Ionsaí de chuid Iosrael ar World Central Kitchen

Tharla **ionsaí de chuid Iosrael ar World Central Kitchen** i lár stráice Gaza ar an 1 Aibreán 2024.  Tharla ionsaithe eile i mí Iúil agus mí na Samhna 2024.

Ina ráiteas dúirt an eagraíocht fóirithinte World Central Kitchen (WCK): “D’ainneoin go ndearnadh ár ngluaiseachtaí a chomhordú le harm Iosrael, buaileadh an conbhua agus iad ag fágáil an stóir in Deir al-Balah, áit a raibh an fhoireann tar éis 100 tonna cúnamh bia daonnúil a dhílódáil, cúnamh a tugadh isteach go Gaza ar an bhfarraige.”

Dúirt an Príomh-Aire Iosrael nár tharla sé d'aon ghnó, ach níor gabhadh aon phardún faoi. "Ní eachtra aonair é seo" a dúirt an tUachtarán na Stát Aontaithe Joe Biden agus "toradh é nach féidir a sheachaint sa slí ina bhfuil an cogadh á stiúradh", a dúirt na Náisiúin Aontaithe.     

[clé|mion|Baineadh úsáid as [drón Elbit Hermes 450 de chuid Iosrael]]
[clé|mion|Baineadh úsáid as R9X nó a mhacasamhail agus [fuinneamh cinéiteach]]

### Eachtra
Bhí na n-oibrithe araon ag taisteal i 3 charr a raibh comhartha WCK le feiceáil orthu. Ainneoin go raibh comhordú idir iad agus Fórsaí Cosanta Iosrael buaileadh ón aer iad i ndiaidh dhóibh breis is 100 tonna de lastas a fhágáil ag teach stórais i nGaza.     

* Ar dtús rinneadh ionsaí diúracán ar charr amháin. D'éalaigh na n-oibrithe a bhí istigh agus chuaigh siad isteach i gcarr eile.
* Chuaigh an dara charr ar aghaidh achar gearr. Ach ansin rinneadh ionsaí diúracán ar an gcarr sin. Gortaíodh na n-oibrithe a bhí istigh.
* Bhí an tríú huair sona. Stop an tríú carr agus chuaigh gach duine istigh. Chuaigh an carr ar aghaidh achar gearr agus ansin rinneadh ionsaí diúracán air agus maraíodh an seachtar a bhí istigh, faoi dheireadh. 

I bhfíseán de chuid AFP [Agence France-Presse] bhí an poll a cuireadh i ndíon carr amháin le feiceáil. Bhí an carr dubh dóite agus lógó an ghrúpa fóirithinte pollta.     

Maraíodh seachtar oibrí fóirithinte. Bhí saoránaigh ón Astráil, ón Bhreatain agus ón Pholainn i measc an tseachtair a maraíodh a bhuíochas don ionsaí a rinneadh ar na feithiclí ina raibh siad. Bhí fear eile a bhfuil saoránacht de chuid Mheiriceá agus Cheanada aige chomh maith le Palaistínigh i measc na marbh freisin. Bhí siad go léir ag obair don eagraíocht dáilithe bia WCK:  triúr as an mBreatain, John Chapman (57), Jim Henderson (33) agus James Kirby (47); an Palaistíneach Saifeddine Issam Ayad Abutaha (25); an tAstrálach Zomi Frankcom (43); an Polannach Damian Sobol (35) agus Jacob Flickinger (33) de bhunú Cheanada agus Mheiriceá.

### Tuairimí

* Deir Iosrael gur eachtra thragóideach a bhí ann agus tá sé ag fiosrú na heachtra. Dúirt Príomh-Aire Iosrael,Benjamin Netanyahu gur tré thaisme a scaoileadh leis na feithiclí.  Dúirt sé gur trua leis bás na n-oibrithe.  “Ar mhí-ámharaí an tsaoil tharla tubaiste inné nuair a bhuail ár saighdiúirí de thimpiste daoine neamhchiontacha i Stráice Gaza", a dúirt sé. “Tarlaíonn sin le linn cogaidh, fiosróimid go mion gach ar tharla. Táimid i dteagmháil leis na rialtais agus déanfaimid gach ar féidir linn ionas nach dtarlóidh a leithéid de rud arís.” Ach níor ghabh Netanyahu leithscéal as.
* Dúirt an Ginearál Hervi Halevi de chuid Iosrael  gur "aithint in aimhréir" a bhí san ionsaí i ndubh na hoíche. "Níor chóir go mbeadh sé tarlaithe" agus "Ní d’aon ghnó a déanadh an botún agus tá muid in aiféala faoin dochar atá déanta do mheitheal an WCK".
* "Ní eachtra aonair é seo" a dúirt an tUachtarán na Stát Aontaithe Joe Biden. Dúirt sé "nach bhfuil a ndóthain déanta ag Iosrael le lucht fóirithinte a choinneáil slán, lucht oibre atá ar a mbionda ag cuidiú le sibhialtaigh" agus d’éiligh sé "fiosrú gan mhoill".
* "Ionsaí gan scrupall" a bhí ann a dúirt an tArdRúnaí na Náisiún Aontaithe António Guterres  "ach toradh é nach féidir a sheachaint sa slí ina bhfuil an cogadh á stiúradh".
* Bhí an t-ionsaí a rinne aerfhórsa Iosrael cáinte go láidir ag Ard-Ionadaí de chuid an Aontais Eorpaigh, Josep Borrell. Chuir sé an milleán ar Iosrael faoinar tharla. D'iarr sé go gcuirfí fiosrúchán ar bun láithreach: "Cáinim an t-ionsaí agus éilím go bhfiosrófaí é. D’ainneoin na n-achainíocha ar fad go dtabharfaí cosaint do shibhialtaigh agus d’oibrithe daonnúla, seo tuilleadh daoine neamhchiontacha maraithe,”
* Dúirt Príomhfheidhmeannach WCK, Erin Gore. 'Ní amháin gur ionsaí é seo ar WCK, is ionsaí é ar na heagraíochtaí daonchabhracha ar fad atá ag iarraidh bia a chur ar fáil ag láithreacha an uafáis'. 'Tá a leithid do-mhaite' a dúirt sé.
* Dúirt an Tánaiste Micheál Martin go gcaithfí “freagracht iomlán” a ghlacadh as an ionsaí agus gur léirigh an tubaiste “a riachtanaí atá sé go mbeadh sos comhraic ann láithreach chun sibhialtaigh a chosaint agus saorchead a thabhairt cúnamh daonnúil a riaradh”.

### Iarmhairtí
Le linn 7 D.F 2023 go 2 Aibreán 2024, chuir Iosrael líomhaintí i leith UNRWA / Gníomhaireacht na Náisiún Aontaithe um Fhóirithint agus Oibreacha ar mhaithe le dídeanaithe Palaistíneacha sa Neasoirthear, agus maraíodh 176 fostaithe de chuid UNRWA. Dúirt Iosrael go raibh sé ag teastáil eagraíochtaí eile a chur i bhfeidhm, mar shampla WCK. Ach i ráiteas ón gcarthanacht WCK, dúradh go raibh siad ag éirí as a gcuid oibre faoi láthair mar gheall ar “an ionsaí a dhírigh Iosrael” orthu.  D'fhill an long fóirithinte an *Jennifer* de chuid WCK ar an gCipir agus 240 tonna ábhair fós ar bord aici. 

Thosaigh WCK ag obair arís i nGaza ar 1 Bealtaine 2024. Tharla ionsaithe eile i mí Iúil (maraíodh aon duine amháin) agus ar an 30 Samhain 2024 (maraíodh cúigéar).

### Cúlra
Tá Gaza faoi imshuí le fada ag Iosrael agus bhí dianghlasáil déanta ar an stráice cúng ó thosaigh an ghéar-chogaíocht in 2023. Chuir Iosrael Gaza faoi léigear agus tharla gorta in 2024.

Scaoil Iosrael le carr de chuid WCK ar 30 Máirt 2024; tháinig an tiománaí slán as an ionsaí.

## Féach freisin

* World Central Kitchen
* Gníomhaireacht na Náisiún Aontaithe um Fhóirithint agus Oibreacha ar mhaithe le dídeanaithe Palaistíneacha sa Neasoirthear
* Cogadh Iosrael-Gaza

## Tagairtí

Catagóir:2024
Catagóir:Stair Iosrael
Catagóir:Stair na Palaistíne
Catagóir:World Central Kitchen
Catagóir:UNRWA
Catagóir:Cogadh Iosrael-Gaza
Catagóir:Aerfheithiclí gan foireann