open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvador Jorge Blanco

Ba dhlíodóir, scríbhneoir agus polaiteoir é **José Salvador Omar Jorge Blanco** (5 Iúil, 1926 – 26 Nollaig, 2010). Bhí sé ina bhall den *Páirtí Réabhlóideach Dhoiminiceach* (*Partido Revolucionario Dominicano*). Ba é uachtarán na Poblachta Doiminicí (1982 – 1986).

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1926
Catagóir:Básanna in 2010
Catagóir:Polaiteoirí na Poblachta Doiminicí
Roubaix

Is baile d'aois tionsclaíoch agus común i dtuaisceart na Fraince í **Roubaix** (Fraincis: *Roubaix*, Ollainnis: *Robaais*), atá suite in oirthuaisceart na Lille, in aice le Tourcoing agus í gar do theorainn na Beilge. Ba í cathair Roubaix ar an tríú cathair is mó sa réigiún an Hauts-de-France agus bhí beagnach is  duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.

Tháinig borradh gasta ar Roubaix i rith na Réabhlóide Tionsclaí sa naoú aois déag, agus a ndearnadh lárionad mòr í i gcúrsaí tionsclaíochta. Tá sé tar éis forbairt tionscail teicstíle dála an olann agus an chadáis. Tháinig meath ar thionscail thraidisiúnta na cathrach, áfach, ó na 1970idí i leith.

Tá sé anois ar eolas go maith ar fud an domhain le chéim deiridh den rás mór rothaíochta *Paris-Roubaix*. Tá go leor forais thábhachtacha chultúrtha suite i Roubaix, ar nós *La Piscine*, arb é músaem na ealaíne agus tionscail, nó *La Manufacture* teicstíle músaem. Tá cartlann náisiúnta an domhan oibre lonnaithe sa chathair freisin.

## Comhchathracha
Roubaix nasctha le háiteanna seo a leanas:

* Mönchengladbach, An Ghearmáin (1969)
* Verviers, An Bheilg (1969)
* Bradford, An Ríocht Aontaithe (1969)
* Scóipé, Poblacht na Macadóine (1973)
* Prato, An Iodáil (1981)
* Sosnowiec, An Pholainn (1993)
* Covilhã, An Phortaingéil (2000)
* Bouira, An Ailgéir (2003)

## Naisc sheachtracha

* Suíomh gréasáin oifigiúil 
* Suíomh gréasáin oifigiúil turasóireachta na cathrach    
* Músaem na Ealaíne agus Tionscail – La Piscine 

## Féach freisin
*Cathracha na Fraince

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Fraince
Jim Devine

Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é **Jim Devine**. Tháinig Devine i gceathrú háit ar an gcéad sraith The Voice of Ireland sa bhliain 2012.
## Dioscliosta
### Albaim
**Devine Country* (2014)

### Singlí
*"The Dance" (2012)
*"We're Here To Stay" (2014)
*"Sold" (2014)
*"Crooked Jack" (2015)
*"A Girl Like You" (2015)
*"You Belong To Me" (2016)
*"Is it Friday Yet" (2016)
*"Life's Highway" (2016)
*"Somebody Lied" (2016)
*"Paint the Town" (2017)
*"Your One and Only" (2017)

## Gradaim agus ainmniúcháin
### [[Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Amhránaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Mike Denver

Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é **Mike Denver**.

## Dioscliosta
### Albaim
**Wings to Fly* (2003)
**Love to Live* (2006)
**Messenger Boy* (2007)
**Absent Friends* (2008)
**Seasons in the Sun* (2008)
**The Galway Boy* (2009)
**Got A Funny Feelin*' (2009)
**Tradition* (2010)
**Thank God for the Radio* (2010)
**Cut loose* (2016)

### Singlí
*2014: "Tommy K the DJ"
*2014: "The Rockabilly Jive"
*2015: "I Love To Boogie"
*2017: "Nancy Mulligan"
*2017: "Don't Mess With My Toot Toot"

## Gradaim agus ainmniúcháin
### [[Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Amhránaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1980
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Lisa McHugh

Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é **Lisa McHugh**. Rugadh í sa bhliain 1988.

## Dioscliosta
### Albaim stiúideo

### Singlí

### DVDanna
*2016: #LisaLive

## Gradaim agus ainmniúcháin
### [[Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Láithreán gréasáin oifigiúil 

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Amhránaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1988
Catagóir:Daoine beo
Asmara

Príomhchathair na hEiritré is ea **Asmara**, agus é suite in lár na tíre sa chúige Maekel. Sa bhliain 2015 bhí 804,000 duine ina gcónaí ann. 

Ghabh na hIodálaigh an baile sa bhliain 1889, agus d'aistrigh siad a rialtas ó Massawa, ar an gcósta, go hAsmara sa bhliain 1897. D'fhan siad i gceannas ar an Eiritré go dtí 1941 nuair ghabh na Briotanaigh an chathair agus an tír sa Dara Cogadh Domhanda. D'fhan siadsan ann go dtí 1952, bliain ar cuireadh an Eiritré isteach san Aetóip. Bhain an Eiritré neamhspleáchas amach agus rinneadh príomhchathair na tíre nua de.

Bhí breis is 90,000 Iodálach ina gcónaí in Asmara tráth agus d'fhág siad a gcló ar an gcathair. Ailtireacht nua-aoisí Iodálach an stíl is suntasaí sa chathair go dtí an lá inniu. Tá ainmneacha in Iodáilis ar a lán siopaí, caiféanna, srl sa chathair.

An teanga Tigrinya is mó a labhraítear in Asmara.    

Catagóir:Príomhchathracha na hAfraice
Catagóir:An Eiritré
Vicipéid na Hiondúise

Is é an cuspóir atá ag **Vicipéid na Hiondúise** na ciclipéid shaor ar chur ar fáil do chainteoirí na Hiondúise ina dteanga féin. Tionscadal de chuid na Fondúireachta Viciméid atá inti. Ar 13 Eanáir 2018, bhí beagán breis is 122,919 alt aici.

Cuireadh Vicipéid na Hiondúise ar siúl ar 11 Iúil 2003. Sa bhliain 2008 thosaigh cuid vicipéideoirí ag obair le Google chun ailt a aistriú ó Vicipéid an Bhéarla ag baint úsáide as Google Translation Toolkit faoi iniúchadh eagarthóirí de chuid Vicipéid na Hiondúise. Cuireadh 600,000 giotán le téacs na Vicipéide úd agus ar 30 Lúnasa 2011 foilsíodh an 100,000ú alt in Hiondúis. Tá breis is 20,000 alt curtha leis an tionscadal ó shin.

## Naisc sheachtracha
* "Wikipedia hosts India conference amid expansion push", 2013. Alt de chuid an BBC ina ndéantar cur síos ar an difear idir líon na n-eagarthóirí Indiacha i mBéarla agus i Hiondúis. Arna rochtain ar 29 Meith.
* http://www.thehindu.com/sci-tech/technology/using-wikipedia-to-change-the-language-of-the-web/article1032224.ece  "Using Wikipedia to change the language of the web", alt in *The Hindu*, 7 Eanáir 2011. Arna rochtain ar 29 Meith. 2016

## Tagairtí

Catagóir:Ciclipéidí
Catagóir:Vicipéid
Bulawayo

Cathair in iardheisceart na Siombáibe is ea **Bulawayo**. Tá sé suite in Matabeleland agus labhraítear isiNdebele nó Ndebele ann sa chuid is mó, chomh maith le Béarla mar dara teanga. Bhunaigh Lobengula, rí de chuid na Ndebele, an chathair sna 1840idí. Sa bhliain 2012 fuarthas 653,337 duine ina gcónaí in Bulawayo.

Catagóir:An tSiombáib
Pontevedra

Is cathair i g Comhphobal fhéinrialaitheach na Gailíse in iarthuaisceart na Spáinne í **Pontevedra**. Is é an príomhbhaile den chúige den ainm céanna é. Tá sí suite sna *Rias Baixas*. 

Sa bhliain 1999, chuir siad cosc ar formhór gluaisteáin i lár na cathrach meánaoiseach agus chabhraigh sé go mór leis an gcathair bheith mar chathair fíor insroicthe. Tá sí timpeallaithe ag cnoic ag imeall inbhearr béal abhann *Lérez*, ag bun *Ría de Pontevedra*, i gcroílár *Rías Baixas*. Is lár ionad geilleagar í agus tá tóir ag turasóirí ar an áit. Tá thart ar 83,260 daoine ina gcónaí ann ach sa mhórcheantar uirbeach mórthimpeall tá níos mó ná 185,000; na bardais *Poio*, *Marín*, Sanxenxo, *Bueu*, *Vilaboa*, *Cotobade*, *Ponte Caldelas*, *Barro* agus *Soutomaior* ina measc.

Glaotar an *Chathair Mhaith* uirthi nó *Cathair na Lérez* agus tá go leor cultúr le fáil ann. Is cathair tábhachtach ar bhealach Tóchair Phortaingéalach ar an g*[[Camino de Santiago]]* agus tá Eaglais ciorcalach ann i gcruth sliogáin mhuirín do na hoilitrigh darbh ainm Muire na n-Oilithreach.

thumb|1000px|Pontevedra san oíche
## Daonra

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Ghailís
Catagóir:An Ghailís
Massawa

Cathair san Eiritré ar chósta thoir na tíre ar an Muir Rua is ea **Massawa**. Tá calafort ann a bhfuil tábhacht leis leis na céadta bliain. Tá 53,090 duine ina gcónaí ann. 

Ba chuid den Impireacht Otamánach é Massawa ag tosnú sna 1500idí déanacha. San 19ú haois bhí an Éigipt i gceannas air le cead ó na hOtamánaigh a raibh smacht acu ar an Éigipt féin. Nuair a chuir na hIodálaigh Coilíneacht na hEiritré ar siúl, rinne siad príomhchathair na tíre de Massawa (1885–1897) sular aistrigh siad an rialtas coilíneachta go hAsmara. Sa bhliain 1921 scriosadh cuid mhór den chathair de bharr crith talún. Chuir na Briotanaigh ruaig ar na hIodálaigh go luath sa Dara Cogadh Domhanda agus d'fhan siad i gceannas ar an Eiritré agus ar Massawa go dtí 1952. Sna blianta 1952–1990 ba chuid den Aetóip é agus chuir calafort Massawa ar chumas na nAetópach cabhlach a chur ar bun. I ndiaidh chogaidh idir an Eiritré agus an Aetóip bhain na hEiritrigh neamhspleáchas amach (rud a chuir deireadh leis an gCabhlach Aetópach).  

mion|175 px|Hotel Torino, sampla de sheanfhoirgneamh tipiciúil in Massawa

Catagóir:An Eiritré
Fermo

Is cathair i réigiún Marche san Iodáil é **Fermo**.

### Nuinteas an Phápa
Sa bhliain 1645, bhí Ardeaspag Fermo, Giovanni Battista Rinuccini mar Nuinteas an Phápa in Éirinn. Chuir an Pápa Innocent X é chun cabhrú le Caitlicigh na Comhdhála in Éirinn ina gcomhraic i gcoinne riail na bProtastúnach Sasanach agus 'chun saoirse a bhaint amach don chreideamh Caitliceach', mar a chreid sé.  Mar chomrádaí taistil, bhí Rinuccini i gcomhluadar Déan Fermo, Dionisio Massari.  Choimeád Massari dialann dá chuid taistil.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na hIodáile
Na scannáin Phortaingéalacha is mó a thug airgead isteach

Is liosta é seo de na scannáin Phortaingéalacha is mó a thug airgead isteach. Níl ach na scannáin ón bhliain 2004 go dtí seo ar an liosta.

## Scannáin

## Féach freisin
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach
* Na scannáin beochana is mó a thug airgead isteach
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach sa tSín
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach sa Ríocht Aontaithe
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach in Éirinn

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin
The X Factor (séasúr 1 na SA)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é ***[[The X Factor (SA)|The X Factor]]*** a tosaíodh i SAM sa bhliain 2011. Thosaigh an chéad séasúr de The X Factor ar 21 Meán Fómhair, 2011 agus chríochnaigh sé ar 22 Nollaig, 2011.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul, Nicole Scherzinger agus L.A. Reid na breithiúna don séasúr seo. Bhuaigh Melanie Amaro an séasúr agus tháinig Josh Krajcik sa dara háit.

## Teach Breithiúna

## Iomaitheoirí
;Eochair
: &ndash; Buaiteoir
: &ndash; Dara
: &ndash; Tríú

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:The X Factor
Catagóir:2011 séasúir teilifíse
The X Factor (séasúr 2 na SA)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é ***[[The X Factor (SA)|The X Factor]]*** a tosaíodh i SA sa bhliain 2011. Thosaigh an dara séasúr de The X Factor ar 12 Meán Fómhair, 2012 agus chríochnaigh sé ar 20 Nollaig, 2012.

B'iad Simon Cowell, L.A. Reid, Demi Lovato agus Britney Spears na breithiúna don séasúr seo. Bhuaigh Tate Stevens an séasúr agus tháinig Carly Rose Sonenclar sa dara háit.

## Teach Breithiúna

## Iomaitheoirí
;Eochair
: &ndash; Buaiteoir
: &ndash; Dara
: &ndash; Tríú

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:The X Factor
Catagóir:2012 séasúir teilifíse
The X Factor (séasúr 3 na SA)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é ***[[The X Factor (SA)|The X Factor]]*** a tosaíodh i SA sa bhliain 2011. Thosaigh an tríú séasúr de The X Factor ar 11 Meán Fómhair, 2013 agus chríochnaigh sé ar 19 Nollaig, 2013.

B'iad Simon Cowell, Demi Lovato, Kelly Rowland agus Paulina Rubio na breithiúna don séasúr seo. Bhuaigh Alex & Sierra an séasúr agus tháinig Jeff Gutt sa dara háit.

## Teach Breithiúna

## Iomaitheoirí
;Eochair
: &ndash; Buaiteoir
: &ndash; Dara
: &ndash; Tríú

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:The X Factor
Catagóir:2013 séasúir teilifíse
Hargeisa

mion|Hargeisa
Is é **Hargeisa** príomhchathair Chríoch Shomáile agus an chathair is mó sa tír. Cathair intíre é atá suite breis is 4,000 troigh os cionn leibhéal na mara. Tá timpeall is 1.2 milliún duine ina gcónaí ann.

Bhí Hargeisa ina phríomhchathair ar Shomáile na Breataine ó d'aistrigh na Briotanaigh an rialtas as Berbera ar an gcósta go Hargeisa sa bhliain 1941 go dtí deireadh na coilíneachta Briotanaí sa bhliain 1960 nuair a rinneadh cuid de Phoblacht na Somáile an iarchoilíneacht Bhriotanach. D'fhan sí sa tSomáil go dtí an bhliain 1991. Faoin am sin bhí cúrsaí chomh holc sin sa tSomáil mar gheall ar an gcogadh cathartha sin acu, gur fhógair an iarchoilíneacht Bhriotanach a neamhspleáchas agus Hargeisa mar phríomhchathair na tíre. Tá idir ord agus rath ar an gcríoch ó shin. Cé nach n-aithnítear tír ar bith an neamhspleáchas tá caidreamh trádálach oifigiúil nó neamhoifigiúil ann a chuirtear i bhfeidhm de ghnáth in Hargeisa.

Catagóir:Críoch Shomáile
Maria Connor

Is carachtar ficseanúil í **Maria Jane Connor** (née **Sutherland**) ar an gclár teilifíse Briotanach úd *[[Coronation Street]]*. Glacann Samia Ghadie an pháirt mar Maria. Chonacthas Maria ar an gclár teilifíse den chéad uair ar an 19 Bealtaine 2000.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2000
Eileen Grimshaw

Is carachtar ficseanúil í **Eileen Hazel Grimshaw** ar an gclár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Glacann Sue Cleaver an pháirt mar Eileen. Chonacthas Eileen ar an gclár den chéad uair ar an 3 Bealtaine 2000.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2000
Contae Falls, Texas

Is contae in oirthear Texas é **Falls**.  Is é Marlin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae.. Bhí 17,866 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 18,576 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.1% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.3% agus ba Vitneamis an phríomhtheanga ag 1.2%.  

## Tagairtí

F
Contae Fannin, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Fannin**.  Is é Bonham príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 33,915 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 31,242 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 91.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 7.3%.  

## Tagairtí

F
Contae Fayette, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Fayette**.  Is é La Grange príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 24,554 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 21,804 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.7% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.4%, ba Seicis an phríomhtheanga ag 2.6% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.9%. 

## Tagairtí

F
Contae Foard, Texas

Is contae i dtuaisceart Texas é **Foard**.  Is é Crowell príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 1,336 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 1,622 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 87.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 11.1%.  

## Tagairtí

F
Contae Fort Bend, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Fort Bend**.  Is é Richmond príomhbhaile an chontae. Is é Sugar Land an chathair is mó sa chontae. Is é contae Fort Bend an contae leis an deichiú daonra is airde in Texas. Bhí 585,375 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 354,452 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 63% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 18.9%, ba Sínis an phríomhtheanga ag 3.5%, ba Urdúis an phríomhtheanga ag 2.5% agus ba Vitneamis an phríomhtheanga ag 2.5%. 

## Tagairtí

F
Contae Freestone, Texas

Is contae in oirthir Texas é **Freestone**.  Is é Fairfield príomhbhaile an chontae. Is é Teague an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,816 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,867 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 89.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 9.9%.   

## Tagairtí

F
Contae Frio, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Frio**.  Is é Pearsall príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,217 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 16,252 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 63.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba [Béarla|Bhéarla]] an phríomhtheanga ag 35.8%.  

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha


Frio
Palestine, Texas

Is é **Palestine** príomhbhaile Contae Anderson, Texas. Bhí 18,712 ina gcónaí i bPalestine sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Fisher, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Fisher**.  Is é Roby príomhbhaile an chontae. Is é Rotan an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,974 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 4,344 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.3% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.2%.  

## Tagairtí

F
Andrews, Texas

Is é **Andrews** príomhbhaile Contae Andrews, Texas. Bhí 12,718 ina gcónaí in Andrews sa bhliain 2013.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Claude, Texas

Is é **Claude** príomhbhaile Contae Armstrong, Texas. Bhí 1,196 ina gcónaí i gClaude sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Barra de Nais

Is iománaí é **Barra de Nais** (Béarla: **Barry Nash**). Ar 31 Nollaig 1996 a rugadh é i Luimnigh. Is as Contae Luimnigh é agus imríonn sé le foireann shinsearach Luimnigh. D'fhreastail sé ar Ardscoil Rís.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
Bellville, Texas

Is é **Bellville** príomhbhaile Contae Austin, Texas. Bhí 4,097 ina gcónaí i mBellville sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Rónán Ó Loingsigh

Is iománaí é **Rónán Ó Loingsigh**, nó **Ronan Lynch** mar a thugtar air i mBéarla. Is as Contae Luimnigh é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
Ollscoil Yale

Ollscoil thaighde phríobháideach de chuid an Ivy League in New Haven, Connecticut, sna Stáit Aontaithe, is ea **Ollscoil Yale**. Bunaíodh í sa bhliain 1701. Fágann sin gurb í an tríú ollscoil is sine sna Stáit Aontaithe. Ainmníodh Ollscoil Yale i ndiaidh Elihu Yale, gobharnóir ar Chomhlacht Bhriotanach na nIdiach Thoir, mar gheall ar an chabhair airgid a thug sé don scoil.

Tá 14 scoil in Yale. D'fhreastail George H. W. Bush agus George W. Bush ar Yale. Tá baint ag 52 duaiseoirí Nobel le Yale.

## Tagairtí

mion|clé|Ollscoil Yale, 1786

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil Ollscoil Yale. Arna rochtain ar 30 Meith. 2016

Catagóir:Contae New Haven, Connecticut
Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Contae Gaines, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Gaines**.  Is é Seminole príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,526 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 14,467 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 50.5% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 26.9% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 22.3%. 

## Tagairtí

G
Contae Galveston, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Galveston**.  Is é Galveston príomhbhaile an chontae. Is é League City an chathair is mó sa chontae. Bhí 291,309 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 250,158 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.5% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.3%.  

## Tagairtí

G
Janet Yellen

Eacnamaí Meiriceánach is ea **Janet Louise Yellen** a rugadh ar 13 Lúnasa 1946. Faoi láthair tá sí ina cathaoirleach ar Bhord Ghobharnóirí Chóras an Chúlchiste Fheidearálaigh, a stiúrann feidhmiú na mbainceanna sna Stáit Aontaithe. Sular bhain sí an post sin amach, bhí sí ina leas-chathaoirleach ar an chóras chúlchiste. Roimhe sin, bhí sí ina huachtarán agus príomhoifigeach feidhmiúcháin ar Bhanc Cúlchiste Fheidearálaigh San Francisco, ina cathaoirleach ar Chomhairle Eacnamaíochta an Tí Bháin faoin Uachtarán Bill Clinton, agus ina hollamh le gnó ag Scoil Gnó Haas de chuid Ollscoil California, Berkeley.

Aithnítear mar shaintréith léi a cumas le teoiric na heacnamaíochta a nascadh le cúrsaí an tsaoil laethúla. Luaigh an tUachtarán Barack Obama é sin agus é á hainmniú mar chomharba ar Ben Bernanke mar Chathaoir ar Chúlchiste Fheidearálaigh na Stát Aontaithe. 
clé|mion|310x310px|2005

## Óige, oideachas agus saol príobháideach
Rugadh Yellen isteach i dteaghlach Giúdach i mBrooklyn, Nua-Eabhrac. Lia ab ea a hathair. B'as Suwałki, sa Pholainn do mhuintir a hathair. D'fhreastail sí ar Fort Hamilton High School in Bay Ridge, comharsanacht i mBrooklyn. Bhain sí céim baitsiléara *summa cum laude* san eacnamaíocht amach ó Coláiste Pembroke (*Ollscoil Brown*') sa bhliain 1967. Ag déanamh a cuid staidéar di ag Brown, léigh Yellen fealsúnacht ach d'iompaigh sí chuig an eacnamaíocht. Chuaigh beirt ollamh i bhfeidhm uirthi go háirithe, George Borts agus Herschel Grossman. Bronnadh Ph.D. san eacnamaíocht uirthi in Ollscoil Yale sa bhliain 1971 as a téis dar theideal *Employment, output and capital accumulation in an open economy: a disequilibrium approach* faoi stiúradh beirt duaiseoirí Nobel  James Tobin agus Joseph Stiglitz, a mhol Yellen mar dhuine de na mic léinn ba chliste agus shuntasaí ariamh aige.  Ise an t-aon bhean ar bronnadh Ph.D. san eacnamaíocht uirthi an bhliain sin ag Yale.
clé|mion|220x220px|2017
Tá Yellen pósta ar George Akerlof, eacnamaí agus duaiseoir Nobel, atá ina ollamh in Ollscoil Georgetown agus a bhfuil stádas mar ollamh *emeritus* in Ollscoil California, Berkeley. Múineann a mac, Robert Akerlof, eacnamaíocht in Ollscoil Warwick.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Beathaisnéis Janet Yellen ag Bord Ghobharnóirí Chóras an Chúlchiste Fheidearálaigh. Dáta rochtana: 30 Meith. 2016 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Eacnamaithe Meiriceánacha
Catagóir:Mná
Catagóir:Baincéirí ceannais
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Jourdanton, Texas

Is é **Jourdanton** príomhbhaile Chontae Atascosa, Texas. Bhí 3,871 ina gcónaí i Jourdanton sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Paul Nitze

mion|Paul Nitze mar Aire an Chabhlaigh
Ardoifigeach i rialtas na Stát Aontaithe faoi roinnt uachtarán ab ea **Paul Henry Nitze** (16 Eanáir 1907 – 19 Deireadh Fómhair 2004). Bhí ról tábhachtach aige i gcruthú bheartas chosanta na tíre úd le linn an Chogaidh Fhuair.  

Rugadh Nitze in Amherst, Massachusetts, sna Stáit Aontaithe. Ollamh le teangacha Rómánsacha ab ea a athair ag Amherst College agus ní ba dhéanaí ag Ollscoil Chicago. B'as réigiún Magdeburg sa Ghearmáin dá mhuintir agus ba mhó an tionchar air an cúlra cultúrtha sin.

I ndiaidh a chéim bhaitsiléara a bhaint amach in Ollscoil Harvard sa bhliain 1928, chuaigh sé leis an mbaincéireacht infheistíochta. D'éirigh sé neamhspleách ó thaobh teacht isteach de i ndiaidh a chuid de shaotharlann chógaisí a dhíol le Revlon. Ghlac sé bliain shaor chun staidéar iarchéime ar an socheolaíocht, fealsúnacht agus dlí bhunreachtúil agus idirnáisiúnta a dhéanamh.  

Catagóir:An Cogadh Fuar
Catagóir:Daoine a rugadh i 1907
Catagóir:Básanna in 2004
Beeville, Texas

Is é **Beeville** príomhbhaile Contae Bee, Texas. Bhí 13,290 ina gcónaí i mBeeville sa bhliain 2013.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Belton, Texas

Is é **Belton** príomhbhaile Contae Bell, Texas. Bhí 18,216 ina gcónaí i mBelton sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Johnson City, Texas

Is í **Johnson City** príomhbhaile Contae Blanco, Texas. Bhí 1,656 ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Gail, Texas

Is é **Gail** príomhbhaile Contae Borden, Texas. Bhí 231 ina gcónaí i nGail sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Boston, Texas

Is é **Boston** príomhbhaile Contae Bowie, Texas. Bhí 200 ina gcónaí in Boston sa bhliain 2000.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Angleton, Texas

Is é **Angleton** príomhbhaile Contae Brazoria, Texas. Bhí 18,862 ina gcónaí in Angleton sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Barry Kirwan

Is amhránaí agus ceoltóir é **Barry Kirwan**. Rugadh é san Ómaigh i gContae Thír Eoghain i dTuaisceart Éireann ar an 14 Feabhra 1986.

## Dioscliosta
### Albaim
*2016: *New Beginnings*

### EPs
*2016: *It Takes All Kinds* (Dominic and Barry Kirwan)

### Singlí
*2016: "Keep It in the Middle of the Road" https://www.youtube.com/watch?v=2SKaxE-fTmo
*2016: "Up the Jive" https://www.youtube.com/watch?v=5iOK6zAastc
*2017: "Husband and Wife" https://www.youtube.com/watch?v=iWHMgFXdEWg

## Gradaim agus ainmniúcháin
### [[Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann]]

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1986
Catagóir:Daoine beo
Bryan, Texas

Is é **Bryan** príomhbhaile Contae Brazos. Bhí 76,201 ina gcónaí i mBryan sa bhliain 2010.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Garza, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Garza**.  Is é Post príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,461 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 4,872 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 53.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 45.9%.  

## Tagairtí

G
Contae Gillespie, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Gillespie**.  Is é Fredericksburg príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 24,837 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 20,814 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 76.5% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 15.9%, agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 7.1%. 

## Tagairtí

G
Amherst, Massachusetts

Baile i lár thiar Massachusetts is ea **Amherst**. Is é an baile is mó de chuid Chontae Hampshire cé gurb é Northampton príomhbhaile an chontae. Tá Amherst suite i ngleann abhann Connecticut. Sa bhliain 2010 fuarthas 37,819 duine ina gcónaí ann.

Baile ollscoile is ea Amherst. Tá trí cinn de na "Five Colleges" suite ann, mar atá Amherst College, Hampshire College agus Ollscoil Massachusetts, Amherst. Tá Músaem Emily Dickinson, uaigh Emily Dickinson, agus Ionad na Leabhar Giúdaise suite sa bhaile freisin.

Sa bhliain 2008, ba den chine geal iad 76.7% den daonra in Amherst, 5.10% den chine ghorm agus 9.02 de shliocht Áiseach. De chúlra *Latino* 6.9% den daonra.

Catagóir:Bailte in Massachusetts
Rylan Clark

Is láithreoir agus amhránaí Sasanach é **Ross Richard "Rylan" Clark-Neal** (né **Clark**; rugadh 25 Deireadh Fómhair 1988). Is láithreoir reatha *[[The Xtra Factor Live]]* agus *[[Big Brother's Bit on the Side]]* é. Tháinig sé sa chúigiú háit ar an naoú sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]* sa bhliain 2012.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1988
Catagóir:Láithreoirí teilifíse
Catagóir:Daoine beo
Eala phíbdhubh

Is éan í an **eala phíbdhubh** (*Cygnus melancoryphus*). Is ball d'fhine na n-Anatidae í. Tá sí dúchasach do dheisceart Mheiriceá Theas mar a ngnáthaíonn sí timpeallachtaí fionnuisce. Is í an t-éan uisce is mó sa chuid sin den domhan í.

## Tagairtí

Catagóir:Éin
At Long Last Leave

Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, **"At Long Last Leave"**, den tríú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 19 Feabhra 2012. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 5.77 milliún duine ar an eipeasóid. Bhí an eipeasóid an cúig chéadú sa stair an chláir.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 23)
Caldwell, Texas

Is é **Caldwell** príomhbhaile Contae Burleson, Texas. Bhí 4,104 ina gcónaí i gCaldwell sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Burnet, Texas

Is é **Burnet** príomhbhaile Contae Burnet, Texas. Bhí 5,987 ina gcónaí i mBurnet sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Olldiúilicín eala

Is moileasc é **olldiúilicín eala**, nó **diúilicín eala**.  Ball d'ord na Unionoida atá ann (*Anodonta cygnea*). 

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Catagóir:Bia mara
Pearl Bailey

Ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach ab ea **Pearl Bailey** (29 Márta 1918 – 17 Lúnasa 1990). In oirdheisceart Virginia a rugadh agus a tógadh í. I ndiaidh tamall ag obair in *vaudeville* chuaigh sí ar an stáitse den chéad uair sa bhliain 1946. Bronnadh gradam Tony uirthi sa bhliain 1968 as a páirt sa leagan gorm de *Hello, Dolly!*.

Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1918
Catagóir:Básanna i 1990
Contae Glasscock, Texas

Is contae in iarthar Texas é **Glasscock**.  Is é Garden City príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 1,226 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 1,406 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 78.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 20.5%.  

## Tagairtí

G
Contae Goliad, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Goliad**.  Is é Goliad príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,210 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 6,928 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 77.7% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 20.3% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.8%. 

## Tagairtí

G
Contae Grayson, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Grayson**.  Is é Sherman príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 120,877 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 110,595 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 90.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 8.2%.  

## Tagairtí

G
Contae Grimes, Texas

Is contae in oirthear Texas é **Grimes**.  Is é Anderson príomhbhaile an chontae. Is é Navasota an chathair is mó sa chontae. Bhí 26,604 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 23,552 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.7%.  

## Tagairtí

G
Port Lavaca, Texas

Is é **Port Lavaca** príomhbhaile Contae Calhoun, Texas. Bhí 12,248 ina gcónaí i bPort Lavaca sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Guadalupe, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Guadalupe**.  Is é Seguin príomhbhaile an chontae. Is é Schertz an chathair is mó sa chontae. Bhí 131,533 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 89,023 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 75.2% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 22.6% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1%.   

## Tagairtí

G
Dimmitt, Texas

Is é **Dimmitt** príomhbhaile Contae Castro, Texas. Bhí 4,393 ina gcónaí i nDimmitt sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Anahuac, Texas

Is é **Anahuac** príomhbhaile Contae Chambers, Texas. Bhí 2,243 ina gcónaí in Anahuac sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Childress, Texas

Is é **Childress** príomhbhaile Contae Childress, Texas. Bhí 6,105 ina gcónaí i gChildress sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
New Braunfels, Texas

Is é **New Braunfels** príomhbhaile Contae Comal, Texas. Bhí 57,740 ina gcónaí i New Braunfels sa bhliain 2010.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Yanbu

Cathair atá suite in oirthear na hAraibe Shádaí is ea **Yanbu' al Bahr** nó **Yanbu**. Tá sé suite ar chósta na Mara Rua. Tá calafort tábhachtach ann. "Tobar cois farraige" an chiall le ainm na cathrach in Araibis. Sa bhliain 2004, bhí 188,430 duine ina gcónaí in Yanbu.

Tá daoine ina gcónaí san áit leis na mílte bliain, go mór mhór de bharr an chuain mhóir nádúrtha atá ann. Tá sceireanna coiréalacha timpeall an chuain atá gan chorraí, sa chuid is mó, go dtí an lá atá inniu ann agus fágann sin gur áit bhreá thumadóireacht scúba atá ann. Mar sin féin, is cathair tionsclaíochta é Yanbu. Tá trí scaglann pheitriliam in Yanbu chomh maith le tionscal peitriceimiceach. Cónaíonn a lán oibrithe ó thíortha eile in Yanbu, as an Áise go príomha ach freisin as tíortha eile sa Mheán Oirthear, as an Eoraip, na Stáit Aontaithe agus Ceanada.

Catagóir:An Araib Shádach
Elie Wiesel

Scríbhneoir, ollamh, gníomhaí ar son cearta an duine, duine d'fhuíoll an Uileloscaidh, agus duaiseoir Nobel ab ea **Eliezer** "**Elie**" **Wiesel** KBE (30 Meán Fómhair 1928 – 2 Iúil 2016). Rugadh sa Rómáin é. Bhí saoránacht Mheiriceánach aige. Scríobh sé 57 leabhar i bhFraincis agus i mBéarla. Bronnadh Nobel na Síochána air sa bhliain 1986.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Básanna in 2016
Hereford, Texas

Is é **Hereford** príomhbhaile Contae Deaf Smith, Texas. Bhí 15,370 ina gcónaí i Hereford sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Hale, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Hale**.  Is é Plainview príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 36,273 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 36,602 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 62.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 36.3%.  

## Tagairtí

H
Contae Hamilton, Texas

Is contae in oirthear Texas é **Hamilton**.  Is é Hamilton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,517 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 8,229 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 92.5% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 7%.  

## Tagairtí

H
Contae Harris, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Harris**.  Is é Houston príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae Harris an contae leis an daonra is airde in Texas agus is é an contae leis an tríú daonra is airde as S.A.M. ar fad.  Bhí 4,092,459 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 3,400,578 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 58.3% de na daoine sa bhliain 2010 ,ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 33.7%, ba Vítneaimis an phríomhtheanga ag 1.9% agus ba Sínis an phríomhtheanga ag 1.1%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 89 duine sa chontae sa bhliain 2000. 

## Tagairtí

H
Bonham, Texas

Is é **Bonham** príomhbhaile Contae Fannin, Texas. Bhí 10,127 ina gcónaí i mBonham sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Hartley, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Hartley**.  Is é Channing príomhbhaile an chontae. Is é Hartley an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,062 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 5,537 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.4%.  

## Tagairtí

H
Crowell, Texas

Is é **Crowell** príomhbhaile Contae Foard, Texas. Bhí 1,141 ina gcónaí i gCrowell sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Pearsall, Texas

Is é **Pearsall** príomhbhaile Contae Frio, Texas. Bhí 9,146 ina gcónaí i bPearsall sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Bangui

Is é **Bangui** príomhchathair agus an chathair is mó i bPoblacht na hAfraice Láir. Is é **Bangi** ainm na cathrach i Sango, teanga oifigiúil na tíre in éineacht leis an Fhraincis. Tá Bangui suite in iardheisceart na tíre, ar bhruach na hAbhann Oubangui ar an teorainn le Poblacht Dhaonlathach an Chongó. Tá an chathair Congólach Zongo trasna na habhann uaidh. 

D'fhás Bangui as lonnaíocht a chuir na Francaigh ar bun ar 26 Meitheamh 1889. Bhí sé ina phríomhbhaile riarachán ó shin. Tá ardeaglais ardheoise Phoblacht na hAfraice Láir suite in Bangui, chomh maith le hOllscoil Phoblacht na hAfraice Láir. D'fhulaing an chathair foréigean ag amanna éagsúla, go mór mhór faoin deachtóir Bokassa in aimsir "na himpireachta". 

Bhí cónaí ar 622,771 duine in Bangui sa bhliain 2003, agus measadh 734,350 duine a bheith ann sa bhliain 2012. Tá an chuid is mó de dhaonra na tíre in iarthar na tíre, in Bangui nó sna cúigí máguaird.
mion|Ardeaglais Notre-Dame in Bangui ar stampa na tíre

Catagóir:Poblacht na hAfraice Láir
Catagóir:Príomhchathracha na hAfraice
Antoine Griezmann

Imreoir sacair is ea **Antoine Griezmann**, le Atlético Madrid (a rugadh  i Mâcon, An Fhrainc ar an 21 Márta, 1991). 

Thosaigh sé ag imirt le Real Sociedad, sa bhliain 2009. Sna cúig sraith fuair sé 52 cúil in 201 cluichí oifigiúla. Sa bhliain 2014, d'imigh sé go Atlético Madrid i gcomhair €30 milliún. 

Bhí sé ag imirt 2019-2021 le F.C Barcelona i bPríomhroinn na Spáinne. 

D'imir sé le Foireann Náisiúnta na Fraince ina óige, agus bhuaigh siad Corn Eorpach Faoi 19 sa bhliain 2010. Sa bhliain 2014 d'imir sé a chéad cluiche don Foireann Sinsear agus d'imir sé i gCorn an Domhain na bliana sin. D'imir sé i gCraobhchomórtas UEFA na hEorpa sa bhliain 2016.

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí sacair na Fraince
Catagóir:Daoine a rugadh i 1991
Catagóir:Daoine beo
Músaem Daonchultúir agus Iompair Uladh

mion|clé|Seanmhuileann uisce ag an Músaem Daonchultúir
Iarsmalann i gCúl Trá, Contae an Dúin, atá in **Músaem Daonchultúir agus Iompair Uladh** (Béarla: *Ulster Folk and Transport Museum*). Tá an músaem suite 11 míle (6.8 km) soir ó Bhéal Feirste. Cuimsíonn sé dhá mhúsaem, mar atá an Músaem Daonchultúir agus an Músaem Iompair. Is é cuspóir an Músaem Daonchultúir saol agus traidisiúin mhuintir Thuaisceart na hÉireann a léiriú. Cuireann an Músaem Iompair fócas ar mhodhanna iompair talaimh, mara agus aeir. Tá sé ar na ceithre mhúsaem de chuid Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann (National Museums Northern Ireland).
mion|clé|W. agus G. Baird, teach clódóirí agus díoltóirí páipéireachais, a bhíodh ina sheasamh in New Row, Co. Doire, sular aistrigh go dtí an daonpháirc é

Is ag an Músaem Daonchultúir atá na príomhchartlannaí de scannáin, grianghraif, míreanna teilifíse agus fuaimthaifeadáin i dTuaisceart na hÉireann. Coimeádann an músaem cartlann na gclár raidió agus teilifíse de chuid BBC Thuaisceart Éireann. Tiocfar ag an músaem fosta ar bhreis is 2,000 uaire de chraolacháin Ghaeilge a rinne Raidió na Gaeltachta idir na blianta 1972 agus 2002 óna stiúideonna sna Doirí Beaga, Contae Dhún na nGall. Tá cartlann ann chomh maith le hábhar a bhaineann le canúintí Uladh agus leabharlann le 15,000 leabhar agus tréimhseachán. Bíonn an chartlann agus an leabharlann ar oscailt don phobal le linn gnáthuaireanta oifige.

mion|clé|Samhail cré ag an Músaem Iompair den DMC-12 Coupe arna dhéanamh ag Italdesign Moncalieri, Turin, do De Lorean Motor Co., sa bhliain 1975

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil na páirce. Arna rochtain ar 5 Iúil 2016 
*Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann, arna rochtain ar 5 Iúil 2016 

Catagóir:Músaeim i dTuaisceart Éireann
Fairfield, Texas

Is é **Fairfield** príomhbhaile Contae Freestone, Texas. Bhí 2,951 ina gcónaí i bhFairfield sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Garden City, Texas

Is é **Garden City** príomhbhaile Contae Glasscock, Texas. Bhí 334 ina gcónaí i nGarden City sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Stratford, Texas

Is é **Stratford** príomhbhaile Contae Sherman, Texas. Bhí 2,017 ina gcónaí i Stratford sa bhliain 2010.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Anderson, Texas

Príomhbhaile Contae Grimes, Texas is ea **Anderson**. Bhí 280 duine ina gcónaí in Anderson sa bhliain 2009.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann

mion|clé|Fir ag iompar feacanna, réidh chun oibre. Péintéireacht i mbailiúcháin MNTÉ 
Tá **Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann** (Béarla: *National Museums Northern Ireland*, roimhe seo *National Museums and Galleries of Northern Ireland*) freagrach as ceithre mhúsaem i dTuaisceart na hÉireann. Tá na hoifigí lonnaithe i gCúl Trá, in aice le Béal Feirste. Is iad na ceithre mhúsaem faoina chúram ná Músaem Daonchultúir agus Iompair Uladh, Músaem Chontae Ard Mhacha, an Daonpháirc Ultach-Mheiriceánach, agus Músaem Uladh. Tá MNTE (NNNI) freagrach fosta as W5 ag an lárionad Odyssey i mBéal Feirste. 

Déanann an Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta urraíocht ar MNTÉ chun dul chun cinn a spreagadh i measc mhuintir Thuaisceart na hÉireann i stair, ealaín, eolaíocht agus cultúr.  

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil, arna rochtain ar 6 Iúil 2016 

Catagóir:Músaeim i dTuaisceart Éireann
Catagóir:Tuaisceart Éireann
Iarsmalann Uladh

mion|Iarsmalann Uladh
Tá *Iarsmalann Uladh* suite ar thailte na Luibhghairdíní i mBéal Feirste. Tá timpeall is 8,000 méadar cearnacha de spás ann do bhailiúcháin an mhúsaeim. Ar an ábhar a thaispeántar ann tá míreanna mínealaíon, ealaíon fheidhmeach, seandálaíochta, eitneagrafaíochta, seoda ó Armáid na Spáinne, staire áitiúla, monaíochta, luibheolaíochta, míoleolaíochta agus geolaíochta. Is é an músaem is mó i dTuaisceart Éireann. Cuid de Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann atá ann.

Bhí Iarsmalann Uladh druidte ar feadh beagnach trí bliana ag toiseacht sa bhliain 2006 agus athdheisiú á dhéanamh air. Fosclaíodh arís don phobal í ar 22 Deireadh Fómhair 2009, cothrom 80 bliain a bhunaidh. Chuidigh an Crannchur Náisiúnta agus an Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta lena maoiniú. 

mion|275px|Cnámharlach tricearatops ag Iarsmalann Uladh

## Stair
Bunaíodh Iarsmalann Uladh faoi ainm Belfast Natural History Society sa bhliain 1821 agus thoisigh an cumann a thaispeánadh a chuid bhailiúchán sa bhliain 1833. Tá gaillearaí ealaíona ann ón bhliain 1890 i leith. Ar dtúis, **Belfast Municipal Museum and Art Gallery** a tugadh air. Sa bhliain 1929, aistríodh an iarsmalann go dtí an suíomh ina bhfuil sí inniu, insan Sruthán Milis. James Cumming Wynne a dhear an foirgneamh sin.

## Bailiúcháin
;Péintéirí agus dealbhóirí a bhfuil saothar acu san Iarsmalann:
* Jean Dubuffet
* Morris Louis
* Anthony Caro
* Karel Appel
* Francis Bacon
* Joseph Beuys
* Eduardo Paolozzi
* Jean-Robert Ipoustéguy
* Henri Laurens

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh Mhúsaem Uladh, arna rochtain ar 7 Iúil 2016 
*Treoirleabhar oifigiúil don iarsmalann as Gaeilge, arna rochtain ar 7 Iúil 2016 
*Habitas/Roinn na hEolaíochta Fisiciúla, Iarsmalann Uladh. Arna rochtain ar 7 Iúil 2016 

Catagóir:Músaeim i dTuaisceart Éireann
Contae Haskell, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Haskell**.  Is é Haskell príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,899 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 6,093 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.7%.  

## Tagairtí

H
Contae Hays, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Hays**.  Is é San Marcos príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 157,107 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 97,589 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 77.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 21%.  

## Tagairtí

H
Plainview, Texas

Is é **Plainview** príomhbhaile Contae Hale, Texas. Bhí 22,194 ina gcónaí i bPlainview sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Hamilton, Texas

Is é **Hamilton** príomhbhaile Chontae Hamilton, Texas. Bhí 3,095 ina gcónaí in Hamilton sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Quanah, Texas

Is é **Quanah** príomhbhaile Contae Hardeman, Texas. Bhí 3,022 ina gcónaí i Quanah sa bhliain 2010.

Ón taoiseach Cómáinsí Quanah Parker a shíolraíonn logainm an bhaile.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Channing, Texas

Is é **Channing** príomhbhaile Contae Hartley, Texas. Bhí 363 ina gcónaí i gChanning sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Girls und Panzer

Is beochan Sheapánach agus manga é ***GIRLS und PANZER*** (Seapáinis:  *Gāruzu ando Pantsā*, nó "Cailíní ⁊ Tanc", giorrúchán:  *Garupan*). Ba é Tsutomu Mizushima () an stiúrthóir.  Is scéal é faoi dhaltaí a fhoghlaimíonn Senshadō ()  agus ealaín troda i scoil do chailíní *Ōarai Mhaorachta* (Seapáinis: ) ar iompróir aerárthaí.

Bhí an bheochan *Girls und Panzer* craolta den chéad uair ó Dheireadh Fómhair 2012 go dtí Márta 2013.

Catagóir:Cláir Teilifíse na Seapáine
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2012
Catagóir:Sraitheanna anime
Catagóir:Actas
Dubhairt sé Dábhairt sé

Dráma raidió ab ea ***Dubhairt sé dábhairt sé*** arb é an chéad dráma Gaeilge dár craoladh riamh ar Radio Éireann é, timpeall na bliana 1933.

Ba é Muiris Ó Catháin (c.1890–1960) a bhí i gceannas na buíne a léirigh an dráma agus bhí ról ag Mairéad Ó hOisín (1892–1978). Bhí sé ina aistriúchán ar an dráma Béarla *Spreading the News* leis an mBantiarna Gregory. Pádraig Ó Siochfhradha (1883–1964), “an Seabhac”, a d'aistrigh. Foilsíodh é ar dtús ar An Claidheamh Soluis ar an 29 Iúil 1911 agus foilsíodh an bunleagan Béarla sa bhliain 1904.

## Tagairtí

Catagóir:Drámaí
Catagóir:Aistriúcháin
Catagóir:Closdrámaí i nGaeilge
Catagóir:Closdrámaí
Catagóir:Drámaí Raidió Gaeilge
Catagóir:Drámaí Raidió
N'Djamena

Is é **N'Djamena** príomhchathair Shead, i lár na hAfraice, agus is é an chathair is mó sa tír. **Fort Lamy** ainm na cathrach ón mbliain 1900 go dtí 1973. Tá N'Djamena suite in iarthar Shead ar bhruach an abhann Chari, trasna na habhann ó Kousséri i gCamarún. Nascann droichead an dá chathair. Sa bhliain 2012 bhí 1,092,066 duine ina gcónaí in N'Djamena, 1,605,696 i réigiún N'Djamena.

## Stair
Bhunaigh na Francaigh dúnfort san áit ina bhfuil N'Djamena inniu ar 29 Bealtaine agus d'ainmnigh siad é Fort Lamy i ndiaidh oifigeach airm Francach a cailleadh i gcath i lár na hAfraice go gairid roimhe sin. Bhí Fort Lamy ina phríomhbhaile riaracháin ag na Francaigh agus lean sé ina phríomhchathair i ndiaidh neamhspleáchas Shead sa bhliain 1960. Athraíodh ainm na cathrach go N'Djamena sa bhliain 1973.

Sa bhliain 1960, bhí isteach is amach le 60,000 duine ina gcónaí sa chathair, fás 226.5% an méid sin ar an daonra sna 1940idí déanacha. 

Catagóir:Sead
Catagóir:Príomhchathracha na hAfraice
Kousséri

Cathair i dtuaisceart Chamarún is ea **Kousséri**. Tá sé suite ar bhruach na habhann Chari. Tá N'Djamena, príomhchathair Shead, trasna na habhann ó Kousséri agus tá droichead mar nasc eatarthu. Is é Kousséri príomhchathair an roinn (nó *département*) Logone-et-Chari sa chúige Extrême Nord. Baile margaidh atá ann. Bhí 89,123 duine ina gcónaí in Kousséri sa bhliain 2005. Is féidir go bhfuil i bhfad níos mó ná sin ann mar a tharla roimhe seo agus teifigh ó Shead ag plódú isteach ann.

Catagóir:Bailte agus cathracha i gCamarún
19 (albam Adele)

Is é ***19*** an chéad albam ó Adele. Scaoileadh é ar an 28 Eanáir 2008.

## Traicliosta
# "Daydreamer" – 3:41
# "Best for Last" – 4:19
# "Chasing Pavements" – 3:31
# "Cold Shoulder" – 3:12
# "Crazy for You" – 3:28
# "Melt My Heart to Stone" – 3:24
# "First Love" – 3:10
# "Right as Rain" – 3:17
# "Make You Feel My Love" – 3:32
# "My Same" – 3:16
# "Tired" – 4:19
# "Hometown Glory" – 4:31

## Singlí
#"Hometown Glory" - 22 Deireadh Fómhair 2007
#"Chasing Pavements" - 14 Eanáir 2008
#"Cold Shoulder" - 21 Aibreán 2008
#"Make You Feel My Love" - 27 Deireadh Fómhair 2008

## Cairteacha

## Dátaí eisiúna

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2008
Catagóir:Adele