open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Contae Chilton, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Chilton**. Tá sé suite i lár an stáit. Tá an dlús daonra (24/km²) ann. Is é Clanton príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 43,941 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Shelby, Coosa, Elmore, Autauga, Perry, Bibb, agus Dallas.
## Stair
Bunaíodh Contae Chilton ar 30 Nollaig 1868. 

## Bailte i gContae Chilton
* Calera
* Clanton (príomhbhaile)
* Jemison 
* Maplesville
* Thorsby

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Chilton 

Chilton
Chilton, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1868
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1868
Catagóir:Achar cathrach Birmingham–Hoover
Chilton
Contae Choctaw, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Choctaw**. Tá sé suite in iardheisceart an stáit, ar theorainn an stáit Mississippi. Tá an dlús daonra (6/km²) ann. Is é Butler príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 12,993 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Sumter, Clarke, Marengo, Washington, mar aon le Contaetha Mississippi Wayne, Clarke, agus Lauderdale.
## Stair
Bunaíodh Contae Choctaw ar 29 Nollaig 1847. D'eascair ainm an chontae ón treibh Meiriceánach Dhúchasach Seactách.

## Bailte i gContae Choctaw
* Butler (príomhbhaile)
* Gilbertown
* Lisman 
* Needham
* Pennington
* Silas
* Toxey

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Choctaw 

Choctaw
Choctaw, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1847
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1847

Choctaw
Choctaw
Contae Clarke, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Clarke**. Tá sé suite in iardheisceart an stáit. Tá an dlús daonra (8/km²) ann. Is é Grove Hill príomhbhaile an chontae, ach is Jackson an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 24,392 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Marengo, Wilcox, Monroe, Baldwin, Choctaw, agus Washington.

Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Clarke , is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith.
## Stair
Bunaíodh Contae Clarke ar 10 Nollaig 1812. D'eascair ainm an chontae ón Ginearál John Clarke (níos déanaí ina Ghobharnóir Georgia) ó Gheorgia. 

## Bailte i gContae Clarke
* Jackson
* Thomasville
* Coffeeville 
* Fulton
* Grove Hill (príomhbhaile)
* Carlton
* Rockville
* Whatley

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Clarke 

Clarke
Clarke, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1812
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1812
Clarke
Clarke
Contae Bullock, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Bullock**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit. Is é 7 duine sa chiliméadar cearnach (7/km²) an dlús daonra ann. Is é Union Springs príomhbhaile agus an chathair is mó an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 10,362 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Macon, Russell, Barbour, Pike, agus Montgomery.

## Stair
Bunaíodh Contae Bullock ar 5 Nollaig 1866. D'eascair ainm an chontae ón Coirnéal Meiriceánach Edward C. Bullock.

## Bailte i gContae Bullock
* Union Springs (príomhbhaile)
* Midway
* Fitzpatrick 
* Aberfoil
* Inverness
* Perote
* Smut Eye
* Thompson
* Blues Old Stand
### Bailte tréigthe
* Suspension

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín Córais Faisnéise Geografaí (CFG)
* Léarscáil Contae Bullock 

Bullock
Bullock, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1866
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1866
Contae Butler, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Butler**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit. Tá an dlús daonra (10/km²) ann. Is é Greenville príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 19,998 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Crenshaw, Covington, Conecuh, Lowndes, Monroe, agus Wilcox.
## Stair
Bunaíodh Contae Butler ar 13 Nollaig 1819. D'eascair ainm an chontae ón Captaen William Butler. 

## Bailte i gContae Butler
* Greenville (príomhbhaile)
* Georgiana
* McKenzie 
* Bolling
* Chapman
* Forest Home
* Spring Hill

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Ceann de na nuachtáin Greenville
* Ceann eile de na nuachtáin Greenville
* Léarscáil Contae Butler 

Butler
Butler, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1819
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1819
Contae Clay, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Clay**. Tá sé suite in oirthear an stáit. Tá an dlús daonra (9/km²) ann. Is é Ashland príomhbhaile an chontae, ach is Lineville an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 13,492 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Cleburne, Randolph, Tallapoosa, Coosa, agus Talladega.

Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Clay, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith.
## Stair
Bunaíodh Contae Clay ar 7 Nollaig 1866. D'eascair ainm an chontae ón Seanadóir (agus Rúnaí Stáit mar aon le státaire) stáit Kentucky Henry Clay.

## Bailte i gContae Clay
* Lineville
* Ashland (príomhbhaile)
* Delta 
* Hollins
* Millerville
* Corinth
* Cragford
* Springhill

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Clay 

Clay
Clay, Contae
*
Clay
Clay
Clay
Clay
Clay
Contae Cleburne, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Cleburne**. Tá sé suite in oirthear an stáit, ar theorainn na Georgia. Tá an dlús daonra (10/km²) ann. Is é Heflin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 14,924 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Cherokee, Randolph, Clay, Talladega, Calhoun, mar aon le Contaetha Georgia Polk, Haralson, agus Carroll.

## Stair
Bunaíodh Contae Cleburne ar 6 Nollaig 1866. D'eascair ainm an chontae ón Maorghinearál John Clarke (níos déanaí ina Ghobharnóir Georgia) ó Gheorgia. 

## Bailte i gContae Cleburne
* Heflin (príomhbhaile)
* Oxford
* Edwardsville 
* Fruithurst
* Ranburne
* Hollis Crossroads

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Cleburne 

Cleburne
Cleburne, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1866
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1866
Cleburne
Contae Coffee, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Coffee**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit. Tá an dlús daonra (29/km²) ann. Is é Elba príomhbhaile an chontae, ach is Enterprise an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 51,226 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Marengo, Wilcox, Monroe, Baldwin, Choctaw, agus Washington.

## Stair
Bunaíodh Contae Coffee ar 29 Nollaig 1841. D'eascair ainm an chontae ón Ginearál Mílíste John Coffee (ginearál sa Chogadh Creekagus araon le plandálaí) ó Gheorgia. 

## Bailte i gContae Coffee
* Elba (príomhbhaile)
* Enterprise
* Kinston 
* New Brockton

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Coffee 

*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1841
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1841
Catagóir:Achar cathrach Enterprise-Ozark
Chilton

Coffee
Coffee, Contae
Contae Coosa, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Coosa**. Tá sé suite i lár an stáit. Tá an dlús daonra (7/km²) ann. Is é Rockford príomhbhaile an chontae, ach is Goodwater an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 10,581 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Chilton, Clay, Elmore, Shelby, Talladega, agus Tallapoosa.

## Stair
Bunaíodh Contae Coosa ar 18 Nollaig 1832. D'eascair ainm an chontae ón abhainn Coosa. 

## Bailte i gContae Coosa
* Goodwater
* Kellyton
* Rockford (príomhbhaile)
* Mount Olive
* Hissop
* Ray
* Stewartville 
* Weogufka

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Coosa 

Coosa
Coosa, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1832
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1832
Catagóir:Achar cathrach Alexander City, Alabama
Coosa
Coosa
Contae Covington, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Covington**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit, ar theorainn na Florida. Tá an dlús daonra (14/km²) ann. Is é Andalusia príomhbhaile an chontae.Sa bhliain 2016 bhí 37,458 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Butler, Crenshaw, Coffee, Geneva, Escambia, Conecuh, agus le Contaetha Florida Walton agus Okaloosa.

## Stair
Bunaíodh Contae Covington ar 17 Nollaig 1821. D'eascair ainm an chontae ón Briogádaire Ginearál Leonard Covington.

## Bailte i gContae Covington
* Andalusia (príomhbhaile)
* Opp
* Babbie 
* Carolina
* Florala
* Gantt
* Heath
* Horn Hill
* Libertyville
* Lockhart
* Onycha 
* Red Level
* River Falls
* Sanford

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Covington 

Covington
Covington, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1821
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1821
Contae Crenshaw, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Crenshaw**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit. Tá an dlús daonra (9/km²) ann. Is é Luverne príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 13,913 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Montgomery, Pike, Coffee, Covington, Butler, agus Lowndes.

## Stair
Bunaíodh Contae Crenshaw ar 30 Samhain 1866. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Bhreitheamh Anderson Crenshaw.

## Bailte i gContae Crenshaw
* Luverne (príomhbhaile)
* Brantley
* Dozier 
* Glenwood
* Petrey
* Rutledge

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Crenshaw 

Crenshaw
Crenshaw, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1866
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1866
Contae Cullman, Alabama

237x237px|deasIs contae in Alabama é **Contae Cullman**. Tá sé suite i dtuaisceart an stáit.  Is é Cullman príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 82,471 daoine ina gcónaí ann  (dlús daonra 42/km²) . Tá sé ag críochantacht le Contaetha Morgan, Marshall, Blount, Walker, Winston, agus Lawrence.

## Stair
Bunaíodh Contae Cullman ar 24 Eanáir 1877. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Choirnéal John G. Cullmann.

## Bailte i gContae Cullman
* Cullman (príomhbhaile)
* Good Hope
* Hanceville 
* Baileyton
* Colony
* Dodge City

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil 
* Léarscáil Contae Cullman 

Cullman
Cullman, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1877
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1877
Cullman
Contae Dale, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Dale**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit. Tá an dlús daonra (35/km²) ann. Is é Ozark príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 49,226 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Barbour, Henry, Houston, Geneva, Coffee, agus Pike.

## Stair
Bunaíodh Contae Dale ar 22 Nollaig 1824. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Choirnéal Samuel Dale.

## Bailte i gContae Dale
* Ozark (príomhbhaile)
* Daleville
* Dothan (cuid bheag sa Chontae Dale - an chuid is mó na cathrach sa Chontae Houston)
* Fort Rucker
* Enterprise
* Level Plains

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Dale 

Dale
Dale, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1824
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1824
Catagóir:Achar cathrach Enterprise–Ozark
Dale
Contae Colbert, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Colbert**. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit, ar theorainn na Mississippi. Tá an dlús daonra (35/km²) ann. Is é Tuscumbia príomhbhaile an chontae, ach is Muscle Shoals an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 54,216 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Lauderdale, Lawrence, Franklin, araon le Contae Mississippi Tishomingo.

## Stair
Bunaíodh Contae Colbert ar 6 Feabhra 1867. D'eascair ainm an chontae ó na deartháireacha George agus Levi Colbert (ceannasaithe treibheacha ón treibh Chickasaw).

## Bailte i gContae Colbert
* Sheffield
* Tuscumbia (príomhbhaile)
* Cherokee 
* Leighton
* Muscle Shoals
* Littleville

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Colbert 

Colbert
Colbert, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1867
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1867
Catagóir:Achar cathrach Florence–Muscle Shoals
Colbert
Contae Conecuh, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Conecuh**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit. Tá an dlús daonra (6/km²) ann. Is é Evergreen príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 12,395 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Butler, Covington, Escambia, agus Monroe.
## Stair
Bunaíodh Contae Conecuh ar 13 Feabhra 1818. D'eascair ainm an chontae ón focal a thagann as teanga an treibhe Meiriceánach Dhúchasach Muscócaíoch, Muscóicis. Ceaptar go gciallaíonn an focal sin "tír na giolcóg".

## Bailte i gContae Conecuh
* Evergreen (príomhbhaile)
* Castleberry
* McKenzie 
* Repton

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Léarscáil Contae Conecuh 

Conecuh
Conecuh, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1818
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1818

Conecuh
Conecuh
Contae Montgomery, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Montgomery**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit. Tá an dlús daonra (112/km²) ann. Is é Montgomery príomhbhaile an chontae, mar aon leis an chathair is mó den stáit. Sa bhliain 2016 bhí 226,349 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Autauga, Crenshaw, Lowndes, Pike, Bullock, Macon, agus Elmore.

Cuimsíonn an chontae seo an bealach ar tharla na Mórshiúlta ar son na Gluaiseacht Chearta Shibhialta Mheiriceánach sa bhliain 1965.

## Stair
Bunaíodh Contae Montgomery ar 6 Nollaig 1816. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Lemuel P. Montgomery, a fuair bás i gCath Horseshoe Bend (1814). I gcontrárthacht le sin, d'eascair ainm na cathrach Montgomery ón Mhaorghinearál Richard Montgomery, a rugadh in Éirinn.
[mion|Stáisiún Union in [Montgomery, Alabama|Montgomery, Alabama]]

## Bailte i gContae Montgomery
* Montgomery
* Pike Road
* Boylston 
* Dublin
* Le Grand
* McDade
* Pintlala 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil 
* Léarscáil Contae Montgomery 

Contae Montgomery
Montgomery
Montgomery, Contae
Contae Lowndes, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Lowndes**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit. Tá an dlús daonra (6/km²) ann. Is é Hayneville príomhbhaile an chontae, ach is Fort Deposit an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 10,358 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Autauga, Crenshaw, Montgomery, Butler, Dallas, agus Wilcox.

Cuimsíonn an contae seo an bealach ar tharla na Mórshiúlta ar son na Cearta Sibhialta sa bhliain 1965.

## Stair
Bunaíodh Contae Lowndes ar 20 Eanáir 1830.Ainmníodh an contae i gcuimhne ar WIlliam Lowndes, Teachta Comhdhála a thug  seirbhís i dTeach na nIonadaithe ó 1811 go 1822.

## Bailte i gContae Lowndes
* Hayneville
* Fort Deposit
* Gordonville 
* Lowndesboro
* Benton
* Mosses
* White Hall 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Lowndes 

Contae Lowndes
Lowndes
Lowndes, Contae
Louis Farrakhan

Is ceannaire den Náisiún Ioslaim é **Louis Farrakhan** a rugadh ar an 11 Bealtaine, 1933 i Nua-Eabhrac.

## Tagairtí

Catagóir:Náisiún Ioslam
Catagóir:Daoine a rugadh i 1933
Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha
Catagóir:Daoine beo
Cluichí Oileán 2021

Beidh na **[[Cluichí Oileán]] 2021** ar siúl i nGeansaí. Beidh seo an 19ú eagrán de na cluichí.

## Tábla bonn

## Spóirt

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Cluichí Oileán
Catagóir:Spórt i 2021
François Duvalier

Uachtarán Háítí as 22 Deireadh Fómhair 1957 – 21 Aibreán 1971 ab ea **François Duvalier**.

Catagóir:Háítí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1907
Catagóir:Básanna i 1981
Meafar

deas|250px|thumb|Meafar

I dteangacha is éard is **meafar** ann ná tróp cainte nó samhail de rud i bhfoirm ruda eile (ar nós, diabhal de ghasúr, leon fir, bábóg girsí). Baintear úsáid astu ar mhaithe le cur le héifeacht reitriciúil trí thagairt go díreach do rud áirithe  trí rud eile ar fad a lua. Is féidir go gcabhróidh siad le pointe a shoiléiriú nó cosúlachtaí idir dhá rud atá éagsúil a thabhairt chun solais.

## Féach freisin

* Samhail, nathaíocht

## Tagairtí

Catagóir:Litríocht
Catagóir:Urlabhra
Catagóir:Meafair
Seán na Sagart

Fear a bhíodh ag déanamh géarleanúint ar shagairt le linn na bPéindlíthe in Éirinn (1690–1726) ab ea **Seán na Sagart** (nó *Seán Ó Maoldhomhnaigh*, *John Mullowney* as Béarla)  gar do Bhéal Átha hÉin i gContae Mhaigh Eo.

Tá sé ráite go bhfuil sé curtha i Mainistir Bhaile an Tobair, thíos faoi chrann mór inniu.

## Tagairtí

Catagóir:Fuascailt na gCaitliceach
Catagóir:Dúnmharfóirí
Mairtírigh Otranto

deas|250px|thumb|Mairtírigh Otranto
Ba iad **na Mairtírigh Otranto** (nó *Naomh Antonio Primaldo agus a chompánacha mairtírigh*, ) na 813 áitritheoirí chathair Otranto san Iodáil theas a maraíodh ar an 14 Lúnasa 1480. 

Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Pápa Anastasius II

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Anastasius II**. 

Catagóir:Básanna i 498
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Canáil Shuais

Is uiscebhealach saorga san Éigipt, a bhaineann an Mheánmhuir go dtí an an Mhuir Rua tríd an Cuing Suais í **Canáil Suais**. 

Is bealach tábhachtach tráchtála é an Canáil Shuais do chomhlachtaí lastais mar go ngiorraíonn sé an t-aistear go suntasach idir an Áise agus an Eoraip. 

## Féach freisin

* An Mhuir Rua 

* Géarchéim na Mara Rua, 2023-2024

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:An Éigipt
Pápa Symmachus

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Symmachus**. 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 514
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Gelasius I

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Gelasius I**.  De réir an tseanchais, bhunaigh Gelasius Lá Fhéile Vailintín sa bhliain AD 496, chun Lupercalia, Féile Rómhánach an íonghlanta, a chur faoi chois. Ach tá bunús na féile faoi fholach diamhair.

## Féach freisin

* Lupercalia
* Lá Fhéile Vailintín
* Vailintín

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 496
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Naoimh
Catagóir:Pápaí
Amós II

Faró Éigipteach ab ea **Amós II** (réimeas 570 – 526 r. Chr.).

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Farónna
Pápa Hormisdas

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Hormisdas**. 

Catagóir:Básanna i 523
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Feilimí IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Feilimí IV**. 

Catagóir:Básanna i 530
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Bonifatius II

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Bonifatius II** (*Boniface* i mBéarla agus i bhFraincis, *Bonifacio* in Iodáilis) .

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 532
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Eoin II

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Eoin II** (*Ioannes II* i Laidin). 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 470
Catagóir:Básanna i 535
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Vigilius

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Vigilius**. 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 555
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Pelagius I

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Pelagius I**. 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 561
Catagóir:Daoine a rugadh i 505
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Eoin III

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Eoin III** (*Ioannes III* i Laidin). 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 574
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Contae DeKalb, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae DeKalb**. Tá sé suite in oirthuisceart an stáit, ar theorainn na Georgia. Tá an dlús daonra (36/km²) ann. Is é Fort Payne príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 70,900 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Cherokee, Etowah, Jackson, Marshall, mar aon le Contaetha Georgia Dade, Chattooga, agus Walker.

## Stair
Bunaíodh Contae DeKalb ar 9 Eanáir 1836. D'eascair ainm an chontae ón Maorghinearál Johann de Kalb, laoch den Réabhlóid Mheiriceánach.

## Bailte i gContae DeKalb
* Fort Payne
* Henagar
* Rainsville 
* Collinsville
* Crossville
* Sand Rock

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín Oifig an tSirriam
* Léarscáil Contae DeKalb 

DeKalb
DeKalb, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1836
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1836
DeKalb
DeKalb
DeKalb
Cogadh na Sé Lá

mion|clé|Cogadh na Sé Lá i Sinai
Cuireadh tús le Cogadh na Sé Lá ar an 5 Meitheamh 1967 nuair a rinne Iosrael ionsaí ar an Éigipt.      

Tháinig deireadh le Cogadh na Sé Lá ar an 10 Meitheamh 1967 nuair a ghlac Fórsaí Cosanta Iosrael (Israel Defense Forces) seilbh ar Oirthear Iarúsailéim.   

## Tagairtí


Catagóir:Stair Iosrael
Catagóir:Stair na hÉigipte
FIFA 100

Is liosta is mó peileadóirí **FIFA 100** ar feadh an stair FIFA, bord rialaithe spóirt a chothrom céad bliain á ceiliúradh. Nocthadh 4 Márta 2004 i gcathair Londain. Chinn Pelé, mór peileadóir Brasaíleach, an liosta. Tá 123 fir agus 2 mná sa liosta.
* Marcáiltear peileadóirí a bhí siad gníomhach agus é seo á nochtadh gur (*)
* Marcáiltear peileadóirí atá gníomhach fós ón 2017 amach i *gcló iodálach*

## Liosta
###### 
*Kenny Dalglish
###### 
*Gabriel Batistuta*
*Hernán Crespo*
*Alfredo Di Stéfano
*Mario Kempes
*Diego Maradona
*Daniel Passarella
*Javier Saviola*
*Omar Sivori
*Juan Sebastián Verón*
*Javier Zanetti*
###### 
*Jan Ceulemans
*Jean-Marie Pfaff
*Franky Van der Elst
###### 
*Carlos Alberto
*Cafu
*Falcão
*Pelé
*Júnior
*Rivaldo*
*Rivelino
*Roberto Carlos*
*Romário*
**[[Ronaldinho]]**
*Djalma Santos
*Nílton Santos
*Sócrates
*Zico
###### 
*Hristo Stoichkov
###### 
*Roger Milla
###### 
*Hyun Myung-Bo
###### 
*Carlos Valderrama
###### 
*Davor Šuker
###### 
*Brian Laudrup
*Michael Laudrup
*Peter Schmeichel
###### 
*Eric Cantona
*Marcel Desailly
*Didier Deschamps
*Just Fontaine
*Thierry Henry*
*Raymond Kopa
*Jean-Pierre Papin
*Robert Pirès
*Michel Platini
*Lilian Thuram*
*Maurice Trésor
*David Trezeguet*
*Patrick Vieira*
*Zinedine Zidane*
###### 
*Abédi Pelé
###### 
*Michael Ballack*
*Franz Beckenbauer
*Paul Breitner
*Oliver Kahn*
*Jürgen Klinsmann
*Sepp Maier
*Lothar Matthäus
*Gerd Müller
*Karl-Heinz Rummenige
*Uwe Seeler
###### 
*Roberto Baggio*
*Franco Baresi
*Giuseppe Bergomi
*Giampiero Boniperti
**[[Gianluigi Buffon]]**
*Alessandro Del Piero*
*Giacinto Facchetti
*Paolo Maldini*
*Alessandro Nesta*
*Gianni Rivera
*Paolo Rossi
**[[Francesco Totti]]**
*Christian Vieri*
*Dino Zoff
###### 
*Marco van Basten
*Dennis Bergkamp*
*Johann Cruyff
*Edgar Davids*
*Ruud Gullit
*René van de Kerkhof
*Willy van de Kerkhof
*Patrick Kluivert*
*Johan Neeskens
*Ruud van Nistelrooy*
*Rob Rensenbrink
*Frank Rijkaard
*Clarence Seedorf*
###### 
*George Weah
###### 
*Hugo Sánchez
###### 
*Jay-Jay Okocha*
###### 
*Romerito
###### 
Teófilo Cubillas
###### 
*Zbigniew Boniek
###### 
*Eusébio
*Luís Figo*
*Rui Costa*
###### 
*Roy Keane*
###### 
*Josef Masopust
*Pavel Nedvěd*
###### 
*Gheorghe Hagi
###### 
*Rinat Dasaev
###### 
*Gordon Banks
*David Beckham*
*Bobby Charlton
*Kevin Keegan
*Gary Lineker
*Michael Owen*
*Alan Shearer*
###### 
*Hidetoshi Nakata*
###### 
*El Hadji Djiouf*
###### 
*Elías Figueroa
*Iván Zamorano
###### 
*Emilio Butragueño
*Luis Enrique*
*Raúl*
###### 
*Michelle Akers
*Mia Hamm*
###### 
*Rüștü Rebcer
**[[Emre Belözoğlu]]**
###### 
*George Best
###### 
*Andriy Shevchenko*
###### 
*Ferenc Puskás
###### 
*Enzo Francescoli

## Naisc sheachtracha
*Liosta FIFA 100

Catagóir:Imreoirí sacair
Shaman

Is úrscéal Béarla le Kim Stanley Robinson é ***Shaman***. Insíonn sé an scéal faoin fhear óg a théann faoi oiliúint a bheith seaman, in am na hOighearaoise in amanna réamhstairiúla. Scríobhadh sa bhliain 2013 é.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
Contae Elmore, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Elmore**. Tá sé suite i lár an stáit. Tá an dlús daonra (49/km²) ann. Is é Wetumpka príomhbhaile an chontae, ach is Millbrook an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 81,799 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Coosa, Chilton, Autauga, Macon, Montgomery, agus Tallapoosa.

## Stair
Bunaíodh Contae Elmore ar 15 Feabhra 1866. D'eascair ainm an chontae ón Ginearál John Elmore.

## Bailte i gContae Elmore
* Wetumpka (príomhbhaile)
* Millbrook
* Tallassee 
* Prattville
* Coosada
* Deatsville
* Eclectic
* Elmore

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Elmore 

Elmore
Elmore, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1866
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1866
Catagóir:Achar cathrach Montgomery
Elmore
Contae Escambia, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Escambia**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit, ar theorainn na Florida. Tá an dlús daonra (16/km²) ann. Is é Brewton príomhbhaile an chontae, ach is Atmore an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 37,728 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Baldwin, Conecuh, Covington, agus Monroe, mar aon le Contaetha Florida Escambia,  Okaloosa, agus Santa Rosa.
## Stair
Bunaíodh Contae Escambia ar 10 Nollaig 1868. D'eascair ainm an chontae ón focal a thagann as teanga an treibhe Meiriceánach Dhúchasach. Ceaptar go gciallaíonn an focal sin "coscán an giolcóige" (as Cháctághis), sin nó "uisce geal" (*Shambia* as Muscóicis).

## Bailte i gContae Escambia
* Brewton (príomhbhaile)
* Atmore
* East Brewton 
* Flomaton
* Pollard 
* Riverview

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Stair an Contae 
* Léarscáil Contae Escambia

Escambia
Escambia, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1868
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1868

Escambia
Escambia
Contae Etowah, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Etowah**. Tá sé suite in oirthuaisceart an stáit. Tá an dlús daonra (75/km²) ann. Is é Gadsden príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 102,564 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantaíocht le Contaetha DeKalb, Cherokee, Calhoun, St. Clair, Blount agus Marshall.
[mion|[Eas Noccalula, Cnoc Lookout, le linn thriomach an tsamhraidh, Contae Etowah]]

## Stair
Bunaíodh Contae Etowah ar 7 Nollaig 1866. D'eascair ainm an chontae as an teanga Seiricis, a chiallaíonn an focal *crann inite*. 

## Bailte i gContae Etowah
* Attalla
* Boaz
* Gadsden (príomhbhaile)
* Glencoe
* Hokes Bluff
* Rainbow City
* Southside
* Altoona

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Etowah 

Etowah
Etowah, Contae
*
Catagóir:Contaetha Alabama bunaithe sa bhliain 1866
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1866
Etowah

Etowah
Etowah
Contae Fayette, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Fayette**. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit. Tá an dlús daonra (10/km²) ann. Is é Fayette príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 16,546 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Marion, Walker, Tuscaloosa, Pickens, agus Lamar.

## Stair

Bunaíodh Contae Fayette ar 20 Nollaig 1824. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar oifigeach airm agus uaslathaí Marquis de Lafayette.

## Bailte i gContae Fayette
* Fayette (príomhbhaile)
* Winfield
* Belk 
* Glen Allen
* Gu-Win

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil 
* Léarscáil Contae Fayette 

Contae Fayette
Fayette
Fayette, Contae
Contae Franklin, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Franklin**. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit, ar theorainn na Mississippi. Tá an dlús daonra (22/km²) ann. Is é Russellville príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 31,628 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Colbert, Lawrence, Winston, agus Marion, agus le Contaetha Mississippi Itawamba, agus Tishomingo.

Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Franklin, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith, cé go gceadaítear é i mbaile Russellville.

## Stair
Bunaíodh Contae Franklin ar 6 Feabhra 1818. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Benjamin Franklin.

## Bailte i gContae Elmore
* Red Bay
* Russellville (príomhbhaile)
* Hodges 
* Phil Campbell
* Vina
* Belgreen
* Spruce Pine
* Burntout

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Franklin 

Contae Franklin
Franklin
Franklin, Contae
Catagóir:Contaetha Appalachia
Kim Stanley Robinson

Is scríbhneoir Meiriceánach é **Kim Stanley Robinson** (a rugadh ar an 23 Márta 1952).

## Saothar

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Kim Stanley Robinson
Catagóir:Scríbhneoirí as California
Robinson, Kim Stanley
Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
Liosta úrscéalaithe Meiriceánacha

* Louisa May Alcott
* Maya Angelou
* Isaac Asimov
* Paul Auster
* John Barth
* L. Frank Baum
* Harriet Beecher Stowe
* Saul Bellow
* Pearl S. Buck
* William S. Burroughs
* Dan Brown
* Truman Capote
* Raymond Chandler
* James Brendan Connolly
* James Fenimore Cooper
* Don DeLillo
* Larry Dixon
* Stephen R. Donaldson
* William Faulkner
* F. Scott Fitzgerald
* Nathaniel Hawthorne
* Robert Anson Heinlein
* Joseph Heller
* Ernest Hemingway
* Frank Herbert
* Laura Ingalls Wilder
* John Irving
* Washington Irving
* Henry James
* Jack Kerouac
* Ken Kesey
* Stephen King
* Harper Lee
* Sinclair Lewis
* Jack London
* Henry Wadsworth Longfellow
* H. P. Lovecraft
* Gregory Maguire
* Norman Mailer
* George R. R. Martin
* Richard Matheson
* Colum McCann
* Cormac McCarthy
* Carson McCullers
* Lois McMaster Bujold
* Herman Melville
* James A. Michener
* Henry Miller
* Margaret Mitchell
* Lorin Morgan-Richards
* Toni Morrison
* Flannery O'Connor
* Michelle Paisley
* Sylvia Plath
* Edgar Allan Poe
* Annie Proulx
* Thomas Pynchon
* Edgar Rice Burroughs
* Patrick Rothfuss
* Philip Roth
* J. D. Salinger
* Brandon Sanderson
* Susan Sontag
* Erle Stanley Gardner
* Kim Stanley Robinson
* John Steinbeck
* Elizabeth Strout
* Paul Theroux
* Hunter S. Thompson
* John Kennedy Toole
* Mark Twain
* John Updike
* Gore Vidal
* Alice Walker
* Neale Donald Walsch
* Edith Wharton
* Walt Whitman
* Tom Wolfe
* Ella Young

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Urscéalaithe Meiriceánacha
Catagóir:Úrscéalaithe Meiriceánacha
The Long Stone, Sráid na Teamhrach

Ba theach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Long Stone** a bhí suite ar Shráid na Teamhrach. Tá cúlra Lochlannach ag ainm an tábhairne seo. Thart ar an mbliain 837 AD tháinig na Lochlannaigh i dtír timpeall ar an áit seo. Chuir siad cloch fhada ina seasamh le rá gur leo an áit (os comhair gheataí Choláiste na Tríonóide sa lá atá inniu ann). Bhí an chuid seo den chathair faoi abhainn na Life ag an am agus sheas an chloch ann go maorga go 1794. Líonadh an abhainn isteach anseo ina dhiaidh sin. Cuireadh dealbh nua-aimseartha den chloch san áit. Clíodhna Cussen a dhear.

Dhún an teach tábhairne ag deireadh na bliana 2018.

## Tagairtí

catagóir:Tithe tábhairne
The Bleeding Horse

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Bleeding Horse** atá suite ar Shráid Camden. Tar éis Chath Rath Maoinis (cath maidir le ceannas Shasana), deirtear gur tháinig capall gortaithe isteach sa tábhairne seo. Sa bhliain 1649 a tharla agus chuaigh sé i gcion ar an úinéir an oiread sin gur athainmníodh é. Luaitear an áit in Ulysses chomh maith.

catagóir:Tithe tábhairne
Copper Face Jacks, Sráid Fhearchair

Is club oíche i mBaile Átha Cliath é **Copper Face Jacks** atá suite ar Shráid Fhearchair. Ainmníodh an club oíche tar éis John Scott, an chéad iarla ar Chluain Meala (1739-1798). Breitheamh a bhí ann agus bhíodh an cháil air daoine iomadúla a sheoladh chun na croiche. Bhíodh cónaí air ar Shráid Fhearchair ag uimhir 16-17 agus meastar gurb é an t-ólachán trom a thug aghaidh dhearg an chopair dó.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mBaile Átha Cliath
The Ginger Man

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Ginger Man** atá suite ar Shráid na bhFíníní. Ainmníodh an pub deas seo tar éis úrscéal J. P. Donleavy. Leanann *The Ginger Man* scéal Sebastian Dangerfield mac léinn dlí i gColáiste na Tríonóide atá ag siúl BÁC agus ag bualadh leathair agus craicinn feadh na slí. Cuireadh cosc ar an leabhar nuair a foilsíodh é san 1950í toisc go raibh sé chomh graosta sin.

catagóir:Tithe tábhairne
The Hairy Lemon

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Hairy Lemon** atá suite ar Shráid Stiabhna Íochtarach. Deirtear gur ainmníodh an pub seo as duine de shaincharachtair na cathrach. Fear ceaptha madraí a bhí sa *Hairy Lemon* a raibh aghaidh ghruagach air a bhí ar chruth na líomóide.

catagóir:Tithe tábhairne
Darkey Kelly’s, Sráid Sheamlas an Éisc

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **Darkey Kelly’s** atá suite ar Shráid Sheamlas an Éisc. Deirtear go mbíonn seisiún maith ceoil ar siúl tigh Darkey Kelly’s. Deirtear gur tharla drochghníomhartha olca ann chomh maith. Ainmníodh an teach óil seo as Dorcas Ní Cheallaigh, bean a stiúraigh drúthlann nó teach striapachais san áit. Sa bhliain 1761 aimsíodh corpáin faoin urlár ann – dúradh gur fir a bhí iontu ar mharaigh Dorcas iad. Dar le roinnt ba í an chéad sraithdhúnmharfóir as Éirinn í.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Teach tábhairne
The Brazen Head

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Brazen Head** atá suite ar Shráid an Droichid Íochtarach. I rith Ionsaí na hInse, más fíor, scaoil arm Liam Bhuí piléar ó chanóin a bhain an cloigeann de chailín rua a raibh droch-cháil uirthi. Maíonn scéalta eile gur ó chloigeann práis a thagann an t-ainm. Maíonn muintir an phub seo go bhfuil sé chomh sean leis an mbliain 1198, ach i bhfírinne tógadh an foirgneamh reatha sa bhliain 1794. Bhíodh baint ag Roibéard Eiméid, Bhulf Tón agus Breandán Ó Beacháin leis an áit.

catagóir:Tithe tábhairne
Thingmote

Is éard a bhí i gceist leis an **Thingmote** ná carn de chuid na Lochlannach, a shíltear, i mBaile Átha Cliath a d'úsáidtí mar láthair parlaiminte agus deasghnátha.

Mharaítí daoine agus phléití dlíthe nua ann. Bhí an carn féin le feiceáil ann chomh déanach leis an mbliain 1682. An *Thingmote* nó *Thingmount* a thugtaí air agus i dtosach bhí sé taobh amuigh de limistéar na cathrach. Meastar go mb'fhéidir gur bhain an carn leis an tréimhse roimh theacht na Lochlannach. Bhí sé lonnaithe ar an taobh dheas den abhainn, in aice le Caisleán Bhaile Átha Cliath.

Bhí sé sách mór: thart ar 40 troigh d’airde ann agus 240 troigh sa timpeall. Bhí sé lonnaithe thart ar an áit a bhfuil bun Shráid Grafton sa lá atá inniu ann. Ciallaíonn Thingmote ‘tionól-chruinniú’, agus tá macasamhail fós ann i gcás pharliamintí na dtíortha Nordacha; Althing (‘olltionól’) san Íoslainn, Folketing (‘tionól pobail’) sa Danmhairg, Stortinget (‘an tionól mór’) san Iorua. Feictear cnocáin atá cosúil leis in áiteanna eile a raibh na Lochlannaigh iontu: Tinvaal in Oileán Mhanann mar shampla.

Ar deireadh leagadh an Thingmote agus scaipeadh an smionagar ar Shráid Thobar Phádraig (Sráid Nassau), áit a mbíodh tuillte ag an am. Sin an fáth a bhfuil an bóthar sin cuid mhór níos airde ná páirc chruicéad Choláiste na Tríonóide taobh leis, sa lá atá inniu ann.

Ba theach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Thingmote** a bhí suite ar Shráid Suffolk nach maireann a thuilleadh (O’Donoghue’s atá air anois).

## Tagairtí

catagóir:Tithe tábhairne
catagóir:Baile Átha Cliath
catagóir:Stair Bhaile Átha Cliath
The Windjammer (teach tábhairne)

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath é **The Windjammer** atá suite ar Shráid Chnoc na Lobhar. Teach óil luath é nó ‘early house’ a osclaíonn ag leathuair tar éis a seacht ar maidin. Is cosúil gur tháinig ann dá leithéid chun cead óil a thabhairt dóibh sin a bhíonn ag obair ag amanna aisteacha, iascairí ina measc. An rud ata i gceist leis an Windjammer féin ná bád seoil mór millteach a thógfadh lastas timpeall na cruinne.

catagóir:Tithe tábhairne
Buck Whaley’s

Is teach tábhairne i mBaile Átha Cliath a bhí in **Buck Whaley’s** a bhíodh suite ar Shráid na Teamhrach (*The Stone Leaf* atá ann anois). Cearrbhach gan náire a toghadh go Teach na dTeachtaí in Éirinn a bhí in Thomas Whaley. ‘Buck Whaley’ nó ‘Jerusalem Whaley’ a thugtaí air leis. Sa bhliain 1788 rinne sé geall go bhféadfadh sé taisteal go hIarúsailéim agus ar ais taobh istigh de dhá bhliain. Shíl daoine go mbeadh sé ródhainséarach ar fad. Chaith sé £8,000 ar an turas ach thuill sé brabús de £7,000 nuair a d’fhill sé in am. Rinne an ceoltóir Rossa Ó Snodaigh ó Kíla an turas seo a leanúint ar an gclár Bóthar Buck do TG4.

catagóir:Tithe tábhairne
Pseudalutarius nasicornis

Is speiceas dúchasach é ***Pseudalutarius nasicornis*** (Gaeilge: Iasc  líomhánach), ar a dtugtar freisin ***Rhinoceros leatherjacket***, san India agus iarthar an Aigéin Chiúin. Maireann an t-iasc ar sceireacha, ag doimhneacht de 1 go dtí 55 méadar.
Fásann an speiceas seo chomh fada agus 19 ceintiméadar (7.5 orlach). Is é seo an speiceas amháin den ghéineas a bhfuil eolas air. 

## Tagairtí

Catagóir:Monacanthidae
An Bhalcóin (Manet)

Pictiúr ola is ea ***an Bhalcóin*** (Fraincis: *Le Balcon*), agus is é Édouard Manet a phéinteáil an pictiúr sa bhliain 1874, a bhí ar taispeáint san *Salon de peinture et de sculpture*, sa bhliain 1869. Léiríonn an pictiúr ceathrar. Ar thaobh na láimhe clé tá Berthe Morisot, a phós Eugène, bean chéile deartháir Manet, sa bhliain 1874. Sa lár, tá an péintéir Jean Baptiste Antoine Guillemet. Ar dheis, tá Fanny Claus, veidhleadóir. An ceathrú duine, leathfholaithe sa chúlra, ar an taobh istigh, is ea, b'fhéidir, Léon Leenhoff, mac Manet.

Taispeánadh é ag *Salon de Paris* sa bhliain 1868, agus ansin choinnigh Manet é go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1883. Díoladh é leis an bpéintéir Gustave Caillebotte sa bhliain 1884, a bhronn ar Stát na Fraince é, sa bhliain 1894. Tá sé ar siúl faoi láthair ag an Musée d’Orsay, Páras..

Bhí an pictiúr i seilbh Manet go dtí lá a bháis. Díoladh é le Gustave Caillebotte i 1884, agus tá sé á choimeád faoi láthair ag an Musée d'Orsay i bPáras.

## Inspioráid agus cur síos
Cruthaíodh an pictiúr, a spreag *Las majas en el balcón* le Francisco Goya, ag an am céanna agus leis an gcuspóir céanna le *Le Déjeuner dans l'atelier*.

Is cosúil go bhfuil na trí charachtar, a bhí go léir ina gcairde ag Manet, scoite amach óna chéile: cé go bhfuil Berthe Morisot díreach cosúil le banlaoch rómánsach agus dúnárasach, Is cosúil go bhfuil an veidhleadóir óg Fanny Claus agus an péintéir Antoine Guillemet fuarchúiseach faoi, Is dócha gurb é Léon, mac Manet, an buachaill sa chúlra. Díreach taobh thiar de na ráillí, tá hiodrainsia i bpota ceirmeach, agus madra le liathróid faoi chathaoir Morisot.

Ba é seo an chéad phortráid de Morisot le Manet. Glacann Manet le pailéad dathanna srianta, a bhfuil bán, uaine agus dubh chun tosaigh air, le dathanna breise de ghorm (carbhat Guillemet) agus de dhearg (gaothrán Morisot).

Rinne Manet go leor staidéir ullmhúcháin, ag péinteáil na ceithre ábhar ina n-aonar go minic: Guillemet oiread agus is cúig huaire déag. Péinteáladh staidéar ullmhúcháin do *An Bhalcóin* ag Boulogne-sur-Mer sa bhliain 1868. Cheannaigh John Singer Sargent an saothar tar éis bhás Manet i ndíol stiúideo. Ní raibh an phortráid feicthe ach uair amháin go poiblí ó phéinteáladh den chéad uair í sa bhliain 1868, ach sa bhliain 2012 d'éirigh le Músaem Ashmolean in Oxford na cistí a chruinniú chun í a fháil agus í a choinneáil go buan i mbailiúchán poiblí sa Ríocht Aontaithe.

## Gailearaí

Majas en un balcón por Goya (colección particular).jpg|*Majas en el balcón*, le Francisco Goya, bailiúchán príobháideach, An Eilvéis
Édouard Manet - Le Balcon.jpg|Sonra 
File:Edouard Manet - Portrait of Mademoiselle Claus.jpg|*Portráid de Mademoiselle Claus*, le Édouard Manet, Músaem Ashmolean

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Péintéireacht
Contae Geneva, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Geneva**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit, ar theorainn na Florida. Tá an dlús daonra (18/km²) ann. Is é Geneva príomhbhaile an chontae.Sa bhliain 2016 bhí 26,614 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Dale, Houston, Covington, Coffee, agus le Contaetha Florida Walton, Jackson agus Walton.

Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Geneva i gcodanna áirithe (is é sin an baile Hartford) - is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith.

## Stair
Bunaíodh Contae Geneva ar 26 Nollaig 1868. D'eascair ainm an chontae ón Geneva, New York (agus a baisteadh é féin as an Ghinéiv san Eilvéis).

## Bailte i gContae Geneva
* Geneva (príomhbhaile)
* Hartford
* Samson 
* Slocomb
* Black
* Coffee Springs
* Malvern
* Taylor
* Eunola

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Geneva 

Contae Geneva
Geneva
Geneva, Contae
Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017

mion|333x333px
Reáchtáladh **Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017** ar an 8 Meitheamh 2017.   

Ní bhuaigh aon pháirtí formhór de na suíocháin. Ach fuair An Páirtí Coimeádach an líon is mó de na suíocháin. Rinne na Tóraithe margadh ansin (tugadh "muinín-agus-soláthar" air) leis an DUP, páirtí coimeádach Tuaisceart-Éireannach, chun rialtas den eite dheis a chur ar bun.

## Teachta Parlaiminte nach raibh in iomaíocht

## Torthaí

## Tagairtí

Catagóir:Toghcháin na Ríochta Aontaithe
Contae Greene, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Greene**. Tá sé suite san iarthar an stáit. Tá an dlús daonra (5/km²) ann, mar sin is é an contae ls lú daonra. Is é Eutaw príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 8,422 duine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Hale, Marengo, Pickens, Sumter, agus Tuscaloosa.
## Stair
Bunaíodh Contae Greene ar 13 Nollaig 1819. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Ghinearál i gCogadh Réabhlóideach Mheiriceá Nathanial Greene ó stát Rhode Island.

## Bailte i gContae Greene
* Eutaw (príomhbhaile)
* Boligee
* Forkland 
* Union

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh don Bord Forbartha Tionslcaíoch an Contae Greene 
* Léarscáil Contae Greene 

Contae Greene
Greene
Greene, Contae
Contae Hale, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Hale**. Tá sé suite in iarthar an stáit. Tá an dlús daonra (9/km²) ann. Is é Greensboro príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 14,952 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Bibb, Greene, Marengo, Perry, agus Tuscaloosa.

## Stair
Bunaíodh Contae Hale ar 30 Eanáir 1867. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar oifigeach airm Cónaidhmeach Stephen Fowler Hale.

## Bailte i gContae Hale
* Greensboro
* Moundville
* Newbern 
* Akron

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Hale 

Contae Hale
Hale
Hale, Contae
Contae Henry, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Henry**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, ar theorainn na Georgia. Tá an dlús daonra (12/km²) ann. Is é Abbeville príomhbhaile an chontae, ach is Headland an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 17,164 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Barbour, Dale, agus Houston, agus le Contaetha Georgia Clay agus Clay.

## Stair
Bunaíodh Contae Henry ar 13 Nollaig 1819. Ainmníodh an bhaile i gcuimhne ar Patrick Henry, Gobharnóir stáit Virginia (agus óráidí iomráiteach).

## Bailte i gContae Henry
* Abbeville
* Headland
* Dothan 
* Haleburg
* Newville

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Henry 

Contae Henry
Henry
Henry, Contae
Tíopeolaíocht teangeolaíochta

Is brainse den teangeolaíocht í **tíopeolaíocht teangeolaíochta** a bhaineann le rangú theangacha an domhain, bunaithe ar phrionsabail eimpíreacha na teangeolaíochta.

## Cúig fhodhisciplín
* Tíopeolaíocht chineálach
* Tíopeolaíocht chainníochtúil
* Tíopeolaíocht theoiriciúil
* Tíopeolaíocht chomhréireach - baineann le ord na bhfocal in abairtí agus i bhfrásaí
* Tíopeolaíocht fhoclóireolaíoch - baineann leis an stór focal atá ag an duine

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Eolaíochtaí sóisialta
Catagóir:Teanga
Catagóir:Teangeolaíocht
Catagóir:Cumarsáid
Contae Houston, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Houston**. Tá sé suite i gcoirnéal oirdheisceart an stáit, ar theorainn na stáit Florida agus Georgia. Tá an dlús daonra (68/km²) ann. Is é Dothan príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 104,056 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Dale, Geneva, Henry, le Contae Florida Jackson, agus le Contaetha Georgia Early agus Seminole.
mion|An teach mór Victeoireach Purcell-Killingsworth in Columbia, Co. Houston. Tógadh é sa bhliain 1890.

Tá an ráta is airde per capita de phianbhreith pionós an bháis san SAM ag an contae: deirtear gur claontacht chiníoch (i dtaca le roghnú giúiré) is cúis leis sin.

## Stair
Bunaíodh Contae Houston ar 9 Feabhra 1903. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar 24ú Gobharnóir Alabama George Smith Houston.

## Bailte i gContae Houston
* Dothan
* Ashford
* Avon 
* Kinsey
* Columbia
* Cottonwood
* Cowarts 
* Gordon
* Madrid
* Rehobeth
* Taylor
* Webb 
* Ardilla

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Houston 

Contae Houston
Houston
Houston, Contae
Triail le giúiré

Is éard is **triail le giúiré** ann ná imeacht dlí ina ndéanann giúiré cinneadh. Tá an triail le giúiré difriúil le triail binse, ina bhfuil gach cinneadh faoin mbreitheamh nó faoi pháinéal na mbreithiún, is é sin, faoin mbinse. 

## Stair

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

## Féach freisin
* Dlí

Catagóir:Dlí
Contae Jackson, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Jackson**. Tá sé suite i gcoirnéal oirthuaisceartach an stáit, ar theorainn na stáit Tennessee agus Georgia. Tá an dlús daonra (19/km²) ann. Is é Scottsboro príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 52,138 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama DeKalb, Madison, Marshall, le Contaetha Tennessee Marion, Franklin, agus le Contae Georgia Dade.

Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Jackson, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith, cé go gceadaítear é i mbailte Scottsboro, Bridgeport, agus Stevenson.

## Stair
Bunaíodh Contae Jackson ar 13 Nollaig 1819. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar 7ú Uachtarán SAM Andrew Jackson.

## Bailte i gContae Jackson
* Scottsboro
* Bridgeport
* Stevenson 
* Dutton
* Hollywood
* Hytop
* Langston
* Paint Rock
* Pisgah
* Pleasant Groves
* Section 
* Skyline
* Woodville
* Baileytown
* Card Switch

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Jackson 

Contae Jackson
Jackson
Jackson, Contae
Contae Lamar, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Lamar**. Tá sé suite in iarthar an stáit, ar theorainn na Mississippi. Tá an dlús daonra (9/km²) ann. Is é Vernon príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 13,918 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Marion, Fayette, Pickens,  agus le Contaetha Mississippi Lowndes, agus Monroe.

Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Lamar, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith.

## Stair
Bunaíodh Contae Lamar ar 8 Feabhra 1877. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Lucius Quintus Cincinnatus Lamar, Seanadóir stáit Mississippi.

## Bailte i gContae Lamar
* Vernon
* Sulligent
* Beaverton 
* Detroit
* Kennedy
* Millport
* Henson Springs
* Hightogy

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Stair an Chontae 
* Léarscáil Contae Lamar 

Contae Lamar
Lamar
Lamar, Contae
Contae Lawrence, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Lawrence**. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit. Tá an dlús daonra (19/km²) ann. Is é Moulton príomhbhaile an chontae.Sa bhliain 2016 bhí 33,244 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Colbert, Cullman, Franklin, Lauderdale, Limestone, Morgan agus Winston.

## Stair
Bunaíodh Contae Lawrence ar 6 Feabhra 1818. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Aimiréal cabhlaigh SAM James Lawrence.

## Bailte i gContae Lawrence
* Moulton
* Courtland
* Hillsboro 
* North Courtland
* Town Creek
* Hatton

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Lawrence 

Contae Lawrence
Lawrence
Lawrence, Contae
Contae Lee, Alabama

Is contae in Alabama é **Contae Lee**. Tá sé suite in oirthear an stáit, ar theorainn na Georgia. Tá an dlús daonra (98/km²) ann. Is é Opelika príomhbhaile an chontae, ach is Auburn an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 158,991 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Chambers, Russell, Macon, Tallapoosa, agus le Contaetha Georgia Harris agus Muscogee.

## Stair
Bunaíodh Contae Lee ar 5 Nollaig 1866. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Robert E. Lee.

## Bailte i gContae Lee
* Opelika
* Auburn
* Phenix City 
* Smiths Station
* Loachapoka 
* Notasulga
* Waverly 
* Beauregard

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil
* Léarscáil Contae Lee 

Contae Lee
Lee
Lee, Contae