open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
CNN

[mion|Ceannáras CNN in [Atlanta, sna Stáit Aontaithe]]
Cainéal nuachta Meiriceánach teilifíse agus satailíte is ea **The Cable News Network** (Líonra Cábla Nuachta) nó **CNN** mar is fearr aithne air. Is é Turner Broadcasting System, cuid de Time Warner, úinéir an chainéil. Cainéal cábla nuachta 24 huaire atá ann. Ted Turner a bhunaigh CNN sa bhliain 1980. B'é an chéad chainéal teilifíse a chuir nuacht ar fáil 24 huaire a chloig sa lá, agus an chéad chainéal lán-nuachta sna Stáit Aontaithe.

Tá ceanncheathrú CNN suite in Atlanta, Georgia, ach craoltar ó áiseanna de chuid an chainéil i gCathair Nua-Eabhrac, Washington, D.C. agus Los Angeles.

Na manaí atá acu ná *"Go there"*, *"The Most Trusted Name in News"*, agus *"This is CNN"*. Is stáisiún mí-ionraic CNN, dar le **[[Scéal (nuachtán)|''Scéal'']]** leis *[[The Irish Times]]* / *[[Irish Examiner]]*.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Láithreán gréasáin CNN

Catagóir:CNN
Catagóir:Turner Broadcasting System
Catagóir:Comhlachtaí Meiriceánacha bunaithe i 1980
Catagóir:Comhlachtaí lonnaithe in Atlanta, Georgia 
Catagóir:Comhlachtaí teilifíse Meiriceánacha
Catagóir:Stáisiúin teilifíse Meiriceánacha
Catagóir:Cainéil nuachta Meiriceánacha
Catagóir:Buaiteoirí Gradam Peabody
Catagóir:Buaiteoirí Gradam Webby
Catagóir:Cainéil nuachta a chur seal nuachta ceithre huaire fiche ar fáil
New Moston

Is ceantar suite i gcathair Manchain é **New Moston**, 5 mhíle ó lár na cathrach.

Sa bhliain 1850 cheannaigh cumann foirgníochta 57 acra sa cheantar agus leag siad amach pleananna le haghaidh eastát tithíochta. "New Moston" an t-ainm a bhí ar an gceantar mar bhí sé suite go díreach taobh thiar den bhaile stairiúil sin Moston.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain
Newall Green

Is ceantar suite i Manchain é **Newall Green**. Cuid de Wythenshawe, i ndeisceart Mhanchain, atá ann. Tá Newall Green ar thaobh thiar an mhótarbhealaigh M56, timpeall is míle slí ó lár Wythenshawe. 

Tá dhá scoil dara leibhéil i Newall Green, St Paul's Catholic High School agus Newall Green High School, chomh maith le roinnt bunscoileanna.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain
Newton Heath

Is ceantar suite i Manchain é **Newton Heath**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain
Corn an Domhain sa Rugbaí 1991

Ba é **Corn an Domhain sa Rugbaí 1991** an dara corn rugbaí domhanda. Bhí an comórtas ar siúl ón 3 Deireadh Fómhair go dtí an 2 Samhain 1991 i Sasana. Imríodh roinnt cluichí freisin sa Fhrainc, in Éirinn, in Albain agus sa Bhreatain Bheag. Bhuaigh foireann rugbaí náisiúnta na hAstráile an comórtas, le bua 12-6 i gcoinne an óstaigh, Sasana, sa chluiche ceannais.

## Staideanna
Imríodh na 32 chluiche i naoi staid déag, i dtíortha éagsúla. Chuir Sasana féin ceithre staid ar fáil, bhí ocht gcinn sa Fhrainc, ceithre cinn sa Bhreatain Bheag, péire in Éirinn agus ceann amháin in Albain. Imríodh Grúpa A i Sasana, grúpa B in Albain agus in Éirinn, grúpa C sa Bhreatain Bheag agus grúpa D sa Fhrainc. Imríodh an cluiche tosaigh agus an cluiche ceannais sa staid ba mhó, Twickenham i Londain, dhá chluiche a chaill an t-óstach, Sasana.

## Tíortha rannpháirteacha
Bhí sé fhoireann déag rannpháirteach sa chorn domhanda. Fuair na hocht bhfoireann a bhain an babhta ceathrú ceannais amach sa chomórtas ceithre bliana roimhe sin áit go huathoibríoch. Eagraíodh comórtas cáiliúcháin do na hocht n-áit eile. Ní raibh cead ag an Afraic Theas páirt a ghlacadh sa chomórtas i ngeall ar an badhcat spóirt i gcoinne apartheid. Ghlac 25 thír páirt sa chomórtas cáiliúcháin.

Seo a leanas na foirne a ghlac páirt:

## Babhta na nGrúpaí
Cuireadh na sé thír déag a ghlac páirt i gceithre ghrúpa, agus ceithre thír i ngach grúpa. Fuarthas trí phointe as cluiche a bhuachan, dhá phointe as comhscór agus pointe amháin as cluiche a chailliúint. Chuaigh an dá fhoireann a bhí sa chéad dá áit i ngach grúpa ar aghaidh go díreach chuig an mbabhta ceathrú ceannais.

Bhí ceithre phointe ar úd, dhá phointe ar shlánú, trí phointe ar chic pionóis agus trí phointe ar phreabchúl.

### Grúpa A

### Grúpa B

### Grúpa C

### Grúpa D

## Babhtaí deiridh

## Scórálaithe is mó
### Pointí
Scóráladh 1197 bpointe san iomlán, sin 37 ar an meán in aghaidh an chluiche.

### Úid
Scóráladh 140 úd san iomlán, sin 4 úd ar an meán in aghaidh an chluiche.

## Tagairtí

Catagóir:Spórt i 1991
Catagóir:Corn an Domhain sa Rugbaí
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2017

:*Do chomórtas na nÓg, féach ar: [[Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg 2017]].*

An 62ú eagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse ab ea **Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2017**, a tharla san Ionad Taispeántais Idirnáisiúnta i gCív, an Úcráin, idir an 9 Bealtaine agus an 13 Bealtaine 2017. Seo an dara huair a d'óstáil an Úcráin Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse.

Bhí 43 thír páirteach i gCív. Tháinig an Phortaingéil agus an Rómáin ar ais tar éis tréimhse gan páirt a ghlacadh sa chomórtas. Ar an láimh eile, tharraing an Bhoisnia-Heirseagaivéin agus an Rúis amach as an gcomórtas an bhliain seo. Bhí 26 amhránaí ar an ardán sa bhabhta ceannais.

Salvador Sobral as an bPortaingéil a bhuaigh an t-eagrán seo leis an amhrán *Amar Pelos Dois* ('Ghráfainn [go leor] don bheirt'). Seo an chéad uair a bhuaigh an Phortaingéil an comórtas, an 49ú huair dóibh páirt a ghlacadh sa chomórtas.

## Éire
Bhí Brendan Murray ar an ardán ar son na hÉireann. Chan sé an t-amhrán *Dying to Try.* Ní fhuair sé go leor vótaí chun áit a fháil sa bhabhta ceannais. 

## Rannpháirtithe agus torthaí

center|thumb|
   |305x305px

### Babhta 1 - 9 Bealtaine 2017
Ghlac ocht dtír déag dtír páirt sa chéad bhabhta leathcheannais. 

Vótáil An Iodáil, An Ríocht Aontaithe agus An Spáinn sa bhabhta leathcheannais seo freisin. 

### Babhta 2 - 11 Bealtaine 2017
Ghlac naoi dtír déag páirt sa dara babhta leathcheannais. 

Vótáil An Fhrainc, An Ghearmáin agus An Úcráin sa bhabhta leathcheannais seo freisin.

1 i Laidin.

#### Babhta ceannais - 13 Bealtaine 2017

## Vótáil agus urlabhraithe

#### Urlabhraithe náisiúnta
* An Fhrainc - Élodie Gossuin
* San Mairíne -  Lia Fiorio and Gigi Restivo
* An Spáinn - Nieves Álvarez
* An tSualainn - Wiktoria
* An Úcráin - Pavlo Shylko

## Craoltóirí agus tráchtairí

**Tíortha rannpháirteacha**

**Tíortha nár rannpháirtithe iad**

**Craoladh idirnáisiúnta i dteanga chomharthaíochta**

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Wythenshawe

Is ceantar suite i ndeisceart Manchain é **Wythenshawe**. Bhí cónaí ar 86,267 duine ann sa bhliain 2012. Tá Aerfort Mhanachain buailte le taobh theas an cheantair.
mion|Lár Wythenshawe

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain
Ashton-under-Lyne

Is ceantar atá suite i Manchain Mhór é **Ashton-under-Lyne**. Áit fhliuch nárbh fhiú mórán a bhíodh ann. Ansin mar thoradh ar an Réabhlóid Thionsclaíoch, d'éirigh Ashton-under-Lyne ina bhaile muileann, an lár de líonra canálacha agus bóithre iarainn. Bhí 45,198 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Bjørnstjerne Bjørnson

Úrscéalaí, file agus drámadóir Ioruach ab ea **Bjørnstjerne Martinus Bjørnson** (8 Nollaig 1832 – 26 Aibreán 1910). Do rugadh é ar an 8ú lá de mhí na Nollag i Kvikne na hIorua agus do fuair sé bás ar an 26ú lá d'Aibreán i bPáras na Fraince. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1903. Is eisean a scríobh focail d'amhrán náisiúnta na hIorua, *Ja, vi elsker dette landet* an t-ainm atá air. Do bhí Bjørnson ina bhunaitheoir den Riksmålsforbundet ('An Cumann Riksmål') sa bhliain 1907 freisin. Cumann teangeolaíochta, cultúrtha agus polaitiúil is é an Riksmålsforbundet agus oibríonn sé chun Caighdeáin Riksmål na Ioruaise a chur chun cinn.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1832
Catagóir:Básanna i 1910
Catagóir:Scríbhneoirí Ioruacha
Giosuè Carducci

File agus scríbhneoir Iodálach ab ea **Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci** (1835 - 1907). Do rugadh é ar an 27ú lá de mhí Iúil i Valdicastello, sráidbhaile atá suite i gcathair Pietrasanta sa lá atá inniu ann, agus do fuair sé bás ar an 16ú lá d'Fheabhra i gcathair Bologna na hIodáile. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1906. B'eisean an chéad Iodálach riamh a fuair an duais sin.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1835
Catagóir:Básanna i 1907
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
José Echegaray

Innealtóir, drámadóir, polaiteoir agus matamaiticeoir Spáinneach ab ea **José Echegaray y Eizaguirre** (1832 - 1916). Ba é an drámadóir Spáinneach Miguel Echegaray y Eizaguirre a dheartháir. Do rugadh José Echegaray ar an 19ú lá d'Aibreán i gcathair Maidrid na Spáinne agus do fuair sé bás ar an 14ú lá de mhí Mheán Fómhair sa chathair céanna. Sa bhliain 1904, bronnadh Duais Nobel na Litríochta air, chomh maith leis an scríbhneoir Francach Frédéric Mistral.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1832
Catagóir:Básanna i 1916
Catagóir:Scríbhneoirí Spáinneacha
Catagóir:Matamaiticeoirí Spáinneacha
Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie

Leabhar de chuid Sigmund Freud, bunaitheoir na síocanailíse, is ea ***Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie*** (Béarla: *Three Essays on the Theory of Sexuality*, Gaeilge: *Trí Aiste ar Theoiric na Gnéasachta*). Déanann Freud cur síos sa leabhar ar a chuid teoiricí a bhaineann leis an ngnéasacht, go háirithe a gaol leis an óige. Foilsíodh an leabhar sa bhliain 1905.
Rudolf von Sebottendorff

Diamhraí, scríbhneoir, gníomhaire faisnéise, agus gníomhaí Gearmánach ab ea **Adam Alfred Rudolf Glauer** (9 Samhain 1875 &#x2013; 8 Bealtaine 1945), nó **Rudolf von Sebottendorff** mar a thugtar air go coitianta. Ba é a bhunaigh Cumann Thule, eagraíocht diamhrachais tar éis an Chéad Chogadh Domhanda a d'imir tionchar ar go leor ball den Pháirtí Naitsíoch. Ba Mháisiún é, Súfaíoch d'ord Bektashi, tar éis dó iompú ar Ioslam, agus bhí spéis aige sa midheamhain, san astralaíocht, san uimhireolaíocht, agus san ailceimic. D'úsáid sé an t-ainm bréige **Erwin Torre** freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1945
Catagóir:Daoine a rugadh i 1875
Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin
Catagóir:Naitsithe
Chadderton

Is ceantar suite i Manchain Mhór é **Chadderton**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Rudolf Christoph Eucken

Fealsamh Gearmánach ab ea **Rudolf Christoph Eucken** (1846 – 1926). Do rugadh é ar an 5ú lá d'Eanáir i mbaile Aurich, baile atá suite in iarthuaisceart na Gearmáine, agus do fuair sé bás ar an 15ú lá de mhí Mheán Fómhair i gcathair Jena. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1908. Do bhí moladh mór ar a chuid saothar sa tSualainn lena linn, ach is duine é atá imithe as cuimhne na ndaoine sa lá atá inniu ann.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1846
Catagóir:Básanna i 1926
Catagóir:Fealsúna Gearmánacha
Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
The Female Boss

Is é ***The Female Boss*** an chéad albam ó Tulisa Contostavlos. Scaoileadh é ar an 3 Nollaig 2012.

## Traicliosta
#"Intro" – 1:18
#"Young" – 4:12
#"Live It Up" (le Tyga) – 3:52
#"Damn" – 3:02
#"British Swag" (le Nines) – 3:41
#"Live Your Life" – 3:57
#"Visa" (le Wiley) – 3:31
#"Foreigner" – 4:50
#"Skeletons" – 4:50
#"I'm Ready" – 3:47
#"Steal My Breath Away" – 4:17
#"Kill Me Tonight" – 3:47
#"Counterfeit" – 4:07
#"Habit" – 3:49
#"Sight of You" – 4:39
#"Outro" – 0:39

## Singlí
#"Young" - 29 Aibreán 2012
#"Live It Up" - 9 Meán Fómhair 2012
#"Sight of You" - 2 Nollaig 2012

## Cairteacha

## Dátaí eisiúna

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2012
Catagóir:Tulisa Contostavlos
Norwood Theas

Is baile é **Norwood Theas** atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Croydon
Old Coulsdon

Is baile é *'Old Coulsdon* atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Croydon
Eccles, Manchain Mhór

Is baile atá suite i mórcheantar Mhanchain é **Eccles**. Bhí 38,756 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011. Déantar cístí Eccles ann ón mbliain 1796 i leith, cístí a dhíoltar ar fud an domhain anois. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Ince-in-Makerfield

Is ceantar suite i mBuirg Chathrach Wigan, in iarthar Mhanchain Mhór, Sasana, é **Ince-in-Makerfield**, nó **Ince** go neamhfhoirmeálta. Bhí 10,185 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2001.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Leigh, Manchain Mhór

Is ceantar suite in iarthar Mhanchain Mhór, Sasana, é **Leigh**. Tá beagán breis is 46,000 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Littleborough, Manchain Mhór

Is ceantar suite in oirthuaisceart Mhanchain Mhór, Sasana, é **Littleborough**. 13,807 duine a bhí ina gcónaí ann sa bhliain 2011. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Mossley

Is ceantar suite i Manchain Mhór é **Mossley**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Manchain Mhór
Selma Lagerlöf

[thumb|Selma Lagerlöf (1858-1940), ina suí. Is é [Carl Larsson a chum an phortráid sa bhliain 1908.]]
Scríbhneoir Sualannach ab ea **Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf** (1858 – 1940). Do rugadh í i mainéar Mhårbacka, suite i gcúige Värmland na Sualainne, ar an 20ú lá de Shamhain agus do fuair sí bás ar an 16ú lá de Mhárta san áit chéanna. Duine desna scríobhnóirí Sualannacha is cáiliúla is ea í. Do bhí sí ar an gcéad bhean riamh a fuair Duais Nobel na Litríochta, duais a bronnadh uirthi sa bhliain 1909, agus do bhí sí ar an gcéad bhean a bheith ina ball d'Acadamh na Sualainne leis. Do ghlac sí ballraíocht san Acadamh sa bhliain 1914. Is é an leabhar leanaí *Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige* (1906-07) an leabhar is clúití dá cuid.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1858
Catagóir:Básanna i 1940
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Catagóir:Gearrscéalaithe
Catagóir:Mná
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Catagóir:Síochánaithe
Catagóir:Sufragóirí
Catagóir:Úrscéalaithe
Fox News Channel

Is líonra nuachta teilifíse Meiriceánach coimeádach é **Fox News Channel**. Is cuid de Fox Entertainment Group, roinn de 21st Century Fox, é. Tá ceanncheathrú FNC i Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac. Craoltar a chuid cláracha ar fud an domhain. Rupert Murdoch, fiontraí Astrálach-Mheiriceánach, a chruthaigh é.

Catagóir:Fox Entertainment Group
Catagóir:Teilifís
Maurice Maeterlinck

Scríbhneoir, file agus drámadóir Beilgeach ab ea **Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck** (1862 – 1949), nó **Maurice Maeterlinck** mar is fearr aithne air. Do rugadh é i gcathair Gent na Beilge ar an 29ú lá de Lúnasa agus do fuair sé bás ar an 6ú lá de Bhealtaine i gcathair Nice na Fraince. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1911. Ba í an Fhraincis a theanga dúchais agus an teanga ina scríobhadh sé a chuid saothar.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1862
Catagóir:Básanna i 1949
Catagóir:Drámadóirí Beilgeacha
Catagóir:Filí Beilgeacha
Catagóir:Scríbhneoirí Beilgeacha
Alum Rock, Birmingham

Is ceantar suite in Birmingham é **Alum Rock**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Aston

Is ceantar suite in Birmingham é **Aston** agus é suite go díreach taobh thoir thuaidh de lár na cathrach. Tá breis is 27,000 duine ina gcónaí ann. Tá staidiam baile Aston Villa F.C. suite in Aston.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Naomh Ailbe

Ba naomh é **Naomh Ailbhe** nó **Naomh Ailbe** (). Tá aithne air mar Alby (nó fiú Elvis) i mBéarla agus Eilfyw nó Eilfw i mBreatnais.  

Áirítear Naomh Ailbhe mar dhuine de na naoimh a bhí in Éirinn sular tháinig Naomh Pádraig.  Ach deirtear sna hAnnála Inis Faithleann gur éag sé sa bhliain 528.  

Easpag agus athair faoistine a bhí ann.  Tá traidisiún ann go ndeachaigh sé chun na Róimhe agus gur oirnigh an Pápa ina easpag é.  

Bhunaigh sé mainistir in Imleach, a bhí ina dhiaidh sin ar cheann de mhórmhainistreacha na Mumhan. Tá riail de chuid an naoú haois ann, Riail Ailbhe, a chuirtear ina leith. 

Bhí baint aige leis an mBreatain Bheag, le Naomh Dáibhí go háirithe. Deirtear gur eisean a bhaist Dáibhí.

Ceiliúrtar féile Ailbhe ar an 12 Meán Fómhair. Pátrún ar Ard-Deoise Chaisil agus Ailbhe é.

## Tagairtí

Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid
Catagóir:Básanna i 528
Catagóir:6ú haois
Catagóir:An Mheánaois in Éirinn
Catagóir:An Mheánaois Luath
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Naoimh Éireannacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Sagairt Éireannacha
Gerhart Hauptmann

Scríbhneoir agus drámadóir Gearmánach ab ea **Gerhart Johann Robert Hauptmann** (15 Samhain 1862 – 6 Meitheamh 1946). Do rugadh é ar an 15ú lá de Shamhain in Ober Salzbrunn (Polainnis: Szczawno-Zdrój) agus do fuair sé bás ar an 6ú lá de Mheitheamh in Agnetendorf (Polainnis: Jagniątków), dhá chathair atáid suite sa Pholainn sa lá atá inniu ann. Deirtear gurbh eisean scríbhneoir de dhream nádúraíoch is tábhachtaí de litríocht na Gearmáine. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1912.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1862
Catagóir:Básanna i 1946
Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Theodor Mommsen

Staraí Gearmánach ab ea **Christian Matthias Theodor Mommsen** (1817 - 1903). Fathach de chuid an aois eagna sa naoú haois déag ab ea é. Rinne a scoláireacht tairbhe don léann clasaiceach, don tseanstair, don tseandálaíocht agus don dlí (don dlí Rómhánach agus don dlí dá thréimhse féin araon). Tá an-tionchar ag cuid mhór dá obair sna réimsí sin fós.
clé|mion|239x239px|1879

## Saol
Rugadh Mommsen ar an 30ú lá de Shamhain i nGarding sa Dhiúcacht Schleswig. 

Rinne Mommsen staidéir ar an dlí i Kiel ó 1838 go dtí 1843 agus ina ollamh le stair Rómhánach i mBeirlín ar an ó 1861 go 1887.

Bhí Mommsen ina pholaiteoir náisiúnach liobrálach, a bhí go láidir in éadan réimeas Bismarck, an fhrith-Sheimíteachais agus na héilimh de chuid na Slavach gach uair ar tháinig siad salach ar leas lucht labhartha na Gearmáinise. 
[clé|mion|177x177px|[Dealbhóireacht|Dealbh, 1909]]
Bhí tionchar láidir ag a scoláireacht sa dlí ar an Bürgerliches Gesetzbuch, Cód Sibhialta na Gearmáine, a achtaíodh sa bhliain 1896 agus a tháinig i bhfeidhm sa bhliain 1900. 

Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Mommsen sa bhliain 1902, mar aitheantas ar a shárshaothar il-imleabhrach *Römische Geschichte* (Gaeilge: 'Stair Rómhánach'). 

Fuair Mommsen bás ar an 1ú lá de Shamhain i gCharlottenburg na Gearmáine.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1817
Catagóir:Básanna i 1903
Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Beech Lanes

Is ceantar beag suite i Harborn, in Birmingham, é **Beech Lanes**. Tá sé suite gar do Sandwell.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Brindleyplace

deas|250px|thumb|3 Brindleyplace
Is limistéar forbraíochta ilchineálaí é **Brindleyplace** atá suite in Westside, Birmingham. 17 acra d'achar atá ann. Cuireadh tús lena fhorbairt sa bhliain 1993. 

Catagóir:Birmingham
Romain Rolland

Scríbhneoir, úrscéalaí, aistí agus paimfléadaí Francach ab ea **Romain Rolland** (1866 - 1944). Do rugadh é ar an 29ú lá d'Eanáir i gClamecy na Fraince agus do fuair sé bás ar an 30ú lá de mhí na Nollag i Vézelay na Fraince. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1915. Is iad an t-úrscéal il-imleabhar *[[Jean-Christophe]]* (1904-12) agus *Au-dessus de la mêlée* (1914), alt a scríobh Rolland fén gCéad Chogadh Domhanda agus a fhoilsíodh sa *Journal de Genève*, an dá shaothar dá chuid atáid is iomráití.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1866
Catagóir:Básanna i 1944
Catagóir:Scríbhneoirí Francacha
Mosarabaigh

deas|250px|thumb|Mosarabaigh
Ba ghrúpa eitneach Eorpach iad na **Mosarabaigh**. Ba í an Mhosarabais a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Brownhills Thiar

Is ceantar suite in Birmingham é **Brownhills Thiar**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Camp Hill, Birmingham

Is ceantar agus sráid suite i mBirmingham é **Camp Hill**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Núibiaigh

deas|250px|thumb|Núibiaigh
Is grúpa eitneach Afracach iad na **Núibiaigh**. Is í an Araibis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha san Afraic
Samóigh

mion|clé|Tupua Tamasese Lealofi III, ardtaoiseach agus ceannaire san fheachtas ar son neamhspleáchas Shamó
Is grúpa eitneach san Aigéan Ciúin Theas iad na **Samóigh** (Tagata Māo'i). Is í an tSamóis a bpríomhtheanga. 
mion|Teaghlach Samóch san 21ú haois

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Polainéisigh

mion|Polainéisigh
Is grúpa eitneach iad na **Polainéisigh** a chónaíonn san Aigéan Ciúin.

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Harborne

Is ceantar suite in iardheisceart Birmingham é **Harborne**, timpeall is 3.5 míle ó lár na cathrach. Bhí 21,070 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2001.

Tá Harborne luaite i Leabhar Domesday (1086), ach tá rianta de chónaí daoine san áit a théann roimhe sin siar. Tá comharthaí in aice leis an ospidéal go mbíodh dúnfort Rómhánach ann. Tá a lán tithe Victeoiriacha ar an mbaile a tógadh go déanach san 19ú haois agus go luath an 20ú haois. Fobhaile compordach é Harborne inniu.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Handsworth, Midlands Thiar

Is comharsanacht in Birmingham é **Handsworth**. Tá Handsworth suite ar an taobh thiar thuaidh de lár trádálach na cathrach.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Verner von Heidenstam

Scríbhneoir agus file Sualannach ab ea **Carl Gustaf Verner von Heidenstam** (1859 - 1940). Do rugadh é ar an 6ú lá d'Iúil in Olshammer na Sualainne agus do fuair sé bás ar an 20ú lá de Bhealtaine sa mhainéar Övralid, a mhainéarsa atá suite i gcúige Östergötland na Sualainne. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1916.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1859
Catagóir:Básanna i 1940
Catagóir:Daoine Sualannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Burley, Rutland

Is baile suite in Rutland Shasana é **Burley**. Tá Burley suite in oirthear láir na tíre. Bhí cónaí ar 577 duine ann sa bhliain 2001.

mion|clé|Burley on the Hill, teach mór in Burley

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Rutland
Cottesmore, Rutland

Is baile suite i Rutland é **Cottesmore**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Rutland
Exton, Rutland

Is baile suite i Rutland, in oirthear Sasana é **Exton**. Tá cónaí ar timpeall is 600 duine ann.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Rutland
Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg 2015

B'é an **Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg 2015** an t-eagrán 13ú na bliantúil Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg. Beidh an comórtas ar siúl in Arena Armeec i Sóifia na Bulgáire an 21 Samhain 2015. Is é seo an chéad chomórtas Eoraifíse a bheidh ar siúl sa Bhulgáir. 

Ghlac 17 tír páirt sa chomórtas agus Éire agus an Astráil ag glacadh páirt sa chomórtas seo don chéad uair. Tá an Albáin ag filleadh ar ais tar éis dhá bhliain gan a bheith sa chomórtas.

## Suíomh
I ndiaidh bhua na hIodáile sa chéad chomórtas i 2014 - thairg an ACE an ceart a óstáil an 2015 comórtas chun craoltóir náisiúnta na hIodáile, RAI. Ar 7 Deireadh Fómhair 2015, fógraíodh go mbeadh 17 tír a bheith le feiceáil sa chomórtas, le hÉirinn agus an Astráil ag déanamh a chéad uair. An Iodáil dhiúltaigh go luath a óstáil an ócáid, ina ionad sin Málta agus an Bhulgáir araon i bhfeidhm a óstáil ar an gcomórtas. Ar 26 Eanáir 2015, fógraíodh go mbeadh an Bhulgáir óstáil an ócáid. I Márta 2015 fógraíodh go mbeadh Arena Armeec bheith ar an suíomh don chomórtas.

## Rannpháirtithe
Ar 7 Deireadh Fómhair 2015, deimhníodh go mbeidh seacht dtír déag páirt a ghlacadh sa chomórtas. Beidh an Astráil agus Éire a gcuid tús, beidh an Albáin ais tar éis as láthair dhá bhliain agus beidh Macadóine ais tar éis as láthair aon bhliain amháin. Beidh an Chróit agus an Chipir a tharraingt siar tar éis filleadh i 2014 eagrán, cé go mbeidh an tSualainn a tharraingt siar don chéad uair ó 2008. Bhí sé an chéad uair ó 2007, go raibh 17 tír páirt a ghlacadh.

## Torthaí

## Tíortha Eile

## Urlabhraithe agus Tráchtairí
#  Krisia Todorova
#  – Dunja Jeličić
#  – Lizi Pop
#  – Nikola Petek
#  – Vincenzo Cantiello
#  – Julia van Bergen
#  – Ellie Blackwell
#  – Anna Banks
#  – Sofia Dolganova
#  – Aleksandrija Čaliovski
#  – Valeria Drobyshevskaya
#  – Betty
#  – Sofia Kutsenko
#  – Vladimir Petkov
#  – Arianna Ulivi
#  – Federica Falzon
#  – Majda Bejzade
#  – Lejla Vulić

### Tráchtairí
#### Rannpháirtithe

#### Tíortha neamh-rannpháirteacha
*  An Ghearmáin - Thomas Mohr (Suíomh NDR)
*  An Nua-Shéalainn - Ewan Spence (World FM)
*  An Ríoch Aontaithe - Ewan Spence (Cotswold FM, Fun Kids, Oystermouth Radio, Radio Six International agus Shore Radio)
*  Singeapór - Ewan Spence (247 Music Radio)
*  Stáit Aontaithe Mheiriceá - Ewan Spence (WUSB)

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha
*Suíomh oifigiúil

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse na nÓg
Henrik Pontoppidan

Úrscéalaí agus gearrscéalaí Danmhargach ab ea **Henrik Pontoppidan** (1857 - 1943). Do rugadh é ar an 24ú lá d'Iúil i gcathair Fredericia i ndeisceart na Danmhairge agus do fuair sé bás ar an 21ú lá de Lúnasa i gCóbanhávan na Danmhairge. Is é *Lykke-Per* (Gaeilge: 'Per Ámharach'), úrscéal il-imleabhar a foilsíodh idir 1898 agus 1904, a shárshaothar. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1918, chomh maith leis an scríbhneoir Danmhargach Karl Adolph Gjellerup.

Catagóir:Scríbhneoirí Danmhargacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1857
Catagóir:Básanna i 1943
Karl Adolph Gjellerup

Scríbhneoir Danmhargach ab ea **Karl Adolph Gjellerup** (1857 – 1919). Do rugadh é ar an 2ú lá de Mheitheamh sa sráidbhaile Roholte na Danmhairge agus do fuair sé bás ar an 11ú lá de Dheireadh Fómhair i nDresden na Gearmáine. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air, chomh maith leis an scríbhneoir Danmhargach Henrik Pontoppidan, sa bhliain 1917.

Catagóir:Scríbhneoirí Danmhargacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1857
Catagóir:Básanna i 1919
Carl Spitteler

File, scríbhneoir, criticeoir agus aistí Eilvéiseach ab ea **Carl Friedrich Georg Spitteler** (1845 – 1924). Do rugadh é ar an 24ú lá d'Aibreán i Liestal na hEilvéise agus do fuair sé bás i Luzern na hEilvéise ar an 29ú lá de mhí na Nollag. Ba í an Ghearmáinis a theanga dhúchais agus an teanga ina scríobhadh sé a chuid saothar. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1919.

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Eilvéiseacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1845
Catagóir:Básanna i 1924
Anatole France

Scríbhneoir Francach ab ea **Anatole France** (1844 - 1924), nó **François Anatole Thibault** mar atá a ainm scríte ar a theastas baiste. 

Do rugadh é ar an 16ú lá d'Aibreán i bPáras na Fraince agus do fuair sé bás ar an 12ú lá de Dheireadh Fómhair i Saint-Cyr-sur-Loire, común atá suite gar do Thours na Fraince. Deirtear gurbh eisean duine desna scríbhneoirí ab fhearr agus is tábhachtaí a bhídís ag obair le linn na *[[Troisième République (An Fhrainc)|Troisième République]]* (Gaeilge: 'An Tríú Poblacht'), mar a thugtar ar thréimhse staire na Fraince idir 1870 agus 1940. 

Do chum Anatole France cuimse saothar - léirmheastóireacht liteartha, aistí, drámaí, úrscéalta, gearrscéalta agus dánta ina measc. Is iad na húrscéalta *Le Crime de Sylvestre Bonnard, membre de l'Institut* (1881), *L’Île des Pingouins *(1908), *Les Dieux ont soif* (1912) agus an leabhar dírbheathaisnéiseach *Le Livre de mon ami *(1885) cúpla ceann desna saothair dá chuid. Do moladh Duais Nobel na Litríochta dó sa bhliain 1921 mar aitheantas ar a shaothar iomlán.

Catagóir:Scríbhneoirí Francacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1870
Catagóir:Básanna i 1924
Pepsi

Is deoch bhog í **Pepsi** a tháirgeann an comhlacht PepsiCo.

File:A child drinking Pepsi Cola before the service held on Memorial Day 8d30387v.jpg|Cailín ag ól Pepsi.


## Naisc sheachtracha
* Láithreán gréasáin (as Béarla)

Catagóir:Deochanna
Nagarjuna

Manach Indiach agus fealsamh Búdaíoch ab ea **Nagarjuna** (Sanscrait: , Nāgārjuna; c. 150 – c. 250 CE). Meastar go forleathan go bhfuil sé ar cheann de na fealsúna is tábhachtaí sa traidisiún Búdaíoch.
Jacinto Benavente

Drámadóir, scriptscríbhneoir agus léiritheoir scannán Spáinneach ab ea **Jacinto Benavente y Martínez** (1866 - 1954). Do rugadh é ar an 12ú lá de Lúnasa i gcathair Maidrid na Spáinne agus do fuair sé bás ar an 14ú lá d'Iúil san áit chéanna. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1922

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1866
Catagóir:Básanna i 1954
Catagóir:Scríbhneoirí Spáinneacha
Władysław Reymont

Scríbhneoir Polannach ab ea **Władysław Stanisław Reymont** (1867 – 1925), nó Stanisław Władysław Rejment mar atá a ainm scríte ar a theastas breithe. Do rugadh é ar an 7ú lá de Bhealtaine i Kobiele Wielkie, sráidbhaile atá suite sa Phowiat (Radomszczański, An Pholainn. Fuair sé bás ar an 5ú lá de mhí na Nollag i gcathair Vársá na Polainne. Do bhí sé ina bhall den ghluaiseacht Młoda Polska (Gaeilge: 'Polainn Óg'). Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1924 mar aitheantas ar a shárshaothar  *Chłopi* (Gaeilge: 'Na Tuathánaigh') , úrscéal a foilsíodh i gceithre imleabhar idir 1904 agus 1909.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1867
Catagóir:Básanna i 1925
Catagóir:Scríbhneoirí Polannacha
They Might Be Giants

Rac-bhanna malartach Meiriceánach is ea **They Might Be Giants** nó **TMBG**.  Bhunaigh John Flansburgh agus John Linnell an banna sa bhliain 1982. Sna blianta tosaigh théadh an bheirt acu ar an ardán ina n-aonar. Sna 1990idí thosaigh siad ag baint úsáide as banna taca: Is iad Dan Miller, Danny Weiskopf agus Marty Beller na baill den bhanna taca inniu. Tá stíl neamhchoinbhinsiúnach thurgnamhach acu.  Tá TMBG ar na bannaí rac-cheoil is bisiúla dá bhfuil ann. Lena chois sin, tá tóir ar a gcuid ceoil le haghaidh páistí.  

## Stair
Casadh Linnell agus Flansburgh ar a chéile den chéad uair agus iad ina ndéagóirí i Lincoln, Massachusetts. Thosaigh siad ag scríobh amhrán agus an bheirt acu ag freastail ar Lincoln-Sudbury Regional High School ach níor chuir siad banna ceoil le chéile ag an am sin. Bhí Linnel páirteach i mbanna nuair a bhí sé ag an ollscoil. Casadh Flansburgh agus Linnell ar a chéile don dara huair sa bhliain 1981 nuair a bhí siad ag bogadh isteach san áraslann chéanna ar an lá céanna i mBrooklyn, Nua-Eabhrac. Tá siad ina gcónaí i mBrooklyn go fóill.  

## Nascanna seachtracha
* Suíomh oifigiúil
* This Might Be A Wiki, vicí faoi TMB

Catagóir:Racghrúpaí Meiriceánacha
Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1982
H.W. Fowler

Múinteoir Sasanach ab ea **Henry Watson Fowler** (10 Márta 1858 - 26 Nollaig 1933) agus údar *The King's English*.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1858
Catagóir:Básanna i 1933
Catagóir:Múinteoirí
Ted Turner

Fear gnó agus daonchara Meiriceánach is ea **Ted Turner** (rugadh ar 19 Samhain 1938). Bhunaigh sé CNN agus TBS, comhlachtaí craolta teilifíse cábla. Phós sé faoi thrí, an uair dheireanach le Jane Fonda, ban-aisteoir agus gníomhaí Meiriceánach.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe
Old Oscott

Is ceantar suite in Birmingham é **Old Oscott**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Rotton Park

Is ceantar suite in Birmingham é **Rotton Park**. Tá ainm na háite luaite den chéad uair sa bhliain 1275. I gcáipéis ón mbliain 1307, luaitear "Parc de Rotton juxta [in aici] Birmingham".

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Sarehole

Is ceantar suite in Hall Green, in oirdheisceart Birmingham, é **Sarehole**. 

Bhí J. R. R. Tolkien ina chónaí in Sarehole agus é ina pháiste sna 1890idí. Chuaigh dreach an cheantair agus Muileann Sarehole i bhfeidhm ar an cur síos a rinne sé ar an Shire in *Tiarna na bhFáinní*.  

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Rednal

Is fo-bhaile de chuid Birmingham é **Rednal**. Tá Rednal suite ar an taobh thiar theas den chathair. Cónaíonn timpeall 2,000 duine ann. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Small Heath, Birmingham

Is ceantar atá suite in oirdheisceart Birmingham Shasana é **Small Heath**. Tógadh a lán sraitheanna tithe ann go déanach san 19ú haois. Chuaigh roinnt mhaith inimirceach Éireannach a chónaigh ann sa chéad leath den 20ú haois. I ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda tháinig a lán daoine ón Áise Theas, go mór mhór ón bPacastáin agus ón mBangladéis. Is iad seo tromlach dhaonra Small Heath inniu. De réir meastúcháin a rinne sa bhliain 2007, bhí 36,898 duine ina gcónaí ann ag an am.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Sparkbrook

Is ceantar atá suite cóngarach do lár Birmingham Shasana é **Sparkbrook**. Sa bhliain 2011 bhí 31,485 duine ina gcónaí ann, baill de mhionlaigh eitneacha 78% díobh, pobal Somálach san áireamh.

Bhí cónaí ar mhuintir Lloyd, de chuid Lloyd's Bank, i dteach mór Seoirseach in Sparbrook sna blianta 1752–1912. Bhí Joseph Priestley ina chónaí sa chomharsanacht freisin sna 1700idí déanacha. Dódh cuid dá theach in Sparbrook le linn Chíréibí Priestley.

Tá ráta ard dífhostaíochta i Sparbrook inniu.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Sigrid Undset

Úrscéalaí, gearrscéalaí agus aistí Ioruach ab ea **Sigrid Undset** (1882 – 1949). Do rugadh í ar an 20ú lá de Bhealtaine i gcathair Kalundborg na Danmhairge agus do fuair sí bás ar an 10ú lá d'Iúil i gcathair Lillehammer na hIorua. Is í *Kristin Lavrandsdatter*, tríológ a foilsíodh idir 1920 agus 1922, an saothar is iomráití de chuid Undset. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta uirthi sa bhliain 1928

Catagóir:Daoine a rugadh i 1882
Catagóir:Básanna i 1949
Catagóir:Daoine Ioruacha
Catagóir:Scríbhneoirí Ioruacha
Sinclair Lewis

Úrscéalaí, gearrscéalaí agus drámadóir Meiriceánach ab ea **Harry Sinclair Lewis** (1885 – 1951). Do rugadh é ar an 7ú lá d'Fheabhra i Sauk Centre, cathair atá suite i Minnesota na Stáit Aontaithe, agus do fuair sé bás ar an 10ú lá d'Eanáir i Róimh na hIodáile. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1930, an chéad uair riamh a moladh do scríbhneoir Meiriceánach í.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1885
Catagóir:Básanna i 1951
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
HomeTown

Ba phopbhanna Éireannach é **HomeTown**. Tháinig Dayl Cronin, Dean Gibbons, Josh Gray, Ryan McLoughlin, Cian Morrin agus Brendan Murray le chéile sa bhliain 2013. Ba é Louis Walsh a mbainisteoir.

## Gairm
Scaoil HomeTown a gcéad singil "Where I Belong" in Éire ar an 28 Samhain 2014 agus chuaigh sé díreach go huimhir a haon. Scaoil HomeTown a ndara singil "Cry For Help" ar an 27 Márta 2015 agus chuaigh sé díreach go huimhir a haon in Éirinn freisin.

Scaoil HomeTown "Where I Belong" sa Ríocht Aontaithe ar an 17 Iúil 2015. Tháinig físeán ceol nua amach ar Youtube.

## Baill
#### Josh Gray
Is as Baile Coimín, Cill Mhantáin é **Josh Gray** (rugadh é ar an 24 Aibreán 1995).

#### Brendan Murray
Is as Tuaim, Gaillimh é **[[Brendan Murray]]** (rugadh é ar an 16 Samhain 1996).

#### Ryan McLoughlin
Is as Droichead Nua, Cill Dara é **Ryan McLoughlin** (rugadh é ar an 28 Samhain 1995).

#### Dayl Cronin
Is as Cluain Meala, Tiobraid Árann é **Dayl Cronin**. Tá sé ag glacadh páirt ar Dancing with the Stars (sraith theilifíse na hÉireann), ata ag tosú ar RTÉ a hAon ar an 8 Eanáir, 2017 (rugadh é ar an 28 Eanáir 1996).

#### Dean Gibbons
Is as Tamhlacht, Áth Cliath é **Dean Gibbons**(rugadh é ar an 4 Meitheamh 1997).

#### Cian Morrin
Is as Caisleán an Bharraigh, Maigh Eo é **Cian Morrin**. Bhí Morrin ar an The X Factor (RA) sraith a naoi sa bhliain 2012. Chan sé "Come Together" le The Beatles san eisteachtaí. Chan sé "Next to Me" le Emeli Sandé sa campa tosaithe (rugadh é ar an 29 Meitheamh 1997).

#### Gareth Borrow

## Dioscliosta
### Albaim Stiúideo

### Singlí

## Camchuairteanna
;Príomh
*Hometown tour (2015-2016)

;Eile
*Olly Murs - Never Been Better Tour (2015)
*The Vamps - Meet The Vamps UK Arena Tour (2015)
*The Vamps - Wake Up UK Arena Tour (2016)

## Cumaí

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2014
Southside, Birmingham

Is ceantar suite in Birmingham é **Southside**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Birmingham
Erik Aksel Karlfeldt

File agus scríbhneoir Sualannach ab ea **Erik Aksel Karlfeldt** (1864 – 1931), nó **Erik Aksel Eriksson** mar atá a ainm scríte ar a theastas breithe. Do rugadh é ar an 20ú lá d'Iúil in Karlbo gar don chathair Avesta na Sualainne agus do fuair sé bás ar an 8ú lá d'Aibreán i gcathair Stócólm na Sualainne. Do bhí clú agus cáil ar a gcuid filíochta sa tSualainn lena linn. Do moladh Duais Nobel na Litríochta do Karlfeldt tar éis a bháis sa bhliain 1931, cé gur dhiúltaigh sé an duais a ghlacadh sa bhliain 1918. Is é Karlfeldt an t-aon duaiseoir amháin riamh a bronnadh Duais Nobel don Litríocht air tar éis a bháis.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1864
Catagóir:Básanna i 1931
Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Catagóir:Filí Sualannacha
John Galsworthy

Úrscéalaí agus drámadóir Sasanach ab ea **John Galsworthy** (1867 – 1933). Do rugadh é ar an 14ú lá de Lúnasa i Surrey Shasana, agus do fuair sé bás ar an 31ú lá d'Eanáir i Londain Shasana. Is é *[[The Forsyte Saga]]* (1906-21) a shárshaothar. Sraith de thrí úrscéal - *[[The Man of Property]]* (1906),  *[[In Chancery]]* (1920) agus *[[To Let]]* (1921) - agus dhá 'interlude' (Gaeilge: 'eadarlúid') mar a tugtar orthu - sin iad *[[Indian Summer of a Forsyte]]* (1918) agus *[[Awakening]]* (1920) - is ea *The Forsyte Saga*. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1932.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1867
Catagóir:Básanna i 1933
Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha
Pearl S. Buck

Scríbhneoir agus úrscéalaí Meiriceánach ab ea **Pearl Sydenstricker Buck** (1892 – 1973), nó **Sai Zhenhu** (Sínis: 賽珍珠; pinyin: Sài Zhēnhū) de réir a hainm Síneach. Rugadh í ar an 26ú lá de Mheitheamh 1892 i Hillsboro, baile atá suite i Virginia Thiar na Stáit Aontaithe, agus fuair sí bás ar an 6ú lá de Mhárta i nDanby, baile atá suite i Vermont na Stáit Aontaithe.

Bhí tuismitheoirí Pearl Buck ina misinéirí agus dá bharr san chaith sí an chuid is mó dá saol roimh 1934 sa tSín. Is é an t-úrscéal *[[The Good Earth]]* (Gaeilge: 'An Talamh Mhaith'), úrscéal a bronnadh Duais Pulitzer air sa bhliain 1932, a sárshaothar. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta uirthi sa bhliain 1938. Tar éis filleadh ar na Stáit Aontaithe di, lean sí ar aghaidh lena cuid scríbhneoireachta agus d'oibrigh sí go crua ar shon ceart na mban agus ceart na mionlach.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*A thuilleadh faoi Pearl S. Buck ag suíomh Roinn an Bhéarla, Ollscoil Phennsylvania. Arna rochtain ar 17 Bealtaine 2016.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1892
Catagóir:Básanna i 1973
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Catagóir:Cearta na mban
Liosta de charachtair Coronation Street

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Coronation Street]]*** (nó ***Corrie*** go neamhfhoirmeálta uaireanta). Is liosta é seo de charachtair Coronation Street.

## Carachtair Reatha

## Carachtair athfhillteacha

## Athruithe
### Carachtair ag imeacht

### Carachtair ag filleadh

### Carachtair Nua

## Iar-charachtair

## Tagairtí

Catagóir:Coronation Street
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Johannes Vilhelm Jensen

Scríbhneoir Danmhargach ab ea **Johannes Vilhelm Jensen** (1873 – 1950), nó **Johannes V. Jensen **mar is fearr aithne air ina thír dhúchais. Do rugadh é ar an 20ú lá d'Eanáir i Farsø, baile atá suite sa Iútlainn (Danmhairgis: *Jylland*), agus do fuair sé bás ar an 25ú lá de Shamhain i gCóbanhávan na Danmhairge. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1944.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1873
Catagóir:Básanna i 1950
Catagóir:Scríbhneoirí Danmhargacha
Henri Bergson

Fealsamh Francach ab ea **Henri Bergson** (1859 – 1941). Do rugadh é ar an 18ú lá de Dheireadh Fómhair i bPáras na Fraince agus do fuair sé bás ar an 4ú lá d'Eanáir san áit chéanna. Deirtear gurbh eisean duine desna fealsúnaí is tábhachtaí a raibh baint acu leis an *[[Lebensphilosophie]]* (Gaeilge: 'Fealsúnacht an tsaoil'). Is iad *Essai sur les données immédiates de la conscience* (1889), *Matière et mémoire* (1896), *L'Évolution créatrice* (1906) agus *Les Deux Sources de la morale et de la religion* (1932) a shárshaothair. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1927

Catagóir:Daoine a rugadh i 1859
Catagóir:Básanna i 1941
Catagóir:Fealsúna Francacha
Gabriela Mistral

Ainm cleite den oideoir, taidhleoir, feimineach agus file Sileach **Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga** (1889 – 1957) ab ea **Gabriela Mistral**. Do rugadh í ar an 7ú lá d'Aibreán i gcathair Vicuña na Sile agus do fuair sí bás ar an 10ú lá d'Eanáir in Hempstead, Nua-Eabhrac. Do moladh Duais Nobel na Litríochta di sa bhliain 1945. Deirtear gurb í duine desna filí Sileacha is tábhachtaí, ar aon chéim le Pablo Neruda, Pablo de Rokha agus Vicente Huidobro.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1889
Catagóir:Básanna i 1957
Catagóir:Filí Sileacha
William Faulkner

Scríbhneoir Meiriceánach ab ea **William Cuthbert Faulkner** (1897 – 1962). Do rugadh é ar an 25ú lá de mhí Mheán Fómhair i New Albany, cathair atá suite i Mississippi na Stáit Aontaithe, agus do fuair sé bás ar an 6ú lá d'Iúil i gcathair Byhalia, sa stát céanna. Cé gur chum sé cuimse saothar - úrscéalta, gearrscéalta, dánta, aistí, scripteanna scannáin agus dráma amháin ina measc - is é de bharr a chuid úrscéalta agus gearrscéalta gur bhain sé clú agus cáil dhomhanda amach dó féin mar scríbhneoir. Is iad na húrscéalta *The Sound and the Fury* (1929), *A I Lay Dying* (1930), *Light in August* (1932), *Absalom, Absalom!* (1936) agus an gearrscéal "A Rose for Emily" (1930) cúpla ceann desna saotharaibh is iomráití a scríobh sé. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1949.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1897
Catagóir:Básanna i 1962
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 1)

Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 1 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.

## Foireann Bressie
### Pat Byrne

Is as An Bhuiríos, Contae Cheatharlach é **Pat Byrne**. Bhuaigh Pat an tsraith.

### Conor Quinn
Is as Contae na hIarmhí é **Conor Quinn**.

### Kiera Byrne
Is as Guaire, Contae Loch Garman í **Kiera Byrne**.

### Gari Deegan
Is as Bun na Raite, Contae an Chláir é **Gari Deegan**.

### Jessica Pritzel
Is as Stigh Lorgan, Baile Átha Cliath í **Jessica Pritzel**.

### Gavin Kenny
Is as Nás na Ríogh, Contae Chill Dara é **Gavin Kenny**.

## Foireann Sharon
### Vanessa Whelan

### Kim Hayden

### Kevin Keeley

### Nollaig O'Connor

### Kellie Blaise

### Fauve Chapman

## Foireann Kian
### Jim Devine

### Sharon Gaynor

### Liam Geddes

### Elliot Canavan Doyle

### Graham Dowling

### Kyle Kennedy

## Foireann Brian
### Richie Hayes

### Alan Fitzsimons

### Brendan Keeley

### Sinead Fox

### Claire O'Loughlin

### Ryan O'Shaughnessy

## Tagairtí
Pär Lagerkvist

Scríbhneoir, file agus drámadóir Sualannach ab ea **Pär Fabian Lagerkvist** (1891 – 1974). Do rugadh é ar an 23ú lá de Bhealtaine i gcathair Växjö na Sualainne agus do fuair sé bás ar an 11ú lá d'Iúil i Lidingö, gar do Stócólm na Sualainne. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1951. Is é an cnuasach filíochta *[[Ångest]]* (1916) an saothar is iomráití dá chuid.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1891
Catagóir:Básanna i 1974
Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 4)

Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 4 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.

## Foireann Bressie
### Emma Humber

### Denise Morgan

### Kayleigh Cullinan

## Foireann Rachel
### Sarah McTernan

### Kieran McKillop

### Paddy Kennedy

## Foireann Kian
### Helena Bradley Bates

### John Bonham

### Fionn Gardner

## Foireann Una
### Patrick Donoghue

### John Sheehy

### Niall O'Halloran

## Tagairtí
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 2)

Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 2 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.

## Foireann Bressie
### Shannon Murphy

### Katy Anna Mohan

### Sinead O'Brien

### Andrew Mann

### Terri O'Reilly

### Velvin Lamont

## Foireann Sharon
### John Gaughan

### Aoife McLoughlin

### Tammy Browne

### Mark Guildea

### Stephen Hudson

### Dean Anthony

## Foireann Kian
### Kelly Mongan

### Shane McLaughlin

### Ray Scully

### Andy Mac Unfraidh

### Karl Sheridan

### Daryl Phillips

## Foireann Jamelia
### Keith Hanley

### Wayne Beatty

### Dylan Powell

### Roisín Carlin

### Jennifer Moore

### Sophie Rischar

## Tagairtí
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 3)

Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 3 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.

## Foireann Bressie
### Brendan McCahey

### Jamie Stanton

### Sarah Sylvia

### Ciara Donnelly

### Pádraig Byrne

### Kedar Friis-Lawrence

## Foireann Dolores
### Kellie Lewis

### Mariah Butler

### Michelle Revins

### Emma Walsh

### Peter Whitford

### John Hogan

## Foireann Kian
### Jay Boland

### Paddy Molloy

### Danica Holland

### Laura O'Connor

### Craig McMorrow

### Pauric McLaughlin

## Foireann Jamelia
### Laura May Lenehan

### Gavin Murray

### Aisling Connolly

### Remy Naidoo

### Martin McInerney

### Daisy Valenzuela

## Tagairtí
Buachaill bó

thumb|250px|upright|Buachaill bó
Is fear a bhíonn ba á mbuachailleacht aige **buachaill bó**. Is de bhunús na Spáinne an cineál oibre seo, a d'éirigh coitianta in áiteanna i Meiriceá, theas agus thuaidh. Mar atá an bealach oibre seo os comhair na ndaoine i leabhair, scannáin srl tagann sé as an traidisiún Vaquero a d'fhás i dtuaisceart Mheicsiceo agus a d'éirigh coitianta in iarthar na Stát Aontaithe agus ar chuid de na machairí i gCeanada.     
clé|mion|Laoch pobail agus miotas sna Stáit Aontaithe
Thosaigh daoine ag baint úsáide as an téarma *cailín bó* go déanach san 19ú haois. Fostaíodh Indiaigh i gcomhair na hoibre seo chomh maith le daoine geala, agus chuaigh a lán daoine gorma leis an mbuachailleacht i ndiaidh Chogadh Cathartha na Stát Aontaithe.     

Cleachtar an cheird in Haváí freisin.     

Bíonn buachaillí páirteach sna *rodeos* go minic.    

## Féach freisin
*Calgary Stampede

## Tagairtí

Catagóir:Cultúr na Stát Aontaithe
Catagóir:An tIarthar Fiáin
Catagóir:Stair na Stát Aontaithe
Saint-John Perse

File agus taidhleoir Francach ab ea **Marie-René Auguste Alexis Leger** (1887 - 1975), nó **Saint-John Perse** mar is fearr aithne air. Do rugadh é ar an 31ú de Bhealtaine i bPointe-à-Pitre, baile atá suite i n''département'' Ghuadalúip sa Mhuir Chairib, agus do fuair sé bás ar an 20ú lá de mhí Mheán Fómhair in Hyères na Fraince. Moladh Duais Nobel na Litríochta dó sa bhliain 1960.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1887
Catagóir:Básanna i 1975
Catagóir:Filí Francacha
Ivo Andrić

Scríbhneoir, taidhleoir agus polaiteoir Iúgslavach ab ea **Ivo Andrić** (9 Deireadh Fómhair 1892 – 13 Márta 1975), nó **Иво Андрић** mar atá a ainm scríte in aibítir Choireallach. Do rugadh é ar an 9ú lá de Dheireadh Fómhair sa bhliain 1892 i nDolac, suite gar don chathair Travnik, agus do fuair sé bás ar an 13ú lá de Mhárta na bliana 1975 i gcathair Béalgrád na hIúgslaive. Ba é ach go hairithe fén shaol mar a bhíodh sé ina thír dhúchais agus í fé smacht na n-Otamánach a scríobhadh sé ina chuid úrscéalta agus gearrscéalta. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1961.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1892
Catagóir:Básanna i 1975
Catagóir:Scríbhneoirí Iúgslavacha
Giorgos Seferis

Ba é **Giorgos Seferis** (; ) ainm cleite a bhíodh ag an bhfile Gréagach **Geōrgios Seferiádēs** (*Γιώργιος Σεφεριάδης*), a mhair idir 1900 agus 1971. 

Rugadh é in Urla (*Βουρλά*) san Impireacht Otamánach, baile atá suite sa Tuirc sa lá atá inniu ann, ar an 13ú lá de Mhárta - nó an 29ú lá d'Fheabhra de réir an fhéilire Iúil, féilire a raibh fós in úsáid sa Ghréig ag an am san - agus fuair sé bás ar an 20ú lá de Mheán Fómhair in Aithin (*Αθήνα*) na Gréige.

Duine desna filí Gréagacha is tábhachtaí den 20ú haois ba ea Seferis. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1963. Ní raibh ach file amháin ann áfach, bhí sé ina thaidhleoir leis agus ba eisean ambasadóir na Gréige chun na Ríochta Aontaithe idir 1957 agus 1962.

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Filí Gréagacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1900
Catagóir:Básanna i 1971
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta