Crimthann mac Énnai

Rí na Laigean de chlann Uí Chinnsealaigh ba ea **Crimthann mac Énnai** (bás 483). Mac Éannae Cennsalach, sinsear na clainne, ba ea é.

## Beatha
Ní fios cathain ar tháinig sé i gcoróin, ach insítear agus i the *n[[Annála Uladh]]* agus *[[Chronicum Scotorum]]* gur ceannaire arm na *Laigean* é Crimthann i gCath Átha Dara (ag An mBearú i *Mag Ailbe*, deisceart Chontae Chill Dara) sa bhliain 458. Chloígh na *Laigin* an tArd-Rí Laoghaire mac Néill (bás 462) agus ghabh siad é. *Scaoildeadh é tar éis dó a gheallúint nach ngearrfadh sé an [[bóramha|bhóramha]] ar na [[Laighin]] arís.*

Bhaist Naomh Pádraig Criomhthann ag Ráth Bhile, Contae Cheatharlach.

Maítear i *n[[Annála na gCeithre Máistrí]]* go raibh Crimthann i láthair ag Cath Ocha sa bhliain 482 nuair a maraíodh an tArd-Rí Ailill Molt, ach ní dhearbhaítear seo sna hannála eile.

Insítear sna hannála gur goineadh go marfach sa bhliain 483 é, agus luaitear go sonrach sa  *[[Chronicum Scotorum]]* gurbh Eochaidh Guineach Uí Bhairrche agus fir *Arad Cliach* ba chiontaí leis.

De réir Céitinne, Congain ba ea ainm a bhean chéile.  Bhí iníon acu darbh ainm Eithne Uathach (bás 490), a cuireadh ar altramas go dtí na Déise í agus a phós Óengus mac Nad Froích (bás 490), chéad rí Críostaí na Mumhan. Maraíodh í agus a fear céile ag *Cenn Losnada* ar *Mag Fea* (gar do Leithghlinn, Contae Cheatharlach) sa bhliain 490, ag Uí Dhúnlainge agus an *Eochaid Guinech* Uí Bhairrche céanna a mharaigh a hathair.

Bhí ar a laghad mac amháin aige, Nath Í mac Criomhthainn, rí Uí Chinnsealaigh. Ba iad a leanas mic Natha Í:
* Eoghan Caoch (*Éogan Cáech*), rí Uí Chinnsealaigh, sinsear Síol Faolcháin, Síol Maoluír, Síol Éalaigh agus Síol Mealla (*Síol Fáelchán, Síol Máeluidir, Síol nÉladaig agus Síol Mella*)
* Cormac, sinsear Síol Chormaic
* Ailill, seanathair an Ard-Rí, *[[Áed mac Ainmuirech]].

==Leaganacha eile==
De réir *Annála na gCeithre Máistrí*, mac a iníne ba ea *Eochaid Guinech*. Sna hannála úd, tugtar dáta níos luaite dá bhás, don bhliain [[465]].

I nginealaigh Uí Chinnsealaigh agus eile, ba í *Mel* chéad bhean chéile Crimthainn agus máthair Natha Í. 

De réir *Tairired na nDéisi* (ina bhfuil dáta ar mhalairt ann), phós Crimthann beirt deirfiúracha Mhealla, bean ar bhean. Máthair *Ingren* ba ea dara deirfiúr, agus ba mháthair Eochaid Guinech Uí Bhairrche í *Ingen*. Ba mháthair [[Eithne Uathach|Eithne Uathaí]] í deirfiúr eile fós.

==Féach freisin==
* [[Ríthe na Laighean]]
* [[Stair na hÉireann]]

==Foinsí==
* [[Corpus of Electronic Texts]]
** *Annála na gCeithre Máistrí* 
** *Annála Tiarnaigh*
** *Annála Uladh*
** *Chronicum Scotorum*
** [[Seathrún Céitinn]], *Foras Feasa ar Éirinn* 
* Charles-Edwards, T. M. (2000), *Early Christian Ireland*, Cambridge: Cambridge University Press, 
* Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 
* Mac Niocaill, Gearoid (1972), *Ireland before the Vikings*, Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan
* Ó Cróinín, Dáibhí (2005), *A New History of Ireland*, Volume One, Oxford: Oxford University Press
* *McCarthy's synchronisms '', eagrán athbhreithnithe, Coláiste na Tríonóide.

## Tagairtí

Catagóir:Ríthe na Laighean
Catagóir:Ríthe Uí Chinnsealaigh