open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manevşayı koydum topraa

**Manevşayı koydum topraa**

Açan Ak asan giceymiş evdän haşler maazaya bir çiçek da koyer onun adını Menevşa. Bu bir çiçek. Da sımarleer anesinä : 

Mamu bän bu Manevşayı koydum topraa. O büüyecek er gün, ama sän onu sulaycan. Da o olucek bir büük aaç. Açan nu Menevşa kuraycek bil ani bän ölecäm. 

İi anası sesleyor çocuunu. Suleer o otçaazı da bu oler büük bir aaç maazada. Hem çiçek açer bu hem büüyer. Çocuk evdän. Dokuz yıl gelmeer evä. Ne da kiat yazer. O bilmeer Menevşa kız bekleer mi onu osa beklämer mi? Da bu yavklusu hep onun aklında. Onu beenmiş sever onu. Pek ister onu. Çocuun sevdasınnan Menevşa çiçek oler bir büük aaç. Kız mı o? Aaç mı o? Kimsey bilmeer. Oler bir dincä çiçek, onnar ileri içerdä da vardı...

Bu çocuk sa bu dokuz yılın içindä dokuz kemer altın kazaner, dokuz da sürü koyun, dokuz üz da çoban edener. Geler Menevşaya evä girmeer mamusuna. Da verer ona seläm :

* Kolay gelä Mari Menevşa

* Allaa roz olsun brä yolcu.

* Soraim sana mari, kız mıysın, evli miysin.

* Ne kızım ne gelinim

İnsan / gelin / dooru sölemiş. Da o hem doker düzendä hem aaler. Todurçu/Ak Asan/da demiş can acımasınnan:

* Ver bana ölçüsüz şarap, bän vericam sayısız Altın.

* Gideim da soraim anemä candan anemä hem da kainnama.

* Kızsıydın gii al rubalarnı. Evliysıydin gii kareleri.

* Manevşa gitmiş,  soracek hem kendi anesinä hem da kainnasına/Ak Asanın anesinä.Demiş ona :

* Uuradı bizä bir yolcu. İster bendän ölçüsüz şarap, verer bir kemer  altın. 

* Kainnası da demiş : Gelinimsin dokuz yıl. Dokuz yılda dokuz duvak yırttın. Daa dokuz yıl durasın, daa dokuz duvak yırtasın. Gelän-geçän yolcuları bana sorasın. Da bu döner geeri. Ne kadar vakıt geçer, geçer. Kainnası deer gelinnä : Çık gelin dışarı. Gelin çıker dışarı. Todurçu sa getirmiş dokuz kemer altın. Mamusu sa tenımeer oolunu. Ama gelin tanımış yavklusunu. 
rer

* Çık gelin dışarı da bak bacaya.Nası tütün gelecek bacalıktan. Bu çıker da görer ani geler kara tütün. 

* Mamu geler kara tütün.

* Osa Todurçu uyaar kalmış sofra kenarında. Ölmüş. Bir da portaya urer çobannar. Gelmişlär sürüylän. 

* Kimi aarersınız?

* Todurçuyu.

* O zaman anesi çiirer gelinni içeri da sapleer onu bıçaklan. Sora da kendini saplamış, ama da brakmamış yaşasın oolu / Ak Asan / Todurçu yavklusunnan sevdasınnan. Türkü da biter.

### Kullanılmış Kiyatlar
* Derleyen : M.A.Durbaylo

* Derleme yeri ve yılı : Kotlovina köyü / Reni Reyonu / Ukrayna 1991

* Anlatan : Elena H. Bozacı 1915 doğumlu.

* Yayımlayan : Nevzat Özkan 

* Gagauz Türk Edebiyatı 

* TDTEA 12, 

* ANKARA 

* 1999 

* S.243-244  

* Türk Dil Kurumu 

* Gagavuz Destanları 

* Prof.Dr.Nevzat Özkan

* Türk Dil Kurumu Yayınları

* Ankara 

* 2007

* s.127-128
Gelin aalatma türküsü

**Gelin aalatma türküsü**

* Ay leli Tudorka
* Evlenirsin evlenirsin yavklu yavklu olersen
* Taşka geçer yansana

* El geler, el ayırer
* Anadan da bobadan da
* Kardaştan da kızkardaştanda

* Ana boba  kapusu
* Tatlı peslen kapusu
* El kapusu
* Acı pelin kokusu

### Kullanılmış Kiyatlar

* Gagaguz Kültür Sanat Dergisi
* Yıl 1
* Sayı 1-2
* Aralık-Ocak 2000
* Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü
* Lüba Tanasoğlu
* Kişinev
* Moldova
Genç dostlarıma

**Genç dostlarıma**

* Gagauzluunu sevmäzsän

* Vatanını istemäzsän

* Gagauzmusun?

* Topraında işlemäzsän

* Memleketä acımazsan

* Gagauzmusun?

* Geleceı düşünmäzsän

* Derslerini çalışmazsan 

* Gagauzmusun?

* Eşillii korumazsan

* Suyu boşuna harcarsan

* Gagauzmusun?

* Yaşlıları azarlarsan

* Küçüklera arka çıkmazsan

* Gagauzmusun?

* Babana saygı duymazsan

* Ana elini öpmezsän

* Gagauzmusun?

* Gagauz Yeri için

* Canını kurban etmäzsän

* Gagauzmusun?

* Gagauz-mu-s-u-u-u-m?

* Yazıcı :  Lüdmilla Kasap

### Kullanılmış Kiyatlar

* Gagaguz Kültür Sanat Dergisi

* Yıl 1 

* Sayı 1-2 

* Aralık-Ocak 2000

* Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü

* Lüba Tanasoğlu

* Kişinev

* Moldova
Güz

**Güz**

* Te genä güz doz-dolayda

* Yapraklar düşer erä

* Er oldu sarı döşek

* Tabiat gözäldir pek

* Bitti çiçek başçalarda

* Kralar düşerler her sabaa

* Meyvalar artık toplu

* Aaçlar kaldılar boşlu

Yazıcı  : Elena Peni

### Kullanılmış Kiyatlar
* Gagaguz Kültür Sanat Dergisi

* Yıl 1 

* Sayı 1-2 

* Aralık-Ocak 2000

* Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü

* Lüba Tanasoğlu

* Kişinev

* Moldova
Güz.

* Geldi siirek saçlı bizä

* Sarı bekerım benizä

* O nicä bir ihtiar kaare

* Bekleer kendi vakıdım

* Kimär kera o pek dürük

* Kimär keza oler o suur

* Ama biz onu beneriz

* Hem nicä ihtiarı sesleriz.

* Güneriz biz nicä isteer

* Aratık kalır güneriz biz.

* Ama hiç küsmeerim ona

* Ani pek mum yapeer bana

* Yazıcı  Nina Nazarova

### Kullanılmış Kiyatlar

* Gagaguz Kültür Sanat Dergisi

* Yıl 1 

* Sayı 1-2 

* Aralık-Ocak 2000

* Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü

* Lüba Tanasoğlu

* Kişinev

* Moldova
Gerekmiyor

**Gerekmiyor**

* Tamah  kumi saadıcından 

* Göktä yolda çalmış saman

* Alatlamış daatmış hırsız

* Gök üzünü ekmiş yıldız

* Erdä yollar çok iz dolu

* Göktä yollar-yıldız dolu

* Hepsi izlär belli kalar

* Cendemäda cennetä da

* Gitsa onnar

yazıcı Nikolas Baboglu

### Kullanılmış Kiyatlar
* İ.İ.Babaloglu

* N.İ.Babaoglu

* K.K.Vasiloglu

* Gagauz Dili hem literatura

* 8 Klas
Gözäl menevşa

**Gözäl menevşa**

* Aman Mari Menevşa
* Ne da gözäl boyun var
* Benim boyum pek gözäl
* Başçedä fidana pek benzäär.

* Aman mari menevşa,
* Ne da gözäl kaşın var.
* Benim da kaşım pek gözäl
* Gaytana da o pek benzäär.

* Aman mari Menevşa,
* Ne de gözäl gözün var.
* Benim gözüm pek gözäl
* Çotukta güvenä pek benzäär

* Aman mari Menevşa,
* Ne da pek gözäl başın var.
* Benim da başım pek gözäl
* Başçedä gülä pek benzäär.

* Aman mari Menevşa,
* Ne da gözäl yanaan var.
* Senin da yanaan pek gözäl
* Fidanda almaya pek benzäär.

* Aman mari Menevşa,
* Ne da gözäl dilin var.
* Benim dilim pek gözäl
* Dizindä korala benzäär.

### Kullanılmış Kiyatlar

* Derleyen : M.A. Durbaylo
* Derleme yeri ve yılı: Çadır. 
* Gagauz Yeri
* 1989
* Söyleyen : Vera Guboglu, 1954 duudu
* Yayımlayan : Nevzat Özkan 
* age. s.244-245.
* Gagauz Destanları 
* Prof. Nevzat Özkan 
* Türk Dil Kurumu Yayınları
Borçlar

**Borçlar**

Adamın önündä taa küçüklüündän, açan o sade başleer kendibaşına örümää, adımnamaa, çok türlü kösteklär, borçlar peydalaner. O savaşer te o, te bu köstektän aykırlamaa, o borçlu oler çok türlü işleri yapmaa... 

Bu borçların hepsini lääzım bütün ürektän yapmaa, tamannamaa. Ozaman kendini islää duyacan. Bişey sana raatlık vermeycek, nicä te bu annaman, duygun : ne neetlendim ne lääzımdı büün bän yaptım! 

Bu uçsuz-kenarsız sinsircik neetlendim lääzımdı yaptım lääzım girsin senin bütünnä yaşamana. Hem nekadar taa çok borcun olacek nekadar taa çok lääzımnı işleri yapacan okadar taa çetin senin harakterin olacek.

* Sayıklamaa : Türlü türlü düşünmää

* Deyim : Demekli süretlän sölenän laflar

* Neçin kimär kerä aklınıza var nicä girsin bölä fikir : Bendä yok çetin harakter?

* Neçin lääzım bilmää hergünün vakıt harcamasını?

* Nasıl onu lääzım yapmaa?

* Sıralayın o borçları angılarınnan adam karşı geler bütünnä yaşamasında. 

* Neçin lääzım onnarı gerçekli tamannamaa?

* Nedän adamın harakteri taa çetin oler?

* Nasıl annedersınız deyimi : Çeketmää - eniycesinä yaşamaa?

* İnandırın ani adam nekadar taa çok lääzım yapsın yaşamasında okadar taa çetin oler onun 
harakteri. 

* Verin örnek sizin  şkola yaşamınızdan.

* Bu tekstin stili angısıydır?

### Kullanılmış Kiyatlar

* İ.İ.Babaloglu

* N.İ.Babaoglu

* K.K.Vasiloglu

* Gagauz Dili hem literatura

* 8 Klas

* s.12
Bän çeşmeä vardıydım

* Bän çeşmeä vardıydım,
* Elimi üzümü yıkadıydım.
* Bän kolumdan bleziimi

* Taş üstünä koyduydum
* Bleziimin yazısı-
* Kamber kendi yazılı.

* Bleziimi çalanlar
* Harzım kendi muştular
* Ay taylar doru taylar,

* Çıkarmış payvant oynnar
* Mamusunun elindä
* Al testä güllär

* Kızının da elindä
* Gül testä
* Bülbüm şafım kafestä

### Kullanılmış Kiyatlar
* T.Tanasoğlu   
* Bucaktan Seslär 
* Devlet Neşriatı
* Kişinev
* 1959
* Sayfa 80
Hun dili

**Hunca**, Avrupa Hun İmparatorluğu'ndaki Hunlar tarafından M.S. 4. ve 5. yüzyıllarda konuşulmuş ölü bir dil veya dil dönami.
Büük panda

**Büyük panda** - Aziya da Kitay Halk Respublikasında yaşeer. Büük Panda başka adları Bambu Pandası hem Dev Panda

## Bilim Klası
* Branşa: Hayvannar (Animalia)
* Klas: Kordalılar (Chordata)
* Bölek: Memeliler (Mammalia) 
* Alt bölek: Etçiller (Carnivora)
* Takım: Ayıgiller (Ursidae)
* Sort: Ailuropoda
* Alt sort: Büük Panda (Ailuropoda Melanoleuca)
* Armand David 1869

* Boy: 1,50 m
* Kuyruk: 25 cm
* Kila: 100-115 kg
* Ömür: 25-30 yıl
* Yavru: 1
* Renk: Kara biyaz
* İmek: Bambuk

## Vatanı
* 

## Hem bak
* Panda
* Küçük panda
* Ayı
* Boz ayı 
* Amerika kara ayısı
* Aziya kara ayısı 
* Polyus ayısı 
* Malaya ayısı
* Gözlüklü ayı 
* Leopard
* Evropa leopardı 
* Afrika leopardı 
* Anatoliya leopardı
* Pers leopardı 
* Arab leopardı
* Berberistan leopardı 
* Kavkaz leopardı 
* İnd leopardı 
* Kitay ind leopardı 
* Cava leopardı 
* Yapon leopardı 
* Amur leopardı 
* Sina leopardı 
* Şri Lanka leopardı
* Zangibar leopardı 
* Aslan 
* Aziya aslanı 
* Afrika aslanı
* Kaplan
* Bengal kaplanı
* Kitay ind kaplanı
* Sumatra kaplanı
* Bali kaplanı
* Sibir Kaplanı
* Üülen kitay kaplanı
* Malay kaplanı
* Cava kaplanı
* Hazar kaplanı
* Malta kaplanı
* Biyaz kaplan
* Trinil kaplanı
* Kedi
* Afrika altın kedisi
* Aziya altın kedisi
* Ankara kedisi
* Van kedisi
* Bengal kedisi
* Kaplan kedisi 
* Havana kedisi
* Çita
* Liger
* Tigon
* Smilodon
* Kara pantera
Eskimos-aleut dilleri

**Eskimos-aleut dilleri** — Poyraz-günduusu Rusiyadan (Çukotka) hem Poyraz Amerikanın poyrazına kadar uzanan bir territoriyada laf edilän diller. Bu dillerdä 102 000 insan ana dili olarak laf ederlär. Birbirlerilän çok yakın hısım sayılan hem 10 farklı yazı dilinä bölünen bir dil aylesi. En çok konuşulan Eskimos-aleut dili, Grenlandiya İnuit dili.

## Diller
* **Aleut dilleri**
** Aleut dili yaki Unangan dili (Unangam Tunuu) (150 insan laf eder)
* **[[Eskimos dilleri]]**
** **[[Yupik dilleri]]**
*** Sirenik Yupik dili (Uqeghllistun) (†1997 )
*** Sibir Yupik dili (Yupigestun) (1800 insan laf eder)
*** Naukan Yupik dili (Нывуӄаӷмит) (50 insan laf eder)
*** Alaska Yupik dili (Yugtun) (12.000 insan laf eder)
**** Chevak Çupik dili (Cugtun) (50-100 insan laf eder)
**** Nunivak Çupik dili (Cugtun) (50 insan laf eder)
*** Supik dili yaki Alutik dili (Sugcestun, Sugtʼstun, Sugtestun, Alutiitstun) (400 insan laf eder)
** **[[İnuit dilleri]]**
*** İnyupik dili yaki Alaska İnuit dili(Iñupiatun) (3000 insan laf eder)
*** Günbatısı Kanada İnuit dili (Inuvialuktun) (400–700 insan laf eder)
*** Günduusu Kanada İnuit dili yaki Inuktitut (Inuktitut ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ) (35 000 insan laf eder)
*** Grenlendiya İnuit dili (Kalaallisut) (57 000 insan laf eder)

## Eskimos-aleut dillerinde insan

## Wikipediyaları
# İnyupik dili: Makpiġaaq Kanna 
# Günduusu Kanada İnuit dili: ᐊᒥᖅ
# Grenlandiya İnuit dili: Saqqaa
# Alaska Yupik dili: Ikirun

## References


## Dış baalantılar
* Bibliography on Eskimo-Aleut Languages and Linguistics – 7/2004
Alban köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

**Alban köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi**

* Avni Abazi 
* Masiela Lusha 
* Valon Ademi
* Melihate Ajeti
* Dritan Arbana
* Shaban Arifi
* Antoneta Gjergji
* Drita Boshnjaku Begolli 
* Istref Begolli
* Faruk Begolli
* James Belushi 
* John Belushi 
* Luan Bexheti 
* James Biberi
* Lirak Celaj
* Ilir Çelia 
* Agim Coma 
* Bekim Fehmiu 
* Uliks Fehmiu
* Timo Flloko
* Besa Gashi 
* Victor Gojcaj 
* Ndriqim Gjepa
* Shqipe Goxhuli 
* Fatmir Haskaj
* Hazir Sh. Haziri 
* Alex Hoskin
* Anisa Ismaili 
* Agim Kaba 
* Shpetim Kastrati 
* Drita Krasniqi 
* Tinka Kurti 
* Fisnik Ademi 
* Xhilda Lapardhaja
* Xhevat Limani 
* Marie Logoreci 
* Kristina Malota
* Marina Malota
* Michael Malota
* Peter Malota
* Violeta Manushi
* Marko Marku
* Nevin Meçaj
* Laureta Meçi
* Bajrush Mjaku
* Aleksander Moisiu
* Adrian Morina
* Sejfulla Myftari
* Robert Ndrenika
* Shani Pallaska
* Enver Petrovci
* Sulejman Pitarka
* Hila Popaj
* Sandër Prosi
* Sandri Jani 
* Peter Razai 
* Ilir Rexhepi 
* Keenan Roberts 
* Kadri Roshi
* Sander Ruçi
* David Stopera 
* Visar Vishka 
* Shpend (Hajdini)aka Xani
* Mentor Zymberaj
* Petrit Malaj

### Hem bak
* Albaniya
* Tirana
* Alban dili
* Albaniya leki
Tirana köklü anılmış insannar listasi

**Tirana köklü anılmış insannar listasi**

*Abdi bej Toptani (1864–1942)

*Albert Brojka (1958–)

*Aleksandër Meksi (1939–)

*Bamir Topi (1957–)

*Beqir Balluku (1917–1974)

*Blendi Nallbani (1971–)

*Breanne Benson (1984–)

*Edi Rama (1964–)

*Elsa Lila (1981–)

*Erjon Bogdani (1977–)

*Essad Pasha (1863–1920)

*Fatos Nano (1952–)

*Gjergj Xhuvani (1963–2019)

*Inva Mula (1963–)

*Kledi Kadiu (1974–)

*Leka

*Masiela Lusha 

*Murat bej Toptani

*Pandeli Majko 

*Rexhep Meidani 

*Saimir Kumbaro 

*Sali Kelmendi 

*Skënder Sallaku 

*Vedat Kokona 

*Klodiana Shala 

### Hem bak
* Albaniya

* Tirana

* Alban dili

* Albaniya leki

* Alban köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi
Dong Hoi

**Dong Hoi** — Vyetnamda bir kasabadır.Toprak 154,55&nbsp;km insannar 103,988 insannar sıklıı 668,6/km²
Peçenek dili

**Peçenek dili** (Peçenek dili : *Peçenekçe *) — Türk dilleri gruppasına giren dil, angisindä laf eder Peçenek halkı. Ölü bir Türk dili.
Alban köklü anılmış şairler listasi

**Alban köklü anılmış şairler listasi**

*Dritëro Agolli

*Ag Apolloni

*Agron Tufa

*Aleksander Stavre Drenova

*Naim Frashëri

*Ismail Kadare
*Faik Konica

*Ndre Mjeda

*Millosh Gjergj Nikolla

*Fan S. Noli

*Irma Kurti

*Luljeta Lleshanaku

*Ledia Dushi

*Lediana Stillo

*Manjola Brahaj

*Mihallaq Qilleri

*Ndue Ukaj

*Primo Shllaku

*Petraq Kote

*Valdete Antoni

*Tringa Gojani

*Valentina Broja

### Hem bak
* Albaniya

* Tirana

* Alban dili

* Albaniya leki

* Alban köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

* Tirana köklü anılmış insannar listasi
Afrika köklü ölü diller listasi

### Angola

* Kwadi

### Kamerun

* Duli

* Gey

* Nagumi

* Eni

### Çad

* Horo

* Muskum

### Fildişi Kıyısı (Côte d'Ivoire)

* Esuma

* Qwedziona

### Kongo Demokratik Respublikası

* Ngbee

### Egipet

* Eski Egipet dili

* Eski Nubice

* Koptik

### Eritreya

* Geez

### Efiopiya

* Gafat

* Geez dili

* Weyto

### Gvineya

* Baga Kaloum 

* Baga Sobané

### Keniya

* Elmolo 

* Kore

### Nigeriya

* Ajawa

* Auyokawa

* Basa-Gumna

* Gamo-Ningi

* Kpati

* Kubi

* Mawa

* Teshenawa

### Üülen Afrika

* Xegwi

* Xam

* Seroa

### Sudan

* Eski Nubice

* Baygo

* Berti

* Birked

* Gule

* Homa

* Mittu

* Togoyo

* Torona

### Tanzaniya

* Kw'adza

### Tunis

* Lingua franca 

* Sened

* Vandalic

### Uganda

* Nyang'i

* Singa

### Hem bak

* Ölü diller listasi

* Aziya köklü ölü diller listasi

* Merkez Amerika hem Karayipler köklü ölü diller listasi

* Evropa köklü ölü diller listasi

* Poyraz Amerika köklü ölü diller listasi

* Okeaniya köklü ölü diller listasi

* Üülen Amerika köklü ölü diller listasi

* Diller

* Diller listasi

* Ölü dil
Robbie Williams

**Robert Peter "Robbi" Vilyams** (d. 13 fevral 1974; Stoke-on-Trent), Büük Britaniyalı zanaatçı ve pop türkücüsü.

## Kullanılmış kiyatlar
Vengriya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

**Vengriya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi**

## A
* Andor Ajtay
* Gábor Agárdy
* Imre Antal
* Imre Apáthi
* István Avar
* Oszkár Ascher
* Péter Andorai
* Róbert Alföldi
* Éva Almási

## B
* András Bálint
* Ágnes Bánfalvy
* Ferenc Bessenyei
* Gizi Bajor
* Gyula Bartos
* Gyula Benkő
* Gyula Bodrogi
* György Bánffy
* György Bárdy
* Ildikó Bánsági
* István Bujtor
* Imre Bajor
* Juli Básti
* József Bihari
* Kati Berek
* Kálmán Benkő
* Lajos Balázsovits
* Lajos Básti
* Ilona Béres
* Margit Bara
* Péter Balázs
* Samu Balázs
* Zsuzsa Bánki

## C
* Eszter Csákányi
* Gyula Csortos
* György Cserhalmi
* Karola Csűrös
* László Csákányi
* Sándor Csányi
* Teréz Csillag

## D
* Alfréd Deésy
* István Déry
* Iván Darvas
* Kata Dobó
* Lajos Dobsa
* Margit Dayka
* Dorka Gryllus

## E
* Cecília Esztergályos
* Enikő Eszenyi
* Gábor Egressy
* Károly Eperjes
* Mihály Ernyi

## F
* Iván Fenyő
* Kamill Feleki
* Sári Fedák

## G
* Dezső Garas
* Erzsi Galambos
* Gyula Gózon
* Hilda Gobbi
* János Gálvölgyi
* János Görbe
* László Gálffi
* Miklós Gábor
* Márton Garas
* Nóra Görbe
* Oszkár Gáti
* Sándor Gáspár
* Zita Görög

## H
* Endre Harkányi
* Frigyes Hollósi
* Gábor Harsányi
* Géza D. Hegedűs
* Géza Hofi
* Hanna Honthy
* Ildikó Hámori
* Judit Halász
* Judit Hernádi
* József Horváth
* Péter Haumann
* Péter Huszti

## I
* László Inke

## J
* Jenő Janovics
* Joli Jászai
* Juci Komlós
* Pál Jávor
* Tamás Jordán

## K
* Iván Kamarás
* András Kern
* Attila Kaszás
* Emil Keres
* Ervin Kibédi
* Erzsébet Kútvölgyi
* Ferenc Kállai
* Gyula Kabos
* Gábor Koncz
* Juci Komlósi
* János Kulka
* János Kótsi Patkó
* Katalin Karády
* Levente Király
* László Kabos
* Róbert Koltai

## L
* Endre Latabár
* Ila Lóth
* Kati Lázár
* Kálmán Latabár
* Margit Lukács
* Márton Lendvay Jr.
* Márton Lendvay Sn.
* Róza Laborfalvi
* Zoltán Latinovits
* Zsuzsa Lehoczky

## M
* Erzsi Máthé
* Gábor Mádi Szabó
* József Madaras
* József Markos
* Károly Makk
* Károly Mécs
* László Mensáros
* László Márkus
* Manyi Kiss
* Margit Makay
* Mária Mezei
* Piroska Molnár
* Pál Mácsai
* Tamás Major
* Tibor Molnár
* Zoltán Makláry
* Ági Margitai
* Ági Mészáros

## N
* Károly Nemcsák
* Gábor Nagy

## O
* Lajos Őze
* Marika Oszvald
* Sándor Oszter

## P
* Antal Páger
* Erzsi Pásztor
* Ildikó Pécsi
* Sándor Pécsi
* Ilka Pálmay
* Irma Patkós
* Irén Psota
* Judit Pogány
* Sándor Pécsi

## R
* Gellért Raksányi
* Gábor Reviczky
* Kálmán Rózsahegyi
* Péter Rudolf
* Szidi Rákosi
* Éva Ruttkai

## S
* Artúr Somlay
* Ádám Szirtes
* Bertalan Solti
* Dezső Straub
* Eva Szorenyi
* Gyula Szabó
* Imre Sinkovits
* Imre Soós
* István Somló
* István Sztankay
* László Sinkó
* Roland Selmeczi
* Sándor Szabó
* Éva Schubert

## T
* Elemér Thury
* Géza Tordy
* József Tímár
* Klári Tolnay
* Mari Törőcsik
* Nóra Tábori
* Sándor Tompa

## U
* Dorottya Udvaros
* Ede Újházy
* László Ungváry
* Tivadar Uray

## V
* Ilus Vay
* Miklós Vig
* Tamás Végvári
* Vera Venczel
* Éva Vári

## Z
* Ferenc Zenthe
* Sándor Zsótér
Xai-Xai

Mozambikte bir kasaba.Ofiţial dil Portugez dili hem Tsonga dili 

### Hem bak

* Mozambik

* Moputo

* Mozambik kasabalar listasi

* Angoche
Cuamba

**Kuamba** - Mozambikte bir kasaba.

*Ofiţial dil: Portugez dili
*Kuamba hem Nova Freyşo insannar: 95,084
*Geografik koordinatnarı: 14° 49′ 0″ S, 36° 33′ 0″ E

### Hem bak
* Mozambik
* Moputo
* Mozambik kasabalar listasi
* Angoche
* Xai-Xai
* Zavala
* Catandica
Zaporojye

Zaporojye'nin eski adı Sarıkamış'tır. Burası  Rusların eline geçtikten sonra Sarıkamış adı Zaporojye olarak değiştirilmiştir. Sarıkamış adı Güney Rus çöllerinin(eski 
adı Kıpçak çölleri) eski sakinleri olan Türklerden yadigârdır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde, Kazaklar günümüzde Zaporojye olarak bilinen bölgeyi Sarıkamış olarak adlandırıyordu. Sarıkamış, Özü nehri boylarında çok tehlikeli ve kamışlık bir yerdir. Heyhat Çölü ile (Kıpçak Çölü) Kırım ağzındaki Ur Kalesini gözümüzde canlandıralım. Bu çöllerin hiçbir özelliği yoktur. Güneş çölde doğar, çölde batar. Bu yerleşim biriminin adı 1770 yıllarına kadar Sarıkamış idi. 1768-1774 Türk Rus Savaşında Rusların eline geçti. II. Yekaterina zamanında devletin yeni güney sınırını korumak amacıyla Sarıkamış’ta bir kale yaptırılarak 1770 yılında şehrin Sarıkamış olan Türkçe adını Aleksandrovski (I. Ordu Başkumandanı Feldmaraşal Alexander Qolitsi’nin şerefine) olarak değiştirildi. Sovyet yönetimi, 1921 yılında şehrin adını bir çar generalinin adını taşıdığı gerekçesiyle pek çok geçit ve coğrafî konumunu da göz önünde bulundurarak “Astana, yani eşik anlamında” Zaporojye olarak değiştirdi. (…) Zaporojye’nin (eski Sarıkamış’ın) Türk ismi taşıyan birimleri; Bayda Adası (şimdiki adı  Xortitsa), şeher kenarı Sakaydak Çölü, şeher dahili Baburki, Kiskas’dır. Atmanay, Begim-Çokrak, Berda, Utluk, Karatış, Kızılyar, Süt Nehri, Taşanak, Çıngul, Çukrak, Kayın Kulak, Yançura, Sisi Kulak, Yuşanlı gibi çay ve nehirler Türkçe adlarını koruyabilmişlerdir. Zaman içinde Sarıkamış Kazakları ifadesi de Zaporojye Kazakları olarak değiştirilmiştir. (…) Sarıkamış adına Türk coğrafyasının her bölgesinde rastlamak mümkündür; (Volga/İtil boyunda) Çuvaşistan’da yerleşim bölgesi, Kazakistan’da kasaba, Güney Azerbaycan’da (köy adları), Türkiye’nin doğusunda büyük yerleşim bölgesi, Tacikistan’da Sarıkamış Çölü, Türkmenistan’da Turan düzlüğünde (Kara Kum Çölü yakınlarında) büyük Sarıkamış Çukuru ve Özbekistan sınırında Sarıkamış Gölü, Azerbaycan’da Sarıkamış köyü (Salyan, Zerdab ve Samuh bölgelerinde), Hazar Denizi’nde Sarıkamış burnu (Neftçala bölgesi topraklarında) gibi. (Prof. Dr. Minehanım Tekleli, “Sarıkamış Aleksandrovski/Zaporojye” adlı yazı, Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi, Sayı: 340, Nisan 2015, İstanbul) Ekleyen: Yavuz Gürler

**Zaporojye** - Evropada Ukrayna kasabası

* Gagauz dili : Zaporojye

* Ukrain dili : Запоріжжя, Zaporijjia or Zaporijjya

* Rus dili : Запорожье / Zaporoj'ye

*  Zaporojye bayraı

*  Zaporojye gerbi

* Geografik koordinatnarı : 47° 50′ 0″ N, 35° 10′ 0″ E

* Devlet :  Ukrayna

* Oblast : Zaporojye Oblastı

* Adı : Zaporojye

* Dil : Ukrain dili

* Toprak : 334 km²

* Üüseklik : 40 m

* İnsannar : 1,191,000 

* İnsannar sıklıı : 2,365.2/km2

* Poşta kodu : 69xxx

* Vakıt : EET (UTC+2)

* EEST (UTC+3)

* Web : https://web.archive.org/web/20110313210831/http://www.meria.zp.ua/test/ 

* Din : Hristian

* Klimat : Kara klimatı

## Kasaba insannar

### Kardaş Kasabalar
*  Lahti 1953

*  Belfort 1967

*  Birmingham 1973

*  Linz 1983

*  Oberhausen 1986

*  Yichang 1993

*  Novokuznetsk 1997

*  Magdeburg 2008

### Etnik grupalar
Lichinga

**Lichinga** - Mozambikte bir kasaba. Ofiţial dil Portugal dili Lichinga insannar 142 253 Geografik koordinatnarı 13° 19′ 0″ S, 35° 14′ 0″ E

### Hem bak
* Mozambik

* Moputo

* Mozambik kasabalar listasi

* Angoche

* Xai-Xai

* Zavala

* Catandica

* Cuamba
Quelimane

Mozambikte bir kasaba. Ofiţial dil Portugal dili Quilimane insannar 192 876 (2007) Geografik koordinatnarı 17° 52′ 35″ S, 36° 53′ 14″ E

### İnsannar

### Hem bak
* Mozambik

* Moputo

* Mozambik kasabalar listasi

* Angoche

* Xai-Xai

* Zavala

* Catandica

* Cuamba

* Lichinga
Chicualacuala

**Chicualacuala** - Mozambik bir kasaba.

*Ofiţial dil: Portugal dili
*Chicualacuala insannar: 16.854 (2005)
*Geografik koordinatnarı: 22° 5′ 0″ S, 31° 41′ 0″ E
*Üüseklik: 448 m
*Poşta kodu: 90401

### Hem bak
* Mozambik
* Moputo
* Mozambik kasabalar listasi
* Angoche
* Xai-Xai
* Zavala
* Catandica
* Cuamba
* Lichinga
* Quelimane
Uganda kasabalar listasi

# Alebtong - **15,100** 
# Abim - **16,000**
# Adjumani - **34,700**
# Amolatar - **14,800**
# Amuria - **5,400**
# Amuru 
# Apac - **13,700**
# Arua - **59,400**
# Bombo - **21,000**
# Budaka - **21,700**
# Bugembe - **33,100**
# Bugiri - **25,900**
# Bukedea - **36,700**
# Buliisa - **28,100**
# Buikwe
# Bundibugyo - **21,600**
# Busembatya - **15,700**
# Bushenyi - **26,800**
# Busia - **47,100**
# Busolwe - **8,500** 
# Butaleja - **5,700** 
# Buwenge - **18,200**
# Dokolo - **18,100**
# Entebbe - **79,700**
# Fort Portal - **47,100**
# Gulu - **154,300**
# Hima - **29,700**
# Hoima - **42,600**
# Ibanda - **28,500**
# Iganga - **53,700**
# Isingiro - **22,000**
# Jinja - **89,700**
# Kaabong - **23,900**
# Kabale - **44,600**
# Kaberamaido - **3,400** 
# Kabwohe - **18,400**
# Kagadi - **21,600**
# Kakinga - **21,900**
# Kakiri - **6,000**
# Kalangala - **5,200** 
# Kaliro - **13,700**
# Kalisizo - **32,700**
# Kalongo - **15,000**
# Kalungu -
# Kampala* - **1,659,600**
# Kamuli - **15,200**
# Kanoni -
# Kamwenge - **16,300**
# Kanungu - **15,600**
# Kapchorwa - **12,900**
# Kasese - **74,300**
# Katakwi - **8,400**
# Kayunga - **23,600**
# Kibaale - **7,600**
# Kiboga - **17,400**
# Kihiihi -**19,200**
# Kira - **179,800**
# Kiruhura - **14,000**

# Kiryandongo -
# Kisoro - **12,900**
# Kitgum - **59,700**
# Koboko - **51,000**
# Kotido - **22,900**
# Kumi - **13,000**
# Kyenjojo - **20,900**
# Kyotera - **9,000** 
# Lira - **108,600**
# Lugazi - **35,500**
# Lukaya - **15,500**
# Luweero - **29,500**
# Lwakhakha - **10,700**
# Lwengo - 
# Lyantonde - **8,900** 
# Malaba - **9,500**
# Manafwa - **15,800**
# Masaka - **74,100**
# Masindi - **45,400**
# Masindi Port - **7,800**(06)
# Matugga - **15,000** (10)
# Mayuge - **11,900**
# Mbale - **91,800**
# Mbarara - **83,700**
# Mitooma -
# Mityana - **39,300**
# Mpigi - **38,800**
# Mpondwe - **16,700**
# Moroto - **12,300**
# Moyo - **23,700**
# Mubende - **22,200**
# Mukono - **59,000**
# Mutukula - **15,000** (09)
# Nagongera - **11,800**
# Nakaseke - **2,200** 
# Nakasongola - **7,800**
# Nakapiripirit - **2,800**
# Namutumba - **10,600**
# Nansana - **89,900**
# Nebbi - **28,800**
# Ngora - **9,200** (04)
# Njeru - **64,900**
# Nkokonjeru - **14,000**
# Ntungamo - **16,400**
# Oyam - **14,500**
# Pader - **13,500**
# Paidha - **30,500**
# Pakwach - **22,300**
# Pallisa - **32,300**
# Rakai - **7,000** 
# Rukungiri - **14,700**
# Sembabule - **4,800** 
# Sironko - **14,100**
# Soroti - **66,000**
# Tororo - **43,700**
# Wakiso - **21,200**
# Wobulenzi - **23,700**
# Yumbe - **30,800**

## 25 büük kasaba insannar

{| style="font-size:110%;"
|-
| width="100%" align="center" |  **25 büük kasaba Uganda** **(2011)**
|- valign="top" 
|

## Hem bak

* Uganda

* Kampala 

* Luganda dili

* Luo dili

* Runyankore dili

* Ateso dili

* Lumasaba

* Lusoga dili

* Lunyole dili

* Samia dili
Cibuti kasabalar listasi

### Başka kasabalar

* As Ela

* Balho

* Chebelle

* Daimoli

* Daoudaouya

* Dorale

* Doumera

* Godoria

* Khor Angar

* Randa

* Ras Siyyan

* Sagallou

* Yoboki

### Hem bak

* Cibuti

* Arab dili
Astrahan devleti hannarı listasi

Astrahan Devleti (1466-1557) Baş kasaba Hacıtarhan  Ofiţial dillär Tatar dili, Nogay dili Din İslam 

**Astrahan devleti hannarı listasi**

* Kasım I 1466 - 1490 

* Abdülkerim 1490 - 1504 

* Cani Bek 1504 - 523 (1474 -1476 arasında Krım Hanı)

* Hüseyin 1523 - 1525

* Kasım II 1525 - 1532 

* İslam Giray 1532 (1532'den sora Krım Hanı)

* Ak Kebek (1.) 1532 - 1534

* Abdrrrahman 1534 - 1538 

* Derviş Gazi 1538 - 1539 

* Şeyh Haydar 1539-1541 

* Ak Kebek (2.defa) 1541 - 1543

* Yağmurçi 1543 - 1554 

* Derviş Ali 1554 - 1557

## Hem bak
* Astrahan Devleti

* Kırım Hannıı

* Altınordu Devleti

* Astrahan

* Krım
Aruba kasabalar listasi

**[[Aruba]] [[kasaba]]lar listasi**

*Brasil

*Bubali

*Ceru Colorado

*Cura Cabai

*Malmok

*Madiki

*Noord

*Oranjestad (baş kasaba)

*Pavia

*Piedra Plat

*Ponton

*Pos Chikitu

*Sint Nicolaas

*Santa Cruz

*Savaneta

*Wayaca

### Hem bak
* Aruba
Horvat köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

**Horvat köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi**

## A
*Dejan Aćimović (b. 1963)

## B
*Relja Bašić (b. 1930)

*Ena Begović (1960–2000)

*Rene Bitorajac (b. 1972)

*Slavko Brankov (1951–2006)

*Boris Buzančić (b. 1929)

## C
*Zrinka Cvitešić (b. 1979)

## D
*Nataša Dorčić (b. 1968)

*Vanja Drach (1932–2009)

*Vlatko Dulić (b. 1943)

*Boris Dvornik (1939–2008)

## E
*Nela Eržišnik (1922–2007)

## F
*Tarik Filipović (b. 1972)

*Mira Furlan (b. 1955)

## G
*Emil Glad (1929–2009)

*Ivo Gregurević (b. 1952)

*Goran Grgić (b. 1965)

## I
*Ilija Ivezić (b. 1926)

## J
*Nataša Janjić (b. 1981)

## K
*Jagoda Kaloper (b. 1947)

*Ljubomir Kerekeš (b. 1960)

*Kristina Krepela (b. 1979)

## L
*Leon Lučev (b. 1970)

## M
*Franjo Majetić (1923–1991)

*Ksenija Marinković (b. 1966)

*Damir Markovina (b. 1973)

*Josip Bobi Marotti (b. 1922)

*Rene Medvešek (b. 1963)

*Sven Medvešek (b. 1965)

*Igor Mešin (b. 1967)

*Krešimir Mikić (b. 1974)

*Vedran Mlikota (b. 1969)

*Sreten Mokrović (b. 1957)

## N
*Mustafa Nadarević (b. 1943)

*Antun Nalis (1911–2000)

## O
*Mia Oremović (1918–2010)

## P
*Leona Paraminski (b. 1979)

*Stjepan Perić (b. 1983)

*Žarko Potočnjak (b. 1946)

*Alma Prica (b. 1962)

## R
*Zvonimir Rogoz (1887–1988)

## S
*Martin Sagner (b. 1932)

*Lucija Šerbedžija (b. 1973)

*Rade Šerbedžija (b. 1946)

*Ivo Serdar (1933–1985)

*Mladen Šerment (1920–1999)

*Semka Sokolović-Bertok (1935–2008)

*Anja Šovagović-Despot (b. 1963)

*Fabijan Šovagović (1932–2001)

*Filip Šovagović (b. 1966)

*Ljerka Šram (1874–1913)

*Milan Štrljić (b. 1952)

*Boris Svrtan (b. 1964)

## V
*Jelena Veljača (b. 1981)

*Ivica Vidović (1939–2011)

*Nina Violić (b. 1972)

*Goran Višnjić (b. 1972)

*Zlatko Vitez (b. 1950)

*Antun Vrdoljak (b. 1931)

## Hem bak
*Horvatiya
*Zagreb
*Horvatlar
Katalan köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

**Katalan köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi**

## A
* Mireia Aixalà

* Francesc Albiol

* Josep Maria Angelat

* Pere Arquillué

## B
* Maria Assumpció Balaguer i Golobart

* Amparo Baró

* Albert Boadella i Oncins

* Marcel Borràs

## C
* Joaquim Cardona i Solsona

* Lluís Carratalà

* Cassen

* Joan Castanyer

* Andreu Cazurro i Terrats

* Josep Claramunt i Mesa

* Francesc Colomer Estruch

* Marina Comas

* Clàudia Cos

* Roser Coscolla i Ferrer

## D
* Jordi Dauder i Guardiola

* Pius Daví i Segalés

*  D cont.Josep Maria Domènech i Benagues

* Manel Dueso i Almirall

* Ramon Duran

## F
* Ferran Rull

* Jesús Ferrer i Baza

* Pepeta Fornés

## G
* Pepeta Gelabert

* Gema del Río

* Marta Grau i Porta

## I
* Norbert Íbero i de Castro

## J
* Elena Jordi

* Montserrat Julió i Nonell

## L
* Angélica Liddell

* Mercè Lleixà i Chavarria

* Llista d'actors catalans

* Carles Lloret i Soler

## M
* Maty Mont

## N
* LL Nonell i Brunés

## O
* Lluís Orduna

## P
* Joaquim Pinós i Pi

* P cont.Jaume Pla i Pladevall

## R
* Fermí Reixach i García

* Aleix Renyé

* Elisenda Ribas i Sallent

* Jordi Rios

* Lina Romay

## S
* Mercè Sampietro Marro

* Meritxell Santamaría Solsona

* David Selvas

* Xavier Serrat

* Francisca Soler

## T
* Lluís Teixidor

* Berty Tovías

* Antoni Tutau

## U
* Marià Urdiain i Asquerino

## V
* Joan Vallès i Figueras

* Carles Velat

* Mireia Vilapuig

## W
* Bella-Marie Wolf

## X
* Ester Xargay

* Matilde Xatart i Solà

## Hem bak
* Katalunya

* Barcelona

* Katalannar

* Katalan dili

* İspaniya
Bender

**Bender** (Moldovan dili : *Bendery, Tighina* ) — Moldova Respublikası kasabası.

### Etnik Grupalar



* Din: Hristian, İslam, Çıfıt
* Klimat: Suuk klimat

### Anılmış insannarı

*Maria Roibu

*Maria Ungureanu

* Bender Paşa

*Constantin Andronic

*Lev Simonovich Berg

*Tamara Buciuceanu

*Emil Constantinescu

*Iuliu Filippovitch Edlis

*Evgenii Konstantinovitch Fiodorov

*Jerzy Neyman

*Michael Postan

*Anna Pavlovna Tanskaia

*Zrubavel Gilad

### Kardaş Kasabalar
*  Beira

*  Cavriago

*  Dubăsari

*  Montesilvano

*  Ochamchire
Evropa Birlii

**Evropa Birlii** (İngiliz: *European Union*; Nemtä: *Europäische Union*) — Evropa da bir devlet.

* Baş kasaba: Brüksel
* Nüfus EU28: 505,665,739 (2013)
* Nüfus EU27: 446,834,578 (2019)
* Devlet Sayısı: 27 Devlet (2020)
Mayotte kasabalar listasi

*Acoua
*Bandraboua
*Bandrele
*Bouéni
*Chiconi
*Chirongui
*Dembéni
*Dzaoudzi
*Kani-Kéli				
*Koungou
*Longoni
*Mamoudzou
*Mtsamboro
*M'Tsangamouji
*Ouangani
*Pamandzi			
*Sada
*Tsingoni

## Hem bak
* Mayotte
* Mamoudzou
Afgan köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi

**Afgan köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi**

 
 
 
           
## A
* Abide Naseem
* Adeeb Ibram
* Ajab Gul
* Ali Muslim
* Alisha
* Anchal
* Amir Khan
* Arbaz Khan
* Arshad Khan
* Aryan Khan
* Asif Khan
* Asma
* Aziz Tabassum

## B
* Babrak Shah
* Badar Munir

## C
## D
* Darvaish
* Dilbar Munir
* Durdana Rehman

## E
*Eima Bayat

## F
*Faisal Rabi
*Farah Naz

## G
*Ghulam Haidar Ahmadi

## H
## J
* Jehangir Khan
* imail shahid pashto comedion

## K
* Kaleem Shah
* Karishma

## L
## M
* mohammad farzan bayat
* Eima Bayat

## N
* Nadir Khan
* Namat Sarhadi
* Nasim Khan
* Nazo
* Nigar

## O
## P
## Q
## R
## S
* Saba Shahin
* Saeed Munir
* Saima Khan
* Saneeta Khan
* Shabnam Chodhary
* Shafqat Cheema
* Shah Jehan
* Shahid Khan
* Sher Zaman
* Sidra Noor
* Sonam

## T
* Taimur Shah
* Tanveer Khan

## U
## V
* Veena Malik

## W
## X
## Y
*Yasmin Khan

## Z
### Hem bak
* Afganistan
* Kandehar
* Kunar
* Kunduz
* Peştu dili
* Dari dili
* Afganistan kasabalar listasi
20. yüzyıl

**20. yüzyıl**, milâdi tâkvima göra 1 Büük ay 1901 ile 31 Kırım ay 2000 günleri âradaki zaman dilimi kâbulduur
2006

## Önemli Olaylar
*Dünnää gagauzların I-ci kongresi — geçti 2006-cı yılın iyül ayın 20-21 günneri arası Gagauziyanın baş kasabasında Komrat'ta.

## Doğanlar

## Ölenler
2009

## Önemli Olaylar
*Dünnää gagauzların II-ci kongresi — 2009-cu yılın Harman ayın (avgust) 18-19 günnerindä oldu.

## Doğanlar

## Ölenler
1901

## Önemli Olaylar

## Dünnää

## Gagauz

## Doğmâk
### Büük ay
### Küçük ay
### Baba mart
### Çiçek ay
### Hederlez ay
### Kirez ay
### Orak ay
### Harman ay
### Ceviz ay
### Canavar ay
### Kasım ay
### Kırım ay
## Ölenler
1973

## Önemli Olaylar
## Dünna
## Gagauz
## Doğanlar
* 1 Harman ay — Araz Yakupoğlu — şair
* 12 Büük ay — Hande Yener zaanatçı

## Ölenler

## Nobel
1936

## Önemli Olaylar
## Dünya
## Gagauz
## Doğanlar
*2 Küçük ay — Dimitriy Uzun
*Nikolay Tufar
*İvan Konstandoglu

## Ölenler

## Nobel
10 Canavar ay

**Olaylar**
* 680 - Muhammed'in torunu İmam Hüseyin, Kerbela'da başı kesilerek öldürüldü.
* 1690 - Belgrad'ın ikinci defa fethi.
* 1926 - Kıyafet Kanunu'nun kabulü
* 1944 - Nazi katliamı: 800 çingene çocuk sistematik bir şekilde **[[Auschwitz]]** kampında öldürüldü.
* 1965 - Genel seçim sonuçları: Adalet Partisi 240 milletvekili ile çoğunluğu elde etti. CHP 134, Millet Partisi 31, Yeni Türkiye Partisi 19, Türkiye İşçi Partisi 15, Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi 11 milletvekili çıkardı. Türkiye tarihinde ilk kez bir sosyalist parti, Türkiye İşçi Partisi 15 milletvekili ile TBMM'de grup kurmaya hak kazandı.
* 1987 - Fiji'de cumhuriyet ilan edildi.
* 1988 - ABD Doları 1845 liraya çıktı. Merkez Bankası ilk kez müdahale kararı aldı. Müdahaleye rağmen ertesi gün serbest piyasada dolar 1975 liraya fırladı.
* 1995 - Garry Kasparov, bir ay süren satranç turnuvasında rakibi Viswanathan Anand'ı yendi.
* 1997 - Arjantin havayollarına ait bir DC-9 Uruguay'da düştü; 74 kişi öldü.

Doğumlar
* 1470 - Yavuz Sultan Selim, Osmanlı padişahı (ö. 1520)
* 1731 - Henry Cavendish, İngiliz fizikçi ve kimyacı (ö. 1810)
* 1813 - Giuseppe Verdi, İtalyan besteci (ö. 1901)
* 1930 - Harold Pinter, İngiliz oyun yazarı
* 1968 - Feridun Düzağaç, Türk müzisyen

Ölümler
* 1964 - Cemil Sait Barlas, Türk siyasetçi, gazeteci ve yazar (d. 1905)
* 1977 - İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Türk tarihçi (d. 1888)
* 1985 - Orson Welles, ABD'li sinema oyuncusu ve film yönetmeni (d. 1915)
* 1985 - Yul Brynner, Rus sinema oyuncusu (d. 1915)
* 1995 - Kadir Savun, Türk sinema oyuncusu (d. 1926)
11 Canavar ay

Olaylar

 

*1868 - **[[Thomas Edison]]**, ilk icadı elektrikli ses makinesi (fonograf) için patent aldı.
*1910 - ABD eski başkanı Theodore Roosevelt bir uçakla uçan ilk ABD başkanı oldu. Wright Kardeşler'in yaptığı uçakla Missouri'de dört dakika uçtu.
*1922 - TBMM Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında Mudanya Mütarekesi imzalandı.
*1924 - TBMM yeni binasına taşındı; Cumhuriyet Bayramı'nın ilk kutlama töreni burada yapıldı.
*1939 - Albert Einstein, Roosevelt'e, atom bombası konusuna dikkatini çekmek için yazdığı ünlü mektubunu kaleme aldı.
*1948 - BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) Ulusal Komisyonu kuruldu.
*1968 - NASA, ilk insanlı uzay uçuşunda Apollo 7'yi uzaya fırlattı.
*1979 - Gazeteci Abdi İpekçi cinayeti zanlısı Mehmet Ali Ağca'nın yargılanmasına başlandı.
*1986 - ABD başkanı Ronald Reagan ile Sovyetler Birliği lideri Mikhail Gorbachev, Reykjavik'te (İslandiya) bir araya gelip Avrupa'daki orta menzilli füzelerin karşılıklı azaltılması konusunu görüştüler. 
*1995 - Bosna-Hersek'te ateşkes ilan edildi.

Doğumlar
*1910 - Cahit Arf, Türk matematikçi, TÜBİTAK Bilim Kolu eski Başkanı
*1928 - Yıldız Kenter, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı 
*1953 - David Morse, ABD'li aktör
*1955 - Hans Peter Briegel, Alman futbol adamı
*1961 - Steve Young, ABD'li futbolcu 
*1983 - Ruslan Ponomariov, Ukraynalı satranç oyuncusu

Ölümler
*1889 - James Prescott Joule, İngiliz fizikçi (d. 1818)
*1896 - Anton Bruckner, Avusturyalı besteci (d. 1924)
*1999 - Fakir Baykurt, Türk yazar (d. 1929)
*2005 - Attilâ İlhan, Türk yazar (d. 1925)
12 Canavar ay

**Olaylar**
*1492 - Cenova'lı denizci Kristof Kolomb, Karayipler'e ulaştı. Fakat Doğu Asya'ya geldiğini düşünüyordu.
*1579 - Sadrazam Sokollu Mehmet Paşa, bir Boşnak saldırgan tarafından sarayda öldürüldü.
*1968 - Ekvator Ginesi, İspaniya'dan bağımsızlığını kazandı.
*1980 - 11. Genel nüfus sayımı yapıldı. Sokağa çıkma yasağı sırasında güvenlik güçleri operasyonlar yaptı, çok sayıda kişi gözaltına alındı. Türkiye'nin nüfusu: 45.217.556 olarak belirlendi.
*1984 - IRA, Margaret Thatcher'in kaldığı otele bomba attı. Margaret Thatcher kurtuldu, fakat 5 kişi öldü.
*1991 - Sovyetler Birliği başkanı Gorbaçov ile diğer respublikası liderlerinin bir araya geldiği Devlet Konseyi toplantısında KGB'nin lağvedilmesi kararı alındı.
*1992 - TEMA Vakfı kuruldu.
*1999 - Pervez Müşerref, Pakistan'da kansız bir darbe ile yönetime geldi.
*2006 - Franțiya'da Sosyalist Parti'nin sunduğu ve "Ermeni soykırımının inkârının suç sayılması"nı öngören yasa teklifi, Franțiya Parlamentosunda 19'a karşı 106 oyla kabul edildi.
*2006 - Nobel Edebiyat Ödülü yazar Orhan Pamuk'a verildi.

Doğumlar
*1866 - Ramsay MacDonald, Britanyalı siyasetçi ve Birleşik Krallık başbakanı (ö. 1937)
*1875 - Aleister Crowley, İngiliz yazar (ö. 1947)
*1934 - Oğuz Atay, Türk yazar (ö. 1977)
*1935 - Luciano Pavarotti, İtalyan tenor (ö. 2007)
*1963 - Raimond Aumann, Alman futbolcu

Ölümler
*1870 - Robert Edward Lee, ABD'li komutan (d. 1807)
*1965 - Paul Hermann Müller, Nobel ödülü kazanmış İsviçreli kimyacı (d. 1899)
*1987 - Fahri Korutürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin 6. cumhurbaşkanı (d. 1903)
*1999 - Wilt Chamberlain, ABD'li basketbolcu (d. 1936)
*2001 - Hikmet Şimşek, Türk orkestra şefi (d. 1924)
13 Canavar ay

Olaylar
*1905 - Galatasaray Spor Kulübü kuruldu.
*1918 - Talat Paşa liderliğindeki İttihat ve Terakki hükümeti Mondros Mütarekesi'ni imzalayarak Osmanlı için I. Dünya Savaşı'nı bitirdi ve istifa etti.
*1921 - Atatürk, Kars Antlaşması'nı yaptı.
*1923 - TBMM'de, Ankara'nın hükümet merkezi ve başkent olması kararlaştırıldı.
*1968 - Avstraliya'ya ilk Türk işçi kafilesi hareket etti.
*1972 - Bir Urugvay askeri uçağı And dağlarında (Argentina ve Çili sınırında) düştü. Sağ kalan 16 kişiye 23 Aralık'ta ulaşılarak kurtarıldı. Bkn: Urugvay Hava Kuvvetleri Uçuş 571
*1973 - Sanatçı Victor Jara, Şili'nin Santiago Stadyumu'nda elleri kesildikten sonra kurşuna dizildi.
*1991 - Eski MİT müsteşarı emekli orgeneral Adnan Ersöz öldürüldü. Ersöz'ü Dev-Sol örgütü militanlarının öldürdüğü açıklandı.
*1996 - Radikal gazetesi yayın hayatına başladı.
*2006 - Birleşmiş Milletler genel kurulu, Üülen Koreya dışişleri bakanı Ban Ki-moon'u yeni BM Genel Sekreteri olarak resmen atadı. Moon görevi Kofi Annan'dan 1 Ocak 2007'de devraldı.

Doğumlar

*1903 - **[[Art Tatum]]**, Amerikalı caz piyanisti (ö. 1956)
*1921 - Yves Montand, Fransız şarkıcı ve sinema oyuncusu (ö. 1991)
*1925 - Margaret Thatcher, İngiliz siyasetçi ve başbakan
*1927 - Turgut Özal, Türkiye Respublikası eski cumhurbaşkanı (ö. 1993)
*1941 - Emre Kongar, Türk toplum bilimci

Ölümler
*1687 - Geminiano Montanari, İtalyan gökbilimci (d. 1633)
*1815 - Joachim Murat, Napoli kralı (d. 1767)
*1973 - Halikarnas Balıkçısı, Türk yazar (d. 1890)
*1978 - Ferih Egemen, Türk sanatçı (d. 1917)
*1999 - Mahmut Tali Öngören, Türk sinema ve tiyatro yazarı (d. 1931)
14 Canavar ay

Olaylar


*1808 - Nizam-ı Cedid, Sekban-ı Cedid adıyla yeniden kuruldu.
*1944 - İngilizler Atina'ya girdi.
*1950 - Koreya'ye Türk askeri birliği ulaştı.
*1958 - ABD Nevada'da bir yeraltı nükleer deneme yaptı.
*1964 - Leonid Brejnev, Nikita Kruşçev'in yerine Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin başkanı ve devlet başkanı oldu. 
*1964 - Nobel Barış Ödülü zenci rahip Martin Luther King'e verildi.
*1973 - Kutsal Yom Kippur gününde Mısır ve Suriye orduları İsrail'e saldırdı.
*1981 - Hüsnü Mübarek, Enver Sedat'ın suikast sonucu öldürülmesinin bir hafta sonrasında Mısır cumhurbaşkanı oldu.
*1994 - Nobel Barış Ödülü Yaser Arafat, İzak Rabin ve Şimon Perez'e verildi.

Doğumlar
*1906 - Hannah Arendt, Alman siyaset bilimcisi (ö. 1975)
*1930 - Joseph Mobutu, Zaire devlet başkanı  (ö. 1997)
*1938 - Farah Diba, İran kraliçesi 
*1974 - Tümer Metin, Türk futbolcu

Ölümler
*1967 - Marcel Aymé, Fransız yazar (d. 1902)
*2006 - Selahattin İçli, Türk besteci (d. 1923)
15 Canavar ay

Olaylar
*1582 - Evropa'da Gregoryen takvimi kabul edildi.
*1917 - Fransızlarca tutuklanan ve Alman gizli servisine bazı bilgiler verdiğini kabul eden Hollandalı dansçı Mata Hari (Margaretha Geertruida), askeri mahkemece yargılandıktan sonra, kurşuna dizildi. 
*1927 - Gazi Mustafa Kemal Paşa CHP kurultayında "Büyük Nutuk"u okumaya başladı. Nutuk'un okunuşu 6 gün sürdü.
*1937 - Yeni harflerle basılan ilk kağıt paralar tedavüle çıktı. Üzerinde Atatürk'ün resmi bulunan 100 liralık banknotlar 1942'de tedavülden kaldırıldı.
*1946 - Nazi savaş suçlusu Hermann Göring idam edilmesine saatler kala zehir içerek intihar etti.
*1961 - Uluslararası Af Örgütü London'da kuruldu.
*1970 - İstanbul'da kolera salgını olduğu açıklandı.
*1990 - Sovyetler Birliği başkanı Mihail Gorbaçov, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
*1999 - Sınır Tanımayan Doktorlar örgütü, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
*2003 - İlham Aliyev babası Haydar Aliyev'in yerine geçerek Azerbaycan devlet başkanı oldu.

Doğumlar



*M.Ö. 70 - Publius Vergilius Maro, Romalı şair (ö. M.Ö. 19)
*1608 - Evangelista Torricelli, BarIS (ö. 1647)
*1836 - **[[Friedrich Nietzsche]]**, Alman filozof (ö. 1900)
*1923 - Italo Calvino, İtalyan yazar (ö. 1985)
*1926 - Michel Foucault, Fransız düşünür (ö. 1984)

Ölümler
*1563 - Andreas Vesalius, Romalı hekim (d. 1514)
*1872 - Handrij Zejler, Alman yazar (d. 1804)
*1917 - Mata Hari, Hollandalı dansçı ve sözde casus (d. 1876)
*1946 - Hermann Göring, Alman general ve politikacı (d. 1893)
*1958 - Asaf Halet Çelebi, Türk şair (d. 1951)
9 Canavar ay

Olaylar
* 1446 - Kore'de Hangul alfabesi yayımlandı.
* 1888 - Washington Anıtı resmen açıldı.
* 1957 - Tibet, Kitay Halk Respublikası'ne bağlandı.
* 1963 - Poyraz doğu İtaliya'da, bir barajda meydana gelen göçük sonucu oluşan su dalgası  2.000 den fazla kişinin ölümüne yol açtı.
* 1967 - Che Guevara, yakalandıktan bir gün sonra, Boliviya'da devrim yapmaya teşebbüs etmek suçundan infaz edildi.
* 1970 - Kamboca'da Khmer Respublikası ilan edildi.
* 2004 - Afganistan'da ilk demokratik seçimler yapıldı.
* 2005 - Kitay Halk Respublikası, Everest tepesinin yüksekliğinin 8848.43 m olduğunu resmî olarak açıkladı.
* 2005 - Birleşik Krallık'ta demiryollarında tütün mamulleri kullanımı tamamen yasaklandı.
* 2006 - Poyraz Koreya bir nükleer deneme yaptığını açıkladı.
* 2006 - Google,YouTube'u 1.65 milyar dolara aldığını açıkladı.
Doğumlar
* 1201 - Robert de Sorbon, Fransız teolog (ö. 1274)
* 1757 - X. Charles, Fransa kralı (ö. 1836)
* 1852 - Hermann Emil Fischer, Alman kimyager (ö. 1919)
* 1866 - Emine Nazikeda, Sultan Mehmed Vahdettin Han eşi ve Baş Kadınefendi. (ö. 4 Nisan 1941)
* 1873 - Karl Schwarzschild, Alman fizikçi  (ö. 1916)
Ölümler
* 1934 - I. Alexander, Yugoslavya kralı (d. 1888)
* 1934   - Louis Barthou, Fransız siyasetçi (d. 1862)
* 1941 - Helen Morgan, ABD'li şarkıcı ve aktris (d. 1900)
* 1943 - Pieter Zeeman, Hollandalı fizikçi (d. 1865)
* 1967 - Cyril Norman Hinshelwood, İngiliz kimyager (d. 1897)
16 Canavar ay

Olaylar


*1793 - Franțiya kraliçesi Marie Antoinette giyotinle idam edildi.
*1924 - Topkapı Sarayı müze olarak ziyarete açıldı.

*1940 - Varşova gettosu Nazi SS birlikleri tarafından kuruldu.
*1964 - Çin, ilk atom bombasını patlatarak dünyanın 4. nükleer gücü oldu.
*1966 - CHP genel başkanı İsmet İnönü, cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'e yazdığı mektubu kamuoyuna açıkladı. İnönü, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın idamlarının durdurulmasını istedi.
*1970 - Enver Sedat, Mısır devlet başkanı oldu.
*1981 - Isparta cezaevinden izinli çıkan Yılmaz Güney'in yurt dışına kaçtığı ortaya çıktı.
*1990 - Sovyetler Birliği cumhurbaşkanı Gorbaçov, *[[serbest piyasa ekonomisi]]*ne geçileceğini açıkladı.
*2002 - İrak devlet başkanı Saddam Hüseyin, 7 yıllık yeni görev süresi için düzenlenen halk oylamasında oyların tamamını aldı.
*2002 - ABD başkanı George Bush, ABD kongresinin onayladığı, İrak'a savaş açma yetkisi veren kararı imzaladı.
Doğumlar
*1854 - Oscar Wilde, İrlandalı yazar (ö. 1900)
*1886 - David Ben-Gurion, İsrail devletinin kurucusu ve ilk başbakanı (ö. 1973)
*1898 - Othmar Pferschy, Avusturyalı fotoğrafçı (ö. 1984)
*1918 - Louis Althusser, Marksist düşünür (ö. 1990)
*1954 - Coşkun Sabah, Türk müzisyen 

Ölümler
*1909 - Jakub Bart Cisinski, Alman yazar (d. 1856)
*1959 - George Catlett Marshall, ABD'li asker ve devlet adamı (d. 1880)
*2006 - Füsun Sayek, Türk Tabipler Birliği başkanlığını yapmış göz doktoru (d. 1947)
*2007 - Toşe Proeski, Makedon şarkıcı (d. 1981)
17 Canavar ay

Olaylar
*1448 - Hunyadi Yanos komutasında ve çoğunluğu Macarlardan oluşan ordu, II. Murat'ın komutasındaki Osmanlı ordusuyla karşı karşıya geldi (II. Kosova Savaşı).
*1912 - Bulgaristan, Yunanistan ve Sırbistan bir araya gelerek Osmanlı Devleti'ne karşı savaş açtı (I. Balkan Savaşı).
*1919 - Batı Trakya'daki İskeçe Kasabası, Yunanlılar tarafından işgal edildi.
*1922 - Gökçeada'nın kurtuluşu
*1933 - Albert Einstein, Almanya'dan Amerika'ya kaçtı. 
*1938 - Atatürk ilk ağır komaya girdi.
*1950 - Türkiye'nin de Kore Savaşı'na katılmasıyla 500 kişilik ilk Türk askeri birliği Kore'ye ulaştı ve Pusan'da karaya çıktı.
*1951 - Türkiye'nin NATO'ya katılmasıyla ilgili protokol, London'da imzalandı.
*1973 - OPEC, bazı batılı ülkelere, Suriye ile olan savaşında İsrail'e yardım ettikleri gerekçesiyle petrol ambargosu uygulamaya başladı.
*1987 - Eski cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, devlet töreninden sonra Devlet mezarlığı'nda toprağa verildi.

Doğumlar



*1895 - Mikhail Bakhtin, Rus filozof ve edebiyat teorisyeni (ö. 1975)
*1915 - Arthur Miller, ABD'li oyun yazarı (ö. 2005)
*1948 - Robert Jordan, ABD'li yazar (ö. 2007)
*1972 - Tarkan Tevetoğlu, Türk pop müzisyeni
*1979 - Kimi Räikkönen, Finlandiyalı Formula 1 pilotu

Ölümler
*1806 - Jean-Jacques Dessalines, Haiti imparatoru (d. 1758)
*1849 - Frédéric Chopin, Polonya asıllı Fransız besteci (d. 1810)
*1889 - Nikolay Çernişevski, Rus yazar (d. 1828)
*1910 - Carlo Michelstaedter, İtalyan yazar (d. 1887)

*2002 - Soner Ağın, Türk tiyatrocu (d. 1945)
18 Canavar ay

Olaylar
*1867 - ABD, Alaska'yı Rusiya'dan 7,2 milyon dolar karşılığında alarak topraklarına kattı.
*1892 - Chicago ve New York arasında ilk uzun telefon hattı açıldı.
*1898 - ABD, Puerto Riko'nun sahibi oldu.
*1912 - I. Balkan Savaşı başladı.
*1912 - Trablusgarp Savaşı'nı sona erdiren Uşi Antlaşması imzalandı.
*1931 - Bilim adamı Thomas Edison 84 yaşında öldü.
*1944 - Sovyetler, Çekoslovakya'yı işgal etti.
*1954 - Texas Instruments şirketi ilk transistörlü radyoyu üretti. 
*1996 - Yargıtay, Yaşar Kemal'e verilen 1 yıl 8 aylık hapis cezasını onadı.
*2007 - Eski Pakistan başbakanı Benazir Butto, 8 yıllık sürgünün ardından döndüğü ülkesinde bombalı bir saldırıya hedef oldu. 126 kişinin öldüğü ve 248 kişinin yaralandığı saldırıdan Butto yara almadan kurtuldu.

Doğumlar
*1405 - II. Pius, papa (ö. 1464)
*1663 - Savoy Prensi Eugen, Avusturyalı general (ö. 1736)
*1822 - Mithat Paşa, Osmanlı devlet adamı (ö. 1884)
*1862 - Mehmet Esat Bülkat, Türk asker ve yazar (ö. 1952)
*1939 - Lee Harvey Oswald, ABD'li suikastçi (ö. 1963) 

Ölümler



*1871 - **[[Charles Babbage]]**, İngiliz matematikçi ve mucit (d. 1791)
*1949 - Enis Behiç Koryürek, Türk şair (d. 1892)
*1955 - Jose Ortega y Gasset, İspanyol filozof (d. 1883)
*1957 - Hüseyin Cahit Yalçın, Türk gazeteci ve yazar (d. 1875)
*2000 - Julie London, ABD'li sinema oyuncusu ve şarkıcı (d. 1926)