasabasını elä geçirdilär. Bununnan azerbaycan halkına karşı genoțid politikasını başlattılar.

Bir gecenin içindä Hocalıda 613 insan öldürüldü, 1000 kişi kurşunnardan sakt kaldı. Ölülerin arasında 63 uşak, 106 karı, 70 ihtär. O gecä 1275 kişi esir kaldı. Büünkü günädän onnarın 150-si için bişey işidilmeer. Bu titsi hayarsızlık yapıldı salt o üzerä, ani bu insannar – azerbaycandılar. Onnarı hepsini cellatçasına öldürüldülär: onnarın kellelerini kesmiştilär, gözlerini çıkarmıştılar, uşak bekleyän karıların şkembelerini süngüylän yarmıştılar.

## Zulum
“O gecä genoţidinda pay aldılar 366-cı polkun 2-ci batolyonu, komandir mayor Oganyan Sayran Muşegoviç (büünkü gündä Bayırlı Karabah zakondan dışarı duran rejiminin “korunmak bakanı”) hem 3-cü batalyonu, komandir Nabokihin Evgeniy, hem da 1-ci batolyonun naçştaba Çitçiyan Valeriy İsaeviç hem bu polkun 50 kişidän zeedä, armän olan, ofiţerı hem praporşçii”. (“Hocalı okupaşiyasının incelemesi materiallarından”).

Kasabalıların bir payı, ani savaştılar bu kara beladan kaçıp kurtulmaa, bir maasuz yapılan zasadaya düştülär da öldürüldülär. Rusiya-nın dooruluu korumak “Memorial” merkezi urguladı, ani dört günün içindä Agdam kasabasına Hocalıda öldürülän azerbaycannıların 200 ölüsü getirildi, öldüktän sora, onnarın çoyunun ölülerindä oynamışlar. Agdamda 181 ölüyä (130 adam hem 51 karı, onnarın arsında 13 uşak ölüsü) sudebno-medişin ekspertizası yapıldı. Ekspertiza gösterdi, ani 151 kişi kurşundan ölmüş, 20-si – demir patlamasının parçalarından, 10 kişi sa aar tertiplän urmaktan ölmüş. Dooruluu korumak merkezi belli etti, ani kimi insannardan taa diriykän skalpı çıkarılmış (başından saçları deriylän bilä soymuşlar).

## Vandalizm

Hocalı kasabasına ataka yaparkana, orasını basarkan armännar zakondan dışarı olan 5,45 kalibralı kurşunnar hem himiya silähı kullanmış. Bu gösterer, ani Armeniya insannaa karşı genoşid yaparkana Jeneva Konvenţiyasının protokollarını çiinedi.

Hocalı kasabası – eveldän büünkü günädän insanın istoriya hem kultura adetlerini koruyan hem açıklayan, dünnä tarafından tanınmış, kasaba. Bu kultura istoriyada Hocalı-Gedabek kulturası olarak tanınêr. Kromlehlar, dolmennar, tepägözlär, kurgannar hem başka anıtlar insan oolunun ilerlemesinin dinamikasını gösterärdilär. Armännarın okupaşiyasından sora onnarın hepsinin yok edilmesi, Hocalı mezarlıının, dünnedä en eski mezarlıklardan birisinin, türlü tehnikaylan yok edilmesi – bu, dünnä kulturasına karşı yapılan, bir armän vandallıı hem barbarlıı. Bölä faşistlär da yapmamış.
Idaho

**Idaho** (İngilizçe: *Idaho*) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.

* Din: % 56 Hristian, % 23 Mormon

## Komşu Viliyatlar
*  Washington
*  Nevada
*  Oregon 
*  Utah
*  Wyoming
*  Montana

## Nüfus
* 1870: 14,999
* 1880: 32,610
* 1890: 88,548
* 1900: 161,772
* 1910: 325,594
* 1920: 431,866
* 1930: 445,032
* 1940: 524,873
* 1950: 588,637
* 1960: 667,191
* 1970: 712,567
* 1980: 943,935
* 1990: 1,006,749
* 2000: 1,293,953

 
Image:IdahoCity.jpg
Image:Idaho Falls Bonneville Hotel.jpg
Image:Idaho Falls Temple.jpg
Image:Twin falls canal company building 2009.jpg
Image:BoiseTrainDepot.JPG
Image:Boise-State-Capitol0601.jpg
Iowa

**Iowa** (İngilizçe: *Iowa*) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.

## Diller
* İngilizçe
* Franțsuzca
* Germanca
* İspanca

## Dinler
* Protestan: % 51
* Luther: % 16
* Metodist: % 13
* Baptist: % 5
* Presbiteryan: % 3
* Pentecostal: % 2
* Başka Protestan: % 11
* Katolik: % 23
* Başka ristian: % 3
* Başka dinler: % 5
* Tayfe: % 13

## Halklar
* Germaniyalı: % 35.7
* İrlandiyalı: % 13.5
* İngiliz: % 9.5
* Kızılderili (İndian): % 6.6
* Norvegiyalı % 5.7
* German: % 4.6
* Șvețiyalı: % 3.3
* Daniyalı: % 3.2

## Komşu Viliyatlar
*  Nebraska 
*  Üülen Dakota
*  Minnesota 
*  Wisconsin 
*  İllinois 
*  Missouri

## Kasaba: Nüfusu
* Des Moines: 197,052	
* Cedar Rapids: 128,056 	
* Davenport: 100,827 	
* Sioux City: 82,807 	
* Iowa City: 67,831
* Waterloo: 66,662	
* Council Bluffs: 59,536	
* Dubuque: 57,250 	
* Ames: 56,510 	
* West Des Moines: 55,426
* Dallas County: 40,750 

## İstoriya: Nüfus
* 1840: 43,112
* 1850: 192,214
* 1860: 674,913
* 1870: 1,194,020
* 1880: 1,624,615
* 1890: 1,912,297
* 1900: 2,231,853
* 1910: 2,224,771
* 1920: 2,404,021
* 1930: 2,470,939
* 1940: 2,538,268
* 1950: 2,621,073
* 1960: 2,757,537
* 1970: 2,824,376
* 1980: 2,913,808
* 1990: 2,776,755
* 2000: 2,926,324
* 2009: 3,007,856

## Kardaş Viliyatlar
*  Hebei, Kitay Halk Respublikası (1983)
*  Stavropol Krai, Rusiya (1989)
*  Tayvan (1989)
*  Terengganu, Malayziya (1987)
*  Veneto İtaliya (1997)
*  Yamanashi Prefecture,Yaponiya (1960)
*  Yucatán, Meksika (1964)

## Iowalı Kişiler
* Herbert Hoover
* Henry A. Wallace
* Lou Henry Hoover
* Mamie Eisenhower
* John L. Lewis
* Harry Hopkins
* Carrie Chapman Catt
* Jefferson Davis
* Norman Borlaug
* Alan J. Heeger
* Stanley B. Prusiner
* James A. Van Allen
* Aldo Leopold
* John Vincent Atanasoff
* George Washington Carver
* Clair Cameron Patterson
* Robert Noyce
* Black Hawk
* Watseka
* Bill Bryson
* George Gallup
* Ann Landers
* Harry Reasoner
* Abigail Van Buren
* Grant Wood
* Tom Arnold
* Bix Beiderbecke
* Johnny Carson
* Buffalo Bill Cody
* Simon Estes
* Ashton Kutcher
* Cloris Leachman
* Glenn Miller
* Kate Mulgrew
* Donna Reed
* Corey Taylor
* John Wayne
* Andy Williams
* Meredith Willson
* Elijah Wood
* Bob Feller 
* Dan Gable
* Frank Gotch
* Shawn Johnson
* Zach Johnson
* Lolo Jones
* Nile Kinnick
* Kurt Warner
* Susan Werner
Isparta

**Isparta** (Türk dili: *Isparta*) — Türkiye kasabası.

* Bölge :Akdeniz bölgesi

* Klimat: Suuk klimat

### Komşu Rayonnar

* Konya 

* Antalya

* Burdur 

* Afyonkarahisar 

### Isparta Kasabaları

* Aksu

* Atabey

* Eğirdir

* Gelendost

* Gönen

* Isparta

* Keçiborlu

* Şarkikaraağaç

* Senirkent

* Sütçüler

* Uluborlu

* Yalvaç

* Yenişarbademli

### Göller

* Eirdir Gölü

* Gölcük Gölü

* Kovada Gölü

* Beyşehir Gölü

* Burdur Gölü

### Isparta köklü anılmış insannar
* Süleyman Demirel

* Zeki Demirkubuz

* Said Nursi

* Bora Maviş

* Emre Aydın

* Erkan Mumcu

* Mustafa Doğan

* Hüseyin Avni Paşa

### Isparta küüleri

* Bozanönü

* Gelincik

* Yazısöğüt

* Kışla

* Küçük Kışla

* Aliköyü

* Güneyce

* Büyük Hacılar

* Küçük Hacılar

* Küçük Gökçeli

* Çobanisa

* Kadılar

* Yakaören

* Darıören

* Çukurköy

* Deregümü

* Direkli

* Darıderesi

* Kayı

### Isparta Deputatları

* Osmanlı Devleti (1877-1920) Isparta Deputatları 

* Eşref Bey

* Böcüzade Süleyman Sami

* Eşref Bey

* Mustafa Hakkı Bey

* Mustafa Hakkı Bey

* Cudi Efendi

* Mahmut Esat Efendi

* Memed Bey

* Mersinli Cemal Paşa

* Seyyfullah Bey

* Süleyman Suat Seren 1961 - 1964

* Mustafa Gülcügil - 1964 - 1980

### Türkiye Devleti Deputatları

* A. Güngör Çakmakçı

* Hacı Tahir Bey

* Hafız İbrahim Demiralay 

* Hüseyin Hüsnü Özdamar

* Sami Bey

* Mehmet Nadir Efendi

* Mersinli Cemal Paşa

* Ahmed Mükerrem Karaağaç

* Hafız İbrahim Demiralay

* Hüseyin Hüsnü Özdamar

* Mehmet Rıza Dinçer

* Kemal Turan Ünal

* Ahmet Remzi Ünlü

* Kazım Aydar

* Cemil Tüzemen

* Rıfat Güllü

* Sait Köksal

* Şevki Yalvaç

* Kemal Demiralay

* İrfan Aksu

* Sait Bilgiç 

* Tahsin Tola

* Celal Ramazanoğlu

* Zühtü Hilmi Velibeşe

* Hamdi Olgun

* Tevfik Tığlı

* Ali Latifoğlu

* Ali İhsan Balım

* Saadettin Bilgiç 

* Lokman Başaran

* Mustafa Gülcügil

* Süleyman Demirel

* Ali İhsan Balım

* İrfan Aksu

* Tahsin Argun

* Yusuf Uysal

* Hüsamettin Akmumcu

* Mustafa Cesur

* Yusuf Uysal

* Yakup Üstün

* H.Şükrü Özsüt

* Metin Ataman

* F.Mihriban Erden

* Kemal Togay

* İbrahim Fevzi Yaman

* Aykon Doğan

* Ertekin Durutürk

* İbrahim Gürdal

* M.Fikri Çobaner

* Halil Yıldız

* Ömer Bilgin

* Erkan Mumcu

* Mustafa Köylü

* Mustafa Zorlu

* Osman Gazi Aksoy

* Ramazan Gül

* Recep Özel

* M.Sait Armağan 

* Mehmet Emin Murat Bilgiç

* Mevlüt Coşkuner

* Süreyya Sadi Bilgiç

* Mehmet Sait Dilek

* Haydar Kemal Kurt

* Mevlüt Coşkuner

* Süleyman Nevzat Korkmaz

### Kardeş kasabalar
* ,  **[[Bitlis]]** 
* ,  **[[Komrat]]** 
* ,  **[[Genk]]** 
* ,  **[[Baku]]**
* ,  **[[Muncie]]**, Indiana
* ,  **[[Tebriz]]**
hakkında yazıdır.

## İstinadlar
Josef Albers

**Yosef Albers** — Anılmış german  resimcisi. **Yosef Albers**  duudu 1888-ci yılda Germaniyanın Bottrop kasabasında. Üürendi Berlin Krallıı Senat Akademiyasında resimci üüsek şkolasında (1916) 1920-ci yıldan beeri (ozaman oldu onun ilk personal sergisi) her yılın onun yaratmalarının sergileri olêr. Hem diil salt Germaniya, Amsterdam ama Amerika Birleşik Devletläri da. 25 Baba Marta (Mart) 1976’da ölmee Amerika Birleşik Devletlärinda.

### Hem bak
* Mihail Arabacı
* Födor Duloglu
* Vitaliy Manjul
* Dimitri Novak (Ayoglu)
* Praskovya Bejenar
* Grigoriy Deçev
* Georgiy Andrieş
* Födor Novakov
* Nina Peeva
* Andrey Kopça
* Andrey Yıvarlak
* Bedri Baykam
Kanada

**Kanada** (İngiliz: *Canada*, Franțsuz: *Kanada*) — Poyraz Amerikada bir devlet.

* Klimat: Kara klimatı
* Granitsa: 8,893 km (Amerika Birleşik Devletläri)
** Kumsal: 202,080 km
* en üüksek yer: 5,959 m Logan dagları

## Yaşamaa
* Nüfus: 80,22 yıl, 
* Erkekler: 76,86 yıl, 
* Kadınlar: 83,74 yıl
* Aeroport: 1,337
** Demiryolu: 48,467 km 
** Karayolu: 1,042,300 km 
** Su yolu: 631 km 
** Boru yolu: 23,564 km; gaz 74,980 km 

## Komşuları
 Amerika Birleşik Devletläri

## Limanları
* Churchill
* Halifax
* Hamilton
* Montreal
* New Westminster
* Prince Rupert
* Quebec
* Saint John (New Brunswick)
* St. John's (Newfoundland)
* Sept Isles
* Sydney
* Trois-Rivieres
* Thunder Bay
* Toronto
* Vancouver
* Windsor

## Kanada Viliyatlar
*  Alberta 
*  Britaniya Kolumbiyası
*  Manitoba
*  New Brunswick
*  Newfoundland hem Labrador 
*  Nova Scotia 
*  Ontario 
*  Prens Edward Adası
*  Quebec
*  Saskatchewan

## Kanada Zonalar
*  Poyrazgünduusu Toprakları 
*  Nunavut 
*  Yukon

## Din
* Ristian: 22,851,825
* İslam: 579,645
* Çıfıt: 329,990
* Budist: 300,345
* İndu: 297,200
* Sih: 278,415

## Diller
# İngiliz dili: 20,584,775 (67.1%)
# Franțuz dili: 6,608,125 (21.5%)
# Çin dili: 790,035 (2.6%)
# Pencabi dili: 278,500 (0.8%)
# Kastelan dili: 209,955 (0.7%)
# İtaliyan dili: 170,330 (0.6%)
# Arab dili: 144,745 (0.5%)
# German dili: 128,350 (0.4%)
# Tagalog dili: 119,345 (0.4%)
# Vyetnam dili: 111,440 (0.4%)
# Portugez dili: 103,875 (0.3%)
# Urdu dili: 102,805 (0.3%)
# Polek dili: 101,575 (0.3%)
# Koreya dili: 101,500 (0.3%)
# İran dili: 97,220 (0.3%)
# Rus dili: 93,805 (0.3%)
# Tamil dili: 92,680 (0.3%)
# Grețiya dili: 55,100 (0.2%)
# Gucarati dili: 52,715 (0.2%)
# Romın dili: 51,060 (0.2%)

## Kanada Kasabalar Listası
* Toronto: 5,113,149 
* Kitchener–Waterloo: 451,235
* Montreal: 3,635,571 
* St. Catharines: 390,317
* Vancouver: 2,116,581 
* Halifax: 372,858
* Ottawa: 1,130,761 
* Oshawa: 330,594
* Calgary: 1,079,310 
* Victoria: 330,088
* Edmonton: 1,034,945
* Windsor: 323,342
* Quebec: 715,515
* Saskatoon: 233,923
* Winnipeg: 694,668 
* Regina: 194,971
* Hamilton: 692,911 
* Sherbrooke: 186,952
* Londra: 457,720 
* St. John's: 181,113
* Airdrie: 29,035
* Brooks: 11,604 
* Calgary: 991,759 
* Camrose: 15,850
* Cold Lake: 11,595
* Edmonton: 730,371 
* Fort Saskatchewan: 14,685 
* Grande Prairie: 44,631 
* Leduc: 15,630 
* Lethbridge: 78,713 
* Lloydminster: 5,487 
* Medicine Hat: 56,048 
* Red Deer: 82,971 
* Spruce Grove: 18,405 
* St. Albert: 56,310 
* Wetaskiwin: 11,154 
* Abbotsford: 123,864 
* Armstrong: 4,241 
* Burnaby: 202,799 
* Campbell River: 29,572 
* Castlegar: 7,259 
* Chilliwack: 69,217 
* Colwood: 14,687 
* Coquitlam: 114,565 
* Courtenay: 21,940 
* Cranbrook: 18,267 
* Dawson Creek: 10,994 
* Duncan: 4,986 
* Enderby: 2,828 
* Fernie: 4,217 
* Fort St. John: 17,402 
* Grand Forks: 4,036 
* Greenwood: 625 
* Kamloops: 80,376 
* Kelowna: 106,707 
* Kimberley: 6,139 
* Kitimat: 8,987 
* Langford: 22,459 
* Langley: 23,606
* Merritt: 6,998 
* Nanaimo: 78,692 
* Nelson: 9,258 
* New Westminster: 58,549
Kroațiya

**Kroațiya** (Horvat dili: *Republika Hrvatska*) — Evropada devlet. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 126-cü erde durêr. Var Sloveniya, Bosniya hem Herțegovina, Serbiya, Çergonoriya lan sınırları.

* Sınırları toplamı: 2,028&nbsp;km
* Sahil 5,835&nbsp;km
* Sloveniya 501&nbsp;km
* Bosniya hem Herțegovina 932&nbsp;km
* Serbiya 266&nbsp;km
* Çergonoriya 25&nbsp;km
* Klimat: Karasal
* İş gücü: 1.72 milyon (2006)
* işsizlik % 17,2 (2006) 
* Okuma yazma bilenlerin oranı %97 olup erkeklerde okur-yazarlık % 99'dur.
* Demiryolları:2,296&nbsp;km (2000)
* Karayolları: 27,840&nbsp;km (1998)
* Su yolları: 785&nbsp;km
* Aeroport: 67 (2000 verileri)
* İthalat: 21.79 milyar $ (2006)
* İhracat: 11.17 milyar $ (2006)
* Dış borç tutarı: 33.09 milyar $ (2006)

## İnsannarı hem kasabaları
Kroațiyada yaşêêr 4.491.543 kişi, (2008) onnan 51,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Zagreb 722,236 kişi Baş kasabada toplandı padişaalıın 30 % insannarı.

## Büük kasabalar
* Zagreb 722,236
* Split ;176,851
* Rijeka ;139,743
* Osijek ;86,935
* Zadar ;72,118
* Slavonski Brod ;61,823
* Pula ;59,303
* Sesvete ;56,717
* Karlovac ;47,606
* Varaždin ;41,984
* Sibenik ;37,124
* Velika Gorica ;35,987
* Sisak ;35,203
* Vinkovci ;33,338
* Vukovar ;29,292
* Bjelovar ;28,521
* Dubrovnik ;27,409
* Koprivnica ;25,974
* Đakovo ;50,526
* Požega ;21,254

## Nüfus
Nüfusun çoğunluğu Kroat'tır. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle eski Yugoslaviya devletlerinden gelenlerdir. En büyük ikinci millet Serblerdir. 

## Dil
Devlet dili Kroatçadır. Halk konuşur % 96 Kroatça dilini Sonra Serbçe gelir.

## Din
(hepsi insannarın 90 %-i), angıları ristian dine yinanerlär. Din olarak yüzdeler;
* Katolikleri 87.8%,
* Ortodoks 4.4%,
* İslam %1.3,
* Protestan %0.4,
* diğer %10.8 (1991).

## Hırvatistan bölgeleri
* Bjelovar-Bilogora
* Brodsko-Posavska
* Dubrovnik-Neretva
* Istria
* Karlovac Bölgesi
* Koprivnica-Križevci
* Krapina-Zagorje
* Lika-Senj
* Međimurje
* Osijek-Baranya
* Požega-Slavonia
* Primorje-Gorski Kotar
* Sibenik-Knin
* Sisak-Moslavina
* Split-Dalmaçya
* Varaždin Bölgesi
* Virovitica-Podravina
* Vukovar-Syrmia
* Zadar Bölgesi
* Zagrep Bölgesi
* Zagrep

## Resimler


 Bakar1.jpg|Bakar
 Benkovac1.JPG|Benkovac
 Zorin dom.jpg|Karlovac
 Rovinj 1.jpg|Rovinj
 Zageb Croatian National Theater.jpg|Zagreb
 Pula panorama (1).JPG|Pula
Honduras

**Honduras** (ispan: *República de Honduras*) — Poyraz Amerika da bir devlet. 

* Zakon: 11 Büük ay 1982
* Aeroport: 116 (2004)
* Klimat: Kara Klimatı
* Demiryolu: 699 km (2005)
* Karayolu: 13.603 km (1999)

## Komşuları
*  Gvatemala
*  El Salvador
*  Nikaragua

## Honduras Zonalar hem Kommunalar
# Atlántida
# Choluteca
# Colón
# Comayagua
# Copán
# Cortés 
# El Paraíso
# Francisco Morazán
# Gracias a Dios
# Intibucá
# Islas de la Bahía
# La Paz
# Lempira
# Ocotepeque
# Olancho
# Santa Bárbara
# Valle 
# Yoro 

## Halklar
* % 90 ladinos: Maya 
* % 2 Garífuna (180.000)
* indígenas: (yerliler) 
** *Miskito*: 35.000 kişi
** *Sumu Twahka*: 730 kişi
** *Paya*: 3000 kişi
** *Lenca*: 80.000 - 100.000 kişi
** *Chortí*: 55.000 kişi
** *Jicaque/Tolupane*

## Limanlar
* Puerto Castilla
* Puerto Cortes
* San Lorenzo
* Tela

## Honduras Kasabalar Listası
* Arnmenia Bonito
* Chamelecón
* Choloma
* Choluteca
* Comayagua
* Dalí
* El Progreso
* Gracias
* Guanaja
* Juticalpa
* La Ceiba
* La Esperanza
* La Lima
* La Mosquitia
* Nueva Ocotepeque
* Omoa
* Puerto Castilla
* Puerto Cortés
* Puerto Lempira
* Roatán
* Sambo Creek
* San Pedro Sula
* Santa Rosa de Copán
* Siguatepeque
* Tela
* Tocoa
* Trujillo

 
Image:Nacaome Lateral de Catedral 03.JPG
Image:Ojojona Honduras church.jpg
Image:Iglesia de laMerced.jpg
Image:Suyapa Sanctuary Tegucigalpa.jpg
Image:Iglesia de Alubaren.jpg
Image:23 Teguc Hauptpl.JPG
Image:CatedraldeComayagua.jpg
Image:Iglesia Los Dolores Tegucigalpa.jpg
Image:ChurchSantaRosa.jpg
Image:San Antonio de Flores Templo principal.JPG
Kansas

**Kansas** (İngilizçe: *Kansas*) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.

## Dil
* İngilizçe
* Franțsuzca
* Germanca
* İspanca

## Din
* Ristian % 86
** Protestan % 51
** Roman Katolik % 29
** Baptist 22%
** Birleşik Metodist % 16
** Anglikan % 7
** Birleşik Klise Ristiyanları % 4
** Mormons % 2
** Yahovacılar % 2
* Başka Ristian % 4
* Tayfe % 9
* Yahudiler % 2
* Başka % 2

## Komşu Viliyatlar
*  Oklahoma 
*  Kolorado 
*  Nebraska
*  Missouri 

## İstoriya: Nüfus
* 1860: 107,206
* 1870: 364,399
* 1880: 996,096
* 1890: 1,428,108
* 1900: 1,470,495
* 1910: 1,690,949
* 1920: 1,769,257
* 1930: 1,880,999
* 1940: 1,801,028
* 1950: 1,905,299
* 1960: 2,178,611
* 1970: 2,246,578
* 1980: 2,363,679
* 1990: 2,477,574
* 2000: 2,688,418
* 2008: 2,802,134

## Kasabalar Nüfusu

 
WichitaKS Greyhound.jpg 
Low shot 2 R.jpg 
US-KS-Lawrence--2008-01-12-T-04-02-38um.JPG 
Caravaggio-Farroupilha1.jpg