open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dalston

Is baile é **Dáilstean** atá suite sa bhuirg Heacnaí, Londain Thoir.

Catagóir:London Borough of Hackney
De Beauvoir Town

Is baile é **De Beauvoir Town** atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir.

Catagóir:London Borough of Hackney
Finsbury Park, Londain

Is baile é **Finsbury Park** atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 14,358 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:London Borough of Hackney
Clapton Íochtair

Is baile é **Clapton Íochtair** atá suite sa bhuirg Heacnaí, Londain Thoir.

## Leathanaigh
* Scoil Chomhphobail Millfields

Catagóir:London Borough of Hackney
Corp + Anam

Is clár dráma é ***Corp + Anam***; craoladh dhá shraith den dráma ar TG4 sna blianta 2011 agus 2014. Tháinig an premiere amach ar TG4 ar 16 Feabhra 2011. 

Sa chlár bíonn imscrúdú á dhéanamh ag beirt iriseoirí ar choireanna, le haisteoirí Maria Doyle Kennedy agus Diarmuid de Faoite. 

In 2020, bhí an dráma díolta leis an seirbhís sruthaithe ‘SOONER', atá lonnaithe san Eilvéis, san Ostair agus sa Ghearmáin.

## Carachtair
### Príomhcharachtair

### Carachtair Eile

## Eipeasóidí

### Sraith 1

### Sraith 2

## Tagairtí

Catagóir:Cláir theilifíse
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2011
Catagóir:Cláir TG4
Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge
Catagóir:Cláir dráma
Catagóir:Cláir theilifíse
Catagóir:Scéinséirí
Great Torrington

Is baile suite in Devon é **Great Torrington**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Devon
Docklands

Is baile é **Docklands** atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. 

## Stair

Ar 9 Feabhra 1996. phléasc buama leath-thonna i gceantar Docklands (South Quay, Canary Wharf) i Londain, buama a rinne damáiste 85 milliún punt do lárionad airgeadais na cathrach agus a mharaigh beirt dhaoine.

## Féach freisin

* Buamáil Docklands (1996)

## Tagairtí

Catagóir:London Borough of Tower Hamlets
Catagóir:Cathair Londan
Aignéas na Róimhe

Naomh is ea **Aignéas na Róimhe** (291 – 304).  

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 291
Catagóir:Básanna i 304
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Pláinéadóideach

Is éard is **pláinéadóideach** ann ná réad réalteolaíoch a bhíonn ag fithisiú go díreach timpeall an ghrian.
Is féidir le pláinéadóidigh a bheith ina abhacphláinéid, astaróidigh, Traígh, Ceinteáir, Réada Crios Kuiper agus Réada tras-Neiptiúnach eile. Sa bhliain 2013 bhí na fithisí atá ag 620,000 pláinéadóidigh cláraithe ag Lárionad na bPláinéadóideach. Is é an chéad phláinéadóideach a aimsíodh ná Ceiréas sa bhliain 1801.

## Tagairtí

Catagóir:Pláinéid

Catagóir:Réalteolaíocht
Réada Beaga an Ghrianchórais

Séard is **Réad Beag an Ghrianchórais** (RBG) ann ná réad ar bith san ghrianchóras nach bhfuil ina pláinéad, abhacphláinéad nó satailít. Bhí an téarma  sainmhínithe sa bhliain 2006 ag An tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta.

Is iad na Réada Beaga an Ghrianchórais ná: na cóiméid ar fad agus na pláinéadóidigh ar fad seachas na habhacphláinéid, na hastaróidigh na Traígh, na Ceinteáir, Réada Crios Kuiper agus Réada tras-Neiptiúnach eile seachas iad siúd atá nó a bheas aitheanta mar abhacphláinéad amach anseo.

## Tagairtí


Catagóir:Réalteolaíocht
Akashi

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Akashi** (明石市). Tá sí suite i lár deisceart Honshu. Tá 290,776 duine ina gcónaí in Akashi (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sa tSeapáin
Chigasaki

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Chigasaki** ( 茅ヶ崎市). Tá sí suite i lár oirthear Honshu. Tá 236,177 duine ina gcónaí i gChigasaki (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sa tSeapáin

Catagóir:Cathracha
Kure

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Kure** (呉市). Tá sí suite in iar dheisceart Honshu. Tá 203,089 duine ina gcónaí i Kure (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sa tSeapáin

Catagóir:Cathracha
High Barnet

Is baile é **High Barnet** atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.

Catagóir:London Borough of Barnet
Judge Dredd

Is duine ficseanach é **Judge Joseph Dredd** a bhíonn le feiceáil i roinnt greannán, scannán agus físchluichí. Scaoileadh an chéad fhoilsiú den scannán *Judge Dredd* sa bhliain 1977. Ba é Rebellion Developments, i Sasana, an teach foilsitheoireachta. Chruthaigh John Wagner agus Carlos Ezquerra Judge Dredd. Bhí Judge Dredd curtha in iúl in dhá scannán: *Judge Dredd* (1977) agus arís in *Dredd* (2012). 

Is é Judge Dredd an breitheamh sa cheantar Mega City One. Ní obair éasca é sin in aon chaoi. Bíonn sé ag obair mar bhreitheamh agus ar an gcoiste cúirte. Is gluaisteánaí é Judge Dredd, tiománann sé rothar mótair darbh ainm Lawmaster. Úsaideann sé gunnaí speisialta agus caitheann sé clogad.

Tá Judge Dredd ina chónaí i saol iar-apacailipteach. Tá an talamh lasmuigh de na cathracha raidighníomhach agus neamhthorhúil. Do cheann féin a chur i mbaol má chónaíonn tú i ngar do  bhallaí na cathrach mar éireoidh tú tinn nó ciorraithe. Tá a lán coireachta i ngach cathair agus mar sin, ba chúis sin le cruthú na "Judges", Judge Dredd ina measc.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* 35 bliana de 2000AD agus Judge Dredd, ''Comics Bulletin'' 

Catagóir:Sárlaochra
Honshū

Is í **Honshū** (本州, 'Príomhoileán') an t-oileán Seapanach is mó agus an 7ú hoileán is mó ar domhan. Oileán sléibhtiúil bolcánach atá ann. Tá 104,000,000 duine ina gcónaí i Honshū (daonáireamh 2017). Tá cónaí ar thart ar 30% den daonra iomlán i Mórcheantar Tóiceo ar an Machaire  Kantō. Is é lárionad stairiúil na Seapáine é. Tá an sliabh is airde sa tSeapáin, Sliabh Fuji, agus an loch is mó, Loch Biwa, in Honshū.

Tá tríocha cúig Maoracht ar an oileán seo.

## Cathracha
Kyōto

Tokyo

Hiroshima

Ósaca

Catagóir:Tíreolaíocht na Seapáine
An Coinigéar

Séard atá san **Coinigéar** ná 'gob gainimh'. Tá an gob gainimh seo ag gobadh amach treasna Cuan Dhún Garbhán. Tá an Coinigéar suite i nGaeltacht na nDéise. Séard is brí leis 'An Coinigéar' ná coinicéar coinín. 

## Tagairtí
Clay Hill, London

Is baile é **Clay Hill** atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.

Catagóir:London Borough of Enfield
Botany Bay, Londain

Is gráigbhaile é **Botany Bay** atá suite ar fhíorimeall Londan i mbuirg Enfield, Londain Thuaidh. Tá timpeall is 200 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:London Borough of Enfield
Beckton

Is baile é **Beckton** atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 15,141 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:London Borough of Newham
Kingsbridge

deas|250px|thumb|Kingsbridge
Is baile suite in Devon é **Kingsbridge**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Devon
Kingsteignton

Is baile suite in Devon é **Kingsteignton**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Devon
Ilfracombe

Is baile saoire in Devon, Sasana, é **Ilfracombe**. Tá sé suite ar chósta thuaidh Devon. Sa bhliain 2011, bhí 11,184 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Devon
Paignton

Is baile suite in Devon é **Paignton**. 

## Tagairtí

clé|250px|mion|Paignton

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Devon
Sherford

Is baile atá á thógáil i ngleann Sherford in Devon é **Sherford**. Tá 5,500 teach ceaptha don suíomh, míle díobh ar chostas íseal. Tá an baile ar fad le bheith carbón-neodrach.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Devon
Ronnie Lee Gardner

Coirpeach Meiriceánach ab ea **Ronnie Lee Gardner** (16 Eanáir 1961 – 18 Iúil 2010). Gearradh pionós an bháis air sa bhliain 1985, rud a chuaigh le ceann de na dúnmharuithe a rinne sé. 

Is é an duine is déanaí sna Stáit Aontaithe a cuireadh chun báis le scuad lámhaigh. Theastaigh bás den chaoi seo uaidh féin, agus dúradh gur roghnaigh sé an bás sin as siocair a chúlra Mhormannaigh.

## Tagairtí

Catagóir:Coirpigh Mheiriceánacha
Catagóir:Daoine as Salt Lake City
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Básanna in 2010
Elizabeth, New Jersey

Cathair i dtuaisceart New Jersey in aice le Newark is ea **Elizabeth**. Daoine as Sasana a bhunaigh an chathair. Tá Elizabeth ainmnithe i ndiaidh Elizabeth, bean Leas-aimiréal Sir George Carteret, duine den bheirt Dhílseánach i bhí i gceannas ar New Jersey i ndiaidh do na Sasanaigh seilbh a thógáil air ó na hOllannaigh. Calafort tábhachtach í Elizabeth. Is í príomhbhaile Chontae Union í chomh maith. Bhí 124,969 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.

Catagóir:Bailte agus cathracha i New Jersey
Ailpíneach

Is pór madra é an t-**ailpíneach**. Is madra oibrithe é. Tháinig an ailpíneach as na hAlpa san Iodáil agus san Eilvéis.

mion|clé|220px|Ailpíneach le fionnadh gearr

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Catagóir:Póir mhadraí
R. Kelly

Is amhránaí, aisteoir agus ceoltóir rap é **R. Kelly** a rugadh ar an 8 tEanáir 1967 i Chicago, Illinois, Stáit Aontaithe Mheiriceá.

## Dioscliosta
*1992: *Born into the 90's*
*1993: *12 Play*
*1995: *R. Kelly*
*1998: *R.*
*2000: *TP-2.com*
*2002: *The Best of Both Worlds*
*2003: *Chocolate Factory*
*2004: *Happy People/U Saved Me*
*2004: *Unfinished Business*
*2005: *TP3.Reloaded*
*2007: *Double Up*
*2009: *Untitled*
*2010: *Love Letter*
*2012: *Write Me Back*
*2013: *Black Panties*
*2015: *The Buffet*
*2016: *12 Nights of Christmas*

## Leabhair
*2012: *Soulacoaster: The Diary of Me* (Dírbheathaisnéis)

## Tagairtí

Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1967
Catagóir:Daoine beo
Bosvenegh

Is baile suite i gCorn na Breataine é **Bosvenegh** (Béarla:*Bodmin*).

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Porthbud

Is baile suite i gCorn na Breataine é **Porthbud** (Béarla:*Bude*). 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Copperhouse

deas|250px|thumb|Copperhouse
Is baile suite i gCorn na Breataine é **Copperhouse**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Paramus, New Jersey

[mion|clé|[Paramus Park, siopalann in Paramus a osclaíodh sa bhliain 1974]]
Baile i gContae Bergen, i dtuaisceart New Jersey, is ea **Paramus**. Bhí 26,342 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010. Tá Paramus 8 míle slí (13 km) siar ó uachtar Manhattan. Ceaptar go dtagann an t-ainm ón bhfocal Lenape *paramessing*, "áit ina mbíonn turcaithe fairsing". (Cuirtear an bhéim ar an dara siolla de "Paramus".)

Sna blianta 1948–1958 a tháinig an fás daonra is mó i stair an bhaile—ó 4,000 duine go 24,000. Mar gheall ar na mórbhealaigh a théanns tríd, an talamh mín agus cóngaracht Chathair Nua-Eabhrac roghnaíodh Paramus mar an suíomh i gcomhar dhá shiopalann mhóra sna 1950idí. Gineann siopalanna Paramus luach breis agus $5 billiún de mhiondíolacháin sa bhliain, níos mó ná i gcód ZIP (poist) eile sna Stáit Aontaithe.  

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha


Catagóir:Bailte agus cathracha in New Jersey
Catagóir:Bailte agus cathracha i gContae Bergen, New Jersey
Pinocchio (carachtar)

Is carachtar ficseanúil é **Pinocchio** a chruthaigh an scríbhneoir Iodálach Carlo Collodi le haghaidh an úrscéil *[[Eachtraí Pinocchio]]* (*Le avventure di Pinocchio*) sa bhliain 1881.

## Féach Freisin
* Pinocchio (scannán 1940)
* Eachtraí Pinocchio
* Carlo Collodi

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Litríocht Iodálach
An Baile Dubh Íochtarach, Port Láirge

Is baile beag i ngar do chathair Phort Láirge i gContae Phort Láirge é **An Baile Dubh Íochtarach**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Phort Láirge
Cnoc an Doire, Port Láirge

Is baile beag suite i gContae Phort Láirge é **Cnoc an Doire**. Tá dhá bhaile fearainn ann, Cnoc an Doire Íochtarach agus Cnoc an Doire Uachtarach.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Phort Láirge
Cluain Fhia

Is baile beag suite i gContae Phort Láirge í **Cluain Fhia**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Phort Láirge
An tSráidbhaile, Contae Phort Láirge

Baile beag i gContae Phort Láirge is ea **An tSráidbhaile** nó **Sráidbhaile na nDéise**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Phort Láirge
Barúntachtaí i bPort Láirge

Tá naoi **mBarúntachtaí i bPort Láirge**.  Is iad:
* An Ghailltír 
* An Trian Meánach 
* Cathair Phort Láirge 
* Cill Choilchín
* Cois Abha Móire agus Cois Bhríde 
* Na Déise laistigh den Drom 
* Na Déise lasmuigh den Drom 
* Gleann na hUidhre 
* Uachtar Tíre

## Féach freisin
* Liosta de Bharúntachtaí
Bailte i bPort Láirge

Seo hiad na **Bailte i b[[Contae Phort Láirge|Port Láirge]]** le daonáireamh níos mó ná ceithre céad.
Eachtra Phinocchio

thumb|upright|''Eachtraí Pinocchio'', ''Giornale per i bambini''
Úrscéal do pháistí de chuid an údair Iodálach Carlo Lorenzini faoin ainm cleite Carlo Collodi is ea *Eachtra Phinocchio* (*Le avventure di Pinocchio. Storia d'un burattino*) a tháinig amach sa bhliain 1881. Rinne Pádraig Ó Buachalla aistriuchán Gaeilge a d'fhoilsigh an Gúm den chéad uair i 1933. agus a d'fhoilsigh Coiste Litríochta Mhúscraíi arís i 2003.

Labhraíonn Eachtra Phinocchio go beo linne inniu sa ré dhigiteach agus go dtéann an leabhar i ngleic le ceisteanna atá gar dár gcroí sa chomhthéacs áirithe chultúrtha ina maireann muid faoi láthair. Tá ceisteanna go leor ann: mar shampla, cad is daonnaí ann? Cad é a dhéanann ‘fíor’ an duine?

## Carachtair

* Pinocchio
* Geppetto
* An tSióg Ghorm
* An Criogar
* An Sionnach
* An Cat
* Mangiafuoco
* Lampwick

## Féach Freisin
* Pinocchio (carachtar)
* Pinocchio (scannán 1940)
* Carlo Collodi

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha


Catagóir:Fantaisíocht
Catagóir:Ficsean
Catagóir:Leabhair do pháistí
Catagóir:Úrscéalta
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta
Catagóir:Litríocht Iodálach
Bob Menendez

Polaiteoir Meiriceánach is ea **Robert "Bob" Menendez** a rugadh ar 1 Eanáir 1954. Seanadóir sinsearach ó New Jersey atá ann. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

Rugadh Menendez i gCathair Nua-Eabhrac agus tógadh é in Union City, New Jersey, trasna an Abhainn Hudson. B'as Cúba dá thuismitheoirí. Dlíodóir é a chuaigh leis an bpolaitíocht. Bhí sé ina mhéara ar Union City ó 1986 go 1992. 
## Díotáil 2015
Sa bhliain 2022, ardaíodh ceisteanna faoi cé acu ar ghlac Menendez nó a bhean chéile le bronntanais incheadaithe ó Edgewater, New Jersey, soláthraí feola halal agus an bhfuair gnólacht Éigipteach cóireáil fhabhrach gan údar. Eisíodh subpoenaí, nár bhain leis an ngnólacht deireanach sin i mí na Bealtaine 2023 chuig North Bergen, Méara New Jersey Nicholas Sacco agus daoine eile. Fuair imscrúdaitheoirí $ 480,000 in airgead tirim agus níos mó ná $ 100,000 de bharraí óir ag baile Menendez. Ar 22 Meán Fómhair, 2023, chúisigh ionchúisitheoirí feidearálacha i Manhattan cúigear, lena n-áirítear Menendez agus a bhean Nadine, as éillitheacht i díotáil nua. I measc na líomhaintí sa díotáil bhí " *(Menendez)* *provided sensitive U.S. Government information and took other steps that secretly aided the Government of Egypt*".

Líomhnaíonn an díotáil 39-leathanach freisin gur bhain Menendez úsáid as a phost chun brú a chur ar ionchúisitheoirí i New Jersey a bhí páirteach i gcásanna a chairde Fred Daibes agus Jose Uribe, mar mhalairt ar bhronntanais airgeadais ó na fir ghnó.

De réir Oifig Stairiúil an tSeanaid, is é Menendez an chéad seanadóir reatha a díotáladh ar dhá ábhar coiriúla nach bhfuil aon bhaint acu le chéile.

Sna huaireanta tar éis na díotála, d'iarr roinnt Daonlathach eile, lena n-áirítear Gobharnóir New Jersey Phil Murphy, go n-éireodh Menendez as a phost mar sheanadóir. Mar fhreagra air sin, dúirt Menendez: “*It is not lost on me how quickly some are rushing to judge a Latino and push him out of his seat. I am not going anywhere*.” [202]
## Féach freisin
*Diúltaíonn seanadóir New Jersey Menendez do ghlaonna ó chomh-Dhaonlathaigh éirí as. (I mBéarla)
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Bob Menendez ag Seanad na Stát Aontaithe, arna rochtain ar 27 Samhain 2014 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac
Catagóir:Daoine as New Jersey
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Méaraí
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Hué

[mion|Radharc ar Hué. [Gustave Eiffel a dhear Droichead Truong Tien sa phictiúr]]
Cathair i lár Vítneam is ea **Hué**. Bhí 1,236,393 duine ina gcónaí in Hué sa bhliain 2023. 

## Stair
Rinne an rítheaghlach Nguyễn a bpríomhchathair de Hué agus iad i réim in Annam i lár Vítneam, agus faoin Impire Gia Long rinne príomhchathair den tír ar fad de sa bhliain 1802. Mhair an stádas sin go 1945. 
clé|mion|220x220px|Citadelle
Rinneadh damáiste mór don chathair le linn Chogadh Vítneam. 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha Vítneam
Catagóir:Vítneam
Custom House, Londain

Is baile é **Custom House** atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. 

Catagóir:London Borough of Newham
Little Ilford

Is baile é **Little Ilford** atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 16,633 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:London Borough of Newham
Castle Green

Is baile é **Castle Green** atá suite sa bhuirg Barking agus Dagenham, Londain Thoir. Tá Pobalscoil Jo Richardson ann. 

Catagóir:London Borough of Barking and Dagenham
Daingean

deas|250px|thumb|Daingean
Is túr chaisleán lárnach is treise, úsáidtear mar dhídean dheireanach é **daingean**. 

Catagóir:Caisleáin
Victoria Azarenka

mion|clé|250px|Victoria Azarenka
Is (Bealarúisis: Вікторыя Фёдараўна Азаранка) imreoir leadóige ón mBealarúis í **Victoria Azarenka**. Rugadh í ar an 31 Iúil 1989. Bhí sí rangaithe chomh hard le huimhir 1  Tá 2 chomórtas Grand Slam buaite aici - 2 Australian Open.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Imreoirí leadóige Mná
Catagóir:Daoine a rugadh i 1989
Catagóir:Daoine beo
Harvard, Illinois

Is cathair i gContae McHenry, Illinois í **Harvard**. Tá sí suite timpeall 7 mílte (11 ciliméadar) ón teorainn Wisconsin. De réir an daonáirimh 2010, cónaíonn 9,447 duine i Harvard. Críochnaíonn an tseirbhís traenach Union Pacific/Northwest Line sa chathair.

Catagóir:Illinois
Catagóir:Cathracha in Illinois
Catagóir:Lárionaid daonra in Illinois
Paul Allen

Fiontraí gnó Meiriceánach ab ea **Paul Gardner Allen** (21 Eanáir 1953 – 15 Deireadh Fómhair 2018). Rugadh agus tógadh é in Seattle, Washington agus ba ansin ar bhuail sé le Bill Gates. Chuaigh sé ar ollscoil ach d'éirigh sé as chun ríomhairí a fhorbairt. Nuair a d'éirigh Gates as Harvard, chruthaigh siad a gcomhlacht ríomhaireachta Microsoft.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1953
Catagóir:Daoine as Seattle
Catagóir:Microsoft
Meiriceá Briotanach

thumb|An chríoch timpeall 1770
Tagraíonn **Meiriceá Briotanach **don chríoch a bhí ag an Ríocht Aontaithe i Meiriceá Thuaidh. Fuair an Ríocht Aontaithe a lán críocha ar an ilchíoch tar éis Cogadh na Seacht mBliana. I 1776 fógraíonn  na Stáit Aontaithe neamhspleáchas ón Ríocht agus tosáiodh an Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá. Lean na coilíneachtái eile ar aghaidh faoi Impireacht na Breataine. Cruthaíodh Ceanada agus d'fhág na tíortha eile (seachas Beirmiúda) an Impireacht.

Catagóir:Impireacht na Breataine
Páirtí Daonlathach-Poblachtach (Stáit Aontaithe)

Ba pháirtí polaitiúil sna Stáit Aontaithe é an **Páirtí Daonlathach-Poblachtach** idir 1792 agus 1834. Thomas Jefferson agus James Madison a bhunaigh an páirtí.

## Féach freisin
* Páirtí Daonlathach
* Páirtí Poblachtach

## Tagairtí

Catagóir:Páirtithe polaitíochta sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Stair na Stát Aontaithe
Gobharnóir

Teideal a thugtar ar an bhfeimeannach atá i gceannas ar aonad fonáisiúnta mar chúige, stát nó choilíneacht is ea **gobharnóir**. I dtíortha ina bhfuil córais chónascacha bíonn gobharnóir i gceannas ar gach stát atá ina bhall den tír. Tá gobharnóir i gceannas ar gach ceann de na 50 stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus ar gach ceann de na 31 stát de chuid Mheisiceo. Tá gobharnóirí freisin i gceannas ar chúigí i stáit láraithe mar an tSile agus an Tuirc (mar a dtugtar *valí* orthu).

Catagóir:Rialtas
Siondróm Pitt-Hopkins

Is éard is **Siondróm Pitt-Hopkins** ann ná siondróm a bhfuil moill forbartha, béal leathan, gnéithe sainniúla eile san aghaidh, hiopanálú uaineach a leantar ag an aipnia ag dul leis. Tá baint ag crómasóim 18 leis, an ghéin TCF4 go baileach.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

catagóir:Siondróim ghéiniteacha
catagóir:Siondróim
catagóir:Siondróim eapainmneacha
Harold Wood

Is fo-bhaile é **Harold Wood** atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir, ar imeall Mhór-cheantar Londan. Bhí 12,650 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.

Catagóir:London Borough of Havering
Walter Mondale

clé|mion|1984, le Geraldine Ferraro
Ba pholaiteoir é **Walter Mondale** (5 Eanáir 1928 – 19 Aibreán 2021) . Bhí sé ina leasuachtarán na Stát Aontaithe idir 1977 agus 1981.  Bhí saol fada aige ina ndearna sé seirbhís eiseamláireach don phobal.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Básanna in 2021
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna
Catagóir:Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Catagóir:Preispitéirigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Taidhleoirí Meiriceánacha
Aaron Burr

Ba é Aaron Burr an 3ú Leasuachtarán ar na Stáit Aontaithe. Toghadh é mar sheanadóir do Nua-Eabhrac agus chaith sé sé bliana sa Seanad. In 1801, tháinig Thomas Jefferson i gcomharbacht ar uachtaránacht na tíre agus thosaigh sé Burr mar leasuachtarán. D'oibrigh sé anseo ar feadh ceithre bliana. Tar éis na leasuachtaránachta, sheas sé do ghobharnóireacht Nua-Eabhrac. Nuair a chaill sé an toghchán chuir sé an milleán ar George Clinton agus Alexander Hamilton. Chuir sé sabaitéireacht ina leith. Sheol Burr agus Hamilton litreacha eatarthu agus d'éiligh Burr troid gunna. Ghlac Hamilton leis. Sa throid lámhachadh an bheirt acu ach gortaíodh Hamilton go marfach. Bhuail an piléar a ae agus a dhromlach. Cuireadh cúiseamh roimh Burr ach níor ciontaíodh é. 

Tar éis na heachtra sin bhí a ghairm polaitiúil millte. Thaistil sé siar agus léasaigh sé timpeall 40,000 acra ó rialtas na Spáinne, ach d'fhág sé an talamh sin. Bhí sé féimhithe agus d'imigh sé go dtí an Eoraip. Tar éis tamaill tháinig sé ar ais go Meiriceá. Phós sé arís ach ag deireadh a shaoil scar a bhean uaidh.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1756
Catagóir:Básanna i 1836
Catagóir:Daoine as New Jersey
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Catagóir:Preispitéirigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Míol teanga

Is seadán sliogánach é an **míol teanga** (*Cymothoa exigua*), san fhine *Cymothoidae*. Tagann an seadán seo isteach sna geolbhaigh agus beireann sí greim ar bhun teanga an éisc. Is é an míol baineann a bheireann greim ar an teanga ach beireann an míol fireann greim ar na geolbhaigh, faoin mhíol baineann agus ar a cúl. Tá na cinn bhaineanna idir 8-29mm ar fad agus 4-14mm ar leithead ar a mhéad. Ar an taobh eile, tá na cinn fhireanna idir 7.5 - 15mm ar fad agus 3-7mm ar leithead. Súnn siad fuil trína gcuid crúb tosaigh agus críonann teanga an éisc mar gheall ar ghanntanas fola. Tagann an seadán in áit na teanga ansin, ag glacadh greim ar bhun na teanga agus tá an t-iasc in ann an seadán a úsáid mar theanga. Dealraíonn sé nach ndéanann an t-iasc dochar ar bith eile don iasc óstach. Nuair a bhíonn an míol in áit na teanga, tá cuid díobh ag maireachtáil ar fhuil an óstaigh agus an chuid eile ar smugairle an éisc. Is é seo an t-aon seadán a bhfuilimid eolach air a thagann go hiomlán in áit bhall coirp a óstaigh. Tá go leor míolta sa ghéineas *Cymothoa*, ach is é *C. exigua* an t-aon cheann a itheann agus a thagann in áit theanga a óstaigh.

Tá an míol teanga go maith coitianta agus tagtar orthu ó Mhurascaill Chalifornia ó dheas go dtí Murascaill Guayaquil in Eacuadór. Aimsíodh dhá iasc leo i gCósta Ríce le déanaí. Aimsíodh idir doimhne 2m agus 60m iad agus go bhfios dúinn, maireann siad ar 8 gcineál éisc thar 2 ord is 4 fhine.

Aimsíodh iasc sa Ríocht Aontaithe i 2005 ina raibh míol teanga. Toisc go bhfuil an seadán coitianta ar chladaí Chalifornia, tá daoine ann den bharúil go bhfuil sin ina chomhartha go bhfuil raon an tseadáin ag leathnú; ach b'fhéidir go raibh an míol ag siúl i mbéal an éisc is gur nocht sé sa Ríocht Aontaithe trí thimpiste amháin.

Níl na heolaithe ar an eolas faoi shaolré an mhíl. Úsáideann sé atáirgeadh gnéasach agus dealraíonn sé gurb iad na cinn óga a bheireann greim ar gheolbhaigh éisc. Tá siad ina bhfireannaigh ag an am sin ach mar a fhásann siad níos sine, tiontaíonn siad ina mná. Mura bhfuil baineannach ar bith ar gheolbhaigh an éisc ach níos mó ná aon fhireannach amháin, tiontaíonn ceann amháin acu ina bean fad is a bhíonn sé níos faide ná 10mm. Is é an bhean a bhogann go béal an éisc agus a ghreamaíonn lena teanga lena crúba.

Catagóir:Crústaigh sheadánacha
Walking on Cars

Is banna ceoil pop/rac **Walking on Cars** ó Chorcha Dhuibhne. Is iad na cúig bhall ná Patrick Sheehy (amhránaí, liricí), Sorcha Durham (pianó), Dan Devane (treoirghiotár), Paul Flannery (dordghiotár) agus Evan Hadnett (drumaí). Cuireadh an banna ar bun sa bhliain 2010. Scaoileadh a gcéadligean, *Catch Me If You Can*, sa bhliain 2012, amhrán a bhain amach barr Chairt iTimes na hÉireann.

## Dioscliosta
### Albaim Stiúideo

### Ceirníní Leathfhada

### Singlí

## Naisc sheachtracha

Suíomh an bhanna, arna rochtain ar 5 Nollaig 2014 

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2010
Wilmington, Delaware

mion|Radharc ón aer ar Wilmington
Cathair in Delaware, sna Stáit Aontaithe, is ea **Wilmington**. Tá Wilmington suite i dtuaisceart an stáit ar an Abhainn Cristina, gar don áit ina sníonn an Cristina isteach san Abhainn Delaware. Tá an Delaware ina hinbhear ansin le dhá athrú taoide sa lá agus calafort do longa farraige. Príomhbhaile Chontae New Castle is ea Wilmington. Is é an chathair is mó in Delaware é. 

## Stair
Thosaigh lonnaíocht daoine san áit ina bhfuil Wilmington anois tamall gairid roimh theacht Henry Hudson sa bhliain 1609 nuair a chuir grúpa Lenni-Lenape faoi cheannas an Taoisigh Mattahorn fúthu ansin. Sa bhliain 1638 cheannaigh grúpa Sualannach faoi stiúradh Peter Minuit an áit uathu. Chuir siad lonnaíocht ann a d'éirigh ina ceannáras ar Nye Sverige (Nua-Shualainn). Ghlac na hOllannaigh agus, sa bhliain 1664, na Sasanaigh seilbh ar an gcoilíneacht. Sa bhliain 1800 bhain fear dár shloinne Du Point, Úgóineach, an baile beag amach agus chuir sé gnólacht ar bun a dhéanadh púdar gunna. B'shin tús an chomhlachta mhóir ceimicí DuPont, a fhostaíonn beagnach 9,000 duine sa chathair inniu. Tugadh cairt mar chathair do Wilmington sa bhliain 1832. In Wilmington a rinneadh breis is leath de na longa iarainn sa Chogadh Cathartha sna 1860idí.

Bhí 110,356 duine ina gcónaí ann sa bhliain 1950. Tháinig meath ar an gcathair agus thit an daonra ón mbliain sin go dtí am éigin sna 1990idí sular thosaigh sé ag fás arís. Fuarthas 70,852 duine ina gcónaí in Wilmington le linn daonáireamh na bliana 2010 agus measadh 71,292 duine a bheith ina gcónaí ann sa bhliain 2012.

## Déimeagrafaic
Is de shliocht Afracach 58% de mhuintir Wilmington agus 8.7% de shliocht Éireannach, an grúpa Eorpach is mó sa chathair.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha a bhfuil calafoirt
Catagóir:Cathracha in Delaware
Catagóir:Contae New Castle, Delaware
Catagóir:Príomhbhailte na gContaetha sna Stáit Aontaithe
Ollscoil Baltimore

Ollscoil in Maryland i Stáit Aontaithe Mheiriceá, in aice le Baltimore, Maryland, is ea **Ollscoil Baltimore**. 

## Féach freisin

* Spiro Agnew
* Baltimore, Maryland

## Tagairtí

Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Ollscoil Seton Hall

mion|clé|Na Pirates, foireann chispheile na bhfear, ag imirt cluiche. Tá traidisiún ársa ag Seton Hall sa spórt úd.
Ollscoil phríobháideach Chaitliceach Rómhánach in South Orange, New Jersey i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea **Ollscoil Seton Hall**. An t-ardeaspaig James Roosevelt Bayley a chuir ar bun í sa bhliain 1856. Is í an ollscoil dheoiseach Chaitliceach is sine sna Stáit Aontaithe í. D'ainmnigh sé an scoil i ndiaidh a aint, Elizabeth Ann Seton. Canónaíodh Elizabeth Seton sa bhliain 1975, an chéad naomh de chuid na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí a rugadh sna Stáit Aontaithe. Tá timpeall 5,200 fochéimí ag déanamh a gcuid staidéar ag Seton Hall agus 4,400 céimí. Tá scoil dlí ag Seton Hall, í suite i Newark.

## Naisc sheachtracha
*Suíomh idirlín na hollscoile

## Tagairtí

Catagóir:New Jersey
Catagóir:Ollscoileanna Caitliceacha
Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Ollscoil Columbia

Ollscoil phríobháideach i Nua-Eabhrac, sna Stáit Aontaithe is ea **Ollscoil Columbia** nó **Columbia University in the City of New York**. Tá an phríomhchampas suite i dtuaisceart Manhattan, in Morningside Heights. 

Bunaíodh Ollscoil Columbia sa bhliain 1754. Is í an cúigiú ollscoil is sine sna Stáit Aontaithe í agus is ceann de na "Coláistí Coilíneacha" í, is é sin go bhfuil Columbia ar na naoi scoil tríú leibhéil a bunaíodh sa tír úd sular bhain na Stáit Aontaithe a neamhspleáchas ó Shasana amach. Inniu bíonn timpeall 29,250 duine ag déanamh staidéir go lánaimseartha ag Columbia, idir fhochéimithe, chéimithe agus iarchéimithe. Tá 101 duaiseoirí Nobel ar an saol a bhfuil baint éigin acu le Columbia, bíodh ollaimh, iar-ollaimh nó iarmhic léinn de chuid Columbia iad. Bronnann coiste ag Ollscoil Columbia na duaiseanna Pulitzer.

mion|clé|Leabharlann Butler ar phríomhchampas Ollscoil Columbia

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil na hollscoile

## Tagairtí

Catagóir:Manhattan
Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Mícheál Ó Brolacháin

Ba scríbhneoir Gaeilge Éireannach é **Mícheál Ó Brolacháin**. Fuair sé bás ar 31 Deireadh Fómhair 2009. Bhí baint aige le lucht tacaíochta Ruagairí na Seamróige (*Shamrock Rovers*). Bhí cónaí air i mBaile na Manach i mBaile Átha Cliath. Sa bhliain 2005 rinneadh cur síos ar a úrscéal *Pax Dei* mar an t-aon úrscéal lánfhada ficsin eolaíochta le daichead bliain, agus dúradh gur úrscéal é a d'fhan dlúth le dúchas Orwell agus é ag caint ar dheachtóireacht agus táirchéim na todhchaí. Is Ó Riain, Ní Ghráda, agus Cathal Ó Sándair roimhe a bhí tar éis gort seo an fhicsin eolaíochta a threabhadh.

## Saothair
**Pax Dei*, Baile Átha Cliath, 1985, 2 eagrán.
**Cá bhfuil tú anois?*, 1992, 2 eagrán
**Gréagóir Goraille*, 1993, eagrán amháin
**Laochra* 1 eagrán 1983
**Sráid Sicín : gearrscéalta*

## Naisc sheachtracha
* Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge

Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha
catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge
Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge
Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach
Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
Catagóir:Básanna i 2009
Simon Zebo

Rugadh **Simon Zebo** ar 16 lá de mhí na Márta 1990 i gCorcaigh. Imríonn sé rugbaí do Chúige Mumhan agus foireann na hÉireann. Imríonn sé de ghnáth ar an gcliathán nó mar lánchúlaí. 

Arthur Zebo is ainm dá athair agus Lynda Zebo is ainm dá mháthair. A dheirfiúr níos sine, Jessika Zebo, tionscadal comhordaitheoir a Éire ionadaíocht mar hurdler. Fuair sé 74 imirt a Chúige Mumhan agus scóráladh sé 155 pointí Chúige Mumhan. Imrionn sé 11 huaire a Eireann agus scóradh sé 25 pointí a Eireann. Imrionn sé ar an toirt ar Chúige Mumhan Aibreán 18th 2010 in aghaidh Cúige Chonnacht. Scóradh sé an toirt ar Chúige Mumhan in aghaidh Scarlets ar Aibreán 2011. San a an toirt cluiche san Heineken Cup scóradh sé hat-trick agus bhuaigh sé Fear An Cluiche. Thaínig sé an toirt fear a scóradh dhá tréchleais ceann aon bliain. Glaodh Zebo suas an 2013 na Breataine agus na hÉireann Lions turas go dtí an Astráil scuad mar díobháil-chlúdach d'Éirinn teammate 0 Tommy Bowe ar 8 Meith, 2013

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí rugbaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Imreoirí sacair na hÉireann
Chris Martin

Rugadh **Christopher Anthony John Martin** ar an dara lá de Mhárta 1977 i Devon, Sasana. Is amhránaí é agus is ball den bhanna ceoil, Coldplay é.  Bhíodh sé pósta ar Gwyneth Paltrow ó 2003 i leith, ach scar siad. Tá beirt pháistí acu.

## Óige agus an saol go luath
Tá sé ar an duine is sine sa chlann agus tá ceithre deartháireacha aige. Bhí ceol i gcónaí tábhachtach le Chris mar is múinteoir ceoil í a mháthair. Bhunaigh sé ​​a chéad bhanna nuair a bhí sé sa bhunscoil, Exeter Cathedral School. Tar éis na bunscoile, chuaigh sé go dtí Sherborne School i nDorset. Anseo, bhuail sé le Phil Harvey agus rinne bainisteoir an bhanna Coldplay de. Rinne sé staidéar ar léann clasaiceach, Gréigis agus Laidin in Univeristy College London. Lena chara ó ollscoil Jonny Buckland, bhunaigh sé ​​banna rac-cheol, Starfish lena n-áirítear cairde eile ó ollscoil, Will Champion agus Guy Berryman. Athraigh siad an t-ainm an bhanna níos déanaí go Coldplay .

## Gairm

Scaoileadh an banna a gcéad albam i 2000. Bhí sé an- tóir orthu agus chuaigh il - platanam sa Bhreatain, Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Astráil. Scaoileadh an banna chúig níos mó albums, 'A Rush of Blood to the Head', 'X&Y', 'Viva la Vida or Death and All His Friends' agus 'Mylo Xyloto’. Bhuaigh gach albam go leor duaiseanna. Déanta Chris a lán oibre aonair lena n-áirítear obair le Jay - Z agus Kanye West. 

## Fíricí Spraoi

Bhí sé ag ainmnithe an Domhain vegetarian fearr ag lorg i 2005 ag PETA, ach nach bhfuil sé vegetarian. Apple is ainm do a h-iníon agus Moses is ainm do a mhac. Níor ólann sé alcól nó caitheamh tabac. Tá Martin ag fulaingt ó tinniteas agus easuan.

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine beo
Giovanni da Verrazzano

Taiscéalaí Iodálach ab ea **Giovanni Verrazzano** nó **Verrazano** (1485 – 1528). Rugadh é in Greve, in Chianti, i ndeisceart Phoblacht Fhlórans. Thaiscéal sé cósta Atlantach oirthuaisceart Mheiriceá Thuaidh ó Cape Fear, i gCarolina Thuaidh, suas go hAlbain Nua, Cuan Nua-Eabhrac san áireamh. I seirbhís na Fraince a sheol sé. 

Fuair sé bás i gceann de na hoileáin i Muir Chairib (Guadalúip a cheaptar) ar an tríú turas a rinne sé go Meiriceá. 

Tá Droichead Verrazano i Nua-Eabhrac, i measc rudaí eile, ainmnithe ina dhiaidh.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1485
Catagóir:Básanna i 1528
Catagóir:Taiscéalaithe Iodálacha
Broadgate

Is baile é **Broadgate** atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.

Catagóir:Cathair Londan
Bishopsgate

Is baile é **Bishopsgate** atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 222 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:Cathair Londan
Chancery Lane

Is sráid é **Chancery Lane** atá suite i gcontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
mion|170px|Cloigthúr Leabharlann Maughan i gColáiste an Rí, Chancery Lane

Catagóir:Cathair Londan
Jack White

Rugadh **Jack White** (**John Anthony Gillis** ó dhúchas) ar an naoú lá d’Iúil 1975. Is duine é ar éiríonn go maith leis sa saol mar tá sé ina ceoltóir agus léiritheoir cáiliúil. 

D’fhás White suas in iardheisceart Detroit agus cónaíonn sé i Nashville anois. Thosaigh sé ag seinm drumaí nuair a raibh sé sé bliana nó seacht mbliana d’aois. Go luath ina dhiaidh sin d’fhoghlaim sé giotár agus pianó freisin. Is leantóir 1960’s rac-cheol agus ceol rithim agus gormacha é.  Is tionchair iad Son House, Led Zeppelin, Loretta Lynn agus Blind Willie McTell i measc eile.

I 1990 d’oibrigh White sa siopa cumhdaitheoir anseo bhuail sé le Brian Muldoon. Thosaigh siad an chéad bhanna White agus rinne siad an
t-aonú cheirnín White. Le linn an chéad cheann eile sé bliana seinn sé le An Gos agus Goober agus na Piseanna. Phós Meg White agus Jack White i 1996 agus thóg sé a n-ainm. Ansin rugadh an banna The White Stripes.

Sula i bhfad fuair Meg agus Jack White colscaradh ach tar éis sin bhí ‘The White Stripes’ níos láídre. Níl a fhios ag na meáin aon rud
faoina bpósadh dá bhrí sin dúirt siad gur deartháir agus deirfiúr iad. Greanta  a dtriú albam "Elephant" siad air rac-cheol
stair leis an amhrán ‘Seven Nation Army’ ar an ábhar sin d’éirigh sé cantaireacht staid pheile.

Ó shin rinne sé dhá albam leis an banna ‘The Racounteurs’. Is grúpa super é agus bhí na daoine go mór cumasach I dteannta le chéile sa
banna. Thosaigh siad leis an amhrán a scríobh subh ach d’fhás sé aníos ina banna iontach. Ansin I 2009 leis daoine ó ‘The Racounteurs’ agus ‘The Kills’, chruthaigh sé ‘The Dead Weather’. D’fhág go dtí na drumaí mar chan Alison Mosshart. Chomh maith le sin chuir Jack White a chéad naonair albam ‘Blunderbuss’ i 2012 agus ‘Lazeratto’ i 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1975
Catagóir:Daoine beo
San Nioclás

Cara na mairnéalach agus na bpaistí is ea **San** **Nioclás** (15 Márta 270 - 6 Nollaig 343) agus a mhair san Anatóil (san áit a bhfuil an Tuirc anois). Rugadh an naomh i bPatara san Áise Bheag agus fuair sé bás i Myra na Licia.  Is féidir finscéal Dhaidí na Nollag a rianú siar go San Nioclás. Thaistealaíodh sé timpeall na dúiche ag tabhairt airgid do na boicht agus ag leigheas daoine tinne, go háirithe páistí. Tá sé aitheanta ag an Eaglais mar naomh na mbocht. 

[mion|200px|Leac uaighe [San Nioclás, mar a mheastar|clé]]

## Nollaig
Is iomaí scéal faoin easpag naofa ón 4ú haois san Áise Bheag atá ann, an fear a leag síos an patrún do Dhaidí na Nollag as a chuid carthanachta. Ar dtús ba thraidisiún Ollannach é San Nioclás (Sinterklass); thug sé bronntanais do leanaí ar 6 Nollaig, is é sin, Lá Fhéile Niocláis.

## Taisí
Deirtear gur ghoid crosáidirí taisí San Nioclás ó Bhari, agus gur adhlacadh iad i nOsraí, gar do Bhaile Mhic Andáin.  Tá leac ar an uaigh.

## Féach freisin

* Daidí na Nollag

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 270
Catagóir:Básanna i 343
Catagóir:An Nollaig
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Fir
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Naoimh
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Poll lámhaigh

deas|250px|thumb|Poll lámhaigh
Is oscailt idir na coirbéil taca den t-uchtbhalla starrach nó boghta gheata, ina raibh clocha a thitfeadh ar ionsaitheoirí é **Poll lámhaigh**. 

Catagóir:Caisleáin
Country Thuaidh, Corn na Breataine

Is baile suite i gCorn na Breataine é **Country Thuaidh**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Aberfala

Baile, paróiste sibhialta agus calafort ar an an abhainn an *Dowr Fala*, ar chósta theas Chorn na Breataine, an Ríocht Aontaithe is ea **Aberfala.** Tá 21,797 duine ina gcónaí ann (daonáireamh 2011 ).
## Logainmníocht

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Hayle

Is baile suite i gCorn na Breataine é **Hayle**. Tá Hayle ar inbhear na habhann Hayle agus is é "inbhear" an chiall atá le "hayle" (*heyl*) i gCoirnis. Tá an baile 7 míle (11 km) thoir thuaidh ó Penzance. Tá 8,317 duine ina gcónaí ann (2001).

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Bailte i gCorn na Breataine
Hellys

Is baile suite i gCorn na Breataine é **Hellys** (Béarla: *Helston***)**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
An Porth

Is calafort iascaireachta beag i gCorn na Breataine, an Ríocht Aontaithe é **An Porth** (Béarla: *Par*). 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Essa

Is baile suite i gCorn na Breataine é **Essa** (Béarla:*Saltash*)

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Corn na Breataine
Minories

Is sráid é **Minories** atá suite sa chontae searmanais Cathair Londan i Londain Láir.

Catagóir:Cathair Londan
Oswestry

deas|250px|thumb|Oswestry
Is baile suite i Shropshire é **Oswestry**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Shropshire
Moorgate

Is baile é **Moorgate** atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.

Catagóir:Cathair Londan
The Sea Is My Brother

de chuid Jack Kerouac ab ea ***The Sea Is My Brother*** (Gaeilge: *Is í an Fharraige Mo Bhráthair*). Scríobhadh an leabhar i 1942 ach níor foilsíodh go dtí 2011 é mar ní raibh Kerouac féin sásta leis. Ní raibh Kerouac ach scór bliain d’aois nuair a scríobh sé an t-úrscéal agus dúirt sé féin nuair a bhí sé ní ba shine gur ‘crock [of shit] as literature’ a bhí sa leabhar. Tagraíonn teideal an úrscéil don tráth gairid nuair a bhí Kerouac sa *United States Merchant Marine* in am an Dara Cogaidh Dhomhanda.

Catagóir:Úrscéalta
Stuttgart

Is cathair Ghearmánach í **Stuttgart** agus freastalaíonn an chathair mar phríomhchathair stáit Baden-Württemberg. Is í Stuttgart an séú cathair is mó sa Ghearmáin agus bhí timpeall 630,000 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2023. 

Tugtar ‘Autohauptstadt’ minic ar an gcathair mar gur ansiúd atá a gceanncheathrú ag Mercedes-Benz agus ag Porsche. Ciallaíonn an teideal sin ‘Príomhchathair na nGluaisteán’.

### Bunús an ainm
Tagann ainm na cathrach ón bhfocal 'stuotengarten.' Sa shean-Ghearmáinis, chiallaigh an focal 'stuoten' láir agus chiallaigh 'garten' clós. Ar armas Stuttgart tá capall dubh ina sheasamh ar dhá cos. Tá a chosa eile ardaithe san aer. Taispeánann suaitheantas Porsche leagan an armais sin.
clé|mion|an ''Neckarstadion, nó an'' Mercedes-Benz-Arena no  MHPArena

### Spórt
Tá an *[[Neckarstadion]]* suite i Stuttgart, an staid ina n-imríonn foireann sacair na cathrach. As abhainn an Neckar a shníonn tríd Stuttgart a baisteadh an Neckarstadion.

Ar an 12 Meitheamh 1988, chuir Ray Houghton liathróid in eangach na Sasanach sa *Neckarstadion*  agus sé nóiméad caite sa sa chéad chluiche ag Éirinn i gCraobh Sacair na hEorpa.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Gearmáine
Saarbrücken

Is cathair Ghearmánach í **Saarbrücken** (Gaeilge:*“Droichid na [[an tSáir|Sáire]]”*) agus is í príomhchathair stáit na Sárlainne í. Luíonn Saarbrücken in aice le teorainn na Fraince. Scaradh Saarbrücken agus an tSárlainn ón nGearmáin dhá uair sa 20ú haois: tar éis an Chéad Cogaidh Domhanda agus tar éis an Dara Cogaidh Domhanda. Eagraíodh pobalbhreitheanna agus tógadh an chríoch ar ais go dtí an Ghearmáin i 1935 agus i 1957 faoi seach.

## Gailearaí pictiúr

Saarbruecken-104-Rathaus-2008-gje.jpg
Saarbruecken-126-altes Rathaus-2008-gje.jpg
Saarbruecken-130-Friedenskirche-2008-gje.jpg
Saarbruecken-114-Altstadtstrasse-2008-gje.jpg
Saarbruecken-120-Schuhgeschaeft-2008-gje.jpg
Saarbruecken-136-Ludwigskirche Ostseite-2008-gje.jpg
Saarbruecken-142-Ludwigskirche innen-2008-gje.jpg
Saarbruecken-144-Ludwigskirche innen-2008-gje.jpg
Saarbruecken-154-Ludwigsplatz-2008-gje.jpg
Saarbruecken-156-Ludwigsplatz und -kirche-2008-gje.jpg


## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Gearmáine
Düsseldorf

Is cathair Ghearmánach í **Düsseldorf**. Tá an chathair ina príomhchathair stáit Tuaisceart na Réine agus an Viostfáil.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Gearmáine
Lolita

Úrscéal Béarla de chuid Vladimir Nabokov is ea **Lolita**. Bhí foilsitheoir ar bith i SAM ar dtús a bhí sásta an leabhar a tharraingt amach. Foilsíodh é i bPáras i 1955,i mBéarla, agus ansin i Nua-Eabhrac i 1958, agus i Londain sa bhliain 1959. Nabokov féin a d’aistrigh an t-úrscéal go Rúisis ní ba dhéanaí mar is cainteoir Rúisise ó dhúchas a bhí ann. 

## Scéal
Tagraíonn teideal an leabhair don chailín sa scéal a spreagann Humbert Humbert saobhghrá inti. Humbert Humbert is ea príomhcharachtar an úrscéil agus is iad na rudaí a dhéanann seisean le Lolita le linn an scéil a rinne téacs conspóideach de.
clé|mion|177x177px|Scannán sa bhliain 1962

## Conspóid
Cuireadh an saothar faoi chois ar bhonn graostachta ar dtús, graostacht á cur i láthair mar ealaín atá ann a deirtear. Níl sa scéal ach fantaisíocht chollaí b'fhéidir.
clé|mion|177x177px|fógra toirmisc

## Tagairtí


Catagóir:Péidifilia
Catagóir:Leabhair
Mean Girls

Is scannán grinn do dhéagóirí 2004 é ***[[Mean Girls]]*** a stiúir Mark Waters. Scríobh Tina Fey an script, bunaithe ar an leabhar neamhfhicsin *[[Queen Bees and Wannabes]]* le Rosalind Wiseman, leabhar a dhéanann cur síos ar thaithí na mban sa mheánscoil. 

Clasaic é *Mean Girls,* a phléann leis an iomaíocht idir buíon cailíní atá sna déaga agus a bhfuil lucht féachana leanúnach aige ó eisíodh é. 

Is le Lindsay Lohan an phríomhpháirt sa scannán agus tá páirt ag Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried (a céad ról mór), Lizzy Caplan agus Tina Fey freisin.

Cheiliúr an scannán a 20ú breithlá in 2024 agus tháinig leagan nua amach, le Samantha Jayne agus Arturo Perez Jr.

clé|mion|Mean Girls The Musical 2018

## As Gaeilge
* Chuir Chumann Drámaíochta UCC *"Cailíní Gránna*" ar an stáitse sa bhliain 2011, leagan Gaeilge bunaithe ar an scannán. 
* In 2025, tháinig scigaithris as Gaeilge amach, déanta ar an scannán ag an gcomhlacht léiriúcháin Mumbro Top faoi stiúir Hilary Bowen-Walsh, gearrscannán a scaipeadh go rábach ar na meáin shóisialta. I gcoláiste samhraidh sa nGaeltacht atá *Cailíní Gránna* suite. Coinníonn Bowen-Walsh sprid is croí an bhunleagain ach cuireann gnéithe nua isteach ann freisin a fheileann do shuíomh an athleagain. Is iad Megan O'Malley, Hilary Bowen-Walsh, Rebecca Fisher, agus Eilís Carey na príomhaisteoirí. Fuair *Cailíní Gránna* ardmholadh agus ní ba dhéanaí i mbliain a chéad-eisithe, thograigh TG4 é a chur ar fáil ar a seinnteoir siúd.

## Carachtair
* Lindsay Lohan mar Cady Heron
* Rachel McAdams mar Regina George
* Lizzy Caplan mar Janis Ian 
* Lacey Chabert mar Gretchen Wieners
* Amanda Seyfried mar Karen Smith
* Jonathan Bennett mar Aaron Samuels
* Daniel Franzese mar Damian
* Tiny Fey mar Ms. Sharon Norbury
* Tim Meadows mar Príomhoide Ron Duvall
* Amy Poehler mar Mrs. George (An mháthair Regina)
* Rajiv Surendra mar Kevin Gnapoor
* Ana Gasteyer mar Betsy Heron (An mháthair Chaidy)
* Neil Flynn mar Chip Heron (An athair Chaidy)
* Daniel DeSanto mar Jason
* Diego Klattenhoff mar Shane Oman
* Nicole Crimi mar Kylie George (An deirfiúr Regina)
* Dwayne Hill mar Traenálaí Carr
* Julia Chantrey mar Amber D'Alessio
* David Reale mar Glen Coco
* Alisha Morrison mar Lea Edwards
* Alexandra Stapley mar Taylor Wedell
* Stefanie Drummond mar Bethany Byrd
* Erin Thompson mar Dawn Schweitzer
* Molly Shanahan mar Kristen Hadley
* Ky Pham mar Trang Pak
* Danielle Nguyen mar Sun Jin Dinh
* Clare Pruess mar Caroline Krafft 
* Olympia Lukis mar Jessica Lopez
* Jan Caruana mar Emma Gerber

## Féach freisin
* ''Cailíní Gránna'' (2025) le Mumbro Top faoi stiúir Hilary Bowen-Walsh.

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin 2004
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Catagóir:Scannáin grinn
Lisson Grove

Is baile é **Lisson Grove** atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir.

Catagóir:Cathair Westminster
The Angel, Islington

Is baile é **The Angel** atá suite sa bhuirg Islington, Londain Láir.

Catagóir:London Borough of Islington
Canonbury

Is baile é **Canonbury** atá suite sa bhuirg Islington, Londain Láir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 12,072 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:London Borough of Islington
Belmont, Harrow

Is baile é **Belmont** atá suite sa bhuirg London Borough of Harrow, Londain thiar.

Catagóir:London Borough of Harrow
Maria Goretti

Naomh Caitliceach ab ea **Naomh Maria Goretti** (16 Deireadh Fómhair 1890 – 6 Iúil 1902), a rugadh i gCorinaldo san Iodáil. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1890
Catagóir:Básanna i 1902
Catagóir:Daoine dúnmharaithe
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Naoimh Iodálacha