Liam Tobin

Oifigeach in Arm na hÉireann ab ea **Liam Tobin** (rugadh *William Joseph Tobin* ; 15 Samhain 1895 &#x2013; 30 Aibreán 1963) agus thionscain sé Ceannairc Arm na hÉireann i Márta 1924. Le linn Chogadh na Saoirse in Éirinn, bhí sé ina oifigeach faisnéise de chuid Óglaigh na hÉireann do Scuad Mhichíl Uí Choileáin.

## Luathshaol
Rugadh Tobin ag 13 Sráid Sheoirse Mhór i gCorcaigh ar 15 Samhain 1895, an mac ba shine ag Mary Agnes (*née* Butler) agus David Tobin, cléireach crua-earraí. Bhí beirt deirfiúracha níos óige ag Tobin, Katherine agus Nicholas Augustine Tobin, a rugadh i gCathair Chorcaí freisin. Bhog muintir Thobin go Sráid Eoin i gCill Chainnigh agus as sin go Baile Átha Cliath. Chuaigh Tobin ar scoil i gCill Chainnigh agus bhí sé ina phrintíseach i siopa crua-earraí tráth Éirí Amach 1916. Mar rannpháirtí in Éirí Amach na Cásca throid sé i ngarastún na gCeithre Cúirteanna faoi Éamonn Ó Dálaigh. Gabhadh é agus cuireadh faoi thriail armchúirte é. Daoradh chun báis é agus ansin laghdaíodh an breithiúnas báis go dtí príosúnacht saoil. Bhí sé ina phríosúnach i bpríosúin Chill Mhaighneann, Mhuinseo, Lewes, Dartmoor, Broadmoor agus Pentonville. Scaoileadh saor é i Meitheamh 1917.

## An cogadh faisnéise
Go luath sa bhliain 1919, bhí Tobin ina phríomhfheidhmeannach ag Collins sa Stiúrthóireacht Faisnéise agus é ag láimhseáil an iliomad spiairí i gCaisleán Bhaile Átha Cliath, lena n-áirítear an gníomhaire dúbailte David Neligan. D’oibrigh Nancy O’Brien le Fo-Rúnaí na hÉireann James Macmahon, ag díchódú teachtaireachtaí a seoladh ó Londain. Gach lá idir 2:30 agus 3:30 chuir sí aon eolas a fuarthas ar aghaidh chuig Tobin, Joe McGrath, nó Deasún Mac Gearailt. Bhí baint ag Tobin le feallmharú saighdiúirí Briotanacha, faisnéiseoirí, baill de Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, Póilíní Cathrach Bhaile Átha Cliath, agus oibrithe MI5. Chuir sé mionphróifílí de gach duine a raibh baint dá laghad aige le rialtas na Breataine ag baint úsáide as *Who's Who*, *The Morning Post*, agus *[[The Times]]* - nuachtán a rinne cur síos air mar "one of the most formidable of [the] Twelve Apostles". 

Bhí oibríochtaí faisnéise an Choileánaigh lonnaithe ag 3 Sráid Crow, Baile Átha Cliath, áit a bhfuair Tobin cúnamh ó Thom Cullen agus Frank Thornton.

I mí Dheireadh Fómhair 1921, thaistil Tobin le Toscaireacht Chonradh na hÉireann mar chuid d’fhoireann phearsanta Uí Choileáin.

### Henry Wilson
Scrúdaigh Tim Pat Coogan agus James Mackay an bhaint a bhí ag Tobin le feallmharú Marascal Machaire Henry Wilson. Fianaise ar mhíshástacht phearsanta idir an bheirt fhear ba ea sciolladh fíochmhar poiblí Wilson faoin Choileánach. I mí na Bealtaine 1922, tar éis dó a bheith curtha ar an eolas faoi nuacht ar "*bloody pogroms*"  i mBéal Feirste, dúirt Ó Coileáin le Tobin "*We’'ll kill a member of that bunch*". Bhí dlúthbhaint ag Wilson le cúis dílseoirí Uladh, lena n-áirítear Ceannairc an Churraigh agus bunú Chonstáblacht Speisialta Uladh.

Díreach roimh an lámhach, bhí Tobin i Londain, de réir Coogan. Bhuail sé le cúiréir Peig Ni Braonain ag Stáisiún Euston ag bailiú cáipéisí a bhí seolta ó Bhaile Átha Cliath. Ag filleadh ar Bhaile Átha Cliath roimh an eachtra, bhí áthas ar Tobin nuair a d'inis sé don Aire Cosanta Risteárd Ó Maolchatha faoi bhás Wilson. Bhí uafás ar Ó Maolchatha agus bhagair sé go n-éireodh sé as.

## Naisc sheachtracha
*Death of Liam Tobin, Irish Army Officer & IRA Intelligence Officer
## Saorstát Éireann
## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1963
Catagóir:Daoine a rugadh i 1895