Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh

Daicheadú rí Uí Mhaine agus seachtú Ceann na Fine ba ea ** Conchúr Maonmhaighe Ó Ceallaigh ** (Meán-Ghaeilge ** Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh**) (bás 1180).

## Stair
De réir a leasainm, bhí sé ar altramas i Maonmhaighe agus é óg.

Deirtear sna ginealaigh gur mac é Conchur le Diarmaid.  Ní fios go cruinn a shinsearacht, an mac nó garmhac é le Tadhg Mór, a maraíodh ag Cath Chluain Tarbh sa bhliain 1014, ní b'fhéidir mac nó garmhac le Thadhg Ó Ceallaigh, a fuadaíodh ag arm na Mumhan sa bhliain 1145.

Aontaíonn gach foinse go raibh Conchúr i réim le daichead bliain, agus mar fíor, tháinig sé i gcomharbacht ar Thadhg Ó Ceallaigh am éigin tar éis dó a fuadaíodh.  Agus éis gcoróin, tháinig neamhspleáchas gairid Shíol Anmchadha chun deiridh, teoranta i ndiaidh seo ina dtuath féin.

## Saothair eaglasta
Rinne Conchúr cill a thógáil ag Cluain Mhic Nóis sa bhliain 1167.  Dar le John O'Donovan, deirtear i roinnt ginealach gur thóg sé dhá chill déag i gcríocha *[[Trícha Máenmaige|Maonmhaighe]]*.

## Cath na gConchúr
Mar thoradh meath ar chumhacht Ruairí Uí Chonchúir, tharla aighneas cathartha sna Connachta ón mbliain 1177 ar aghaidh. Rinne Uí Mhaine iarracht leas a bhaint as na  cúrsaí seo, a tháinig chun críche le Cath na gConchúr, a tharla b'fhéidir i Máenmaige sa bhliain 1180.  Ba é Conchúr Mhaonmhaighe mac Ruaidri a bhuaigh. Insíonn na Ceithre Máistrí gur maraíodh:
:*Concobhor Ua Ceallaigh, Tadhg a mhac, a dherbhrathair Diarmaid, & Maoil Seachlainn mac Diarmada Ui Cheallaigh, & mac Taidhg Ui Concobhair (.i. Tadhg).

== Sliochtaigh ==
Seo a leanas ríthe Uí Mhaine de shliocht Conchúir:
* [[Domnall Mór Ua Cellaigh]], bás 1121
* [[Conchobar Ó Cellaigh]], bás 1268
* [[Donnchad Muimnech Ó Cellaigh]], bás 1307
* [[Gilbert Ó Cellaigh]], bás 1322
* [[Tadhg Ó Cellaigh]], bás 1316
* [[Tadhg Óg Ó Cellaigh]], bás 1340
* [[Tadhg Ruadh Ó Cellaigh]], bás 1410

== Tagairtí sna hannála ==
Ní fheictear Conchúr agus Uí Mhaine ach go hannamh sna [[annála Éireann|hannála]], rud a chuireann in úil stádas íseal na ríochta laistigh de chúige Chonnacht.  Seo a leanas roinnt iontráil:
* [[Annála na gCeithre Máistrí|ACM 1145.17]]: * Fir Mumhan do thocht slóighedh i c-Connachtaibh, & rugsat Ua Ceallaigh .i. Tadhg mac Conchobhair, tigherna Ua Maine, leó, & ro mharbhsat Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh
* ACM 1147.14: * Maidhm Atha Luain for Dhomhnall mac Toirrdhealbhaigh Uí Chonchobhair, & for Uibh Maine ria f-Feraibh Teathbha...
* ACM 1155.23: * Creach Maighe Find lá Feraibh Teathbha, go ro oirgset dream do Uibh Máine.
* M1163.9:
:*Coinnmhedh ríogh-dhamhna lá Niall, mac Muirchertaigh Uí Lachlainn la mac rígh Ereann ... Do-choidh iar sin dar Ath Luain h-i c-Connachtaibh da fichet décc a líon & do-ronsat a c-coinnmheadh for Uibh Maine, & ro marbait uile lá Conchobhar Ua Ceallaigh & la Concobhar Maonmhaighe, & lá h-Uibh Máine tria fheill & mheabhail cénmóthát sceolunga & lucht eludha, & ro gabhadh Niall, mac Muirchertaigh Uí Lochlainn, & ro h-iodhnaicedh slán é dia thigh ...
:Coinnmheadh rídhamhna ag Niall mac [[Muirchertach Mac Lochlainn|Muircheartaigh Uí Lochlainn]], mac rí Éireann ... Chuaigh sé i ndiaidh sin thar Áth Luain i gConnachta le dhá fhichid déag agus rinne coinmheadh ar Uíbh Mhaine agus maraíodh uile ag Conchúr Ó Ceallaigh, [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair|Chonchúr Maonmhaighe Ó Conchúir]] agus Uíbh Mhaine trí fheall agus trí mhearbhall, seachas marthanóirí catha agus lucht éalaithe; agus gabhadh Niall Muircheartaigh Ui Lochlainn, agus tionlacadh slán é chuig a thigh ...
* ACM 1167.19: * Teampall do dénam i c-Cluain Mic Nóis i n-ionadh an dearthaighe lá Conchobhar Ua c-Ceallaigh, & lá h-Uíbh Maine.
* ACM 1170.22: * ... Creach lá h-Uibh Maine a n-Urmhumhain ... Ro h-indreadh Urmhumha leó don chur-sin, & ro scaoilset clár-droichet Cille Da Lua.

== Foinsí ==
* [[Corpus of Electronic Texts]]
** [[Annála Uladh]]
** [[Annála Tiarnaigh]]
** *Tuarasgbhail agus Nósa Ua Maine*
* [[Francis John Byrne]], *Irish Kings and High-Kings*, Baile Átha Cliath (1971;2003) Four Courts Press, 
* [[Gerard Madden]], *History of the O'Maddens of Hy-Many*, 2004. .
* [[Joseph Mannion]], *The Life, Legends and Legacy of Saint Kerrill: A Fifth-Century East Galway Evangelist'', 2004. 
* Denis Walsh, Uí Mhaine
* Dan P. McCarthy, Synchronisms , eagrán athbhreithnithe, Coláiste na Tríonóide.

## Tagairtí

Catagóir:Ríthe Uí Mhaine