Cogadh trádála Trump

In óráid a thug sé i dTeach na Comhdhála ar Chnoc an Chaipeatóil ar an 20 Eanáir 2025, d'fhógair Donald Trump go gcuirfeadh sé taraifí ar iompórtálacha na Stát Aontaithe, rud a rinne sé coicís níos déanaí. Tháinig an tSín agus Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025. **Cogadh trádála** an toradh a bhí air.
mion|Bhí na scórtha ordú feidhmiúcháin sínithe ag Trump i mí Eanáir 2025|220x220px

[mion|[Comhardú na trádála de chuid na S-A, de réir tíre,  2023|401x401px]]

[mion|Márta 2024: seilfeanna folamh in [Ontario, Ceanada;  cosc ar Bourbon as na S-A|220x220px]]

## 2025
I mí Feabhra 2025, bunaíodh an ‘tSeirbhís Ioncaim Sheachtrach’ chun taraifí agus cánacha a bhailiú ó lasmuigh de na Stáit Aontaithe.

I mí Feabhra agus Márta 2025, ghearr na Stáit Aontaithe 20-45% de chostas breise ar earraí ón tSín a iompórtáiltear chuig na Stáit Aontaithe. Gearradh taraifí anseo is ansiúd ar earraí as Meicsiceo agus Ceanada chomh maith.

Ar an 12 Márta, tugadh isteach taraifí domhanda ar chruach agus alúmanam (25% de ghnáth, 45% ar an tSín). As Meicsiceo agus Ceanada a cheannaíonn na Stáit Aontaithe formhór a gcuid cruach agus alúmanaim.

Ar an 9 Aibreáin, ghearr na Stáit Aontaithe taraifí de 10% ar earraí (bhí cúpla eisceacht ann) ó gach tír ar domhan, seachas an tSín, 145%.

Ar an 10 Bealtaine 2025, bhí "margadh" déanta idir na Stáit Aontaithe agus an tSín le taraifí cómhalartacha a ghearradh "go sealadach". Laghdaíodh taraifí na Síne ó bhreis is 100% go dtí 10%, agus taraifí na S-A ó 145% go dtí 30%.

### Neamhchinnteacht agus éiginnteacht
Ní raibh Trump ábalta cinneadh a dhéanamh i gcónaí; d'fhógair sé polasaithe nua go rialta, agus cúpla uair, cúpla lá nó cúpla seachtain níos déanaí, d'athraigh sé a phort. D'fhág Trump éiginnteacht ina dhiaidh, agus éiginnteacht faoi chúrsaí eacnamaíochta go háirithe. 

Mar shampla ar an 11 Márta, bhí sé fógartha  ag Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% (as Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe). Cúpla uair níos déanaí, dúirt sé a mhalairt.

I mí Feabhra, cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Mheicsiceo agus ar Cheanada ar athló ar dtús, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain leis an teorainn. Dúirt an tUachtarán Trump go bhfanfadh na taraifí ar earraí ó Mheicsiceo go dtí go dtéann an tír sin i ngleic leis an 'imirce mídhleathach' chun na Stát Aontaithe, rud a rinne an Meicsiceo go díreach. 'Saoránaigh óna tíortha sin ag teacht go Meiriceá go mídhleathach chomh maith le fairsingiú an druga fentanyl faoi ndear na taraifí seo' a dúirt Trump. Chuir Rialtas Mheicsiceo le 10,000 garda náisiúnta ar dualgas ar a dtaobh féin den teorainn chun dul i ngleic le gáinneáil ar dhrugaí aneas.

### "Lá na Saoirse" agus U-chasadh ollmhór
Thug Trump "Lá na Saoirse" ar an 2 Aibreán agus d'fhógair sé taraifí nua. Thit an tóin as na stocmhargaí. Ar an 8/9 Aibreán d'ardaigh an Treasury 30 bliain go 5.00% agus tháinig méadú 12bp ar CDS 5 bliain na Stát Aontaithe (30 go 42bp).  Buaileadh na bancanna agus na cistí fálaithe go dona. Luaineacht  ábhalmhór a bhí ann.

Seachtain amháin níos déanaí, ar an 9 Aibreán, rinne Trump U-chasadh ollmhór;  d'fhógair sé sos 90 lá maidir leis na taraifí arda a bhí beartaithe aige a ghearradh ar go leor tíortha. Go gairid ina dhiaidh sin, ar an 9 Aibreán, d'ardaigh an NASDAQ 12% agus an S&P500 10%.

### Bealtaine 2025
Rialaigh Cúirt na S-A um Thrádáil Idirnáisiúnta ar an 27 Bealtaine 2025 go raibh an chuid is mó de na táillí de chuid Trump neamhdhleathach. An oíche sin, ghlac an Chúirt Achomhairc Fheidearálaigh le hiarracht ó riarachán Trump sos sealadach a chur ar an rialú seo, agus lean an Rialtas ar aghaidh ag bailiú cánach.

### Aisfhreagra in 2025
Ghearr an tSín 10%-15% de chostas breise ar earraí ó na Stáit Aontaithe ar dtús, ar bhia ón Iarthar Láir go háirithe.   Ardaíodh na taraifí go dtí 125% tamaill níos déanaí, agus ansin 10% ón 10 Bealtaine ar aghaidh. 

Ghearr an tAontas Eorpach fritararifí ar luach €26 billiún d'earraí as na Stáit Aontaithe (chun teacht i bhfeidhm i mí Aibreáin). Gearrfar iad ar raon leathan earraí as Meiriceá – báid, gluaisrothair agus bourbon ina measc.

Ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.  Cuireadh cosc fiú ar Bourbon as na S-A.  Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe.  Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó.
mion|Físeán:  Trump ar an 26 Márta 2025  (ag 3n20 ar aghaidh)|220x220px
mion|Físeán:   2 Aib 2025 - Taylor Budowich, Stephen Miller, Karoline Leavitt agus U.S. Trade Representative Jamieson Greer|220x220px

### Iarmhairtí in 2025
Dúirt eacnamaithe go mbuailfear fás eacnamaíochta go domhanda. Bhí imní léirithe go gcuirfeadh na taraifí seo le ráta boilscithe na Stát Aontaithe.  Tháinig maolú ar an ráta fáis agus ar an 9 Márta, thit luachanna ar an stocmhargadh sna S-A go tobann.

Cuireadh stad ar luach $600 billiún tráchtála idir an tSín agus na Stáit Aontaithe i mí Aibreáin 2025, dochar déanta do ghréasáin soláthair, daoine ligthe chun siúil agus imní go forleathan faoi bhoilsciú (sna S-A) gan borradh geilleagair.

## 2026
Rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe ar an 20 Feabhra 2026  gur sárú ar an mBunreacht a bhí i mórchuid de na taraifí de chuid Trump ó toghadh an athuair é - réimeas a bhí bunaithe ar dhlí a bhain le "géarchéim eacnamúil" sa tír.

D'fhógair Trump láithreach bonn taraifí eile, "Taraifí sealadacha 10%-15%". Bhí "fiosrúcháin" ordaithe aige - fiosrúcháin bunaithe ar dhlíthe eile - le súil córas cuimsitheach taraifí go domhanda a chur sa tsiúl arís.

Dhá lá níos déanaí, chuir lucht ceannais an Aontais Eorpaigh ar atráth an socrú tráchtála a bhí déanta ag an AE le Stáit Aontaithe Mheiriceá,  conradh a haontaíodh in Albain in 2025.

## Éire
Údar imní níos mó an bhagairt d’Éirinn ná d’aon tír eile san Aontas Eorpach mar gur go dtí na Stáit Aontaithe a sheolann Eire sciar níos mó dár n-easpórtálacha ná ballstáit eile. Is leis na Stáit Aontaithe is mó a dhíolann an tír seo earraí, luach €54 billiún ar fad in 2024. Earraí cógaisíochta agus leighis a thuilleann €36 billiún de sin agus comhlachtaí Meiriceánacha a dhéanann a bhformhór anseo. Má chuireann Trump taraifí ar iompórtálacha i bhfeidhm mar atá geallta aige, cuirfear brú ar sciar d’easpórtálacha na hÉireann chun na Stát Aontaithe. 

Is féidir le caomhnaitheacht na S-A cur isteach go mór ar gheilleagar na hÉireann. Ach má chuireann Trump agus an móramh poblachtach i gComhdháil na Stát Aontaithe iachall ar chomhlachtaí Meiriceánacha cáin a íoc sna Stáit ar chéatadán níos airde dá mbrabúis, laghdófar an teacht isteach ón gcáin chorparáide a íocann na comhlachtaí sin in Éirinn.

Dúirt an Taoiseach Micheál Martin i mí Feabhra 2025 nár mhór don Aontas Eorpach agus do na Stáit Aontaithe comhoibriú le chéile i dtaca le cúrsaí trádála mar go mbeadh daoine sa dá áit thíos leis.

## Féach freisin
* Cliseadh na stocmhargaí 2025
* Dara téarma Donald Trump
* Comhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Thrádáil (GATT)

## Tagairtí

Catagóir:2025
Catagóir:Donald Trump
Catagóir:Stair eacnamaíochta
Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta
Catagóir:Stair na Stát Aontaithe
Catagóir:Dara téarma Donald Trump
Catagóir:Caomhnaitheacht
Catagóir:Custaim
Catagóir:Cogaí trádála