Scorpius (réaltbhuíon)

Ceann de réaltbhuíonta an stoidiaca is ea **an Scairp**(♏). **Scorpius**, a chiallaíonn *[[scairp]]*, an t-ainm Laidine a thugtar go coitianta uirthi. De réir astralaíochta thiar, gairtear "**Scorpio**" di. Tá sí suite idir an Mheá, atá ar an taobh thiar di, agus an Saighdeoir, atá ar an taobh thoir di. Is réaltbhuíón mhór í, lonnaithe ar an leathsféar neamhaí theas in aice lár Chóras Bhealach na Bó Finne.

## Príomhghnéithe
* α Sco: 

* δ Sco: 

* ξ Sco: 

## Réada suntasacha domhainspéire

De bharr shuíomh na Scairpe ar Bhealach na Bó Finne, is iomaí réad domhainspéire atá le feiceáil ar an réaltbhuíon seo, ina measc:

* M4: réaltbhraisle chruinneogach

* M6: réaltbhraisle oscailte, dá ngairtear freisin **Réaltbhraisle an Fhéileacáin**

* M7: réaltbhraisle oscailte

## Miotaseolaíocht

Tá sárchosúlacht ag an Scairp leis an araicnid atá ar aon ainm léi; is furasta ruball na Scairpe a thabhairt i ngrinneas, agus corp doiléir a aithint leis http://borghetto.astrofili.org/costellazioni/scorpius.JPG . De réir mhiotaseolaíocht na Gréige, léiríonn an réaltbhuion seo an scairp a chuir Gaia (nó an bandia Héire, b'fhéidir) chun an sealgaire Oiríon (miotaseolaíocht a mharú; tháinig an scairp aníos ón talamh ar ordú an bhandé. Cé go bhfuil an Scairp agus Oiríon le chéile sa mhiotas seo, is beag nach bhfuil réaltbhuíon an Bhodaigh (.i. Oiríon) díreach os comhair na Scairpe ar spéir na hoíche. Deirtear go ndearna Séas an réamh-aire seo nuair a d'ardaigh sé an dá cheann ar an spéir ionas nach dtoseofaí arís ar an naimhdeas ar neamh.

De réir leagain eile, áfach, ba é Apalló a chuir an scairp ar lorg Oiríon, ar mhéad a éada tar éis d'Artaimís a bheith ag giollamas leis an sealgaire. Níos déanaí, chun leorghníomh a dhéanamh sa choir, thug Apalló cúnamh d'Artaimís íomhá Oiríon a chrochadh ar spéir na hoíche. Crochadh an scairp ar an spéir chomh maith, áfach, agus gach uair a éiríonn sí thar an léaslíne, téann Oiríon faoi ar an taobh eile den spéir, ag rith go síoraí óna ionsaitheoir.

Tá an Scairp páirteach chomh maith i leagan amháin de mhiotas Faetón, mac amaideach Héilias (nó Apalló) ar thug a athair cead dó carbad na gréine a thiomáint ar feadh lae. Bhí na capaill ó smacht cheana féin nuair a scanraigh siad roimh an scairp mhór neamhaí agus a ruball ainlithe ar an aer ar tí cealgtha. D'imigh an carbad ó smacht ar an ngasúr neamhchleachtadh agus d'imigh an ghrian i bhfiáin trasna na spéire. Faoi dheireadh, leag Séas le saighneán é chun stop a chur leis an scrios a bhí á dhéanamh ar an Domhan aige, agus thit Faetón isteach san Eirideanas (.i. réaltbhuíon na hAbhann).

De réir mhiotaseolaíocht na Síne, is leis an Dragan Gormghlas na réaltaí seo de chuid na Scairpe; créatúr cumhachtach dea-mhéineach a bhí sa dhragan sin, a bhfógraíodh a éirí teacht an earraigh.

## Astralaíocht
Ní hionann comhartha astralaíoch na Scairpe a nglacann an Domhan Thiar leis agus an réaltbhuíon réalteolaíoch is an comhartha astralaíoch Hiondúch atá ar aon ainm leis. Tá an chéad cheann ar an stoidiaca trópaiceach (Deireadh Fómhair 23 - Samhain 21) agus tá an dara ceann ar an stoidiaca réaltach (Samhain 23 - Nollaig 19).

De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Scairp le dúil chlasaiceach an Uisce, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha an uisce í (mar aon leis an bPortán agus na hÉisc). Tá sé ceann de na ceithre chomharthaí inathraithe (chomh maith leis an Cúpla nó Gemini, an Mhaighdean nó Virgo, agus na hÉisc nó Pisces). Tá an Scairp freisin ar cheann de na ceithre chomhartha dhaingne (i dteannta an Tairbh, an Leoin, agus an Uisceadóra). Is é an Tarbh is frithchomhartha polach leis. Is é an Scairp áitreabh Mharsa. (Tar éis a aimsithe is é Plútón is pláinéad ceannasach nó comhcheannasach leis an Scairp dar le cuid mhaith ag na hastralaithe nua-aimseartha.)

Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn sin mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an Scairp na baill ghiniúna.

Is é an scairp, an t-iolar, an phéist agus an féinics a úsáidtear mar shiombailí na Scairpe.

## Réaltaí
:Réaltaí a bhfuil ainmneacha dílse acu:

:* **[[Antares]]** nó ***Cor Scorpii*** nó ***Kalb al Akrab*** nó ***Vespertilio*** (21/α&nbsp;Sco) 1.06
:*: caqrab* croí na scairpe
:*: < *vespertīlio* an [[ialtóg|sciathán leathair]]

:* *'Acrab** [''Elacrab''] nó **Graffias** [''Grafias, Grassias''] (féach [[Graffias|ξ Sco]]) (8/β<sup>1,2</sup> Sco) – dúbailte 2.56, 4.90
:*: < العقرب ''al-<sup>c<sup>aqrab'' an scairp

:* **γ Sco**: aistrithe go dtí [[an Mheá]] mar σ&nbsp;Lib.

:* **Dschubba** [''Al Jabba''] nó ***Iclarkrau*** (7/δ Sco) 2.29
:*: < الجبهة ''al-jabha[h]'' clár an éadain
:*: < ? ''iklil al ´aqrab'' coróin na scairpe

:* ***[[Epsilon Scorpii|Wei]]*** (26/ε Sco) 2.29
:* [[Zeta Scorpii|ζ<sup>1,2</sup> Sco]] (nó ''Grafias'', féach [[Graffias|ξ Sco]]) – dúbailte 4.70, 3.62
:* **Sargas** (θ Sco) 1.86

:* **Shaula** (35/λ Sco) 1.62
:*: < الشولاء ''aš-šawlā´'' [an ruball] ardaithe

:* **Jabbah** [''Jabah''] (nó ''Lesath'', féach [[Lesath|υ Sco]]) (14/ν Sco) – dúbailte 4.00, 6.30
:*: < جبهة ''jabhah'' clár an éadain

:* **Graffias** [''Grafias''] (féach β Sco) (ξ Sco) – ilréalta 4.16, 4.77

:* **Alniyat** [Al Niyat]
:*: < النياط ''an-niyāţ'' na hartairí

::* [[Sigma Scorpii|20/σ Sco]] 2.90
::* [[Tau Scorpii|23/τ Sco]] 2.82

:* **Lesath** [Lesuth] (υ Sco) 2.70
:*: اللسعة ''al-las<sup>c<sup>a[h]'' an chealg

:* ***Jabhat al Akrab**'
:*: < جبهة العقرب *jabhat[u] al-caqrab* clár éadain na scairpe
::* [[Omega1 Scorpii|9/ω<sup>1</sup> Sco]] 3.93
::* [[Omega2 Scorpii|10/ω<sup>2</sup> Sco]] 4.31

:Réaltaí a bhfuil ainmneacha [[Johann Bayer|Bayer]] acu:
:: γ Sco, féach [[Sigma Librae|σ Lib]]; [[Eta Scorpii|η Sco]] 3.32; [[Iota1 Scorpii|ι<sup>1</sup> Sco]] 2.99; [[Iota2 Scorpii|ι<sup>2</sup> Sco]] 4.78; [[Kappa Scorpii|κ Sco]] 2.39; [[Mu1 Scorpii|μ<sup>1</sup> Sco]] 3.00; [[Mu2 Scorpii|μ<sup>2</sup> Sco]] 3.56; [[Omicron Scorpii|19/ο Sco]] 4.55; [[Pi Scorpii|6/π Sco]] 2.89; [[Rho Scorpii|5/ρ Sco]] 3.87; [[Chi Scorpii|17/χ Sco]] 5.24; [[Psi Scorpii|15/ψ Sco]] 4.93; [[1 Scorpii|1/b Sco]] 4.63; [[12 Scorpii|12/c<sup>1</sup> Sco]] 5.67; [[13 Scorpii|13/c<sup>2</sup> Sco]] 4.58; [[d Scorpii|d Sco]] 4.80; [[22 Scorpii|22/i Sco]] 4.79; [[k Scorpii|k Sco]] 4.83; [[2 Scorpii|2/A Sco]] 4.59; [[A Scorpii|A Sco]] 3.19; [[H Scorpii|H Sco]] 4.18; [[N Scorpii|N Sco]] 4.24; [[Q Scorpii|Q Sco]] 4.26

:Réaltaí a bhfuil ainmneacha [[John Flamsteed|Flamsteed]] acu:
:: [[3 Scorpii|3 Sco]] 5.87; [[4 Scorpii|4 Sco]] 5.63; [[11 Scorpii|11 Sco]] 5.75; [[16 Scorpii|16 Sco]] 5.43; [[18 Scorpii|18 Sco]] 5.49 – [[leathchúpla na gréine]]; [[24 Scorpii|24 Sco]] 4.91; [[25 Scorpii|25 Sco]] 6.72; [[27 Scorpii|27 Sco]] 5.48

:Réaltaí suntasacha eile:
:* [[HD 147513]] 5.38 – pláinéad aici
:* [[PSR B1620-26]] – [[déréalta]] le [[pulsár]] is [[abhac bán]] in [[Réaltbhraisle Chruinneogach M4|M4]]; pláinéad aici
:* [[Scorpius X-1]] 12.2 – [[deréalta X-ghathach]]

== Féach fosta ==

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.alcyone.de/SIT/bsc/ Yale Bright Star Catalog]
* [http://homepage.ntlworld.com/robin.gatter/data/Sco.htm an Scairp ar shuíomh Robin Gatter] 
* [http://www.ianridpath.com/startales/scorpius.htm *Star Tales'' de chuid Ian Ridpath]
* an Scairp agus Miotaseolaíocht an Domhain 
* an Scairp ar shuíomh Richard Dibon-Smith
* Peoria Astronomical Society: an Scairp 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: an Scairp

## Tagairtí
* 

Scairp
Scairp