open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acmena

Seanainm ar ghéineas a chuimsigh toir agus crainn san fhine mhiortail *Myrtaceae*.  Rinne Augustin Pyramus de Candolle cur síos foirmiúil ar an ngéineas den chéad uair sa bhliain 1828 ina leabhar *Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis*.

I measc na speiceas bhí:

* *Acmena divaricata*, comhchiallach anois le *Syzygium divaricatum* (Merr. & LMPerry) Craven & Biffin
* *Acmena graveolens*, comhchiallach anois le *Syzygium graveolens* (FMBailey) Craven & Biffin 
* *Acmena hemilampra*, comhchiallach anois le *Syzygium hemilamprum* (F.Muell.) Craven & Biffin 
* *Acmena ingens*, comhchiallach anois le *ingens Syzygium* (F.Muell. ex C.Moore) Craven & Biffin 
* *Acmena macrocarpa*, comhchiallach anois le *Syzygium graveolens* (FMBailey) Craven & Biffin 
* *Acmena resa*, comhchiallach anois le *Syzygium resa* (B.Hyland) Craven & Biffin 
* *Acmena smithii*, comhchiallach anois le *Syzygium smithii* (Poir.) Niedh. 

## Tagairtí
Acalypha

Géineas de phlandaí bláthanna san fhine Euphorbiaceae is ea ***Acalypha***. Is é an t-aon ghéineas san fhothreibh **Acalyphinae**. Tá sé ar cheann de na géinis is mó san fhine, le thart ar 450–460 speiceas ann. Is as an tSean-Ghréigis  (“neantóg”) a thagann ainm an ghéinis *Acalypha*, mar gheall ar na duilleoga atá cosúil le neantóg. San fhómhar, tagann dath dearg ar nós copair ar na speicis atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh; bíonn siad neamhfheiceálach an chuid eile den bhliain.

Faightear an géineas go príomha sna trópaicí agus sna fothrópaicí; tá thart ar 60% de na speicis i gCríocha Mheiriceá agus thart ar 30% san Afraic.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
George Graham (déantóir clog)

Déantóir clog, ceapadóir agus geofhisiceoir Sasanach ab ea **George Graham** (Kirklinton, Cumberland, 7 Iúil 1673 – Londain, 20 Samhain 1751). Ball de Chumann na gCarad a bhí ann dála a chomhghleacaí, Thomas Tompion. Sa bhliain 1688 agus é 15 bliana d'aois thug sé aghaidh ar Londain le dul chun oibre faoi Tompion. Ní ba dhéanaí, phós sé Elizabeth Tompion, neacht le Thomas.

D'éirigh Graham ina chomhpháirtí de Thomas Tompion sna blianta deiridh. Cuirtear ina leith roinnt feabhsúchán i ndearadh na gclog luasctha, an luascadán mearcair agus i mionsamhlacha clogoibritheacha na bpláinéad (*orreries*). Rinneadh Máistir Chuideacht Onórach na nDéantóirí Clog de sa bhliain 1722. 

Ar an líon mór printíseach a d'oibrigh faoi Graham bhí Thomas Mudge, duine a bhain amach clú dó féin mar dhéantóir clog freisin. Chaith sé seo na blianta 1730–1738 ag obair faoi Graham.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1673
Catagóir:Básanna i 1751
Catagóir:Déantóirí clog Sasanacha
Bernie Sanders

Is Seanadóir na Stát Aontaithe é **Bernie Sanders** (r. Brooklyn, 8 Meán Fómhair 1941) ó Stát Vermont. Toghadh mar iarrthóir neamhspleách é ach is ball den Pháirtí Daonlathach ón mbliain 2015 agus tá sé ar lorg ainmniúchán na nDaonlathach mar uachtarán. Toghadh go dtí an Seanad é den chéad uair sa bhliain 2007. 

Rugadh in Brooklyn, Nua-Eabhrac é. Chuaigh sé go hOllscoil Chicago in Chicago, Illinois tar éis na hardscoile. Bhain sé amach céim i riarachán poiblí. Thug sé aghaidh ar Burlington, Vermont sa bhliain 1968. Toghadh é mar mhéara Burlington sna 1970idí. 

## Naisc
* Suíomh Idirlín Seanaid

Catagóir:Daoine a rugadh i 1941
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Brooklyn, Nua-Eabhrac
Catagóir:Feiminigh
Catagóir:Fir
Catagóir:Giúdaigh
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha
Catagóir:Gníomhaithe timpeallachta
Catagóir:Méaraí
Catagóir:Pobalóirí
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Sóisialaithe
Derek Jacobi

Is aisteoir Sasanach é **Sir Derek George Jacobi** (a rugadh ar an 22 Deireadh Fómhair 1938). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Daoine beo
Acrocomia

Géineas de chuid na pailmeacha atá dúchasach do na neo-trópaicí, ó Mheicsiceo sa tuaisceart, trí Mheiriceá Láir agus an Mhuir Chairib, agus trí Meiriceá Theas ó dheas go dtí an Airgintín.
## Tagairtí

Catagóir:Genera de chuid Arecales
Catagóir:Acrocomia
Actaea (planda)

Géineas de phlandaí bláthanna is ea ***Actaea***, de chuid na fine ''Ranunculaceae'',  ar a dtugtar go coitianta 'Fuath na míolta bán' nó 'Bugbane' sa Bhéalra, dúchasach sna réigiúin fothrópaiceacha, measartha agus fo-artach de chuid na hEorpa, na hÁise agus Mheiriceá Thuaidh, ach tá an chuid is mó eindéimeacht de chodanna de Mheiriceá Thuaidh.

Catagóir:Ranunculaceae
Catagóir:Genera de chuid Ranunculaceae
Catagóir:Plandaí nimhiúil
Ada (magairlín)

Géineas is ea ***Ada***, i dtrádáil na gairneoireachta, de 16 speiceas, san fhine (Orchidaceae), fhofhine Epidendroideae, treibh Cymbidieae, fhotheibh Oncidiinae, ordghrúpa Oncidium. Is é sonraitheoir an speicis ná *Ada aurantiaca*.

## Tagairtí

Catagóir:Genera Magairlín

Catagóir:Magairlíní eipifíteacha
Adansonia

Is éard is **Adansonia** ann ná géineas de chrainn duillsilteacha a aithnítear go coitianta mar **baobab**. Bíonn siad le fail i réigiúin thirime in Madagascar, san Afraic, san Araib agus san Astráil. Tagann ainm an ghéinis ó ainm an nádúraí agus taiscéalaí úd ón Fhrainc, Michel Adanson. Eisean a rinne cur síos den chéad uair ar an speiceas de bhaobab ar a dtugtar *Adansonia digitata*.

## Tagairtí

Catagóir:Adansonia
Ronnie Corbett

B'aisteoir Albanach é **Ronald Balfour "Ronnie" Corbett** (4 Nollaig 1930 – 31 Márta, 2016). 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Albanacha
Catagóir:Daoine as Dún Éideann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1930
Catagóir:Básanna in 2016
Acradenia

Géineas de chrainn ón Astráil is ea ***Acradenia***, a bhfuil dhá speiceas ann:

**[[Acradenia euodiiformis]]* (F.Muell.) T.G.Hartley, dúchasach do New South Wales agus Queensland.
**[[Acradenia frankliniae]]* Milligan ex Kippist, dúchasach don Tasmáin.

## Tagairtí

 
Catagóir:Genera de chuid na Rutaceae
Catagóir:Sapindales na hAstráile
The Jungle Book (scannán 2016)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***The Jungle Book*** a rinneadh sa bhliain 2016.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 2016
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Herman Melville

Úrscéalaí, gearrscéalaí agus file Meiriceánach a rugadh i Nua-Eabhrac ab ea **Herman Melville** (1 Lúnasa, 1819 – 28 Meán Fómhair, 1891). Na mór-shaothair a tháinig óna pheann ná *[[Moby-Dick]]* (1851), *[[Typee]]* (1846), agus *[[Billy Budd, Sailor]]* (1891). 

## Tagairtí

Catagóir:Úrscéalaithe Meiriceánacha
Catagóir:Gearrscéalaithe Meiriceánacha
Catagóir:Filí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Nua-Eabhrac
Catagóir:Daoine a rugadh i 1819
Catagóir:Básanna i 1891
F. Scott Fitzgerald

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i St. Paul, Minnesota ab ea **Francis Scott Key Fitzgerald** (24 Meán Fómhair 1896 – 21 Nollaig, 1940). 

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1896
Catagóir:Básanna i 1940
Foirtchern

Taoiseach cogaidh Briotanach na 5ú haois ab ea **Foirtchern**.

Catagóir:An Bhreatain Mhór
Catagóir:Na Ceiltigh
Adenia

Géineas plandaí bláthanna san fhine Passifloreaceae (lusanna na páise) is ea ***Adenia***. Faightear iad i dtrópaicí agus i bhfothrópaicí an tSean-Domhain. Is iad Madagascar, oirthear agus iarthar na hAfraice trópaicí, agus Oirdheisceart na hÁise lárionaid na héagsúlachta. Tagann ainm an ghéinis ó “aden”, ainm an phlanda san Araibis de réir Peter Forsskål, údar an ghéinis.

Is plandaí ilbhliantúla iad na speicis in *Adenia*, ach tá go leor foirmeacha éagsúla ann, luibheanna, féithleoga, toir, agus crainn san áireamh. Is plandaí súmhara go leor acu, agus is “pacacóil” cuid eile — plandaí a bhfuil stoc an-tiubh acu i gcomparáid lena n-airde agus gan mórán craobhacha. Tá fréamhraí snáithíneacha ag cuid de na speicis, agus tháirgeann roinnt eile tiúbair. Faightear speicis *Adenia* i ngnáthóga éagsúla, ó ghaineamhlaigh thirime na hAfraice go foraoisí báistí in Oirdheisceart na hÁise. Tá thart ar 100 speiceas sa ghéineas.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Adenandra

Géineas de thor síorghlas san fhine Rutaceae is ea **Adenandra**. Bíonn an géineas dúchasach don Afraic Theas. Tá baint ag na plandaí leis an fhine Citrus, agus bíonn faireoga ola sna duilleoga agus tagann siad dea-bholadh sainiúil amach astu. Tagann an t-ainm * Adenandra * ón Ghréigis αδένα* Adenas *, faireog; agus  άνδρας* Andras *, fear. Bíonn duilleoga beaga agus gainniúla air,  neamhghasánach nó beagnach neamhghasánach. Bíonn cúig pheitil ar na bláthanna feiceálacha, agus bíonn dath bándearg nó bán orthu. Saothraíonn garraíodóirí Adenandras toisc go bhfuil siad ornáideach agus aramatach.

## Speicis
Tá thart ar 18 speiceas 'Adenandra' * anseo, lena n-áirítear: 
**Adenandra brachyphylla*
**Adenandra fragrans* 
**Adenandra gummifera*
**Adenandra mundiifolia*
**Adenandra obtusata*
**Adenandra vilosa*
**Adenandra viscida*
**Adenandra uniflora'' 

Catagóir:Rutaceae
Adromischus

Géineas plandaí blátha san fhine Crassulaceae is ea ***Adromischus***. Is plandaí so-iomadaithe iad a bhfuil duilleoga súmhara orthu. Táid dúchasach i ndeisceart na hAfraice. Tagann ainm eolaíoch an ghéinis ó na focail Gréigise *adros* (=tiubh) agus *mischos* (=gas).

## Nótaí

Catagóir:Plandaí
Aeonium

Géineas san fhine Crassulaceae is ea **Aeonium** ina bhfuil thart ar 35 speiceas de phlandaí súmhara, fothrópaiceacha. Tá an-tóir i measc gairneoirí ar roinnt de na speicis. Tagann ainm an ghéinis ó "aionos" (*gan aois*) na Sean-Ghréigise. Cé go bhfuil an chuid is mó díobh dúchasach do na hOileáin Chanáracha, faightear cuid eile in Maidéara, i Maracó, agus san Afraic Thoir (mar shampla i Sléibhte Semien san Aetóip). Tugadh isteach i gCalifornia roinnt díobh.

## Tagairtí
Aerides

Is géineas laistigh d'fhine na magairlíní (*Orchidaceae*) é ***Aerides***. Is grúpa magairlíní eipifíte trópaiceacha é a fhásann go príomha in ísealchríocha na hÁise trópaicí, ón India go deisceart na Síne go dtí an Nua-Ghuine. Tá meas orthu sa ghairneoireacht mar gheall ar a mbláthanna feiceálacha cumhra ildaite.

Tagraíonn ainm an ghéinis do phatrún fáis eipifíteach an speicis, agus ciallaíonn sé “aerphlanda” go litriúil. Rinne João de Loureiro cur síos ar an speiceas eiseamláire, *Aerides odorata*, sa bhliain 1790. Úsáidtear an giorrúchán **Aer** ar an ngéineas i dtrádáil na gairneoireachta.

## Speicis
Aithnítear na speicis seo a leanas ó mhí an Mheithimh 2014.

# *Aerides augustiana* Rolfe - Na hOileáin Fhilipíneacha
# *Aerides crassifolia* C.S.P. Parish ex Burb. - Assam, an Ind-Sín
# *Aerides crispa* Lindl. - iarthar na hIndia
# *Aerides emericii* Rchb.f. - Oileáin Andaman agus Nicobar
# *Aerides falcata* Lindl. & Paxton - Yunnan, an Ind-Sín
# *Aerides houlletiana* Rchb.f. - an Ind-Sín
# Aerides huttonii (Hook.f. ) JHVeitch - an tSulaivéis
# *Aerides inflexa* Teijsm. & Binn. - Borneo, an tSulaivéis
# *Aerides × jansonii* Rolfe - Maenmar *(A. falcata × A. odorata)*
# *Aerides krabiense* Seidenf. - An Téalainn, an Mhalaeisia
# *Aerides lawrenceae* Rchb.f. - Na hOileáin Fhilipíneacha
# *Aerides leeana* Rchb.f. - Na hOileáin Fhilipíneacha
# *Aerides macmorlandii* B.S.Williams - An India
# *Aerides maculosa* Lindl. - An India
# *Aerides multiflora* Roxb. - An India, na Himiléithe, Neipeal, An Bhútáin, Assam, Oileáin Andaman, an Ind-Sín
# *Aerides odorata* Lour. - Yunnan, Guangdong, an India, na Himiléithe, an Bhanglaidéis, Neipeal, Oileáin Andaman agus Nicobar, an Ind-Sín, Na hOileáin Fhilipíneacha, an Mhalaeisia, an Indinéis
# *Aerides orthocentra* . Hand.-Mazz. - Yunnan
# *Aerides quinquevulnera* Lindl. - Na hOileáin Fhilipíneacha, an Nua-Ghuine
# *Aerides ringens* (Lindl. ) C.E.C.Fisch. i JSGamble - India, Srí Lanca, Oileáin Andaman
# *Aerides roebelenii* Rchb.f. - Na hOileáin Fhilipíneacha
# *Aerides rosea* Lodd. ex Lindl. & Paxton - Guangxi, Guizhou, Yunnan, An Bhútáin, Assam, an India, Laos, Maenmar, An Téalainn, Vítneam
# *Aerides rubescens* (Rolfe) Schltr. - Vítneam
# *Aerides savageana* AHKent i H.J.Veitch - Na hOileáin Fhilipíneacha
# *Aerides shibatiana* Boxall ex Náves i F.M.Blanco - Na hOileáin Fhilipíneacha
# *Aerides sukauensis* Shim - Sabah
# *Aerides thibautiana* Rchb.f. - an tSulaivéis
# *Aerides timorana* Miq. - Tíomór† (díofa de réir dealraimh; níor bailíodh é ó 1849)

## Tagairtí

Catagóir:Magairlíní eipifíteacha
Catagóir:Eipifítí
Aethionema

Géineas plandaí bláthanna laistigh d'fhine na Brassicaceae is ea ***Aethionema***. Níl aon ainm dúchasach Gaeilge orthu, ach tugtar *stonecresses* orthu i mBéarla. Fásann an planda go nádúrtha ar shléibhte grianmhara aolchloiche san Eoraip agus in Iarthar na hÁise, go háirithe sa Tuirc.

## Sanasaíocht
Tagann an t-ainm Laidine *Aethionema* ón tsean-Ghréigis αἴθειν “tine a adhaint nó a fhadú” + νῆμα “snáithe, snáth”.

## Speicis

* *[[Aethionema alanyae]]* H.Duman
* *[[Aethionema alidaghenicum]]* Yild.
* *[[Aethionema annuum]]* Yild.
* *[[Aethionema apetalum]]* Yild. & Kiliç
* *[[Aethionema arabicum]]* (L.) Andrz. ex DC.
* *[[Aethionema armenum]]* Boiss.
* *[[Aethionema bingoelicum]]* Yild. & Kiliç
* *[[Aethionema capitatum]]* Boiss. & Balansa
* *[[Aethionema carlsbergii]]* Strid & Papan.
* *[[Aethionema carneum]]* (Banks & Sol.) B.Fedtsch.
* *[[Aethionema compactum]]* (Hartvig & Å.Strid) Yild.
* *[[Aethionema cordatum]]* (Desf.) Boiss.
* *[[Aethionema coridifolium]]* DC.
* *[[Aethionema demirizii]]* P.H.Davis & Hedge
* *[[Aethionema diastrophis]]* Bunge
* *[[Aethionema dincii]]* Yild.
* *[[Aethionema dumanii]]* Vural & Adigüzel
* *[[Aethionema dumelicum]]* Yild.
* *[[Aethionema edentulum]]* N.Busch
* *[[Aethionema erinaceum]]* (Boiss.) Khosravi & Mumm.
* *[[Aethionema ertughrulii]]* Yild.
* *[[Aethionema erzincanum]]* Kandemir & Aytaç
* *[[Aethionema eunomioides]]* (Boiss.) Bornm.
* *[[Aethionema fimbriatum]]* Boiss.
* *[[Aethionema froedinii]]* Rech.f.
* *[[Aethionema gileadense]]* Post
* *[[Aethionema glaucinum]]* Greuter, Burdet, I.A.Andersson, Carlström, Franzén, Karlén & Nybom
* *[[Aethionema grandiflorum]]* Boiss. & Hohen.
* *[[Aethionema heterocarpum]]* J.Gay
* *[[Aethionema heterophyllum]]* (Boiss. & Buhse) Boiss.
* *[[Aethionema huber-morathii]]* P.H.Davis & Hedge
* *[[Aethionema karamanicum]]* Ertugrul & Beyazoglu
* *[[Aethionema kilicii]]* Yild.
* *[[Aethionema lepidioides]]* Hub.-Mor.
* *[[Aethionema levandowskyi]]* N.Busch
* *[[Aethionema lycium]]* I.A.Andersson, Carlström, Franzén, Karlén & H.Nybom
* *[[Aethionema marashicum]]* P.H.Davis
* *[[Aethionema membranaceum]]* DC.
* *[[Aethionema munzurense]]* P.H.Davis & Yild.
* *[[Aethionema orbiculatum]]* (Boiss.) Hayek
* *[[Aethionema ozbekii]]* Yild.
* *[[Aethionema papillosum]]* P.H.Davis
* *[[Aethionema retsina]]* Phitos & Snogerup
* *[[Aethionema rhodopaeum]]* D.K.Pavlova
* *[[Aethionema sabzevaricum]]* Khosravi & Joharchi
* *[[Aethionema saxatile]]* (L.) W.T.Aiton
* *[[Aethionema schistosum]]* Boiss. & Kotschy
* *[[Aethionema semnanensis]]* Mozaff.
* *[[Aethionema speciosum]]* Boiss. & A.Huet
* *[[Aethionema spicatum]]* Post
* *[[Aethionema stylosum]]* DC.
* *[[Aethionema subulatum]]* (Boiss. & Heldr.) Boiss.
* *[[Aethionema syriacum]]* (Boiss.) Bornm.
* *[[Aethionema thesiifolium]]* Boiss. & Heldr.
* *[[Aethionema thomasianum]]* J.Gay
* *[[Aethionema transhyrcanum]]* (Czerniak.) N.Busch
* *[[Aethionema turanicum]]* Yild.
* *[[Aethionema turcica]]* H.Duman & Aytaç
* *[[Aethionema virgatum]]* (Boiss.) Hedge
* *[[Aethionema yildirimlii]]* Kiliç

## Tagairtí

 
Catagóir:Plandaí
Agapetes

Géineas san fhine Ericaceae is ea **Agapetes**. Tomacha atá i gceist. Coitianta i ngairdíní iad cuid de na speicis in Agapetes.
Aesculus

Áirítear 13–19 speiceas plandaí bláthanna sa ghéineas **Aesculus**, iad go léir san fhine Sapindaceae. Tá siad dúchasach don Leithsféar Thuaidh, 6 cinn dúchasach do Mheiriceá Thuaidh agus 7–13 cinn don Eoráise.
Aglaomorpha (planda)

Géineas raithní is ea ***Aglaomorpha*** i bhfofhine *Drynarioideae* d'fhine *Polypodiaceae*.  Úsáideann an Pteridophyte Phylogeny Group an t-ainm seo ina aicmiú 2016 (PPG I), ach úsáideann foinsí eile ***Drynaria***. De réir PPG I, tá thart ar 50 speiceas sa ghéineas. 

Tá na plandaí sa ghéineas seo dúchasach don Afraic thrópaiceach, don Áise Theas, don Áise Thoir, d'Oirdheisceart na hÁise, don Astráil agus don Aigéine. Tá tábhacht eacnamaíoch ag baint le speicis áirithe mar phlandaí leighis.

Catagóir:Plandaí
Aglaonema

Géineas de phlandaí bláthanna is ea **Aglaonema** de chuid na fine Araceae. Tá siad dúchasach sna réigiúin thropaiceacha agus fhothropaiceacha de chuid na hÁise agus na Nua-Ghuine. Plandaí "síorghlasa Síneacha" a thugtar orthu uaireanta i mBéarla. Fásann siad go réidh faoi scáth ach tá siad leochaileach maidir le fuacht (chomh híseal le 59°F/15°C). Bíonn siad nimhiúil.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Cur síos ar Aglaonema ag aroid.org. Arna rochtain ar 9 Ean. 2016 

Catagóir:Araceae
Agrimonia

Géineas plandaí bláthanna ilbhliantúla san fhine  Rosaceae is ea ***Agrimonia*** (ón nGréigis ), ar a dtugtar go coitianta **marbhdhraighean** nó **airgeadán**. Tá idir 12 agus 15 speiceas sa ghéineas, dúchasach do na réigiúin mheasartha sa Leathsféar Thuaidh, le speiceas amháin san Afraic. Fásann na plandaí seo idir 0.5m agus 2m ar airde. Duilleoga cleiteacha idirbhriste, agus bláthanna beaga buí ar dhias amháin (gan craobhacha de ghnáth).

## Speicis
**[[Agrimonia eupatoria]]*
**[[Agrimonia gryposepala]]*
**[[Agrimonia incisa]]*
**[[Agrimonia coreana]]*
**[[Agrimonia microcarpa]]*
**[[Agrimonia nipponica]]*
**[[Agrimonia parviflora]]*
**[[Agrimonia pilosa]]*
**[[Agrimonia procera]]*
**[[Agrimonia pubescens]]*
**[[Agrimonia repens]]*
**[[Agrimonia rostellata]]*
**[[Agrimonia striata]]*

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Ageratum

Géineas plandaí bláthanna san fhine Asteraceae is ea ***Ageratum*** (Gaeilge: *aigéaratam*), idir bliantóga agus ilbhliantóga. Tá 40-60 speiceas ann, an chuid is mó díobh i Meicsiceo agus i Meiriceá Láir, cé go bhfuil ceithre cinn dúchasach do na Stáit Aontaithe.

## Tagairtí

Catagóir:Asteraceae
Agrostis

Tugtar ***agrostis*** ar ghrúpa mór plandaí i bhfine na bhféar (*Poaceae*). Faightear na speicis sa ghéineas seo i ngach tír ar domhan, nach mór. Úsáidtear iad go minic i bplásóga.

Catagóir:Poaceae
Aichryson

Géineas is ea ***Aichryson*** ina bhfuil 15 speiceas de phlandaí súmhara fothrópaiceacha. Dúchasach do na hAsóir den chuid is mó le roinnt speiceas ar Mhaidéara agus i Maracó, agus ceann amháin sa Phortaingéil.

Tagann ainm an ghéinis ó na focail Ghréigise ἀεί (*aei*, “síor”) agus χρυσός (*chrysos*, “ór”).

## Tagairtí

Catagóir:Bláthanna
Liosta de charachtair Coronation Street (2016)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Coronation Street]]*** (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Coronation Street* den chéad uair sa bhliain 2016.

## Marta Zarek

## Rana Habeeb

## Lauren

## Freddie Smith

## Harry Platt

## Will Chatterton

## Pablo Duarte

## Clayton Hibbs

## Vinny Ashford

## Sonia Rahman

## Nathan Curtis

## Carachtair Eile

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2016
Liosta de charachtair Coronation Street (2015)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Coronation Street]]*** (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Coronation Street* den chéad uair sa bhliain 2015.

## Agnes Tinker

## Hamish Young

## Linda Hancock

## Gavin Rodwell

## Miley Windass

## Adrian Mortimer

## Cathy Matthews

## Dan Jones

## Joni Preston

## Dougie Ryan

## Caitlin Ryan

## Aidan Connor

## Alex Warner

## Jamie Bowman

## Johnny Connor

## Kate Connor

## Brendan Finch

## Nessa Warner

## Caz Hammond

Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2015
Liosta de charachtair Ros na Rún (2016)

Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é *[[Ros na Rún]]*. Is liosta é seo de na carachtair Ros na Rún. Bhí na carachtair seo a gcéad cuma in 2016.

## Cóilí Jackie

Bhí **Cóilí Jackie** (Máirtín Ó Dubhghaill) ar an gclár den chéad uair ar an 19 Eanáir, 2016.
 

## Rónán Ó Tuairisg

Bhí **Rónán Ó Tuairisg** (Maitias Ó Gríofa) ar an gclár den chéad uair ar an 19 Eanáir, 2016.

## Suzanne Flynn

Bhí **Suzanne Flynn** (Caitríona Ní Mhurchú) ar an gclár den chéad uair ar an 10 Márta, 2016. Mharaigh Andy Ó Neachtain (Stiofán Seoighe) í.

## Dr. de Cleir

Bhí **Dr. de Cleir** (Jacinta Ní Chonghaile) ar an gclár den chéad uair ar an 10 Bealtaine, 2016.

## Stuart Ó Bhrosnacháin

Bhí **Stuart Ó Bhrosnacháin** (Conall Ó Ciobháin) ar an gclár den chéad uair ar an 17 Bealtaine, 2016.

## Peatsaí Ó Riain

Bhí **Peatsaí Ó Riain** (Máirtín Jeamsie) ar an gclár den chéad uair ar an 17 Bealtaine, 2016.

## Colm Gallagher

Bhí **Colm Gallagher** (Pól Penrose) ar an gclár den chéad uair ar an 26 Bealtaine, 2016.

## Pól Ó Diomsaigh

Bhí **Pól Ó Diomsaigh** (Fionn Foley) ar an gclár den chéad uair ar an 26 Meán Fómhair, 2016.

## Muireann Uí Gharbháin

Bhí **Muireann Uí Gharbháin** (Eibhlín Ní Líonáird) ar an gclár den chéad uair ar an 10 Samhain, 2016.

## Tommy Ó Tuathail

Bhí **Tommy Ó Tuathail** (Pádraig Ó Flatharta) ar an gclár den chéad uair ar an 8 Nollaig, 2016 agus d'fhág sé ar an 20 Nollaig, 2016.

D'fhill sé ar an 31 Eanáir, 2019. Chuir sé ceamara isteach sa raidió do Chaitríona.

## Turlough Ó hAllúráin

Bhí **Turlough Ó hAllúráin** (Maitiú Ó Coimín) ar an gclár den chéad uair ar an 8 Nollaig, 2016.

## Geena Kennedy

Bhí **Geena Kennedy** (Rosie Ní Ghairbhigh) ar an gclár den chéad uair ar an 20 Nollaig, 2016. Tagann Geena don phósadh idir Deirdre Daly (Máirín de Buitléir) agus Mack Ó Riain (Pól Ó Gríofa).

## Ferdia Mac Aodha

Bhí **Ferdia Mac Aodha** (Aodh Mac Eachmharcaigh) ar an gclár den chéad uair ar an 27 Nollaig, 2016. Tagann Ferdia don phósadh idir Deirdre Daly (Máirín de Buitléir) agus Mack Ó Riain (Pól Ó Gríofa).

## Carachtair Eile

## Tagairtí

Catagóir:Ros na Rún
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2016
Henry Miller

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i Yorkville, Manhattan, ab ea **Henry Valentine Miller ** (26 Nollaig 1891 – 7 Meitheamh 1980). 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1891
Catagóir:Básanna i 1980
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Nicholas Lyndhurst

Is aisteoir Sasanach é **Nicholas Simon Lyndhurst** a rugadh ar an 20 Aibreán 1961 in Emsworth, Hampshire. 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Only Fools and Horses
Catagóir:Daoine beo
Dervla Kirwan

Is ban-aisteoir Éireannach í **Dervla Kirwan** a rugadh ar an 24 Meán Fómhair 1971 i mBaile an Teampaill, Baile Átha Cliath.

Catagóir:Ban-aisteoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
An Astráil i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac **An Astráil** páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2015.

## Iomaitheoirí
[mion|Dami Im ag cur i láthair i [Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016|2016]]

## Pointí

Seo iad na sé tír is fichead ba mhó a thug pointí don Astráil sa *teileavóta* i mbabhtaí ceannais idir 2016, nuair a tugadh an córas vótála reatha isteach, agus 2024:

Leis sin, seo iad na deich dtír ba mhó gur thug a *ngiúiréithe* pointí don Astráil le linn na tréimhse céanna:

## Tagairtí

Catagóir:Tíortha i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Fort Worth, Texas

Cathair i lár thuaisceart Texas is ea **Fort Worth**. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1849 ar chnoc os cionn an Abhainn Trinity. Tá an chathair gar do Dallas. Sa bhliain 2010 fuarthas 812,338 duine ina gcónaí in Fort Worth.

lár|550px|Spéirlíne Fort Worth

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Ralph Waldo Emerson

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i mBostún, Massachusetts ab ea **Ralph Waldo Emerson** (25 Bealtaine 1803 – 27 Aibreán 1882). 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1803
Catagóir:Básanna i 1882
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1803
Catagóir:Básanna i 1882
Tennessee Williams

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i gColumbus, Mississippi ab ea **Thomas Lanier "Tennessee" Williams III** (26 Márta, 1911 – 25 Feabhra 1983). 

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1911
Catagóir:Básanna i 1983
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 5)

Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 5 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.

## Foireann Bressie

## Foireann Rachel

## Foireann Kian

## Foireann Una

## Tagairtí
Netflix

Is ilnáisiúntach Meiriceánach é **Netflix Inc**,  an tseirbhís sruthaithe is mó ar domhan. Bunaíodh an comhlacht ar an 29ú Lúnasa 1997. Ach níor thosaigh an fís-sruthú ach sa bhliain 2007; d'athraigh Netflix nósanna teilifíse as éadan i ndiaidh sin. Caithfidh Netflix ardchaighdéan de shraitheanna agus scannáin a chur amach ionas gur fiú é íoc as an tseirbhís gach mí.  

## Síntiúis
Bhí 103.95m custaiméirí ag Netflix i mí Iúil 2017.  

I rith na paindéime Covid, mheall Netflix níos mó daoine arís le bheith ina síntiúsóirí.   

I ndiaidh tréimhse fhada fáis mar an phríomhsheirbhís sruthaithe, tá Netflix i láthair na huaire in iomaíocht le comhlachtaí eile. I ndiaidh praghsanna níos airde agus seirbhísí eile ag teacht chun cinn, tá Netflix ag streachailt sna 2020idí. Ach tá an lucht féachana ag baint úsáid go minic as níos mó ná seirbhís sruthaithe amháin na laethanta seo.

## In Éirinn
Tháinig Netflix ar an margadh in Éirinn ar an 9ú Eanáir 2012, ar dtús ar praghas €6.99/mí.  

In Éirinn a taifeadadh cuid de na cláir is mó iomrá ar an tseirbhís, *Wednesday, Vikings: Valhalla* agus *Grown* *Ups.*  

Sa bhliain 2025,  bhí fotheidil Ghaeilge curtha ag Netflix le ceann dá gcláir den chéad uair.  Tá  fotheidil Ghaeilge ar fáil don tsraith ''House of Guinness''*.*  Dúirt Netflix go bhfuil na fotheidil Ghaeilge ann mar chuid dá soláthar dá síntiúsóirí in Éirinn agus dá dtacaíocht d’earnáil scannánaíochta na hÉireann.  

## Féach freisin

* Meáin sruthaithe

## Tagairtí


Catagóir:Siamsaíocht
Catagóir:Teilifís
Catagóir:Sruthú
Catagóir:Tionscal na meán
Jack London

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i San Francisco, California ab ea **John Griffith "Jack" London** (rugadh **John Griffith Chaney**.  (12 Eanáir, 1876 – 22 Samhain 1916). 

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1876
Catagóir:Básanna i 1916
Éire i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac **Éire** páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1965. 

## Iomaitheoirí
[mion|[Ryan O'Shaughnessy ag cur i láthair i 2018|302x302px]]


## Pointí

Seo iad na trí thír déag ba mhó a thug pointí d'Éirinn, sa *teileavóta*, i mbabhtaí ceannais idir 2016 agus 2024:

Leis sin, seo iad na haon tír déag ba mhó gur thug a *ngiúiréithe* pointí d'Éirinn le linn na tréimhse céanna:

## Tagairtí

Catagóir:Tíortha i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
An Ríocht Aontaithe i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac **An Ríocht Aontaithe** páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1957.

## Iomaitheoirí
[mion|Lucy Jones ag cur i láthair i [Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2017|2017|270x270px]]

## Pointí

Seo iad na ceithre thír déag ba mhó a thug pointí sa *teileavóta* don Ríocht Aontaithe i mbabhtaí ceannais idir 2016, nuair a cuireadh an córas vótála reatha i bhfeidhm, agus 2024:

Leis sin, seo iad an dá thír déag ba mhó gur thug a *ngiúiréithe* pointí don Ríocht Aontaithe le linn na tréimhse céanna:

## Tagairtí

Catagóir:Tíortha i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
The Lion Guard

Is sraith theilifíse Mheiriceánach é ***The Lion Guard*** atá ag craoladh ar Disney Junior agus Disney Channel.

Beidh tríú sraith den chlár ann.

## Carachtair
### Príomhcharachtair
* Kion - Max Charles
* Fuli - Diamond White
* Beshte - Dusan Brown
* Ono - Atticus Shaffer
* Bunga - Joshua Rush

### Alumnas Lion King
* Simba (guthaithe ag Rob Lowe)
* Nala (guthaithe ag Gabrielle Union)
* Kiara (guthaithe ag Eden Riegel)
* Timon (guthaithe ag Kevin Schon)
* Pumbaa (guthaithe ag Ernie Sabella)
* Rafiki (guthaithe ag Khary Payton)
* Zazu (guthaithe ag Jeff Bennett)
* Mufasa (guthaithe ag James Earl Jones i "Return of the Roar", Gary Anthony Williams sna heipeasóidí níos déanaí)
* Kovu (guthaithe ag Jason Marsden)
* Nuka (guthaithe ag Andy Dick)
* Vitani (guthaithe ag Lacey Chabert)

### Athfhillteach
* Tiifu (guthaithe ag Sarah Hyland)
* Zuri (guthaithe ag Madison Pettis)
* Jasiri (guthaithe ag Maia Mitchell)
* Pua (guthaithe ag Gerald C. Rivers)
* Basi (guthaithe ag Kevin Michael Richardson)
* Punda Milia (guthaithe ag Kevin Schon)
* Mbeya (guthaithe ag Howy Parkins)
* Hyrax (guthaithe ag Dee Bradley Baker)
* Porcupine Brothers (guthaithe ag Phil LaMarr agus Cam Clarke)
* Ma Tembo (guthaithe ag Lynette DuPree)
* Twiga (guthaithe ag Alex Cartana)
* Mbuni (guthaithe ag Kari Wahlgren)
* Muhanga (guthaithe ag Russi Taylor)
* Muhangus (guthaithe ag Khary Payton)
* Mtoto (guthaithe ag Justin Felbinger)
* Kambuni (guthaithe ag Mckenna Grace)
* Shauku (guthaithe ag Jacob Guenther)
* Kwato (guthaithe ag Lyons Luke Mathias)
* Gumba (guthaithe ag Jacquez Swanigan)
* Tamaa (guthaithe ag CJ Byrnes)
* Muhimu (guthaithe ag Kari Wahlgren)
* Swala (guthaithe ag Tunisia Hardison)

### Naimhde
* Outlander Hyenas:
** Janja (guthaithe ag Andrew Kishino)
** Cheezi (guthaithe ag Vargus Mason)
** Chungu (guthaithe ag Kevin Schon)
* Mzingo (guthaithe ag Greg Ellis)
** Mwoga (guthaithe ag Cam Clarke)
* Makuu (guthaithe ag Blair Underwood)
* Ushari (guthaithe ag Christian Slater)
* Reirei (guthaithe ag Ana Gasteyer)
** Goigoi (guthaithe ag Phil LaMarr)
** Dogo (guthaithe ag Jacob Gunether)

## Eipeasóidí

## Fuaimrian

## Tagairtí

Catagóir:Cartúin
Catagóir:The Lion King
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2016
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Catagóir:Cláir do pháistí
2003 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2003.

## Eachtraí
*12 Bealtaine - Bhuaigh Phil Tufnell an dara sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*21 Bealtaine - Bhuaigh Ruben Studdard an dara sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*25 Iúil – Bhuaigh Cameron Stout *[[Big Brother 4]]*
*20 Nollaig – Bhuaigh Michelle McManus an dara sraith *[[Pop Idol]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna
* 12 Meitheamh - Gregory Peck, aisteoir Meiriceánach (r. 1916)
* 29 Meitheamh - Katharine Hepburn, aisteoir Meiriceánach (r. 1907)

## Tagairtí

Catagóir:2003
2004 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2004.

## Eachtraí
*9 Feabhra - Bhuaigh Kerry Katona an tríú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*6 Bealtaine - Chríochnaigh *[[Friends]]* ar NBC
*15 Bealtaine - Thosaigh *[[Strictly Come Dancing]]* ar BBC One
*26 Bealtaine - Bhuaigh Fantasia Barrino an tríú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*3 Iúil - Bhuaigh Natasha Kaplinsky le Brendan Cole an chéad sraith *[[Strictly Come Dancing]]*
*6 Lúnasa – Bhuaigh Nadia Almada *[[Big Brother 5]]*
*4 Meán Fómhair - Thosaigh *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]* ar ITV
*6 Nollaig - Bhuaigh Joe Pasquale an ceathrú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*11 Nollaig - Bhuaigh Steve Brookstein an chéad sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*11 Nollaig - Bhuaigh Jill Halfpenny le Darren Bennett an dara sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna
* 1 Iúil - Marlon Brando - aisteoir Meiriceánach (r. 1924)
* 22 Samhain - Stephen Mallatratt, aisteoir agus scríbhneoir teilifíse agus drámaíochta Sasanach (r. 1947)

## Tagairtí

Catagóir:2004
2005 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2005.

## Eachtraí
*23 Eanáir – Bhuaigh Mark "Bez" Berry *[[Celebrity Big Brother 3]]*
*25 Bealtaine - Bhuaigh Carrie Underwood an cheathrú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*12 Lúnasa – Bhuaigh Anthony Hutton *[[Big Brother 6]]*
*5 Nollaig - Bhuaigh Carol Thatcher an cúigiú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*17 Nollaig - Bhuaigh Shayne Ward an dara sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*17 Nollaig - Bhuaigh Darren Gough le Lilia Kopylova an tríú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

#### Tíortha eile

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna
* 12 Eanáir - Amrish Puri, aisteoir Indiach (r. 1932)
* 23 Eanáir - Johnny Carson, láithreoir teilifíse Meiriceánach (r. 1925)

## Tagairtí

Catagóir:2005
2006 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2006.

## Eachtraí
*14 Eanáir - Thosaigh *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*27 Eanáir – Bhuaigh Chantelle Houghton *[[Celebrity Big Brother 4]]*
*4 Márta - Bhuaigh Gaynor Faye le Daniel Whiston an chéad sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*24 Bealtaine - Bhuaigh Taylor Hicks an chúigiú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*18 Lúnasa – Bhuaigh Pete Bennett *[[Big Brother 7]]*
*1 Nollaig - Bhuaigh Matt Willis an séú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*16 Nollaig - Bhuaigh Leona Lewis an tríú sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*23 Nollaig - Bhuaigh Mark Ramprakash le Karen Hardy an cheathrú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna

## Tagairtí

Catagóir:2006
Lexington, Massachusetts

Baile mór i gContae Middlesex, in oirthear Massachusetts, sna Stáit Aontaithe, is ea **Lexington**. Bunaíodh an baile sa bhliain 1641. Tá clú ar Lexington mar an áit inar scaoileadh na chéad urchair le linn Réabhlóid Mheiriceá: tharla Cath Lexington ar 19 Aibreán 1775. Déantar comóradh ar Chathanna Lexington agus Concord i Massachusetts gach bliain ar Lá na dTírghráthóirí (*Patriots Day*) ar an 3ú Luan de mhí Aibreáin.

Sa bhliain 2010 bhí 31,394 duine ina gcónaí in Lexington in 11,100 teaghlach. Tháinig rath ar Lexington sna 1960idí agus 1970idí, go príomha mar thoradh ar fhorbairt na gcomhlachtaí ardteic ar feadh Rúta 128 sna blianta úd. Fobhaile sách rachmasach de Bhostún atá ann anois.

Catagóir:Bailte in Massachusetts
2002 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2002.

## Eachtraí
*9 Feabhra – Bhuaigh Will Young an chéad sraith *[[Pop Idol]]*
*11 Feabhra - Thosaigh *[[CBBC]]* agus *[[CBeebies]]* ag craoladh sa Ríocht Aontaithe
*2 Márta - Thosaigh *[[BBC Four]]* ag craoladh sa Ríocht Aontaithe
*11 Meitheamh - Thosaigh *[[American Idol]]* ar Fox
*26 Iúil – Bhuaigh Kate Lawler *[[Big Brother 3]]*
*25 Lúnasa - Thosaigh *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]* ar ITV
*4 Meán Fómhair - Bhuaigh Kelly Clarkson an chéad sraith *[[American Idol]]*
*8 Meán Fómhair - Bhuaigh Tony Blackburn an chéad sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*29 Samhain – Bhuaigh Mark Owen *[[Celebrity Big Brother 2]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna

## Tagairtí

Catagóir:2002
2007 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2007.

## Eachtraí
*28 Eanáir – Bhuaigh Shilpa Shetty *[[Celebrity Big Brother 5]]*
*10 Márta - Bhuaigh Kyran Bracken le Melanie Lambert an dara sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*23 Bealtaine - Bhuaigh Jordan Sparks an séú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*9 Meitheamh - Thosaigh *[[Britain's Got Talent]]* ar ITV
*17 Meitheamh - Bhuaigh Paul Potts an chéad sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*31 Lúnasa – Bhuaigh Brian Belo *[[Big Brother 8]]*
*30 Samhain - Bhuaigh Christopher Biggins an seachtú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*15 Nollaig - Bhuaigh Leon Jackson an ceathrú sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*22 Nollaig - Bhuaigh Alesha Dixon le Matthew Cutler an chúigiú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna
* 8 Feabhra - Anna Nicole Smith - aisteoir Meiriceánach (r. 1967)

## Tagairtí

Catagóir:2007
2008 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2008.

## Eachtraí
*16 Márta - Bhuaigh Suzanne Shaw le Matt Evers an tríú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*21 Bealtaine - Bhuaigh David Cook an seachtú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*31 Bealtaine - Bhuaigh George Sampson an dara sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*5 Meán Fómhair – Bhuaigh Rachel Rice *[[Big Brother 9]]*
*5 Nollaig - Bhuaigh Joe Swash an ochtú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*13 Nollaig - Bhuaigh Alexandra Burke an cúigiú sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*20 Nollaig - Bhuaigh Tom Chambers le Camilla Dallerup an séú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

#### Tíortha eile

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Breitheanna

## Básanna
* 22 Eanáir - Heath Ledger, aisteoir Astrálach (r. 1979)
* 10 Feabhra - Roy Scheider, aisteoir Meiriceánach (r.1932)
* 19 Márta - Paul Scofield, aisteoir Sasanach (r.1922)
* 5 Aibreán - Charlton Heston, aisteoir Meiriceánach (r.1924)
* 9 Lúnasa - Bernie Mac, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (r. 1957)
* 26 Meán Fómhair - Paul Newman, aisteoir Meiriceánach (r.1925)
* 25 Nollaig - Eartha Kitt, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach (r.1927)

## Tagairtí

Catagóir:2008
2011 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2011.

## Eachtraí
### Eanáir
*1 Eanáir - Thosaigh *[[Mrs. Brown's Boys]]* ar RTÉ a hAon

### Feabhra
*21 Feabhra - Thosaigh *[[Mrs. Brown's Boys]]* ar BBC One

### Márta
*27 Márta - Bhuaigh Sam Attwater le Brianne Delcourt an séú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV

### Aibreán
*26 Aibreán - Thosaigh *[[The Voice (SA)|The Voice]]* ar NBC

### Bealtaine
*25 Bealtaine - Bhuaigh Scotty McCreery an deichiú sraith *[[American Idol]]* ar Fox

### Meitheamh
*4 Meitheamh - Bhuaigh Jai McDowall an cúigiú sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*23 Meitheamh - Thosaigh *[[Suits]]* ar USA
*29 Meitheamh - Bhuaigh Javier Colon an chéad sraith *[[The Voice (SA)]]*

### Meán Fómhair
*8 Meán Fómhair – Bhuaigh Paddy Doherty *[[Celebrity Big Brother 8]]*
*21 Meán Fómhair - Thosaigh *[[The X Factor (SA)|The X Factor]]* ar Fox

### Samhain
*11 Samhain – Bhuaigh Aaron Allard-Morgan *[[Big Brother 11]]*

### Nollaig
*3 Nollaig - Bhuaigh Dougie Poynter an t-aonú sraith déag *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*11 Nollaig - Bhuaigh Little Mix an ochtú sraith *[[The X Factor (RA)]]*
*17 Nollaig - Bhuaigh Harry Judd le Aliona Vilani an naoú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*
*22 Nollaig - Bhuaigh Melanie Amaro an chéad sraith *[[The X Factor (SA)]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Básanna
* 2 Eanáir - Pete Postlethwaite, aisteoir Sasanach (r.1946)
* 28 Feabhra - Jane Russell, aisteoir agus mainicín (r.1921)
* 23 Márta - Elizabeth Taylor, aisteoir Sasanach (r.1932)
* 23 Meitheamh - Peter Falk, aisteoir Meiriceánach (r.1927)

## Tagairtí

Catagóir:2011
2012 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2012.

## Eachtraí
### Eanáir
*8 Eanáir - Thosaigh *[[The Voice of Ireland]]* ar RTÉ a hAon
*27 Eanáir – Bhuaigh Denise Welch *[[Celebrity Big Brother 9]]*

### Feabhra
*17 Feabhra - Chríochnaigh *[[Hustle]]* ar BBC One
*19 Feabhra - Craoladh an 500ú eipeasóid *[[The Simpsons]]* "At Long Last Leave"  ar Fox

### Márta
*24 Márta Thosaigh *[[The Voice UK]]* ar BBC One
*25 Márta - Bhuaigh Matthew Wolfenden le Nina Ulanova an seachtú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV

### Aibreán
*29 Aibreán - Bhuaigh Pat Byrne an chéad sraith *[[The Voice of Ireland]]*

### Bealtaine
*5 Bealtaine - Bhuaigh Jermaine Paul an dara sraith *[[The Voice (SA)]]*
*12 Bealtaine - Bhuaigh Ashleigh agus Pudsey an séú sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*23 Bealtaine - Bhuaigh Phillip Phillips an t-aonú sraith déag *[[American Idol]]* ar Fox

### Meitheamh
*2 Meitheamh - Bhuaigh Leanne Mitchell an chéad sraith *[[The Voice UK]]*

### Iúil

### Lúnasa
*13 Lúnasa – Bhuaigh Luke Anderson *[[Big Brother 13]]*

### Meán Fómhair
*7 Meán Fómhair – Bhuaigh Julian Clary *[[Celebrity Big Brother 10]]*

### Deireadh Fómhair

### Samhain

### Nollaig
*1 Nollaig - Bhuaigh Charlie Brooks an dara sraith déag *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*5 Nollaig - Bhuaigh Cassadee Pope an tríú sraith *[[The Voice (SA)]]*
*9 Nollaig - Bhuaigh James Arthur an naoú sraith *[[The X Factor (RA)]]*
*20 Nollaig - Bhuaigh Tate Stevens an dara sraith *[[The X Factor (SA)]]*
*22 Nollaig - Bhuaigh Louis Smith le Flavia Cacace an deichiú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Eipeasóidí garsprioc

### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Básanna
* 12 Feabhra - David Kelly, aisteoir (r.1929)
* 3 Iúil - Andy Griffith, aisteoir (r.1926)
* 3 Meán Fómhair - Michael Clarke Duncan‎, aisteoir Meiriceánach (r.1957)
* 23 Samhain - Larry Hagman‎, aisteoir (r.1931)

## Tagairtí

Catagóir:2012
2013 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2013.

## Eachtraí
### Eanáir
*25 Eanáir – Bhuaigh Rylan Clark *[[Celebrity Big Brother 11]]*

### Feabhra

### Márta
*10 Márta - Bhuaigh Beth Tweddle le Daniel Whiston an ochtú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV

### Aibreán
*28 Aibreán - Bhuaigh Keith Hanley an dara sraith *[[The Voice of Ireland]]*

### Bealtaine
*16 Bealtaine - Bhuaigh Candice Glover an dara sraith déag *[[American Idol]]* ar Fox

### Meitheamh
*8 Meitheamh - Bhuaigh Attraction an seachtú sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*18 Meitheamh - Bhuaigh Danielle Bradbery an cheathrú sraith *[[The Voice (SA)]]*
*22 Meitheamh - Bhuaigh Andrea Begley an dara sraith *[[The Voice UK]]*

### Iúil

### Lúnasa
*19 Lúnasa – Bhuaigh Sam Evans *[[Big Brother 14]]*

### Meán Fómhair
*4 Meán Fómhair - Chríochnaigh *[[Futurama]]* ar Comedy Central
*13 Meán Fómhair – Bhuaigh Charlotte Crosby *[[Celebrity Big Brother 12]]*
*29 Meán Fómhair
** Chríochnaigh *[[Misfits]]* ar Channel 4
** Chríochnaigh *[[Breaking Bad]]* ar AMC

### Deireadh Fómhair

### Samhain

### Nollaig
*8 Nollaig - Bhuaigh Kian Egan an tríú sraith déag *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*9 Nollaig - Bhuaigh Sam Bailey an deichiú sraith *[[The X Factor (RA)]]*
*17 Nollaig - Bhuaigh Tessanne Chin an chúigiú sraith *[[The Voice (SA)]]*
*19 Nollaig
**Bhuaigh Alex & Sierra an tríú sraith *[[The X Factor (SA)]]*
**Chríochnaigh *[[The X Factor (SA)]]* ar Fox
*21 Nollaig - Bhuaigh Abbey Clancy le Aljaž Skorjanec an t-aonú sraith déag *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Eipeasóidí garsprioc

### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Básanna
* 2 Aibreán - Milo O'Shea, 86, aisteoir (r. 1926)
* 12 Iúil - Pran, 93, aisteoir Indiach (r. 1920)
* 25 Deireadh Fómhair - Marcia Wallace, 70, aisteoir Meiriceánach (r. 1942)
* 14 Nollaig - Peter O'Toole, 81, aisteoir (r. 1932)

## Tagairtí

Catagóir:2013
2014 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2014.

## Eachtraí
### Eanáir
*29 Eanáir – Bhuaigh Jim Davidson *[[Celebrity Big Brother 13]]*

### Feabhra

### Márta
*9 Márta - Bhuaigh Ray Quinn le Maria Filippov an naoú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*16 Márta – Thosaigh *[[The Voice Afterparty]]* ar RTÉ a Dó tar éis *[[The Voice of Ireland]]* ar RTÉ a hAon
*27 Márta – Thosaigh *[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]* ar TG4

### Aibreán
*5 Aibreán - Bhuaigh Jermain Jackman an tríú sraith *[[The Voice UK]]*
*27 Aibreán – Bhuaigh Brendan McCahey an tríú sraith *[[The Voice of Ireland]]*

### Bealtaine
*20 Bealtaine - Bhuaigh Josh Kaufman an séú sraith *[[The Voice (SA)]]*
*21 Bealtaine - Bhuaigh Caleb Johnson an tríú sraith déag *[[American Idol]]* ar Fox

### Meitheamh
*7 Meitheamh - Bhuaigh Collabro an ochtú sraith *[[Britain's Got Talent]]*

### Iúil
*7 Iúil – Thosaigh *[[Deirfiúracha na hEolaíochta]]* ar RTÉ a hAon
*31 Iúil – Thosaigh *[[Guth (sraith teilifíse)|Guth]]* ar TG4

### Lúnasa
*15 Lúnasa – Bhuaigh Helen Wood *[[Big Brother 15]]*

### Meán Fómhair
*12 Meán Fómhair – Bhuaigh Gary Busey *[[Celebrity Big Brother 14]]*

### Deireadh Fómhair

### Samhain

### Nollaig
*7 Nollaig - Bhuaigh Carl Fogarty an ceathrú sraith déag *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*14 Nollaig – Bhuaigh Ben Haenow an t-aonú sraith déag *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*16 Nollaig - Bhuaigh Craig Wayne Boyd an seachtú sraith *[[The Voice (SA)]]*
*20 Nollaig - Bhuaigh Caroline Flack le Pasha Kovalev an dara sraith déag *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse
### Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Eipeasóidí garsprioc

### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Básanna

## Tagairtí

Catagóir:2014
Special Broadcasting Service

Tá an **Special Broadcasting Service (SBS)** craoltóir teilifíse agus raidió hibrideach-mhaoinithe san Astráil. Oibríonn SBS trí chainéal teilifíse (SBS, SBS 2, NITV agus Food Network) agus cúig líonraí raidió (SBS Radio One, TWO & Three, SBS Chill and SBS PopAsia). Is é an cuspóir atá luaite ar SBS "chun seirbhísí raidió agus teilifíse ilteangach agus ilchultúrtha a chur ar an eolas, oideachas agus siamsaíocht a chur ar gach Astráiligh agus, á dhéanamh sin, léiríonn an tsochaí ilchultúrtha Astráil ar fáil".     

In éineacht leis an Australian Broadcasting Company (ABC), tá SBS ina bhall comhlach de chuid an Aontais Craolacháin na hEorpa.

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin teilifíse na hAstráile