open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agaistínigh

[thumb|270px|[Naomh Agaistín|Naomh Aibhistín i bhfuinneog le Louis Comfort Tiffany sa Lightner Museum, St. Augustine, Florida.]]

Is ord rialta de chuid na hEaglaise Caitlicí iad na **hAgaistínigh** (Laidin: *Ordo Sancti Augustini* **OSA**), dream atá ar oird na mbráthar. Cé go bhfaigheann siad inspioráid ó Naomh Aibhistín Hippo (354-430), bunaíodh iad sa bhliain 1256. Ba iad Martin Luther agus Gregor Mendel an dá bhall ba cháiliúla den ord.

Tar éis dó a iompú ina Chríostaí, chum Naomh Aibhistín riail do chumann fíréan, agus í faoi anáil Naomh Antóin na hÉigipte. Chuaigh an cumann seo i neart agus i méid san Afraic Thuaidh, ach níl fianaise ann lena thaispeáint go raibh baint idir an cumann a bhunaigh Naomh Aibhistín agus an t-ord atá inniu ann. Aithnítear, mar sin féin, go raibh a lán manach agus eirimíteach a thug Agaistínigh orthu féin i ndeisceart na hEorpa leathchéad bhliain i ndiaidh bháis Aibhistín sa bhliain 430. Is cosúil gur fhág siad an Afraic Thuaidh de bharr na creiche a rinne na Vandail sna bólaí úd.

Bailíodh tithí de chuid eirimítigh Agaistíneacha i dToscana na hIodáile ag an bPápa Innocens IV i 1244 agus ina dhiaidh sin, chuir an Pápa Alastar IV na bráithreachais Agaistíneacha neamhspleácha san Iodáil, sa bhFrainc, i Sasana agus sa nGearmáin le chéile i 1256, dáta a nglactar leis mar bhunús an Oird mar atá sé inniu. Tá sé eisceachtúil i stair na hEaglaise nuair a chuireann Pápa ord ar bhun dá dheoin féin. D'ainmníodh an Ord Agaistíneach nua mar tríú ord bhráithre. Bhí an stádas sin ag na Proinnsiasaigh agus na Doiminicigh cheana féin agus tugadh an onóir chéanna chuig na Cairmilítigh ina dhiaidh sin. Leathnaigh an Ord nua go tapaidh in imeacht cúpla bliain.

## Na hAgaistínigh in Éirinn
Cuireadh teach ar bhun i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1280. Bhí na tithe Agaistíneacha in Éirinn bainte leis an bproibhins Sasanach den Ord agus bhí moill ar leathnú amach go dtí an cúigiú aois déag. Ansin tháinig an gluaiseacht léasaithe den ord chun cinn agus cuireadh tithe neamhspleácha ar bhun i gceantair Gaeltachta in Iarthar na hÉireann go háirithe. Bhíodh na tithe seo an tábhachtach san Eaglais Caitiliceach in Éirinn go dtí an Reifirméisin.

Le linn na Péinndlíthe, ní raibh an ord in ann feidhmiú go hoscailte in Éirinn agus fuair bráithre áirithe bás san ghéarleanúint, ina measc Liam Tuire Beannaithe.  

Sa bhliain 1656, bunaíodh Coláiste Agaistíneach na nGael sa Róimh agus tháinig bráithre chun freastal ar Éireann tríd aimsir na Géarleanúna.  

Is cuid d’Éirinn nua-aimseartha iad na hAgaistínigh inniu. Roimhe seo, bhí mná rialta Agaistíneach ina gcónaí i gcathair na Gaillimhe. Sa lá atá inniu ann tá tithe Agaistíneach i nDroichead Átha, i gCathair Bhaile Átha Cliath, i gCathair na Gaillimhe agus i gcathracha eile. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Eolas breise as Béarla faoi Agaistínigh

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Oird rialta
Rop-scairdinneall

Is inneall é an **rop-scairdinneall** (*nó an t-inneall stóbh-phíopa*) nach n-úsáideann mór-bhaill luaileach agus atá iontach úsáideach le haghaidh feidhmeanna áirithe, nuair atá innill bheaga shimplí le hardluas ag teastáil; diúracáin mar shampla.
Moillítear an t-aer atá faoi ardluas le hidirleatóir, rud a tháirgeann méadú comhfhreagrach i mbrú an aeir. Inteilgtear breosla san aer seo agus dóitear an meascán go leanúnach ansin. Teilgtear na gáis theo ar gcúl i bhfoirm scaird gáis. Tá an modh scairdtiomána seo praiticiúil ar luasanna chomh hard le 8 oiread luas forleata na fuaime (Ma 8).

D'éiríodh leo a úsáid freisin mar rinnscaird ar héileacaptair, ach ní raibh na hinnill an-éifeachtúil.

## Féach freisin
* Scairdinneall
* An t-Inneall Turba-scairde
## Naisc Sheachtracha

*  La saga des statoréacteurs
*  HyShot a dépassé mach 8
*  Distributeur québecois de statoréacteurs 

Catagóir:Innill
Cairmilítigh

Ord bráithre Caitliceach iad na **Cairmilítigh** (Ordo Carmeli - **O.Carm**) nó *na Bráithre Bána* uaireanta.

De réir an traidisiúin, bhunaigh Eilias Fáidh na Cairmilítigh ar Shliabh Chairmeil in Iosrael roimh am Chríost. Ach níl aon fhianaise ann go raibh manaigh nó eirimítigh ann go dtí deireadh na 12ú haoise, fir a tháinig chun na Palaistíne mar oilitrigh nó le cogaidh na croise. B'shin tús le Ord Chairmil. Fuair siad riail ó Naomh Ailbhe, Ard-athair Iarúsailéim, gearr dár gcionn.

I 1248, thug an Pápa Innocentius IV aitheantas dona Cairmilítigh agus glacadh iad mar ord Bhráithre, mar aon leis na Doiminicigh, Proinsiasaigh agus Agaistínigh. Glacadh go raibh bua faoi leith ag an ord i gcomhar an saol spioradálta.

Ba bhaill den oird iad Treasa Lisieux agus Títus Brandsma.

## Tagairtí

Catagóir:Oird rialta
Pápa Leo XII

Ba é **Leo XII** (22 Lúnasa, 1760 – 10 Feabhra, 1829) an pápa ar an Eaglais Chaitliceach idir 1823 agus 1829.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1760
Catagóir:Básanna i 1829
Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Boinn euro

**Boinn [[euro]]** (EUR nó €), a thugtar ar an airgeadra bonn a úsáidtear i dtrí bhallstát déag san Aontas Eorpach (An Ostair, An Bheilg, Éire, an Fhionlainn, An Fhrainc, An Ghearmáin, An Ghréig, An Iodáil, An Ísiltír, Lucsamburg, An Phortaingéil, An tSlóivéin agus An Spáinn), trí micrea-staideanna Eorpaigh le comhaontaithe leis an tAontas Eorpach (Monacó, San Mairíne agus Cathair na Vatacáine), Andóra, Montainéagró agus An Chosaiv san Seirbia.

Tháinig boinn agus nótaí euro i reatha ar 1 Eanáir 2002.

Tá 100 cent sa euro agus ocht ainmníochta bhoinn euro.

## Coiteann taobh

## Taobh na hÉireann

Catagóir:Airgead
Marseille

Is í **Marseille** an dara cathair is mó sa Fhrainc. Tá sí suite ar chósta na Meánmhara i ndeisceart na Fraince. Tá breis is 1,600,000 duine ina gcónaí i Marseille. *Marseillais* a thugtar orthu. Is í Marseille príomhchathair Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Féach freisin
*Cathracha na Fraince

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Fraince
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir
Roicéad

[thumb|right|Iarsmalann [Peenemünde|Pheenemünde, macasamhail den chéad roicéad rathúil, an V-2. Cosúil leis a chóip bhunaidh, tá an lógó *[[Frau im Mond]]*&nbsp;&nbsp;faoi.]]Is feithicil í **roicéad**, diúracán nó eitleán a fhaigheann sá nó ropadh de réir Tríú Dlí Newton, nuair a phléascann gáis an-te amach ar chúl a innill.

## Stair
Tuairiscíodh an chéad úsáid as roicéid sa bhliain 1232 sa tSín. Bhí siad déanta as feadán ina raibh púdar gunna. Bhí barr-ceann an feadán cludaithe agus bhí sé ceangailte le maide fada. Úsáideadh an maide chun an roicéad a threorú. Nuair a lasadh an púdar gunna, tháirg sé tine agus gás a thiomáin an roicéad. 

## Tagairtí

Catagóir:Roicéid
Tliongáinis

Teanga chúnta í an **Tliongáinis** (Tliongáinis: *tlhIngan Hol*) a ceapadh an chéad uair le haghaidh na dTliongánach ar an scannán *Star Trek: The Motion Picture*. Sibhialtacht shamhlaithe is ea na Tliongánaigh a bhfuil an-tábhacht acu sna sraitheanna teilifíse agus sna scannáin a bhaineann le coincheap an Star Trek. D'fheictí na Tliongánaigh go minic ar an gcéad sraith féin, ach níor forbraíodh an teanga dóibh roimh an gcéad phríomhscannán.

mion|clé|280px|Aibítir na Tliongáinise
Ba é James Doohan, a rinne páirt Montgomery "Scotty" Scott ar an gcéad sraith, a chum an chéad chúpla focal, ach ba é an teangeolaí Marc Okrand a d'iompaigh ina teanga iomlán í a bhfuil idir stór cuimsitheach focal agus chóras ceart gramadaí aici. Bhí staidéar déanta ag Okrand ar theangacha bundúchasacha Mheiriceá, agus tá a lán saintréithe ag an teanga nach mbeadh i bhfad as cosán i measc theangacha dúchasacha Chalifornia. Mar sin féin, dúirt Okrand féin riamh nach raibh sé ag iarraidh aithris a dhéanamh ar ghramadach na dteangacha seo - bhí sé ní ba thábhachtaí an teanga a dhéanamh chomh difriúil leis an mBéarla agus ab fhéidir. Mar shampla, is é gnáthordú na rann cainte sa Tliongáinis ná OVS - is é an cuspóir a thagann roimh aon rud eile, agus an briathar ag leanúint sna sálaí aige, agus an t-ainmní fágtha ina ndiaidh. (Sa Bhéarla, is é an gnáthordú ná SVO, is é sin, ainmní - briathar - cuspóir; agus sa Ghaeilge, VSO, nó briathar - ainmní - cuspóir.) 

Tá gramadach na Tliongáinise bunaithe ar an táthú, nó fiú ar an iltáthú, - is é sin, is féidir nach bhfuil ach aon fhocal fada amháin de dhíth le abairt iomlán Béarla (nó Gaeilge) a aistriú. Tá go leor eisceachtaí agus mírialtachtaí i ngramadach na Tliongáinise, ós rud é gur fhéach Okrand chuige go mbeadh mothú na teanga nádúrtha inti. 

Is é an fuaimniú an chuid is lú a chuirfidh coimhthíos ar an bhfoghlaimeoir. Bhain Okrand úsáid as consain scornánaithe lena chinntiú go bhfaigheadh na Béarlóirí an teanga neamhghnách, ach le fírinne, tá an chuid is mó de na consain speisialta sin le fáil i dteangacha a labhraítear san Eoraip. Ón taobh eile de, ní teanga thonúil í an Tliongáinis, agus níl ach cúig ghuta ann.

Tá foras forbartha teanga, an "Klingon Language institute" ag obair i Philadelphia chun an teanga a chur chun cinn. Is cathair thábhachtach í Saarbrücken do chruinnithe idirnáisiúnta na gcainteoirí agus na bhfoghlaimeoirí. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Teangacha idirnáisiúnta cúnta
Tiger Woods

Is imreoir gailf é **Tiger Woods** (rugadh é mar **Eldrick Font Woods** ar an 30 Nollaig 1975) in Cypress, California i Stáit Aontaithe Mheiriceá.  Bhí an duais 'Imreoir na Bliana' ón PGA buaite aige ocht n-uaire. Tá príomh-chraobhanna go leor buaite aige.  
clé|mion|219x219px|U.S. Open, Bethesda, Md.'s Congressional Country Club sa bhliain 1997
Tháinig an chéad cheann—The Masters— ar 14 Aibréán 1997 agus é 21 bliain d'aois. Cé go bhfuil neart buaite ag  Woods i gcaitheamh a shaoil, seans gurbh é bua ar 14 Aibréán 2019 in Augusta National an bua ab iontaí. Éacht a bhí déanta ag Woods teacht ar ais agus an comórtas is tábhachtaí a bhuachan arís. 

## Saol
clé|mion|210x210px|2009
Is de shliocht Téalannach, Síneach, Afracach, agus Eorpach é, agus is féidir go raibh sinsireacht Indiach-Mheiriceánach ag a sheanmháthair ar thaobh a athar.

2008 an uair dheireanach gur éirigh leis ceann de na mórchomórtais a bhuachan agus ba ghearr ina dhiaidh sin gur thit rudaí as a chéile ina shaol. Bhí fadhbanna ina shaol pearsanta go mór i mbéal an phobail ar feadh cúpla bliain agus theip ar a cholainn freisin.

Bhí Woods pósta le Elin Nordegren agus tá beirt pháistí acu. Bhris an teaghlach suas sa bhliain 2010.

Chuaigh Woods faoi scian ceithre huaire chun fadhbanna lena dhroim a réiteach. Níor cheap daoine go mbéarfadh sé ar mhaide gailf arís sa bhliain 2019, roimh an Masters bainte amach aige arís.

Tá cónaí ar Woods i Jupiter Island, Florida.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1975
Catagóir:Imreoirí gailf
Catagóir:Daoine beo
Fiseolaíocht dhaonna

Is éard atá i gceist le **fiseolaíocht dhaonna** ná staidéar ar na feidhmeanna do chorp an duine.

## Príomh-chórais

thumb|186px|left|Córas úiríneach
thumb|125px|Córas forchlúidach

* Néarchóras 
* Córas cnámhra-mhatánach 
* Córas imshruthaithe 
* Córas gastraistéigeach 
* Córas riospráide 
* Córas úiríneach 
* Córas imhdíonach 
* Córas inchríneach 
* Córas atáirgthe 
* Córas forchlúidach 

## Bia, díleá agus an corpchórais
Tá bia ar cheann de na bunriachtanais dhaonna agus cuireann an córas díleách ar chumas an choirp é a thiontú go foirm níos oiriúnaí le húsáid. Cuireann na córais análaithe agus imshruthaithe ar chumas na hocsaigine agus an bhia dhíleáite a iompraítear timpeall an choirp fuinneamh agus ábhair fáis a sholáthar san áit a mbíonn gá leo. Tugtar fuíolltáirgí as an gcorp trí eisfhearadh (tógtar bia neamhdhíleáite as an gcorp trí eisligean)

## An córas cnámharlaigh agus matánach
Is é ár gcnámharlach, atá déanta de os cionn dhá chéad cnámh, a chruthaíonn cruth bunúsach ár gcorp. Cuireann an cnámharlach tacú agus cosaint ar fáil don chorp agus cuireann leagan amach na gcnámh, maraon leis na ballnaisc agus na matáin a bhaineann leo, ghluaiseacht san áireamh. Cuireann ár gcéadfaí ar ár gcumas a bheith feasach ar ár ngarthimpeallacht agus freagairt di. Buanaítear an speiceas daonna trí phróiseas atáirgthe ghnéasaigh. Forbraíonn an córas atáirgthe go haibíocht le linn ógántachta, agus tá rólanna difriúla ag fireannaigh agus baineannaigh in atáirgeadh. Faigheann leanaí mórán saintréithe le hoidhreacht óna gcuid tuismitheoirí.

## Féach freisin
* Fiseolaíocht
* Bitheolaíocht dhaonna
Theme From Harry's Game

Amhrán is ea "**Theme from ''Harry's Game***", nó "***Harry's Game***", a d'eisigh an grúpa ceoil [[Clannad]] sa bhliain [[1982]]. 

Ba é an chéad amhrán ón albam "*Magical Ring*" é. Tá na liricí uilig i n[[Gaeilge]]. 

[[Íomhá:Sleev10.jpg|mion|clé|Clúdach an cheirnín, [[1982]] ]]

=== Stair ===
[[Íomhá:Clannad on stage at Leeds Folk Festival, UK, 1982 (photograph by Tony Rees).jpg|clé|mion|Clannad ar an stáitse, 1982|194x194px]]
Sa bhliain 1975, foilsíodh an t-[[úrscéal]] *Harry’s Game* le Gerald Seymour. Nuair a beartaíodh an leabhar a chóiriú don teilifís seacht mbliana níos déanaí, chuaigh an scríbhneoir sa tóir ar rian le bheith mar cheol aitheantais na sraithe nua. Bhí aithne aige ar shaothar [[Clannad|Chlannad]], banna ceoil as Tír Chonaill a bhí aitheanta in Éirinn, agus a bhí ag déanamh dul chun cinn sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] agus san [[An Eilvéis|Eilvéis]] ag an am. Chuaigh sé i dteagmháil le Clannad agus chum an grúpa amhrán nua. 

Níor ghlac sé i bhfad ar an mbanna an rian a chumadh agus a thaifead. Is ón seanfhocal Chonnacht ‘Imeoidh a dtiocfaidh s’ a dtáinig ariamh’ a tháinig go leor den inspioráid do liricí an amhráin, agus bhí an phortaireacht thraidisiúnta go mór ina thionchar ar an gcurfá ‘fol lol the doh fol the day, fol the doh fol the day’... 

Seoladh an t-amhrán chuig léiritheoirí *Harry’s Game.* Ba iad an lipéad ceoil RCA a d’eisigh ‘Theme From Harry’s Game’ mar shingil. Ní raibh aon siúl leis an rath a bhain an rian amach, ná an lorg a d’fhágfadh sé.  

Ba sa Ghearmáin a bhí Clannad nuair a fuair siad an scéala go raibh *Top of the Pops* sa tóir orthu. I ndiaidh do ‘Theme From *Harry’s Game*’ dul isteach i gcairteacha na Breataine ag uimhir 46, léim sé go huimhir 11 an tseachtain dár gcionn. An tseachtain dár gcion, d’éirigh le ‘Theme From *Harry’s Game*’ uimhir 5 a bhaint amach, i ndiaidh dóibh casadh ar *Top of the Pops* ar 11 Samhain 1982. 

Bronnadh duais Ivor Novello ar Clannad don amhrán. 

=== Albam ===
Amhrán Gaeilge amháin eile seachas *Theme From Harry's Game'' a ndeachaigh go barr na cairteanna sa Bhreatain ná "Saltwater" le Chicane agus Máire Brennan, amhránaí Clannad.

## Naisc
* Liricí

## Féach freisin

* Top of the Pops

## Tagairtí

Catagóir:Clannad
Catagóir:Amhráin Ghaeilge
An Caiseal, Contae na Gaillimhe (Maíros)

Sráidbaile ar chósta thiar Chonamara in iarthar Chontae na Gaillimhe i bPoblacht na hÉireann is ea **an Caiseal** (*Cashel* as Béarla). 

400px|thumb|left|Na Beanna Beola ó Chaiseal, Co. na Gaillimhe, 13 Mí na Samhna 2004

Tá an sráidbhaile suite in aice le Cuan an Chaisil, cuaisín de chuid Chuan na Beirtí Buí. 

Tá Droichead Thuaim Beola le fáil cúig chiliméadar siar ón mbaile: bhunaigh duine de mhuintir Uí Fhlatharta (a bhí i gceannas ar Chonamara go dtí ré Shéamais II Shasana) mainistir de chuid na nDoiminiceach ansin sa bhliain 1427. Chaith Charles de Gaulle tamall ar saoire sa cheantar sa bhliain 1969 tar éis dó eírí as a phost mar uachtarán na Fraince.

File:Cashel House Hotel-001.JPG
File:Cashel House Hotel-012.JPG
File:Cashel House Hotel-003.JPG

Tagann ainm an tsráidbhaile ó chaiseal ciorclach sa reilig i gCaiseal Ard, ar shliabh tuairim is ciliméadar amháin soir ó thuaidh ón mbaile.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe
Suíceachas (reiligiún)

Reiligiún is ea an **Suíceachas** a tháinig ar an bhfód i dTuaisceart na hIndia sa chúigiú haois déag. Tá an Suíceachas bunaithe ar theagaisc an Ghurú Nanak, a chuir bun leis an gcreideamh, chomh maith le naonúr gúrúnna eile a lean sna sála aige. Thairis sin, is gnách leis na Suícigh dearcadh ar a leabhar naofa mar "ghurú beo". Is é an t-ainm a thugann siad ar an scrioptúr seo ná *Guru Granth Sahib*. 

## Bunús
Tá an focal féin *Suíceach* nó *Sikh* bunaithe ar an téarma Sanscraite *Śiṣya*, a chiallaíonn "deisceabal" nó "dalta". Creideann na Suícigh i nDia, a dtugann siad *Vāhigurū* nó "An Tiarna Iontach" air. An dóigh a samhlaítear Dia do na Suícigh, áfach, níl Sé daonchruthach, nó is féidir a rá gurb ionann É agus an ollchruinne ar fad. Tá blas pandiachais ar an Suíceachas mar sin. Is é an dóigh a lorgann na Suícigh an slánú ná an mharana dhiansmachtúil in ainm Dé. 

Caithfidh an Suíceach fíréanta aird a thabhairt ar theagasc na nGurúnna, chomh maith le *Gurú Granth Sahib*, an "gurú i bhfoirm leabhair", nó scrioptúr naofa na Suíceach. Is éard atá ann ná díolaim téacsanna le scríbhneoirí éagsúla, ar aithin Gurú Arjan Shev, cúigiú Gurú an tSuíceachais, fiúntas reiligiúnda nó morálta iontu. 
 
B'é Gobind Singh, an deichiú Gurú, a shocraigh téacs deifnídeach an scrioptúir.

Tugtar gurduárá ar an teampall Suíceach, agus caithfidh gach gurduárá Ek Onkar, siombail Dé, a choinneáil le feiceáil, cosúil leis an dóigh a dtaispeánann na heaglaisí Críostaí an chros. 

## An Suíceachas in Éirinn
Tá timpeall is míle Suíceach ina gcónaí in Éirinn, an chuid is mó acu sa phríomhchathair agus máguaird. Tá gurduárá acu i nDumhach Thrá, Baile Átha Cliath. 

I dTuaisceart Éireann, is í Doire an lárionad is mó Suíceachais, nó chuir dornán d'iarshaighdiúirí Suíceacha a throid in Arm na Breataine fúthu ansin i dtús na 1920idí.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Creideamh san India
Catagóir:Suíceachas
Peil

Tá níos mó ná ciall amháin le **Peil**:
* Peil Astrálach
* Peil Cheanadach
* Peil Ghaelach
* Peil Mheiriceánach
* Rugbaí
* Sacar


Catagóir:Spórt
Áth Cinn

Is baile beag é **Áth Cinn** i gContae na Gaillimhe. Tá sé suite 26 slí ó chathair na Gaillimhe in iarthar na hÉireann. Tá sé suite ar an N84 idir Gaillimh agus Caisleán an Bharraigh. Téann an R333 ó Áth Cinn go Tuaim. 

Is baile mór iascaireachta é Áth Cinn mar níl sé ach 6.5km ó Loch Coirib. Tá go leor suíomhanna stáire le fáil sa cheantar, mar shampla Mainistir Ros Oirialaigh. Bíonn máirt feirme mór ar siúl in Áth Cinn freisin. Í samhradh na bliana 2007, bhí fadhbanna uisce ann mar bhí Cryptosporidium san uisce. 

## Féach Freisin
* Loch Coirib
* Mainistir Ros Oirialaigh
* Contae na Gaillimhe
* Sruthair
* Tuaim

## Naisc sheachtracha
* Suíomh 
* Pictiúri ó Áth Cinn ar Flickr

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe
Catar

Tír Arabach is ea **Catar** (Araibis:**<big> قطر </big>**; AIF:[ˈqɑ̱.tˁɑ̱r]), atá lonnaithe sa Mheánoirthear in iardheisceart na hÁise. Tá sé ag críochantacht leis an Araib Shádach theas. 2,576,181 an daonra de réir an daonáirimh sa bhliain 2016. 

Éimiríocht atá ann. Tá sé faoi smacht mhuintir al-Tharsi le tuairim is 150 bliain.

## Cathracha

* Abu az Zuluf, Abu Thaylah, Al `Arish, Al `Adhbah
* Al Bida` ash Sharqiyah
* Ad Dawhah al Jadidah, Dukhan
* Al Ghanim, Al Ghuwariyah
* Al Hilal al Gharbiyah, Al Hilal ash Sharqiyah, Al Hitmi
* Al Jasrah, Al Jumaliyah
* Al Ka`biyah, Al Khalifat, Al Khor, Al Khuwayr
* Lusail
* Al Mafjar, Mesaieed 
* An Najmah
* Al Qa`abiyah
* Ar Rakiyat, Al Rayyan, Ar Ru'ays, Ras Laffan 
* As Salatah, As Salatah al Jadidah, As Sani`, As Sawq, Smaismah
* Ath Thaqab
* Umm Bab, Umm Salal Mohammed
* Al Wakrah

## Tagairtí

Catagóir:Catar
Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe
An Currach

Tá **an Currach** (Béarla: *The Curragh *) suite i gContae Chill Dara. Tá aithne ar an áit mar gheall ar rásaíocht na gcapall. Tá campa míleata lonnaithe ann chomh maith.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Chill Dara
Wolfram von Eschenbach

File Gearmánach ab ea **Wolfram von Eschenbach** a mhair sna Meánaoiseanna (rugadh am éigin idir 1160 agus 1180 é, agus básaíodh é i ndiaidh na bliana 1220). Tháinig sé chun saoil, de réir mar a chreidtear, in Obereschenbach in aice le hAnsbach sa Bhaváir i ndeisceart na Gearmáine. (Inniu, tugtar "Wolframs-Eschenbach" ar an áit in ómós don fhile.)

Cosúil leis na filí Gearmánacha eile lena linn, bhí sé ina *Mhinnesänger*, is é sin, bhí sé ag cumadh amhráin ghrá de réir choinbhinsiúin na filíochta cúirte, an cineál amhrán grá a dtugtar *Minnesang* air i stair litríochta na Gearmáinise. Tá naoi n-amhrán le Wolfram sa stíl seo fágtha againn. Thairis sin, áfach, scríobh sé laoithe fada eipiciúla. Is é an saothar is tábhachtaí dár scríobh sé ná *Parzival*, arb é an chéad saothar Gearmáinise ina bpléitear an Soitheach Naofa. Tá an saothar bunaithe ar *Perceval* le Chrétien de Troyes, file Fraincise, a scríobh sraith de laoithe eipiciúla faoi théamaí agus faoi mhóitífeanna na hArtúraíochta. Chuir Wolfram eireaball dá chuid féin leis an scéal neamhchríochnaithe a tháinig ó pheann Chrétien. 

Eipic thábhachtach eile leis is ea *Willehalm*, agus é ag cur síos ar laochas is ar eachtraí an ridire úd Wilhelm nó Willehalm. Bhí an eipic seo, freisin, bunaithe ar mhianach scéil a tháinig ón bhFrainc. B'é Naomh Uilliam ó Gellone (755-812) ba bhun leis an gcarachtar liteartha sin Willehalm.

Bhí stíl láidir ildaite ag Wolfram a bhí ag cur thar maoil le meafair, le híoróine agus le magadh.

Eschenbach, Wolfram von
Eschenbach, Wolfram von
Eschenbach, Wolfram von
Jock Stein

Traenálaí na gCeilteach ab ea **John 'Jock' Stein** (5 Deireadh Fómhair 1922 - 10 Meán Fómhair 1985) a bhí i gceannas nuair a bhuaigh na Ceiltigh 9 sraith Albanach i ndiaidh a chéile ó 1965 go 1974 agus an Corn Eorpach sa bhliain 1967. Bhí sé ina thraenálaí idirnáisiúnta freisin ar fhoireann na hAlban.

Stein, Jock
Stein, Jock
Stein, Jock
Ollscoil Simon Fraser

Is ollscoil poiblí í **Ollscoil Simon Fraser** atá suite in aici le Vancouver, sa Colóim Bhriotanach, Ceanada. 

Búnaíodh é sa bhliain 1965, agus glaodh an ollscoil i ndiaidh Simon Fraser, taiscéalaí an cheantair i Vancouver.

## Tagairtí

Catagóir:Ollscoileanna i gCeanada
Ceol '07

Albam dúbailte de cheol as Gaeilge é **Ceol '07**, a bhí seolta amach ag an eagraíocht Éireannach Seachtain na Gaeilge i mí Márta, 2007. Seoltar albam lán-Ghaeilge gach bliain i rith na seachtaine, agus tugtar an t-airgead ar fad a thuilltear don charthanacht Concern. 

Cumann na ceoltóirí amhrán as Gaeilge, nó déanann siad aistriúchán ó amhrán éigean as Béarla. I measc na ceoltóirí cáiliúla a ghlac páirt sa bhliain seo ná Bell X1, Paddy Casey, The Hothouse Flowers, The Corrs agus Damien Dempsey.

## Clár
### ''Glór''
# Bell X1 - Bladhm
# Declan O’ Rourke - Coscáin ar Bith
# The Pale - Elizabeth Sna Bratóga!
# Paddy Casey - Fágáil
# Picturehouse - Sí
# Gemma Hayes - Rith Mé Go Crích
# Fiach Moriarty - Is Aoibhne
# The Frank & Walters - Tony Cochrane
# John Spillane - Suantraí
# Pauline Scanlon - Reilig Chríost
# The Fuchsia Band - Cad Fiú?
# Q - OOH! LA LA LA
# Seneca - Chomh hÁlainn
# Traic - An Scáil
# The Hothouse Flowers - Sí Do Mhamó Í

### ''Fuaim''
# Mundy - Lena Taobh
# The 4 of Us - Bláth Fiáin
# Jack L - Ó! Mo chroí
# The Corrs - Buachaill Ón Eirne
# Damien Dempsey - Taobh Leis An Muir
# Blink - Fan Socair
# Kíla - Cabhraigí léi
# Claire Sproule - Tuigeann tú mó Chroí
# Mickey Harte - Go dTé Tú Slán
# Maria Doyle Kennedy - Réaltanna
# Ger Wolfe - Brúscar Aráin
# The Spikes - Fear Seó
# The 4th State - Níl aon rud ann
# Bevel Jenny - Gan scíth
# Tadhg Mac Dhonnagáin - Féileacán
# Morgan is Mosney - Bata romhair ag toitín

## Naisc sheachtracha
* Eolas ar shuíomh Seachtain na Gaeilge 
* Eolas ar shuíomh Concern

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2007
Catagóir:Albaim Seachtain na Gaeilge
Ériu (iriseán)

Is iris acadúil é ***Ériu***. Seoladh é i 1904, mar iriseán do Sgoil Árd-Léighinn na Gaedhilge i mBaile Átha Cliath. Nuair a tháinig an Scoil agus Acadamh Ríoga na hÉireann le chéile sa bhliain 1926, lean an tAcadamh ar aghaidh leis an iris. D'fhoilsigh an chuid is mó de na scoláirí is tábhachtaí ailt in *Ériu*, mar shampla: Osborn Bergin, Kuno Meyer agus John Strachan.

Tá *Ériu* fós i gcló, agus foilsítear ailt i nGaeilge agus i mBéarla ann. Foilsíodh uimhir 59 sa bhliain 2009.

## Eagarthóirí reatha
* An tOllamh Rolf Baumgarten, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath
* An tOllamh Liam Breatnach, Coláiste na Tríonóide
* An tOllamh Damian MacManus, Coláiste na Tríonóide

## Tuilleadh eolas
* ''Ériu'' ar Acadamh Ríoga na hÉireann
* ''Ériu'' - Contents of Volumes 1-46 (1904-1995). arna tiomsú ag Ruth Murphy for the CELT Project, July 2008.
* *[https://www.ria.ie/library/catalogues/special-collections/print-collections/library-osborn-bergin Osborn Bergin Library] * ar ARÉ.  

## Tagairtí

Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Irisí léannta
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Bliantáin
Catagóir:Acadamh Ríoga na hÉireann
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1904
Catagóir:Bunaithe sna 1900í
Eacsadas

Is é **Eacsadas** an dara leabhar sa Bhíobla agus sa Torah Eabhrais. Tá an t-ainm Gaeilge bunaithe ar an nGréigis, agus is é is brí leis sa teanga sin ná "dul amach", nó is é imeacht na nGiúdach ó bhraighdeanas na hÉigipte faoi cheannas Mhaois is príomhábhar leis an leabhar seo. 

Tá cuid mhór de dhlí an Ghiúdachais le fáil anseo freisin.

## Féach freisin

* An Bíobla
* Maois

## Naisc sheachtracha

* AnBioblaNaofa.org

## Tagairtí

Catagóir:Sean-Tiomna
Parkour

thumb|280px|Parkour sa Bhrasaíl
Is éard atá i gceist le **parkour** (Fraincis: *l'art du déplacement*; Gaeilge: *Ealaín an díláithriúcháin*) ná gníomhaíocht nó spórt a tosaíodh sa Fhrainc. An bhunaidhm atá ann ná bogadh ó phointe A go pointe B chomh héifeachtach agus chomh tapaidh agus is féidir, ag úsáid inniúlacht an choirp go háirithe. Tugann sé cabhair duit, dul thar bacainní sa timpeallacht — ó ghéaga go clocha go ráillí — agus cleachtaítear é faoin tuath agus sna cathracha. Díríonn *parkour* ar ghluaiseacht éifeachtach le do chorp agus d'aigne a fhorbairt, agus chomh maith leis sin mar chaitheamh aimsire. *Traceur* a thugtar ar dhuine a chleachtann *parkour*.

Is gníomhaíocht fhisiciúil é *parkour*, nach furasta a rangú. Ní spórt guaisbheartaíochta é, ach is ealaín é atá cosúil le féinchosaint na healaíne oscartha. 

Gné an-tábhachtach den *parkour* is ea an éifeachtacht. Ní bhogann an *traceur* díreach chomh tapaidh agus is féidir ach sa tslí is éasca nó is fuinneamh-íditheach, agus chomh díreach agus is féidir. 

Deirtear freisin go bhfuil tionchar ag an *parkour* ar an tslí ina smaoiníonn *traceurs* — cabhraíonn sé leo féachaint ar bhacainn fhisiciúil agus smaoineamh ar shlí dhifriúil.

## Stair
Roimh an Chéad Chogadh Domhanda, thaistil Georges Hébert, iaroifigeach de chuid chabhlach na Fraince, timpeall an domhain, agus i rith a chuairt san Afraic chonaic sé go raibh muintir na dtreibheanna dúchasacha forbartha go fisiciúil le scileanna a bhíonn ag teastáil chun maireachtáil san áit.

Bhí Hébert suite i Saint-Pierre, Martinique, nuair a phléasc an bolcán ar an 8 Bealtaine 1902. Chabhraigh Hébert le héalú agus le tarrtháil na céadta duine ón tubaiste. Chuaigh an eachtra seo go mór i gcion air, agus threisigh sé a tuairim gur cheart scileanna lúthchleasacha a mheascadh le crógacht agus le haltrúchas.

Thosaigh sé ar chorpoideachas a mhúineadh leis an gcoincheap sin agus i rith an dá chogaidh domhanda, leathnaigh sé, agus d'úsáid arm na bhFrancach a chuid tuairimí. Bhí Hébert, mar sin, duine de bhunaitheoirí "le parcour" (bac-chúrsa), a úsáidtear le haghaidh traenála míleata.
thumb|280px|

Thóg saighdiúirí Francacha inspioráid ó obair Hébert agus chruthaigh siad "parcours du combattant". Thaispeáin Raymond Belle, athair le David Belle a bhí ina shaighdiúir san arm, an cleachtadh seo do David Belle. Bhí taithí ag David Belle ar na healaíona oscartha agus gleacaíocht, agus bhí sé ag iarraidh na scileanna a úsáid ar shlí phraiticiúil sa saol. Rinne sé cleachtadh lena chuid cairde agus i ndiaidh ar ndiaidh bhí siad ag léimt ó dhíon tithe (cé nach rud gnách é seo fiú do traceuranna).

Mar gheall ar an mborradh a bhí faoi *parkour* ó rud beag i bPáras go gníomhaíocht ollmhór ar fud an domhain, bhí scoilteanna ann, ar ndóigh, ach fós is rud cáiliúil é atá ag fás sa lá atá inniu ann.

## Féach Freisin

* Sébastien Foucan
* Saor-rith
* Casino Royale

## Naisc
* Parkourpedia of Australian Parkour Association

Catagóir:Caitheamh aimsire
Catagóir:An Fhrainc
Bălți

Is í **Bălți** an tríú cathair is mó san Mholdóiv, agus an chathair is tábhachtaí i dtuaisceart na tíre. I rith réim na hImpireachta Rúisí, agus níos déanaí le linn réim an APSS, litrítí a hainm mar *Beltsy* (*Бельцы*). Tá Bălți suite 136 ciliméadair ó Chişinău, an phríomhchathair. 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha
Catagóir:An Mholdóiv
Páirtí Sóisialach Réabhlóideach

mion|clé|220px|Póstaer don toghchán sa bhliain 1917. An téacs thuas: ''An Páirtí Sóis.-Réabh.'' An téacs atá á iompar ag na léirsitheoirí: ''Sa chath a bhainfidh tú amach do cheart.'' An téacs ar an gcruinneog: ''Talamh agus Saoirse''.
B'é an **Páirtí Sóisialach Réabhlóideach** (Rúisis:*Партия социалистов-революционеров/Partiya sotsialistov-revolyutsionerov*) an ceann ba thábhachtaí de pháirtithe na heite clé in Impireacht na Rúise roimh chaithréim na mBoilséiveach. Bunaíodh an páirtí sa bhliain 1902, ach roimhe sin féin, bhí grúpaí áitiúla ar fud na Rúise a dtugadh "na Sóisialaithe Réabhlóideacha" orthu féin. Bhí fréamha na ngrúpaí seo i ngluaiseachtaí tuathghríosóireachta na naoú haoise déag, agus iad ag iarraidh scológa bochta na Rúise a spreagadh chun ceannairce.

Cé gur páirtí Sóisialach ab ea na Sóisialaithe Réabhlóideacha, níor chreid siad sa Mharxachas. Is é an tuiscint a bhí ag Karl Marx ar an réabhlóid shóisialach gurbh é an lucht oibre, an phrólatáireacht thionsclaíoch, a chuirfeadh i gcrích í. Ní raibh idé-eolaithe na Sóisialaithe Réabhlóideacha ar aon tuairim leis, a fhad agus a bhí an Rúis i gceist. Ní raibh an oiread sin tionsclaíochta sa Rúis, a d'áitigh siad, nó ba tír curadóireachta agus talmhaíochta í thar aon rud eile. Mar sin, b'iad scológa bochta na tuaithe an aicme réabhlóideach, dar leo. Bhí siad ag féachaint le tacaíocht na scológ a fháil, agus d'éirigh leo réasúnta maith.

Níor dhruid siad siar ón sceimhlitheoireacht ach oiread. Mharaigh sceimhlitheoirí Sóisialacha Réabhlóideacha a lán státseirbhíseach ard, agus, fiú, beirt Airí Gnóthaí Inmheánacha. 

I ndiaidh Réabhlóid na Feabhra 1917, tháinig scoilt ar na Sóisialaithe Réabhlóideacha. Thacaigh eite dheis an pháirtí leis an Rialtas Sealadach nua a ndeachaigh duine dá gcuid féin, Aleksandr Kerensky, i gceannas air. Thaobhaigh eite chlé an pháirtí leis na Boilséivigh. De réir a chéile, chuaigh cuid acu sna Boilséivigh, ach d'fhéach cuid eile le héirí amach nuair a chonaic siad go raibh na Boilséivigh ag cur ar bun deachtóireacht aon pháirtí sa tír. Ar an 30ú Lúnasa 1918, rinne Fanya Kaplan, Sóisialaí Réabhlóideach, iarracht Léinín a mharú, agus ghoin sí é go dona. Cuireadh Kaplan chun báis trí lá ina dhiaidh sin, agus rinneadh géarleanúint ar na Sóisialaithe Réabhlóideacha ar fud na tíre.

Ghlac iarsmaí na Sóisialaithe Réabhlóideacha páirt i gCogadh Cathartha na Rúise ag iarraidh cur in aghaidh na mBoilséiveach. Ina dhiaidh sin, fuair cuid acu - ar nós Aleksandr Kerenskiy - tearmann sna tíortha Iartharacha.

## Tagairtí

Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1902
Catagóir:Réabhlóid na Rúise
Catagóir:Sóisialachas
Faust

[mion|clé|200px|Faust in eitseáil le [Rembrandt.]]
Mianach scéil ón nGearmáin is ea an miotas faoi **Faust**. Tá an mianach scéil seo bunaithe ar fhíor-dhuine stairiúil, fear darbh ainm Johann Faust, agus é beo sna blianta 1480-1541, a bheag nó a mhór. Astralaí, misteach agus rúndiamhróir taistil a bhí ann, agus bhí sé ina scéal i mbéal na ndaoine go raibh conradh de chineál éigin socraithe aige leis an diabhal. I ndiaidh a shaoil, níor coinníodh ach mearchuimhne air a d'iompaigh ina miotas faoi fhear a bhí chomh fiosrach is gur dhíol sé a anam leis an diabhal le fáil amach faoi rúndiamhrachtaí na hollchruinne.

Is iomaí sin casadh a baineadh as scéal Faust i rith na mblianta, ach is é dráma millteanach Johann Wolfgang von Goethe an leagan is tábhachtaí. D'athraigh Goethe an tuiscint ar charachtar Faust go mór, nó is é an chiall a bhain sé féin as ná gurbh é Faust an fear *Renaissance* a bhí tar éis é féin a shaoradh ó bhráca na hEaglaise. Leagan tábhachtach eile is ea *Doktor Faustus*, an t-úrscéal le Thomas Mann, a shuíonn scéal Faust i saol an Naitsíochais. 

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Litríocht na Gearmáine
Ceol '06

Albam ceoil dúbailte as Gaeilge é **Ceol '06**, an dara bailiúchán a d'eisigh an eagraíocht Éireannach Seachtain na Gaeilge sa bhliain 2006 chun an tseachtain seo a cheiliúradh. Albam díolam é—ghlac roinnt mhaith ceoltóirí páirt ann. Mar is gnách, tugadh an t-airgead ar fad don charthanacht Concern. 

Roinneadh an t-albam ina dhá thaobh - *Dair* agus *Fuinseog*.

## Clár
### ''Dair''
# Mundy - Meicsiceo
# The Saw Doctors - An Cailín Sin
# The Frames - Pian agus Ciúnas
# The Frank and Walters - Nua-Eabhrac
# Kíla / Oki - Tóg é go Bog é
# The Revs - Tabhair Seans Dom
# Emmet Tinley - Níos Gaire do Shona
# Autamata - Leabharmharcanna
# Q - Carol
# Traic - Grá Mór
# Ger Wolfe - Flaithis Dé
# The Fuschia Band - Grá dá raibh
# Ian Whitty - Léine Chúfhiacaile

### ''Fuinseog''
# Luka Bloom - Cathair Mhór Chicago
# The Corrs - Bríd Óg Ní Mháille
# The Waterboys - Síocháin Iona
# John Spillane - Éist do Bhéal
# Rónán Ó Snodaigh - Bhí mé Ann
# The Pale - Féileacán
# Lisa Hannigan - Banríon mo Chroí
# Roesy - Ná Bí faoi Scáth
# The Mongrels - Reo/Crannlaoch
# Susan McKeown agus Róisín Chambers - Dó Ín Dú
# Conor Ó Tuama - Chomh Fada lem' Bheo
# Ross Breen - Ailleacht
# Morgan The Bouncer - Rapsódaí in Kay Hay (Cé hÍ Kay Hay Mix)

## Naisc sheachtracha
* Eolas ar shuíomh Seachtain na Gaeilge 
* Eolas ar shuíomh Concern 

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2006
Catagóir:Albaim Seachtain na Gaeilge
1068

## Eachtraí
* 
## Breitheanna
* 21 Meán Fómhair — Anraí I, Rí Shasana
*

## Básanna
*

Catagóir:Blianta
Rostov na Donu

Tá **Rostov na Donu** (Rúisis: *Росто́в-на-Дону*), nó *Rostov cois Abhainn Don*, ar ceann de na cathracha is mó i nDeisceart na Rúise agus í ina príomhchathair ar Chúige Rostov (*Rostovskaya Oblast*) chomh maith le Limistéar Feidearálach na Rúise Theas. Tá Rostov na Donu suite cois abhainn Don, mar is léir ón ainm, agus í faoi 46 chiliméadar d'Fharraige Azov. Tá timpeall is milliún duine ina gcónaí san áit. 

Fuair an áit a hainm ó Rostov ("Rostov Velikiy" nó "Rostov Yaroslavskiy"), cathair stairiúil atá suite san "Fháinne Órga", soir ó thuaidh ó Mhoscó. Cé go dtugtar Rostov Velikiy ("Rostov Mór") ar an áit sin, tá sí i bhfad níos lú ná Rostov na Donu.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Rúise
Catagóir:An Rúis
Ferrol

thumb|220px|Contae Ferrol
Is cathair í **Ferrol** sa Ghailís in iarthuaisceart na Spáinne. Tá thart ar 67,500 daoine ina gcónaí ann ach nuair a thógtar Eume ó dheas agus Ortegal ó thuaidh déantar an ceirtleán uirbeach *Ferrolterra* an tríú cheann is mó sa Ghailís le níos mó ná 203,400 daoine.

Lárionad longcheártaíochta ba ea Ferrol i gcónaí. Tá an comhlacht longcheártaíochta *Navantia* lonnaithe sa chathair.

Rugadh Francisco Franco, deachtóir míleata na Spáinne, ann sa bhliain 1892. Sna blianta 1938-1982, thugtaí *El Ferrol del Caudillo* nó Ferrol an Cheannasaí ar an áit go hoifigiúil.

Duine clúiteach eile ó Ferrol ab ea an scríbhneoir mór úrscéalta Gonzalo Torrente Ballester.

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Ghailís
Alcalá de Henares

Is baile é **Alcalá de Henares** atá 35km ón bpríomhchathair, Mhaidrid, sa comhphobal féinrialaithe Maidridi lár na Spáinne.

Ciallaíonn "Alcalá de Henares" caisleáin ar an abhainn Henares. Is suíomh oidhreacht UNESCO i lár an chathair, agus tá stair tábhachtach aici i stair na hEaglaise Caitlicí sa tír. 

Tá daonra 200,000 aici agus is í Comarca de Alcalá an phríomhchathair.

Tá clú agus cáil ar an áit de bharr an méid storc báin, atá i armas an Ollscoil agus is féidir a néad a fheiceáil ar fud na háite, ar na séipéal agus foirgneamh stairiúil.

Sa bhliain 1496, bhunaigh Cairdinéal Cisneros Universidad Complutense in Alcalá, ollscoil an tábhachtach ó thaobh oideachas i rith an Athbheochan. Rugadh an scríbhneoir cáiliúil Miguel de Cervantes ann sa bhliain 1547.

Catagóir:Bailte sa Spáinn
Tommy Emmanuel

Is giotáraí Astrálach é **Tommy Emmanuel, CGP** (rugadh 31 Bealtaine, 1955), a bhfuil cáil air i ngeall ar a stíl seinnte ina n-úsáideann sé na méara uilig ar an dá láimh aige. I rith a ghairmréime sheinm sé le neart taibheoirí a bhfuil Chet Atkins, Sir George Martin, Air Supply agus John Denver ina measc.

## Dioscliosta
* 2006: *[[The Mystery (albam)|The Mystery]]*
* 2005: *[[Live One (Tommy Emmanuel albam)|Live One]]*
* 2004: *[[Endless Road (albam)|Endless Road]]*
* 2001: *[[Greatest Hits (Tommy Emmanuel albam)|Greatest Hits]]*
* 2000: *[[Only (Tommy Emmanuel albam)|Only]]*
* 1998: *[[Collaboration (Tommy Emmanuel albam)|Collaboration]]*
* 1997: *[[The Day Finger Pickers Took Over The World]]* (*Le [[Chet Atkins]]*)
* 1997: *[[Midnight Drive (albam)|Midnight Drive]]*
* 1996: *[[Can't Get Enough (albam)|Can't Get Enough]]*
* 1995: *[[Classical Gas (Tommy Emmanuel albam)|Classical Gas]]*
* 1995: *[[Initiation (Tommy Emmanuel albam)|Initiation]]*
* 1994: *[[Back On Azubazi]]*
* 1993: *[[The Journey Continues (Tommy Emmanuel albam)|The Journey Continues]]*
* 1993: *[[The Journey (Tommy Emmanuel album)|The Journey]]*
* 1992: *[[Determination (Tommy Emmanuel album)|Determination]]*
* 1990: *[[Dare To Be Different]]*
* 1987: *[[Up From Down Under]]*
* 1979: *[[From Out of Nowhere (Tommy Emmanuel album)|From Out Of Nowhere]]*

## Naisc Sheachtracha
* TommyEmmanuel.com
* MySpace.com/TommyEmmanuel1
* Agallamh sa bhliain 2007 san iris ''Modern Guitars'' 
* favorednations.com
* Tommyfest - Tommy Emmanuel/Jake Shimabukuro

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Astrálacha
Catagóir:Giotáraithe
Catagóir:Daoine a rugadh i 1955
Catagóir:Daoine beo
Bréanainn

Ceantar sa Leith-Triúch is ea **Bréanainn** i gCiarraí, ar an taobh ó thuaidh de Chnoc Bréanainn. Is ann a tógadh an file Mícheál Ó Ruairc. Is é Naomh Breandán patrún na háite. I measc na mbailte atá ann tá Cé Bhréanainn, Baile Uí Dhuinn, Tír, An Sliabh Glas. 'Srón Bhroin' a thugtar ar an cheann tíre os cionn an chuain. Dia págánach ba ea Bran agus is dócha gur ainmníodh an Sliabh agus an ceantar in ómós dó roimh ré na Críostaíochta. Bhíodh dealbh cloiche de dhia págánach eile, Crom Dubh, sa cheantar ach goideadh é tamall de bhlianta ó shin.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Chiarraí
Teach na nGealt

Is fóram lán-Ghaeilge é **Teach na nGealt** a bunaíodh ar 6 Márta 2007 ar boards.ie (an suíomh gréasáin is mó le haghaidh plé agus díospóireachta in Éirinn).

Bunaíodh an fóram seo mar gur mothaíodh nár leor an fóram a bhí ann le haghaidh na Gaeilge go dtí sin ar boards.ie. Bhí fóram dátheangach ann cheana le haghaidh cúrsaí Gaeilge, ach cheap go leor ball go raibh sé róthógtha le Béarlóirí ag cur ceisteanna faoin nGaeilge, in áit gnáthchomhrá as Gaeilge.

Ghlac riarthóirí an tsuímh leis an smaoineamh nua seo agus bunaíodh an fóram nua mar chuid den fhóram 'After Hours' agus an t-ainm 'Tar éis na hUaire' air.

Rinneadh vótáil san fhóram Gaeilge nua maidir le hainm nua a bhaisteadh air, agus bhí an bua ag an ainm scigmhagúil 'Teach na nGealt'.

## Nascanna
* Teach na nGealt
* Fóram Dátheangach "Gaeilge" ar Boards.ie

Catagóir:Láithreáin gréasáin
C++

Is teanga ríomhchlárúcháin í **C++**. Tá sí bunaithe ar an dteanga ríomhchlárúcháín C - is for-thacar de C í. Dhearbhaigh an Dr. Bjarne Stroustrup í sa bhliain 1979 ag Bell Labs mar bhreisiúchán do C agus thug sé *C with Classes* uirthi. Athainmníodh í go C++ sa bhliain 1983.

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Teangacha ríomhchlárúcháin
An Fáinne Órga (An Rúis)

Tugann na Rúisigh **an Fáinne Órga** (Rúisis: *Золото́е кольцо/Zolotoye koltso*) ar fháinne de chathracha beaga atá suite soir ó thuaidh ó Mhoscó. Cathracha iad seo a bhfuil stair fhada eaglasta acu, agus clú is cáil ar an ailtireacht Mheánaoiseach atá le feiceáil ansin, idir mhainistreacha, dhúnfoirt, agus eaglaisí. Tá an Fáinne Órga ina cheantar mór turasóireachta agus ina chúis mhór bhróid náisiúnta ag na Rúisigh.

Is iad na cathracha san Fháinne Órga ná Sergiyev-Posad, Pereslavl-Zalessky, Kostroma, Rostov, Yaroslavl, Ivanovo, Gus-Khrustalnyi, Vladimir, Suzdal, Aleksandrov, Uglich, agus Rybinsk.

Catagóir:An Rúis
Nelly Furtado

Amhránaí Ceanadach í **Nelly Kim Furtado**, a rugadh ar 2 Nollaig 1978 do thuismitheoirí Phortaingéalacha. Tháinig clú agus cáil uirthi lena grúpa popcheoil *[[Nelstar]]*. Scaoil sí a céad albam aonair sa bhliain 2001. *Whoa, Nelly!* an t-ainm atá air. Bhí níos mó ná 8,000,000 cóip den albam seo díolta i 2007. Tháinig a dara halbam (*Loose*) amach i 2006.

## Dioscliosta
thumb|Nelly Furtado.|right|200px

### Albaim
* *Whoa, Nelly!* (2001)
* *Folklore* (2004)
* *Loose* (2006)
* *Mi Plan* (2009)
* *The Spirit Indestructible* (2012)
* *The Ride* (2017)
* *7* (2024)

### Singlí
* Whoa, Nelly!
** Party (2000)
** I'm like a Bird (2000)
** Turn off the Light (2001)
** ...On the Radio (2002)
** Hey, Man! (2002)
** Trynna Finda Way (2002)

* Folklore
** Powerless (Say What You Want) (2003)
** Try (2004)
** Explode (2004)
** Força (2004)
** The Grass Is Green (2005)

* Loose
** No Hay Igual (2006)
** Promiscuous (2006)
** Maneater (2006)
** Te Busqué (2006)
** Say It Right (2006)
** All Good Things (Come to an End)
** Give It to Me (2007)
** In God's Hands (2007)
** Do It (2007)

* Mi Plan
** Manos al Aire (2009)
** Más  (2009)
** Bajo Otra Luz (2010)

*The Best of Nelly Furtado
** Night Is Young (2010)

*The Spirit Indestructible
**Big Hoops (Bigger the Better) (2012)
**Spirit Indestructible (2012)
**Parking Lot (2012)
**Waiting for the Night (2012)

*The Ride
**Pipe Dreams (2016)
**Cold Hard Truth (2017)

## Camchuairteanna
* 2001: *[[Burn in the Spotlight Tour]]*
* 2004: *[[Come as You Are Tour]]*
* 2007-2008: *[[Get Loose Tour]]*
* 2010: *[[Mi Plan Tour]]*
* 2013: *[[The Spirit Indestructible Tour]]*

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1978
Catagóir:Daoine beo
Fóram lán-Ghaeilge

Is ionann **fóram lán-Ghaeilge** agus fóram cainte ar an idirlíon ina mbíonn an plé go léir trí Ghaeilge, in áit faoin nGaeilge. Tá go leor fóram ann ar fud an idirlín le haghaidh na Gaeilge, ach bíonn an chuid is mó acu gafa le Béarlóirí ag cur ceisteanna faoin nGaeilge as Béarla. Cé go mbíonn roinnt Gaeilge in úsáid sna háiteanna seo, is gnách go mbíonn an Béarla go hiomlán in uachtar mar theanga an fhóraim.

Mar sin is minic go mbíonn fóraim lán-Ghaeilge ann inar féidir le lucht na Gaeilge líofa (nó leathlíofa) a bheith ag cabaireacht leo faoi ghnáthchúrsaí an tsaoil as Gaeilge, in áit a bheith ag síorchaint faoin teanga féin agus cúrsaí gramadaí/foclóra.

## Naisc le fóraim lán-Ghaeilge éagsúla
* Teach na nGealt (Fóram de chuid boards.ie)
* Daon Phoblacht Chorcaí
* Fóram Gaeilge ag Politics.ie
* Fóram Dhaltaí na Gaeilge 

Catagóir:Meáin na Gaeilge
Catagóir:Meáin dhigiteacha
Catagóir:Meáin shóisialta
Catagóir:Idirlíon
Catagóir:Gréasán Domhanda
Ráth Tó

Is baile comaitéireachta borrach é **Ráth Tó** (Béarla: *Ratoath*) i gContae na Mí, Éire. Tugtar an t-ainm Ráth Tó ar bhaile fearainn, barúntacht agus ar pharóiste. Bhí sé ar an mbaile is mó fás in Éirinn de réir daonáireamh 2006, le daonra 7,249. (aníos ó 1,061 i 1996). Tá an céatadán is mó de dhaoine óga sa tír le fáil i Ráth Tó de réir an daonáirimh chomh maith.

Tá an baile gar do ráschúrsa Thigh na Sióg, áit a mbíonn an Rás Mór Náisiúnta ar siúl le linn Fhéile na Cásca gach bliain. Chomh maith leis sin tá an teaghlach cáiliúil rásaíochta, Carberrys, ina gcónaí gar don bhaile.

## Stair na hÁite
thumb|clé|205pc|Príomhshráid Ráth Tó i mí na Bealtaine 2020
Ba thaoiseach Lochlannach é Tó (seanlitriú *Tódh*) a bhunaigh ráth san áit seo in aimsir na Lochlannach, de réir scoláirí na Suirbhéireachta Ordanáis. Tá sé sa seanchas chomh maith gur cuireadh an ruaig ar na Danair ón áit seo tráth. Tá tagairtí don áit seo faoin ainm *Mruigtuaithe* chomh maith i Leabhar Ard Mhacha agus d'aithin an scoláire Gaeilge, Eoin Mac Néill, gur Ráth Tó a bhí i gceist. Tá eastát tithíochta amháin sa bhaile a bhfuil an t-ainm áirithe seo air.

Tá an príomhbhaile suite ar bharr cnoic agus mar sin is léir cén fáth ar shuíomh maith le haghaidh rátha é. Nuair a ghabh na Normannaigh an ceantar seo tar éis 1169, thóg siad móta agus bábhún mar ionad cosanta dóibh féin ar bharr an chnoic. Tá an cnoc seo fós le sonrú in aice na heaglaise Caitlicí (a tógadh sna 1840idí) sa bhaile. Is maith an seans gurbh é Aodh De Lása (mac leis an Aodh De Lása cáiliúil) a thóg an struchtúr cosanta seo, os rud é gur bhronn a dheartháir Ualtar, talamh an cheantair seo air.

## Naisc Sheachtracha
**Spórt agus Clubanna**
* Club Fichille Ráth Tó
* Club Peile Ratoath Harps 
* Club Rugbaí Ráth Tó
* Grúpa Gasóg Ráth Tó 
**Pobal**
* Ionad Pobail Ráth Tó 
* Suíomh Gréasáin Pharóiste Ráth Tó
* Cumann Áitritheoirí Meadowbank Hill 
**Scoileanna agus Coláistí**
* Gaelscoil Ráth Tó 
* Scoileanna Náisiúnta Ráth Tó 
* Coláiste Ráth Tó (Meánscoil)

## Foinsí

Catagóir:Bailte i gContae na Mí
6

## Eachtraí

## Breitheanna

## Básanna

## Ceannairí Domhanda
* An Bhreatain Mhór - Tasciovanus, Rí na gCatuvellauni (thart ar 20 RC - 9 AD); Tincomarus, Rí na n-Atrebates (thart ar 20 RC - 7 AD)
* Éire - Crimthann Nia Náir, Ard-Rí (7 RC - 9 AD)
* Impireacht na Róimhe - (Ríora Iúla-Cládiach)
** Caesar Ágastas, Impire Rómhánach, (43 RC - AD 14)

0006
Al Gore

Is polaiteoir, fear gnó agus buaiteoir an Dhuais Nobel é **Albert Arnold Gore, Jr.** (rugadh é ar 31 Márta 1948), ar a dtugtar **Al Gore** de ghnáth.

Ina bhall den Pháirtí Daonlathach, chaith Gore tréimhse idir 1977 agus 1985 i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe, agus na blianta idir 1985 agus 1993 ina sheanadóir ón stát Tennessee i Seanad na Stáit Aontaithe. B'é Gore an 45ú Leasuachtaráin na Stát Aontaithe idir na blianta 1993 agus 2001, i rith uachtaránacht Bill Clinton.

Ba é Gore iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh i dtoghchán conspóideach na bliana 2000, ach chaill sé i ndeireadh an lae agus bhuaigh George W. Bush an t-uachtaránacht ina áit Bill Clinton.

Sa lá atá inniu ann, tá Gore gníomhach sa ghluaiseacht i gcoinne athrú aeráide. Bhuaigh a scannán *[[An Inconvenient Truth]]* an Duais Oscar sa bhliain 2006, agus bronnadh an Duais Nobel air sa bhliain 2007.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baistigh
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Síochána
Catagóir:Cogadh Vítneam
Catagóir:Daoine as Washington D.C.
Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá
Catagóir:Gníomhaithe timpeallachta
Catagóir:Iriseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
7 (uimhir)

Is é **7** (**seacht**) an uimhir nádúrtha tar éis 6 agus roimh 8. 

Uimhir í a cheanglaítear leis an ádh uaireanta, agus a úsáidtear chun treisiú a chur in iúl, mar shampla "Mo sheacht mallacht ort."

## Seacht na Gaeilge

Tá cumhacht ar leith bainteach leis an uimhir seacht sa Ghaeilge, go háirithe, agus feictear é sa bhéaloideas agus sna nathanna cainte.

* Tá seacht gcúraimí an tsaoil air
* Tá seacht ngalair an tsléibhe air
* Seacht n-iontais an domhain
* Tá na seacht sraith ar an iomaire aige
* Seacht dtíolacthaí an Spioraid Naoimh
* Seacht mallacht
* Seacht mbeannacht
* Seacht seachaint
* Seacht suáilce na Maighdine Muire
* Seacht ndólás na Maighdine Muire
* Na seacht gcinnpheacaí marfacha 
* Na seacht teampaill 
* Teampaill na seacht n-iníon
* Na seacht síogaí
* Seoid na seacht réalt (Bram Stoker)
* Tá na seacht dteangacha aige
* Seacht gcatha na Féinne
* Na seacht mbás le pianta
* Chuir sé na seacht ndath de féin
* Tá a seacht ndóthain le rá acu
* Lá na seacht síon
* Do sheacht ndóthain le déanamh agat
* Go mba seacht bhfearr a bheidh tú bliain ó inniu
* Tá na seacht n-aithne agam air
* Le cuimhne na seacht nduine, na seacht sinsear
* Seacht máchailí an tsléibhe
* Tá mo sheacht sáith agam
* Na seacht saoithe
* Na seacht seanóirí
* Mo sheacht sinsear
* Seacht n-uaire níos fearr
* Mo sheacht ndícheall

Catagóir:Slánuimhreacha