open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oman

**Oman** (Arab dili: *سلطنة عُمان*) — Aziyada devlet. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 69-cü erde durêr. Var Saudi Arabiya, Yemen, Birleşik Arab Emirlikleri ile kara sınırları.

## Komşuları
* Saudi Arabiya
* Yemen
* Birleşik Arab Emirlikleri

## Genel Bilgiler
* En yüksek dağ Jabal Shams dağı 2.980 m
* Kumsal: 2.092&nbsp;km
* Klimat: Çöl 
* Okuma yazma bilenlerin oranı % 60 'dır.
* Nüfus artış oranı: % 0.87 (2001) 
* HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: %0.11 (1999)

### Ortalama hayat
* Toplam nüfus: 58 yıl (2002)
* Erkeklerde: 56 yıl (2002)
* Kadınlarda: 58 yıl (2002)

## İhracat
Oman İhracat: 11.1 milyar $ (2000)
* Yaponiya % 27, 
* Kitay % 12, 
* Tailand % 18, 
* Birleşik Arab Emirlikleri % 12, 
* Üülen Koreya % 12, 
* Amerika Birleşik Devletläri % 24, 
* Türkiyä % 1,

## İthalat

Oman İthalat: 4.5 milyar $ (2000)
* Birleşik Arab Emirlikleri % 26,
* Yaponiya % 16,
* Büük Britaniya % 9,
* İtaliya % 7,
* Germaniya % 6, 
* Amerika Birleşik Devletläri % 5, 
* Türkiyä % 1,

## İnsannarı hem kasabaları
Omanda yaşêêr 2.567.000 kişi, onnan 81,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Maskat 650.000 (2006) kişidir. Baş kasabada toplandı padişaalıın % 60 insannarı.

## Büük kasabalar

* Maskat 
* Dibba 
* Jabrin 
* Nakhal 
* Nziwa 
* Rustaq 
* Bahla 
* Mirbat 
* Nakhl Fort

## Nüfus
Nüfusun çoğunluğu Arap, Baluchi, Üülen Aziyalılar, Afrikalılardır. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Üülen Aziyalılar, Afrikalılardır. En büyük ikinci millet Beluclerhidir. 

## Dil
Devlet dili Arab dili dir.

Halk konuşur % 74 Arab dilinii Sora Baluchi, Güney Asyalılar, Afrikalılar, Büük Birtaniyalılardır.

## Din
* İslam % 92
* Budist % 0.01
* Hindu % 4
* Hristian % 3
* Cayna % 0.02
* Sihizm % 0.05
* Bahaizm % 0.02

## Resimler

Dibba on 24 November 2007 Pict 4.jpg|Oman
Nakhl Fort 03.jpg|Oman
Nizwa Jama.PNG|Nizva, Oman
Nakhalfort.jpg|Oman
Ruwi flickr01.jpg|Oman
Tomay

**Tomay** (moldovanca: *Tomai*, rusça: *Томай*) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Çadır dolayında küü.

## İstoriyası
Tomay küüyü Çadır-Lunga dolayında kurulmuş o vakıtlar, açan gagauzlar geçärmişlär yaşamaa Bulgariyadan Bucak kırlarına. O kurulmuş Orumbetoglu hanın çorbacılık yerlerindä.

1819 yılda tomaylılar kurmuşlar küüdä bir ortodoks klisesi.

1853-1856 yıllarda tomaylılar pay almışlar Kırım cengindä.

1914 yılda Tomayda varmış 530 ev, 2676 kişi hem 7458,5 desätina toprak.

Tomaylılar pay almışlar türlü frontlarda Birinci dünnää cengindä.

1918-1940 yıllarda küü girärdi Romun padişaalıı içinä, sora Sovet Birliin devletinä.

Tomaylılar pay almışlar İkinci dünnää cengindä da.

## Aaçlık kurbannarı
Var Küüyün mezarlıında Aaçlık kurbannarın toplu mezarını. 2500 kişi 1946-1947 yıllarında aaçlıktan öldülär.

## Kullanılmış kiyatlar
Tiraspol

**Tiraspol** (Moldovanca: *Tiraspol, Тираспол*, Ukraince: *Тирасполь*, Rusça: Тирасполь) — Moldova Republikasının baş kasabası.

* Din: Ortodox
* Klimat: Kara klimatı

## Nüfus
* 1926: 29 700 
* 1939: 38 000 
* 1959: 63 000 
* 1970: 105 000
* 1979: 119 000 
* 1995: 130 870 
* 2004: 159 163 

## Kişiler
* İgor Alexander Caruso
* Vladimir Iastrebciak
* Michail Fjodorowitsch Larionow
* Nikolai Dmitrijewitsch Selinski
* Serghei Ţvetkov

## Halklar
* Rus: % 41.71
* Ukrain: % 33.07
* Moldavalı: % 15.05 
* Bulgar: % 1,55
* Gagauz: % 1,26 
* Belarus: % 1,712
* German: % 0,44
* İtaliyan: % 0,33
* Portugez: % 0,55

## Kardaş kasabalar
*  **[[Volgograd]]**, Rusiya
*  **[[Trondheim]]**, Norvegiya
*  **[[Severodvinsk]]**, Rusiya
*  **[[Sohum]]**, Gruziya
*  **[[Tshinvali]]**, Gruziya
*  **[[Mykolaiv]]**, Ukraina
*  **[[Kaluga]]**, Rusiya
*  **[[Eilenburg]]**, Germaniya
*  **[[Minsk]]**, Belarus
*  **[[Obninsk]]**, Rusiya
Tuva

**Tuva** (Tuva: *Тыва Республика*, Rus: Республика Тыва) - Aziyada Rusiyaya baalı avtonom respublika.

* Nüfus: 305,510 (2002)
** Kasaba: 157,299 (51.5%)
** Küü: 148,211 (48.5%)
** Erkek: 144,961 (47.4%)
** Kadın: 160,549 (52.6%)

* Kadın 1000 Erkek: 1,108

* Yaş: 25.5 yıl
** Kasaba: 26.4 yıl
** Küü: 24.5 yıl
** Erkek: 25.2 yıl
** Kadın: 27.6 yıl

* Sayı ev halkı: 82,882 ile 299,510 insan
** Kasaba: 47,073 (ile 152,542 insan)
** Küü: 35,809 (ile 146,968 insan)

## Dinnär
* Budizm
* Şamanizm
* Hristian
* İslam
* Tayfe

## Tuva Zonalar
# Bay-Tayga 
# Barıın-Hemçik 
# Çöön-Hemçik 
# Kaa-Hem İli
# Kızıl 
# Möngün(gümüş)-Tayga 
# Övür 
# Piy-Hem 
# Süt-Göl
# Tandı
# Tere-Göl
# Tes-Hem
# Toju 
# Uluğ-Hem 
# Çaa-Göl
# Çedi-Göl 
# Erzin (Ersin) 

## Tuva Nüfus

## Tuva Alfaviti
Türk dili

**Türk dili** () — türk dilleri gruppasına giren dil, angisindä laf eder türk halkı. Türkiyenin hem tanınmayan Poyraz Kipra Türk Respublikası ofițial dili. Bu dilde laf eder 90,000,000-a yakın insan.
Türk dilleri

**Türk dilleri** —   Günduusu Evropadan Sibir hem Kitayın günbatısına kadar uzanan bir territoriyada laf edilän diller. Bu dillerdä 180 million insan ana dili olarak, taa 20 million insan ikinci dil olarak laf ederlär. Birbirlerilän çok yakın hısım sayılan hem 40 farklı yazı dilinä bölünen bir dil gruppası. Türk dilleri Altay dilleri aylesinä girer Türk Halkları konuşur. En çok konuşulan Türk dili, Türkiye türkçäsi.

Türk dillerini übür dil aylelerinän farklı yapêr o maasusluk ani laf edennär uzun zaman yaşamaları devam etti göçebe olarak, dä bu üzden bu diller hep birbirlerinnän etkilendi. Türk dillerinin çok sayıda aynı maanada kullanılan ortak lafları bulunêr hem cümle strukturaları da hep benzeer. Onuştan var bir başka versiya (maasus Türkiyädä) angısı savunêr ani Türk dilleri diil bir dil aylesi, dä tek bir dilin dialektleri. Bu görüş pek beenilmeer übür Türk dili laf edän padişaalıklar içindä. *Türk dialektleri*, *Şindiki Türk yazı dilleri* yaki *[[Türk dilin kolları]]* olarak adlar peydalanêr hep o sebeptän.  

Bu tablițada veriler bir örnek angısı gösterer Türk dillerinde cümle strukturası hep aynı kaldı:

## Türk dilleri aylesi
Türk dilleri aylesinä girer 40 farklı dil hem bu dillerdä laf eder 180 million insan ana dili olarak. Türk dilleri Altay dilleri aylesina en büük dil gruppası. Dünnädäki bütün dil ayleleri arasında edinci büük dil gruppası hem ilerdäki on yıllar içindä var nicä taa da büüsün. Oguz, Uygur,  Kıpçak,  Sibir,  Ogur ve Argu grublarına ayrılır

## Dünnädäki büük dil ayleleri
# İndo-Evropa dil aylesi
# Kitay-Tibet dil aylesi
# Niger-Kongo dil aylesi
# Afro-Aziya dil aylesi
# Avstroneziya dil aylesi
# Dravid dilleri aylesi
# **Türk dilleri ailesi** (Altay dilleri içindä)
### Dış baalantılar
* Türkçe Orhun Bengu Taşları
Täbriz

**Täbriz** — İran Azerbaycanında en büük kasaba. Burada oturêr 2,187,998 yaklaşık insan. Poşta kodu 51368
Tülüküü

**Tülüküü** (moldovanca: *Etulia*, rusça: *Етулия*) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Valkaneş dolayında küü.
Uetersen

**Uetersen** — küü Germaniya devletindä, gmina Pinneberg țentri Schleswig-Holstein (Bundesland). Uetersen erleşer Pinnau deresi kıyısında. 2007 bilgilerinä görä yaşêêr 17.865-ä yakın insan.

## Baalantılar
Türkmen dili

**Türkmen dili** (Türkmen: *Türkmençe*) — bir oguz dili angısında türkmenner laf eder. Türk dillerindän biri. Türkmenistanın ofițial dili.

## Taryhy
Türkmenin häzirki ulanylyan edebi dilinin döreyşi köp kişi tarapyndan Magtymgulynyn şygryyeti bilen baglanyşdyrylyar. Magtymguly ilkinjileriň hatarynda halkyn ulanyan dilini öz çylşyrymly dini-pelsepi-sosial temalarda yazylan şygyrlaryna sygdyrmagy başarypdyr. Sol bir wagtyň özünde gündelik türkmen durmuşynyň meselelerine hem hötdesinden gelendigi üçin türkmenlerin we beyleki Merkezi Aziya halklarynyn arasynda ayratyn hormatdan peydalanyar.
Türkmenistan

**Türkmenistan** (türkmençä: *Türkmenistan Respublikasy*) — bir devlet Aziyada. Komşu devletler: Özbekistan, Afganistan, Kazahstan, İran. 

* Terriyoriyası: 491200 km2 
* İnsannar: 4.952.081 kişi
* Kendibaşınalık: 27 Canavar ay 1991
* Başkasaba : Aşgabad



Image:The entrance to the Walk of Health.jpg
Image:Ashgabat city park.jpg
Ukraina gimnası

**Ukraina Gimnası** — "Şçe ne vmerla Ukrainı i slava, i volya" (Ukraince: Ще не вмерла України і слава, і воля, yaki gagauzça "Taa ölmedi Ukrainada şan hem serbestlik") kabledildi muzıkası 15 yanvar 1992-ci yılda ikinci kerä istoriyada. 

Ukraina Milli Gimnasının muzıkasını 1863-cü yılda Mıhailo Verbıtski, laflarını 1862-ci yılda da Pavlo Chubınski yazdılar. Gimnanın lafları kabledildi 6 mart 2003-cü yılda. 

Gimnanın birinci cümnäsinin lafları farklıy originaldan angısını yazdı 1862-cı yılda Ukrainanın baş kasabası Kievdä oturan anılmış etnografist Pavlo Chubınski. Öbür yılda Günbatısı Ukrainadan urum-katolik kompozitor Mıhailo Verbıtski, düzdü muzıka o laflar için. Seftä gimna seslendi 1864-cü yılda Lvov Ukraina Teatrusu horu tarafından. 

1917-ci yılda "Taa ölmedi Ukraina" seçildi Ukraina Halk Respublikasının gimnası angısı pek aaz yaşadı. Ama 1920-ci yılda Ukraina geçti Sovet kuvedinin altına da bu gimna yasaklandı eni rejim tarafınnan.

"Taa ölmedi Ukrainada şan hem serbestlik" de-fakto Ukraina Milli Gimnası oldu 5 dekabri 1991-ci yıldan o gün ani Ukrainanın ilk prezidenti Leonid Kravçuk emin etti.

Ukraina Gimnasını çevirdi gagauz diline Kiev Devlet Universiteti üüredicisi, Ukraina Gagauz Birlii başı, poetessa Tudora Arnaut.


;UKRAİNA MİLLİ GİMNASI

Ще не вмерла України ні слава, ні воля.
Ще нам, браття українці, усміхнеться доля.
Згинуть наші вороженьки, як роса на сонці,
Запануєм і ми, браття, у своїй сторонці.
Душу й тіло ми положим за нашу свободу,
І покажем, що ми, браття, козацького роду.
 
Taa ölmedi Ukrainada şan hem serbestlik.
Taa bizä kardaşlarım gülecek kısmet.
Yok olcek duşmannarımız nasın çii güneştä,
Biz da saabi olacez bizim memlekettä.
Canımızı hem güüdemizi serbestlää verecez 
Hem kozak soyundan geldiimizi gösterecez
Ukrainnär

**Ukrainnär** (Ukrain dili: *українці*) — Ukrayna Respublikasının topraklarında yaşayan hristian (pravoslav) olan, İndo-Evropa dillerin slavyan gruppasına girän dildä lafedän millet. 44-45 milyon kişi (2005)

### Ukrainnär
# Hürrem Sultan
# Turhan Hatice Sultan
# Raya Dunayevskaya
# Ilya Egrenburg
# Jan Galka
# Nikolay Gogol
# Daniil Granin
# Vasiliy Grossmen
# Stepan Bandera
# Vyaçeslav Çhornovil
# Mıhaylo Grushevskiy
# Yevgen Konovaleţ
# Leonid Kravçuk
# Leonid Kuçma
# Nestor Mahno
# Ruslana
# Andriy Mikolayoviç Şevçenko
# Andriy Voronin etc.
Ukraina gagauzları

**Ukraina gagauzları** — Üülen Bucak regionunda yaşayan gagauz toplumu. Ukraina devletindä yaklaşık 32 bin gagauz yaşêêr. Bu devlettä gagauzlar Odessa bölgesinin (oblastinin) Bolgrad, Reni hem Tarutino rayonnarında bulunan küülerdä topluca yaşêêrlar.

## Gagauz küüleri
* Kurçu
* Karakurt
* Kubey
* Satılık-Hacı
* Dimitrovka
* Bolboka
* Eski Troyan
Ukraına

**Ukraına** () — Evropa da bir devlet. Evropanın ikinci büük devleti.

* Kumsal: 2,782 km
* Klimat: Suuk klimatı, Krımda akdeniz klimatı
* En alçak noktası: Karadeniz 0 m
* Een üüsek noktası: Hora Hoverla 2,061 m
* Maademner: Demir, Kömür, Manganez, Gaz, Tuz, Şufa
* Ekincilik: % 58
* Tarla: % 2
* Otlar: % 13
* Daa: % 18
* Başka: % 9 (1993)
* Sulu tarla: 26,050 km² (1993)
* insannar 2021: 41 319 838 
* İnsannar 2010: 46,011,200 (27-cü)
* İnsannar 2001: 48,457,102 
* İnsannar sıklıı: 77/km² (115-cü) 
* İnsannar artmaa: %-0.6 (2006)
* Göçüm: -0.43 göçüm/1,000 insannar (2006)
* Uşak ölüm: 14.39 ölüm/1,000 duun uşak (2006)
* Ömür insannar hepsi: 69.98 yıl
* Erkekler: 64.71 yıl
* Kadınnar: 75.59 yıl (2006)
* Uşak sayısı: 1.17 uşak/1 kadın (2006)
* HIV/AIDS - hastalıkları sayısı: % 1.4 (2003)
* HIV/AIDS - hastalıı olan insan sayısı: 360,000 (2001)
* HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 20,000 (2003)
* Okumaa: 15 yaş hem üstü
* İnsaanar hepsi: %99.7
* Erkekler: % 99.8
* Kadınnar: % 99.6 (2003)
* Kanon (Zakon): 28 Kirez ay 1996
* İndüstri: %45.2
* İzmet: %36.1 (2005)
* İş gücü: 22.67 milion (2005)
* İşsizlik: % 3.1 (2005)
* Dış borç: 101.7 miliard $ (2008)
* Kullanılan telefon hatları: 12.142 milion (2004)
* Radio yayın istaţionnarı: AM 134, FM 289, kısa dalga 4 (1998)
* Radiolar: 45.05 milion (1997)
* Televizor yayını yapan istaţionnar: 33 (1997)
* Televizorlar: 18.05 milion (1997)
* İnternet hatları: 32 (2000)
* İnternet kullanıcıları: 5,278,100 (2005

Rusiya ile savaşta.

## Ukraına Dinner
* Hristian: % 90,2
** Ortodoks: % 72
** Katolit: % 15.8
** Protestan: % 2.4%
* İslam: % 0.6
* Çıfıt: % 0.2
* Başka dinner: % 9

## Ukraına Diller
* Ukrayn dili: (74%) 
* Rus dili: (19%) 
* Çıfıt dili: (1%)
* Romın dili: (0,74%)
* Biyaz Rusiya dili: (0,64%)
* Ungar dili: (0,37%)
* Poläk dili: (0,33%)

## Ukraynadaki Türk Halkları
* Krımçaklar
* Krım Tatarları
* Tatarlar
* Gagauzlar

## Komşularla Sınırları
Sınırları hepsi: 4,663 km
*  891 km
*  103 km
*  939 km
*  428 km
*  531 km
*  1,576 km
*  90 km

## Krım Tatarları
Ukrayna da 248,200 Krım Tatarı yaşêêr.En çok Simperopolde Krım Tatarı vardır. Krım Tatarları 3 grupadır.
* Tatlar % 55
* Yalıboyu % 30 
* Nogaylar % 15

## Büük kasabalar
* Çerkası  
* Çernihiv   
* Çernivţi  
* Dnipro   
* Doneţk 
* Ivano-Frankivsk     
* Harkiv  
* Herson  
* Hmelnıţkıy  
* Kıyiv 
*Kropıvnıţkıy 
* Luhansk   
* Lviv 
* Mıkolayiv  
* Odesa 
* Poltava 
* Rivne 
* Sumı   
* Ternopil  
* Vinnıţya  
* Luţk  
* Ujgorod 
* Zaporijjya  
* Jıtomır   
* Yalta

## Bölgeler

 
Bakhchisaray, Hansaray Museum.jpg
Monastyr uspienski.JPG
Musee Sevastopol.jpg
Livadia Palace Crimea.jpg
Yalta Cathedral.JPG
Massandra Back.JPG
St. Michael's Cathedral from belltower.JPG
Massandra Front.JPG


## Hem bak
* Ukraina gagauzları
Urum alfaviti

**Urum alfaviti**

# Detallar için hem türlü transliterațiya sistemleri için bak (transliterațiya: urumce için ingilizce). Urum alfavitinnän angliycaya transliterațiya.
# Sade lafın ortasında işlener.
# Sade lafın bitkisindä işlener.

Aşaadaki bukvalar girmez standart urum alfavitinä, ama kullanıldı pre-klassik zamannarda yada bir takım dialektlerdä. Digamma, stigma, heta, san, koppa, sampi, hem şo bukvaları işlenir hem urum țifraları gibi.

## Dış bağlantılar

*Greek Unicode Issues (ingilizce)
Uşak

**Uşak** (Türk: *Uşak*) — Türkiyä kasabası.

* Din: İslam 
* Klimat: Kara klimatı

## Uşak Viliyatı
* Banaz
* Eşme
* Karahallı
* Sivaslı
* Ulubey
* Uşak

## Komşu Viliyatlar
* Denizli 
* Manisa 
* Kütahya 
* Afyonkarhisar 

## Daalar
* Murat Daı 2.312 m
* Elma Daı 1.805 m 
* Ahır Daı 1.915 m 
* Tahtalı Tepe 1.644 m 
* Kocatepe 1.298 m 

## Uşaklı Kişiler
* Ahmet Tahtakılıç
* Besim Atalay
* Hacım Muhittin Çarıklı
* Cemal Madanoğlu
* Cengiz Küçükayvaz
* Devrim Erbil
* Durmuş Yılmaz
* Halid Ziya Uşaklıgil
* Haydar Soygeniş
* Mehmet Hacım
* Naci Aşkun
* NuriŞeker
* Orhan Dengiz
* Ragıp Soysal
* Selahattin Karakış
* Turgay Tanülkü
* Ömer Bedrettin Uşaklı
* İbrahim Hakkı Gedik
* İbrahim Tahtakılıç
* İskender Pala
Valetta

**Valetta** (Malta: *Humilissima Civitas Valletta*) — Evropada Malta baş kasabası.

* Din: Ristian, İslam, Çıfıt
* Klimat: Kara klimatı

## Valettalı Kişiler
* Albert Hyzler
* Andy Partridge hem Andrew John Partridge
* David Casa
* Enrico Mizzi
* Fabrizio Sceberras Testaferrata
* Gerald Strickland, 1. Baron Gerald Strickland
* George Borġ Olivier
* Guido de Marco
* Joseph Howard
* Lawrence Gonzi
* Tony Drago
* Ugo Pasquale Mifsud
* Ernle Bradford
* Baedeker
* Joseph A. Ebe4
* Albert Ganado
* Gerhart Ellert

 
Valletta-watchtower-citygate-229.jpg
Malta Valletta BW 2011-10-07 10-41-05.JPG
Entering the Grand Harbour; Valletta, Malta.jpg
La Valleta.jpg
Vallettaupperbarraccagardens.JPG
Office of Attorney General Malta.JPG
Quarry Wharf-Valletta-Malta.jpg
Container terminal, Grand Harbour; Valletta, Malta.jpg
Valkaneş

**Valkaneş** (moldovanca: *Vulcănești, Вулкэнешть*, rusça: *Вулканешты*) — üçüncü büük kasaba Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyada, Respublika Moldovada, Valkaneş dolayın merkezi.

1989-cu yıl insan sayımınnan belli ani kasabada yaşêêr 18.072 insan angisi: 11.990 gagauz, 2.225 romın (moldovan), 1.723 rus, 1.013 ukrain, 841 bulgar hem 280 "başkalar".

Valkaneşin yanında bulunêr Rusiya-Osmannı imperatorluu arasında cenglän ilgili anmak taşı. 
Valkaneş biliner avtonomiyanın en üülen kasabası olarak. Erleşer Kahul deresi kıyısında. Geografik koordinatnarı: 45°41′3″  hem 28°24′10″.

## [[Gagauz dili]]n valkaneş dialektı
1965-ci yılda, tiparlandı çıktı anılmış gagauz dilin aaraştırmacısının Boris Tukanın filologiya bilimnerindä kandidatlıına bilim gradlıı için disertațiyanın avtoreferatı: *«Вулканештский диалект гагаузского языка»* ("Gagauz dilin valkaneş dialektı").

## Kullanılmış kiyatlar
Valkaneş dolayı

**Valkaneş dolayı** — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindäki üç dolaydan biri. Valkaneş dolayı erleşeer Respublika Moldovanın üülen-günbatısında.

Onun sınırları var padişaalıın Kahul, Taraklı, hem Ukrainanın Reni, Bolgrad dolayları, günbatısında Prut deresi boyunca Romıniyalan. Kuruldu 1940 yılın noyabri ayın 11-dä. 
* Administrativ merkez: Valkaneş kasabası.
* Saat kuşaı: UTC+2
* Territoriyası: 0,93 km²
* Telefon kodu: +373 293 (halklararası) hem 0 293 (Moldova üzerä)
Vasi Filioglu

**Vasi Filoglu** — gagauz poeti hem yazarı.

Yanvar ayın 26-da 1949-cı yılda dünneyä geldi Beşalmada. 1965-ci yılda Beşalmadakı okulu başardı. 1969-cu yılda İ.Soltis adına Kamenka agrikultura tehnikumunu başardı. 1970-1973 - Beşalmada “Pravda” adına kolhozda agronom. 1974-cü yılda M.Frunze adına Kişinöv agrikultura institutunu başardı. 1974-1976-cı yıllarda oldu Svetlıy küüyündä agrikultura tehnikumunda üüredici hem 1977-1978-ci yıllarda “Çalık” adına sovhoz-zavodun öndericisi. 1979-2000-ci yıllarda Beşalmada “Pravda” adına kolhozda baş agronom, kolhoz başına yardımcı.

1995-ci yıldan oldu Moldova Yazarlar Birlii azası hem 1999-cu yılda Gagauz Yazarlar Birlii kurucusu. 2001 yıldan beeri işleer Beşalmada “Birlik” adına çiftçilik çorbacılıın öndericisi. 2004-cü yılda oldu Moldovadakı “Nistru” Yazarlar Birlii azası. 1965-ci yıldan peetleri tiparlandı gazeta sayfalarında, jurnallarda, antolojiyalarda, birkaç avtor toplumnarında hem üürenmäk kiyatlarında.

Çıktı ayırı kiyatları: “Aydınnık”, “Yıl kuşaan korafları”, “Sedef korafları”, “Ha, tutunalım kol-kola!”, “Can sızıntısı”.
Uganda

**Uganda** (İngilizçe: *Uganda*) — Afrikada bir devlet.

* Klimat: Kara klimatı
* Kadın: % 51,4 
* Erkek: + 48,4 
* Demiryolu: 1,241 km 
* Karayolu: 27,000 km

## Din
* İslam: % 12
* Katolik: % 42
* Protestan: % 42
* Başka: % 4

## Nüfus
* Baganda: % 17, 
* Ankole: % 9.5, 
* Basoga: % 8.4, 
* Iteso: % 6.4, 
* Langi: % 6.1, 
* Bagisu: % 4.6, 
* Acholi: % 4.7,
* Bunyoro: % 2.7, 
* Başka: % 29.6

## Komşuları
*  Sudan
*  Kongo Demokratik Respublikası
*  Keniya
*  Ruanda
*  Tanzaniya

## Uganda Kasaba Listası
* Arua
* Budaka
* Entebbe
* Fort Portal
* Gulu
* Kabale 
* Kampala
* Kasese
* Kisoro
* Jinja
* Lira
* Port Bell
* Masaka
* Makindye
* Masindi
* Mbabara
* Mbale
* Moroto
* Soroti
* Tororo

 
Image:Uganda church.jpg
Image:A mosque in Uganda.jpg
Image:Mengo mosque.jpg
Image:Fort Portal View.jpg
Image:Makerere-Uni.JPG
Image:Mbarara at Sundown.jpg
Vaduz

**Vaduz** — Lihtenşteyn baş kasabası.

* Din: Ristian, İslam, Çıfıt
* Klimat: Kara klimatı

## Vaduzlu Kişiler
* Josef Gabriel Rheinberger
* Franz Roeckle
* Wolfgang Haas
* Michael Donhauser
* Fabio Corba
* Marina Nigg
* Jessica Walter 
* Tina Weirather
* Stephanie Vogt

 
Vaduz2005.JPG
Kathedrale St Florin Vaduz.JPG
Liechtenstein asv2022-10 img01 Vaduz Schloss.jpg
Regierungsgebäude Liechtenstein 1.jpg
Landtag Liechtenstein 6.jpg
2008-05-19 Vaduz Liechtenstein 5516.jpg
JennySpoerry Cie.jpg
Liechtenstein asv2022-10 img17 Vaduz Landtag.jpg
Vena

**Vena** (Nemtä dili: *Wien*) — Evropada Avstriya baş kasabası.

## Vena Dinner
* Roman Katolit: % 49.2
* Ateist: % 25.7
* İslam: % 7.8
* Ortodoks: % 6.0
* Protestan: % 4.7
* Çıfıt: % 0.5
* Başka dinner: % 6.3

## Vena 23 kasaba
# Innere Stadt
# Leopoldstadt
# Landstraße
# Wieden
# Margareten
# Mariahilf
# Neubau
# Josefstadt
# Alsergrund
# Favoriten
# Simmering
# Meidling
# Hietzing
# Penzing
# Rudolfsheim-Fünfhaus
# Ottakring
# Hernals
# Währing
# Döbling
# Brigittenau
# Floridsdorf
# Donaustadt
# Liesing

## Yıllar hem İnsannar

## Avstriya Rayonnarı
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
 
## Kardaş Kasabalar
* , **[[Belgrad]]** 
* , **[[Bratislava]]** 
* , **[[Brno]]** 
* , **[[Budapeşt]]**
* , **[[İstanbul]]** 
* , **[[Kiyev]]** 
* , **[[Lyublyana]]** 
* , **[[Moskva]]** 
* , **[[Tebriz]]** 
* , **[[Tel Aviv]]** 
* , **[[Tunis]]** 
* , **[[Varşava|Varşav]]
* , **Zagreb'''

 
Image:Universität Vienna June 2006 164.jpg
Image:Neue Favorita Vienna Sept. 2006 005.jpg
Image:IMG 0169 - Wien - Hofburg.JPG
Image:Schloss Schoenbrunn August 2006 406.jpg
Image:Belvedere Vienna June 2006 010.jpg
Image:Albertina02.jpg
Image:T-mobil center wien.jpg
Image:Hermesvilla.JPG
Vitaliy Manjul

**Vitaliy Manjul** — anılmış gagauz rêperı hem pek talantlı resimcisi. 

Vitaliy Manjul duudu Komratta 1971-ci yılda, iyün ayın 23-dä. Ayledä, ondan kaarä, vardı taa iki uşak: kızkardaşı – Marina hem kardaşı – Vasi. Vitaliy en büüyü. Anası — Anna İvanovna gagauzkaydı, büünkü gündä raametli. 

Bobasında, Anatoliy Nikolaeviçtä, çok karışık kan var moldovan, rus, çıfıt, ama çok yıllar gagauzların arasında yaşadı da artık kendisi da gagauz oldu. Vardı Vitaliyin ana tarafından Vani dädusu hem Saşa babusu da. Onnar Vitaliyin yaşamasında, onun insan olmasında en büük rolü oynadılar.
Washington

**Washington** (İngilizçe: *Washington*) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.

## İstoriya: Nüfus
* 1850: 1,201
* 1860: 11,594
* 1870: 23,955
* 1880: 75,116
* 1890: 357,232
* 1900: 518,103
* 1910: 1,141,990
* 1920: 1,356,621
* 1930: 1,563,396
* 1940: 1,736,191
* 1950: 2,378,963
* 1960: 2,853,214
* 1970: 3,409,169
* 1980: 4,132,156
* 1990: 4,866,692
* 2000: 5,894,121
* 2009: 6,664,195

## Dinler
* Protestan: % 49
** Mainline: % 23
** Evengelist: % 25
** Başka Protestan: % 1
* Unaffiliated: 25%
* Roman Katolit: % 16
* Latter-day Saint: % 4
* İslam: % 1
* Çıfıt: % 1
* Başka Dinler: % 3

## Komşu Viliyatlar
*  Idaho 
*  Oregon

## Komşu Devletler
*  Kanada 

## Washington kasabalar
Wellington

**Wellington** (İngiliz: *Wellington*, Maori: *Te Whanga-nui-a-Tara*) — Okeaniya, Eni Zelandiya baş kasabası.
 
* Din: Ristian, İslam, Çıfıt
* Klimat: Kara klimatı

## Wellingtonlu Kişiler
* Sala Baker
* Michala Banas
* Chantal Brunner
* Jane Campion
* Niki Caro
* Murray Chandler
* Taika Cohen
* Russell Coutts
* Russell Crowe
* John Fahey 
* John Forrester
* Kerry Fox
* Brooke Fraser
* Patricia Grace
* Rachel Howard
* Peter Jackson
* Jennyfer Jewell
* David Kirk
* Katherine Mansfield
* Jack Marshall
* Graham McRae
* James Napier
* Jessica Napier
* Trevor Peters
* Antonia Prebble
* Wynton Rufer
* Tony Shelly
* Stephen Small
* Lee Tamahori
* Karl Urban
* Dean Wareham
* Fran Walsh
* Michael Wesley-Smith
* Thomas Stafford Williams

## Kardaş Kasabalar
*  **[[Sydney]]**, Avstriya 
*  **[[Pekin]]**, Kitay Halk Respublikası
*  **[[Xiamen]]**, Kitay Halk Respublikası
*  **[[Sakayi]]**, Yaponiya 
*  **[[Harrogate]]**, Büük Britaniya 
*  **[[Chania]]**, Grețiya

 
Image:SIF-Beehive-3-Cropped.jpg
Image:St Mary of the Angels Church, Wellington, New Zealand.jpg
Image:Parliament Library.JPG
Image:AntrimHouse.jpg
Image:Lambton Quay.jpg
Image:Nzafa.png
Image:SCONZ.jpg
Image:Wellington Church - geograph.org.uk - 146404.jpg
Image:N2 Oriental Bay.jpg
Wisconsin

**Wisconsin** (İngilizçe: *Wisconsin*) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.

* Din: % 81 Hristian

## Komşu Viliyatlar
*  Michigan
*  Minnesota 
*  Iowa
*  İllinois

 
Image:Capitol Madison, WI.jpg
Image:AlgomaBlvdHistoricDistrictOshkoshWisconsin1.jpg
Image:Milwaukee_skyline.jpg
Image:2009-0617-OldIronCtyCourthouse-Hurley.jpg
Image:PipeWisconsinCapones.jpg
Image:St Francis Seminary.jpg
Vayoming

**Vayoming** (İngilizçe: *Wyoming*) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.

## Diller
* İngilizçe
* Franțuzça
* Germanca
* İspanca

## Dinner
* Hristian: % 69
** Protestan: % 53
*** Lutheran: % 8
*** Baptist: % 8
*** Methodist: % 6
*** Presbiteriyan: % 4
*** Başka Protestan: % 25
** Roman Katolik: % 16
* Mormon: % 11
* Başka Dinler: % 1
* Tayfe: % 18

## Komşu Viliyatlar
*  Montana
*  Idaho
*  Üülen Dakota
*  Utah 
*  Kolorado 
*  Nebraska

## İstoriya: Nüfus
* 1870: 9,118
* 1880: 20,789
* 1890: 62,555
* 1900: 92,531
* 1910: 145,965
* 1920: 194,402
* 1930: 225,565
* 1940: 250,742
* 1950: 290,529
* 1960: 330,066
* 1970: 332,416
* 1980: 469,557
* 1990: 453,588
* 2000: 493,782
* 2009: 544,270
 

## Vayomingli Kişiler
* Con Perrı Barlou
* Kris LeDu
* Con Barrasso
* Eli Bebut
* Ceyms Bricer
* Keyl Keys
* Dik Çeney
* Lınn Çeney
* Vilyam F. "Buffalo Bill" Kodi
* Barbara Kubin
* Mayk Enzi
* Lionard McEvan 
* Deyv Frudenthal
* Rulon Gardner
* Cim Gerincer
* Kurt Gaudi
* Klifford Hansen
* Vilyam H. Harrison
* Stanli K. Hathavey
* Harold Hellboum
* Edgar Herşler
* Tom Horn
* Rey Hunkins
* Riçard R. "Dik" Couns
* Miyk Liç
* Sinthiya Lummis
* Randoll Luthi
* Geyl W. McGee
* Max Maxfild
* Ron Miçeli
* Esther Hobart Morris
* Uorren A. Morton
* Con C. Ostlund
* Cexon Pollok
* Çarlz E. Riçardson
* Nelli Teylor Ross
* Vilyam B. Ross
* Robert Şlisk
* Cozef Şelbi
* Brayan Şarratt
* Metyu Şepard
* Larri D. Şippi
* Alan K. Simpson
* Kolin M. Simpson
* Milvard Simpson
* Mayk Sullivan
* Kreyg Thomas
* Elton Troubric
* Thomas E. Troubric
* Malkolm Uollop
* Tom Uolş
* Alvin Viderşpan
* Larri Vilkox
Yaponiya

**Yaponiya** (Yaponiya: *日本国*) — Aziyada bir devlet. Poyrazbatıda Rusiya, batıda Üülen Koreya ve Poyraz Koreya bulunur.

## Yaponiya Kasaba Nüfusu
Yemen

**Yemen** — bir devlet Aziya 'da. 

* Komşu devletlär: Oman, Saudi Arabiya.

* Toprak: 527.968 km2 
* İnsannar: 20.975.000 kişi
* Kendibaşınalık: 22 Hederlez 1990
Zagreb

**Zagreb** - Horvatiya baş kasabası

* Gagauz dili : Zagreb

* Horvat dili : Zagreb

* Devlet :  Horvatiya

* Prezident : Milan Bandiç

* Toprak : 641,29 km²

* İnsannar : 1.188.000 

* Poşta kodu : 10000

* Telefon kodu : +385 (01)

* Üüseklik : 158 m

* En üüksek : 1.035 m

* En alçak : 122 m

* Saat kuşaı : CET (UTC+12)

* CEST (UTC+2)

* Web : http://www.zagreb.hr

* Din : % 89.41 Hristian, % 2.08 İslam

* Klimat : Suuk klimatı

## Zagreb Kasabaları
* Byelovar-Bilogora

* Karlovaţ

* Koprivniţa-Krijevţi

* Krapina-Zagorye

* Medjimurje

* Sisak-Moslavina

* Varajdin

* Dubrovnik-Neretva

* İstriya

* Lika-Sen'

* Primorye-Gorski Kotar

* Split-Dalmatiya

* Şibenik-Knin

* Zadar

* Brod-Posavina

* Osiyek-Baranja

* Pojega-Slavoniya

* Virovitiţa-Podravina

* Vukovar-Sirmiya

## Zagreb İstoriya İnsannar
* 1368 : 2,810
* 1742 : 5,600
* 1805 : 7,706
* 1850 : 16,036
* 1857 : 48,266
* 1869 : 54,761
* 1880 : 67,188
* 1890 : 82,848
* 1900 : 111,565
* 1910 : 136,351
* 1921 : 167,765
* 1931 : 258,024
* 1948 : 356,529
* 1953 : 393,919
* 1961 : 478,076
* 1971 : 629,896
* 1981 : 723,065
* 1991 : 777,826
* 2001 : 779,145

## Kardaş kasabalar
*  **[[Mainz]]** Germaniya
*  **[[Sen Peterburg]]** Rusiya
*  **[[Tromsö]]** Norvegiya
*  **[[Kyoto]]** Yaponiya
*  **[[Lizbon]]** Portugaliya 
*  **[[Pittsburgh]]** Amerika Birleşik Devletläri
*  **[[Buenos Aires]]** Argentina
*  **[[Şanghay]]** Kitay Halk Respublikası
*  **[[Bologna]]** İtaliya
*  **[[Budapeşt]]**, Vengriya 
*  **[[Vena]]**, Avstriya 
*  **[[Sarayevo]]** Bosniya hem Herțegovina
*  **[[Lyublyana]]** Sloveniya 
*  **[[Podgoritsa|Potgoritsa]]**, Çernogoriya 
*  **[[London]]** Büük Britaniya
*  **[[Krakov]]** Polşa
*  **[[Tirana]]** Albaniya

{| class="toccolours" width=100% style="clear:both; margin:1.5em auto; text-align:center;" summary="Horvatiya Kasabalar Listası"
|- valign="top" 
|

**[[Horvatiya Kasabalar Listası]]**






{|  width=100% style="text-align:center;"
|-
| colspan="3" |
! style="background: #ccf"|
| style="font-size: 90%;" |
|-



** [[Evropa Baş Kasabalar Listası]]**
Zambiya

**Zambiya** - Bir devlet Afrikada. 

* Komşu devletler:
 
* Kongo Demokratik Respublikası

* Tanzaniya

* Malavi

* Mozambik

* Zimbabve 

* Bostvana

* Namibiya

* Angola

* Baş kasaba: Lusaka 

* Ofiţial dil : İngiliz dili 

* Toprak : 752.614 km2 

* İnsannar: 9.582.418 kişi

* Para : Zambiya Kwachası

* Prezident : Hakainde Hichilema (2021)

* Kendibaşınalık: 24 Canavar ay 1964
Zimbabve

**Zimbabve** — Bir devlet Afrika kontinentında.

* Toprak: 390.757 km2
* İnsannar: 12.576.742 kişi
* Kendibaşınalık: 18 April 1980

### Komşu devletlär
* Mozambik
* Botsvana
* Zambiya
* Üülen Afrika Respublikası
Zonguldak

**Zonguldak** (Türk: *Zonguldak*) — Türkiye kasabası.

* Din: İslam 
* Klimat: Suuk klimat

## Zonguldak Rayonu
* Alaplı
* Çaycuma
* Devrek
* Gökçebey
* Ereğli
* Zonguldak Viliyatı

## Komşu Rayonnar
* [Bartın] 
* Karabük 
* Düzce 
* Bolu

## Tepeler
* Baba tepe 
* Göl tepe 
* Bacakyayla tepe 

## Zonguldak Küüler
* Akşeyh
* Alancık
* Aşağıçayır
* Ayvatlar 
* Balçıklı
* Bozca
* Çağlı
* Çırgan
* Çukurören
* Dağköy
* Dereköy
* Ebegümeci
* Eceler 
* Enseköy
* Esenköy
* Futa
* Göbü
* Hacıali
* Himmetoğlu
* Kabalaklı
* Kaleoğlu 
* Karadere
* Karapınar
* Kardeşler
* Kargalar
* Keller
* Kızılcakese
* Korucak
* Kozluköy 
* Köroğlu
* Köserecik
* Kumtarla
* Kurtköy 
* Olukyanı
* Osmanlı
* Sakaköy
* Sapca
* Saraycık
* Sarımsak 
* Seyfetler
* Sofular
* Şirinköy
* Tasmacı
* Taşçılar
* Türkali
* Uzungüney
* Üçköy
* Yahma 

## Zonguldak köklü anılmış insannar
* Ahmet Muzaffer Soysal
* Devin Özgün Çınar
* Emrah Ablak
* Emrah Dede
* Fikret Bila
* Güneş Müftüoğlu
* Hasan Akyol
* Hasan Gemici
* Hasan Pertev Aşçıoğlu
* Işık Yenersu
* Muhammed Rıza Yalçınkaya
* Murat Boz
* Sadık Tekin Müftüoğlu
* Mümtaz Soysal
* Tuğba Dural
* Tümer Metin
* Vedat Ali Özkan
* Veysel Atasoy
* Zeki Çakan
* İsa Eşme
* Adem Çevik
* Zeki Çakan
* Ergün Pembe
* Ertuğrul Sağlam

## Kardaş Kasabalar
*  **[[Abu Dabi]]**, Birleşik Arab Emirlikleri
*  **[[Maribor]]**, Sloveniya
*  **[[Celje]]**, Sloveniya
*  **[[Zilina]]**, Slovakiya
*  **[[Karaçi]]**, Pakistan
*  **[[New Orleans]]**, Louisiana Amerika Birleşik Devletläri
*  **[[Asau]]**, Tuvalu
*  **[[Lamu]]**, Keniya
*  **[[Maracaibo]]**, Venesuela
Ágreda

**Ágreda** — İspaniya'nın Kastilya Leon Bölgesi'nde, Soria kasabasına baalı kommuna.

2009 yılı itibarıyla 3.293 insannar var.

## Dil
Ágreda hepsi konuşer İspan dili.
Çadır

**Çadır** (romın dili: *Ceadîr-Lunga*) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä kasaba, Çadır dolayın merkezi. 

1991-ci yıl için yaşêêr 23.300 insan. Lunga deresi boyunda bulunêr. Demir yolu stanțiyası. Gagauziyanın ikinci büük kasabası, kultura merkezi. Kasabada yaşêêrlar gagauzlar; başka ruslar, bulgarlar, moldovannar, ukrainnär, çıfıtlar h.b.

İleri ekonomika bölümneri: imää(o sıradan şarapçılık, tütün-tabak) industriyası; elektrotermik avadannık zavodu, halı (kover) fabrikası. Kasabada işleer 6 şkola hem 7 uşak başçası. Kasaba merkezindä bulunêr Gagauz Milli Teatrusu Mihail Çakir adına.

## Ad
«Çadır» gagauz dili adetlik türk halkların evi için sölenän laf (Rus dili шатёр, палатка, юрта); «Lunga» — deränin adı angısının kıyısında bulunêr kasaba. Legendaya görä kasabanın yerindä zaman-zaman durêrdılar peçeneklär, taa sora hem tatarlar. Buradan kaynaklanêr kasabanın adının maanası.

## Şkola
* Valentin Moşkov adına liţeyi (rus dili: лицей имени Валентина Мошкова)
* Mihail Guboglu adına liţeyi (rus dili: лицей имени Михаила Губоглу)

## İnsannar
* 1989: 23.200
* 2004: 20.079

## Kardaş kasabalar
* , Serpuhov
* , Reçıţa
* , Salihorsk
* , Dobruş 

## Anılmaklar
* "Çair" gagauz muzıka kollektivi
Çadır dolayı

**Çadır dolayı** — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindäki üç dolaydan biri. Merkezi Çadır kasabası.

* Geografiya koordinatnarı: 46°3′18″ - 28°49′49″.
* Territoriyası: 96,1 km²
* Saat kuşaa: UTC+2
Çeçeniya

**Çeçeniya** (Çeçen: *Нохчийн Республика*, Rus: *Чеченская Республика*) — hem Evropada hem de Aziya Rusiyaya baalı avtonom respublika. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 182-cü erde durêr.

Var Gruziya, İnguşiya, Üülen Osetiya (Alaniya), Dagestan, Stavropol Krai ile kara sınırları.

* Klimat: Karasal
* Petrol, Doal gaz, Buuday, Arpa

## Nehirleri
* Terek
* Sunja
* Argun
* Assa

## Komşuları
* Dagestan
* İnguşetiya
* Poyraz Osetiya (Alaniya)
* Stavropol Krai

## İnsannarı hem kasabaları
Çeçeniyada yaşêêr 1.103.686 kişi, onnan 81,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Grozny 230.100 (2008) kişidir. Baş kasabada toplandı padişaalıın 30 % insannarı.

## Dil
Devlet dili Çeçen dili ve Rus dili dir.Halk konuşur % 72 Çeçen dilini Sora Rus dili, İnguş dili, Kumuk dili, Oset dili, Avar dili, Azeri dili, Grezi dili gelir.

## İnsannar
İnsannarın çoyu çeçen, rus hem inguşlar. Milli azınlıklardan bulunêrlar avarlar, kumuklar, nogaylar hem azerbaycannılar. En büük ikinci millet Ruslardır.

## Proţentlär

## Büük kasabalar
* Groznıy (Грозный) 
* Avturı (Автуры) 
* Kurçaloy (Курчалой) 
* Şali (Шали) 
* Urus Martan (Урус-Мартан) 
* Ustargardoyn-Evl (Аргун)

## Religiya
* İslam % 90
* Hristian % 10
** Pravoslav % 9
** Katolik % 1
Çok Maydan

**Çok Maydan** (moldovanca: *Cioc-Maidan*, rusça: *Чок-Майдан*) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Komrat dolayında küü. 

Küü kuruldu 1806-cı yılda Dobrucadan gelän gagauz insannar tarafınnan. Küüyün eski adı - Karlıktı. 1811-ci yıldan sora, açan burayı çok insan göçmüş, küüyä Çok-Maydan adını vermişlär. 2006-cı yılın iyün ayın 1-dä Çok Maydanda küüyün kurbanını baktılar hem küüyün kurulma gününün 200-cü yıldönümünü kutladılar.

Yortuda, musaafir olarak, Gagauziya Başkanı Georgiy Tabunşçik hem Moldova vițe-premyer-ministrusu Valerian Kristya pay aldılar.
Çuvaşiya

**Çuvaşiya** (Rusça: *Чувашия*, Çuvaş: *Чăваш Республики*) — - Evropada Rusiyaya baalı avtonom respublika. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 134-cü erde durêr.

Var Mordoviya, Tatarstan, Mari El ile kara sınırları.

## Komşuları
* Rusiya, 
* Mordoviya,
* Tatarstan, 
* Mari El

## Genel Bilgiler
* Klimat: Karasal 
* Okuma yazma bilenlerin oranı % 99 'dır.
* Nüfus artış oranı: % 0.87 (2001) 
* Ortalama hayat:
* Toplam nüfus: 68 yıl (2002)
* Erkeklerde: 68 yıl (2002)
* Kadınlarda: 70 yıl (2002) 
* Aeport: 
* Para: usiya Rublesi

## İnsannarı hem kasabaları
Çuvaşiyada yaşêêr 2.567.000 kişi, onnan 60 %-i kasabalarda. Baş kasaba Şupaşkar 453,700 (2004) kişidir. Baş kasabada toplandı padişaalıın % 68 insannarı. 

## Büük kasabalar ve bölgeler

* Şupaşkar (Чебоксары)
* Kalininskiy (Калининский)
* Leninskiy (Ленинский) 
* Noviy Lapsar (Новые Лапсары) 
* Moskovskiy (Московский) 
* Sosnovka (Сосновка) 
* Alatyr (Алатырь) 
* Kanaş (Канаш)
* Novoçeboksarsk (Новочебоксарск) 
* Şumerlya (Шумерля) 
* Alatirskiy (Алатырский) 
* Batyrevskiy (Батыревский) 
* Çeboksarskiy (Чебоксарский) 
* Kugesi (Кугеси) 
* Ibresinskiy (Ибресинский)
* Buinsk (Буинск) 
* Ibresi (Ибреси) 
* Kanaşskiy (Канашский) 
* Komsomolskiy (Комсомольский) 
* Kozlovskiy (Комсомольский) 
* Kozlovskiy (Козловский) 
* Kozlovka (Козловка) 
* Krasnoarmeyskiy (Красноармейский) 
* Krasnoçetayskiy (Красночетайский) 
* Mariinsko-Posadskiy (Мариинско-Посадский) 
* Mariinskiy Posad(Мариинско-Посадский) 
* Morgauşskiy (Моргаушский) 
* Poretskiy (Порецкий)
* Şemurşinskiy (Шемуршинский) 
* Şumerlinskiy (Шумерлинский)
* Tsivilskiy (Цивильский) 
* Tsivilsk (Цивильский)
* Urmarskiy (Урмарский) 
* Urmary (Урмары)
* Vurnarskiy (Вурнарский) 
* Vurnary (Вурнары) 
* Yadrinskiy (Ядринский) 
* Yadrin (Ядрин) 
* Yalçikskiy (Яльчикский) 
* Yantikovskiy (Янтиковский)

## Dil hem milli aazlıklar
Çuvaşiyada nüfusun çoğunluğu Çuvaş ve Rustur. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Tatar, Mordvinler ve Ukrainalılardır. En büyük ikinci millet Ruslardır. 

## Dil
Devlet dili Çuvaş dili ve Rus dili dir.Çuvaşiyada nüfusun çoğunluğu Çuvaş ve Rustur. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Tatar, Mordvinler ve Ukrainalılardır. En büyük ikinci millet Ruslardır.

## Din
* Ristian % 90
* İslam % 4.7
* Budist % 0.01
* Bahaizm % 0.02
* Diğer % 6

## Resimler

Univermag Alikovo.jpg|Çuvaşiya
Cheboksary Cathedral of the Blessed Virgin Presentation.jpg|Çuvaşiya
DSCF1148.jpg|Çuvaşiya
Cheboksary Russian Drama Theatre.jpg|Çuvaşiya
Канашский нарсуд.jpeg|Çuvaşiya
Tsivilsk At centre of town.jpg|Çuvaşiya
Cheboksary Government House.jpg|Çuvaşiya
Дом-музей Чапаева.jpg|Çuvaşiya
Çöşmäküü

**Çöşmäküü** (moldovanca: *Cişmichioi*, rusça: *Чишмикиой*) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Valkaneş dolayında küü.
Özbekistan

**O'zbekiston** (özbekçe: ''O‘zbekiston) — bir devlet Aziyada. Komşu devletler: Kazahstan, Kırgızstan, Tacikistan, Afganistan, Türkmenistan.

* Kendibaşınalık: 20 June 1990

## İstinadlar
Üülen Amerika

**Üülen Amerika** — bir kontinent, Poyraz Amerika barabar.

## Büük kasabalar
* São Paulo
* Buenos Aires
* Rio de Janeiro
* La Paz
* Brasilia
* Santiago
* Bogota
* Quito
* Fortaleza
* Cayenne
* Georgetown
* Asuncion
* Lima
* Paramaribo
* Montevideo
* Karakas 
* Belo Horizonte
* Salvador
Üülen Evrоpa

## [[Evropa]]
# Poyraz Evrоpa
# Günbatısı Evrоpa
# Günduusu Evrоpa
# Üülen Evrоpa
# Orta Evrоpa

## Üülen Evropa Devletleri
Üülen Koreya

**Üülen Koreya** — bir devlet Aziyada. Komşu devlet: Poyraz Koreya.

* Toprak: 99.274 km2 
* İnsannar: 48.422.644 kişi
* Kendibaşınalık: 1 Baba marta 1919

 
Image:Buddist Temple Seoraksan.JPG
Image:Seoul-National.Assembly-02.jpg
Vikipediya

**Vikipediya** () — açık enţiklopediya. Kurucusu Jimmy Wales.

## Dış baalantılar
* alexa
* stats
* meta.wikimedia
İndiya

**İndiya** — bir devlet aziyada. Komsu devletler: Pakistan, Kitay Halk Respublikası, Nepal, Butan, Bangladeş, Myanmar. 

* Territoriyası: 3.287.241 km² 
* Klimat: Karasal 
* İnsannar: 1,225,000,000 kişi
* Dil: Hintçe, Ingilis
İngiliz Milletler Topluluu

**İngiliz Milletler Toplululuu** (İngiliz: *Commonwealth of Nations*)

## Büyük Britaniya Başkanları
*  Kanada, Prezidenti Michaëlle Jean
*  Avstraliya, Prezidenti Quentin Bryce
*  Eni Zelandiya, Prezidenti Anand Satyanand
*  Barbados, Prezidenti Sir Clifford Husbands
*  Bahamalar, Prezidenti Ivy Dumont
*  Grenada, Prezidenti Carlyle Glean
*  Sent Luțiya, Prezidenti Pearlette Louisy
*  Sent Vințent hem Grenadinler, Prezidenti Frederick Ballantyne
*  Antigua hem Barbuda, Prezidenti James Carlisle
*  Sent Kitts hem Nevis, Prezidenti Sir Cuthbert Sebastian
*  Beliz, Prezidenti Sir Colville Young
*  Fici, Prezidenti Sir Ratu Ovini Bokini
*  Papua Eni Gvineya, Prezidenti Sir Paulias Matane
*  Solomon Adaları, Prezidenti Nathaniel Waena
*  Tuvalu, Prezidenti Filoimea Telito

## Aza Devletler

## Eski Aza Devletler
*  İrlandiya 
*  Zimbabve 
*  Fici 
*  Newfoundland
*  Tanganyika
*  Zanzibar
İngiliz dili

**İngiliz dili** (inglis dili, İngilizce, angliyca; , , ) - ikinci dil hem resmî dil olarak dünya genelinde, özellikle İngiliz Milletler Topluluğu ülkeleri hem çok sayıda uluslararası örgüt tarafından da kullanılmaktadır.

### Kişi sayısı:
* Anadil: 309-400 milyon
* İkinci dil: 199-1.400 milyon 
* Sıra : 3. (anadil) 
* Hepsi : 1. - 2. 

* Dil aylesi : İnd-Evropa
** Nemte 
*** Günbatısı Nemte 
**** Anglo-Friz 
**** İngiliz dili

* Yazı : İngiliz alfaviti
* Ofiţial dil : 53 devlet

### Topluluk dilleri:
*  Birleşik Milletlär 

*  Evropa Birlii 

* İngiliz Milletler Topluluu

*  Poyraz Atlantik Annaşması Topluluu

### Dil kodları:
* ISO 639-1 : en
* ISO 639-2 : eng
* ISO 639-3 : eng
İnsan hakların cümlä deklarațiyası

**İnsan Hakların Cümlä Deklarațiyası** — kabledildi hem bildirildi 217 A (III) Birleşmiş Milletlär Kurulun Genel Asambleyasının kararınnan 1948 yılda dekabrinin 10-da.

## Hem bak
* Gagauz tekst "Insan Hakların Cümlä Deklarațiyası"
İon Fazlı

**Ion Fazlı** — gagauz kompozitor.

Kompozitor, Rumıniya Kral Muzıka Akademiyasın başardı. Romıniya Muzikantlar Birlii azası oldu. RMB başı Mihay Joralan islää kafadar sayıldı. 1930 hem 1940 yılları arasında Bukureştta düzdü bir balalayka orkestrası.
İordaniya

**İordaniya** — bir devlet Aziyada.

* Aziyada bir devlet
* Gagauz dili : İordaniya
* İngiliz dili : Jordan
* Arab dili : el-Memleket'ül Ürdüniyyet'ül Haşimiyye
* المملكة الأردنية الهاشمية
* Milli Deviz : Allah Al-Watan Al-Malek
* Milli Gimna : Es-selam el-melaki el-ürdunî
* Baş kasaba : Amman
* Ofiţial dil : Arab dili
* En büük kasaba : Amman
* Devlet kurumu : Krallık 
* Kral : II.Abdullah
* Primyer ministru : Nader Al Dahabi
* Toprak : 92.300 km²
* Su : % 0,35
* İnsannar : 104
* Hepsi : 5,906,760 
* İnsannar sıklıı : 62 kişi
* BİMG : 102-cü
* Hepsi : $ 26.8 milyard
* Kişi başına : $ 4.700
* İstoriya : Büük Britaniya 
* 25 Hederlez 1946
* Para : İordaniya Dinarı
* Vakıt bölgesi : (UTC+2)
* Yaz : (UTC+3)
* Telefon kodu : +962
* Internet domeni : .jo
* Klimat : Sıcak klimat

## Dinner
* İslam : % 92
* Hristian : % 6
* Başka dinner : % 2

## İnsannar
* İordan : % 28
* Palestin: % 67
* Çerkes : % 2 
* Çeçen : % 1 
* Armeni : % 1
* Dürzi : %1 

## Komşuları
*  İrak
*  Saudi Arabiya
*  İzrail
*  Siriya
*  Palestina

İordaniya Kasabalar Listası

* Amman
* Az Zarqa 
* Irbid
* Al Karak 
* Ajloun
* Al Dlail
* Al Husn
* Al-Kutaifah
* Al-Matabbah
* Al-Muwaqqar
* Salt
* Aqaba
* Jerash
* Karameh
* Ma'an
* Madaba
* Russiefa
* Sahab
* Tafilah
* Arki
* İordaniya
İndeks

{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; border:2px #A3B1BF solid;"
|-
| colspan="2" style="background:#CEE0F2; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #A3B1BF solid;" |
 A - Z    İndeks 
|-
| style="background:#F5FAFF; padding:1.2em;" valign="top" |
**'

Yazıları yazmaa bu indeksle  başlamaa "ilk iki bukvasına" görä.
İrak

**İrak**, ofiţial adı **İrak Respublikası** — bir devlet Aziyada. ABD işgali altındadır. Ayrıca türkmenner bulunmaktaıdr.

İrak nüfusu (2009):31,000,000 kişi.

Dinsel olarak:

% 55-60 Şii Müslüman (Arap-Türkmen) nüfus: 17.050.000-18.600.000

% 37-40 Sünni Müslüman (Arap-Kürt-Türkmen) nüfus: 11.470.000-12.400.000

% 2-3 Hristian (süryani,keldani,asuri-şabak-dier) nüfus:620.000-930.000

Etnik olarak:

% 51-54 Şii Arap ,nüfus:15.810.000-16.740.000

% 20-21 Sünni Arap ,nüfus:6.200.000-6.510.000

% 14-15 Kürt ,nüfus:4.350.000-4.660.000

% 9-10 Türkmen ,nüfus:2.780.000-3.100.000

% 2-3 Hristian,(süryani-keldani,asuri,yezidi),nüfus:620.000-930.000
İsmail Acar

**İsmail Acar** — Türk resimcisi. İsmail Acar duudu 1971-ci yılında Türkiyenin  Sivas kasabasına baalı Suşehri kasabasında. 1988-ci yılında okudu İstanbulda Marmara Üniversitetinde resim.

### İsmail Acar 1993-2002 yılları arasındaki resim vıstavkası
* Ankara 
* İstanbul 
* Antalya 
* İzmir
* Sivas 
* London 
* Chicago (Art institute) 
* New York (Stephen Gong Gallery, Studio 44 Project) 
* Paris (instit & Français)
* Cannes (Gallerie Eforco) 
* Madrid (Fundacim pensones) 
* Milan (Padigliem D Arte) 
* Munih (Gallery Tanit)

## Dış baalantılar
* İsmail Acar Web
İran

**İran İslam Respublikası** — bir devlet Aziyada. Komşu devletler: Azerbaycan, Armeniya, Türkiye, İrak, Türkmenistan, Afganistan, Pakistan.

* Dil: Farsça
* Toprak: 1.648.195 km2
* Nüfus: 69.021.471 kişi
* Para: İran Riyali

 
Image:Iran in its region.svg
Image:Tehran skyline may 2007.jpg
Image:Moschee-isfahan.jpg
Image:Panorama of Tabriz.jpg


## Kaynak
İvan Burgucu

**Ivan Burgucu** — gagauz patriotu, politika adamı, hak koruyucusu. 

Gagauz milli akıntısın liderlerindän sayılan İvan Burgucu Moldova kuvetinä karşı pek sert pozițiyasılan biliner. Bir period Gagauziyanın Pridnestrovyedä temsilcisi olarak işledi. Sora Tiraspolda yaşadı. 

2006-cı yıl dekabri ayın 17-dä gündüz saat 12-ya yakın, Çadır kasabasının girişindä, Gagauziya Başkanı seçimnerin II-ci turuna Çadıra gelän anılmış gagauz politii hem dooruluun koruycusu İvan Burgucu poliţiya tarafından tutuldu. Tutarkana ne bir dokument gösterildi ne da tutulmak sebepi açıklandı. Tutarkana sert bir kuvet kullanıldı hem karısınnan ooluna karşı psihoz baskısı yapıldı, bakmadaan ona, ani buna zoorluk hiç yoktu.

Tuttuktan sora İvan Burgucuyu Çadır kasabasının poliţiya komisariatına getirdilär, oradan da Kişinöv kasabasına. O gecä da onu Komrat kasabasının poliţiya komisariatına getirdilär da ZTİya (zamannı tutmak izolätoru) koydular. Onu tutarkana poliţiya zaametçileri bir kabaatsız ona urmaa başladılar, bu iştän onun kafası sersem oldu, nedän sora ona heptän prost oldu. Ama, bakmadaan ona, ani kendisi da hem senseleleri da kvalifikaţiyalı mediţina yardımı için yalvardılar, ona vraçları yaklaştırmadılar.

Dooruluu koruyan organnarın tarafından gumanizmaya hem insanaa ters gidän yapılan adımnara karşı protest ederäk, İvan Burgucu dekabri ayın 18-dä aaçlık tutmasını açıkladı. “Edinaya Gagauziya” (“Birleşik Gagauziya”) cümnä kuruluşun İspolkomu sayêr, ani anılmış gagauz politiin hem dooruluun koruycusunun İvan Burgucunun seçim yapılan günündä tutuklanması, bu regionda keskin durumu yaratmak için bir provokaşiya.

İvan Burgucuya karşı temelsiz kabaatlar çıkararak, dooruluu koruyan organnar kendi yaptıklarına prestupniklärlän düüşmäk görüntüsü vermää savaşêrlar, ama halizdän onnar kendi politika oponentlarınnan esapları kapêêrlar. Bölecä, merkez kuvetleri baskı yapêrlar milli azınnıkların o insannarına, kim kendi kanonnu dooruluklarını hem intereslerini korumaa savaşêr.

“Edinaya Gagauziya” (“Birleşik Gagauziya”) cümnä kuruluşun İspolkomu danışêr Moldovanın öndercilerinä tekliflän, ani dooruluu koruycusuna İvan Burgucuya karşı yapılan koolamayı hem hıstırmayı durgutsunnar hem onu bekçi altından hemen kolversinnär, hem da ileri dooru da, büünkü kanonnara görä, incelesinnär onun prestupleniyaya nesoysa ilişkilerini.

Hem da biz danışêrız OBSE Misiyasına, Moldovada akreditaşiyalı diplomatik temsilcilerinä, İ.Burgucunun haklarını hem serbestliini korumakta yardımcı olsunnar”.

Sora Moldova sudu onu 12 yıla kapadı, “kabaatlı” bulup onda, ani o devletin parasından yaklaşık 80 bin ley çalmış. Şindi, diiştirip kabaatı, sud İvan Burgucuya amnistiya verdi. 2008-ci yıl yanvar ayın 31-dä anılmış gagauz kahramanını İvan Burgucuyu kapandan serbest braktılar.
İvan Topal

**İvan Topal** — gagauz yazıçısı.

1948-ci yılda duudu Komratta. Kişinövdeki Politehnika İnstitutunü başardı. Komratta işleer injiner olarakr. İlk yazıları tiparlandı 1980-cii yıllarda rusça hem gagauzça. Büünkü gagauz literaturası, yazıçı hem poetler uurunda paalandırmalar yazer.
İşhallıklı lafbirleşmeleri

Lafbirleşmelerin Bölümneri (Temel lafların gösterilmesinä görä)
# İşlikli lafbirleşmeleri
# Adlardan lafbirleşmeleri 
# Aderlikli lafbirleşmeleri
# İşhallıklı lafbirleşmeleri

**İşhallıklı lafbirleşmeleri**
* İşhallıklı lafbirleşmeleri. Onnarın temel lafı işhallıktır.

* Örnek:  
* Heptän geç
* Pek çoktan
* Dübüdüz geeridä
* Pek erken
* Taa yukarı.

## Yazılı
İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 22-23
İşlikli lafbirleşmeleri

Lafbirleşmelerin Bölümneri
(Temel lafların gösterilmesinä görä)
# İşlikli lafbirleşmeleri
# Adlardan lafbirleşmeleri 
# Aderlikli lafbirleşmeleri
# İşhallıklı lafbirleşmeleri 

* **1. İşlikli lafbirleşmeleri**

* 1. İşlikli lafbirleşmeleri deniler o lafbirleşmelerinä, angıların temel lafı işliktir, iştenniktir yada hal iştenniiydir.

* Örnek: 
* a) kiyat yazmaa 

* Şiir okumaa
* Alma toplamaa (temel laflar nışannanmış)
* ä) Kiyat yazan

* Türkü çalan
* Sokaktan geçeräk

* Örnään 1-inci sırasında, 
* Temel laflar yazmaa
* Okumaa
* Toplamaa 

işliktir, onnardan koyuler soruş ne? belliedici laflara kiyat, şiir, alma. 

* Örnään 2-nci sırasında temel laflar yazan, çalan, geçeräk iştenniktir hem hal iştenniiydir, onnardan koyuler soruşlar ne? hem neredän? belliedici laflara kiyat, türkü, sokaktan

## Yazılı
İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 22-23
Şor dili

**Şor dili** (Şor dili: *шор тили šor tili, тадар тили tadar tili*) — Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder şor halkı. Rusiya  Kemerovo laf eder dil. Bu dilde laf eder 9.800-e yakın insan.

### Şor  Alfaviti

А  	Б  	В  	Г  	Д  	Е  	З  	И  	Й  	К  	Қ  	Л  	М  	Н
О 	Ö 	П 	Р 	С 	Т 	У 	Ӱ 	Ф 	Х 	Ч 	Ш 	Ы 	Э 	Я

**Transkripțiya**

### Dış Baalantılar
*  Şorca-Türkçe Sözlük

*  Şorca-Rusça Sözlük

* Şor Dili

* Şorlar hakkında bilgi

* Şor dilinde yazılar