Amergin Glúingel

I Miotaseolaíocht na nGael,  bard, draoi agus breitheamh an Chlann Mhíle ab ea **Amhairghin Glúingheal** (Sean-Ghaeilge **Amergin Glúingel**). Ceapadh é mar an chéad Ollamh Éireann ag a bheirt dheartháireacha, chomhríthe na hÉireann.  Tá líon mór dánta a luaitear leis, mar chuid de mhiotaseolaíocht Chlann Mhíle.

## Sanasaíocht
Amhairghin, Sean-Ghaeilge Amar-gin, Amhrán-ginte nó Rugadh le hAmhrán.

## Lonnaitheoir
Bhí sé ina bhall den arm a chloígh na Tuatha Dé Danann agus a thóg Éire, mar cúiteamh as dúnmharú a sheanuncail Íth, a maraíodh de ghníomh fill ag trí ríthe na dTuath Dé, Mac Coill, Mac Ceacht agus Mac Gréine.  Tháinig siad i dtír ag Inbhear Scéine, ainmhithe as bean chéile Amhairghin a fuair bás ar muir.  Thug triúr banríona na dTuath Dé Danann, (Banbha, Ériu agus Fódhla), duine ar dhuine, cead d'Amergin agus a mhuintir lonnú in Éirinn.  D'iarr gach deirfiúr air an tír a ainmniú astu, rud a rinne sé.  Is í *Ériu* bunús ainm na tíre, Éire; agus faightear Banbha agus Fódhla mar ainmneacha fileata d'Éirinn, maraon le "Albion" le haghaidh "An Bhreatain".

B'éigean don Chlann Mhíle an t-oileán a chloígh, i gcogadh in éadan an triúir ríthe, a ndraoithe agus a ngaiscí.  Bhí Amhairghin ina bhreitheamh neamhchlaonta i rith an chatha, agus chum sé rialacha an chomhraic.  Thoiligh an Chlann Mhíle dul siar ón trá ar fad naoi dtonn san fharraige - teorainn draíochta ab ea sin.  Nuair a tugadh comhartha, sheol siad i dtreo na trá, ach mhúscail draoithe na dTuath Dé stoirm draíochta chun cosc a chur orthu an tír a shroichint.  Chan Amhairghin ámh achainí d'anam na hÉireann, atá clú uirthi fós mar *Amhrán Amhairghin* (féach thíos), agus bhí sé in ann an stoirm a cheansú agus thóg sé long amháin slán i dtír.  Maraíodh a lán ar an dá thaobh le linn níos mó ná sin chatha amháin, ach thug an Clann Mhíle an lá leo.  Maraíodh an triúr ríthe i gcomhrac aonair leis na triúir mac Mhíle a mhair, Éber Finn, Érimón agus Amhairghin.

Roinn Amhairghin an tír idir a bheirt dheartháireacha, Éber sa deisceart agus Érimón sa tuaisceart.  Laistigh den bhliain, chloígh Érimón Éber, agus d'éirigh ina aon-rí na tíre, agus dhá bhliain dár gcionn, mharaigh sé Amhairghin i gcath eile.  De réir nósanna áitiúla i nDroichead Átha, tá a uaigh le fáil ag Cnocán an Mhuilinn.

## ''Amhrán Amhairghin''

Tá deich n-aistriúchán agus leagan Béarla le fáil ar celticmythpodshow.com , ina measc le John Carey, R. A. Stewart Macalister agus Enya.  Tá an t-aistriúchán Béarla den amhrán le Lady Gregory le feiceáil chomh maith ar *[http://en.wikipedia.org/wiki/Amergin_Glúingel Wikipedia]* via sacred-texts.com.

Taispeánadh ar an scáileán mór é *Amhrán Amhairghin* agus dánta eile dá chuid i scannán déanta ag Anú Pictures, le haistriúcháin le Carey, MacAlister, John Moriarty agus Gabriel Rosenstock.

## Miotaseolaíocht na Breataine Bige
Tá cosúlachtaí le feiceáil ó thaobh ábhair Amhairghin de i roinnt filíocht na Breataine Bige ón luath-mheánaois, luaithe le file na 6ú haoise Taliesin sa *[[Book of Taliesin]]*.

## Naisc sheachtracha
* *[http://celticmythpodshow.com/Resources/Amergin.php The Song of Amergin] * ar celticmythpodshow.
* *[http://www.anupictures.com/project/invoking/ The Song of Amergin]*, scannán le h*Anú Pictures*.

## Tagairtí

Catagóir:Clann Mhíle
Catagóir:Déithe na nGael