open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Ceilteach na hÉireann

[mion|Na [Na Náisiúin Cheilteacha|Tíortha Ceilteacha de réir rathúlachta sa Chomórtas Idirnáisiúnta Amhrán faoin mbliain 2024]]

Seo liosta de **[[Buaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Ceilteach na hÉireann|bhuaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Cheilteach na hÉireann]]**, comórtas a dhíríonn ar fheabhas na bhfocal, ar cháilíocht an cheoil agus ar an gcur i láthair beo. Cuireann an comórtas fáilte roimh gach stíl amhráin idir phopamhráin, rac nó rap, amhráin thraidisiúnta, amhráin tíre, snagcheol agus eile ach iad a bheith nua-chumtha idir fhocail agus cheol agus i nGaeilge. Déanann na buaiteoirí ionadaíocht thar ceann na hÉireann sa Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach, arna eagrú ag an bhFéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach.

Is féidir na sonraí a chur in ord áirithe eile ach cliceáil ar theidil an cholúin chuí ("Amhrán", "Cumadóir" srl.).

## Féach freisin
* An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach
* Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach

## Tagairtí


Catagóir:An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach
Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge
Catagóir:Ceol na hÉireann
*
*
Catagóir:Gradaim Cheoil na Gaeilge
Catagóir:Imeachtaí Ceoil
Catagóir:Féilte Gaeilge
Catagóir:Féilte Éireannacha
Catagóir:Féilte a bunaíodh in 1971
Catagóir:Liostaí
Marius Borg Høiby

Is mac Bhanphrionsa na hIorua Mette-Marit é **Marius Borg Høiby** (a rugadh ar an 13 Eanáir 1997).  

Rugadh Høiby lasmuigh de chuing an phósta, agus ní cuid den Teaghlach Ríoga é. In 2001, phós a mháthair,  Mette-Marit Tjessem Høiby, Haakon, rídhamhna na hIorua.  Duine den chosmhuintir is ea Mette-Marit,  a bhí ina banfhreastalaí;  bhí aithne mhaith aici ar Jeffrey Epstein, an ciontóir gnéis nach maireann.

Morten Borg is ea athair Marius Borg Høiby, ciontóir drugaí. 

Le linn 1994-1996, bhí cailín ag Haakon,  Celina Midelfart, a chuaigh amach níos déanaí le Jeffrey Epstein agus Donald Trump.
clé|mion|177x177px|Mette-Marit agus Haakon Magnus, 2013
## Triail
Andúileach drugaí is ea Marius Borg Høiby.  In 2026, bhí sé curtha ar a thriail in Osló. Bhí sé cúisithe in éigniú, i bhforéigean baile agus i ndrugaí a bheith ina sheilbh aige chomh maith le coireanna eile. Phléadáil sé neamhchiontach sna cheithre chúis éignithe.

Bhain an cás stangadh as Teaghlach Ríoga na hIorua agus as an bpobal, go háirithe mar go raibh cáineadh go leor déanta ar an mBanphrionsa Mette-Marit, faoin gceangal a bhí aici le Jeffrey Epstein;  mar shampla nuair a bhí Marius 15 bliain d'aois (in 2012/2013), d'iarr sí ar Epstein cailíní a fháil dó.  Thug sí cuairt ar phálás Epstein  i bPalm Beach le linn an ama sin.

## Féach freisin

* Haakon, rídhamhna na hIorua

## Tagairtí

Catagóir:Teaghlach Ríoga na hIorua
Catagóir:Jeffrey Epstein
Catagóir:Daoine a rugadh i 1997
Catagóir:Ciontóirí gnéis
Catagóir:Daoine Ioruacha
Catagóir:Ciontóirí drugaí
Ofcom

Is é **Ofcom** (meascán de na focail Oifig agus Cumarsáide) an comhlacht rialála na Ríocht Aontaithe maidir le teileachumarsáid. Ciallaíonn sé seo go bhfuil siad freagrach as a chinntiú go gcomhlíonann craoltóirí teilifíse agus raidió an dlí.
Catagóir:Teileachumarsáid
Féile Ghobnatan

Is féile pobail Ghaeltachta í **Féile Ghobnatan**, a reáchtáiltear i nGaeltacht Mhúscraí mar chomóradh ar Naomh Gobnait.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Féilte Éireannacha
Catagóir:Féilte Gaeilge
Dispholidus typus

Is nathair thar a bheith nimhneach san fhine Colubridae í '''''Dispholidus typus''''' Tá an speiceas dúchasach don Afraic Fho-Shahárach.

## Sanasaíocht
Ciallaíonn a hainm coitianta "nathair chrainn" in Ollainnis  agus in Afracáinis – *boom* a chiallaíonn "crann", agus *slang* a chiallaíonn "nathair". 

## Tacsanomaíocht
Is nathair cholaibrid í '''''Dispholidus typus'''''laistigh den fho-fhine Colubrinae. Baineann sí leis an ngéineas *Dispholidus*, ina bhfuil dhá speiceas eile, *D. pembae* agus *D. punctatus*.

Meastar go bhfuil dlúthghaol ag '''''Dispholidus typus''''' le baill den ghenera

*Thelotornis*, *Thrasops*, *Rhamnophis*, agus *Xyelodontophis*, agus cruthaíonn sí an treibh tacsanomaíoch Dispholidini leo.

Is féidir dlúthchaidrimh a léiriú sa chladagram thíos: 

### Fospeiceas
Aithnítear dhá fhospeiceas, lena n-áirítear an fospeiceas. 

* *D. t. Laurent* 
* *D. t. typus* 

Léiríonn an t-údarás tríthéarmach idir lúibíní do D. t. typus gur cuireadh síos ar an fhospeiceas ar dtús i ngéineas seachas *Dispholidus.*

## Cur síos
mion|250x250px|Ag creachadh nead chomhroinnte an ''Philetairus socius''
Tá fad iomlán (lena n-áirítear an t-eireaball) an gnáth *Dispholidus typus* fásta idir 100 agus 160 ceintiméadar. Tá cuid acu níos mó ná 183 ceintiméadar ar airde. Bíonn na súile thar a bheith mór, agus tá cruth sainiúil ubhchosúil ag an gceann. Tá an dathú an-athraitheach. Tá na fireannaigh bánghlas le himill na n-gainníscála dubh nó gorm, ach d'fhéadfadh baineannaigh fásta a bheith donn ag léiriú démhorfachta gnéasaí.

Athraíonn an meáchan ó 175 go 510 g (0.386 go 1.124 lb), le meánmheáchan 299.4 g (0.660 lb).

Sa speiceas seo, tá an ceann ar leithrigh ón muineál agus tá an canthus rostralis éagsúil. Tá an mac imrisc an-mhór cruinn. Tá radharc na súl den scoth ag *Dispholidus typus* agus is minic a ghluaiseann sé a cheann ó thaobh go taobh chun léargas níos fearr a fháil ar rudaí go díreach os a chomhair. Is iad na fiacla mascailleach beag chun tosaigh, seacht nó ocht gcinn acu atá ann, agus ina dhiaidh sin trí starrfhiacail eitreach suite faoi bhun gach súl. Tá na fiacla mandabalacha forchothrom. Tá an cholainn beagán comhbhrúite. Tá na gainní droma, atá socraithe i 19 nó 21 sraith, an-chúng, sceabhach, le hailt láidrele, agus le rinnphoill. Tá an t-eireaball fada, agus na gainní fo-eireaballacha péireáilte. Tá gainní tarrach 164 -201 cm; tá an gainne anasach roinnte; agus tá na gainní fo-eireaballacha 91 -131cm.

## Tagairtí

Catagóir:Liosta Dearg na speiceas is lú imní de chuid an AICD
Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe
Catagóir:Nathracha
Leasathair

Is ionann do **leasathair** agus fear nach é d'athair bitheolaíoch é ach atá pósta le do thuismitheoir..

## Féach freisin

* Seantuismitheoir 
* Leasmháthair 

## Tagairtí

Catagóir:Tuismitheoireacht
Catagóir:Teaghlach
Coláiste Bob Hawke

Is meánscoil phoiblí í **Coláiste Bob Hawke** i stát na hAstráile Thiar, san Astráil, agus tá sí suite i mbruachbhaile Subiaco. Osclaíodh an scoil ar an 3 Feabhra 2020 le 250 dalta sa 7ú Rang, agus tá sí méadaithe go dtí thart ar 2,000 dalta ó Ranganna 7 go 12 in 2026.

Comhtháthaíonn an scoil dromchla imeartha an stáidiam iar-Subiaco Oval, a leagadh i mí na Nollag 2019, isteach ina campas. Bhí an ubhchruthach athchóirithe ar oscailt do mhic léinn i mBealtaine 2020, agus don phobal i gcoitinne an mhí ina dhiaidh sin.

## Stair
In 2017, mhol rialtas Stát an Astráile Thiar go n-aistreofaí daltaí ó Scoil Nua-Aoiseach Perth go foirgneamh ard-ard nua i lárcheantar gnó Perth. Chuir go leor ball de phobal Scoil Nua-Aoiseach Perth i gcoinne an mholta seo. Ar an 13 Meitheamh 2017, athraíodh an plean chun scoil nua a thógáil ina ionad sin i bPáirc Mueller, atá gar do Scoil Nua-Aoiseach Perth. Bhíothas ag súil go laghdódh an coláiste an brú ar Ardscoil Churchlands, Ardscoil Mount Lawley, Coláiste Shenton agus Meáncholáiste Dianella. Le linn a phleanála agus a luath-thógála, tugadh *Coláiste na Cathrach* *Istigh* ar an gcoláiste. Tar éis bhás Bob Hawke i mBealtaine 2019, deimhníodh go dtabharfaí an t-ainm air ina onóir.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Suíomh gréasáin oifigiúil

Catagóir:Ardscoileanna poiblí san Astráil
Coimeádlann Fiadhúlra na hAstráile

mion|Na bandicootí bacáilte iartharacha a ath-thug AWC isteach ar Oileán Faure
Is eagraíocht neamhbhrabúis neamhspleách Astrálach í an **Coimeádlann Fiadhúlra na hAstráile** (Béarla: *Australian Wildlife Conservancy*) (**AWC**) atá ag obair chun fiadhúlra agus éiceachórais atá i mbaol a chaomhnú san Astráil. Is í AWC an t-úinéir agus an bainisteoir príobháideach is mó ar thalamh le haghaidh caomhnaithe san Astráil, agus í ag bainistiú 31 tearmann agus láithreán comhpháirtíochta le haghaidh caomhnú an fhiadhúlra faoi láthair, a chlúdaíonn breis agus 6.5 milliún heicteár talún ar fud na tíre. Oibríonn sé i gcomhpháirtíocht le gníomhaireachtaí rialtais, le grúpaí Bundúchasacha, agus le húinéirí talún príobháideacha chun tírdhreacha a bhainistiú le haghaidh caomhnaithe éifeachtaigh. Tagann an chuid is mó den mhaoiniú ó thacaíocht phríobháideach i bhfoirm síntiús inasbhainte cánach ón bpobal, chomh maith le roinnt deontais rialtais le haghaidh cuspóirí ar leith, amhail ón gClár Córas Cúlchistí Náisiúnta de chuid rialtas na hAstráile.

Ó 2022 i leith, tá an tionscadal caomhnaithe is déanaí de chuid AWC dírithe ar an gCoill Thuaidh i gTír na Banríona. Chuaigh AWC i gcomhpháirtíocht le Territory Natural Resource Management (TRM), Ollscoil James Cook, Gulf Savannah NRM, agus Western Yalanji chun modhanna caomhnaithe a thriail, lena n-áirítear neada saorga do choillí, taighde géiniteach agus cláir dhóiteáin rialaithe.

## Stair
Bunaíodh an AWC mar fhreagra ar ghéarchéim díothaithe na mamaigh san Astráil. Is as an Astráil a tháinig breis agus an tríú cuid de dhíothuithe an domhain le 400 bliain anuas, agus tá 31 speiceas mamaigh caillte cheana féin ag an Astráil. Bhí go leor de na díothuithe seo in-seachanta go hiomlán le bearta caomhnaithe éifeachtacha i bhfeidhm. Feidhmíonn AWC faoi mhúnla uathúil caomhnaithe, ag baint úsáide as an eolaíocht (go príomha obair suirbhéireachta ar an mbithéagsúlacht agus taighde spriocdhírithe) chun cur le bainistíocht talún ar an láthair, amhail smachtú tine, ainmhithe fiáine agus féarthalacha. Tá fócas láidir ar chaomhnú an fhiadhúlra: dá bhrí sin, tá thart ar 80% den fhoireann ar fad ag obair allamuigh agus, ó 2021 i leith, infheistítear 83.5% d'íocaíochtaí iomlána AWC i gcláir chaomhnaithe.

Is é bunús na heagraíochta ná ceannach talún sa bhliain 1991 (an áit a bhfuil Tearmann Karakamia anois) ag Martin Copley, bunaitheoir AWC. Bhunaigh sé an tearmann, thóg sé fál a sheasann in aghaidh ainmhithe fiáine, ghlan sé an ceantar de ainmhithe fiáine agus thosaigh sé ag athsheoladh mamaigh faoi bhagairt isteach sa cheantar seo.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Coimeádlann Fiadhúlra na hAstráile 

Catagóir:Eagraíochtaí caomhnaithe an dúlra atá lonnaithe san Astráil
Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh

Is gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh (AE) í **Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh** (Béarla: *European Union Agency for Railways* (**ERA**)).  Sainmhíníonn sí riachtanais shainordaitheacha d'iarnróid agus déantóirí le Sonraíochtaí Teicniúla don Idir-Inoibritheacht (STI), a bhaineann leis an nGréasán Iarnróid Tras-Eorpach.  

Leagann an ERA amach na caighdeáin choiteanna sábháilteachta i gcomhair cuspóirí agus modhanna faoi réir treorach 2015/1136, agus táscairí faoi réir treorach 2016/798.  Mar phríomh aidhm aici ná forbairt agus cur i bhfeidhm an Chórais Eorpaigh um Bainistiú Tráchta Iarnróid (ERTMS).  

Tá roinnt bunachar ag an ERA, mar shampla de rialacha náisiúnta atá fós i bhfeidhm.  I dteannta sin, foilsíonn an ERA tuairiscí maidir le stádas na STIaí.  

## Stair
:* Le déanamh 


== ERA agus Údaráis Náisiúnta Sábháilteachta ==
Comhoibríonn an ERA le 28 Údarás Náisiúnta Sábháilteachta (ÚNS / NSA), ina measc: 25 [[ballstát den Aontas Eorpach]] (seachas [[Málta]] agus [[an Chipir]]); i dteannta leis [[an Iorua]] agus [[an Ríocht Aontaithe]]; agus an * Channel Tunnel Intergovernmental Commission * (*Channel Tunnel Safety Authority'' san áireamh).

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Hamnet (scannán)

Bean as Éireann, Maggie O’Farrell, a scríobh an leabhar ar a bhfuil an scannán **Hamnet** (2025) bunaithe.  Ghnóthaigh  Jessie Buckley, aisteoir as Cill Airne, Golden Globe as a ról sa scannán, in éineacht le Paul Mescal.

[clé|mion|310x310px|[Jessie Buckley, 2025 ]]
[clé|mion|346x346px|[Paul Mescal, 2025 ]]
clé|mion|251x251px|Maggie O’Farrell
clé|mion|220x220px|Chloé Zhao

## Plota
Casann Will Shakespeare óig naoi mbliana déag d’aois ar Agnes (Anne Hathaway), an chéad uair a leagadar súil ar a chéile. Ba léir an lasair mhaighnéadach eatarthu. Thugadar lámh is focal dá chéile an chéad lá sin. I mBéarla neamhfhoirmeálta Eilíseach na linne, bhíodar *hand-fasted*.  Grá téisiúil atá ann, a thabharfaidh a sáith den anró ar ball dóibh, nuair a sciobfaidh an phlá a n-aonmhac Hamnet agus gan ach aon bhliain déag slánaithe ag an bplúr-leaidín álainn óg.

Téann an stiúrthóir scannáin Chloé Zhao go bun an angair ag tumadh rúndiamhair an ghrá a bheir greim anama is coirp ar Agnes, iníon bhean feasa na foraoise, agus ar Will, mac an cheardaí lámhainní. 
Ríomhtar go máistriúil dímheas an dá theaghlach, Hathaway agus Shakespeare, ar a chéile ón tús. Níltear ag súil go mbeidh rath ar an bpósadh. Ní thuigeann éinne seachas iad féin foirnéis spleodrach na díse míorúiltí  seo, ná an chros-toirchiú a bhronnfaidís ar a chéile san insint shamhlaíoch seo ar scéal grá Anne Hathaway agus William Shakespeare agus ar an treascairt a d’fhulaingeoidís, mar bhean is mar fhear, nuair a bhuail ráig de phlá mharfach an tír galar a sciob uathu Hamnet óg.

## Hamlet
Tá nasc ann idir ainm leaidín Shakespeare agus an dráma *[[Hamlet]]*. Tugann an consaeit gléas meafarach an-éifeachtach don scannánóir le treascairt Will agus Agnes Shakespeare a léiriú. Tharla an chéad léiriú *Hamlet* trí bliana  i ndiaidh bhás Hamnet san Amharclann Globe beart slánaithe agus deis téarnaimh don lánúin.

## Féach freisin

* Jessie Buckley, Paul Mescal

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin 2025
Catagóir:Shakespeare
History Ireland

Is iris é ***History Ireland*** a dhíríonn ar stair na hÉireann. Tháinig an chéad eagrán den iris amach in Earrach 1993. Tá sé lán-daite ó 2004 i leith, agus foilsítear é gach re mí ó 2005 i leith. Bíonn ailt agus léirmheasanna leabhar le léamh air ó réimse scríbhneoirí. Is é Tommy Graham (Clár Bhaile Átha Cliath Scoil na nEalaíon Tisch, Ollscoil Nua-Eabhrac) eagarthóir na hirise.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Gréasáin na hirise: historyireland.com
* Innéacs do ''History Ireland''
* Mar a táirgeadh clúdach de chuid ''History Ireland'' 

## Tagairtí

Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Démhíosacháin
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1993
Catagóir:Bunaithe sna 1990í
Dewi Emrys

Bard as Iardheisceart na Breataine Bige ab ea **Dewi Emrys** ( **David Emrys James** ; 28 Bealtaine 1881 – 20 Meán Fómhair 1952 ) Ba é an t-iomaitheoir ba mhinice agus ba rathúla sa 20ú haois i gcomórtas na cathaoireach (*Y Gadair*) de réir líon na gcathaoireacha a bhuaigh sé, ach ba phearsa conspóideach agus aisteach é, an duine céanna, mura raibh sé níos cáiliúla fós, as a shaol pearsanta.

## An luathshaol 1881-1903
Rugadh David Emrys James i Majorca House, Ceinewydd, Ceredigion ar 28 Bealtaine 1881. Ba mhinistir Comhthionólach *é* a athair, an tUrramach Emrys James. Nuair a bhí Dewi ocht mbliana d'aois, bhog an teaghlach go Rosycaerau, Sir Benfro, áit ar chaith Dewi blianta a óige.. Chuaigh sé ar scoil i Pencaer agus i Scoil Ghramadaí Jenkins in Abergwaun sular thosaigh sé ag obair mar phrintíseach iriseora agus clóchuradóra ar an *County Echo* sa bhaile sin. Tar éis bhás a athar, bhog an teaghlach go Caerfyrddin agus chuaigh Dewi ag obair ar an *Carmarthen Journal.*

Mar bhuachaill óg bhí an-rath air ag dul san iomaíocht in Ollscoileanna mar scéalaí; is féidir gur fíric a thug air freastal ar an gcoláiste Preispitéireach sa bhliain 1903 chun leanúint cosán a athar i dtreo na na ministreachta. 

## Dáithí an seanmóirí 1903-1917
Ón tús bhí éileamh mór ar sheirbhísí Dewi Emrys mar shearmóirí neamhspleách agus bhí iontas mór ann nuair a ghlac sé le glao ó shainchreideamh eile, Eglwys Rydd y Cymry (Eaglais Shaor na mBreatnach), i Merton Road, i mBootle sa bhliain 1905. Bhí sé ag foilsiú filíochta cheana féin agus ag cur isteach ar eisteddfodaí áitiúla. Faoi 1907 bhí sé ar ais leis na Neamhspleáigh mar aire i Nowlais, áit ar bhunaigh sé Cumann Liteartha. An bhliain dár gcionn, áfach, fuair sé glao ó Eaglais Shasana Bwcle, Sir y Fflint, sa bhliain 1908, áit ar fhan sé go dtí 1911. Sa bhliain chéanna, phós sé Cissie Jenkins, cailín as Caerfyrddin, agus rugadh beirt mhac, Alun agus Gwyn, i mBwcle. Tugann beathaisnéisí Dewi, Eluned Phillips, le fios gur pósadh sách míshásta a bhí ann ón tús; agus baill den phobal den tuairim nach raibh Jenkins fiúntach le bheith ina bean chéile ministir agus á cáineadh as staid an tí.Tugann beathaisnéisí Dewi, Eluned Phillips, le fios gur pósadh sách míshásta a bhí ann ón tús; agus cheap baill an phobail nárbh baill den phobal ag meas nach fhiú do Jenkins a bheith ina bean ag ministir agus cháin siad í faoi staid an tí. 

## Naisc sheachtracha
*JAMES, DAVID EMRYS ('Dewi Emrys '; 1881 - 1952), minister (Congl.), writer and poet

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1952
Catagóir:Daoine a rugadh i 1881
Catagóir:Filí Breatnaise
Catagóir:Scríbhneoirí Breatnaise an 20ú haois
Catagóir:Daoine ó Cheredigion
Catagóir:Príomhbhaird
Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí

Is gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh é **Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí** (Béarla: *Community Plant Variety Office* (*CPVO*)).  Bunaíodh é sa bhliain 1994, Asus tá sé lonnaithe in Angers na Fraince.  

Bíonn an CPVO i mbun córas cearta cineálacha plandaí (nó cearta póireathoirí plandaí), saghas cearta maoine intleachtúla maidir le plandaí, an córas dá leithéid is mó ar domhan.  Ó bhunú CPVO, tá tuairim is 78,000 iarratas faighte ag CPVO, agus 62,000 acu bronnta, agus 30,000 acu i bhfeidhm faoi láthair.

## Cearta cineálacha plandaí
Spreagann an CPVO cineálacha nua plandaí san AE, agus cearta maoine agus cosaint do phóireathoirí á soláthar aige.  Tugann na cearta seo, bailí le 25-30 bliain, rochtain ach dóibh siúd amháin atá faoi chosaint chuig margaí laistigh den AE.  Tugann an *Breeders' Exemption*, ámh, cead di dhaoine eile cineálacha nua a chruthú bunaithe ar chinn cosanta.

Faoin gcóras CPVO, ní gá ach aon iarratas amháin a dhéanamh chun cosaint a fháil ar fud na hEorpa.  Cuirtear gach cineál iarrthóireachta faoi thriail ag an oifig scrúduithe, chun a dheimhniú gur éagsúil, aonfhoirmeach agus cobhsaí (Béarla: distinct, uniform and stable (DUS)) é an cineál.

## Buiséad
Tá an CPVO go iomlán féin-mhaoinithe, den chuid is mó trí tháillí iarratais.  

## Eagraíocht
mion | 148x148px | Francesco Mattina, Uachtarán an CPVO (2022)

[mion | 337x337px | Comhairle Riaracháin an CPVO in [Amstardam, Deireadh Fómhair 2022]]

* **Uachtarán**: freagrach as oibríochtaí na hoifige agus feidhmiúchán dlí.  Ceaptar é ag Comhairle an AE.
* **Comhairle Riaracháin**: déanann sí maoirseacht ar an CPVO.  Tá inti ionadaithe den 27 ballstát, den Choimisiún Eorpach agus eagraíochtaí breathnóra.  Is í fosta údarás buiséid na hoifige, agus glacann sí an sceideal oibre bliantúil.
* **Oifig Scrúduithe**: déanann sé scrúduithe DUS ar na hiarratais.

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Vilfredo Pareto

Ileolaí Iodálach ab ea **Vilfredo Federico Damaso Pareto** ( rugadh é mar **Wilfried Fritz Pareto** ;  15 Iúil 1848 – 19 Lúnasa 1923), a raibh spéis aige sa tsocheolaíocht, san innealtóireacht shibhialta, san eacnamaíocht, san eolaíocht pholaitiúil, agus sa fhealsúnacht. Rinne sé roinnt ranníocaíochtaí tábhachtacha don eacnamaíocht, go háirithe i staidéar ar dháileadh ioncaim agus in anailís ar roghanna daoine aonair, agus bhí sé ar dhuine de na hintinn taobh thiar de Scoil Eacnamaíochta Lausanne. Bhí sé freagrach freisin as úsáid an téarma 'éilít' (nó scothaicme) a chur chun cinn san anailís shóisialta, agus chuir sé le teoiric na scothaicme. Tuairiscíodh é mar "one of the last Renaissance scholars. Trained in physics and mathematics, he became a polymath whose genius radiated into nearly all other major fields of knowledge."

Thug sé isteach Coincheap na hÉifeachtúlachta Pareto agus chuidigh sé le réimse na micreacnamaíochta a fhorbairt. Ba é an chéad duine freisin a d'áitigh go leanann ioncam dáileadh Pareto, arb é sin dáileadh dóchúlachta dhlí cumhachta. Prionsabal Pareto a tugadh ar an bprionsabal a ainmníodh ina dhiaidh, agus tógadh é ar a bhreathnuithe go raibh 80% den saibhreas san Iodáil ag thart ar 20% den daonra. Chuir sé leis na réimsí matamaitice agus socheolaíochta freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1923
Catagóir:Daoine a rugadh i 1848
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha den 19ú haois
Catagóir:Fealsúna Iodálacha den 19ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha den 19ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha den 20ú haois
Catagóir:Comhaltaí foirne acadúla d'Ollscoil Lausanne
Catagóir:Teoiric na Scothaicme
Catagóir:Innealtóirí Iodálacha
Catagóir:Innealtóirí as Torino
Catagóir:Eisimirceach sa Fhrainc
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha i bhFraincis
Catagóir:Frithchumannaigh Iodálacha
Catagóir:Bunaitheoirí nuachtán Iodálacha
Catagóir:Iodálaigh de shliocht Francach
Catagóir:Socheolaithe Iodálacha
Ionchúisitheoir

Is éard atá i gceist le **ionchúisitheoir** ná oifigeach dlí a thugann daoine os comhair na cúirte nó a dhéanann iarracht a chruthú i dtriail go bhfuil duine ciontach i gcoir.

## Féach freisin

* Ionchúisitheoir na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta

## Tagairtí

Catagóir:Dlí
Catagóir:Dlíodóirí
Comhaontú Saorthrádála idir an tAontas Eorpach agus India

D’aontaigh **an India agus an tAontas Eorpach socrú saorthrádála** ag cruinniú mullaigh ar an 27 Eanáir 2026. Faoin socrú sin ceadófar saorthrádáil earraí idir ballstáit an Aontais Eorpaigh agus an tír is mó daonra ar domhan. I dteannta a chéile, is fiú 25% den olltáirgeacht dhomhanda iad, margadh ina bhfuil dhá bhilliúin duine ann.

### Gaeilge
Sheol Narendra Modi, Príomh-Aire na hIndia, teachtaireacht i nGaeilge dá 101.6 milliún leantóir ar X.com i ndiaidh an chruinnithe mullaigh idir a thír agus an AE, ag fáiltiú roimh an socrú nua. Is léiriú é sin ar thábhacht stádas oifigiúil na Gaeilge san Eoraip agus í ar comhchéim le teangacha eile.

## Féach freisin

* Margadh saorthrádála Aontas Eorpach - Mercosur

## Tagairtí

Catagóir:An India
Catagóir:An tAontas Eorpach
Catagóir:Conarthaí an Aontais Eorpaigh
Catagóir:2026
Slant

Bhí ***Slant*** ina iris ficsean eolaíochta Éireannach arna fhoilsiú i mBéal Feirste idir 1948 agus 1953 ag Walt Willis [en] i gcomhar le James White [en], a bhí ról an stiúrthóra ealaíne aige; dar leis an gcriticeoir agus staraí David Langford bhí sé ar na hirisí deonacha is mó clú den seánra é, agus luann Edward James gurbh é ceann de na cinn is fearr dá leithéid é mar gheall ar a phrós agus a rannpháirtithe. Ba é an chéad iris de chuid Willis é, agus tar éis a dhúnta, chuaigh sé i gcomhpháirtíocht le Chuck Harris agus bhunaíodar *[[Hyphen]]*.

## Polasaí eagarthóireachta
Bhí an iris uathúil sa mhéid is gur clódh de láimh í agus go raibh aistí inti le scríbhneoirí amaitéaracha, chomh maith le hábhar a bhí cruthaithe ag na heagarthóirí agus scríbhneoirí eile den chuid is mó, lena n-áirítear Clive Jackson a thosaigh *The Swordsmen of Varnis* anseo agus James White a d’fhoilsigh a chéad scríbhinní i *Slant*.

Fuair an foilseachán dhá ainmniúchán le haghaidh Ghradam Hugo Reitreo i 2001 agus 2004, idir na blianta 1951 agus 1954, agus sa bhliain dheireanach sin bhuaigh sé an gradam.

## Rannpháirtithe
Foilsíodh an chéad eagrán i mí na Samhna 1948, bhí 12 leathanach ann agus ba é 6.5" x 8" a leagan amach; bhí ailt ann le James White agus le Walter A. Willis, agus ba é *Spaceship, Book & Planet* teideal an chlúdaigh le White féin. Faoin dara heagrán de 1949, bhí téacsanna le húdair eile le feiceáil—chomh maith le White agus Willis—: Clive Jackson le *The Still Small Voice* agus Cedric Walker le *Cat Song* agus *All Dogs Are Equal*.

Ina theannta sin, i measc na rannpháirtithe eile bhí ER James, HT McAdams, Peter Phillips, FG Rayer, Peter Ridley, Eric Frank Russel, Bob Shaw [en], Shapiro Shaw, Vince Shaw, DR Smith, Evelyn Smythe, William F. Temple, EC Tubb, agus Bill Venable.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Alt faoi ''Slant'' ar ZineWiki (i mBéarla)

Catagóir:Irisí ficsean eolaíochta
Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta
Catagóir:Gearrscéalta
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1948
Catagóir:Bunaithe sna 1940í
Ficsean Tuairimeach Éireann

Is cumann nua é **[[Ficsean Tuairimeach Éireann]]** do léitheoirí, scríbhneoirí agus ealaíontóirí na seánraí ficsean eolaíochta, fantaisíocht, agus uafás in Éirinn, faoi choimirce na foilsitheora Temple Dark Books. Tá blag agus irisín ar líne ag an gcumann agus tá ballraíocht oscailte do chách ar tháille.  

Dúirt Ronald Geobey, údar fhicsin eolaíochta agus bunaitheoir Temple Dark Books, gur bhunaigh sé an cumann le dhul i ngleic leis an easpa aitheantais a mheas sé a bheith ar scríbhneoirí Éireannacha sna seánraí sin.  

## Féach freisin
* Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge

## Naisc Sheachtracha
* Suíomh oifigiúil: templedarkbooks.com/speculative-fiction-ireland (as Béarla)
* Blag: templedarkbooks.com/speculative-fiction-ireland-sfi-blog  (as Béarla)

## Tagairtí

#### Nótaí

Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach
Catagóir:Cumainn liteartha
Catagóir:Cumainn in Éirinn
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2025
Catagóir:Bunaithe sna 2020í
Temple Dark Books

Is teach foilsitheoireachta é **[[Temple Dark Books]]** atá dírithe ar an bhficsean eolaíochta, fantaisíocht, agus uafás. Is é an t-údar fhicsin eolaíochta Ronald Geobey a bhunaigh é i mBaile Átha Cliath. Bhunaigh sé an cumann Ficsean Tuairimeach Éireann faoi choimirce na foilsitheora.

## Féach freisin
* Ficsean Tuairimeach Éireann
* Aeon Press

## Naisc sheachtracha
* templedarkbooks.com

## Tagairtí

Catagóir:Comhlachtaí foilsitheoireachta
Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha
Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach
Catagóir:Ficsean tuairimeach
Sci-Fi Ireland

Is iris liteartha idir lámha é ***[[Sci-Fi Ireland]]*** a dhíreos ar an bhficsean eolaíochta Éireannach. Is é Mark Mullan Príomheagarthóir na hirise agus is é Alex Johnston an Céad-Eagarthóir. Deir siad go bhfuil suim faoi leith acu i scéalta a dhéanann féidearthachtaí daonna a thaighdeadh agus a cheistíonn nádúr an duine a bheith ag scaradh ón gcomhshaol. Tá claonadh i bhfabhar an ghrinn iontu agus is ansa leo coincheapanna ná cruinneas eolaíochta. Mar aon leis an bhficsean beidh léirmheasanna agus píosaí tuairimíochta ón bhfoireann ann. Tá an chéad eagrán le teacht amach i Mí Bealtaine 2026.

Cuireann lucht a eagraithe rompu:

* an ficsean eolaíochta nua is fearr dá bhfuil in Éireann a aimsiú agus a fhoilsiú;
* aird a dhíriú ar an bhficsean eolaíochta in am a bhfuil fealsúnacht, smaointeoireacht, agus díospóireacht faoin eolaíocht agus faoin teicneolaíocht níos tábhachtaí ná mar a bhíodar riamh;
* spás liteartha a chur ar fáil ina mbeidh pobal ficsean eolaíochta na hÉireann in ann nascadh lena chéile agus píosa spraoi a bheith acu

Cuireann *Sci-Fi Ireland* fáilte roimh scéalta i nGaeilge, ach foilseofar iad taobh le haistriúchán go Béarla. Iarrtar ar na húdair a gcuid scéalta a chur isteach mar aon le haistriúchán agus beidh sé den riachtanas obair as lámha a chéile leis na heagarthóirí aistriúchán.

Tá sé i gceist acu eagrán a fhoilsiú gach Bealtaine agus gach Samhain agus díolfar as na scéalta íocaíocht nach mbeidh ag brath ar líon na bhfocal. Cuireadh amach gairm ar iarratais le haghaidh an chéad eagráin i Mí Nollag 2025, le spriocdháta roimh na Féile Bríde 2026.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil: sci-fi-ireland.com

## Féach freisin
* :Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach
* *[[Albedo One]]*
* *[[Hyphen]]*
* *[[Slant]]*

## Tagairtí

Catagóir:Irisí ficsean eolaíochta
Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge
Catagóir:Irisí
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Leathbhliantáin
Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach
Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2026
Catagóir:Bunaithe sna 2020í
Hyphen

Bhí ***Hyphen*** ina iris ficsean eolaíochta Éireannach arna fhoilsiú ag Walt Willis [en] i gcomhar le James White [en], Bob Shaw[en] agus roinnt daoine eile—Chuck Harris, Vincent Clarke, Arthur Thomson, Ian McAuley agus Madeleine Willis. Seoladh an iris i ndiaidh gur shocraigh Willis a chéad iris, *[[Slant]],* a scor.

Le linn na tréimhse sin, d’fhoilsigh siad 36 eagrán, agus bhí Forlíonadh Liteartha ar leith i gceann acu; ina theannta sin, chruthaigh muintir Willis an 37ú heagrán i 1987 chun 40 bliain de lucht leanúna fhicsean eolaíochta in Éireann a cheiliúradh.

Ainmníodh an foilseachán le haghaidh Ghradam Hugo don iris deonach is fearr i 1957 agus 1959, agus le haghaidh Hugo Reitreo don bhliain 1954; ina theannta sin, i 1958 fuair Willis Gradam Hugo don nduine leanúna tofa, gradam a tháinig in ionad an chatagóir don iris deonach is fearr an bhliain sin.

Áirítear *Hyphen* ar irisí deonacha maighdeogacha a linne i ngeall ar a ghreann agus a thráthúlacht, a bhuí le húdair ar nós Willis agus maisitheoirí ar nós Thomson (ar a dtugtar ATom), agus bhí aistí inti le scríbhneoirí amaitéaracha, chomh maith le hábhar arna cruthú Shaw, Willis agus White den chuid is mó, agus ailt chriticiúla le húdair cháiliúla ar nós Damon Knight.

## Tagairtí

#### Nótaí

## Naisc sheachtracha
* Alt faoi ''Hyphen'' ar ZineWiki (i mBéarla).
* Iontráil ''Hyphen'' i mBunachar Sonraí Ficsean Tuairmeach na hIdirlíne (i mBéarla).

Catagóir:Irisí ficsean eolaíochta
Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Gearrscéalta
Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1952
Catagóir:Bunaithe sna 1950í
Danganronpa

Is sraith cluichí físeáin é ***Danganronpa*** arna fhorbairt agus arna fhoilsiú ag Spike Chunsoft. Leanann an tsraith go príomha grúpaí éagsúla daltaí ardscoile a bhfuil cuma orthu go bhfuil siad á ndúnadh ag béar teidí róbatach darb ainm Monokuma. Tá meascán d'eilimintí eachtraíochta, úrscéil amhairc, bleachtaireachta agus insamhlóra dátaithe sa chluiche.

Seoladh an tsraith in 2010 le *[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc]]* ar an PlayStation Portable, agus bhí rath criticiúil agus tráchtála uirthi. San iomlán, tá aon chluiche déag, dhá shraith anime, aon úrscéal déag éadrom, agus sraitheanna mang iomadúla sa tsraith *Danganronpa*. Scaoilfear an cluiche is déanaí, *[[Danganronpa 2×2]]*, don Nintendo Switch in 2026. Tá breis is 10 milliún cóip díolta ag an tsraith ar fud an domhain.

## Bunús
Tá an tsraith *Danganronpa* bunaithe ar scoil ard den scoth, Hope's Peak Academy, a dhéanann scouting gach bliain ar dhaltaí "Ultimate": daltaí ardscoile cumasacha atá ar bharr a réimse, mar aon le "Ultimate Lucky Mac Léinn" amháin a roghnaítear trí chrannchur. Tá bunús comhchosúil ag na príomhchluichí: tá sé dhalta déag cumasacha a sheasann amach i réimsí éagsúla gafa ag meaisín cosúil le béar, Monokuma don chuid eile dá saol i mbunachas ina bhfuil an t-aon bhealach le filleadh abhaile ná duine eile a mharú agus gan a bheith ciontach le linn na dtrialacha ranga. Tá insint na gcluichí físeáin ceangailte le meáin ghaolmhara, ag leathnú an scéil idir teidil.

## Imirt
Tá an gameplay i bpríomhchluichí *Danganronpa* roinnte ina chaibidlí éagsúla a bhfuil trí chuid i ngach ceann acu: Saol Laethúil, Saol Marfach, agus Triail Ranga. Leanann Saol Laethúil stíl úrscéal amhairc chaighdeánach agus imreoirí ag iniúchadh tailte na scoile, ag comhrá le carachtair, agus ag dul chun cinn an scéil. Le linn rannóga ainmnithe "Am Saor", is féidir le himreoirí idirghníomhú le carachtar dá rogha féin, ag foghlaim níos mó fúthu trí imeachtaí dlúthchaidrimh agus ag foghlaim scileanna nua a chabhróidh leo sa Triail Ranga. Is é Deadly Life an chuid den scéal a imscrúdaíonn an dúnmharú, ina ndéanann imreoirí cuardach ar leideanna agus ina mbailíonn siad fianaise don Triail Ranga. Is é an Triail Ranga príomhchuid na sraithe, ina ndéanann na daltaí iarracht an ciontóir a chinneadh. Baineann sé seo le cineálacha éagsúla mionchluichí, agus is é an ceann is coitianta ná an Díospóireacht Gan Stad. Anseo, pléann na carachtair an cás i bhfíor-am, agus caithfidh an t-imreoir contrárthachtaí ina ráitis a fheiceáil agus iad a lámhach ag baint úsáide as "Truth Bullets" ina bhfuil an fhianaise chomhfhreagrach. Tá na rannóga seo briste suas le mionchluichí éagsúla lena n-áirítear leideanna a litriú, troid go rithimiúil in aghaidh amhrastach, agus leabhair ghrinn a chur le chéile a léiríonn an cás.

## Meáin
### Cluichí

### Litríocht

### Anime

## Tagairtí

Catagóir:Danganronpa
US–Ireland Alliance

Bunaíodh an **US–Ireland Alliance** nó **Comhaontas na Stát Aontaithe-na hÉireann**  (nó Comhghuaillíocht Ghael-Mheiriceánach ar Tuairisc.ie) sa bhliain 1998.

Eagraíonn an Comhaontas na *Oscar Wilde Awards* fós, ceiliúradh bliantúil sna healaíona i Los Angeles.

## Féach freisin

* George J. Mitchell

## Tagairtí

Catagóir:George J. Mitchell
Catagóir:Caidreamh idir na Stáit Aontaithe agus Éire
Catagóir:Eagraíochtaí neamhbhrabúis idirnáisiúnta
Catagóir:Cultúr Gael-Mheiriceánach
Catagóir:Eagraíochtaí a bunaíodh i 1998
Catagóir:Comhaontú Aoine an Chéasta
Catagóir:Scoláireachtaí
Killer Killer

Is sraith manga ón tSeapáin forbartha ag Kazutaka Kodaka, Yōichirō Koizumi, agus Mitomo Sasako é ***Danganronpa Gaiden: Marbhóir Marbhóir*** (Seapáinis: ダンガンロンパ 害伝キラーキラー, *Danganronpa Gaiden Kirā Kirā*; Béarla: *Killer Killer*). Foilsíodh é idir 8 Márta 2016 agus 9 Bealtaine 2017 i dtrí imleabhar.

Leanann sé scéal Misaki Asano, bean óg atá sannta do 6ú brainse Fhondúireacht an Todhchaí, atá tiomanta d'imscrúduithe dúnmharaithe i lár "An Tragóid", agus í i gcomhar le comh-imscrúdaitheoir Takumi Hijirihara, marfóir sraitheach rúnda nach maraíonn ach marfóirí eile, ar mhaithe le onóir Mukuro Ikusaba.

Cé gur foilsíodh an tsraith mar thoradh ar *[[Danganronpa]]* le nasc a dhéanamh leis an tsraith anime *[[Danganronpa 3: The End of Hope's Peak Academy]]*, níor margaíodh an tsraith mar sin ar dtús, agus a nasc le *Danganronpa* agus an teideal iomlán á úsáid mar chasadh deiridh an chéad imleabhair. Fuair ​​an tsraith fáilte mhór ó na léirmheastóirí.

## Tagairtí

Catagóir:Danganronpa
Catagóir:Sraitheanna manga
Danganronpa Zero

Is sraith úrscéal ón tSeapáin forbartha ag Kazutaka Kodaka agus Rui Komatsuzaki é ***Danganronpa Nialas*** (, *Danganronpa/Zero*; ). Foilsíodh é idir 16 Meán Fómhair agus 14 Deireadh Fómhair 2011 in deich n-imleabhar.

Réamhscéal do *[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc]]*, díríonn an t-úrscéal ar Ryoko Otonashi, mac léinn a bhfuil antaerográd amnesia (an neamhábaltacht cuimhní cinn nua a fhoirmiú) agus cailliúint cuimhne gearrthéarmach air mar thoradh ar "The Tragedy". Faoi mhaoirseacht Néareolaí na scoile agus a grá óige Yasuke Matsuda, bíonn Ryoko gafa i comhcheilg ollmhór laistigh d'Acadamh Hope's Peak, ina bhfuil baint ag an Izuru Kamukura mistéireach agus "Despair Sisters" Junko Enoshima agus Mukuro Ikusaba le chéile, agus agóidí "The Parade" ag teacht chun cinn lasmuigh.

Cuireann imeachtaí an úrscéil roinnt eilimintí scéil ar bun a úsáideadh níos déanaí sa chluiche físeáin *[[Danganronpa 2: Goodbye Despair]]*, go háirithe carachtar Izuru Kamukura, agus roinnt carachtar a tugadh isteach san úrscéal ag déanamh cuma-leithscéalta san anime *[[Danganronpa 3: The End of Hope's Peak High School]]*. Tá Kodaka tar éis "Zero" a lua mar an scéal inar "chríochnaigh sé domhan níos mó *[[Danganronpa]]*, [rud] a spreag cruthú an dara cluiche."

## Tagairtí

Catagóir:Danganronpa
Sciáil Alpach ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2026

Tá an **[[Sciáil Alpach]]** ar cheann de na spóirt a bheidh ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2026 san Iodáil.

## Lúthchleasaithe na hÉireann
* Anabelle Zurbay: Slalóm Mór (15 Feabhra), Slalóm (18 Feabhra)
* Cormac Comerford: Sciáil le fána (7 Feabhra), Sár-G (11 Feabhra), Slalóm Mór (14 Feabhra), Slalóm (16 Feabhra)

## Sceideal

## Boinn
### Buaiteoirí na mbonn
#### Fir

#### Mná

### Tábla na mbonn

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2026
António José Seguro

Polaiteoir Portaingéalach is ea **António José Seguro** (a rugadh 24 Aibreán 1962 i bPenamacor).  Toghadh ina Uachtarán ar an bPortaingéil é i mí Feabhra 2026, agus é mar an chéad sóisialaí sa phost sin ó na 2000idí. 

## Tús a shaoil agus oideachas
Rugadh Seguro i bPenamacor, baile beag i lár na Portaingéile. Rinne sé staidéar ar ghnó san Institiúid Ardoideachais um Eolaíochtaí (ISCTE) i Liospóin. Ina dhiaidh sin, d'fhreastail sé ar an Ollscoil Uathrialach i Liospóin, áit ar bhain sé céim amach i gcaidrimh idirnáisiúnta.

## Gairm pholaitiúil
Toghadh Seguro ina theachta den Tionól Náisiúnta (Assembleia da República) den chéad uair sa bhliain 1991. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, ceapadh ina Rúnaí Stáit ar chúrsaí Óige é.

### Parlaimint na hEorpa

Sa bhliain 1999, toghadh ina Fheisire de Pharlaimint na hEorpa é. D'fhill sé ar an bPortaingéil sa bhliain 2000, áfach, nuair a ceapadh ina Aire Cúnta don Phríomh-Aire, António Guterres, é.

### Filleadh ar an bparlaimint náisiúnta

Toghadh arís ina theachta é sa bhliain 2002. Sa bhliain 2004, ceapadh ina uachtarán ar ghrúpa parlaiminteach an Pháirtí Shóisialaigh é. Tar éis na dtoghchán sa bhliain 2005, ceapadh ina chathaoirleach ar Choiste Parlaiminteach an Oideachais é, agus ina dhiaidh sin ceapadh ina chathaoirleach ar an gCoiste um Ghnóthaí Eacnamaíocha é tar éis olltoghchán 2009.

### Ceannaire an Pháirtí Shóisialaigh

Tar éis theip an Pháirtí Shóisialaigh i dtoghcháinin 2011, d'éirigh José Sócrates as ceannaireacht an pháirtí. Sheas Seguro i dtoghchán na ceannaireachta i gcoinne Francisco Assis agus bhuaigh sé go héasca le 68% de na vótaí an 22 agus an 23 Iúil 2011. Tháinig sé chun bheith ina cheannaire ar an bhfreasúra dá bharr.

Atoghadh é ina cheannaire sa bhliain 2013 le 97% de na vótaí.

Mar sin féin, tar éis drochthorthaí  i dtoghcháin Eorpacha na bliana 2014,   d'éirigh sé as ceannaireacht an pháirtí.

## Uachtaránacht na Portaingéile, 2026

Toghadh Seguro ina Uachtarán ar an bPortaingéil ar an 9 Feabhra 2026, sa dara babhta de thoghchán uachtaránachta. Fuair sé 67% de na vótaí i gcoinne 33% a fuair André Ventura, iarrthóir ón eite fhíordheis agus ceannaire ar pháirtí Chega. Ba é André Ventura an chéad iarrthóir ón eite fhíordheis ar éirigh leis dul chomh fada leis an mbabhta deiridh i dtoghchán uachtaránachta sa Phortaingéil. Bunaíodh a pháirtí, Chega, sa bhliain 2019, agus ba é an freasúra ba láidre in olltoghchán na bliana 2025.

Tháinig Seguro, a bhí 63 bliain d'aois ag an am, i gcomharbacht ar an gcaomhach Marcelo Rebelo de Sousa. Ina óráid, gheall Seguro go mbeadh sé dian agus airdeallach.  

Coicís roimhe sin rinne  stoirmeacha sa Phortaingéil scrkios, stoirmeacha a d'fhág seachtar ar a laghad marbh agus a rinne damáiste ar luach €4 billiún ar a laghad.

## Féach freisin

* António Costa

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí Portaingéalacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1962
Catagóir:Sóisialaithe
Catagóir:Uachtaráin
Genocider Mode

Is sraith manga ón tSeapáin forbartha ag Machika Minami agus Touya Hajime é ***Cailíní Éadóchais Ultra: Danganronpa AE − Mód Cinedhíothaithe*** (Seapáinis: 絶寶絶望少女 ダンガンロンパ Another Episodeジノサイダーモード, *Zettai Zetsubō Shōjo: Danganronpa Another Episode − Jenosaidāmōdo*; Béarla: *Genocider Mode*). Foilsíodh é idir 27 Eanáir 2015 agus 13 Deireadh Fómhair 2017 i gcúig imleabhar.

Insíonn *Genocider Mode* imeachtaí an chluiche agus *[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc]]* ó pheirspictíochtaí Toko Fukawa agus Genocide Jack/Jill, ag míniú a gcaidreamh le Byakuya Togami, Komaru Naegi, agus an Seirbhíseach.

Tá ocht gcaibidil déag sa tsraith atá roinnte ina sraitheanna seacht agus aon cheann déag, atá bailithe i gcúig imleabhar *[[tankōbon]]*, agus foilsíodh an chéad cheann acu sa tSeapáinis i mí Eanáir 2015. Foilsíodh trí cinn díobh sin i mBéarla, agus eisíodh an chéad cheann i mí Lúnasa 2019.

## Tagairtí

Catagóir:Danganronpa
Catagóir:Sraitheanna manga
Danganronpa Kirigiri

Is sraith úrscéal ón tSeapáin forbartha ag Takekuni Kitayama agus Rui Komatsuzaki é ***Danganronpa Kirigiri*** (). Foilsíodh é idir 13 Meán Fómhair 2013 agus 17 Meitheamh 2020 i seacht n-imleabhar.

Réamhscéal do *[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc]]*, díríonn an tsraith ar an "Bleachtaire Deiridh" Kyoko Kirigiri sa todhchaí le linn a blianta meánscoile agus í ag ardú trí na céimeanna i mBailiúchán Seilfeanna Bleachtaireachta (DSC), ag réiteach rúndiamhra éagsúla in éineacht lena cúntóir, Yui Samidare, go háirithe rúndiamhair chásanna Duel Noir, comharbas dlíthiúil de cluichí báis a rinne na super-shaibhir.

Molta ag cruthaitheoir *[[Danganronpa]]* Kazutaka Kodaka, i ndiaidh pitch ó Kitayama, ionchorpraíodh eilimintí den tsraith i *[[Danganronpa 2: Goodbye Despair]]*, *[[Danganronpa Another Episode: Ultra Despair Girls]]*, agus *[[Danganronpa 3: The End of Hope's Peak Academy]]*. Agus fáilte mhór léirmheastóireachta faighte aige, d'ordaigh Spike Chunsoft spin-off cluiche físeáin den tsraith, scríofa agus stiúrtha ag Kitayama freisin, agus dar teideal *[[Kirigiri Sou]]*, le heisiúint i mí Dheireadh Fómhair 2016. I mí na Samhna 2016, ainmníodh *Danganronpa Kirigiri* do Gradam Sugoi na Seapáine 2017 don "Úrscéal Siamsaíochta is Fearr", sa dara háit i ndiaidh *[[D'Ainm]]*.

## Tagairtí

Catagóir:Danganronpa
Danganronpa Togami

Is sraith úrscéal ón tSeapáin forbartha ag Yuya Sato é ***Danganronpa Togami*** (). Foilsíodh é idir 27 Samhain 2015 agus 15 Feabhra 2017 i dtrí imleabhar.

Réamhscéal do na Spike Chunsoft cluiche físeáin *[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc]]* agus *[[Danganronpa 2: Goodbye Despair]]*, Díríonn an chéad agus an tríú himleabhar den tsraith ar Byakuya Togami le linn "An Tragóid" agus é sáinnithe i Prág lena bheathaisnéisí Blue Ink, ag seachaint feallmharfóirí tar éis don "Ultimate Imposter" glacadh le céannacht Byakuya agus ag fógairt ar fud an domhain, ar eagla go ndéanfaí feallmharú ar "sé" (an Byakuya fíor) laistigh de na 24 uair an chloig ina dhiaidh sin, go "gcuirfidh an grúpa deireadh leis an domhan". De réir mar a théann an domhan i gcíor thuathail le scaipeadh an "Despair Book" mistéireach, is faoi Byakuya agus Blue Ink atá sé éalú ó na feallmharfóirí agus an fhírinne a nochtadh.

I scéal-líne comhthreomhar atá suite ceithre bliana roimhe sin, sa dara himleabhar, glacann 15 de na 108 siblíní Togami páirt sa "Chomórtas", a chruthaigh a n-athair chun an chéad oidhre ​​​​eile de chuid Chorparáid Togami a roghnú, ar oileán príobháideach an teaghlaigh. De réir mar a thosaíonn Dícheannaitheoir mistéireach claíomh solais a bhfuil Dícheannú aige ag marú na rannpháirtithe, fostaítear an bleachtaire Suisei Nanamura agus a chúntóir Polaris P. Polanski (Byakuya) chun imscrúdú a dhéanamh.

Sa tsraith anime 2016 *[[Danganronpa 3: The End of Hope's Peak High School]]*, feictear "claíomh solais" Kazuya ón dara agus ón tríú húrscéal *Danganronpa: Togami* mar katana lasrach meicniúil atá i seilbh Leas-Chathaoirleach Fhondúireacht na Todhchaí Kyosuke Munakata anois, a úsáideann sé chun Juuzo Sakakura a shá i "You Are My Reason to Die".

I "Goodbye, Hope's Peak High School", an eipeasóid dheireanach de *Despair Arc* an anime, déantar oiriúnú ar bhuamáil fithiseach Sonia Nevermind ar Prág ón gcéad úrscéal le linn an montáis deiridh, agus an chathair léirithe i lasracha agus Sonia ag breathnú amach ar a scrios óna bunáit, sula ndéanann sí ionradh ar an gcathair go pearsanta.

## Tagairtí

Catagóir:Danganronpa
Alien

Is saincheadúnas ilmheán é ***Alien*** */* ***Aliens*** () arna fhorbairt agus arna fhoilsiú ag 20th Century Studios. Leanann an tsraith go príomha teagmhálacha marfacha éagsúla idir daoine agus na Xenomorphs eachtardhomhanda sa todhchaí. Tá meascán d'eilimintí gnímh, eachtraíochta agus uafáis sa tsraith.

Seoladh an tsraith i 1979 le *[[Alien (scannán)|Alien]]*, agus bhí sí ina rath criticiúil agus tráchtála. San iomlán, tá seacht scannán, dhá scannán trasnaithe, aon scannán gearr is fiche, dhá úrscéal is daichead, sraith teilifíse amháin, agus go leor leabhar grinn agus cluichí físeáin sa tsraith *Alien*. Scaoileadh an tráthchuid is déanaí, **, sa bhliain 2025.

## Plota
Léiríonn saincheadúnas Alien sraith teagmhálacha marfacha, den chuid is mó ón 22ú agus ón 24ú haois, idir an chine daonna agus an Xenomorph; speiceas naimhdeach, indoparasitoid, eachtardhomhanda. Léirítear an chine daonna mar speiceas spás-thaistil le ceannas idir-réaltach; maireann turais spáis míonna, fiú blianta de ghnáth, agus éilíonn siad úsáid crio-chodladh. Ar fud na sraithe, déanann an meigeachorparáid neamhscrupallach Weyland-Yutani carachtair a ionramháil agus a chur i mbaol arís agus arís eile, agus tá sé mar aidhm aige brabús a dhéanamh as an Xenomorph.

Déanann an tsraith ficsean de bhunús an chine dhaonna. Íobairt ball de speiceas daonnach ársa ar a dtugtar na hInnealtóirí é féin, rud a ligeann dá DNA tús a chur le giniúint an chine dhaonna. Réitíonn turgnaimh eile na nInnealtóirí, atá deartha chun an cine daonna a dhíothú trí mhútagin mharfach, an bealach do na Xenomorphs ardú agus daonra a dhéanamh trí ionchlannú trámach larbhaí in óstach. Déantar cuntas ar eachtraí thar roinnt glúnta ar fud an tsaincheadúnais.

## Meáin
### Scannáin

### Gearrscannáin

### Litríocht

### Sraith teilifíse

### Cluichí

### Meáin neamhoifigiúla

## Tagairtí

Catagóir:Alien
Sarah Toscano

Is pop-amhránaí Iodálach í **Sarah Toscano** (a rugadh ar an 9 Eanáir, 2006).

## Dioscliosta
### Albam stiúideo
* 2025 – *Met Gala*

### EPs
* 2022 – *Riflesso*
* 2024 – *Sarah*

## Camchuairteanna
* 2024 – *Sarah Live Summer 2024*
* 2025 – *Sarah Toscano Summer tour 2025*
* 2025 – *Sarah Toscano Live 2025*
* 2026 – *Met Gala tour 2026*

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Amhránaithe Iodálacha
Catagóir:Daoine a rugadh in 2006
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Mná