William Cubbon

Ba náisiúnaí Manannach é **William Cubbon** MA (28 Bealtaine 1865 - 1 Eanáir 1955), a bhí freisin ina sheanóir, ina údar, ina fhear gnó agus ina leabharlannaí agus ba é an chéad rúnaí ar Iarsmalann Mhanann é, agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Stiúrthóir ar an Iarsmalann 

## Beathaisnéis
Rugadh William Cubbon sa sráidbhaile beag Croit na Caillí i bparóiste Rosien, Oileán Mhanann, ar 28 Bealtaine 1865. Bhí a athair, James Cubbon, ina Mháistirmhairnéalach a tháinig ó Phort Mhuire.

### Gnó
Tar éis dó an scoil a fhágáil, chuaigh Cubbon i mbun fostaíochta leis an *Isle of Man Examiner* mar chló-eagraí  agus sa bhliain 1900, in éineacht le Horace Lightfoot, cheannaigh Cubbon an nuachtán an *Manx Sun.* Faoi úinéireacht Cubbon agus Lightfoot, d'fhorbair an *Manx Sun* polasaí eagarthóireachta a raibh seasamh náisiúnach aige agus i dteannta a dhílseánacht nuachtáin, bhí baint mhór ag Cubbon le cur chun cinn stair agus cultúr Mhanann. 

Sa bhliain 1906, ghlac an *Isle of Man Examiner* seilbh ar an 'Manx Sun' agus a ghnó, agus chuaigh Cubbon i bpáirt arís leis an chomhlacht mar bhainisteoir an ghnó stáiseanóireachta.

Ag fágáil an 'Examiner' sa bhliain 1912, ceapadh Cubbon ina Leabharlannaí Buirge i nDúlais (Oileán Mhanann)*Doolish* ; sa tréimhse seo d’fhoilsigh sé *A Manx Book of Poetry (1913)*, a bhí dírithe go háirithe ar dhaoine óga le súil go mbeadh fonn orthu a bheith páirteach i gcultúr Oileán Mhanann. D'fhoilsigh sé freisin sraith léarscáileanna a léireodh na Trianta Seana (rannáin na bparóistí) agus na rannáin talún i sé sheadings an oileáin, mar aon le hainmneacha na bpríomh-úinéirí talún. Le linn an Chéad Chogadh Domhanda, ceapadh Cubbon ina bhainisteoir ar an Malartán Saothair.
### Iarsmalann Mhanann
Sa bhliain 1922 bunaíodh Iarsmalann Mhanann ar an suíomh a bhí ag Noble's Hospital i nDúlais (Oileán Mhanann). Ceapadh Philip Kermode mar stiúrthóir na hIarsmalainne agus ceapadh Cubbon mar rúnaí. Tar éis do Kermode bás a fháil sa bhliain 1932 tháinig Cubbon i gcomharbacht air mar stiúrthóir, post a bhí aige go dtí go ndeachaigh sé ar scor sa bhliain 1940, nuair a tháinig Basil Megaw FRSE ina áit.    Ba é ceann de na chéad ghnóthais a rinne Cubbon ina ról mar rúnaí ná na hinnéacsanna agus roinnt aguisíní eile leis an Urr. Theophilus Talbot', an *Manorial Roll a *'d'aistrigh*' sé go Béarla*, a dtugtar an *Manx Doomsday Book a tiomsú, agus* a foilsíodh sa bhliain 1924.    

Deirtear gur gur thírghráthóir paiseanta ab  ea é maidir le hOileán Mhanainn, a deirtear gurbh é a cheapachán mar Stiúrthóir ar Iarsmalann Mhanann an uaillmhian ba mhó a bhí ag Cubbon. Sa bhliain 1899 chuidigh sé le bunú *Yn Çheshaght Ghailckagh*, (Gaeilge na hÉireann: An Cumann Gaelach) agus bhí sé ina rúnaí agus ina uachtarán ar an chumann. Mar thoradh air seo, bhí sé ina phearsa fhuinniúil i gCumann Stair an Dúlra agus Ársaíochta, ag fónamh arís i ról an uachtaráin.
Le linn a chuid ama ag Iarsmalann Mhanann, thiomsaigh Cubbon an *Bibliography of the Literature of the Isle of Man*, a foilsíodh in dhá eagrán sa bhliain 1933 agus 1939; rinne sé go leor taiscéalaíochta don  Chumann Ársaíochta agus thug sé léacht ar ábhair éagsúla. 

Ag aois 85 thosaigh Cubbon ag obair ar a *Island Heritage*, a foilsíodh sa bhliain 1952.

### Onóracha agus duaiseanna
Mar aitheantas ar a chuid éachtaí fuair William Cubbon an chéim Máistreacht sna hEalaíona ó Ollscoil Learpholl. Thug Rialtas na hIorua Ridiríocht Ord Naomh Olav dó.

### Bás
Fuair William Cubbon bás i dteach a mhic, Brentwood, Essex ar Lá Caille, 1955.

## Féach freisin

* PMC Kermode 
* Josephine Kermode 
* Thomas Allen (údar Manainnis) 
* John Kneen 
* W. Clucas Kinley 
* Músaem Mhanainnis 

## Tagairtí

Catagóir:Gaeilge Mhanann
Catagóir:Básanna i 1955
Catagóir:Daoine a rugadh i 1865