Ealaín choincheapúil

[thumb|[Ealaín agus Teanga,, *Péinteáil gan Teideal,* 1965
Cúirtéis Tate Modern]]

Is gluaiseacht ealaíne comhaimseartha í **an ealaín choincheapúil** a tháinig chun cinn sna 1960idí, ach is féidir a bunús a rianú siar go dtí *saothair réamhdhéanta* Marcel Duchamp ag tús an XX haois. 

Ní shainmhínítear ealaín trí shaintréithe aeistéitiúla na réad nó na saothar, ach amháin trí choincheap nó nó smaoineamh na healaíne amháin.

## Bunús
Ní tréimhse shonrach den ealaín chomhaimseartha í an ealaín choincheapúil, ná gluaiseacht ealaíne struchtúrtha ná grúpa d'ealaíontóirí ar leith. É sin ráite, is féidir linn dáta a chur le gluaiseacht na healaíne coincheapúla sa chiall is doichte: idir 1965 agus 1975 (ach is léir go bhfuil réamhtheachtaithe ann chomh maith le lucht leanúna).

I measc na dtaispeántas bunúsacha i stair na healaíne coincheapúla tá an ceann a d'eagraigh Harald Szeemann, a thug le chéile go leor ealaíontóirí coincheapúla,"Quand les attitudes deviennent forme ", idir 22 Márta agus 27 Aibreán 1969, ag an Kunsthalle Bern (.i. halla taispeántais ealaíne). Ba san Eoraip freisin a thosaigh Catherine Millet ag caint faoi ealaín choincheapúil leis an gcéad phríomhléiriú de ghluaiseacht ealaíne nua a bhí comhdhéanta den chuid is mó de Mheiriceánaigh Thuaidh .

Deirtear gurb é an t-ealaíontóir Meiriceánach Henry Flynt a d'úsáid an nath "ealaín choincheapúil" ar dtús, mar theideal ar thráchtas faoin gceol a foilsíodh i gcnuasach dar teideal Fluxus: Anthology, sa bhliain 1961. Ach, níl an nath sin ar aon dul leis an sainmhíniú a thug Joseph Kosuth: "L'art comme idée en tant qu'idée." ("Ealaín mar smaoineamh mar smaoineamh.") ná sainmhíniú an ghrúpa Art and Language. Dar le Kosuth, tá bunús na healaíne coincheapúla le fáil sna réada réamhdhéanta ar nós *[[Porte-bouteilles|Porte-bouteilles]]* (1914) nó *[[Scairdán (saothar ealaíne)|Fontaine]]* (1917) le Marcel Duchamp. Téann an treocht siar chomh maith le péintéireachtaí ar nós na sraithe *[[Cearnóg bán ar chúlra bán|Carré blanc sur fond blanc]]* (1918) le Kasimir Malevitch nó, le déanaí, le cruthú *l'Art infinitésimal* (1956) d'Isidore Isou a mhol iniúchadh a dhéanamh ar shonraí aeistéitiúla fíorúla amháin.

Is cosúil nach bhfuil baint ag ealaín choincheapúil a thuilleadh le scileanna an ealaíontóra ná fiú leis an smaoineamh go gcaithfear saothar gur chóir go mbeadh saothar "finie" ('críochnaithe'), toisc go bhfuil tosaíocht ag an smaoineamh thar an gcur i gcrích: mar shampla, ní thairgeann roinnt ealaíontóirí ach sceitsí den saothar a d'fhéadfadh a bheith ann, nó fiú lámhleabhair threoracha a chuireann ar chumas aon duine an saothar a chruthú; is é an smaoineamh a bhfuil "valeur" ('luach') air, ní a chur i gcrích.

Le healaín choincheapúil, feictear, den chéad uair i stair na healaíne, "expression artistique" ('léiriú ealaíonta') rud a fhéadann maireachtáil gan an réad i ndáiríre, mar a léirítear "*Zones de sensibilité picturale immatérielle" (Criosanna* *íogaireachta* *pictiúrtha doláimhsithe)* d'Yves Klein nó, mar shampla, saothair na n-ealaíontóirí a bhí i láthair i Leverkusen (taispeántas *Konzeption/Conception* ag *Músaem Städtisches* i Leverkusen i 1969) " «réduisaient à ceux du langage, parfois accompagnés de photographies d'amateurs: des feuilles de papier dactylographiées voisinaient avec des télégrammes, des plaquettes, des classeurs, des bandes magnétiques. Pour la première fois, on visitait des salles d'exposition qui ressemblaient plutôt à des salles d'archives.(' a laghdaíodh go dtí cinn an teanga, uaireanta in éineacht le grianghraif amaitéaracha: leathanaigh chlóscríofa in aice le teileagraim, leabhráin, fillteáin, téipeanna maighnéadacha. Den chéad uair, thugtaí cuairt ar hallaí taispeántais a bhí cosúil le seomraí cartlainne')."

## Na buarthaí
mion|Sol LeWitt, ''An Pirimid Fhada'', 1994

## Ealaíontóirí coincheapúla suntasacha

* William Anastasi
* Art and Language (collectif)
* Michael Asher
* Robert Barry
* Guillaume Bijl
* Ecke Bonk
* Joan Brossa
* Daniel Buren
* Victor Burgin
* Joseph Beuys
* Pedro M Cabral
* John Cage
* David Černý
* Serge Chamchinov
* Ágnes Dénes
* Jan Dibbets
* Peter Downsbrough
* Marcel Duchamp
* Joel Ducorroy
* Robert Filliou
* Hervé Fischer
* Michel François
* Salvatore Garau
* Ferran García Sevilla
* Thierry Geoffroy dit « Colonel »
* Jochen Gerz
* Brian Goeltzenleuchter
* Félix González-Torres
* Genco Gulan
* Hans Haacke
* François Hers
* Jenny Holzer
* Douglas Huebler
* Fabrice Hybert
* Interaction Qui (duo d'artistes)
* Anna Jermolaewa
* Magdalena Jetelová
* Ilya et Emilia Kabakov
* Barbara Kruger
* Yves Klein
* Joseph Kosuth
* Nicola L
* Bertrand Lavier
* Louise Lawler
* Sol LeWitt
* Urs Lüthi
* Piero Manzoni
* Raoul Marek
* François Morellet
* Robert Morris
* Frank Morzuch
* Joseph Nechvatal
* Yoko Ono
* Roman Opalka
* Nam June Paik
* Adrian Piper
* Gian Carlo Riccardi
* Claude Rutault
* Sarkis
* Cindy Sherman (photographe)
* Waldemar Smolarek
* David Tomas
* Jacek Tylicki
* Bernar Venet
* Wolf Vostell
* Franz Erhard Walther
* Lawrence Weiner

## Tagairtí

Catagóir:Gluaiseacht na hEalaíne Comhaimseartha
*
Catagóir:Ealaín iar-nua-aoiseach