9 Samhain

Is é an **9 Samhain** an 313ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 314ú lá i mbliain bhisigh. Tá 52 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An Asarbaiseáin- *Lá na Brataí*
* An Chambóid - *Lá na Saoirse*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1841 — Éadbhard VII, rí na Ríochta Aontaithe (b.1910)
* 1875 — Hugh Lane, déileálaí ealaíne Éireannach (b.1915)
* 1885 — Hermann Weyl, matamaiticeoir Gearmánach (b. 1955)
* 1893 — Liam Ó Loingsigh, oifigeach in Óglaigh na hÉireann (b.1923)
* 1895 — Mabel Normand, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1930)
* 1897 — Ronald George Wreyford Norrish, ceimiceoir Briotanach (b. 1978)
* 1903 — Josefina Pla, file Paraguach (b. 1999)
* 1903 — Mairead Fay Sheathach, béaloideasóir agus ceoleolaí Meiriceánach (b. 2004)
* 1914 — Hedy Lamarr, Ban-aisteoirí Meiriceánacha (b. 2000)
* 1918 — Spiro Agnew, polaiteoir Meiriceánach (b. 1996)
* 1926 — Hugh Leonard, drámadóir agus iriseoir Éireannach (b.2009)
* 1929 — Imre Kertész, scríbhneoir Ungárach (b. 2016)
* 1934 — Carl Sagan, réaltfhisiceoir, cosmeolaí, údar, agus múinteoir Meiriceánach (b. 1996)
* 1936 — Mikhail Tal, Curadh domhanda na fichille ón Laitvia agus an t-Aontas Sóivéadach (b. 1992)
* 1952 — Sherrod Brown, seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá
* 1959 — Tony Slattery, aisteoir agus fuirseoir Sasanach (b. 2025)
* 1961 — Jill Dando, iriseoir agus léitheoir Sasanach (b. 1999)
* 1967 — Daphne Guinness, ealaíontóir agus ceiliúrán Angla-Éireannach
* 1967 — Wendy Morton, polaiteoir Briotanach
* 1975 — James Browne, polaiteoir Éireannach
* 1978 — Máirtín Mac Cumascaigh, iománaí Éireannach
* 1979 — Caroline Flack, láithreoir teilifíse agus raidió Sasanach (b. 2020)
* 1979 — Martin Taylor, imreoir sacair Sasanach
* 1987 — Tom Condon, iománaí Éireannach
* 1995 — Rónán Ó Meachair, iománaí Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1148 — Naomh Maelmhaedhoc Ó Morgair, easpag Éireannach (r. 1094)
* 1778 — Giambattista Piranesi, péintéir Iodálach (r 1720)
* 1928 — Fanny Inama von Sternegg, péintéir Ostarach (r. 1870)
* 1937 — Ramsay MacDonald, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. 1886)
* 1940 — Neville Chamberlain, polaiteoir Briotanach (r. 1869)
* 1950 — Diarmuid Lynch, polaiteoir Éireannach (r. 1878)
* 1953 — Dylan Thomas, file agus scríbhneoir Breatnach (r. 1914)
* 1957 — Peter O'Connor, lúthchleasaí Éireannach (r. 1872)
* 1970 — Charles de Gaulle, ginearál agus uachtarán na Fraince (r. 1890)
* 1993 — Éamon Rooney, polaiteoir Éireannach 
* 2003 — Art Carney, aisteoir Meiriceánach (r. 1918)
* 2008 — Miriam Makeba, amhránaí iomráiteach (r. 1932)
* 2011 — Har Gobind Khorana, bitheolaí móilíneach Pacastánach (r. 1922)
* 2013 — Bo Almqvist, béaloideasaí (r. 1931)
* 2017 — John Hillerman, aisteoir Meiriceánach (r. 1932)
* 2021 — Austin Currie, iarpholaiteoir Éireannach as Dún Geanainn (r. 1939)

## Tarluithe eile
* 1688 - An Réabhlóid Ghlórmhar: ghabh Uilliam Oráiste Exeter
* 1791 - Bunaíodh Cumann na nÉireannach Aontaithe
* 1872 - Déanadh scrios ar 800 foirgneamh i mBostún, Massachusetts
* 1901 - Rinneadh Prionsa Seoirse ina Phrionsa na Breataine Bige
* 1907 - Fuiar Éadbhard VII an Diamant Cullinan dó dá lá breithe
* 1917 - Foilsíodh an Dearbhú Balfour sa nuachtán *[[The Times|Times]]*
* 1918 - D'éirigh Uilliam II na Gearmáine as an choróin agus fógraíodh an Ghearmáin ina poblacht
* 1923 - Threascair na póilíní Putsch an Halla Leanna.
* 1938 - Tharla *[[Kristallnacht]]*, nó "Oíche na Gloine Briste".
* 1953 - Bhain an Chambóid neamhspleáchas amach ón bhFrainc
* 1963 - Maraíodh os cionn 450 mianadóir de bharr pléascadh deannach guail a tharla faoi thalamh i mianach sa tSeapáin
* 1965 - Cuireadh deireadh le pionós an bháis sa Bhreatain
* 1985 - Rinneadh Garry Kasparov, 22 d'aois, curadh domhanda is óige i bhficheall.
* 1989 - Thit Balla Bheirlín.
* 1994 - Fuair Peter Armbruster and Gottfried Münzenberg Darmstaidtiam amach
* 2004 - D'eisigh Mozilla Firefox 1.0.

1109
Samhain, 09