open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
An Bronntanas

Is scéinséir comhaimseartha é ***An Bronntanas***. Craoladh an dráma ar TG4 don chéad uair ar 23 Deireadh Fómhair 2014.

## Stair
Sraith-dhráma Gaeilge, 5 pháirt, suite i gConamara ina bhfuil an mhaith agus an t-olc fite fuaite ina chéile agus i saol na ndaoine atá ag streachailt le roghanna casta in am an ghátair.

## Eipeasóidí
### Eipeasóid 1
Filleann JJ Magill ar Éirinn. Tá monarcha a mhuintire beagnach briste. Agus iad i mbun tarrthála, i ngan fhios do JJ, tagann an chuid eile den chriú, Jakub agus deartháir le JJ, Macdara, ar bhean maraithe ar bhád (An Bronntanas). Féachann siad leis an mbean a shábháil ach aimsíonn siad ní eile sa mbád. Ní a athróidh an saol go deo orthu.

### Eipeasóid 2
Baintear siar as JJ agus as an mbeirt eile é nuair a thagann an Cigire Fiachra Greene, mac leis an Sáirsint áitiúil, Seán Óg, le dúnmharú na mná a fhiosrú. Ní raibh aon súil ag JJ lena sheanchara a fheiceáil go háirithe agus é i gceannas ar an scuad dúnmharaithe. Ach níos measa ná sin arís, tuigeann JJ anois nach féidir leis aon mhisneach a bheith aige as a dheartháir ná as Jakub.

### Eipeasóid 3
Ní gnáthchigire é an Cigire Greene. Feiceann sé íomhánna osréalacha sa mharbhlann. An bhfuil níos mó ar eolas aige ná atá sé ag ligean air féin? Idir an dá linn, tagann beirt bhithiúnach sa tóir ar a lastas. Ionsaíonn siad máthair JJ agus fuadaíonn siad Macdara lena fháil amach cá bhfuil sé.

### Eipeasóid 4
Tuigeann Fiachra go bhfaighidh an fhoireann dhlí-eolaíoch amach an rún atá aige. Níl foighne ar bith anois aige. Tá amhras mór ar Sheán Óg faoin méid atá ag tarlú ar an mbaile. Nuair a lastar An Bronntanas, caithfidh Seán Óg a shocrú an bhfuil sé ag dul coinneáil an dlí nó nach bhfuil.

### Eipeasóid 5
Filleann Jakub ar an bPolainn agus tá Macdara san aonad dian-chúraim. Déanann JJ margadh le Fiachra, le súil é a cheansú. Tuigeann Seán Óg go bhfuil coir thromchúiseach déanta ag a mhac. Barr fuilteach toradh an scéil.

## Carachtair

## Áiteanna
* B&B Mháire
* Monorca
* Óspidéal
* Reilig
* Teach Magill
* Teach tábhairne
* Trá

## Rátálacha

## Naisc sheachtracha
* Suíomh gréasáin an chláir
* An Bronntanas ar Facebook
* An Bronntanas ar Twitter

## Tagairtí

Catagóir:Cláir theilifíse
Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2014
Catagóir:Cláir TG4
Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge
Catagóir:Scannáin TG4
Catagóir:Scannáin 2014
Catagóir:Cláir dráma‎
Catagóir:Cláir ficsean uafáis‎
Catagóir:Scannáin Ghaeilge
Catagóir:Scéinséirí
Montclair, New Jersey

Baile in oirthuaisceart New Jersey, i gContae Essex, is ea **Montclair**. Is fo-bhaile de chuid Chathair Nua-Eabhrac é. Tá Montclair suite timpeall is 15 míle siar ón gcathair ar dhroim an chéad shliabh de chuid na sléibhte Watchung, óna mbíonn radharc ar spéirlíne Manhattan. 

Tá daoine ag cur fúthu san áit ina bhfuil Montclair inniu le fada an lá, ach ba sa bhliain 1868 a scaradh cuid dá achar ó Bloomfield Township agus rinneadh *township* eile de. Thit an daonra sa chuid is mó de na daonáireamh déanacha. Bhí 37,669 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.

Catagóir:Lárionaid daonra in New Jersey
Nara

Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea **Nara** (奈良市). Tá sí suite i ndeisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 368,636 duine ina gcónaí in Nara (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
 


Catagóir:Iarphríomhchathracha na Seapáine

Catagóir:Cathracha sa tSeapáin
Catagóir:Kansai
Ōita

Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea **Ōita** (大分市). Tá sí suite in oirthuaisceart Kyushu. Tá 475,861 duine ina gcónaí in Ōita (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sa tSeapáin

Catagóir:Cathracha
Takasaki

Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea **Takasaki** (高崎市). Tá sí suite i lár Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 375,342 duine ina gcónaí i dTakasaki (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sa tSeapáin

Catagóir:Cathracha
Toyama

Croí-Chathair i Maoracht Toyama na Seapáine is ea **Toyama** (富山市). Is príomhchathair na maorachta é. Tá sí suite i lár iatrhar Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 417,324 duine ina gcónaí i dToyama (daonáireamh 2010). 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
 



Catagóir:Cathracha sa tSeapáin
Lynda Bellingham

Ba bhan-aisteoir Sasanach í **Lynda Bellingham** (a rugadh **Meredith Lee Hughes** ar an 31 Bealtaine 1948 agus a fuair bás ar an 19 Deireadh Fómhair 2014). Tháinig sí sa 13ú háit le Darren Bennett ar an seachtú sraith *[[Strictly Come Dancing]]* sa bhliain 2009.

Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Básanna in 2014
Helen Mirren

Is ban-aisteoir Sasanach í **Helen Mirren**, a rugadh **Helen Lydia Mironoff** ar an 26 Iúil 1945.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1945
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Vicipéid na Catalóinise

[mion|clé|235px|Baill de Amical Wikimedia i mí Meithimh, 2014 agus iad ag glacadh an Ghradam Náisiúnta Cultúir arna bhronnadh go bliantúil ag rialtas réigiúnda na [An Chatalóin|Catalóine]]
Leagan as Catalóinis den chiclipéid phoiblí ilteangach Vicipéid is ea **Vicipéid na Catalóinise** (Catalóinis:  * Viquipèdia en català*). **Viquipèdia en valencià** a thugtar uithi freisin mar aitheantas ar an leagan den teanga a labhraítear i ndeisceart na gcríoch Catalónach. Tháinig sí ar an bhfód ar 16 Márta 2001, roinnt nóiméad i ndiaidh Vicipéid na Gearmáinise. Is iad sin an chéad dá Vicipéid a cuireadh ar siúl i ndiaidh do Jimmy Wales a fhógairt go raibh cead leaganacha den Vicipéid a bhunú i dteangacha eile seachas an Béarla. Ar feadh cúpla mí, ba í Vicipéid na Catalóinise an t-aon cheann seachas Vicipéid an Bhéarla a raibh ailt le léamh ann. “Àbac” (abacas) an chéad alt i Vicipéid ar bith nach i mBéarla é. Ar an 12 Lúnasa 2020, bhí 654,229 alt ann.

Tá eagraíocht neamhspleách darb ainm Amical Wikimedia curtha ar bun a thugann tacaíocht do Vicipéid na Catalóinise.

## Tagairtí

Catagóir:Vicipéid
Toyota

Is monaróir carranna Seapánach é **Toyota Motor Corporation,** (Seapáinis: トヨタ自動車株式会社, *Toyota Jidōsha kabushikigaisha*) giorraithe go dtí **Toyota**. Ba é Kiichiro Toyoda a bhunaigh an comhlacht i 1937. Is i Toyota, an tSeapáin atá ceanncheathrú é. Tá sé ar cheann de na déantóirí carranna is mó ar domhan.

## Tagairtí

Catagóir:Brandaí Carranna
Catagóir:Grúpa Toyota
Catagóir:Toyota
Catagóir:Brandaí Seapánacha
David Tennant

Is aisteoir Albanach é **David Tennant** a rugadh mar **David John McDonald** ar 18 Aibreán 1971. Tá sé cáiliúil de bharr a róil mar an Deichiú Dochtúir sa tsraith theilifíse Bhriotanach *[[Doctor Who]]*, mar Giacomo Casanova sa sraithchlár *[[Casanova]]* agus mar Barty Crouch Jr. sa scannán *[[Harry Potter and the Goblet of Fire]]*.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Aisteoirí Albanacha
Catagóir:Podchraoltóirí Albanacha
Catagóir:Daoine beo
Chris Pratt

Is aisteoir Meiriceánach é **Chris Pratt** a rugadh ar 21 Meitheamh 1979 i Virginia, Minnesota.

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Daoine beo
Liosta eipeasóidí Family Guy

Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Family Guy faoi chlann chraiceáilte atá ina gcónaí i mbaile ficseanúil darb ainm Quahog, Oileán Rhode. Tá 323 eipeasóid de chuid *Family Guy* tagtha ar an saol faoi láthair.

Thosaigh an 17ú séasúr ar an 30 Meán Fómhair 2018.

## Sraitheanna

## Eipeasóid
### Séasúr 1

### Séasúr 2

### Séasúr 3

### Séasúr 4

### Séasúr 5

### Séasúr 6

### Séasúr 7

### Séasúr 8

### Séasúr 9

### Séasúr 10

### Séasúr 11

### Séasúr 12

### Séasúr 13

### Séasúr 14

### Séasúr 15

### Séasúr 16

### Séasúr 17

## Rátálacha

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Family Guy
Catagóir:Liosta eipeasóidí
Amesbury

Is baile suite i Wiltshire é **Amesbury**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Wiltshire
Bradley Stoke

Is baile suite in Gloucestershire é **Bradley Stoke**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Cheltenham

Is baile suite in Gloucestershire é **Cheltenham**. 

## Féach freisin

* Ráschúrsa Cheltenham

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Verona

mion|Cúpla íomhá de Verona
Is cathair i réigiún Veneto san Iodáil é **Verona**.

Catagóir:Cathracha na hIodáile
Vicenza

Is cathair i réigiún Veneto san Iodáil é **Vicenza**.


Basilica Palladiana (Vicenza) - facade on Piazza dei signori.jpg|Basilica Palladiana
Piazza dei Signori - Torre Bissara - Piazza della Biade - Vicenza.jpg|Piazza dei Signori - Torre Bissara - Piazza della Biade
Palazzo Chiericati (Vicenza).jpg|Palazzo Chiericati
Monument to Andrea Palladio (Vicenza).jpg|Andrea Palladio
Cathedral (Vicenza) - Sud esposizione.jpg|Santa Maria Annunciata
Interior of Teatro Olimpico (Vicenza).jpg|Teatro olimpico

 

Catagóir:Cathracha na hIodáile
Gorizia

Is cathair i réigiún Friuli-Venezia Giulia san Iodáil é **Gorizia** (Slóivéinis: *Gorica*, Friúilis: *Gurize*).

Catagóir:Cathracha na hIodáile
Udine

Is cathair agus común i réigiún Friuli-Venezia Giulia in iarthuaisceart na hIodáile é **Udine**. Bhí 100,514 duine ina gcónaí sa chathair féin sa bhliain 2012 agus 176,000 i mórcheantar Udine ar fad. 

Catagóir:Cathracha na hIodáile
Bilbao

Is cathair i gcomhphobal féinrialaitheach Tír na mBascach sa Spáinn í **Bilbao** (Bascais: **Bilbo**). Tá sí suite i dtuaisceart na Spáinne, an chathair is mó i gcúige na Bioscáine, i dTír na mBascach, agus Tuaisceart na Spáinne agus í mar an 10ú chathair is mó sa tír le daonra 345,141 (2015. Leis an gceantar uirbeach san áireamh tá thart ar 1 milliún daoine ina gcónaí ann agus tá an gcontae Mórcheantar Bilbao an 5ú achar uirbeach is mó sa Spáinn.

Tá sí Lonntaithe i lár-thuaisceart na Spáinne 16 ciliméadar ó dheas Bá na Bioscáine áit a thosaíonn inbhear Bilbao. Tá an croí-lár uirbeach timpealaithe ag dhá sliabhroan beaga (400 méadar). Tá tionchar ag an mbá ar an aeráid sé sin córas aer séimh a chuireann srian ar teochta samhraidh te na Spáinne, gan mórán griain agus go leor báisteach. 

I rith an naoú haois déag agus tús an fichiú haois d'fhorbair Bilbao go mór i dtaobh tionsclaíochta de an dara réigiúin is mó forbartha i ndiaidh Barcelona. Chomh maith leis sin bhí fás ollmhór ag daonra na háite. Faoi láthair tá Bilbao mar chathair bheo le béim ar leith soláthair seirbhísí ag mothú athbheochan i dtaobh sochaí, geilleagar, agus aeistéitic tosaithe ag an Iarsmalann cáiliúil Guggenheim le go leor infheistiú san infreastruchtúr mar shampla an aerfort, córas iomparthe, an *Alhóndiga* agus tionscnamh eile athnuachan nach iad.

Tá club sacair Athletic Club de Bilbao lonnaithe ann chomh maith. Is siombail tábhachtach é an club i náisiúnachas Bascach de bharr an polasaí atá acu imreoirí Bascach amháin a fhostú agus é fós mar club rathúil i stair sacair na Spáinne agus sa lá atá inniu ann.

Catagóir:Cathracha agus Bailte i dTír na mBascach
Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Spáinn
Catagóir:Tír na mBascach
Catagóir:Tíreolaíocht Thír na mBascach
Las Palmas de Gran Canaria

Is cathair ar oileán Gran Canaria í **Las Palmas** (nó *Las Palmas de Gran Canaria*) agus í mar comh-phríomhchathair (le Santa Cruz de Tenerife) chomhphobail fhéinrialaithe na nOileáin Chanáracha sa Spáinn.

Is í an chathair is mó ar na hoileáin Chanáracha agus an naoiú chathair is mó le 383,308 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.  Tá Las Palmas lonnaithe in oirtuisceart an oileáin, thart ar 150 cm ó chósta Maracó san Aigeán Atlantach. Tá aeráid te-fásach ag Las Palmas chomh maith leis an sruth canárach fuaire le teolaí ó cheann ceann na bliana (meán teochta bliantúil 21.2 °C).

Bunaíodh an chathair sa bhliain 1478, agus í mar phríomhchathair (gan aitheantas dleathúil) na noileáin go dtí an 17ú haois. Tá an tóir ag turasóirí, go háirithe ó Éireann, Sasana agus an Ghearmáin, ar an áit de bharr an aeráid agus na tránna.

Catagóir:Príomhchathracha na Spáinne
Catagóir:Na hOileáin Chanáracha
Catagóir:Turasóireacht sa Spáinn
Zamora

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í **Zamora** agus í mar phríomhchathair chúige Zamora.  Tá sí súite ar cnoc carraigeach in iarthuaisceart na tíre (iarthar an réigiúin) in aice teorainn na Portaingéile trasnaithe ag abhainn Duero. Bhí thart ar 63,217 ina gcónaí ann sa bhliain 2016. Tá 24 eaglais tógtha ar stíl Rómhánúil óna 12ú agus 13ú haoiseanna agus glaotar Iarsmalann Ealaín Rómhánúil dá bharr. Tá Zamora mar an chathair leis an méid is mó eaglais rómhánúil san Eoraip. Is é an tSeachtain Mhór an fhéile is tábhachtaí sa chathair. 

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Soria

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í **Soria** agus í mar phríomhchathair chúige Soria.  Tá sí súite i lár-oirthuaisceart na tíre, ach ní i bhfad ó Mhaidrid agus in oirthear an réigiúin. Bhí thart ar 38,800 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2017. Tá sí suite taobh na habhann *Duero*. Agus í 1,063 méadar thuas ó leibhéal na mara, tá Soria ar an dara príomhchathair chúigeach is airde sa Spáinn. Tá achar 271.77km² aici, é seo ag tabhairt di dlús daonra de 144.13 duine do gach ciliméadar cearnóige agus tá 40% de dhaonra iomláin Chúige Soria ina gcónaí sa chathair. Tá sí ar an bpríomhchathair chúige is lú i gCaistíl agus León agus an dara chathair is lú ina dhiaidh Teruel. Tá gnó agraibhia go háirithe tábhachtach sa réigiún agus tá méadú ar na turasóirí atá ag teacht. 
## Sanasaíocht
Tá conspóid ann faoi fhréamhacha an ainm *Soria*. Tá cuid daoine den tuairim gurb ó ainm na habhann Duero, an abhainn a shruthaíonn tríd an gcathair – *Durius* sa Laidin – a tháinig sé. Ina ainneoin sin, tá cuid eile a mheasann nach bhfuil an t-ainm níos ársa ná an Mheánaois, agus gur féidir gurb é *so* + *ura* ('túr faire' agus 'abhainn' as Gaeilge) as Baiscis is fréamh an ainm. Tá teoiric eile ann a mholann go raibh baile ann ó chionn fhada ar a dtugadh *Oria* – ón ainm *Dorios* sa Ghréigis – a thug a ainm don cheantar, cé nach bhfuil ach an-bheag de dhaoine a ghlacann leis an teoiric sin an lá inniu.

## Stair

Thánadar ar roinnt iarsmaí ó am na hIarannaoise agus na Ceiltigh Spáinneacha ach tosaíonn stair na cathrach go fíorannach isir 1109 agus 1114, sé sin Rí na hAragóine Alfonso I Cathaí. Glacadh Soria mar chuid de Chaistíl sa bhliain 1134, i rith réim Alfonso VII. Tháinig meath ar rath na cathrach agus i rith Cogadh Saoirse na Spáinne rinneadh go leor damáiste dó. Mar sin féin tá na ballaí meánaoise fós ann agus páláis na hAthbheochana chomh maith le eaglais Rómhánúil agus iarsmallann Numantine (a thaispeánann iarsmaí na cathrach ceilteach Numantia).
Palencia

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í **Palencia**. Tá sí mar phríomhchathair an chúige Palencia chomh maith. Tá thart ar 78,000 daoine ina gcónaí ann. 
Tá sí suite i dtuaisceart lár na Spáinne. Tá sí i lár gleann na habhann Carrión in aice cumar na habhann Pisuerga a sruthann tríd an gcathair ag fágáil ceathar oileáin bheaga. Tá Maidrid thart ar 190 cm ó dheas agus Valladolid (príomhchathair na Caistíle agus León) 40 cm ó dheas.


Íomhá:Palencia Catedral PM 73476 E.jpg|An Ardeaglais
Íomhá:Cristo y Cerro.JPG|Cristo del Otero


Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
León

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í **León**. Tá sí mar phríomhchathair ar an gcúige León agus suite in iarthuaisceart na Spáinne. Tá 127,817 (2015) daoine ina gcónaí ann agus mar sin an bardas is mó sa chúige le haon ceathrú de daonra an chúige ina gcónaí ann. Leis an mórcheantar uirbeach san áireamh tá níos mó ná  202,000 daoine ann (2015). Tá León nasctha le Baile Átha Cliath

## Stair
Bunaithe mar champa míleata ag an Legio VI Victrix thar ar 29 RC. I ndiaidh Ionradh na Moslamach tháinig laghdú ar an daonra go dtí gur thóg Ríocht Asturias greim ar an áit. Sa bhliain 910 thosaigh ráth ar an áit agus é mar phríomhchathair Ríocht León, ag troid in Athghabháil na hIspéirne i gcoinne na Múraigh. Dá bharr bhí sé mar cheann de bun-ríochtaí na Spáinne. Sa bhliain 1188, bhí an chéad parlamaint san Eoraip insan gcathair faoi Rí Alfonso IX, mar sin glaodh cradle of Parliamentarism air sa bhliain 2010. Tháinig meath ar thábhacht na cathrach ina diaidh sin de bharr cailiúint a neamhspleáchas in aontú Ríocht León le Corón Caistíle, sa bhliain 1301. Bhí sí ar cheann de na cathracha a d'éirigh amach i rith Cogadh Saoirse na Spáinne agus roinnt blianta ina dhiahd sin fuair sí stádas mar phríomhchathair chúige (1833). I rithe na 19ú agus 20ú haoiseanna d'fhás an áit agus í mar communications hub tábhachtach san iarthuaisceart agus fás tionscadal gual agus teacht na n-iarnróid.

## Cultúr

Tugann stair agus ailtireacht León chomh maith leis na féilte suimiúla (go háirithe Féile Cásca) pearsacht ar leith don chathair. Tá suite chomh maith ar Bhealach Francach an Chamino, agus mar sin tá tóir ag turasóirí ar an áit. Tá Ardeaglais na Cathrach an-fheiceálach agus í mar sampla iontach de stíl gotach na Fraince sa Spáinn. Tá Baisleac San Isidoro, sampla tábhachtach de eaglais rómhánúil sa Spáinn agus reilig monarchaí meánaoisigh Leon. Tá an Mainistir San Marcos, dea-shampla d'Ailtreacht na hAthbheochana sa Spáinn. Chomh maith leis sin tá an Casa Botines, leis an ailtire nua-aoiseach Antoni Gaudí agus dea-shampla d'ailtireacht chomhaimseartha le feiceáil in Áras Nua-Ealaíne na Cathrach MUSAC.

## Teanga
Is canúint díreach ón Laidin í Leónis agus bhíodh sé mar theanga i mbaol dáiríre ar liosta  UNESCO oifigiúil Ríocht Leon ach tá meath ollmhór tar éis teacht air agus é mar theanga i mbaol dáiríre de réir UNESCO. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Burgos

Is cathair i  gchomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus Leon sa Spáinn é **Burgos** agus í mar phríomhchathair ar an gcúige a bhfuil an t-ainm céanna aige.  Tá sé suite i dtuaisceart na tíre ar chumar craobh-aibhneacha *Arlanzón*. Tá níos lú ná 180,000 duine ina gcónaí sa chathair í féin agus breis is 20,000 san mórcheantar uirbeach. Bhíodh Burgos mar phríomhchathair Ríocht Chaistil agus sa bhliain 1512 d'fhógraíodh *Leyes de Burgos*, nó dlíthe Burgos a thug cosaint do dhaoine de bhunadh na háite óna Spáinnigh. Tá neart iarsmaí stairiúil; Ardeaglais Burgos (Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO ón mbliain 1984), Mainistir *Las Huelgas Reales* agus Teach *Miraflores* ina measc. Tá neart eaglais, páláis agus foirgnimh eile nach iad óna meánaoiseanna fós ann. 

Rugadh an tUasal agus ceannaire míleata El Cid Campeador ó thuaidh den chathair. Tógadh agus múineadh é sa chathair. Tá an chathair mar phríomh-chrosbhealaigh an Chamino i dtuaisceart na Spáinne a ritheann in aice na habhann Arlanzón.

D'osclaíodh Iarsmalann Éabhlóid an Chine Dhaonna sa bhliain 2010, agus ceaptar go mbeidh sé ar liosta na 10-iarsmalann is fearr sa Spáinn. Tháinig siad ar na céad Eorpaigh sa réigiún seo ó 800,000 bliain ó shin. Nuair a thóg na Rómhánaigh í, b'áit Ceilteach í. 
Tagann an teanga Spáinnis ón gcanúint a bhíodh in úsáid sa réigiún seo chomh maith.

lár|mion|650px|Burgos na Spáinne

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Catagóir:an Chaistíl agus León
Guadalajara (An Spáinn)

:*Baineann an t-alt seo leis an gcathair sa Spáinn. Féach [[Guadalajara (Meicsiceo)]] freisin.*
Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í **Guadalajara** agus í mar phríomhchathair chúige Guadalajara. Tá sí suite ar abhainn Henares agus tá thart ar 84,800 daoine ina gcónaí ann. Tá Maidrid thart ar 60 ciliméadar soir ó thuaidh agus mar sin bíonn neart daoine ag comaitéireacht sa phríomhchathair.

Catagóir:Cathracha i gCaistíl-La Mancha
Ávila

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í **Ávila** agus í mar phríomhchathair chúige Ávila.  Tá sí súite i lár na tíre. Bhí thart ar 59,258 ina gcónaí ann sa bhliain 2013.

Glaotar Baile na gClocha agus Naoimh agus deirtear go bhfuil an méid is mó eaglais le stíl Rómhánúil agus Gotach in aghaidh an duine sa tíre. Tá ballaí meánaoiseach feiceálach iomláin tógtha i stíl Romhánúil aici. Glaotar *Ávila de los Caballeros, Ávila del Rey agus Ávila de los Leales* (Ávila na Ridirí, an Rí agus Dílseoirí) air uaireanta. 

Dúirt Orson Welles gurb í Ávila an áit ar mhaith leis bheith ina chónaí ann ag rá gur áit aisteach, tragóideach í. Dúirt José Martínez Ruiz, ina leabhair El alma castellana (An Anam Caistíleach), gurb í an baile is mó a thagraíonn don 16ú haois sa Spáinn.  Tá sé mar Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO ón mbliain  1985.

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Ciudad Real

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í **Ciudad Real** agus í mar phríomhchathair chúige Ciudad Real. Tá Maidrid suite 185 cm ó thuaidh agus mar sin tá neart daoine ag cianchomaitéireacht de bharr staid traenach ar Iarnróid Ardluas AVE.

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha
Albacete

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í **Albacete** agus í mar phríomhchathair chúige Albacete.  Tá sí súite in oirdheisceart na tíre  agus é lonnaithe ar an Ardán Lárnach ag 686 méadar os cionn leibhéal na mara.. Tá daonra sách ard aici le 172,816 (2017) daoine ina gcónaí sa bhardas agus 219,121 sa mhórcheantar uirbeach mar sin is í an chathair is mó sa chúige agus sa réigiún, ar cheann de na cathracha is mó intíre. Tá sí mar an seachtú bardas is mó de réir achar le 1,125.91 km2. 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha
Catagóir:An Chaistíl-La Mancha
Cuenca

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í **Cuenca** agus í mar phríomhchathair chúige Cuenca chomh maith. 

Nuair a thóg na Moslamaigh an áit sa bhliain 714, thuig siad tábhacht an áit mar shuíomh straitéiseach míleata agus thóg siad Daingean (*Kunka*) idir dhá altán aibhneacha Júcar agus Huécar agus thimpeallaigh siad é le ball 1 cm ar fad. D'fhorbair Cuenca mar chathair talmhaíochta agus teicstíle agus bhí sí rathúil. Le déanaí tá béim ar leith á chur ar chultúr na Cathrach: Tá na ballaí Cathrach mar Shuíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO agus rinneadh iarracht an chathair a chur isteach mar Phríomhchathair Chultúir na hEorpa sa bhliain 2016. 

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha
Lleida

Is cathair sa Chatalóin in oirthuaisceart na Spáinne é **Lleida**. Tá sí lonnaithe in iarthar an réigiúin agus í mar phríomhchathair an chúige Lleida. Tá thar ar 138,000 daoine ina gcónaí ann. Tá Lleida ar cheann de na chathracha is sine sa Chatalóin. Tá daoine ina gcónaí ann chomh fada siar agus an Chré-umhaois. Thóg na Rómhánaigh baile ann darbh ainm Ilerda faoi réim Augustus. Ghabh na múraigh í san 8ú haois agus ansin athtógadh í sa bhliain 1149. Sa bhliain 1297, bunaíodh Ollscoil Lleida an tríú ollscoil is sine sa Spáinn. Rinne go leor damáiste don chathair i rith cogaidh éagsúla. Ó shin i leith tá fás agus forbairt uirbeach agus déimeagrafach tagtha ar an áit.

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Chatalóin
Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe
Tarragona

Is cathair poirt sa Chatalóin in oirthuaisceart na Spáinne é **Tarragona**. Tá sí lonnaithe ar chósta *Daurada* ar an Meánmhuir. Tá sí mar phríomhchathair ar an gcúige Tarragona chomh maith agus cúigí Barcelona suite ó thuaidh agus Lleida ó dheas. BHí thart ar 131,000 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2017. 

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Chatalóin
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir
Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe
Catagóir:Cathracha san Eoraip a bhfuil calafoirt
Girona

Is cathair sa Chatalóin in oirthuaisceart na Spáinne í **Girona** nó *Gerona* (as Spáinnis). Tá sí suite ar chumar na haibhneacha *Ter*, *Onyar*, *Galligants*, agus *Güell* le daonra thart ar 99,000 (2017). Tá sí mar phríomhchathair an chúige Gerona agus an chontae Gironès. Tá Barelona suite 99 cm soir ó deas. Imríonn Club Sacair Girona i *[[La Liga]]* na Spáinne.

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Chatalóin
Dursley

clé|250px|mion|Dursley
Is baile suite in Gloucestershire é **Dursley**. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Jonathan Hill

Is polaiteoir Sasanach é **Jonathan Hopkin Hill** (24 Iúil 1960 a rugadh é). D'fhreastail sé ar Highgate School, ollscoil Cambridge (MA).

Ceapadh é barún na Parlaiminte i Westminster sa bhliain 2010.

Coimisinéir Eorpach ag Juncker i 2014 ainmnithe.

## Naisc
* www.elections2014.eu 
* Suíomh gréasáin an Pháirtí Choimeádaigh
* Press release ag Barún Hill

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Coimisinéirí Eorpacha
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Coleford, Gloucestershire

Is baile suite in Gloucestershire, Sasana, é **Coleford**. Tá sé suite dhá mhíle slí soir ón teorainn Bhreatnach agus gar do ghleann na Wye. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 8,359 duine ann.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Fairford

Is baile suite in Gloucestershire é **Fairford**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Kingswood, Gloucestershire

Is baile suite in Gloucestershire, i Sasana, é **Kingswood**. Tá Kingswood suite lámh le Briostó. Bhí cónaí ar 40,734 duine i Kingswood i 2011. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Minchinhampton

Is baile suite in Gloucestershire é **Minchinhampton**. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Northleach

clé|250px|mion|An príomheaglais
Is baile suite in Gloucestershire é **Northleach**. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Tewkesbury

Is baile suite in Gloucestershire é **Tewkesbury**. Tá 10,704 duine ina gcónaí ann (2011). Tá seanmhainistir i dTewksbury ar tosaíodh ar a tógáil ag deireadh an 11ú haois. Coisriceadh eaglais na mainistreach sa bhliain 1121. 
 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Liosta othar sonrach Ebola

Othair shonracha Ebolaː

## 2000 – 2001 An Ríocht Aontaithe
*Geoffrey Platt

## 2000 – 2001 Briseadh amach Uganda
*Matthew Lukwiya

## 2013 – 2014
### An Afraic
*Ameyo Adadevoh – marbh
*Sheik Umar Khan – marbh
*Mbalu Fonnie – marbh
*Alex Moigboi – marbh
*Alice Kovoma – marbh
*Mohamed Fullah – marbh
*Abraham Borbor – marbh
*Sahr Rogers
*Olivette Buck – marbh
*Dr. Martin Salia – marbh
*Dr. Michael Kargbo – marbh
*Dr Dauda Koroma – marbh
*Dr Thomas Rogers – marbh
*Dr. Aiah Solomon Konoyeima – marbh
*Dr. Victor Willoughby – marbh
*Beatrice Yardoldo

### An Eoraip
*William Pooley
*Brother Miguel Pajares – marbh
*Brother Manuel Garcia Viejo
*Tessa Romero
*Pauline Cafferkey

### Stáit Aontaithe Mheiriceá
*Patrick Sawyer – marbh
*Kent Brantly
*Nancy Writebol
*Rick Sacra
*Thomas Eric Duncan – marbh
*Nina Pham
*Amber Vinson
*Craig Spencer

## Féach freisin

* Ebola

## Tagairtí

Catagóir:Ebola
Víobórg

Is cathair sa Rúis í **Víobórg**. Tá sí timpeall 130 ciliméadar ó Chathair Pheadair agus 38 ciliméadar ón teorainn Fhionlannach. Tá 79,962 duine ina gcónaí i Víobórg.

Catagóir:Víobórg
Catagóir:Cathracha na Rúise
Boris Rybkin

Ba thaidhleoir Sóivéadach é **Boris Rybkin** (9 Meitheamh 1899 – 27 Samhain 1947) agus bhí sé ina bhall den NKVD. D'oibrigh sé ar feadh tamaill mar oifigeach san ambasáid Shóivéadach i Heilsincí.

Catagóir:Taidhleoirí Sóivéadacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1899
Catagóir:Básanna i 1947
Dlúthpháirtíocht (páirtí polaitíochta)

Is comhghuaillíocht polaitiúil, nó páirtí polaitíochta, a bunaíodh sa bhliain 2014 í **Dlúthpháirtíocht,** agus "Neart le Chéile" uaireanta (roimh 2017, an **Chomhghuaillíocht Frith-Dhéine)**. Is feachtas i bhfad amach ar an eite chlé í Dlúthpháirtíocht.

clé|mion|2014

## Stair
Is comhghuaillíocht iad Dlúthpháirtíocht, a d’eascair as feachtais éagsúla i gcoinne na déine, an feachtas i gcoinne na dtáillí uisce ina measc. Cláraíodh í mar pháirtí polaitiúil roimh na toghcháin áitiúla i 2014. Sheas timpeall daichead iarrthóir ar son an pháirtí, gach comhairleoir de chuid an Pháirtí Sóisialach ina measc agus cáineadh an páirtí mar Fronta don Pháirtí Sóisialach mar thoradh ar son. Toghadh 14 comhairleoir.

Bhuaigh Paul Murphy, ball den Pháirtí Sóisialach, fothoghchán i mBaile Átha Cliath Thiar-Theas ar 10 Deireadh Fómhair 2014 agus é ag seasamh ar son na Comhghuaillíochta.

Seoladh clár Gaeilge an pháirtí Soildarity ag Oireachtas na Samhna 2019.  Bhí an clár ‘Neart Le Chéile’ ag iarraidh “an eite chlé a thabhairt isteach i saol na Gaeilge agus saol na Gaeilge a thabhairt isteach san eite chlé”, a dúirt Maitiú de Hál, urlabhraí de chuid an pháirtí ag an am, agus an t-iarfheisire Eorpach agus iarTheachta Dála, Joe Higgins, i láthair.

## Féach freisin

* Pobal seachas Brabús agus Pobal seachas Brabús/Dlúthpháirtíocht
* Comhghuaillíocht na hEite Clé Aontaithe, 2010-2013

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil 

## Tagairtí

Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn
Catagóir:Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann
Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 2014
Catagóir:Marxachas
An Páirtí Aontachtach Forásach

Is páirtí polaitiúil beag i dTuaisceart Éireann é an **Páirtí Aontachtach Forásach** (Béarla: *Progressive Unionist Party* nó *PUP*). Is as an nGrúpa Aontachtach Neamhspleách (Béarla: *Independent Unionist Group*) a bhí ag feidhmiú i gceantar Bhóthar na Seanchille i mBéal Feirste a tháinig an páirtí. Tá nasc ag an bpáirtí le Óglaigh Uladh agus le Comanlach na Láimhe Deirge. Ba é an t-aon pháirtí aontachtach ar an eite chlé ar feadh tamaill agus is iad na ceantracha dílseacha i mBéal Feirste is mó a thacaíonn leis an bpáirtí. 

## Ceannairí an pháirtí

## Stair
Toghadh ionadaithe ón bpáirtí ó am go ham.

Ceapadh ceannaire an pháirtí, Hugh Smyth, mar Ard-Mhéara Bhéal Feirste sa bhliain 1994. 

Toghadh beirt (Hugh Smyth agus David Ervine) d'Fhóram Thuaisceart Éireann sa bhliain 1996.

Thacaigh an páirtí le Comhaontú Aoine an Chéasta agus toghadh Billy Hutchinson agus David Ervine  i dtoghchán do Thionól Thuaisceart Éireann sa bhliain 1998. Cailleadh suíochán Hutchinson sa chéad toghchán eile (2003). Fuair David Ervine bás go luath sa bhliain 2007 ach choimeád an páirtí an suíochán i dtoghchán 2007. Níor toghadh éinne ón bpáirtí i dtoghchán 2011. 

## Naisc
* An Páirtí Aontachtach Forásach - suíomh oifigiúil 

Catagóir:Páirtithe polaitíochta i dTuaisceart Éireann
Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1979
Catagóir:Aontachtas Uladh
Conradh Ribbentrop-Molotov

Ba chonradh idir an Ghearmáin agus Aontas na Sóivéadach é **Conradh Ribbentrop-Molotov**. "Socrú Neamhionsaithe Gearmánach-Sóivéadach" ab ea ainm oifigiúil an chonartha. Síníodh an conradh i Moscó i 1939.

## Stair
Tar éis an Chéad Chogadh Domhanda, bhí dhá chúlú eacnamaíochta sa Ghearmáin - an Tréimhse Hipearbhoilscithe i 1923 agus an Spealadh Mór i 1929. Tar éis dóibh, tháinig Adolf Hitler agus na Naitsithe i gcumhacht agus scrios siad na cumannaithe. Ag an am céanna, bhí rialtas ollsmachtach i bhfeighil in Aontas na Sóivéadach agus taispeánadh bolscaireacht fhrithfhaisisteach go rialta. B'ionadh mór é nuair a shínigh Joachim von Ribbentrop agus Vyacheslav Molotov an socrú neamhionsaithe i 1939. 

Sa chonradh seo, d'aontaigh na tíortha an Pholainn a roinnt eatarthu. Chomh maith leis sin, aontaíodh go mbeadh réimse tionchair ag Aontas na Sóivéadach ar an bhFionlainn, an Liotuáin, an Laitvia, an Eastóin agus an mBasaráib. Síníodh comhaontú trádála freisin. Cúpla seachtain ina dhiaidh sin, rinne na Gearmánaigh ionradh ar an bPolainn. Thóg na Sóivéadaigh na stáit Bhaltacha agus rinne siad iarracht an Fhionlainn a thógáil i gCogadh an Gheimhridh ach theip orthu.

## Féach freisin

* An Bealach Baltach, 23 Lúnasa 1989

## Tagairtí

Catagóir:Conradh Ribbentrop-Molotov
Universidade do Estado de Minas Gerais

Is ollscoil í **Universidade do Estado de Minas Gerais** atá suite i mBelo Horizonte, Minas Gerais, sa Bhrasaíl.

Bunaíodh í sa bhliain 1989. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Láithreán Gréasáin UEMG 

Catagóir:Ollscoileanna sa Bhrasaíl
Helena, Montana

mion|Ardeaglais Chaitliceach Helena
Príomhchathair Montana agus suíomh Chontae Lewis and Clark is ea **Helena**. Thosaigh an chathair mar champa miandóirí a bhí ar lorg óir sa chumar atá ann sa dara leath den 19ú haois. Leanann sráideanna Helena inniu cosáin fhánacha na mianadóirí agus an cumar. Rinneadh príomhchathair Montana di sa bhliain 1875. De réir an Daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 28,190 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:Montana
Catagóir:Cathracha in Montana
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Montana
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Coláiste Naomh Aloysius, Baile Átha Luain

Is meánscoil Bhéarla í **Coláiste Naomh Aloysius**,  suite in Áth Luain, i gContae na hIarmhí, i bPoblacht na hÉireann. Scoil do bhuachaillí atá ann, cé go mbíonn an t-Athchúrsa don Ardteistiméireacht oscailte do chailíní freisin. 

## Stair
An Moinsíneoir John McCarthy agus an Dr. Vincent Hanly, Easpag Ail Finn, a bhunaigh an scoil sa bhliain 1960. Tá an coláiste ainmnithe i ndiaidh Aloysius Gonzaga (1568 – 1620), uaslathaí Iodálach in aimsir an Renaissance agus ball de Chumann Íosa a rinne an Pápa Beinidict XIII naomh de sa bhliain 1726.

Ar dtús cuireadh ranganna ar siúl i seomra beag ceangailte d’Amharclann Dean Crowe. Ní ba dhéanaí aistríodh an scoil go suíomh tiomnaithe agus ní ba mhó i mBóthar Páirc na bhFiann, an suíomh céanna ina bhfuil an scoil inniu. Teach Seoirseach a tógadh sa bhliain 1820 atá ann. Ba leor sin do riachtanais na scoile ar feadh i bhfad ach de réir mar a d’fhás líon na ndaltaí, cuireadh seomraí ranganna agus staidéir leis, chomh maith le háiseanna fóillíochta. Theagasc an Dr. Joseph Ducke, údar agus fundúir an Amharclann Passionfruit in Áth Luain, Béarla sa scoil.

Sa bhliain 2010, chuaigh an coláiste i gcomhar leis an gCorparáid Élan i dtionscnamh foghlamtha.

## Gradaim agus éachtaí acadúla
Sa bhliain 2014, bhí an coláiste ar na trí scoil a b’fhearr in earnáil na teicneolaíochta ag Taispeántas an Eolaí Óig agus mic léinn Aloysius ag leagan a n-intinn ar áiseanna foinsí oscailte agus an féidir iad a úsáid le córais téacs-go-teanga. Sa bhliain chéanna, bhuaigh foireann triúir ón scoil (Lochlann O'Reagan, Paul Rushe agus Eryk Zaplata) Gradam Fuinnimh Inmharthana SEAI ag SciFest ag Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain.

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Meánscoileanna in Éirinn
Périgueux

mion|Périgueux
Común sa *départment* Dordogne san Acatáin, in iardheisceart na Fraince is ea **Périgueux** (foghraíocht i bhFraincis: [peʁiɡø]; Ocsatáinis: Peireguers [pejɾeˈɣɥes, pejɾeˈɡœː] nó Periguers [peɾiˈɣɥes, peɾiˈɡœː]).
Is é Périgueux maoracht an *départment*. Tá deoise Chaitliceach Rómhánach ann freisin. Tá cáil faoi leith ar chócaireacht réigiún Périgueux.

Tagann an t-ainm *Périgueux* ón tSean-Cheiltis. "Na ceithre threibh" is ciall dó. Chuir Gallaigh fúthu sa cheantar timpeall 200 RC agus i ndiaidh ionraic na Rómhánach, bhog siad ó dheas beagán agus chuir siad campa ar bun ar bhruach na hIsle. Vesunna a thugtaí i Laidin ar an mbaile a d'fhás san áit sin. Faoin 3ú haois bhí aimfitéatar, folcthaí agus áiseanna eile tipiciúla de bhaile Rómhánach ann.

Rugadh William Joseph Chaminade (1761–1850) in Périgueux. Eisean a bhunaigh Cumann Mhuire. Le linn an Dara Cogadh Domhanda,  tarrtháladh a lán Giúdach agus daoine eile ón Alsáis agus iad á n-aistriú go Périgueux. Tá titim leanúnach ar dhaonra an chomúin ó na 1950idí i leith. 29,811 an daonra sa bhliain 2011.

Catagóir:Comúin na Fraince
Winchcombe

Is baile suite in Gloucestershire é **Winchcombe**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Yate

Is baile suite in Gloucestershire é **Yate**. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Gloucestershire
Ag Foghlaim Le Chéile

Carthanas oideachasúil i bPoblacht na hÉireann is ea **Educate Together**, (Gaeilge:*Ag Foghlaim Le Chéile*), a bhfuil roinnt scoileanna il-sainchreidmheacha comhoideachais faoina choimirce. Bunaíodh é sa bhliain 1978 le bheith mar phatrún ar na scoileanna nua a osclaíodh i ndiaidh an rath a tháinig ar Thionscnamh Scoil Dhún Dealgain. Faoi láthair tá 84 scoil náisiúnta faoina choimirce sa phoblacht, agus 13 meánscoileanna.

## Stair
Sula raibh oideachas il-sainchreidmheach i bPoblacht na hÉireann, thosaigh roinnt daoine ag ardú ceisteanna faoin gcóras sainchreidmheach a bhí i réim. Oideachasóirí agus tuismitheoirí ab iad, a dhalta Áine Highland, Michael Johnston agus Florrie Armstrong. Chuir siad Educate Together ar bun, agus é mar chuspóir acu *“[t]o develop and support in Ireland the establishment of schools which are multi-denominational (i.e. with equal right of access for the children of Catholic, Protestant and other parents, and with the cultural and social background of each child held in equal respect), co-educational and managed under a system which is predominantly democratic in character, wherever and whenever there is viable local support for such a school.”*
Nuair a thosaigh an grúpa pleananna chun scoil il-sainchreidmheach a chur ar bun i nDún Dealgan sa bhliain 1975, d'éirigh dream Caitliceach coimeádach ina gcoinne. Chuir siad seo bileog amach a cur ina luí gur rud "aindiagaí" a bhí i gceist, go raibh sé "naimhdeach do chreideamh", agus "go leagfadh sé síos fasach do thrioblóid mhór eile". Faoi dheireadh osclaíodh an scoil in am don bhliain scoile 1978-79.

In ainneoin na scoileanna eile a tháinig ina dhiaidh sin, is scoileanna il-sainchreidmheacha iad faoi bhun 2% de na scoileanna sa phoblacht. Tá comhthionóil nó boird stiúrthóirí reiligiúnda i gceannas ar na scoileanna eile ar fad i gcónaí.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh na heagraíochta

## Tagairtí

Catagóir:Oideachas in Éirinn
Malmö

Is cathair é **Malmö** in iardheisceart na Sualainne. Is é an tríú cathair is mó sa tSualainn i ndiaidh Gothenburg agus Stockholm. Is é an seachtú cathair is báúla le rothaíocht sa domhan de réir an Copenhagenize Index sa bhliain 2013. Is é Malmö an phríomhchathair agus an chathair is mó i gcontae Skåne nó Skåneland sa tSualainn. Fuair Malmö an ceathrú háit ar an liosta "15 Green Cities" de chuid Grist Magazine sa bhliain 2007. 

## Cultúr
Reáchtáladh Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2024 i Malmö na Sualainne idir 7-11 Bealtaine 2024, an 68ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Tharraing an comórtas agus na hamhráin i Malmö conspóidí go leor.

## Déimeagrafaic

 

Bhí 309,105 daoine ina gcónaí sa chathair i 2013 agus 664,428 duine i mórcheantar Malmö. 

Sa bhliain 2011, bhí daoine ó 174 tír difriúla ina gcónaí i Malmö agus bhí timpeall ar 150 teanga á labhairt sa chathair.

Is cathair óg é Malmö agus thart ar leath an daonra faoi 35 bhliain d'aois. 
 
Tá cúlra iasachta ag 41% do an daonra i Malmö. Rugadh 30% de na daoine i dtír eile agus rugadh 11% sa tSualainn do thuismitheoirí iasachta.

Seo a leanas na príomhthíortha as ar tháinig imircigh i Malmö:

# An Iaráic (9,940)
# Danmhairg (8,972)
# Poblacht na Macadóine (8,426)
# an Bhoisnia-Heirseagaivéin (5,969)
# an Liobáin (3,780)
# an Iaráin (3,375)
# an Pholainn (3,053)
# an Tuirc (2,110)
# an Ungáir (2,038)
# an Rómáin (2,014)

## Féach freisin

* Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2024

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Sualainne
Catagóir:Malmö
Glastonbury

clé|250px|mion|Séipéal Magdalene i nGlastonbury
Is baile in Somerset, in iardheisceart Shasana é **Glastonbury**. Tá sé suite in áit thirim ar thailte réidhe Somerset. 8,932 an daonra sa bhliain 2011. Níl ach míle slí idir Glastonbury agus Street, baile atá níos mó ná é anois.

clé|mion|Glastonbury, lár an bhaile

## Féach freisin

* Féile Glastonbury
* Glastonbury Abbey
* Glastonbury Tor

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Glastonbury
Tel Aviv

Is é **Tel Aviv **(fuaimniú: *Teil-Abhíobh*) an dara cathair is mó in Iosrael i ndiaidh Iarúsailéim. Calafort agus ionad mór trádála agus cultúir é atá suite ar chósta láir thiar na tíre. Bhí 414,600 ina gcónaí ann sa bhliain 2013.

mion|clé|Ilstórach á thógáil ar Bhulbhard Rothschild i dTel Aviv
mion|clé|Ceiliúradh Gay Pride i dTel Aviv, 2012

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir
Dulverton

Is baile suite i Somerset, i ndeisceart Shasana, é **Dulverton**. Tá cónaí ar 1,408 duine ann. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Somerset
Somerton

Is baile atá suite in oirdheisceart Somerset é **Somerton**. Bhí cónaí ar 4,697 duine sa bhliain 2011.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Somerset
Langport

Is baile agus paróiste sibhialta atá suite i Somerset é **Langport**. Tá sé suite 5 mhíle (8 ciliméadar) siar ó Somerton i ndeisceart an chontae. Bhí 1,081 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011. Cuimsíonn an paróiste gráigbhailte Bowdens agus Combe. Tá Langport ag críochantacht le Huish Episcopi, paróiste faoi leith a chuimsíonn cuid mhaith d'imeall Langport. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Somerset
Watchet

Is baile suite i Somerset, Sasana, é **Watchet**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Somerset
Taunton

deas|250px|thumb|Taunton
Is baile suite i Somerset é **Taunton**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Somerset
Big Hero 6 (scannán)

Scannán beochana Meiriceánach de chuid Disney is ea ***Big Hero 6*** a rinneadh sa bhliain 2014. Ghlac Scott Adsit, Ryan Potter, Daniel Henney, T. J. Miller, Jamie Chung, Damon Wayans, Jr., agus Génesis Rodríguez páirt ann.

## Féach Freisin
* Liosta Príomhscannáin Disney

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Big Hero 6 ar IMDB

Catagóir:Scannáin 2014
Catagóir:Scannáin beochana 2014
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
The Pebble and the Penguin

Scannán ceoil beochana grinn Meiriceánach ón bhliain 1995 is ea ***The Pebble and the Penguin***. Tá sé bunaithe ar nósanna suirí na bpiongainí Adelie san Antartaice. I Meiriceá agus in Éirinn a rinneadh an scannán.

## Foireann

## Ceol

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Pebble and the Penguin'' ar IMDB
* The Pebble and the Penguin on Disney Screencaps.com

Catagóir:Scannáin 1995
Catagóir:Scannáin beochana 1995
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Dioscliosta Tulisa Contostavlos

Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí is scríbhneoir Briotanach Tulisa Contostavlos ná albam stiúideo amháin, ceithre singil mar ealaíontóir ceoil aonréadach, singil amháin mar gné-ealaíontóir ceoil agus ceithre fhíseán ceoil.

## Albaim
### Albaim Stiúideo

## Singlí
### Mar Ealaíontóir Ceoil

### Mar Gné-Ealaíontóir Ceoil

### Singlí bolscaireachta

## Aoi-cumaí

## Físeáin Cheoil

## Tagairtí

Catagóir:Tulisa Contostavlos
Contostavlos, Tulisa
Vacsaín BCG

Vacsaín chun cosaint a sholáthar i gcoinne na heitinne is ea **Bacille Calmette-Guérin**, nó an **vacsaín BCG**, a úsáidtear go príomha i gcoinne na heitinne (TB i mBéarla).

[mion|clé|[Albert Calmette]]

### Tréithe
Bachaillíní beo tanaithe eitinne atá inti.

Is é atá i gceist leis an BCG ná tréithchineál lagaithe den bhaictéar *Mycobacterium bovis*, is é sin, baictéar eitinne na mbó.

### Stair
B'iad  Albert Calmette (1863-1933) agus Camille Guérin (1872-1961), beirt bhaictéareolaithe a bhí ag obair in Institiúid Pasteur i Lille a d'fhorbair an vacsaín i rith bhlianta an Chéad Chogadh Domhanda. 

Tháinig an vacsaín in úsáid sa chéad uair sa bhliain 1921, ach níor éirigh sí coitianta ach i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda.

## Féach freisin

* An eitinn
* Dorothy Stopford-Price

## Tagairtí

Catagóir:Vacsaíniú
Catagóir:Eitinn
Melodica

Is uirlis cheoil é an *melodica*. Tá sé cosúil leis an méarchlár ó thaobh é a chasadh, ach, in áit casúir ag bualadh téid, tá *reeds* ann, agus ní thiocfaidh aon fhuaim as go dtí go séidfidh tú isteach ann. De ghnáth, ní fheictear an *melodica* i gceol traidisiúnta a hÉireann.
Mainistir Bhaile an Tobair

mion|177x177px|Suíomh
clé|mion|462x462px
Is mainistir ríoga í **Mainistir Bhaile an Tobair** atá lonnaithe dhá chiliméadar thoir thuaidh ón sráidbhaile, Baile an Tobair, i gContae Mhaigh Eo.

clé|mion|266x266px

## Stair
mion|177x177px
Bhunaigh an rí, Craobhdearg Uí Chonchubhair (nó Cathal Crobdearg Ua Conchobair) an mhainistir sa bhliain 1216. 

Cé go ndearnadh go leor damáiste ar an mainistir agus gur cuireadh faoi chois í i rith an Reifirméisin, lean Caitlicigh ag úsáid na mainistreach, fiú  i rith thréimhse na bPéindlíthe. Tá sé ráite go raibh Seán na Sagart curtha i Mainistir Bhaile an Tobair, thíos faoi chrann mór inniu. 
Athchóiríodh an séipéal agus cuireadh díon nua air in am do chomóradh 750 bliain sa bhliain 1966.  

In 1997 athchóiríodh Teach na Caibidle agus limistéar an Dórtúir agus cuireadh díon orthu.  

Phós Pierce Brosnan san áit. 

Rinneadh athchóiriú ar an sciathán thoir ar fad roimh cheiliúradh an ocht gcéid in 2016. 
mion|177x177px

## Inniu
mion|177x177px
Tá sé ráite gurb é an t-aon séipéal in Éirinn a bhí bunaithe ag rí agus atá fós á úsáid sa lá atá inniu ann.

Tá músaem beag ann. Tá roinnt rudaí suimiúla le feiceáil taobh amuigh den mhainistir, ina measc turas na croise, Mainséar buan agus slí an phaidrín. 

Is í an tseanmhainistir túsphointe an tslí oilithreachta go cruach Phádraig ar a dtugtar Tochar Phádraig a bhí ligthe i ndearmad le fada ach atá anois beo arís mar oilithreacht trasna na tíre agus mar shiúlóid thurasóireachta.

## Féeach freisin
* Suíomh

## Tagairtí

Catagóir:Mainistreacha na hÉireann
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Noel Park

Is baile é **Noel Park** atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.

Catagóir:London Borough of Haringey
Túirín

Is túr beag suite ar thúr níos mó nó ar an coirnéal fhoirgneamh nó bhalla, go hiondúil, balla chaisleán, é **túirín**. 

Catagóir:Caisleáin
Cockfosters

Is baile é **Cockfosters** atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.

Catagóir:London Borough of Enfield
Geata crochta

[mion| Geata crochta ag Caisleán Deasumhan, [Áth Dara, Co. Luimnigh]]
Is éard is **geata crochta** ann ná geata trom a dhúntar go hingearach agus a fhaightear go hiondúil i gcaisleáin mheánaoiseacha. Is minic a bhíonn siad déanta as adhmad agus/nó miotal, agus sleamhnaíonn siad suas agus anuas ar eitrí laistigh d'ursaineacha an gheata.

Bhaintí úsáid as geataí crochta chun an bealach isteach i gcaisleán a dhúnadh go daingean le linn ionsaí nó léigir. An buntáiste a bhain le geataí crochta ar ghnáthgheataí caisleáin ná gurbh fhéidir le gharda amháin an geata a dhúnadh ina aonar ar bhuille boise.

Níl ach geata crochta amháin in Éirinn atá fós in ord agus in inneall; is é sin i gCaisleán na Cathrach i gContae Thiobraid Árann.

## Tagairtí

Catagóir:Geataí
Catagóir:Caisleáin
Catagóir:Daingniú
An Cogadh Franc-Phrúiseach

mion|clé|An Cogadh Franc-Phrúiseach
Coimhlint mhíleata ina raibh mórchumhachtaí éicint na hEorpa rannpháirteach é **an Cogadh Franc-Phrúiseach**, a troideadh idir 19 Iúil 1870 agus 10 Bealtaine 1871. Troideadh an cogadh idir an Fhrainc ar thaobh amháin, agus an Phrúis ar an dtaobh eile. Mar thoradh ar an gcogadh seo, aontaíodh an Ghearmáin mar aon tír amháin. Rud eile is ea, thit rialtas na Fraince, agus cruthaíodh an Tríú Poblacht ina áit.  

Catagóir:Cogaí
Catagóir:19ú haois san Eoraip
Catagóir:1871
Catagóir:Stair na Fraince
Catagóir:Stair na Gearmáine
Álvaro Arbeloa

Is imreoir sacair é **Álvaro Arbeloa** a rugadh i Salamanca, An Spáinn ar 17 Eanáir 1983. Is é Real Madrid an club reatha atá aige. Caitheann sé geansaí uimhir a 17. Tá sé 6 troigh 0 nó 1.84m ar airde.
Rós an Líoma

Naomh is ea **Rós Líoma** (20 Aibreán 1586 – 24 Lúnasa 1617), a rugadh mar Isabel Flores y de Oliva i Líoma, Peiriú.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1586
Catagóir:Básanna i 1617
Catagóir:Mná
Catagóir:Naoimh de chuid Pheiriú
Droichead tógála

deas|250px|thumb|Droichead tógála
Is éard is **droichead tógála** ann ná droichead inardaithe a fhaightear de ghnáth ar an mbealach isteach i gcaisleán nó i dtúr a bhfuil móta ina thimpeall. 

Soláthraíonn droichead tógála bealach isteach i gcaisleáin nó i struchtúir chosanta nuair a íslítear é, ach is féidir é a ardú go tapa ón taobh istigh chun bac a chur ar namhaid atá ag iarraidh ionsaí a dhéanamh.

## Tagairtí

Catagóir:Droichid
New Southgate

Is baile é **New Southgate** atá suite sa bhuirg Barnet, Enfield, Harringey Londain Thuaidh.

Catagóir:London Borough of Barnet
Catagóir:London Borough of Enfield
Finchley Thuaidh

Is baile é **Finchley Thuaidh** atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.

Catagóir:London Borough of Barnet