Aki Kaurismäki

Is stiúrthóir scannán Fionlannach é **Aki Olavi Kaurismäki** (4 Aibreán 1957 a rugadh é). I measc scannáin eile, tá aithne air mar gheall ar *Kauas pilvet karkaavat* ('Scamaill i bhfad ar shiúl') (1996), *Mies vailla menneisyyttä* ('Fear gan stair') (2002), *Le Havre* (2011) agus *Toivon tuolla puolen* ('An taobh eile den dóchas') (2017) a bhfuil duaiseanna buaite acu.

## Gairm
Tar éis dó céim a bhaint amach i staidéar ar na meáin ó Ollscoil Tampere, d'oibrigh Kaurismäki mar bríceadóir, mar fhear poist, agus mar niteoir soithí, roimh a shocraigh sé a shuim sa phictiúrlann a leanúint, mar léirmheastóir ar dtús, agus ina dhiaidh sin mar scríbhneoir scripte agus stiúrthóir. Chuir sé tús lena ghairm scannánaíochta mar chomhscríbhneoir agus aisteoir i scannáin a chruthaigh a dheartháir níos sine, Mika Kaurismäki. Bhí an príomhról aige i scannán de chuid Mika, *Valehtelija* ('An Bréagadóir') (1981). Bhunaigh siad an comhlacht léiriúcháin *Villealfa Filmproductions* le chéile agus níos déanaí an fhéile scannán *Midnight Sun*. mion|cléBa é *Rikos ja rangaistus* ('Coir agus Pionós') (1983) a chéad scannán mar stiúrthóir, cóiriú ar úrscéal Dostoyevsky atá suite i Heilsincí an lae inniu. Bhain sé aird ar fud an domhain le *Leningrad Cowboys Go America* (1989) agus cuireadh a scannán *Ariel* (1988) isteach sa 16ú Féile Scannán Idirnáisiúnta i Moscó, áit a bhuaigh sé an Prix FIPRESCI. Is é an scannán is mó cáil Kaurismäki ná *Mies vailla menneisyyttä* ('Fear gan stair') (2002), a bhuaigh an *Grand Prix* agus *Prix du Jury Œcuménique* ag Féile Scannán Cannes 2002.

Ainmníodh an scannán úd do Ghradam Acadaimh sa chatagóir Scannán is Fearr i dTeanga Iasachta i 2003 freisin. Dhiúltaigh Kaurismäki freastal ar an searmanas, áfach, mar agóid in aghaidh ionradh na Stát Aontaithe ar an Iaráic. Ainmníodh an chéad scannán eile de chuid Kaurismäki, *Laitakaupungin valot* ('Solas sa chlapsholas'), freisin agus rinne Kaurismäki baghcat ar an searmanas arís. Sa bhliain 2002, dhiúltaigh sé cuireadh don Féile Scannán Nua-Eabhrac chun a dhlúthpháirtíocht leis an stiúrthóir Iaránach Abbas Kiarostami a thaispeáint, nár tugadh víosa dó in am don fhéile.

Tá a bhá leis an eite chlé curtha in iúl ag Kaurismäki go minic, ag síniú litir tacaíochta do Pháirtí an Lucht Oibre na Ríochta Aontaithe faoi cheannaireacht Jeremy Corbyn i mí na Nollag 2019, agus ag cáineadh freagairt shochaí na Fionlainne ar Géarchéim imirceach na hEorpa, ag cur síos air mar "smál ar na tíortha Nordacha. Náireach." Ba théama é cás na ndídeanaithe ina scannán deiridh *Toivon tuolla puolen* ('An taobh eile den dóchas') agus d'fhógair Kaurismäki go raibh sé ag éirí as mar stiúrthóir ina dhiaidh sin.

## Stíl scannánóireachta
Tá clú ar Kaurismäki as a stíl íostach. Tugtar *auteur* air, ós rud é go scríobhann, go stiúrann, go léiríonn agus go n-eagraíonn sé a chuid scannáin de ghnáth, agus mar sin fágann sé a lorg fhuarchúiseach shainiúil orthu. Tá clú agus cáil ar an ndialóg gonta, cuireann a charachtair iad féin in iúl gan maisiú, díreach agus i dteanga dhian chaighdeánach, gan mórán mothúchán ná drámaíochta a léiriú.

Dar cur síos ag Roget Ebert, is gnách go seasann na haisteoirí agus an ceamara go socair, gan a lán gluaiseachtaí casta. Ní dhéanann a charachtair miongháire; sméideann siad a gcinn go brónach agus caitheann siad tobac de shíor; bíonn siad ag súil leis an rud is measa ach, fós féin, tá lúcháir orthu agus tá greann domhain ann atá níos saibhre ar fad mar go n-eascraíonn sé ó nádúr an duine agus ó áiféiseach an tsaoil, in ionad a bheith ag brath ar charúil agus jócanna follasacha.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1957
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Stiúrthóirí scannán na Fionlainne