Pádraic Ó Conaire

Scríbhneoir as Gaillimh ab ea **[[Pádraic Ó Conaire]]** (20 Feabhra 1882 - 6 Deireadh Fómhair 1928), agus duine de na scríbhneoirí ba thábhachtaí i luath-ré na hAthbheocana. Bhí an Conaireach gníomhach, freisin, san iriseoireacht, rud a raibh an-bheagán di le fáil as Gaeilge i dtús an 20ú haois.

Uaireanta, tugtar "Sean-Phádraic Ó Conaire" air le hé a aithint thar Phádhraic Óg Ó Conaire (bhí Pádhraic Óg ag scríobh úrscéalta éadroma faoi shaol na tuaithe i gConamara).

clé|mion
## Saol
[clé|mion|''[An Chéad Chloch*]]
Saolaíodh Pádraic Ó Conaire i n[[Gaillimh]] sa bhliain 1882, áit ina raibh dhá theach ósta ag a athair agus a mháthair Kate McDonagh. Bhí beirt deartháireacha aige, Isaac agus Michael. 
[[Íomhá:Tír na n-Iongantas - Ó Conaire.djvu|clé|mion|Tír na n-Iongantas, *Tír na n-Íontas*, 1919]]
Thug a athair a aghaidh ar [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] nuair a theip ar a ghnó i n[[Gaillimh]] agus cailleadh é go gairid ina dhiaidh sin. D'éag máthair Uí Chonaire freisin sa bhliain 1893. 

Mar sin bhí a mháthair agus a athair marbh faoin am a raibh sé aon bhliain déag d’aois. Dá bhrí sin, bhí ar na dílleachtaí óga, Pádraic óg agus a bheirt dheartháireacha, dul chun cónaithe lena n-uncail Patrick Conroy i [[Ros Muc]]. Cé gurbh é an Béarla teanga an tí, ceantar Gaeltachta a bhí máguaird agus d’fhoghlaim Pádraic an teanga go héasca. 

Chuaigh Pádraic ar scoil i d[[Turlach Beag]], sular bhog sé ar aghaidh go dtí [[Coláiste Charraig an Tobair]] i g[[Contae Thiobraid Árann]] (bhí a uncail ina shuí go te) agus [[Coláiste na Carraige Duibhe]] i m[[Baile Átha Cliath]],  áit a raibh sé sa rang céanna le h[[Éamon de Valera]].

=== Londain ===
Bhog an Conaireach go dtí [[Londain]] sa bhliain 1899 agus ghlac sé post mar státseirbhíseach sa Bhord Oideachais ann. Chuir sé suim mhór i gcúrsaí [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]]. Bhí an Ghaeilge ina thimpeall i gcónaí i Londain fiú, agus chaith sé na hoícheanta agus na deirí seachtaine ag múineadh na teanga do Ghaeilgeoirí agus inimircigh eile. Scríobh sé cuid mhaith dá scothshaothar i Londain.

Bhí an Conaireach ina chónaí le Molly Ní Mhanais i Londain, gan a bheith pósta (scannalach ag an am). Bhí ceathrar clainne acu: Eileen (r. 22 Feabhra 1905), Patrick (r. 3 Samhain 1906), Kathleen (r. 24 Feabhra 1909) agus Mary Josephine (28 Iúil 1911–1922), a fuair bás de bharr [[diftéire]]. Phós sé Molly faoi dheireadh sa bhliain 1926 (in oifig an chláraitheora in [[Lambeth]]).

=== Ar ais in Éirinn ===
Ba bhoithéimeach agus fhánaí é agus é go beo bocht i dtreo dheire a shaoil, tugtha don ól. D'fhill an Conaireach ar Éirinn ag tús an Chéad Chogadh Domhanda, sna blianta 1914/1915. D'fhág sé Molly agus a chlann agus chaith na blianta ag fánaíocht ar fud na hÉireann. Cé go raibh post aige sa [[An Bhreatain|Bhreatain]], rinne sé iarracht maireachtáil ar a chuid scríbhneoireachta nuair a d'fhill sé ar Éirinn. 

Ní raibh baint dhíreach ag Ó Conaire leis an [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach sa bhliain 1916]]. Ach ba mhinic é i gcomhluadar na ndaoine a raibh baint acu leis tríd a chuid oibre le Conradh na Gaeilge. Agus ba é Ó Conaire a scríobh an leabhar *Seacht mBua an Éirí Amach.*

Bhí an-ghean ag daoine air, cé nár shaothraigh sé mórán airgid as a chuid saothar liteartha le linn a shaoil. Chaith an Conaireach an chuid is mó dá shaol fosta ina chónaí i nGaillimh, ag múineadh sna coláistí samhraidh sna [[Gaeltacht|Gaeltachtaí]] anois is arís, agus é go beo bocht i dtreo dheire a shaoil.

Rinne [[Liam Ó Flaithearta]] cur síos uair amháin ar an am a raibh Ó Conaire ag fanacht sa teach aige agus gur mhol an Conaireach dhó scríobh i nGaeilge.[[Íomhá:Deoraidheacht 005 Image.png|mion|Deoraidheacht / *Deoraíocht*, 1910,  1920 (pdf),  2024]]
=== Bás agus cuimhne ===
[[Íomhá:M'asal beag dubh.png|mion|M'asal beag dubh, *An Crann Géagach*]]Bhásaigh Ó Conaire ar an [[6 Deireadh Fómhair]] [[1928]] agus gan aige ach 46 bliain. Alcólach déanta ba ea é. Fuair sé bás in [[ospidéal]] Richmond i m[[Baile Átha Cliath]] (tar éis dó cuairt a thabhairt ar phríomhoifig [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]]).  
[[Íomhá:The Land of Wonders - O Conaire (page 8 crop).jpg|mion|The Land of Wonders le Pádraic Ó Conaire, aistriú b Éamonn Ó Néill, *Tír na n Íontas*, 1919]]
Tá an Conaireach curtha i [[Reilig]] an Bhóthair Mhóir i n[[Gaillimh]]. Tá dealbh ina chuimhne sa bh[[Faiche Mór]] i n[[Gaillimh]].. Tá an dealbh sin mar shiombail de Ghaillimh inniu.

== Saothair ==
Bhí ról tábhachtach ag Ó Conaire i ngluaiseacht na Gaeilge agus bhí sé ar cheann de na scríbhneoirí gearrscéalta ba thábhachtaí san athbheochan liteartha.  Bhí feidhm cheannródaíoch aige ó thaobh na hiriseoireachta de fosta agus é ag scríobh do [[An Claidheamh Soluis|‘An Claidheamh Soluis]]’– is beag duine i dtús an fhichiú haois a bhí ag scríobh alt nuachta i nGaeilge.  Chum sé drámaí, gearrscéalta, aistí critice, scéalta do pháistí agus ábhar eile, saothar mór in ainneoin go bhfuair sé bás gan ach sé bliana is daichead bainte amach aige.

Scríobh an Conaireach dhá [[úrscéal]], *Deoraíocht* agus *Fearfeasa Mac Feasa*, chomh maith le go leor aistí agus gearrscéalta. Tá cuid de na gearrscéalta seo ar fáil sna leabhair *Scothscéalta* (a bhí ar an siollabas [[Ardteistiméireacht|Ardteist]]<nowiki/>e in Éirinn le fada an lá), *Rogha Scéalta* (CIC 2018, le [[Diarmaid de Faoite|Diarmuid de Faoite]]). nó *Nora Mharcais Bhig* (Coiscéim 2023).
* *An Scoláire Bocht, agus scéalta eile*, 1904/1913
* *Nora Mharcais Bhig*, 1909,  2023
* *Deoraíocht*, 1910,  1920 (pdf),  2024
* *An Chéad Chloch*, 1914
* *Seacht mBua an Éirí Amach*, 1918
* *An Crann Géagach*, 1919
* *Tír na n Íontas*, 1919
* *Béal an Uaignis*, 1921
* *Siol Éabha*, 1921
* *An Chinniúint*, 1924
* *Eachtraí Móra ón ár Stair*, 1924
* *Trí Truaighe na Scealaíochta*, 1924
* *Mór thimpeall na hÉireann, ar muir*, 1925
* *Fearfeasa Mac Feasa*, 1930
* *Brian Óg*
* *Beagnach Fíor*
* *Cubhair na dTonn*
* *Scéalta an tSáirsint Rua*
* *Seoigheach an Ghleanna*
* *M'asal Beag Dubh*
* *Scothscéalta* (bailiúchán) 1956, agus cnuasach dátheangach *"Scothscéalta – Best Stories", 2024.*
*Rogha Scéalta (CIC 2018, le [[Diarmaid de Faoite|Diarmuid de Faoite]]).

== Féach freisin ==

* [[An Claidheamh Soluis]],   [[Pádraig Óg Ó Conaire|Pádhraic Óg Ó Conaire]]
* [[:Catagóir:Leabhair le Pádraic Ó Conaire|Leabhair le Pádraic Ó Conaire]]: *Deoraíocht*,  *Scothscéalta*, *An Chéad Chloch*, *Seacht mBua an Éirí Amach*, *An Crann Géagach*

== Naisc sheachtracha ==
* Tom Kenny, "[https://web.archive.org/web/20070929102755/https://www.galwayadvertiser.ie/content/index.php?aid=5377Padraic Ó Conaire — an fear]", *Galway Advertiser*, 23 Feabhra 2007.
**An tAthrú Mór*  (iriseoireacht agus sóisialachas Uí Chonaire) le Aindrias Ó Cathasaigh (Coiscéim 2007).
**Pádraic Ó Conaire – Scéal a Bheatha*, leis an tSiúr Eibhlín Ní Chionnaith
**Iriseoireacht Uí Chonaire*,  leis an tSiúr Eibhlín Ní Chionnaith
**Pádraic Ó Conaire - Deoraí*, le Pádraigín Riggs (1994)
*[https://cic.ie/shop/books/non-fiction/padraic-o-conaire-agus-aisti-eile/?lang=en *Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile''], le Seosamh Mac Grianna.
*Scríobh Diarmuid de Faoite dráma stáitse faoi bheatha Phádraic Uí Chonaire, dráma a bhain Duais Stewart Parker.

## Tagairtí


Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Múinteoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Catagóir:Daoine a rugadh i 1882
Catagóir:Básanna i 1928
Catagóir:Leabhair le Pádraic Ó Conaire
Catagóir:Iriseoirí Gaeilge