Andy Warhol

Péintéir agus scannánóir Meiriceánach ba ea **Andrew Warhola** (6 Lúnasa 1928 – 22 Feabhra 1987), nó **Andy Warhol** mar is fearr aithne air, agus duine de na healaíontóirí is mó aitheanta san fhichiú haois. Bhí sé ar dhuine de na healaíontóirí ba thábhachtaí sa ghluaiseacht ar a dtugtar pop-ealaín, agus thuill sé cáil dhomhanda mar úrscéalaí, léiritheoir ceoil agus scannánóir avant-garde.
clé|mion|''Andy Warhol Museum of Modern Art'',  Medzilaborce
[clé|mion|Portráid [Marilyn Monroe.]]

## Saothar
clé|mion|"''Chelsea Girls''", de chuid Warhol agus Paul Morrissey, 1966
D’fhéadfá a rá gurb é Andy Warhol an saineolaí ó thaobh sochar a bhaint as cúrsaí tráchtála lena shaothar féin a chur chun tosaigh. Le linn a shaoil, bhain sé úsáid as íomhánna coitianta nó faiseanta ina chuid oibre.

Sa bhliain 1961 thóg Warhol canna anraith Campbell’s agus rinne sé íocón ealaíne as.  Rinee sé an rud céanna a dhéanamh do Absolut in 1985. Ba é Warhol an duine a thosaigh an tsraith ealaíne do Absolut i 1985 (bhí sampla de seo le feiceáil sa taispeántas *Absolut Classics*, a bhí i nDánlann an Rubicon ar Fhaichne Stiabhna, Baile Átha Cliath in 2001). De réir dealraimh, thit sé i ngrá leis an chuma a bhí ar an bhuidéal vodca agus spreag sé seo go mór é.

Tá na portráidí "Marilyn Monroe" agus  "Elizabeth Taylor" chomh haitheanta céanna le carachtar i “mórphictiúr” ar bith eile ar nós *Lus na gréine" le Van Gogh.

Thuig Warhol gur íomhá íocónach a bhí i Sliabh Veasúiv agus rinne sé féin sraith bunaithe ar an bholcán chlúiteach seo.

Tá a chuid ealaíne coincheapúil; dá bharr sin, tá cosúlachtaí idir Warhol é féin agus ealaíontóirí eile ar nós Francesco Clemente,  Cy Twombly agus Joseph Beuys.
clé|mion|Na  "taisceadáin todhchaí"
Bhí an-suim ag Warhol i gcúrsaí faisin;  léirigh sé gur féidir leis an dá réimse – an ealaín agus an faisean - oibriú go dlúth agus go tairbheach lena chéile.
[clé|mion|BMW "Art car" de chuid Warhol ag  [24 Heures du Mans|''24 Heures du Mans'', 1979]]

## Saol
Rugadh agus tógadh Warhol i Pittsburgh, Pennsylvania.

Tomhaltóir agus bailitheoir doshásaithe earraí ab ea Andy Warhol. Bhailigh sé earraí de gach sórt – idir bheag agus mhór, álainn agus aisteach, luachmhar agus leibideach – i rith a shaoil. Chum síceolaithe an téarma “*cnuasaitheoir  neamhshrianta*” le cur síos a dhéanamh ar dhaoine atá éisealach, críochnúil agus rianúil.  Dúirt Warhol féin gur spreag Tennessee Williams é mar go raibh claonadh aigesean gach rud a choinneáil i dtaisce i gcófraí.
Théadh Warhol amach ag lorg rudaí le ceannach ar bhonn laethúil, a shúil i gcónaí dírithe ar earraí neamhghnácha agus ar shamplaí cruthaitheachta a bhí neamhchoitianta. I measc na n-earraí a raibh spéis aige iontu bhí fiacla bréige, troscán *Art Deco* agus táirgí an-choitianta mar phrócaí brioscaí in ollmhargaí a raibh rian na comóntachta ag baint leo. 

Choinnigh sé gach taisce a bhailigh sé, nó a cheannaigh sé, ina theach cúig-urlár ar East 33 Street i Nua-Eabhrac, agus líon sé gach seomra le hearraí go dtí nach raibh spás ar bith fágtha aige ach amháin dhá sheomra dó féin le cónaí iontu.
[clé|mion|Andy Warhol, [Jean-Michel Basquiat, Bruno Bischofberger (margaire ealaíne) agus Fransesco Clemente, New York, 1984]]

### Bás
Fuair Warhol bás ag dul faoi scian in ospidéal i Nua-Eabhrac sa bhliain 1987, agus in aois 58 bliain  dó. 

Chuaigh gach píosa *bric-a-brac* agus bruscair a bhailigh sé – ón mbliain 1974 go dtí lá a bháis i 1987 – isteach i mboscaí cairtchláir, i gcomhadchaibinéid, agus i gcófraí móra sa Warhol Museum  in Pittsburgh, áit a bhfuil na boscaí á gcoimeád inniu. Tá 611 bosca san iomlán sa bhailiúchán, "taisceadáin todhchaí" cuid acu dar le Warhol.  I measc rudaí eile, choinnigh Warhol bia a bhí inmhíolaithe le ciaróga nuair a osclaíodh na boscaí. Agus baineadh preab eile as cartlannaí an Warhol Museum nuair a tháinig sé ar chos daonna i mbosca amháin agus í seargtha.

## Tionchar
Ba Warhol a chum an coincheap "15 nóiméad de cháil"—go bhfuil gach duine in ann a bheith cáiliúil ar feadh tamaill ghearr, sula mbogann aird na ndaoine ar aghaidh go dtí an chéad cheann eile.

## Féach freisin

* Jean-Michel Basquiat,   Jeffrey Lipsky

## Tagairtí

Catagóir:Ealaíontóirí Meiriceánacha
Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Básanna i 1987
Catagóir:Pop-ealaín