Roe v. Wade

I ndiaidh an bhreithiúnais ***Roe v Wade*** (1973) sna Stáit Aontaithe, bhí an ginmhilleadh le fáil i ngach Stát gan srian suas le 12 sheachtain an toirchis. Roimh 1973, bhí an ginmhilleadh le fáil i Stáit áirithe (New York, California, Washington, srl) ach bhí srianta móra (nó cosc iomlán) i Stáit eile (Texas, Florida, Illinois,  srl). 

Sa bhliain 2023, chuir an Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe  an bhreith ar ceal agus bhí  an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh arís ar ais.mion|Harry Blackmun, an fear a scríobh an breithiúnas sa bhliain 1973|clé

### Breithiúnas
Sa chás ***Roe v Wade*** 410 U.S. 113 (1973), rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe go bhféadfadh dlí Stáit cosc a chur ar ghinmhilleadh, tar éis don suth a bheith inmharthana, nó 12 sheachtain. Roimhe 12 sheachtain, ba cheart tús áite a thabhairt do chearta príobháideachta na mná, a dúirt an Chúirt. Tugadh an breithiúnas ar 22 Eanáir 1973. 

### 2022ː ar neamhní
Ar 24 Meitheamh 2022, chuir an Cúirt Uachtarach deireadh leis an gceart - ar bhonn náisiúnta  - ar ghinmhilleadh a fháil.  Chuir an chúirt rialú an cháis idir *Roe v Wade* i 1973 'ar neamhní' ó thaobh an dlí Feidearálach. Anois tá an ceart féinchinntiúcháin i bhfeidhm, an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh (mar atá san Aontas Eorpach).

Thug rialú na Cúirte Uachtaraí bua mór do Phoblachtaigh agus do chaomhaigh eile i Meiriceá a bhfuil cosc ar ghinmhilleadh á éileamh acu le fada. 
[clé|mion|Agóid i Texas, 2023 le Senator [Elizabeth Warren]]

### Vótaí
Thug an pobal tacaíocht láidir níos déanaí, sna háiteacha ar cuireadh an cheist orthu, do chearta ginmhillte i ndlí a gcuid Stát ó tharla ceart feidearálach a bheith curtha ar neamhní ar an gCúirt Uachtarach. Sa bhliain 2023, vótáil Poblachtánaigh in Ohio, Kentucky agus áiteacha eile ar son cearta ginmhillte. 

## Gnéithe de dhlí
mionÁbhar, cás agus breithiúnas an-chonspóideach ba ea ***Roe v Wade.*** B'iomaí dlíodóir a mhaígh, Poblachtach nó Daonlathach, nach raibh an breithiúnas sásúil (mar shampla an dlí-eolaí, John Hart Ely ina aiste cháiliúil *The Wages of Crying Wolf: A Comment on Roe v. Wade* sa bhliain 197*3*).mion|agóid ina aghaidh, 2009mion|Agóid sa bhliain 2022Níos déanaí, mhínigh Breitheamh Ruth Bader Ginsburg ina haiste *Some Thoughts on Autonomy and Equality in Relation to Roe v. Wade*, a foilsíodh i  1985, gur tháinig dlíthe cosúil leis an ochtú leasú a bhí againne in Éirinn idir 1982 -2018 salach ar chumas na mban ‘*to stand in relation to man, society, and the state as an independent, self-sustaining, equal citizen’*.

Dar le Ginsburg, níor mhínigh an Chúirt Uachtarach ceist an ghinmhillte i gceart. Mhaígh an Chúirt i 1973 gur chóir go mbeadh cead ag bean deireadh a chur le toircheas dá dtabharfaí an chomhairle sin di nuair a bhí sí ag caint lena dochtúir *go príobháideach*. Más ea, d’eascair an ceart sin as an bpríobháideachas féin. Argóint fhíorlag ab ea í sin dar le Ginsburg agus chuir sí béim ar choincheap eile, sé sin an comhionannas.

Dar léi, dá gcuirfeadh an stát féin pionós ar bhean a bhí ag déanamh iarracht ginmhilleadh a fháil di féin, ní bheadh an stát ag tabhairt cothrom na Féinne di toisc nár cuireadh bac nó pionós ar bith ar an bhfear a chruthaigh an féatas céanna.

## Féach freisin

* Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe
* Ginmhilleadh

## Tagairtí

Catagóir:Cásanna dlí
Catagóir:Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe
Catagóir:Ginmhilleadh
Catagóir:1973