An Impireacht Otamánach

Mhair an **Impireacht Otamánach** (Tuircis Otamánach: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه *Devlet-i ʿAliyye-yi ʿO<u>s</u>mâniyye*, Tuircis an lae atá inniu ann: *Osmanlı İmparatorluğu* or *Osmanlı Devleti*) ó 1299 go 1923.

## Stair
Taoiseach Turcach darbh ainm Osman I a bhunaigh rítheaghlach na nOtamánach. Tháinig borradh agus fás ar an impireacht faoi cheannas na sabhdán (sultan) a tháinig i gcomharbas air. I mbarr a réime bhí críocha i dtrí mhór-roinn faoi smacht na dTurcach; cuid mhaith d'oirthuaisceart na hEorpa, iarthar na hÁise agus tuaisceart na hAfraice. Bhí 29 cúige san impireacht, chomh maith le fostáit. Bhí tionchar ag an Impireacht ar chriocha áirithe thar lear i bhfad ón dTuirc, mar shampla Aceh sa bhliain 1565 agus oileáin Atlantacha mar Lanzarote (1585).

Bhí ról lárnach ag an impireacht i ngach sórt caidrimh idir an Domhan Thoir agus an Domhan Thiar ar feadh 600 bliain. Deirtear gurbh iad na hOtamánaigh comharbaí Ioslamacha na mBiosántach agus a bpríomhchathair i gCathair Choonstaintín agus seilbh ar críocha ar fud oirthir na Meánmhuire. 

Tháinig meath ar an impireacht san ochtú agus sa naoú céad déag, agus tháinig Poblacht na Tuirce i gcomharbas uirthi sa bhliain 1923.

## Sabhdáin

## Críocha
### San Eoraip
* An Albáin (1478-1912);
* An Airméin (1299-1918);
* Bhoisnia (1463-1878/1908);
* An Bhulgáir (1421/1453-1878);
* An Chréit (1669-1913);
* An Chrimé (1475-1774);
* Oileáin Cyclades (1538-1828);
* An Chipir (1570-1878/1914);
* Oileáin Dodecanese (1522-1912);
* Epirus (1479-1912);
* An Ghréig (1460-1828 (Morea & Epir) -1912 (teorainneacha reatha);
* Heirseagaivéin (1481-1878/1908);
* An Ungáir (1541-1699);
* an Mhacadóin (1371/1395-1912);
* Montainéagró (1496/1499-1878);
* Oileáin Aeigéach Thuaidh (1462-1912);
* Otranto (1480-1481);
* Podolia (1672-1699);
* Rhodes (1522-1912);
* Wallachia - (1412-1456; 1456-1476, 1476-1594; 1601-1877);
* Moldavia - (1455-1473; 1503-1572; 1574-1600; 1601-1877);
* An Trasalváin - mar fhostát, (1541-1699);
* Oileáin Saronic (1460-1830);
* An tSeirbia (1459-1804/1878);
* Slavonia (1592-1699);
* Oileáin Sporades (1538-1828);
* An Úcráin (1676-1681);

### An Áise
* Áidin (1538-1635);
* Abcáis (1480-1810);
* Dagestan (1578-1730);
* An tSeoirsia (1516-1603, 1620-1683, 1727-1735);
* An Iaráic (Bagdad, Basra, Mosul) (1534-1918);
* Jordan (1516-1918);
* An Liobáin (Beirut, Acre Acre, Saidon) (1516-1918);
* Luristan (1587-1639);
* Oman (1550-1551, 1581-1588, 1659-1741);
* An Phalaistín (1516-1918);
* Catar (1871-1916);
* An Araib Shádach (El Hasa) (1871-1913);
* An Araib Shádach (Hejaz) (1517-1916);
* An Araib Shádach (Nejd) (1817-1902);
* An Araib Shádach (Asir) (1871-1914);
* An tSiria (Damaisc, Aleppo) 1516-1918);
* An Éimin (1517-1636, 1872-1918).

### An Afraic
* An Ailgéir (Cathair na hAilgéire) (1536-1830);
* An Ailgéir (Ailgéir Constantine) (1637-1830);
* An Ailgéir (Oran) (1708-1732, 1792-1831);
* An Éigipt (cúige) (1517-1798, 1801-1867); faoi smacht an *Hıdiv* (1867-1914)
* Eritrea (Massawa / Habesh) (1557-1884);
* An Libia (Cyrenaica) (1521-1911);
* An Libia (Tripolitania) (1551-1912);
* An Libia (Fezzan) (1842-1912);
* Somaliland (Zeila) (Hargeisa) (Burco) (Berbera) (1548-1884);
* An tSúdáin (1553-1914);
* An tSúdáin (Nubia) (1553-1885);
* An tSúdáin (Darfur) (1874-1883);
* An tSúdáin (Equatoria) (1871-1889);
* An tSúdáin (Kordofan) (1821-1883);
* An Túinéis (1534-1881); 

## Féach freisin

* Sléachtanna na nAirméanach sna 1890idí

## Tagairtí