Catrin o Ferain

Ba bhean uasal Bhreatnach í **Catrin o Ferain** (nó **Catrin o'r Berain** agus uaireanta **Catrin Tudur**) (1534 – 27 Lúnasa 1591), ar a dtugtar "Mam Cymru" (máthair na Breataine Bige) uaireanta. Bean an-chliste agus cumhachtach a bhí inti; fuair sí bás agus í 56 bliain d'aois. Níl aon chuimhneachán uirthi in áit ar bith agus níl a hainm faoi deara ar chloch i reilig Llanefydd áit ar cuireadh í.

## Stair
Ba í Catrin an t-aon leanbh Tudur ap Robert Vychan agus Jane Velville (iníon Sir Roland de Velville). Líomhnaítear gur mac le bean chéile Anraí Tudor a bhí i Rowland de Velville trí chaidreamh le bean Bhriotánach. Bhí eastáit fairsinge ag Catrin i Dyffryn Clwyd, lena n-áirítear teach mór a teaghlaigh i gCefn Berain, Sir Ddinbych in aice le Llanefydd agus mainéar Penmynydd, iar-bhaile na dTúdor Penmynydd.

Bhí cáil ar Chatrin mar phatrún na mbard. Chan an bard William Cynwal di mar 'cannwyll Teyrnas Gwynedd' ('coinneal Gwynedd ') i gcúipléad atá cáiliúil anois. Seo an cúplaléad cáiliúil, maisithe i litriú nua-aimseartha:

:: Catrin wych, wawr ddistrych wedd,(*Catrin iontach, a haghaidh álainn lonrach),*
:: Cain ei llun, cannwyll Wynedd (*Caomh a cruth, coinneal Gwynedd)*. 

Fuair sé bás ar an 27 Lúnasa, 1591 agus cuireadh í i Llanefydd ar an gcéad lá de Mheán Fómhair.

## Póstaí agus páistí
In **The Celtic Peoples and Renaissance Europe** (Londain agus Nua-Eabhrac, 1933), míníonn an scoláire Dr. David Matthew conas is féidir an t-aistriú mall ón reiligiún Caitliceach go dtí an reiligiún Protastúnach a fheiceáil ina ceithre phósadh. 

A ceathrar fear céile:

# Sir Siôn Salsbri (nó John Salusbury ) de Leweni, Feisire Parlaiminte do Dhindinbych i 1545-7
# An Ridire Rishiart Clwch ( *Richard Clough* ) as Denbigh
# Maurice Wynn ó Wydir
# Edward Thelwall, Plas-y-barda, Denbigh

### [[John Salusbury]]
Phós sí John Salusbury (nó Siôn Salbri) nuair a bhí sí 22 bliain d'aois. Ba é mac Sir John Salusbury (b. 1578) as Lewenni é agus tugadh ' 'John yr Iengengaf ( nó John the Elder) air. Fuair sé bás i mBealtaine nó i mí an Mheithimh 1566, tar éis pósadh 9 mbliana.  Bhí beirt mhac acu: Tomás (b. 1564), agus John (b. 1567).

### Rhisiart Clwch
clé|mion|Rhisiart Clwch
Ceannaí an-saibhir ab ea Rhisiart, a bhunaigh an *Royal Exchange* i Londain lena chomhpháirtí gnó Sir Thomas Gresham.  Sa bhliain 1567, d’fhill Rhisiart ó Antwerp, áit ar oibrigh sé agus ar thóg sé dhá theach: Bachegraig agus Plas Clough . Seo iad na chéad dá theach sa Bhreatain Bheag a tógadh as brící . Tar éis dó bás a fháil, fuair a mhac óna chéad phósadh Plas Clough mar oidhreacht.  Bhí beirt iníonacha aige óna phósadh le Catrin o Ferain: Anne (r. 1568), a phós Roger Salusbury, agus Mary (r. 1569), a phós William Wynn, Melai.

Tar éis sé bliana pósta le Catrin, fuair sé bás. Is dócha gur nimhíodh é agus é ag déanamh spiaireachta thar ceann Eilís I. 

### Maurice Wynn

Tar éis bhás roimh am Rhisiart, phós Catrin Maurice Wynn ó Wydir, Dyffryn Conwy. Bhí beirt pháistí acu: Edward, agus Jane. Ba é Sirriam Sir Gaernarfon é agus nuair a fuair sé bás, measadh Catrin ar dhuine de na daoine ba shaibhre sa Bhreatain.

### Edward Thelwall
Ba le Edward Thelwall as Plas-y-ward a phós sí an ceathrú uair; ní raibh aon chlann acu agus fuair Catrin bás roimh Edward. Ba é Edward mac ba shine Simwnt Thelwall óna chéad phósadh. Scríobh an bard Robert Parry, Henllan, (bl. 1540?-1612?), marbhántacht do Catrin i ndiaidh a báis. 

## Leanaí
Bhí seisear clainne agus sé dhéag garpháistí aici  : Seo iad na páistí ó na ceithre phósadh:

# Thomas (r. 1564), agus Seán (r. 1565 nó 1566)
# Anne (r. 1568), a phós Roger Salusbury, agus Mary (r. 1569), a phós William Wynn, Melai.
# Edward, agus Jane
# gan aon leanaí

; Sliocht

* Hester Thrale, cara le Samuel Johnson

## Ficsean
Tá trí úrscéal stairiúla suntasacha faoi Catrin agus a saol le R. Cyril Hughes ann, eadhon:

* *Catrin O Ferain* ( Gomer Press, 1975)
* *Cathair Dhihenydd* (Gomer Press, 1976)
* *Caisleán an Chomhréitigh* (Gomer Press, 1984)

## Scéalta agus maíomh fúithi

: Creidtear gur scríobh an file Sasanach William Shakespeare soinéad faoina mac John. Finscéal áitiúil eile, ó cheantar Dinbych, is ea gurbh í Catrin máthair William. 

## Féach freisin

* An teaghlach Salusbury

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Catrin of Berain  
* Sir Richard Clough – ‘The Most Complete Man’  

Catagóir:Básanna i 1591
Catagóir:Daoine a rugadh i 1534