An tAonbheannach

Is réaltbhuíon dhoiléir é ar spéir na hoíche geimhridh **an tAonbheannach**. Tá réaltbhuíon an Bhodaigh ar an taobh thiar de, an Cúpla ar an taobh ó thuaidh, an Madra Mór ar an taobh ó dheas, agus an Phéist Uisce ar an taobh thoir. Ina measc réaltbhuíonta eile atá teorainn ar theorainn leis faightear an Madra Beag, an Giorria agus Deireadh na Loinge. Is é **Monoceros**, a chiallaíonn *[[aonbheannach]]*, an t-ainm Laidine a thugtar ar an réaltbhuíon seo, cé go dtagann an focal seo ó bhunús ón nGréigis.

## Príomhghnéithe
Tá réaltbhuíon an Aonbheannaigh beagnach dofheicthe, gan ach cúpla réalta dá cuid ar an gceathrú méid. Tá α&nbsp;Mon ar amharcmhéid 3.93, beagáinín níos gile ná γ&nbsp;Mon, atá ar méid 3.98. Ach tá cúpla réad spéisiúil le feiceáil ar an réaltbhuíon seo le cuidiú teileascóip bhig.

* β Mon: is tríréalta shuntasach í β&nbsp;Mon; comhdhéanann an trí chomhbhall triantán, gan ach beagáinín athrú ar na deighiltí ó thomhais F. G. W. Struve sa bhliain 1831 iad. Tá na réaltaí ar amharcmhéid 4.7, 5.2 agus 6.1. Ba é William Herschel a d'aimsigh an ilréalta seo sa bhliain 1781 agus a chuir síos uirthi mar, "cheann de na radhairc is áille ar na spéartha."

* ε Mon: is déréalta sheasta í seo; tá an dá réalta aici ar amharcmhéid 4.5 agus 6.5.

* 15 Mon: is réalta athraitheach gormach-bhán í S&nbsp;Mon, nó 15&nbsp;Mon, atá suite i lár báire na réaltbhraisle oscailte NGC 2264. Níl an aimplitiúid chomhathraithe rómhór, áfach (4.62 go 4.68). Is ilréalta í freisin nach lú ná 13 chomhbhall atá aici. Comhdhéanann an ceann is gile déréalta infheicthe le compánach ar méid 8.5.

* V838 Monocerotis: is nóva dothuigthe í V838 Mon; aimsíodh ar 6 Eanáir 2002 í agus bhí sí ar méid uasta (6.5) i Mí Feabhra sa bhliain sin.

## Réada suntasacha domhainspéire
* M50: réaltbhraisle oscailte

* Réaltnéal an Róiséid: (NGC 2237, 2238, 2239 agus 2246), réaltnéal idirleata

* NGC 2244: réaltbhraisle oscailte infheicthe i measc **Réaltnéal an Róiséid**

* NGC 2264: réaltnéal agus réaltbhraisle dá ngairtear freisin **an Crann Nollag**

* Réaltnéal an Chóin: réaltnéal dorcha i ndeisceart NGC 2264

## Stair

Is réaltbhuíon nua-aimseartha í réaltbhuíon an Aonbheannaigh. Síltear go coitianta gurbh é an réalteolaí agus an diagaire Freaslannach Petrus Plancius a ainmniú sa bhliain 1613 í agus gur chuir an réalteolaí Gearmánach Jakob Bartsch ar léarscáil neamhaí í mar "Unicornus" sa bhliain 1624; ach dar le Heinrich Wilhelm Olbers agus Ludwig Ideler tá an réaltbhuión seo i bhfad níos sine ná sin agus luaitear i saothair éagsúla í chomh luath agus an bhliain 1564; ta sé ina scéala fosta gur aimsigh Joseph Scaliger ar sheanchruinneog neamhaí Pheirseach í sa séu aois déag.

## Miotaseolaíocht

Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í réaltbhuíon an Aonbheannaigh, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht chlasaiceach léi. De réir mhiotaseolaíocht na Meánaoise, áfach, b'ainmhí miotasach é an t-aonbheannach ab ionann leis an gcapall murach go raibh adharc bhíseach amháin ar a éadan. Bhí sé ina scéala go raibh adharc an aonbheannaigh ina nimhíoc ar gach nimh. D'fheictí an t-ainmhí go minic mar shiombail na geanmnaíochta is na híonachta.

## Réaltaí
:**Réaltaí a bhfuil ainmneacha dílse orthu:**
:* **[[Réalta Luyten]]** 9.85 – i measc na réaltaí is gaire
:* **[[Réalta Plaskett]]** (HD&nbsp;47129) 6.06 – déréalta speictreascópach ollmhór

:**Réaltaí a bhfuil ainmneacha [[Johann Bayer|Bayer]] orthu:**
:* α/26 Mon 3.94; β/11 Mon – tríréalta β&sup1; 4.70, β&sup2; 5.40, 5.60; γ/5 Mon 3.99; δ/22 Mon 4.15; ε/8 Mon – dúbailte 4.39, 6.72; ζ/29 Mon 4.36

:**Réaltaí a bhfuil uimhreacha [[John Flamsteed|Flamsteed]] orthu:**
::1/V474 Mon 6.15; 2 Mon 5.04; 3 Mon 4.92; 5/γ Mon 3.99; 6 Mon 6.76; 7 Mon 5.27; 8/ε Mon – dúbailte 4.39, 6.72; 9 Mon 6.50; 10&nbsp;Mon&nbsp;5.06; 11/β&nbsp;Mon&nbsp;–&nbsp;tríréalta&nbsp;4.70,&nbsp;5.40,&nbsp;5.60; 12&nbsp;Mon&nbsp;5.88; 13&nbsp;Mon&nbsp;4.47; 14&nbsp;Mon&nbsp; 6.44; 15/S&nbsp;Mon&nbsp;4.62; 16&nbsp;Mon&nbsp;5.92; 17&nbsp;Mon&nbsp;4.77; 18&nbsp;Mon&nbsp;4.48; 19/V637&nbsp;Mon&nbsp;4.99; 20&nbsp;Mon&nbsp;4.91; 21/V571&nbsp;Mon&nbsp;5.44; 22/δ&nbsp;Mon&nbsp;4.15; 24&nbsp;Mon&nbsp;6.42; 25&nbsp;Mon&nbsp;5.14; 26/α&nbsp;Mon&nbsp;6.15; 27&nbsp;Mon&nbsp;4.93; 28/V645&nbsp;Mon&nbsp;4.69; 29/ζ&nbsp;Mon&nbsp;4.36

:**Réaltaí suntasacha eile:**
:* R Monocerotis 10-12 – réalta athraitheach, ar NGC 2261
:* HD 46375 7.84 – pláinéad eachtarghréine
:* HD 52265 6.30 – pláinéad eachtarghréine
:* Ross 614 – dúbailte 11.13, 14.60; i measc na réaltaí is gaire
:* V838 Mon – réalta athraitheach, nóva

## Féach fosta
* Sonraí réaltmhéadracha ag baint leis an Aonbheannach

## Naisc sheachtracha
* Yale Bright Star Catalog
* an tAonbheannach ar shuíomh Robin Gatter
* Ian Ridpath's Star Tales
* an tAonbheannach agus miotaseolaíocht an Domhain 
* an tAonbheannach ar shuíomh Richard Dibon-Smith
* Peoria Astronomical Society: an tAonbheannach 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: an tAonbheannach

## Tagairtí
* 

Aonbheannach