Eithneagán

Is milseogra faoi leith é **eithneagán** a dhéantar le siúcra nó mil, cnónna rósta amhail almóinní, gallchnónna, cnónna pistéis nó cnónna coill. Anois is arís is féidir torthaí siúcraithe tuaite a bheith mar chomhábhair. Is féidir le heithneagán a bheith bog nó crua ag brath ar a chomhábhair. Baintear feidhm as i mórán milseogra agus táirgí seacláide amhail *[[Toblerone]]*.

Tá dhá cineál eithneagán ann: geal agus donn. Déantar eithneagán geal (a d'eascair ó Montélimar, An Fhrainc, san 18ú haois) le gealacáin uibhe buailte agus tá sé bog, ach os a choinne sin, tá eithneagán donn (ar a ghlaotar *nougatine* i bhFraincis) déanta le siúcra caramalaithe agus tá uigeacht níos crua agus briosc aige.

## Stair agus Cúlra
thumb|right|Eithneagáin éagsúla ar thaispeáint
Tá eithneagán á dhéanamh leis na cianta. Déanadh san Áis ar dtús é de bharr líonmhaireacht na halmóinní, an mhil agus spíosraí. D'fhoghlaim na Gréagaigh conas é a dhéanamh freisin.

Sa 14ú aois, cheap milseogaire sa Damaisc oideas eithneagáin ar a bhfuil eithneagán bunaithe sa lá atá inniu ann. Chuireadar leis an mblas trí chnónna pistéise ó Aleppo a chuir leis an oideas. Rinneadh eithneagán geal le siúcra, cnónna pistéise, uisce ó lus an chrainn oráiste agus blúirín fhanaile. Fuair eithneagán donn a dhath ón siúcra rua a bhaintear feidhm as san oideas. Fuair sé a thaise ó ghuma arabach aiceanta a chuireadh leis i rith a dhéanamh. Chuireadh fanaile, rósuisce agus lus an oráiste leis an oideas chun an blas a fheabhsú.

Sa 17ú haois, nuair a hallmhairíodh eithneagán isteach i bProvence, sa Fhrainc, ba i Marseille amháin a raibh cead eithneagán a dhéanamh. An tráth sin, ghlaoch "nux gatum" ar eithneagán de bharr na cnónna a bhí ann agus é á dhéanamh.

I rith an 17ú haois, chuir Olivier de Serres plandaí almóinne gar do Montélimar agus bhain sé feidhm as na halmóinní chun eithneagán a dhéanamh. De bharr feabhas na halmóinní agus an t-eithneagán, thosaigh daoine eile ag cur almóinní. Is i rith an tréimhse seo a bhfuair eithneagán Montelimar an ceann is fearr ar eithneagán Marseille.

Tháinig an t-eithneagán Montelimar a bhfuil clú agus cáil air sa lá atá inniu ann ar an bhfód i lár an t-ochtú haois déag nuair a chuireadh gealacán uibhe, leáite le mil agus siúcra, chun aer a chur sa thaos.

## Eithneagán Montelimar
thumb|left|upright=0.8|Féirín de Montélimar : eithneagán i mála galánta.
thumb|An t-eithneagán is mó ar domhain (le feiceáil i bPalais des Bonbons et du Nougat)
Is do eithneagán amháin ina bhfuil ar a laghad 30% almóinní, nó 28% almóinní agus 2% cnónna pistéise, agus 25% mil an teideal **Nougat de Montelimar** (Eithneagán Montelimar).

Déantar an t-eithneagán a ullmhú de réir an dóigh seannósach .i. i gcorcán, nó ar bhealach tionscalaíodh i monarcha.

Tá trí chuideachtaí dhéag ann a tháirgeann eithneagán Montelimar.

## Éagsúlacht

Tá an eithneagán a dhéantar sa Spáinn, darbh ainm *[[turrón]]*, déanta le almóinní, siúcra, mil agus gealacáin uibhe. Tá na comhábhair chéanna le fáil san eithneagán a dhéantar san Iodáil, a ghlaotar Torrone air, ach go bhfuil blaistiú fanaile nó citreas ann chomh maith, agus go minic cuirtear ar fáil é idir dhá bhileog de pháipéar ríse.

Déantar eithneagán san Astráil cosúil leis an eithneagán Francach ach gurb iad almóinní 50% dos na comhábhair, ar aon le cnónna Macadamia, aibreoga nó ábhair eile. De ghnáth, déantar dhá leagain - bog agus briosc. Déantar briosc é trí thuaslagán siúcra a théamh chuig teochtaí éagsúla roimh na gealacáin uibhe agus an mhil a mheascadh isteach ann.

Is leagan eile é "*Wiener Nougat*", nó, i nGearmáinis, "*Schmelz-Schokolade*" (*seacláid leáite*) nach bhfuil ann ach siúcra, cócó agus almóinní. Tá raimhre maothlach ag an t-eithneagán áirithe seo. Glaotar gianduia ar eithneagán sa Ghearmáin de ghnáth. *Türkischer Honig* (mil Thurcach) an t-ainm atá ar eithneagán sa Ghearmáin.

Tá a leagan féin darbh ainm *gaz* ag muintir na hIaráine. Tá sé á dhéanamh ag Ashrafi Gaz, Sekkeh Gaz agus déantasóirí eile nach iad in Isfahan, An Iaráin leis na cianta. Tá an t-úsc siúcrach ó fhréamh an Tamaraisc san eithneagán seo. 

Is *gaz* faoi leith é *Nogha* (نوقا) i bhFairsis. Déantar *Nogha* beagnach go huile is go hiomlán le gallchnónna in ionad cnónna pistéise agus almóinní, ábhair a bhaintear feidhm as i gcineálacha *gaz* eile. Déantar Nogha ar an dóigh chéanna nach mór agus mar a dhéantar na cineálacha gaz eile ach amháin go leatar an Nogha idir dhá chisil abhlainne atá an-chaol go deo agus gearrtar i mhíreanna atá 10x5x5cm ar fhad, míreanna atá níos mó ná na gnáthmhíreanna *gaz*.

Tá cineálacha eithneagán éagsúla ón Afraic ann. Tá dathanna éagsúla orthu ón cheann geal darbh ainm *kurtzati* go dtí an ceann dubh darbh ainm *baxtiti*. Bíonn torthaí mar chomhábhair iontu de ghnáth in ionad cnónna. Bíonn an méid is mó torthaí san eithneagán donn darbh ainm *simchati*.

## Tagairtí

Catagóir:Bia agus deoch
Catagóir:Milseogra
Catagóir:Almóinní