Séamus Ennis

Píobaire uilleann, amhránaí, portaire béil, craoltóir agus bailitheoir ceoil agus béaloidis ab ea **Séamus Ennis** (*Séamus Mac Aonghusa*, 1919 - 1982), a bhí inniúil ar chanúintí Gaeilge na hÉireann agus ar Ghàidhlig na hAlban. Bhailigh sé neart béaloidis agus ceol traidisiúnta Gaelach. Tá a rian fós le cloisteáil ar cheoltóirí na linne seo. 

## Óige

Sa mbliain 1908, cheannaigh athair Shéamuis, James, mála phíobaí uilleann scartha amach ó theach gill. Ceithre bliana ina dhiaidh sin fuair sé an dara háit san Oireachtas leis na píobaí céanna. Rugadh a mhac Séamus ar an 5ú Meitheamh, 1919 i Jamestown i bhFionn Ghlas, i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath. 

Chuaigh Séamus go gaelscoileanna *Scoil Cholm Cille* agus Coláiste Mhuire i gCearnóg Pharnell, agus b'é ansin a fuair sé a chuid Gaeilge. Nuair a bhí sé trí bliana déag d’aois, thosaigh sé ag foghlaim na píobaí oná athair. Ba cheoltóir mór agus cáiliúil é ag a fiche ‘s a haon bliain d’aois. Ba ghnách le Séamus an seit ceannaithe ag a athair dhá chasadh go dtí lá a bháis.
[clé|mion|[An Aill, Contae Bhaile Átha Cliath|An Aill, BÁC]]

## Obair bhailigh
clé|mion|Seamus Ennis Cultural Centre, An Aill
Nuair a bhí sé trí bliana fichead d’aois, thosaigh sé ag obair le Coimisiún Béaloideasa Éireann. D'oibrigh sé le Coimisiún Béaloideas Éireann idir na blianta 1942 agus 1947. Is éard a bhí i gceist leis an bpost, taisteal chuig ceantair éagsúla ar fud na tíre leis an gceol agus na hamhráin a bhí beo i mbéal na ndaoine a bhreacadh síos. 

Is éard a bhí i gceist leis an bpost, taisteal chuig ceantair éagsúla ar fud na tíre leis an gceol agus na hamhráin a bhí beo i mbéal na ndaoine a bhreacadh síos. Chuir Ennis síos ar na blianta sin ina dhialann taistil (bhí a dhialann curtha in eagar ag Ríonach Uí Ógáin sa leabhar *Mise an Fear Ceoil* (Cló Iar-Chonnachta, 2007). Rinne sé tagairt ann do ghnéithe éagsúla den saol ag an am sin – traidisiún an cheoil, na daoine agus na pobail éagsúla ar thug Ennis cuairt orthu, an saol a bhí acu, agus an teanga.  

Níos déanaí, dúirt Ennis amhráin gur fhoghlaim sé ag an am seo ar a chuid taifeadtaí; i dteannta leo chas sé na tiúineanna gur chuala sé ar a phíobaí. Tá tábhacht thar cuimse leis an obair a rinne sé agus tá a thionchar le brath go fóill sa traidisiún ceoil in Éirinn. Murach an obair bhailiúcháin a rinne Ennis is cinnte go mbeadh cuid mhaith de na hamhráin agus de na foinn atá le cloisteáil go fairsing anois caillte go deo.

## Bás

Bhí Ennis ina chónaí san Aill sna 1980idí. ‘Easter snow’ an t-ainm a bhaist sé ar an bpíosa talún a bhí aige féin agus a dheirfiúr Ursula os comhair na reilige mar a raibh péire carbhán, nó tithe soghluaiste, acu.

Bhí Ennis buailte ag an ailse scornach. Cailleadh é ar an 5 Deireadh Fómhair 1982. Tá sé curtha san Aill. 

## Ceirníni
* *The Bonny Bunch of Roses* (1959)
* *Forty Years of Irish Piping* (1974)
* *The Pure Drop* (1974)
* *The Fox Chase* (1974)
* *The Best of Irish Piping* (1974)
* *Feidhlim Tonn Rí's Castle* (1977)
* *The Ace and Deuce of Piping*
* *The Wandering Minstrel* (1977)
* *The Return from Fingal* (1997)
* *Two Centuries of Celtic Music* (2001)
* *Séamus Ennis - Ceol, Scealta agus Amhráin* (2006, nua-dhéanta as taifead ó 1961)

### Bailiúcháin
* *Green Linnet 20th Anniversary Collection* (1996)
* *Alan Lomax Sampler* (1997)
* *Irish Pipe & Tin Whistle Songs*
* *Traditional Dance Music of Ireland* (1997)

## Tagairtí

Ennis, Seamus
Ennis, Seamus
Ennis, Seamus
Ennis, Seamus
Catagóir:Láithreoirí RTÉ Raidió 1
Catagóir:Bailitheoirí amhrán Éireannacha