Liosta de Bharúntachtaí

mion|250px|Léarscáil de Bharúntachtaí na hÉireann sa bhliain 1899

Seo a leanas liosta de bharúntachtaí na hÉireann. Forannta de chuid na gcontaetha ba ea iad, cadastair den chuid is mó, ach le roinnt feidhmeanna riaracháin roimh Acht Rialtais Áitiúil (Éire), 1898.

## Liosta deiridh
I ndeireadh na dála, tá 331 barúntacht sa liosta, le hachar ar an meán de 255 km2, mar sin, 10 nó 11 barúntacht an chontae.  Feictear freisin an uimhir 273, má thugtar le chéile na leath-bharúntachtaí.

D'aon turas, bhíodh gach áit in Éirinn laistigh de bharúntacht amháin.  Idir an dá linn, ámh, tá limistéar bardasach na gceithre cathracha agus stádas barúntachta acu sa bhliain 1898 tar éis leathadh sna barúntachtaí thart timpeall orthu.  Roimh an mbliain 1898, laghdaíodh na barúntachtaí that timpeall Chathair Átha Cliath agus an chathair féin á leathadh.  Ach faightear anois talamh atá laistigh idir na bhun-bharúntachtaí agus an chathair.  Go suntasach, tá Barúntacht Bhaile Átha Cliath go iomlán anois laistigh de Bharúntacht Chathair Átha Cliath, ach fós ar leith.

Tugtar dátaí cruthuithe de ghnáth le cuimsí íochtair nó uachtair:
* "1542"/"Faoi 1542": cruthaithe nó liostaithe san Acht a roinn an Mhí agus An Iarmhí.
* "Faoi 1574": barúntachtaí sna Connachta agus Tuamhain.
* "Faoi 1593": barúntachtaí laistigh den Pháil ionadaithe ag slua míleata 1593 ag Cnoc na Teamhrach.
* "Faoi 1598": barúntachtaí i gContae Chiarraí ar léarscáil Deasmhumhan.
* "Faoi 1603": barúntachtaí i gContae Fhear Manach taifeadta ag coimisiún ar Dhaimhinis i mí Iúil 1603.
* "Faoi 1609": barúntachtaí le feiceáil ar léarscáileanna den Phlandáil Uladh (arna athchló ag an Suirbhéireacht Ordanáis sa bhliain 1861).
* "Faoi 1672": barúntachtaí le feiceáil san *Hiberniae Delineatio*, maisithe sna blianta 1671-2 ag William Petty ón Down Survey dá chuid féin.  Tugadh ann teoranta ar gach barúntacht a bhí ansin ar marthain, agus cur síos ar an gcuid is mó díobh.  Bhíodh an mhórchuid desna barúntachtaí úd ann ón 16ú haois.
* "Faoi 1792": barúntachtaí liostaithe in *Memoir of a map of Ireland* le Daniel Beaufort.
* "Roinnte faoi 1821": na barúntachtaí a bhí aontaithe san *Hiberniae Delineatio* ach roinnte ina ndá (leath-) barúntachtaí sa daonáireamh 1821. Bhí na rannta seo curtha i bhfeidhm idir an dá linn trí mhodhanna reachtúla éagsúla.

## Connachta

## Laighin

## Mumha

## Ulaidh

## Iar-bharúntachtaí
Tá ainmneacha na mbarúntachtaí díothaithe is déanaí caomhnaithe ina gcomharbaí.  Mar shampla, roinneadh Mása Ríona ina Íochtarach agus Uachtarach, agus cumascadh "Cois Abha Móire" agus "Cois Bhríde" i gCois Abha Móire agus Cois Bhríde.

De réir *[[Municipal Corporations (Ireland) Act 1840]]*, scaradh roinnt Líbeartaí óna *counties corporate*, agus foráladh *[[Counties and Boroughs (Ireland) Act 1840]]* go ndéanfaí barúntachtaí astu go dtí go gcuirfeadh i mbarúntachtaí reatha iad.  Tharla seo idir go tapaidh, go mall agus ar chur ar bith i dtrí chás: barúntachtaí Corcaigh, Gaillimh agus Droichead Átha i gContae Lú.  Ar thaobh na Mí, taobh ó dheas den Bhóinn, cumascadh  an talamh ann le Damhliag Íochtarach.

D'fhéadfadh é gurbh í leath-bharúntacht *Varbo*, a fheictear idir Triúcha an Aicme agus Corca Dhuibhne ar léarscáil den Suirbhé na Deasmhumhan don bhliain 1598, ná tríocha céad Uí Fhearba, agus ann caisleán agus críocha Lios Troim agus an Bhaile Nua.

## Féach freisin
* Barúntachtaí i bPort Láirge

## Foinsí
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Iml. I: A–C, Iml. II: D–M, Iml. III: N–Z
* 
* 

## Naisc sheachtracha
* Itineraries for Irish Topographical Botany includes large JPGs of the county maps from Robert Lloyd Praeger's copy of *Philips' Handy Atlas of the Counties of Ireland* (c.1880) with baronies clearly differentiated by colour and border.
* Barony Map of Ireland by Dennis Walsh
* Alphabetical List of Baronies in Northern Ireland Public Record Office of Northern Ireland
* 2011 Census Boundaries , including shapefiles for baronies; from the Central Statistics Office, Ireland

## Tagairtí
### Barúntachtaí ar logainm.ie

### Barúntachtaí ar townlands.ie

### Fo-nótaí

### Tagairtí eile