Queen's University of Ireland

[mion|Tógadh cearnóg Ghotach Túdarach iar-[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Choláiste na Banríona, Corcaigh ag an Ridire Thomas Deane]]
Bunaíodh **Queen's University of Ireland** ( (), go foirmiúil le cairt ríoga an 3 Meán Fómhair 1850, mar ollscoil  bhronnta céime  de *Choláistí na Banríona* i mBéal Feirste, i gCorcaigh, agus i nGaillimh a bunaíodh sa bhliain 1845 "to afford a university education to members of all religious denominations" in Éirinn.

Tháinig Ollscoil Ríoga na hÉireann in áit chóras na hollscoile féin sa bhliain 1880, agus tháinig Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, ina háit ina dhiaidh sin, agus chruthaigh coláistí Chorcaí agus na Gaillimhe Ollscoil Náisiúnta na hÉireann, mar aon le Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath 

Is iad seo a leanas na trí choláiste de chuid na Banríona faoi láthair:

* Ollscoil na Gaillimhe
* Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
* Coláiste na hOllscoile, Corcaigh

## Bunú
Bunaíodh na coláistí leis an Queen's Colleges (Ireland) Act 1845 ( 8 & 9 Vict. c. 66) (*An Act to enable Her Majesty to endow new Colleges for the Advancement of Learning in Ireland*) leis an aidhm go ndéanfaidís freastal ar iarratais Chaitliceacha Rómhánacha ar oideachas ollscoile, ós rud é nach raibh Caitlicigh ag freastal ar Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath ag an am sin de ghnáth (cé nach raibh aon srianta dlíthiúla ann a chuir cosc orthu déanamh amhlaidh).

Mar sin féin, de bharr spreagtha  leasa na bProtastúnach, ní raibh cead ag Coláistí na Banríona  teagasc sa diagacht a sholáthar. Dá bhrí sin, rinneadh ceap magaidh faoi Choláistí na Banríona mar na "*godless colleges*"  - bhí de dhánacht ag an bPápa Pius IX a mhaíomh  go raibh siad "díobhálach don reiligiún" i ndearbhadh oifigiúil.. Cuireadh an neamhghlacthacht seo in iúl i gcruthú Ollscoil Chaitliceach na hÉireann i mBaile Átha  a bhí in iomaíocht le Choláistí na Banríona.  
[deas|mion|Tá cearnóg iar[Ollscoil na Gaillimhe|-Choláiste na Banríona, Gaillimh, faoi cheannas túr cloig.]]
Sa bhliain 1845 rinne Méara Luimnigh iarratas go mbeadh Coláiste na Banríona  lonnaithe  sa chathair; roghnaíodh Corcaigh, Gaillimh agus Béal Feirste, áfach.I

Ionchorpraíodh na coláistí ar 30 Nollaig 1845; agus ar 30 Deireadh Fómhair 1849 d’osclaíodh iad do mhic léinn.  Cruthaíodh *Board of Queen's Colleges* chun rialacháin a dhréachtú do na coláistí, ar a raibh Uachtarán agus Leas-Uachtarán gach coláiste

Bhronn seansailéir agus seanad na hollscoile céimeanna acadúla agus stádas acu cosúil le stádas ollscoileanna eile san iar-Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann . 

Sa bhliain 1866,  mheas an ollscoil scrúduithe a dhéanamh agus céimeanna a bhronnadh ar dhaltaí seachas iad siúd ó Choláistí na Banríona, amhail Coláiste Caitliceach Cheatharlach  agus céimeanna a bhronnadh orthu. Rinneadh *St. Patricks College Carlow Report*  agus measadh go raibh an coláiste oiriúnach, ach níor achtaíodh é riamh. 

Tháinig Coláiste na Banríona i mBéal Feirste chun bheith den chuid is mó Protastúnach, murab ionann agus na coláistí i gCorcaigh agus i nGaillimh.

Ghlac roinnt daoine suntasacha i saol poiblí na hÉireann páirt i seanad rialaithe na hollscoile ar nós Sir Dominic Corrigan (Leas-Seansailéir). Rinneadh rúnaí ar Ollscoil na Banríona, Éireann den Nádúraí Robert Ball sa bhliain 1851. D’fhóin Thomas Spring Rice, 1ú Barún Monteagle as Brandan, i seanad na hollscoile.

## Díscaoileadh
Tháinig institiúid nua chuimsitheach, a bhronn céimeanna, Ollscoil Ríoga na hÉireann, in áit Ollscoil na Banríona sa bhliain 1880.  Díscaoileadh Ollscoil na Banríona go foirmiúil ar an 3 Feabhra 1882.  Díreach tar éis a ionchorpraithe, bhris an Ollscoil Ríoga leis an gcoinbhinsiún *“godless"*, trí scrúduithe a shocrú do mhic léinn coláistí a raibh oidhreacht reiligiúnach acu, go háirithe Coláiste Preispitéireach Mhig Aodh, agus Ollscoil Chaitliceach na hÉireann (lena n-áirítear Coláiste Phádraig, Maigh Nuad agus Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath ).  

Scaradh coláiste Bhéal Feirste ón dá cheann eile sa bhliain 1908, agus rinneadh Ollscoil na Banríona, Béal Feirste (QUB) de.  Is é Coláiste na hOllscoile, Corcaigh anois é Coláiste na Banríona, Corcaigh, agus is é Ollscoil na Gaillimhe anois é Coláiste na Banríona, Gaillimh .  Ó 1908 i leith, tá an dá cheann dheireanacha mar chuid de chóras cónaidhme Ollscoil Náisiúnta na hÉireann .

## Naisc sheachtracha
* Tuarascáil ó Choimisinéirí na Banríona a ceapadh chun fiosrúcháin a dhéanamh ar dhul chun cinn agus ar riocht Choláistí na Banríona i mBéal Feirste, Corcaigh agus Gaillimh (1858)
* Tuarascálacha Bliantúla ar Riocht agus Dul Chun Cinn Ollscoil na Banríona, Éire, 1851–1882

## Tagairtí

Catagóir:Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Catagóir:Ollscoil na Gaillimhe