Tomás Dáibhis

Bhí **Tomás Dáibhis** (14 Deireadh Fómhair 1814 - 16 Meán Fómhair 1845), nó **Thomas Osborne Davis**, ina scríbhneoir réabhlóideach agus mór-phearsa na gluaiseachta liteartha Éire Óg (*Young Ireland*).

Ba náisiúnaí cultúrtha é, agus chuir sé an teanga Ghaeilge chun cinn. Eisean a dúirt  *"a people without a language is only half a nation".*

## Saol
mion|Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Rugadh é i Mala i gcontae Chorcaí. Bhí a athair, Breatnach, ina mháinlia san Artléire Ríoga. Éireannach as Corcaigh ba ea a mháthair ó dhúchas. Trína mháthair, shíolraigh sé ó theaghlach Gaelach (Ó Súileabháin Bhéara).   

Mí ina dhiaidh a bhreith, fuair a athair bás agus ansin, bhog a mháthair go Baile Átha Cliath. Sa bhliain 1830, bhog an bheirt acu go 67 Sráid Baggot Íochtarach sular thosaigh sé ag staidéar i Coláiste na Tríonóide. Is san áit sin, i 1836, ar bhain sé céim amach sna healaíona. Glaodh chun an bharra sa bhliain 1838.  

Bhásaigh sé in aois a thriocha bliain ó fhiabhras dearg*.* Tá sé curtha i Reilig Chnocán Iaróm.

## A chuid scríbhinní
Bhí Davis ina Protastúnach, ach mhol sé aontacht idir Caitlicigh agus Protastúnaigh agus aontacht na hÉireann. 

Ba é a scríobh an dán cáiliúil *A Nation Once Again,* ónar tháinig an t-amhrán náisiúnach den ainm céanna. Chum sé na hamhráin, *[[The West's Cailleach'|<nowiki/>'The West's Cailleach']], agus* '<nowiki/>''In Bodenstown Churchyard'<nowiki/>''. Chomh maith le sin, scríobh sé an *[['Lament for Owen Roe O'Neill']]*'.***

Bhunaigh sé nuachtán [['The Nation'|'<nowiki/>''The Nation''']] le [[Charles Gavan Duffy|C''harles Gavan Duffy'']] agus ''[[John Blake Dillon]]****.***

=== Gaeilge ===
Dúirt Davis, as Béarla: 

"''The Irish Language should be cherished, taught and esteemed, and that it can be preserved and gradually extended".''

Bhí sé den tuairim gur chóir an teanga a theagasc, a chothú agus meas a thabhairt di agus gur chóir dúinn an teanga a chaomhnú   

== Oidhreacht ==
[[Íomhá:Dame Street - Thomas Davis.jpg|mion|Dealbh Dáibhis - Sráid Dame]]
Ar feadh seachtaine, i Meán Fómhair, 1945, d'eagraíodh imeachtaí ar fud na tíre. Nochtadh dealbh de Dáibhis, a chruthaigh ''[[Edward Delaney]]'' ar [['College Green'|'<nowiki/>''College Green**]], Baile Átha Cliath, sa bhliain 1966, agus d'fhreastail Uachtarán na hÉireann, Éamon de Valera  ar an ócáid. 

<nowiki/><nowiki/><nowiki/>

Tá meánscoil ina bhaile dúchais (Mala), Cólaiste Dáibhis (*[[(Davis College)|Davis College]])* ainmnithe ina onóir. Chomh maith le sin, tá go leor clubanna Cumann Lúthchleas Gael ar fud na tíre, ainmnithe ina onóir, ceann amháin, i mBaile Átha Cliath agus ceann eile i gcontae Ard Mhaca, san áireamh.

Tá *<nowiki/>*'Fort Davis' i gCuan Corcaí ainmnithe ina onóir. Tá Shráid Thomáis Dáibhis i gCorcaigh ainmnithe ina onóir.

## Féach freisin

* Daniel O'Connell 
* Compántas na gCaitliceach
* Gluaiseacht na hAisghairme, 1830
*<nowiki/><nowiki/><nowiki/><nowiki/>***<nowiki/>**
## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1814
Catagóir:Básanna i 1845
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Fir
Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha
Catagóir:Éire Óg
Catagóir:Lucht gnó na hÉireann
Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann