open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mariya Maruneviç

**Mariya Maruneviç** -  Mariya Maruneviçi andılar. Küçük ayın 15-dä tamamnandı bir yıl nicä raametli oldu Mariya MARUNEVİÇ, gagauzların anılmış bilim hem politika insanı.

İki gün içindä, cumêrtesi (12.02.2005) hem salı (15.02.2005), Komratta hem Kişinövda bu yaslı olaylan ilgili meropriyatiyalar oldu. 

Cumêrtesi Komratta Maria Marinoviçin mezarında toplandılar onnar, kim Canabisinnän barabar Gagauziyanın kurulması için çalıştılar, Komrat devlet Universitetindä işledilär.

Salı günü da, Moldova Bilim Akademiyasının Gagauzologiya bölümünün odasında kurulan sofrada toplandılar Maria MARUNEVİÇin dostları, bilim adamnarı, onun üürencileri, yazıcılar. 

İki saatlık yaslı toplantıda Mariya MARUNEVİÇin insannıı, bilimcilii, cümnä çalışmaları için annadıldı.

Not. Komrat primariyanın kararına görä, o evin duvarına, neredä son yıllarda yaşadı Mariya Vasilyevna MARUNEVİÇ, bir memorial taftası koyuldu.  

## Dış baalantılar
*Mariya Vasilyevna MARUNEVİÇ. meydangazetasi.com, 27.02.2014
Pridnestrovyeda olan halklararası boks turniri

Pridnestrovyeda olan halklararası box turniri
 
BOKS. İkinci Dünnä cengindä Büük Enseyişin 60-cı yıldönümünä karşı Pridnestrovyeda olan halklararası box turnirindä Moldova, Ukrayna, Rusiya hem Gagauziyadan boksçular da pay aldılar. 

Bizim genç sportsmennar Oleg KAPANCI, (Çadır, 48 kg) hem Konstantin STANEV (Komrat, 64 kg) kendi arlık kategoriyalarında birinci oldular.
Şahmatı hem şaşki

Şahmatı (şahmata) hem şaşki
ŞAHMATI hem ŞAŞKİ. Gagauziyanın şahmatı hem şaşki çempio-natı oldu. Erlär ölä payedildi: şahmatı - 

* V.DANİLOV (Komrat),

* V. SARANDİ (Avdarma), 

* M.KULA (Valkaneş); 

şaşki - 

* D.TORÄ (Komrat), 

* P.TERZİ (Aydar), 

* A.KAYKI (Komrat).
Gagauz dili hem literatura olimpiadası 16.-cı

**Gagauz dili hem literatura olimpiadası 16.-cı**

Baba Marta ayın 24-25 günnerindä Komrat Devlet Universitetindä (KDU) XVI-cı Gagauz dili hem literaturası Olimpiadası oldu, nereiyi bütün Gagauziyadan yaklaşık elli üürenci katıldı.

Olimpiadanın konusu – Gagauziyanın 10-cu yıldönümü. Olimpiadanın sponsorları: TİKA, Komrat primariyası, Gagauziya alış-veriş Palatası.

Ayrıca Kişinöv "Kaynak" fondun başkanı Lübov Çimpoeş fondun hem kendisinin adından olimpiadaya katılannara 55 "Gagauz halk türküleri" kiyadı, 25 "Gagauz dastannarı" kiyadı hem kendi peet kiadından 10 kiyat baaşladı. Bundan kaarä herbir olimpiadacıya birär bluzka (kızlara) hem birär gölmek (çocuklara) baaşladı.

Açılış günü katılımcılara deyni gagauz dilindä N.GOGOLin “Evlenmäk” spektaklisi gösterildi. Auşamneyin da gagauz yazıcılarınnan buluşmak oldu. Buluşmakta uşaklar kendi peetlerini hem yaratmalarını okudular.

Olimpiada yarışları iki turda oldu: yazı hem aazdan annatmaklar. Yarışmakta 9-cu klaslar diktant yazdılar, 11-ci klaslar takrir (ilk cümlesi olan yaratmayı başardılar), 12-ci klaslar – literatura tekstı hem yaratma yazdılar.
Sora da olan viktorinada istoriya, kultura hem literatura soruşlarına cuvap ettilär.

XVI-cı Gagauz dili hem literaturası Olimpiadası da erlär bölä payedildi:

* 9-cu klaslar
* I-ci – Valentina BODUR (Beşalma, orta okul);
* II-ci – Galina KİRÇU (Kırlannar (Kotovsk), gimnaziya);
* III-cü – Evdokiya GAYDARCI (Kongaz, liţey).

11-ci klaslar

* I-ci – Svetlana VELİÇKOVA (Kongaz, liţey);
* II-ci – Olga DRAGNİ (Beşalma, orta okul);
* III-cü – Mariya SİVOGLU (Komrat, 6-cı orta okul).

12-ci klaslar

* I-ci – Artöm KİREZİ (Valkaneş, teoretik liţeyi);
* II-ci – Tatyana DUŞKOVA (Kongaz, liţey);
* III-cü – Mihail GERMEK (Valkaneş, teoretik liţeyi).
Edinaya Gagauziya

**Edinaya Gagauziya meydana çıktı**

Bu afta, pazertesi, “Edinaya Gagauziya” liderleri Gagauziya Başkanı Georgiy TABUNŞÇİKlän buluşmaa istedilär. Ansızdan gelän insannarı Başkan kabledämedi, onnara ertesi günü randevu verdi. Ozaman onnar sekretariatta bir yazı braktılar.

Meydana çıkan “Edinaya Gagauziya” liderleri hem onnarın taraftarları açıkladılar, ani Gagauziyada seçimneri kaybedän komunist partiyasının temsilcisi Georgiy TABUNŞÇİK iştän atılsın. Bundan karä onnar isteerlär, ani Gaguziya Halk Topluşu deputatına İlya ÇOLAKa karşı ceza işi açılsın hem İvan BURGUCU kapandan serbest brakılsın.
Gagauziyaya Türkiye İşbirlii Kalkınma Agenstvosu yardımnarı devam edecek

**Gagauziyaya Türkiye İşbirlii Kalkınma Agenstvosu yardımnarı devam edecek**

TİKA (Türkiye İşbirlii Kalkınma Agenstvosu) çok yılar oldu Moldovaya hem Gagauziyaa yardım eder. Bu yıl yapılacek işlär için TİKA koordinatoru Nevzat EŞİLER annadêr.

- Nevzat bey, 2005-ci yılda büük proektları başarmaa düşünersiniz. Onnarın arasında angıları en önemlidir?
Var üç önemli projemiz: su, saalık, GRT. Onnarın arasında en önemlisi, belli ki, – su projesi. Onun için Türkiye devleti büük yardımnar verdi hem verer. En tezdä 125 000 $ para geler. Arkadan taa 1 100 000 $ para gelecek.

Pek önemli projelerdän birisi da - Gagauziya Radio-Televiziyonu (GRT). Biz büük para hem teknik yatırımı GRTya yaptık. Bu uurda da çalışmalarımız devam edecek.
Saalık uurunda ypılacek en büük proje – Komratta bir diagnostika bölümü. Şindilik oradakı poliklinikada bir odayı düzennedik.

Saalık proektlarına Valkaneş ihtärlar evini ekleyäbiliriz mi? Valkaneştä düzülän ihtärlar evi taa çok sosyal işidir. Ama orada insannarın saalıını korumak için çok işlär yapılacek.
Kultura uurunda yardımnar devam edecek mi?

Belli ki. Kişinöv Devlet Universitetinin inglizçä-türkçä üürenmäk bölümünä üüredici yolladık. Onun harçlarını üstümüzä aldık. Valkaneşteki Gagauzlar ansamblisinä kostüm yardımı yaptıydık. Şindi 1500 $ instrument alacez. 

Ukraynada yaşayan gagauzlara yardım yapêrsınız mı?
Ukraynaya bakan başka bir koordinatorluumuz var. Ama bilerim, ani Odesadakı gagauzlara da TİKA yardım eder. Orada büük bir bilim toplantısı yapmaa deyni TİKA 3000 $ verecek.
Moldova seçimneri kim kazanacek acaba

**Moldova seçimneri kim kazanacek acaba**

Merkez Seçim Komisiyası (MSK) açıkladı, ani Moldova Parlamentinä seçimnerindä pay almaa hak 11 partieya, bloka hem cümne-politika akıntılarına verildi. Bundan kaare seçimnerdä 12 baamsız kandidat da pay alacek.

Parlamentä geçmää zoor olacek. Kendiniz sayın: baamsız kandidatlar seçimnerdä pay alan insannarın en aazdan 3% oylarını kazansınnar lääzım, partiyalar – en aazdan 6%, çift partiyadan kurulan bloklar – 9%, üç yada üçtän zeedä patiyadan kurulan bloklar – 12%. 

Aklınıza getireriz, ani geçän sefer olan seçimnerdä Parlamentä sade iki partiya hem bir blok geçäbildiydi: Moldova komunist partiyası – 50,7%, blok “Bragiş Alyansı” – 13,36%, Hristian-demokratik partiyası (eski halk frontu) – 8,24%. Kalan 27,7% onnar aralarında payettilär. Nedän sora komunistlär Parla-menttä majoritar partiyası oldular.

Şindiki seçimnerä bir afta kaldı. Ortalık kaynêêr. Seçimnerdä pay alan kandidatlar biri-birlerinin üst-lerinä türlü kompramatlar dökerlär, kanonsuz adımnarda biri-birilerini kabaatlı bulêrlar. Yavaş-yavaş Moldovada büük bir seçim yangını kızışêr. O yangının kıvılcınnarı diil salt komşulara ama taa Amerikaya etişti artık. 

İlkin Moldovadan Rusiyaya birkaç rus vatandaşını kırlattılar, kabaatlı bulup, ani onnar, seçimdä pay alan bir partiyaya, izinsiz yardım ederlär.  Sora da Rusiyayı Moldovanın iç işlerinä karışmakta kabaatlı buldular. Rusiya, çok beklämedään, korkuttu, ani Moldovaya karşı ekonomika sankşiyaları kullanacek (gazı dünnä paalarına görä satacek, viza rejimı koyacek h.b.)

Bunun ardına Rusiyada işleyän Moldova vatandaşları Moskvada kendi Kongresını topladılar. Kongres danıştı Rusiya öndercilerinä ki sankşiyaları kullanmasınnar.  

Birkaç gündän sora Moldovada iki rus vatandaşını kapadılar. Onnarda yarım milion dolar yakın para bulundu. Sayılêr, ani bu parayı seçim için kullanaceydılar.

Bu afta Kişinövda iki kvartirada “Molotov kokteli” dolu şişelär buldular. O türlü şişeleri 1992-ci yılda olan Moldova–Pridnestrovye cengindä kullanardılar. İçişleri bakannıı açıkladı, ani Moldovada teraktlar hazırlanêr. Taa o avşam Moldovada ORT-1 kanalı bildirdi, ani teraktları kombatantlar (o cenktä pay alan veterannar) hazırlarmışlar. Ertesi günü kombatantlar, basın toplantısı yapıp, bu işin bir provokaşiya olduunu açıkladılar.

Kıvılcınnar Amerikaya da etiştilär. Amerika senatorları Moldovada seçimnerä hazırlanmak durumu için bir açıklama yaptılar. Amerika prezidentı Georg BUSH da kalmadı bir tarafta. Sloveniyanın baş kasabasında konuşmasında o dedi, ani “On gündän sora Moldova vatandaşları, gidip seçim bölümnerinä, kendi demokratik potenşialını kullanmaa deyni şans kabledeceklär”. 

Kalmêêr bir tarafta Evropa Birlii dä. Onnar birkaç üz kişi gözlemci olarak burayı yollêêrlar. Söz gelişi BDT-dan (Baamsız Devletlär Topluluu) seçimnerdä gözlemci olmayacek. Moskva deer, ani onnarı çaarmamışlar. Kişinöv deer, ani onnar akredetaşiya istämemişlär.

Nicä dä olsa bir iş belli: düüş keskin olacek. Kim kazanacek belli diil. Bir soruş açık: dört yıldan sora Moldovada durum diişti mi acaba? Cuvabını pazara alacez.
Seçsinnä Brakaceklar

**Seçsinnä Brakaceklar**

Merkez Seçim Komisiyası aldı karar, ani o vatandaşlara, kimin pasportları geçerli diil, hep okadar seçimnerdä pay almaa hak veriler. MSK bildirdi, ani pasportlar salt bu iş için kullanabilinir.
Moldova seçimnerin en büük sürprizi

**Moldova seçimnerin en büük sürprizi**

Baba marta ayın 6-da Moldova Parlamentinä seçimnär oldu. Nicä beklenilärdi seçimneri Moldova komunist partiyası kazandı – 46,1%; ikinci - blok “Moldova Demokratika” – 28,41%; üçüncü - Moldova Hristian-demokratik partiyası (eski halk frontu) – 9,07%. 

Başka bir partiya yada blok Parlamenta geçämedi. O üzerä mandatlar bölä pay edildi: 56  – komunistlär, 34 – blok “Moldova Demokratika” hem 11 – hristian demokratlar. 

Moldova Parlamentinä seçimnerin en büük sürprizi – Gagauziyada komunist partiyası seçimneri kaybetti. Açıklanan bilgilerä görä Gagauziyada komunist partiyası 30,7% aldı, blok “Patria-Rodina” – 51,5% kazandı. Küü-küü baktıynan komunist partiyası ensedi Avdarma, Rus Köselisi, Çok Meydan, Dizgincä, Feropontyevka, Svetlıy, Kitiet, Kıpçak, Karbalı küülerindä. 

Parlament çalışmaa başladıı günü eni spiker seçildi - Andrian LUPU. Sora taa bir sürpriz peydalandı. 
“Moldova Demokratika” blokundan Demokratik partiyası çıktı (önderci Dmitriy DYAKOV). Bu, allelem, verecek kolayını Vladimir VORONİNı enidän prezident seçsinnär. Kanona görä bu iş için 61 oy lääzım. Komunistlerä 5 oy etişmäzdi. Bizä geler, ani o oylar Demokratik partiyasında bulunaaceklar. 

D. DYAKOVun bloktan çıkmasına komentariya yaparkana “Mol-dova Demokratika” blokun öndercisi dedi “taligadan babu indiinän, beygirlerä taa ilin gitmää”. 

Prezident seçimneri olsun deyni iki kandidatura çıkarılêr. Onnarı ikisini dä komunist partiyası çıkardı. 
Moldova kanonuna görä, herliim üç kerä koyulan kandidaturalardan birisi prezident seçilmäzsä Moldovada enidän Parlament seçimneri olsun lääzım. Bu işin olmasını sanmêêrız. Ama genä dä vakıt gösterecek. Beklemää az kaldı – Çiçek ayın 4-dä herşey belli olacek.
Çok maydan küü can kurtaran merkezi açıldı

**Çok maydan küü can kurtaran merkezi açıldı**

Gagauziya ispolkomu kararına görä Çok Meydan küüyündä “Skoraya pomoşç” (can kurtaran) merkezi açıldı. Burada 13 kişi çalışacek.

Komrattan 20 kilometra uzaklıkta bulunan Çok Meydan küülülerinä deyni can kurtaran merkezin açılması verecek kolayını Saalık yardımı vakıdında vermää.
Pınarlar toprak üzerindä varlık

Pınarlar toprak üzerindä varlık

 
Tarafımızın en büük problemalardan birisi – su kıtlıı. En büük problema da - İÇMÄ SUYU. Bu problemayı Türkiyenin parasal yardımınnan Gagauziyada çözmää çalışêrlar. Ama insannar da alma aazına düşsün beklämeerlär. 

Sovetlär Birlii daaldıktan sora pıstiyalaa dönän pınarları insannar yavaş-yavaş düzmää başlêêrlar. Kimär kerä kendi kuvetlerinnän. Kimär kerä da aşırıdan gelän aalemin yardımınnan. 

Ölä bir yardımnan düzüldü bu pınar da. Bulunêr o Kongaz – Svetloye yolunda. Eniledi hem düzdü onu Kongaz primariyasınan barabar Kişinövdan “Tutun - CTC” SA firması. Hem pınarın frantonunda bu yazıyı braktı:

* Tatlı, temiz bir suylan

* Brakêrız pınarı sizä.

* Bu ayozlu bir iş erdä -

* Varlık toprak üzerindä.
Valkaneş yaşlılar evi musaafirleri kabletmää hazır

**Valkaneş yaşlılar evi musaafirleri kabletmää hazır**

Ana sözü gazetamızın sayfalarından  bildirdik artık, ani TİKA (Türkiye İşbirlii Kalkınma Agenstvosu) tarafında verilän yaklaşık 55bin dolarlık yardımnan Valkaneş kasabasında bir Yaşlılar Evi kurulêr. 

Büünkü gündä bu uurda işlär sonuna varêr: Valkaneş primariyası tarafından verilän bina enilendi, onun örtüsü diişti, binaya gaz çekildi, içinä lääzımnı mallar alındı. 

Gözäl donaklı hem tertipli içerlär iki kişiyä deyni kuruldu. Ayrıca duş hem kenef odaları var.

Var nicä demää, ani büünkü gündä Yaşlılar Evi ilk musaafirleri kabletmää hazır. 

Burada yaşayan insannar bütün pansiona devlet tarafından alınaceklar. Bundan kaarä onnarın saalık korumasınnan ilgili harçları da karşılanaceklar.İnanêrız, ani burayı düşän insannar artık çok raatlayaceklar.
Moldova eni eski prezident

**Moldova eni eski prezident** 

Çiçek ayın (aprel) 4-dä Moldova Respablikasının Prezidenti enidän seçildi. Vladimir VORONİN için 75 deputat oy verdi. Çiçek ayın 7-dä Vladimir VORONİNın Moldova prezidentliinä inaguraţiyası oldu.
Katoliklerin büük kahırı

Katoliklerin büük kahırı

Çiçek ayın (aprel) 2-dä bütün dünneyä haber oldu, ani katolik hristiannarın en büük adamı Papa Giovanni Paolo II-ci (Karol WOJTİLA) raametli oldu. Onu bitki yoluna geçirmää deyni milionnarlan insan Vatikana geldi. Sade Polşadan (Papa poläktı) yakın 4 milion. Papa Giovanni Paolo II-ci 26 yıl kuvettä bulundu.

Eni Papa seçmää deyni Çiçek ayın 18-dä Vatikanda Sikstanskaya kapellada konklav toplandı - bütün dünneydän 115 kardinal (hepsi kardinallar bilä toplanêrlar sade eni Papa seçmää deyni). İnsannara haber vererlär kapellanın bacasını tütüderäk. Kara tütün çıkarsa - Papa seçilmedi, biyaz tütün çıkarsa  eni Papa var demäk.

Diildi belli nekadar vakıt lääzım olacek eni Papa ayırmaa deyni. İlk iki oturuştan sora bacadan kara tütün çıktı. Çiçek ayın 19-da, saat 17-50 Sikstanskaya kapellanın bacasından biyaz tütün çıkmaa başladı. Sora çannarı düümää başladılar - ikinci nışan, ani Papa seçildi.

Benim kısmetim vardı o gün, o saat Vatikana yakın bulunmaa. Çan sesini işidip, insannar, avtobuslar-dan çıkıp, Vatikana, Ay Petri merkezinä kaçardılar. Onnarın üzlerindä sevinmelik vardı. Herbiri düşünärdi bu önemli oluşta pay almaa.

Üz binnän kişi Ay Petri merke-zindä bulunardılar, açan saat 18-43-tä kardinal Jorde Medina Estefez, balkona çıkıp, katolik devletlerin dillerindä insannara danışıp, haber etti, ani eni Papa seçildi “Habemus Papam”. Sora balkona eni Papa çıktı  

Benedetto XVI-cı (78 yasın-dakı Germaniyadan kardinal Jozeph RATZİNGER). Lääzım söleyim, ani Germaniyadan Vatikanda Papa sade 950 yıl geeri varmış.

Pazar günü, Çiçek ayın 24-dä, Papa Benedetto XVI-cı ilk mesayı Ay Petri merkezindä yaptı. Onun aşırıya ilk çıkması Germaniyaya olacek, Koloniya kasabasına. Burada Jozeph RATZİNGER gençliini geçirdi. 

Taa raametli Giovanni Paolo II-ci  bu kasbada gençlik günnerini düzennedi. Onnar Harman ayın 11-21 günneri arası olêr. Bu yıl orayı 1 mln. Genç toplansın lääzım, 600 klisä izmetçisi, 4 bin jurnalist. Bu Papa Benedetto XVI-nın gençlärlän ilk buluşması olacek.
Nizami Gencevi

**Nizami Gencevi** — anılmış Azerbaycan hem dünnää klasii

NİZAMİ GENCEVİ dünnää kulturasında silinmäz bir er kaplêêr. Ona saygı hem onunnan hodulluk duyan Moldovada yaşayan Azerbaycannılar, katlanıp, NİZAMİ GENCEVİya bir anmak taşını hazırladılar.

GUAM toplantısına katılan Azerbaycan Prezidenti İlhan ALİEV, Kişinöva bir gün öncä gelip, Vladimir VORONİN nän barabar anmak taşın ofiţial açılışını Çiçek ayın 21-dä yaptılar.Nizami Genceviya anmak taşı.
Barış için ilk urok

II-ci dünnä cengindä Enseyişin 60-cı yıldönümü sebepinnän Hederlez ayın (may) 10-da herbir şkolada faşizmayı enseyişlän ilgili barış uroo olacek. Bu urokta II-ci dünnä cengin veterannarı pay alaceklar.
L.A.Pokrovskaya

**L.A.Pokrovskaya** — Gagauzolog, filologiya bilgilerindä doktor.

L.A.POKROVSKAYA 80 yaşını tamamnadı. Bu yıldönümünnän ilgili olarak Komrat Devlet Universitetin gagauz filologiya kafedrası onun Bibliografiya kiyadını çıkardı.
Bütün dünnedä uşakları korumak günü

**Kirez ayın 1-si bütün dünnedä uşakları korumak günü**

Kirez ayın (iyün) 1-si bütün dünnedä Uşakları korumak Günü olarak bakılêr. Gözäl adet. 

Devlet kendi tarafından yapêr hepsini, ani bu gün uşaklar kendilerini kısmetli duysunnar, zorluk görme-sinnär, anaların-bobaların yanında bulunsunnar.

Resimdä – İvanka MOŞU. Ona deyni da bu gün yortu. Ama anasınnan bilä o yortuyu bakamayacek. Anası – uzaklarda, kazançta bulunêr. Zenginnerin evindä izmetçi işleer. Kendi uşaana bir buka ekmek kazanmaa deyni aalemin uşaklarını bakêr.
Seminar olacek

**Seminar olacek**

Kirez ayın (iyün) 1-3 günneri arası Moldovada Türk işadamnarın seminarı olacek. Bu seminara Türkiye devlet Bakanı Kürşad TÜZMENin başkannıı altında 100 türk işadamı gelecek.
Moldovanın Çiftçi hristiyan-demokratik partiyası

**Moldovanın Çiftçi hristiyan-demokratik partiyası**  

Respublika Halk Partiyası (RHP) – şindi bölä ad taşıyacek Moldovanın Çiftçi hristiyan-demokratik partiyası. Bölä karar alındı bu partiyanın toplantısında. 

RHPnın Başkanı eski politikacı Nikolay ANDRONİK seçildi. Partiyanın respublika Sovetinin Başkanı Mihail Formuzal, Çadır kasabasının primarı, seçildi.
Altın at yarışı

**Altın at yarışı**

Adetä görä, “Hederlez” yortusu günü Çadırda “Altın At” yarışmaları oldu. 

Bu yarışmalar “AT-Prolin” öndercisinin Konstantin KELEŞin çalışmaşınnan olêr.

Yarışmalarda enseyennerä Moldova Prezidentini Kupası hem Gagauziya Başkanın ödülü verildi.
Sponsorlar çadıra geldilär

**Sponsorlar çadıra geldilär**

Çadırda bulunan türk liţeyin İstanbuldan sponsorları, 100 kişidän zeedä türk işadamı, Gagauziyada bulundular. 

Onnar liţeyin çalışmasınnan tanıştılar. Liţeyin büük başında Gagauziya önderci-lerinnän, başta Gagauziya Başkanı Georgiy TABUNŞÇİKlän, buluştular.
Odesada konferenţiya

**Odesada konferenţiya**

Orak ayın (iyül) 1-3 günneri arası Ukraynanın Odesa kasabasında “Gaguz dili hem literaturası” adlı Halklararası bilim-praktik konferenţiyası olacek. 

Orada Ukraynadan, Türkiyedän hem Moldovadan bilim adamnarı pay alaceklar.
Çiçek koyuldu

Çiçek koyuldu  

 
Kirez ayın (iyün) 22-dä, Büük Vatan Cengin çeketmesinin 64-cü yıldönümü sebepinnän, Gagauziya öndercileri, bu cengtä kaybelän askerleri anmak için Komratta bulunan anmak taşına çiçek koydular.
Son günadan raatlıkta bulunsunnar

**Son günadan raatlıkta bulunsunnar**

Açılışa  Kişinöv kasabasından hem Gagauziyadan musaafirlär geldilär. Onnarın arasında TİKA Kişinêu koordinatoru Nevzat EŞİLER, Türkiye Büükelçisi ataşesi Rıfat YILDIRIM, GHT Başı yadımcısı Olga Petrovna RADOVA, Gagauziya Başkan yardımcısı Vadim BARBANÄGRA, Valkaneştä Gagauziya Başkanın temsilcisi Födor TERZİ, Komrat hem Çadır primarları h.b.

Açılışta Valkaneş kasabasının primarı Konstantin BOZBEY ilkin söz tuttu. O kısadan annattı İhtärlar Evin düzülmesi için. Söledi, ani şindi burada dört yalnız kalan ihtär yaşêêr hem, ani bu evdä var nicä birdän sade sekiz ihtär yaşasın. Konstantin BOZBEY söledi, ani bu ev olmayaceydı, herliim bütün ükü kendi üstünä almaydı TİKA kuruluşu, ani hem para verdi bu iş için, hem da iş başarılınca onu kontrol altında tuttu.

Sora söz verildi TİKA Kişinêu koordinatoruna Nevzat EŞİLERä. Canabisi annattı TİKAnın Gagauziyaya yaptıı yardımnar için: kiyatların basılmasında; gazetalara, radio hem televideniyeya; fıkaaralara hem okullara. 

Nevzat EŞİLER bildirdi, ani ertesi gün Çadırda su sistemasının açılışı olacek.

TİKA Kişinêu koordinatoru Nevzat EŞİLER annattı, ani TİKA bütün dünneydä yaşayan türk milletinä yardım eder. Gagauzlar da o büük türk milletinin bir parçasıdır. O üzerä da bu yardımnar hep ilerleyeceklär.

Sora Canabisi dedi: “İhtärlar Evinä” Türkiyedä “Huzur Evi” deerlär. Gagauzçaya çevirdiinän Raatlık Evi olêr. İsteerim, ani burada kalan insannar son günädän raatlıkta bulunsunnar”.

Sora söz alan GHT Başı yadımcısı Olga Petrovna RADOVA, saa ol etti TİKAya yardım için hem hepsi o işlär için, ani onnar yapêrlar gagauzlara deyni. Kutladı hepsini Raatlık Evin açılmasınnan. Hem umut etti, ani TİKA hem Türkiye halkı her zaman gagauzlara yardım edeceklär.

Bundan sora Valkaneş kasabasının primarı Konstantin BOZBEY hem TİKA Kişinêu koordinatoru Nevzat EŞİLER Raatlık Evin kapusunda gerili olan şiridi kestilär. Musaafirlerä da Ev içindä êkskursiya yapıldı.

Büünkü gündä Raatlık Evindä dört insan kalêr: MARİNOVA Anna Dimitrievna – 90 yaşında; TOPAL Mariya Nikolaevna – 70 yaşında; MAMEDOVA Vasilisa Afanasievna – 78 yaşında; ONUFREY Fedora Afanasievna - 80 yaşında.

Söz gelişi MAMEDOVA Vasilisa Afanasievnanın kendi büük evi vardı. Ama Canabisi karar aldı da baaşladı onu altı uşaa saabi olan bir ayleyä, kendisi dä Raatlık Evinä yaşamaa geçti. 

Bu insannar haliz raatlıkta yaşasınnar deyni Raatlık Evindä onnar için çalışêrlar: PAVLİOGLU P.M. - Raatlık Evin müdürü, NEKULSÄN V.D. - doktor, YANUL N.G. - medsestra, POPAZOGLU V.D. – medsestra yardımcısı, KİRÇU K.G. – aşçı, MARİNOVA M.G. – aşçı, UZUN V.Y. – sanitarka, BRATAN E.P. – sanitarka, ARNAUTOVA M.P. – zavhoz, SİRKELİ S.G., GERMEK P.B. hem ARNAUT K. – bekçilär.

Not. Raatlık Evin çalışma reglamentına görä burayı yalnız kalmayan ihtärlar da alınır. Ama ozaman onnarın senseleleri Raatlık Evinä para ödesinnär lääzım – ayda 900 ley.

PATRETLERDÄ: MARİNOVA Anna Dmitrievna, TOPAL Mariya Nikolaevna hem MAMEDOVA Vasilisa Afanasievna (oturêrlar, soldan saaya); 
Konstantin BOZBEY (solda) hem Nevzat EŞİLER şiridi keserlär; 
Raatlık Evin personalı.
İvanka Kol

**İvanka Kol**

İsteeriz gözäl bir iş yapmaa. Onun gözäl gagauzçasını var nicä saatlarlan seslemää. O üzerä da, bezbelli, İvanka KOLun televizizada yaptıı programalar siiredicilär tarafından büük havezlän beklener.

Gagauziyanın Radio-Televiziyasında (GRT) çalışan speiialistlär sıkça Türkiyeda stajirovka geçerlär. O stajirovkalar herkere Türkiye devleti tarafından karşılanêr. Ama diil çoktan GRTnın iki jurnalistı İvanka KOL hem Galina MARESYEVA özel bir firmaya stajirovkaya çaarıldı. 

Nicä geçti o stajirovka annadêr  İvanka KOL. 

GRTya Türkiye devleti tarafından çeşitli yadımnar geler. Ama özel firmalardan yardım siirek olêr. Gagauziyaya dayma oldu geler Türkiyedän iş adamı, “İdil” özel firmanın saabisi Rafet KÖKSAL. 

O gördü, ani elektronik yazı uurunda GRTda gagauzlar için, gagauzların kultura uurunda çalışan adamnarı için aaz bişey var. Rafet KÖKSAL teklif etti bizä gagauzları annadan bir dokumental film yapmaa. O filmda gagauzların istoriya-sınınnan, köklerininnän ilgili dooruluu aaraştırıp, üzä çıkarmaa.

Bizä, gagauzları annatmaa deyni, Gagauziyaya çok devletlerdän jurnalistlär geler. Ama naşêy onnar annadêrlar? Gagauzları evlerindä, işlerindä çıkarıp göstererlär. Kimi adetleri annadêrlar. Bukadar.

İsteeriz gözäl bir iş yapmaa: Gagauzların istoriyasını aslıdan annadan bişey çıkarmaa üzä. Film üç bölümnü olacek.

Birinci bölüm: Gagauzlar neredän geldilär? Nasıl göç ettilär? Neredä durgundular, yapındılar? Nasıl burayı etiştilär?

İkinci bölüm: Sovet zamanında gagauzların yaşaması. Avtonomiyanın kurulması.

Üçüncü bölüm: Gagauzların büünkü yaşaması.

Türkiyeyä gittik bu neetlän. Orada teklif ettik türk istoriklerinä bu konuda aaraştırma bizä dokumental olarak versinnär. Bu işä gagauz istorikleri da katılacek. Filmdä bir kişinin bakışlarını açıklamaa istämeeriz. Bu iş en aazdan bir yıl sürtecek, lääzımsa taa da çok. Maasuz film için Türkiye tarafı eni, çok kaliteli kameralar aldı.

Bu işin okadar uzanmasını hiç beklemäzdim. Orada aylak durmamaa deyni, Türkiyedä çalışan gagauzlar  Stepan KURUDİMOV, Afanasiy KARAÇOBAN hem Dimitri SAVASTİN için programalar yaptım. 

O programalar burada çekettiim “Gagauzlar yaratma yolunda” programanın çerçevesindä yapıldı. Programaların üçü da CD disklarda yayınnandı. Bän bunu yalnız yapmadım. Bu GRT hem Türkiye “İdil” firmasının işbirlii oldu.
Burada bir lelek yuvası vardı

**Burada bir lelek yuvası vardı**

Nekadar tutêrım kendimi aklımda Kişinöv yolun üzerindä, Komrat demir yolu stanşiyasının yanında bu yuva vardı. Her yılın o yuvada leleklär yavru çıkarardılar, sevindirip insannarın gözünü.

Bilärdik: leleklär yuvada sa – dolayda raatlık. Otuz yıl bu yuva durdu. Da te şindi, kiminsä canabet kararına görä, onu yok ettilär. Sebep – eni elektrika direklerin koyulması.

Bekim teknik tarafından bu direklär lääzımdı burdan geçsin? Bekim iki metra bir tarafta? Önemli diil. Önemli o, ani lelekleri hiç biri düşünmedi. Ama bu ko kalsın kararı alan kişilerin esabında.
Neredä o leleklär kendi eni yuvalarını yaptılar acaba?

Yavrularını çıkardılar mı? Büüttülär mi? Çıkardılar mı acaba? Taman yavru çıkarmaa zamanında bu yuvayı daran-peran ettilär. Bekim yuvayı başka bir erä geçirdilär? Canımı sade bu düşüncä raatladêr.
Gagauziya sansın bir ekilmedik tarla

Gagauziya sansın bir ekilmedik tarla

* Behzat bey Gagauziyaya hoş geldiniz.
* Hoş bulduk.
* Kendinizä deyni burada bişey eni gördünüz mü?
* Kendimi sansın Ana Vatanımda duyêrım. Hep o insannar, hep o dil. Bilärdim ani yakınız. Ama bukadar!!!
* Canabinizin hergünkü çalışması: dış alış-verişi. Gagauziyayı bu konuda nasıl?
* Gagauziya sansın bir ekilmedik tarla. Burada türk işadamnarı için sonsuz bir perspektiva var. Sizdä geneldä çiftçi bölgesi. Türkiyedä bu uurda geniş industriya var. Sanêrım ilk êtapta bu yolda en büük işbirlii olabilir.
* Gözäl düşüncä. Ama herbir iştä yardımcı lääzım.
* Annadıym kadar bendän bunu bekleersiniz. Buyurun. Gagauziya hem Türkiyenin Edirnä kasabasının arasında işbirlii baalantıları kurmakta elimdän gelir yardımı yapmaa hazırım. Bunu Gagauziya Halk Topluşu Başkanına sayın Stepan ESİRä da söledim. Eter ki sizdän tekliflär olsun.

Patretlerdä: Behzat ERTEN (solda) hem GHT Başı Stepan ESİR.
Dünürcülüktä yuvana yardımcıları

Dünürcülüktä yuvana yardımcıları

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından
Bir vakıt varmış bir babunun oolu. Deer anasına: “Yap bana bir pita da bän gidecäm kısmetimi aramaa”. 

Sanki kendinä karı araycek. Anası yapayor pita, o koyêr torbasına da çekeder gitmää. Çok mu gitmiş, az mı gitmiş, bulayor bir adam iki muntä mamaliga iyirmiş da hep därmiş: “Doyamaycam”. O çocuun adıymış Yuvan. Yuvan da deer ona: “Olmamısın bana bir kafadar hem düüncü?” O da deer: “Olurum”. 

Çekederlär bunnar ikisi gitmää, bulayorlar bir adam, doksan-dokuz kürk giimiş da hem da doksan-dokuz stıncın odun dolayanda yanarmış, da genä baarımış: “Dondum”. Yuvan deer o adama: “Olmamısın bana bir düüncü?” O da deer: “Olurum”. 

Çekederlar üçü gitmää. Gidärkän bulayorlar bir adam bıyıklarınnan tıynak tutmuş denizi da su akarmış aazına da baarımış: “Susadım”. Yuvan deer ona: “Olmamısın bana bir düüncü?” O da deer: “Olurum”. Bunnar şindi dört kişi olayor. (...)

Çekederlar bunnar gitmää, etişerlär bir babuya. O babunun varmış bir gözäl kızı. Da Yuvan isteer babunun kızını almaa karı erinä deyi. Babu da deer Yuvana: “Bendä var bir soba, yanayor kırk gün. Girisän o sobanın içinä düüncülerinnän, da bir horu oynarsan orada, ozaman verim kızımı. Ama her girmäsän kelleni alırım”. 

Yuvan çıkayor dışarı, kahırlanarak da deer dünürcülerä: “Babu dedi şutakım, butakım...” O, ani doksan dokuz kürk giimiş, deer Yuvana: “Korkma, kolaydır iş”. 

Açan gider da üfleer soba içinä, bir karış kraa düşeyor. Sabahlen babu deer kızına: “Git, kızım, da bak”. Açan kız gider, baksa, hepsi horu oynayorlar soba içindä. Şindi Yuvan genä gider babuya da deer: 

“Babo, ver kızını”. Babu da deer Yuvana: “Verim, ama var bendä dokuzüz ekmek, ekmeklär birär demirli undan. İyärsan o ekmekleri bu gecä düüncülerinnän, ozaman veririm kızımı”. 

Yuvan çıkayor dışarı, söleer. Ani iki muntä mamaliga aazında varmış, o deer: “Korkma, iş kolay”. Paysınayor imää o ekmekleri da iyer hepsini. Yuvan sabaası gider genä babuya da deer: “Babo, ver kızını”. 

Babu deer: “Veririm, ama var bendä dokuzüz fıçı şarap. İçärsanız onnarı bu gecä, veririm kızımı”. Yuvan çıkayor dışarı da söleer. Ani bıyıklarınnan denizdä tıynak tutmuş, o da deer: 

“Kolaydır iş”. Paysınayor içmää fıçıları vranasından da çamurlarnı da içeyor. Yuvan genä gider babuya da deer: “Babo, ver kızını”. (...)
Ozaman babu Yuvana kızını verer.
Moldova-Türkiye işadamnarı buluştular

**Moldova-Türkiye işadamnarı buluştular**

Kirez ayın (iyün) 1-3 ginneri arası Moldovada Moldova-Türkiye işadamnarın forumu oldu. Forumda, Türkiye devlet Bakanı Kürşat TÜZMEN başkannıı altında, Türkiye tarafından yaklaşık 100 işadamı pay aldılar.  

Kirez ayın 1-dä Kişinövda Forumun  açılışında Türkiye devlet Bakanı Kürşat TÜZMEN, Türkiye Büükelçisi Fatma Fırat TOPÇUOĞLU, Moldova Bakannarı, Gagauziya öndercileri, işadamnarı pay aldılar.
Ertesi günü Türk işadamnarı Komratta Gagauziya ispolkomu, GHT deputatlarınnan hem işadamnarlan buluştular.
Stepan Kurudimov hem onun dostları

**Stepan Kurudimov hem onun dostları**

Kirez ayın (iyün) 6-10 günneri arası Moldovada Halklarası “Stepan KURUDİMOV hem onun dostları” opera festivali oldu. Fastivalin kurulmasına inişiator anılmış gagauz opera tenoru Stepan KURUDİMOV oldu. 
Bu inişiativaya Moldova hem Türkiye kultura hem turizma Bakannıkları hem da Gagauziya ispolkomu arka oldular. Çok yardım ettilär sponsorlar da.

Festivalin açılışı Komratta oldu. Sora iki konşert Moldovanın Belş hem Kiºinêu kasabalarında verildi.

Stepan KURUDİMOVdan kaare festivaldä pay aldılar: Mariya BİEŞU, soprano hem Mariya ŢONİNA, soprano (Moldova), Bülent ATEŞOĞLU, bas (Türkiye), Larisa AHMETOVA, mezzo-soprano (Rusiya), Arda AKTAR, bariton (Poyraz Kipra Türk Respublikası), Arêu MACİNOVA, mezzo-soprano (Ukrayna) hem da Mihayıl SEÇKİNin öndercilii altında bulunan Moldovanın Milli kamera orkestrası.
Geboz aler zmeylärdan çalınma beygirleri

**Geboz aler zmeylärdan çalınma beygirleri**

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından
Varmış bir vakıtta bir padişaa. O padişahın varmış üç oolu. O padişahtan sa hepsi zmeylär korkarmış, da o padişaa ecel edip, öler. Oolları götürerlar bobasını gömmää. 

Bir da beegir varmış o padişahın, güüsündä gün varmış. Oolları açan götürerlar gömmää bobasını, zmeylär gelip ta, çalayorlar o beegiri. Açan oolları geleyorlar evä, beegiri bulmayorlar evdä. Hem küçük kardaşları deer agalarna: “Agalar, hadi gidelim da bobamızın beegirlerni aaraylım”. 

Bunnar çekederlar gitmää. Çok mu gitmişlär, az mı gitmişlär, etişmişlär zmeylerin kurtälarna. Hem küçük kardaşının adı Gebozmuş. Şindi onnara, avşam olayor orda, agaları gereyorlar kurtänın içindä yatmaa. Geboz da gider damın tavanında yatayor. Gecenin bir vakıdı geler hem büük zmey bir kara beegirlän. Da o beegir istemäzmiş dama girmää. 

Zmey därmiş beegirä: “Neiçin sän girmersin dam içinä, o padişaa ölü, ani biz korkardık?” Geboz da demiş tavandan: “O öldüsä, onun oolu burada”. Zmey korkudan sıçmış çaaşırlarna. Geboz iner erä, baalayor beegiri dama. Zmey deer Geboza: “Nerdä istersin güreşmää?” Geboz da deer: “Bän isteerim taş üstündä güreşmää”. Bunnar giderlar taş üstündä güreşmää. 

Geboz keser zmeyin kafasını, gider tavana da yatayor. Sabaa karşı geler  ortanca zmey. Onun da beegiri girmäzmiş dama. “Hay köpeklär isin kafanı, neiçin sän girmersin dama, padişaa, ani biz korkardık öldü”. Geboz da demiş tavandan: “O öldüsa, onun oolu burada”. Zmey korkudan çaaşırlarna sıçmış. 

İner Geboz erä, baalayor beegiri dama, keser zmeyin kafasını, piner genä damın tavana da yatayor. Dan eri aarıkan geler hen küçük zmey bobalarnın beegirinnän, ani güüsündä gün varmış. Taa dama yaklaştıynan, beegir kişnemiş. 

Zmey üfkelener beegirä da deer: “Gargalar isin senin kafanı, sansın senin padişahın burda öldü?” Geboz da deer: “O öldüsä, onun oolu burada”. Geboz iner erä, baalayor beegiri dama. Çıkayorlar dışarı çekederlar güreşmää. Üç gün üç ta gecä düüşer-lar. Kılıçları tutuşayor da yok nicäl biri birini kessinär. 

Bir da garga onnarın yanında uçarmış. Zmey deer o gargaya: “Gel sündür benim kılıcımın ateşini da veriim sana üçüz yıllık ömür”. Geboz da deer: “Sündür benim kılıcımın ateşini, verecäm sana üç zmey leşi iyäsin”. 

Garga sündürer Gebozun kılıcının ateşini da Geboz keser zmeyin kafasını da verer gargaya üç zmey isin da gider kaldırayor agalarnı, verer agalarna o iki beegiri, kendi da alayor bobasın beegirni da gidip varayorlar evä.
Kongaz klisesi

**Kongaz klisesi** — Kliseyi 1879-cu yılda başlamışlar, 1883-cü yılda da başarmışlar.

Kongazın klisesi önündä İsus Hristoza küülülerin hem işadamnarın parasınnan bir anmak taşı kuruldu.
Latiniţiya kesin geçerlär

**Latiniţiya kesin geçerlär**

Orak ayın (iyül) 1-2 günnerindä Ukraynanın Odesa kasabasında “Gaguz kultura, dil hem literatura problemaları” adlı Halklararası bilim-praktik konferenţiyası oldu. Burayı Ukraynadan, Türkiyedän hem Moldovadan bilim adamnarı katıldılar. 

Ani Ukrayna gagauzları artık hazır latinişaya geçmää belli oldu taa zala girdiynän. Konferenţiya plakatının gagauzça bölümü hem sşenada gagauzça yazı latin grafikasında yazılıydı. 

Konferenţiya gagauzların Odesadakı „Birlik” adlı  milli-kultura kuruluşun kurulmak günün 7-ci yıldönümü sebepiylän hazırladı. Onun hazırlanmasında pay aldılar: Odesa bölgesinin devlet administraţiyası, gagauzların Odesadakı „Birlik” adlı  milli-kultura kuruluşu, Kırım (Ukrayna) avtonom respublikasında TİKA koordinatorluu, AKB „İmexbank”, Odesanın M.Gorkiy adına devlet bibliotekası. 

Konferenţiyanın çalışmasında GHT Başı yardımcısı O.P.RADOVA başkannıı altında Gagauziyanın delegaţiyası, Türkiye Odesa Başkonsolosu Yaşar PINAR, TİKA Ukrayna-Kırım koordinatoru Kadriye İMAMOĞLU pay aldılar.

Bu adlı bir konferenţiya Ukraynada seftä olêr. İki günün içindä sesleycilerä irmiyä yakın bilim dokladı okunuldu. Dokladların çoyu pek meraklıydı. Ama, bir şüpesiz, en meraklı dokladı „Gagauzların peydalanması: Neoevropalı şkolanın versiyası” okudu Odesanın İ.İ.Meçnikov adına Milli Universitetin doktoru ŞKLÄEV İgor Nikolaeviç.

Konferenţiyanın sonunda kabledildi bir rezolüţiya. O rezolüşiyanın kararlarından birisi DANIŞMAA UKRAYNA RADASI-NA Kİ UKRAYNA GAGAUZLARIN GRAFİKASINI LATİNİŢAYA GEÇİRMÄÄ.

Bu iş olursa, Ukrayna gagauzların hem Moldova gagauzların arasında en büük perdelerdän birisi düşecek. Latiniţa verecek kolayını Moldovada Gagauziyanın şkolaları için basılan üürenmäk hem literatura kiyatlarını Ukrayna gagauzların şkolalarında kullanmaa. Karar Radaya (Ukraynanın Parlamenti) kalêr.

Taa bir kere isteeriz urgulamaa, ani konferenţiyanın hazırlanmasında büük çalışmalar düştü gagauzların Odesadakı „Birlik” adlı  milli-kultura kuruluşuna. Ama kuruluşun Başkanı Petr VOLKOV, onun yardımcıları Yuriy DİMÇOGLU, Viktor GARGALIK, Vasiliy KELİOGLU hem başkaları çok zaamet ettilär, ani konferenţiya halizdän üüsek uurda geçsin.
Ana dilimiz yortusu

**Ana dilimiz yortusu**

48 yıl geeri, Orak ayın (iyül) 30-da 1957-ci yılda Üüsek Sovetin kararınnan Gagauzlara kiril alfavitindä yazı verilmiş.

Şindi Gagauziyada Orak ayın (iyül) 30-zu “Ana Dilimiz” yortusu bakılêr.
Komrat gerbi

**Komrat gerbi** — Komratın kendi gerbi.

Gagauziyanın baş kasabası dünnä devletlerin baş kasabalarınnan bir uura geldi, şindi Komratın da gerbı var. 

Komrat kasabasının Soveti, Gerbı resimnemää deyni, bir konkurs açtıydı. O konkursa verilän yaratmaların arasından Sovet karar aldı, ani en islää Gerbı resimcilär A.KOPÇA hem A. YUVARLAK yarattılar.
Slötlar gena dirilär

**Slötlar gena dirilär** — Orak ayın (iyül) 5-7 günneri arası Gagauziya gençlerinin asker-patriotik 1-ci slötu oldu. Slötu Büük Vatan cengindä Enseyeşin 60-cı yıldönümünä baaşladılar.
Dedelärden kalan at yarışı

**Dedelärden kalan at yarışı**

Gagauzlar sade bitki birkaç üz yıl, geneldä, çiftçilklän beslenelär. 

Kendi derin istoriyasında Gagauz milleti uzun zamannar, kenarsız kırlarda göç edip, hayvancılıklan beslenirmişlär. Belli ki o kırları yayan gezmäzmişlär. Bunda onnara yardımcıymış beygirlär.

Küçüündän büünä kadar gagauzlar atlı gezmää becerärmişlär.  Neredä atlar orada yarışlar da. Dedelär atları kullanmakta kendi beceriklerini o yarışlarda gösterirmişlär. 

Bu bincä yıl atlı gezmäk ömürü boşuna geçmemiş, o artık milletimizin kanına girmiş.

Son yıllarda at yarışlarını gaga-uzlar dirilttilär. En önemli yarışlar Hederlez günü Çadırda olêr. Ama küülerdä dä kendi at yarışlarını yapêrlar – ya Todur Günü, yada küü kurbannarı günnerindä. 

Diil çoktan ölä bir at yarışı Gagauziyanın Avdarma küüyündä oldu. Atlılar bir kilometralık yolda yarıştılar. 

Yarışta ilk gelän Dmitriy GUNA oldu. Onu finişa getirän beygir – Orlik. Birinci er için Dmitriy GUNAya ödül olarak bir Keçi baaşladılar.

PATRETTÄ: Dmitriy GUNA ödülü kablettiktän sora.

Foto – V.TANASOVİÇin.
Gagauz Halkı

**"Gagauz Halkı"** — Gagauz gazetası

Kapandan sözdä serbest brakılan, Gagauziyanın juridik departamentinin eski başı İvan Burgucu “Gagauz Halkı” adlı gazetayı çıkarmaa başladı. Yazık, ani bu gazetada sade adı gagauzça. Kalan materiallar hepsi Rus dilindä yazılı.
Yakıt paaları genä üüseldilär

Yakıt paaları genä üüseldilär  

 
Her yılın, açan Moldovada Orak vakıdı başlêêr, demeli bereketi toplamaa sıra geler, yakıt satan kuruluşlar hemen paaları üüselderlär. 

Bu ayın ortasından benzin paaları 13% (Ai-95 8,2 leydän 9,3 ley oldu), solärkanın 11% (8,1 leydän 9,0 ley oldu) zeedelendi. Bütün zararı gene çiftçilär çeker. Sonu nezaman olacek acaba.
Vergi toplayannarın yortusu

**Vergi toplayannarın yortusu**

Orak ayın (iyül) 1-dä 15 yıl nice tamamnandı Moldovanın vergi toplamak inspekţiyası kuruldu.

Bu yıldönümünnän Gagauziya vergi toplamak inspekţiyasını GHT Başı Stepan ESİR kutladı. 

Gagauziya vergi toplamak inspekţiyasının 15 yıl çalışması için onun başı İlya ÇERNEV annattı.
Limba noastra yortusu

**Limba noastra yortusu** 

14 yıl geeri Harman ayın (avgust) 31-dä Moldovada devlet dili kabledildi. Ozamandan beeri bu gün Moldovanın bütün topraklarında “LİMBA NOASTRA” yortusu olarak bakılêr.
Çöşmä

Dünneyin istoriyasını annadan çöşmä küüy

Valkaneş dolayının Çöşmä küüyün ortasında bulunêr bu derin hem uzun çukur. İlk bakışta çukur – çukur gibi. Ama bu diil ölä. Gagauziyanın, Moldovanın, kär Dünneyin da istoriyasının annatmasında bu çok önemli bir çukurdur. Bölä açık, er üzünä bölä yakın bulunan erlär dünneydä az var. Bilimcilär için onnar çok önemli, zerä vererlär kolayını ERİN KURULMASINNAN ilgili soruşlara cuvap vermää.

Üzlärlän milion yıl geeri, açan Er üzünü denizlär kaplarmış, açan topraan hamuru karılarmış, büünkü çukur deniz altıynış. Ozamannar, nicä da şindi, toz-toz, trofa-trofa olan kırıntılar, istoriyanın geleciindä iz brakıp, denizin dibinä çökärmişlär. Bu izleri büünkü gündä bilimcilär aaraştırêr.

Sovetlär vakıdında Çöşmä küüyünün çukuruna devlet tarafından korunan pamätnik statusu veril-diydi. Büün o status için hiç birinin aklısına da gelmeer. Ama, genä dä, saa olsunnan çöşmäküülülär, o çukuru koruyêrlar.
Gagauzlarda da respublika vardı

**Gagauzlarda da respublika vardı**

Bizda da respublika vardı.Bu yıl Harman ayın (avgust) 19-nda Gagauz Respublikasının kuruluş günün 15-ci yıldönümü tamamnandı. 15yıl geeri, bu gündä, gagauz halkının 450 deputatı kendi Üstolan Kongresinä toplanıp, oy birliinnän, Gagauz Respublikasının kurulması için Karar alıp, kendi devletini dünneyä bildirdilär. Bu Kararı büünkü günädän, juridik olarak, hiç birisi silämedi.

Büün gagauzların 1994-cü yılın Kırım ayında (dekabri) Moldova tarıfından verilän Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonom bölgesi var. Ama unutmayalım, ani olmaydı 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-zu olmayaceydı 1994-cü yılın Kırım ayı (dekabri) da. Bunu HİÇ BİR KERE unutmayalım lääzım.

Belli ki büün dünnää heptän diişti. Çok işlerä başka bakışlan bakêrlar, çok işlär unuduldu, çok işleri unutturmaa savaşêrlar. Ama gelecek vakıt ta hodulluklan, bekim dä yaş dolu gözlärlän gagauzlar deyäbileceklär: “Bizdä dä Respublika vardı!”
Kaavi adam küçük adam hem hırsızlar

**Kaavi adam küçük adam hem hırsızlar**

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından

Bir adam kiracılık edärmiş. Bir kerä ükletmiş taligasını da çeketmiş yola. Gidärkän, battırmış bir deredä taligayı da beegirlär çıkaramamış.
 
O da kolvermiş beegirleri, brakayor onnarı da tutayor oktan, da çıkarayor ellän kenara taligayı. Komuşusu da koymuş neetinä çalsın onun beegirlerni, görer, ani o deredän geçecek. Da açan battırayor o erif taligayı, görer, ani onda kuvet çok. Gider yanına da deer ona: “Ne buuşêrsın, ha gel, gidelim benimnän bireri”. Çekederlar gitmää bir daa içinä. 

Dayın içi da çotmaklıkmış da yok nası taliga örüsün. Da deer o kiracı: “Na beegirleri da bän alayım taligayı kafama”. Koyêr taligayı kafasına da giderlär. Gidärkän, yolca bulayorlar iki boyar ölü, alayor onnarı da yattırayor taliga içinä da etişerlär bir bordeya. 

O bordeydä da kırk kişi hırsız varmış pay etmişlär kırk fes altın da oturarmışlar ateş başında. Onnar girdiynän, demişlär: “Kabul edin bizi bu gecä kalalım burda, zere para var üstümüzdä, sattık sürek”. Onnar da demişlär: “Kabul edäris”. Da därmişlär biri-birinä, ani gidecez gezmää, ayaamıza geldi para. 

Geldilär o öbürlär da, oturmuşlar ateş başında. O küçük adam demiş o kaavi adama: “Acıkmadın mı?” O da demiş: “Acıktım”. Küçük adam demiş: “Git getir taligadan bir balık da pişirelim da iyelim”. O da gider, da saplayor bir kazıklan o ölüyü. Başlamışlar onu ateştä kızartmaa. 

Hırsızlar da şaşmışlar da korkmuşlar: “Balık erinä adam pişirmişlär”. Pişmää başladıynan o küçüü demiş: “Ya bakalım pişmemiş mi?” Almış, dalamış bir kerä da demiş: “Bu kokmuş, getir başka”. Getirmiş başka, onu da pişirmiş, genä bakmış da demiş: “Bu da kokmuş”. 

O küçük adam da urmuş yanıı erä da demiş: “Ya tut bir taazesini da pişirelim”. O hırsızlar da kaçan kaçanın olmuş. Da demiş o küçüü: “Gel burayı, te burda var kırk fes Altın”. Da demiş: “Sendä bukadar kuvet varmış da buuşurdun kiracılıklan yaşamaa”. Payetmişlär altınnarı da küçük ta demiş: “Git, ta te şindi yaşa”.
Kim taa islää düş görer

**Kim taa islää düş görer**

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından
Varmış bir çengenäylän bir adam da onnar ikisi pek islää yaşarmışlar. 

Şindi onnar lafetmişlär keseceklär bir potmar. O adam demiş çingeneyä: “Angımız ne düş görüsaydı, o iyecek potmarı”. Şindi keserlär potmarı, yatayorlar o gecä, potmarı da atayorlar fırına. Adam kalkayor, da iyer o potmarı, çingenä sa uyurmuş. 

Şindi adam genä yatmış uyumaa, çingenä hep uyurmuş. Şindi çingenä kalkmış sabahlen da çingenä demiş adama: “Bän gördüm bir büük düş”. Adam da demiş: “Ne düş gördün?” 

Çingenä da demiş: “Bir büük merdiven yaptım da çıktım çak gökä, da Allahlan Allahka ekmek iyirdilär, da beni da teklif ettilär, da bän istämedim”. Adam da demiş: “Bän da gördüm, ani seni teklif ettilär, bän da kalktım da idim potmarı. 

Kendi-kendimä dedim: “Çingenä şindi tok olmalı. İdim da genä yattım”. Çingenenin sa barsakları guruldarmış aaç.
Resimcilik simpoziumu

**Resimcilik simpoziumu** 

Harman ayın (avgust) 29-da Komratta II-ci Halklararası resimcilik simpoziumu açıldı. Simpoziuma Moldovadan, Ukraynadan, Makedoniyadan, Yaponiyadan, Franțiyadan, Pridnestrovyedan hem Gagauziyadan resimcilär katılêr.

Simpozium 16 gün sürtecek. Sora yaratılan resimnerin sergisi olacek hem birär resim Gagauziyeya baaşlanacek.
Kişinöva gecä yarısı gelän bela

**Kişinöva gecä yarısı gelän bela**

Geçän yıl bu ayın 27-28 gecesindä olan yaamur, sellerä toplanıp, iki insanın canını aldı, ekonomikaya da 15 milion ley zarar getirdi. Bu yıl da seldän gelän belalar sürter.

İlkin Evropayı durmamayca yaamurlar, sellär bastı. Gelän haberlerä görä o yaamurlar milionnarca euro zarar getirdilär. Ama en büük zarar - o sular içindä insannarın kaybelmesi. Bu kara sayı da var. 

Yaamurlar, yavaş-yavaş, Moldovaya da etiştilär. İlktän onnar büük diildi. Ama genä dä onnar, en büük belayı hazırlayıp, kendi zararını yaptılar. Gölleri suylan doldurup, yolu en büük belaya açtılar. 

O bela da kendisini pek çok beklätmedi. Harman ayın (avgust) 18-19 günnerindä olan büük yaamur belada son noktayı koydu. 

Bela bir çıban gibi patladı: sular Gratiyeşty küüyünün gölünü taştırıp, bütün üklän Kişinêunun Çevkar tıynaana abandılar. Birkaç minudun içindä o tıynaa daadıp, binnärcä ton su Kişinêunun sokaklarına hem evlerinä taştı. Zararın sonucu böläydi – 62 ev, 200-zä yakın maaza, bir okul, tükän, 12 pınar, onnarca maşina, kiosklar su altına kaldılar.

İnsannarı bu beladan kurtarmaa deyni devlet orayı askerleri yolladı. Askerlerin kahramannıı da verdi kolayını, ani insan kayıbı olmasın...

Not. Son açıklamalara görä evleri enidän yapmaa deyni devlet yardımcı olacek. Laf var Canavar ayın (oktäbri) 14-dän bu iş başarılsın.
Galeriya ileriya olacek

**Galeriya ileriya olacek** 

Gagauziyada olan II. Halklararası resimcilik simpoziumuna katılan resimcilärlän buluşan Gagauziya Başkanı Georgiy TABUNŞÇİK söz verdi, ani ileriya simpoziumda yapılan resimnerin sergisi Gagauziyada açılan resim galereyasında olacek.
Gagauz türküsü festivali

**Gagauz türküsü festivali canavar ayında olacek**. 

Her yılın Harman ayında (avgust) Çadır kasabasında olan “GAGAUZ TÜRKÜSÜ” festivali bu yıl Canavar ayında (oktäbri) olacek. 

Nicä bildirdilär festivalin Tertip komitetında “bunun sebepi, Harman ayında (avgust) Komratta olan “Komrat-2005 “Barış türküleri” adlı I. Halklararası êstrada muzıkası festivali”.
Baya kulturası

Baya kulturasını moldovaya tatar Türkleri getirmişlär

Moldovanın Yaloveni rayonun Kosteşti küüyünün yanında yapılan kazılarda 1938-ci yılda bir evelki kasaba bulundu.
İki ay geeri burada genä kazılar başladılar.

Moldovanın Üüsek antropologiya Okulunun arheologların hem Moldova askerinin tarafından yapılan kazılar üzä eni bir iş çıkardılar - 1382-cü yılda Altın Ordu hanı TAHTAMIŞ kendi askerinnän burada erleşmiş.

XII-ci üzyılda kurulan bu evelki kasabada XIV-cü üzyıladan yaşamak varmış. Açılan görüntüya görä burada çok insan yaşaarmış. Kasabanın kendi parası varmış. Burada bayalar hem su boruları varmış. Söz gelişi sekizüz yıl geeri kurulan borularda şindi da su var.
ABD Virgin adaları gazetaları listasi

**Amerika Birleşik Devletläri virgin adaları gazetaları listasi**

* Virgin Islands Daily News 
* St. Croix Avis 
* St. John Tradewinds

### Hem bak
* Amerika Birleşik Devletläri Virgin Adaları
* Amerika Birleşik Devletläri Virgin adaları halkı
Çocuk hırsızlıı üürener

**Çocuk hırsızlıı üürener**

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından
Varmış bir vakıtta bir dul karı da o karının varmış bir çocuu. Da o çocuk deer anasına: “Yap bana bir pita da bän gidecäm bu dünnäda, ne zanaat var, üürenmää”. 

Anası yapayor pitayı da çocuk gider, üürener hepsini, ne zanaat var bu dünnedä, salt unutmuş üürenmää hırsızlıı. Şindi gider üürenmää hırsızlıı da gidärkan görer bir adam gelirmiş atlı. Da çocuk deer kendi-kendinä: 

Her üürenmiş, olaydım hırsızlıı, te şindi çalardım bu adamdan bu beegiri”. Şindi adam etişer çocuu da sorayor: “Neyanı gidersin bä çocuk?” Çocuk ta deer o adama: “Giderim hırsızlıı üürenmää”. Şindi adam deer çocaa: “Git ta çal te o çobanın rubalarnı her çalarsan, ozaman üürenecän hırsızlıı”. 

Şindi çocuk gider çobanın yanına, seläm verer çobana, sora tutuşturayor lülesini da sora o çocuk koyêr çobanın saa yanına bir auç biyazlık, bir auç ta koyêr sol yanına da çekeder gütmää koyunnara dooru hem güdärmiş hem biyazlık ekärmiş yola. 

Da etişer koyunnara, da paysınayor atmaa seçi koyunnarı batak içinä. Şindi çoban kalkayor gütmää koyunnara, baksa yola, yol döşeli biyazlıklan. Şindi çoban çıkarayor rubalarnı da gider çıkarmaa koyunnarı. Da o çocuk gelip ta alayor çobanın rubalarnı da götürer o adama. 

Şindi adam verer o çocaa bir anahtar da deer: “Gidäsin falan boyarın yapısına da o yapı içindä o boyarın haznesi durayor. Açasın bu anahtarlan kapuyu da alasın haznesindän bir kalpak altın”. Gider o çocuk, da açayor boyarın yapısının kapusunu, da alayor haznesindän bir kalpak altın. 

Şindi boyar saabası baksa, haznedän alınmış altın. Şindi o boyar yazayor kihada: kim çaldı sa onun haznesindän altın, sadä sölesin, verecek kızını. Çıkayor o çocuk da deer boyara: “Bän çaldım haznendän altın”. Şindi boyar, yok nereyä bursun, verer kızını o çocaa.
Kardaş kasabalar

**Kardaş kasabalar**

Ceviz ayın 7-11 günneri arası Türkiyenin KÜÇÜKÖY kasabasında Komrat primarı Nikolay DUDOGLUnun başkannıı altında bir delegaşiya bulundu. Onnarı karşılayan KÜÇÜKÖY belediye başkanı Necim ÖZDEMİR teklif etti, ani bu iki kasaba kardaş kasabalar olsunnar. Teklif komratlıların tarafından büük havezlän kabledildi
Kongazda terzi fabrikası

**Kongazda tekstil fabrikası açıldı**

Ceviz ayın (sentäbri) 27-dä Türkiyedän “İşim Holdingin” kuruluşu “Atsena Tekstil” kendi terzi fabrikasını Gagauziyanın Kongaz küüyündä açtı. Fabrikanın kurulması için “Atsena Tekstil” yaklaşık bir milion dolar yatırım yaptı.

Bu fabrika “Atsena Tekstil”in Gagauziyada 4-cü fabrikası oldu. Taa ileri onnar Çadırda, Kazayakta hem Kıpçakta fabrika kurdular.

Kongazdakı fabrikanın açılışında Gagauziya Başkanı Georgiy TABUNŞÇİK, Moldova premyerministrusu Vasiliy TARLEV, Kişinêu Türkiye Büükelçisi Fatma Fırat TOPÇUOĞLU bulundular.