Máel Dúin mac Áedó

:*do mhac [[Aodh Allán|Aodha Alláin]], féach [[Máel Dúin mac Áedo Alláin]]


[[Ríthe na Mumhan|Rí na Mumhan]] b'fhéidir d'[[Eoghanacht Locha Léin]] ba ea *'Maol Dúin mac Aodha*' () (bás 786). Aodh Beannán mac Conaing (*Áed Bennán mac Conaing*) (bás 733), rí [[Iarmhumhain|Iarmhumhan]] ba ea a athair, agus [[Áed Bennán mac Crimthainn|Aodh Beannán mac Criomhthainn]] (bás 618), a bhí b'fhéidir ina rí na Mumhan, a shin-sin-seanathair.

Iarmumhain ba ea áit dúchais Eoghanacht Locha Léin, leath-neamhspleách ar an gciorcal istigh ag [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]. Tháinig Máel Dúin i gcoróin san Iarmumhain b'fhéidir sa bhliain 747, nuair a maraíodh Cairbre mac Con Dínisc ag Cath Carn Ailche idir fir na Mumhan. 

Bhris a theacht i réim an dáileadh cumhachta i measc ciorcal istigh na nEóganacht. Cuireadh cor sna taifeadaí san 8ú tar éis réimeas an rí cumhachtaigh, [[Cathal mac Finguine]] (bás 742). Ní fheictear comharba Chathail, [[Cathussach mac Eterscélai]], ach sna ríliostaí. I [[Sioncronachtaí Laud]], tugtar réimeas 27 bliain dó, agus más fíor, bheadh deireadh a réim sa bhliain 769. Sna hannála, Feictear Maol Dúin agus gníomhach rinne seo, ach ní fheictear é sna ríliostaí.

Feictear Maol Dúin ar dtús in 757 i n[[Annála Tiarnaigh]] don bhliain 757, nuair a tuaiscirt gur mharaigh sé Camascach, Rí na [[Uí Failge|Uí Fhailí]] sa [[Laigin|Laigean]], agus tugtar an teideal *rí Muman* dó.  Tá [[Annála Inis Faithlinn]] (foinsí ar son na Mumhan) agus Annála Uladh (príomhfhoinse) ina dtost maidir leis an scéal seo.

Feictear Maol Dúin arís i 'Annála Inis Faithlinn don bhliain 766.  Chloígh sé fir [[Uí Fiodhghinte]] agus [[Ara Cliach]] as [[Contae Luimnigh]] ag *Cath Énboth Breg*.  Ní thugtar teideal dó san iontráil seo. Is é a thásc sa bhliain 786 an lua deireanach faoi. I nAnnála Uladh, ní thugtar dó ach an teideal rí [[Iarluachair|Iarluachrach]] (*rex Irlochre*), cé go tugtar *rí Muman* dó i nAnnála Inis Faithlinn.  

I rith a réimis, rinne an tArdrí [[Donnchad Midi|Donnchadh Mí]] de [[Clann Cholmáin|Chlann Cholmáin]] feachtas sa Mhumhain isteach sa bhliain 775, ag déanamh léirscriosta agus ag marú go leor fir na Mumhan. Rinne an tArdrí feachtas eile an bhliain dár gcionn le tacaíocht ó chomhluadar [[Mainistir Darú|mhainistir Dharú]]. Tharla cath riarta inar maraíodh go leor fir Mhumhan.

Sa bhliain 779, tharla cogadh cathartha sa Mumhain inar mharaigh Breisléan Bhéirre (i gcríocha [[Corcu Loígde|Chorca Laidhe]]) Fearghal mac Éaladaigh, rí [[Eoghanacht Raithlinn]]. Ní dhéantar tagairt do Mhaol Dúin ámh maidir leis na heachtraí seo.

Tháinig *Cú Chongelt mac Cairpri* (bás 791) i gcomharbacht air mar rí Iarmhumham. Rinneadh rí Loch Léin dá mhac, [[Cobthach mac Máele Dúin]] (bás 833).

==Foinsí==
* [[Corpus of Electronic Texts]]
** [[Annála Uladh]]
** [[Annála Tiarnaigh]]
** [[Annála Inis Faithlinn]]
** [[Sioncronachtaí Laud]]
* [[Francis John Byrne|Byrne, Francis John]] (2001), *Irish Kings and High-Kings'', Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 

## Naisc sheachtracha
* CELT: Corpus of Electronic Texts

## Tagairtí

Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid
Catagóir:8ú haois in Éirinn
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Eoghanachta
Catagóir:Fir
Catagóir:Ríthe na Mumhan