Ali Khamenei

Ba é **Ali Khamenei** an tAyatollah (19 Aibreán 1939 - 28 Feabhra 2026), Ard-Cheannaire na hIaráine agus an príomhcheannaire spioradálta, agus ar dhuine de na ceannairí is diongbháilte san Iaráin. Ba Chléireach fíorchoimeádach Siach é. Bhí lámh ag Khamenei i gcuid de na heachtraí ba bhrúidiúla inar cuireadh faoi chois a phobal féin, daoine a síleadh a bhí naimhdeach don phoblacht Ioslamach. Maraíodh in aerionsaí Meiriceánach-Iosraelach é ar 28 Feabhra 2026.
clé|mion|277x277px|Khamenei mar dhéagóir i Mashhad
[clé|mion|216x216px|Khamenei (ar dheis), 1980, [Cogadh Iaráin - Iaráic]]
clé|mion|216x216px|1981: Rinne na  Mujahedin-e Khalq iarracht Khamenei a fheallmharú
clé|mion|216x216px|31 Nollaig 2023:  labhair sé le Dia, a mhaígh sé

## Saol
Rugadh Seyyed Ali Hosseini Khamenei i gcathair Mashhad san Iaráin, cathair in aice leis an Afganastáin agus claonadh láidir coimeádach ann.  Rugadh Khamenei i dteaghlach Siach de shliocht na sagart. D’fhreastail sé ar dhámh na diagachta (na "hawza") i Mashhad. I gCathair Qom níos déanaí,  mhúin sé scoláirí clúiteacha Siacha é, cosúil le Ayatollah Khomeini féin.

Bhí baint aige leis an ngluaiseacht i gcoinne Reá Shah Pahlavi (an tImpire a bhí an-mhór leis na Stáit Aontaithe) sna 1960idí agus 1970id. Gabhadh agus cuireadh Khamenei i bpríosún arís agus arís eile.

Tar éis Réabhlóid Ioslamach na hIaráine i 1979, bhí sé ina bhall de Chomhairle na Réabhlóide. Rinne na  Mujahedin-e Khalq iarracht Khamenei a fheallmharú ar an 27 Meitheamh 1981.

Toghadh é mar Uachtarán na hIaráine i mí Dheireadh Fómhair 1981, tar éis don iar‑uachtarán Mohammad‑Ali Rajai bás a fháil i mbuama. Bhí Khamenei ina Uachtarán ar feadh dhá théarma (1981–1989).

I ndiaidh bhás Ayatollah Khomeini i mí an Mheithimh 1989, thogh "Tionól na Saineolaithe" Khamenei mar Ard-Cheannaire na hIaráine.  Tharraing a cheapachán conspóid ag an am; ní raibh sé an *Marjaʿ-e Taqlid* (an cléireach is airde de réir dhlí na Siach) ag an am.

Mar Ard-Cheannaire na hIaráine tá freagrachtaí tábhachta aige ar nós:

– Maoirseacht ar bheartas eachtrach agus cosanta,

– An chumhacht chun cur isteach ar an bparlaimint agus ar an uachtarán.

– Ceapacháin na mbreithiúna agus na Gardaí Réabhlóideacha (IRGC)

## Tuairimí
Bhí Khamenei ina lucht leanúna dílis de *Velayat-e faqih* — an teoiric go bhfuil údarás deiridh ag sagart is oilte sa dlí Ioslamach i gcúrsaí stáit.

Dúirt Khamenei i gcónaí gurb é an sprioc a bhí  aige stát Iosrael a chur de dhroim an domhain.

Agus Cogadh Iosrael–Iaráin faoi lánseol in 2025, dúirt Israel Katz, aire cosanta Iosrael, nach féidr ligean don Ayatollah fanacht beo.

Mhaígh Khamenei in 2025 go raibh bua ag Iaráin ar Iosrael agus go raibh Donald Trump ag déanamh áibhéil faoin tionchar a bhí ag ionsaithe Mheiriceá ar ionaid núicleacha na hIaráine.   Dar leis an Ayatollah ghlac Meiriceá páirt sa chogadh chun Iosrael a chosaint ó scrios.

## Toghchán
Faoi bhunreacht na hIaráine, grúpa cléireach tofa ("Tionól na Saineolaithe") a roghnaíonn an t-ard-cheannaire. Is é mac an Ayatollah Khamenei, Mojtaba Khamenei, an t-iomaitheoir is mó a bheith ar an gcéad ard-cheannaire eile.

## Bás
Maraíodh Khamenei in aerionsaí Meiriceánach-Iosraelach ar 28 Feabhra 2026.

## Féach freisin

* Ebrahim Raisi 
* An tAyatollah Khomeini, a bhí i gcumhacht 1979-1989

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1939
Catagóir:Básanna in 2026
Catagóir:Aistritheoirí
Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha
Catagóir:Cogadh Iosrael–Iaráin
Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026
Catagóir:Cléir
Catagóir:Daoine a feallmharaíodh
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Diagairí Moslamacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Iaránacha
Catagóir:Réabhlóidithe
Catagóir:Scríbhneoirí