open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ardoileán

Is oileáin neamhátrithe Éireannach é **Ardoileán**. Tá sé suite amach ó chósta iar thuaidh Chonamara i gContae na Gaillimhe. Tá fothracha de sheanmhainistir ann.

Is cuid de Limistéar Cosanta Speisialta é Ardoileán, i dteannta le hInis Airc agus Damhoileán.

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Chontae na Gaillimhe
Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann
Oileán na Cathrach

Is oileán Éireannach í **Cathair na Naomh** nó **Oileán na Cathrach**. Tá sé suite amach ó chósta iardheisceart Chontae Mhaigh Eo idir an tOileán Chliara ó thuaidh agus Inis Toirc ó dheas. Níl éinne ina chónaí ar an oileán an lá atá inniu ann.

Bhí mainistir ar an oileán go luath i ré na Críostaíochta agus tá iarsmaí de shéipéal agus de na ballaí timpeall air le feiceáil go fóill, in éineacht le roinnt leac greanta. Ceaptar go bhfuil a rian de dhíthreabha manach ón seachtú haois ar an oileán freisin.

Déantar oilithreacht go dtí an t-oileán leis na cianta, go mór mhór ar an 15ú Lúnasa, 's é sin, ar Lá Fhéile Muire Mór. Sroichtear an t-oileán ar bhád as Inis Toirc, de ghnáth.

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Mhaigh Eo
Deoirinis

mion|Deoirinis
Is oileán Éireannach é **Deoirinis**, é suite i gCuan Mó i gContae Mhaigh Eo. Tá sé neamháitrithe. "Oileán na Beatles" a thugtaí air uaireanta, siocair gur le John Lennon é tráth. 

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Mhaigh Eo
Oileán Máistir

Is oileán Éireannach é **Oileán Máistir.**  Tearmann éan atá ann anois.

## An t-éiceachóras
Bíonn puifín Atlantach (*Fratercula arctica*) agus guairdeall ar an oileán gach samhradh.  Tagann géanna ar cuairt sa gheimhreadh.

Tá an t-oileáin féin agus an fharraige ina thimpeall ina Limistéar Cosanta Speisialta.  I dteannta sin, tá an t-oileán ina chuid de Limistéar Caomhantais Speisialta Coimpléasc Portach Ghleann na Muaidhe.

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Mhaigh Eo
Catagóir:Oileáin Ghaeltachta
Catagóir:Gaeltachtaí Chontae Mhaigh Eo
Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireannCatagóir:Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann
Inis Muirígh

Is oileán Éireannach í **Inis Muirígh.** 

## Féach freisin
Naomh Molaise

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Chontae Shligigh
Catagóir:Contae Shligigh
Catagóir:Mainistreacha na hÉireann
An tOileán Bréan

Is oileán Éireannach é **an tOileán Bréan.** Tá sé suite ag béal chuan na gCealla Beag, i gContae Dhún na nGall. Tá teach solais ar an oileán a tógadh sa bhliain 1838 agus a bhaintear úsáid as go fóill.

Catagóir:Oileáin Chontae Dhún na nGall
Catagóir:Tithe Solais na hÉireann
An Chruit

Is oileán in Éirinn í **an Chruit.** Tá sí suite sna Rosa, in iarthar Chontae Dhún na nGall. Tá an t-oileán ceangailte leis an mhór-roinn le droichead. 

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin Ghaeltachta
Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Chontae Dhún na nGall
Catagóir:Na Rosa
Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill
Inis Trá Tholl

Is oileán Éireannach í **Inis Trá Tholl.** Tá teach solais ar a chósta thiar. 

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Chontae Dhún na nGall
Catagóir:Tithe Solais na hÉireann
Loiste Beag

Is oileán Éireannach é **Loiste Beag**. 

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Oileáin Chontae Fhear Manach
Inis Faithlinn

Is oileán Éireannach í **Inis Faithlinn.** Mainistir a bhí san oileán le breis agus míle bliain. Ba í an mhainistir seo inar scríobhadh Annála Inis Faithlinn. I measc na bhfothracha atá ann faoi láthair tá séipéal Hiberno-Rómhánúil agus séipéal ón 11ú haois agus mainistir Agaistíneach.

Catagóir:Oileáin Chontae Chiarraí
Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Mainistreacha na hÉireann
Catagóir:Mainistreacha Agaistíneach
Loiste Mór

Is oileán i dTuaisceart Éireann é **an Loiste Mór** (Béarla: *Lustymore*). Tá sé ar cheann de na 150 oileán i Loch Éirne, i gContae Fhear Manach.

Catagóir:Oileáin na hÉireann
Catagóir:Contae Fhear Manach
Catagóir:Oileáin Chontae Fhear Manach
Loch Léin

Is loch i gContae Chiarraí é **Loch Léin,** agus é ar an loch is mó de Lochanna Chill Airne. 

Síolraíonn ainm an locha, de réir dealraimh, ón mhainistir ar Inis Faithlinn, ionad scoláireachta thiar sna Meánaoiseanna.

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí
Státseirbhís Thuaisceart Éireann

Is í **Státseirbhís Thuaisceart Éireann** () an maorlathas buan do Thionól Thuaisceart Éireann. Tá aon roinn déag ann agus réimse neamh-rannach comhlachtaí eile poiblí cosúil le Invest NI. I mí Meithimh 2024, d'fhostaigh an t-seirbhís 24,106 duine.

## Na Ranna
### ó 2016
* Oifig an Fheidhmeannais
* An Roinn Dlí agus Cirt
* An Roinn Airgeadais
* An Roinn Bonneagair
* An Roinn Oideachais
* An Roinn Pobal
* An Roinn Sláinte
* An Roinn Talmhaíochta, Comhshaoil agus Gnóthaí Tuaithe
* An Roinn Geilleagair
### 1999-2016
* An Roinn Airgeadais agus Pearsanra
* Oifig an Chéad-Aire agus an LeasChéad-Aire
* An Roinn Oideachais
* An Roinn Comhshaoil
* An Roinn Forbartha Réigiúnaí
* An Roinn Forbartha Sóisialta
* An Roinn Talmhaíochta agus Forbartha Tuaithe
* An Roinn Fostaíochta agus Foghlama
* An Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta
* An Roinn Dlí agus Cirt
* An Roinn Fiontar, Trádála agus Infheistíochta

## Comhdhéanamh
I mí Meithimh 2011, bhí 25,847 bhfoireann ag an Státseirbhís Thuaisceart Éireann. Is iad seo a leanas an miondealú:

I mí Meithimh 2021, bhí 24,106 bhfoireann ag an Státseirbhís Thuaisceart Éireann. Is iad seo a leanas an miondealú:

## Féach freisin
## Tagairtí
## Naisc sheachtracha

Catagóir:Rialtas Thuaisceart Éireann
Gleann an Ghad

Is sráidbhaile é **Gleann an Ghad.** Tá sé suite in Iorrais, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Gleann Chaisil
Sruth Fada Con

Is inbhear é **Sruth Fada Con.** Tá sé suite in Iorrais, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Oileán Éadaí

Is sráidbhaile é **Oileán Éadaí** (*Oileán Éadaigh* uaireanta) Tá sé suite in gContae Mhaigh Eo, leath bealaigh idir Caisleán an Bharraigh agus Cathair na Mart. 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Baile na Cora

Is sráidbhaile é **Baile na Cora** atá suite i gContae Mhaigh Eo.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Mhaigh Eo
Teileagrafaíocht

[thumb|[LM Ericssons *Telegraf Serie 800*, ca 1880]]
Is éard is **Theileagrafaíocht** ann (ón nGréigis: *Tele* τηλε "i bhfad amach", agus *graphein* γραφειν "scríbhinn") ná cianiompar nó tarchur fadachair teachtaireachtaí nó comharthaí, trí theicneolaíocht chomharthaíochta áirithe. Bíonn faisnéis an chomhartha tiontaithe i gcód (ar a dtugtar uaireanta 'teanga') a mhíonn ar eolas ag an seoltóir agus an nglacadóir araon. Bíonn na cóid den sórt seo ceaptha de réir teorainneacha an chórais chomharthaíochta ar leith.

## Tagairtí

Catagóir:Stair na teileachumarsáide
Catagóir:Raidió
Carlos Franqui

Scríbhneoir Cúbach, file, iriseoir, léirmheastóir ealaíne, agus gníomhaí polaitiúil ba ea **Carlos Franqui** (16 Aibreán, 2010 - 4 Nollaig, 1921). Tar éis coup d'état na bliana 1952, a d'eagraigh Fulgencio Batista, ghlac sé páirt san "Movimiento 26 de Julio", a bhí faoi stiúir Fidel Castro. Nuair a d'éirigh leis an Réabhlóid Chúbach, sa bhliain 1959, cuireadh é i gceannas ar Revolución, agus deineadh páipéar oifigiúil as ina dhiaidh sin. Tar éis difríochtaí leis an réimeas, d'fhág sé Cúba lena theaghlach agus sa bhliain 1968 bhris sé go hoifigiúil leis an rialtas nuair a shínigh sé litir a cháin an t-ionradh Sóivéadach ar an tSeicslóvaic. Go minic, nochtfadh sé tuairimí léirmheasa in aghaidh beartas an Rialtais Cúbach, go dtí go bhfuair sé bás ar 16 Aibreán, 2010.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1921
Catagóir:Básanna in 2010
Catagóir:Filí Cúbacha
Catagóir:Iriseoirí Cúbacha
Aigéad eileagach

Is frithocsaídeoir de chuid fheanóil aiceanta é **an t-aigéad eileagach** a fhaightear i go leor torthaí agus glasraí, lena n-áirítear sméara dubha, sútha craobh, sútha talún, mónóga, gallchnónna, peacáin, pomagránait, Lycium barbarum agus bianna plandaí eile.

Catagóir:Ellagatainnin
Catagóir:Comhdhúile feanólacha i bhfíon
Catagóir:Aigéid
Sméar dhubh

Is toradh inite é an **sméar dhubh** a tháirgtear trí aon cheann de na speicis éagsúla sa ghéineas *[[Rubus]]* ón bhfine Rosaceae. Is planda ilbhliantúil é an sméar dubh (*Rubus fruticosus* L.), cé go bhfuil a thacsanomaíocht an-chasta agus débhríoch.
[clé|mion|220x220px|[Beannchar, Contae an Dúin|Beannchar, Smelt Mill Bay]]
[clé|mion|220x220px|[Béal Feirste]]

clé|mion|220x220px|i mbláth

## Tréithe

* Tom spíonach snámhaíle le gais stuacha ilbhliantúla a fhréamhaíonn ag na foircinn, dris. 
* Dúchasach don Eoraip is réigiún na Meánmhara, ach tugadh isteach i gcuid mhaith tíortha eile í. 
* Cruthaíonn sí muineach fairsing.  Tá na duilleoga roinnte i 3-5 dhuilleoigín fiaclach, na bláthanna iomadúil, in iombhláthanna foirceann, bán nó bándearg éadrom. 
* Is é a bhíonn sa sméar ná bailiúchán cairpéal aonsíl nach scarann ón ngabhdán, atá ar chuma croíleacáin, nuair a bhíonn siad aibí. An-éagsúil ó phlanda go planda. 

### Fás
Atáirgeann cuid mhaith díobh gan crosphórú, agus cruthaíonn grúpaí clónacha a nglactar leo mar mhicrispeicis (mar shampla, tá os cionn 400 díobh sa Bhreatain amháin).

Fásann gas nua (ar a dtugtar "cáin") óna fhréamhacha gach bliain. Sa chéad bhliain, síneann an cháin amach go dtí thart ar 3–6 méadar ar fad, ag luí ar an talamh, agus bíonn duilleoga móra pailmeacha uirthi le 5 go 7 bileog. Ní thugann sí bláthanna ar bith sa chéad bhliain.

Sa dara bliain, ní fhásann an phríomhcháin níos faide, ach osclaíonn na bachlóga taoibhe chun bláthanna a thabhairt. Bíonn dealga gearra lúbacha ar na gasanna i rith an dá bhliain, cé go bhfuil cineálacha gan dealga forbartha ón 21ú haois ar aghaidh.

## In Éirinn
Ceiliúrtar Féile na bPuiteachaí in Inis Meáin i rith mhí Mheán Fómhair.

Deirtear go mbíonn an púca i mbun diabhlaíochta leis na puiteachaí Oíche Shamhna agus nár cheart do dhaoine iad a phiocadh i ndiaidh na hoíche sin.

## Tagairtí

Catagóir:Caora
Catagóir:Torthaí inite
Gallchnó

Síol inite d'aon chrann den ghéineas *[[Juglans]]* is ea an **gallchnó**, go háirithe an gallchnó Peirseach, *[[Juglans regia]]*. Bíonn bia cnó briste de chuid *Juglans nigra* ar fáil go coitianta freisin ar bhonn tráchtála i gcainníochtaí beaga, mar atá bianna ullmhaithe le bia cnó *Juglans cinerea*.

Catagóir:Cnónna agus síolta inite
Catagóir:Juglandaceae
Lübeck

Is cathair i dtuaisceart na Gearmáine í **Lübeck**, agus í ar an dara chathair is mó sa Schleswig-Holstein, agus ceann de na calafoirt móra sa Ghearmán. Bhí sí, le roinnt céadta bliain, ina 'phríomhchathair' ar an Chonradh Hainseatach agus, mar gheall ar a hoidhreacht ailtireachta 'Brící Gotacha', tá sí liostaithe ag UNESCO mar 'Shuíomh Oidhreachta Domhanda'. Sa bhliain 2005, bhí daonra de 213,983 aici.

Suite ar an abhainn Trave, is í Lübeck an calafort Gearmánach is mó ar an Mhuir Bhailt. Tá sean-bhaile na cathrach suite ar oileán atá timpeallaithe le huisce na Trave.

Nascann canáil na hElbe-Lübeck an Trave leis an Elbe. Tá abhainn thábhachtach eile in aice le lár an bhaile, sí sin an Wakenitz. Ceanglaíonn an 'Autobahn 1' Lübeck le Hamburg agus an Danmhairg (Vogelfluglinie). Is trá-bhaile agus calafoirt farantóireachta í an bhuirg Travemünde, ar chósta na Mhuir Bhailt. Nascann a stáisiún lárnach Lübeck le roinnt línte, go háirithe, an líne go dtí Hamburg.

## Naisc sheachtracha
* Wikivoyage - Lübeck (en)
* Lübeck - Suíomh oifigiúil

## Tagairtí


Catagóir:Bunaíochtaí 1143
Catagóir:Cathracha na Gearmáine
Catagóir:Baill an Chonradh Hainseatach
Catagóir:Sainchomharthaí na Gearmáine
Catagóir:Calafoirt agus bailte sa Ghearmáin
Catagóir:Calafoirt agus bailte ar an Muir Bhailt
Catagóir:Láithreáin Oidhreachta Domhanda sa Ghearmáin
Lycium barbarum

Speiceas de phlanda bláthanna is ea ***Lycium barbarum*** a bhaineann leis an teaghlach Solanaceae. Is plandaí adhmadacha duillsilteacha ilbhliantúla iad a thagann ón tSín ó dhúchas. Tugtar **lus an mhangaire** air i nGaeilge.

## Tagairtí

Catagóir:Lycium
Catagóir:Solanaceae Inite
Catagóir:Caora
Catagóir:Comhábhar Sínis
Catagóir:Forlíonta cothaithe
Catagóir:Plandaí Íocshláinte
Catagóir:Torthaí triomaithe
Catagóir:Luibheanna
Catagóir:Glasraí duilleacha
Catagóir:Plandaí a úsáidtear sa leigheas Síneach Traidisiúnta
Catagóir:Tíreolaíocht na Ningxia
Catagóir:Comhábhar Cóiréis
Líne Oder-Neisse

thumb|300px|An teorann idir an Ghearmáin agus an Pholainn

An teorainn idir an Ghearmáin agus an Pholainn a dréachtaíodh i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda is ea **Líne Oder-Neisse** (, ). Tá an líne déanta go príomha as na haibhneacha Neisse agus Oder, agus sroicheann sé Muir Bhailt taobh thiar de na cathracha cósta Szczecin (Gearmáinis: *Stettin*) agus Świnoujście (*Świnoujście*).

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na Gearmáine
Catagóir:Stair na Gearmáine
Catagóir:Stair na Polainne (1945-1989)
Catagóir:Teorann na Gearmáine-na Polainne
Catagóir:An iarmhairt i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Críochdheighil (polaitíocht)
Lárionad Airgeadais Domhanda Shang-hai

Is ilstórach spéire an-ard é an **Lárionad Airgeadais Domhanda Shang-hai** (Sínis shimplithe : 上海 环球 金融 中心), atá suite i bPudong, An tSín, deartha ag Kohn Pedersen Fox. 

Ilstórach ilchineálach atá ann, comhdhéanta d'oifigí, óstáin, seomraí comhdhála, deiceanna breathnóireachta, agus siopalanna ar urlár na talún. 

Ar na hurláir 79 go dtí 03, tá an t-óstán Páirc Hyatt Shang-hai, le 174 seomraí agus svuíteanna. Is é an dara óstán is airde é ar domhan, ag sárú an Grand Hyatt Shang-hai ar an 53ú go 87ú urlár ar an Túr Jin Mao in aice leis.

## Tagairtí

Catagóir:Ilstóraigh
Clairinéad

[clé|mion|220x220px|Físeán: Clairinéad octocontralto agus piccolo A-flat, ''Dance of the Sugar Plum Fairy'', le [Pyotr Ilyich Tchaikovsky|Tchaikovsky ]]
clé|mion|391x391px|Físeán: ''8 Days of Day'', aonréad le Arianna Hammond
Uirlis cheoil a bhaineann leis na gaothuirlisí is ea an **clairinéad** ón bhfocal Iodáilise *clarino* ("trumpa"), a bhfuil cruth píopa uirthi agus a bhfuil méarphoill agus eochracha uirthi. Chun an clairinéad a sheinm, séideann tú isteach ann agus cumhdaíonn nó osclaíonn do mhéara na poill agus na heochracha. 

Tá roinnt saghsanna clairinéad ann—an grúpa gléasanna gaoithe is mó dá bhfuil ann. Feadán fada atá sa chlairinéad agus é déanta de ghnáth as aon gheocán amháin den speiceas *Arundo donax* (cineál féir). Le tamall anuas, déantar an feadán as ábhar sintéiseach freisin. 
clé|mion|220x220px
Rinne Johann Christoph Denner agus a chlann mhac an chéad chúpla clairinéad sa Ghearmáin, timpeall na 1700idí.

## Tagairtí

Catagóir:Gaothuirlisí adhmaid
Iompraíocht

Tagraíonn** an iompraíocht** do ghníomhartha a bhaineann le córas nó orgánach, de ghnáth i ndáil lena gcomhshaol, lena n-áirítear na córais nó na horgánaigh eile go léir, chomh maith leis an timpeallacht fhisiciúil. Is éard atá ann ná freagra an chórais nó an orgánaigh ar spreagthaigh éagsúla nó ionchuir, cibé acu inmheánach nó seachtrach, comhfhiosach nó fo-chomhfhiosach, follasach nó ceilte, agus deonach nó neamhdheonach.

Catagóir:Téarmaí a bhaineann le hOideachas
Pobal (Bitheolaíocht)

thumb|Dlús daonra an Domhain
Is éard is** pobal** ann ná na horgánaigh go léir a bhaineann leis an speiceas céanna agus a chónaíonn sa cheantar geografach céanna. D'fhéadfadh idir-síolrú ag beirteanna a bheith i gceist san acar nó sa cheantar a úsáidtear chun an pobal a shainmhíniú agus a bheith níos dóchúla ná tras-phórú le haonán ó acair eile. De ghnáth, bíonn pórú i bhfad níos coitianta taobh istigh den cheantar ná trasna na teorann. 

Catagóir:Déimeagrafaíocht
Catagóir:Éiceolaíocht
Catagóir:Daonra
Tréith fheinitíopach

Is éard is **tréith ** ann ná athraitheach (nó leagan) ar leith de charachtar feinitíopach orgánaigh, a fhéadfar a bheith faighte le hoidhreacht, trí thionchar an chomhshaoil nó a bheith ina meascán den dá cheann. Mar shampla, tá dath súile ina charachtar nó ina asbhaint de tréith, cé go bhfuil gorm, donn ina dtréithe.

Catagóir:Géineolaíocht Chlasaiceach
Éagsúlacht ghéiniteach

Tagraíonn **éagsúlacht ghéiniteach**, leibhéal na bithéagsúlachta, do líon iomlán na dtréithe géiniteacha i gcomhdhéanamh géiniteach an speicis. Déantar idirdhealú idir an éagsúlacht ghéiniteach agus athraitheacht ghéiniteach, déanann an 'athraitheacht ghéiniteach' cur síos ar chlaonadh na dtréithe géiniteacha i dtreo an athraithe.

Catagóir:Bithéagsúlacht
Catagóir:Géineolaíocht Daonra
Athchuingir ghéiniteach

Is éard is ** athchuingir ghéiniteach** ann ná an próiseas trína mbristear móilín d'aigéad núicléach (de ghnáth aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN), ach freisin aigéad ribeanúicléasach (ARN)) agus ansin ina gceanglaítear go dtí ceann éagsúil eile é. Is féidir leis tarlú idir móilíní comhchosúla de ADN, mar atá in athchuingir homalógach, nó i móilíní neamhchosúla, mar atá i gcríochcheangail neamh-homalógach. Is modh coitianta é an athchuingir i ndeisiú ADN sa bhaictéir agus san eocarót araon. Tarlaíonn athchuingir sna heocaróit freisin le linn na méóise, áit a éascaíonn sé trasdáileadh crómasómach.

Catagóir:Próisis cheallacha
Catagóir:Géineolaíocht Mhóilíneach
Sreabhadh géinte

Sa ghéineolaíocht daonra, is éard is **sreabhadh géinte** ann ná (ar a dtugtar freisin **géinimirce**) aistriú ailléile na ngéinte ó phobal amháin go ceann eile.

Catagóir:Géineolaíocht Daonra
Ezra Nawi

Ba ghníomhaí cearta daonna as Iosrael é **Ezra Nawi** (nó *Ezra Yizhak Nawi* nó *Ezra Yitzchak Nawi*) a tháinig chun cinn go hidirnásiúnta tar éis gur ciontaíodh é sa bhliain 2007 as páirt a ghlacadh i gcíréib agus ionsaí a dhéanamh ar phóilín bainteach le scrios theach Arabach sa Bhruach Thiar ag Póilíní Teorainn na hIosráile. 

## Cúlra
Rugadh é sa bhliain 1952. Pluiméireacht an cheird a bhí aige. Bhíodh baint aige le gluaiseacht óige cumannach agus é ina ógánach agus thosaigh sé amach sa ghníomhaíocht pholaitiúil tar éis an Chéad Intifada sna 1980dí.

## Polaitíocht
Tháinig sé chun cinn go hidirnásiúnta tar éis gur ciontaíodh é sa bhliain 2007 as páirt a ghlacadh i gcíréib agus ionsaí a dhéanamh ar phóilín bainteach le scrios theach Arabach sa Bhruach Thiar ag Póilíní Teorainn na hIosráile.

## Conspóid
Ciontaíodh Ezra Nawi in Iosrael as sodamacht a dhéanamh ar ógánach Palaistíneach sa bhliain 1992. Ciontaíodh é as úsáid mhídhleathach a bhaint as uirlisí troda is as coireanna a bhaineann le drugaí, agus tá dhá sheal caite sa phríosúín aige dá mbarr, sna blianta 1997 agus 2006. 

B'iarpháirtí é Ezra Nawi den pholaiteoir Éireannach David Norris. Scríobh David Norris litir i 1997 chun Nawi a cabhrú.

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha
* Israel's Man of Conscience  le hEzra Nawi, *The Nation*, Meitheamh 29, 2009
* Físeán de ghabháil Nawi. *YouTube*

Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Giúdacha
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna as Iosrael
Catagóir:Daoine LADT as Iosrael
Catagóir:Pluiméirí
Catagóir:Mizrahi Jews
Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Básanna in 2021
Catagóir:Míúsáid ghnéis ar leanaí
Oileán na Deascabhála

Is oileán iargulta bolcánach san Atlantach Theas sna teochreasa é **Oileán na Deascabhála**. Cuid den chríoch Bhriotanach San Héilin, Oileán na Deascabhála agus Tristan da Cunha atá ann. Cónaíonn gobharnóir na críche i Jamestown, i San Héilin.

Tá an t-oileán suite 1,600 ciliméadar amach ó chósta na hAfraice agus 2,250 ciliméadar ó chósta Mheiriceá Theas. Tá 88 ciliméadar cearnach d'achar ann.

mion|clé|Radharc ar an oileán i dtreo an deiscirt ó bharr Sliabh Green
Ceaptar go bhfaca loingseoir ón bPortaingéil an t-oileán den chéad uair sa bhliain 1501 ach, má chonaic, níl aon taifead air sin le fáil anois. Ar Fhéile na Deascabhála sa bhliain 1503, tháinig loingseoir Portaingéalach eile, Alfonso de Albuquerque, ar an oileán. D'ainmnigh sé as an bhféile é.

Tá daoine ag maireachtáil ar Oileán na Deascabhála ón bhliain 1815 i leith, an bhliain ar cuireadh garastún Briotanach isteach ann, é sin i ndiaidh Napoléon Bonaparte a chur i ngéibhinn ar San Héilin.

Cé nach bhfuil daonra dúchasach ná buanseasmhach inniu ann, bíonn isteach is amach le míle duine ina gcónaí ar Oileán na Deascabhála. Is as an oileán San Héilin a bhformhór, agus as an Ríocht Aontaithe agus as na Stáit Aontaithe cuid eile díobh. Oibríonn an chuid is mó díobh le fórsaí míleata na Ríochta Aontaithe. Oibríonn daoine eile le seirbhísí teileachumarsáide agus eagraíochtaí spáis mar NASA, nó ag soláthar seirbhísí sóisialta agus riaracháin. Tá scoil ar an oileán do pháistí suas le 16 bliana d'aois.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Rialtas Oileán na Deascabhála
* ''The Islander'', litir nuachta an oileáin 

Catagóir:Oileáin na Ríochta Aontaithe
Scagdhealú

Is éard is **scagdhealú** ann ná fuil duine a ghlanadh trí fhuíolltáirgí a bhaint aisti le hinneall scagdhealaithe.

## Cineálacha
Tá ceithre chineál scagdhealaithe duáin ann:

* Heama-scagdhealaithe san Ionad
* Heama-scagdhealaithe sa Bhaile
* Scagdhealaithe Peireatóinéil
* CRRT

## Tagairtí

Catagóir:Neifreolaíocht
Catagóir:Na duáin
Catagóir:Cóir leighis
Catagóir:Innill leighis
Catagóir:Galair na nduán
Trasphlandú orgán

mion|220x220px
[mion|[duán trasphlandaithe in 2019]]
Is éard is **trasphlandú orgán** ann ná aistriú orgáin nó fíocháin ó dhuine amháin chuig duine eile mar chóir leighis. Tá an duine atá ag déanamh an deonaithe beo. An duán is mó a bhíonn i gceist leis an gcineál seo deonaithe. 

Muna leathphéire comhionann leis an deontóir an faighteoir, spreagann an nódú seo frithghníomh imdhíonach, chomh dian go bhféadfaidh sé an fíochán trasphlandaithe a mhilleadh go hiomlán. 

Tarlaíonn an frithghníomh seo de bharr próitéiní coimhthíocha a thabhairt isteach don fhaighteoir. Is féidir é a rialú a bheag nó a mhór le drugaí imdhíonathoirmiscthe, agus is lú é i gcomhréir dhíreach le dlúithe an ghaoil idir deontóir is faighteoir. 
clé|mion|2012
Trasphlandaíodh na fíocháin is na horgáin seo go rathúil: fuil is fochoda na fola, smior cnáimhe, duán, ae, croí, is scamhóga i gcásanna cliseadh géar orgán. 

Faightear fíochán le trasphlandú ó dheontóirí beo is corpáin chuí. mion

## Stair
Tá an choirne, i dtosach na súile, á trasphlandú ó na 1930idí, ach sa chás seo níl aon cheist go dtarlóidh frithghníomh imdhíonach.
[mion|trasphlandú [ae (ar chlé)]]
Is féidir coirní a choinneáil i mbainc stórála is a úsáid chun daille de bharr dochair do thosach na súile, mar a tharlaíonn i gcatarachtaí, a leigheas.

Rinneadh an chéad trasphlandú croí ar an 3 Nollaig 1967.

Ní hé an croí an t-aon rud amháin is féidir a thrasphlandú anois, áfach. Is féidir duán, scamhóg, ae, lámh agus fiú aghaidh a thrasphlandú chomh maith.

Sa bhliain 2005, ba í an Francach Isabelle Dinoire an chéad duine ar domhan a fuair trasphlandú aghaidhe tar éis do mhadra ionsaí fíochmhar a dhéanamh uirthi. Mhair Isabelle ar feadh aon bhliain déag i ndiaidh di an trasphlandú a fháil agus tá breis agus 20 trasphlandú aghaidhe déanta ar dhaoine eile ar fud an domhain ó shin.

Is iontach an dul chun cinn atá déanta maidir le trasphlandú le blianta beaga anuas. Tá go leor daoine ar fud an domhain anois a bheadh marbh gan trasphlandú a fháil. Tá daoine eile ann, nach raibh i mbaol báis b’fhéidir, ach a bhfuil saol níos fearr acu mar go bhfuair siad trasphlandú.
mion|Strongyloides-stercoralis agus trasphlandú orgán

## In Éirinn
Reáchtáiltear "An tSeachtain Feasachta i leith Deontóirí Orgán" in Éirinn san Earrach gach bliain.  

## Féach freisin
* IKA
*Trasphlandú croí
*Deonú orgán

## Tagairtí

Catagóir:Trasphlandú orgáin
Catagóir:Deonú orgán
Theropoda

mion|200px|Creatlach ''Giganotosaurus'', a bhí 14 méadar ar fhad agus ar cheann de na ''Therapoda'' is mó
Is éard is **Theropoda** (Gaeilge: *téireapód*, ˈθɛrəpɒd/; fo-ord Theropoda /θɨˈrɒpɵdə/,brí;thero=mart agus poda=cosa") ann ná fo-ord de dineasár déchosach sáirisceach, agus 'craobh' nó 'clados' comhdhéanta den fho-ord agus a shliochtaigh (lena n-áirítear éin nua-aimseartha) araon. Bhí na dineasáir a bhain leis an fho-ord theropoda go príomha ina bhfeoiliteoirí, cé gur eascair roinnt grúpaí de na téireapód ó ainmhithe luibhiteacha, uiliteacha agus feithiditeacha. Toisc go bhfuil na hÉin mar bhall den ghrúpa seo, ciallaíonn sé gurb é seo an t-aon ghrúpa Dineasár a tháinig slán go dtí an lá inniu. 

## Tagairtí

Catagóir:Dineasáir
Amy Winehouse

Ceolchumadóir agus amhránaí Sasanach a bhí in **Amy Jade Winehouse** (14 Meán Fómhair 1983 – 23 Iúil 2011). Amhránaí d'ard-cháil a bhí inti, agus rath agus duaiseanna bainte amach aici mar chontralt sna seánraí rithim agus na gormacha (R&B), ceol sól agus snagcheol.

Cé go raibh an-mheas uirthi mar cheoltóir, tharraing Winehouse mí-cháil uirthi féin freisin mar thoradh ar mhí-úsáid drugaí agus alcóil, agus na géar-fhadhbanna sláinte a lean as. Chuir na fadhbanna seo go mór isteach uirthi agus ar a stádas mar cheoltóir den scoth, agus d'éag sí dá bharr sa deireadh.

## Dioscliosta

### Singlí
* 2003: "Stronger Than Me"
* 2004: "Take the Box"
* 2004: "In My Bed" / "You Sent Me Flying"
* 2004: "Fuck Me Pumps" / "Help Yourself"
* 2006: "Rehab"
* 2007: "You Know I'm No Good"
* 2007: "Back to Black"
* 2007: "Tears Dry on Their Own"
* 2007: "Love Is a Losing Game"
* 2011: "Body and Soul" (le Tony Bennett)
* 2011: "Our Day Will Come"

## Tagairtí

Catagóir:Amy Winehouse
Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Básanna in 2011
Déchosachas

thumb|250px|An ostrais, ceann de na déchosaigh is tapúla atá beo sa lá ata inniu ann.
Is éard is **déchosachas** ann ná an cineál gluaiseachta trastíre ina ngluaiseann orgánach trí a cuid dhá géaga cúil, nó cosa a úsáid. Tugtar **déchosach** (Laidin: *bis*: "dá“, *pes/pedis*: "cos/cois") ar ainmhí nó meaisín a mbogann de ghnáth ar bhealach déchosaigh. I measc na gcineálacha gluaiseacht seo tá siúl, rith, nó preabadh, ar dhá géagán (de ghnáth cosa

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Gluaiseacht
Catagóir:Anatamaíocht ainmhithe
Pontrhydygroes

Sráidbhaile beag is ea **Pontrhydygroe** i gCeredigion oirthuaisceart na Breataine Bige gearr d'Afon Ystwyth, an abhainn a shreabhann tríd an sráidbhaile.

Roimhe seo, bhí tionscal na mianadóireachta faoi lán seol ann, go háirithe ag na Lisburnes. Le déanaí chuidigh maoiniú éagsúla le hatógáil droichead na mianadóirí trasna na habhann, an Ystwyth, agus leis an t-eas chomh maith. Ag tús an chéid seo caite, bhí thart ar 9 teach tábhairne sa sráidbhaile.

Catagóir:Bailte sa Bhreatain Bheag
Tristan da Cunha

mion| Suíomh Thristan da Cunha
Is oileán beag san Atlantach Theas é **Tristan da Cunha** agus roinnt oileán beag neamháitrithe eile ina chóngar. Cuid den chríoch thar lear úd de chuid na Ríochta Aontaithe San Héilin, Oileán na Deascabhála agus Tristan da Cunha é. Cónaíonn gobharnóir na críche i Jamestown, i San Héilin. Bhí 264 duine ina gcónaí ar an oileán sa bhliain 2010.

mion|clé|Edinburgh of the Seven Seas, príomhbhaile Thristan da Cunha 
Tá Tristan da Cunha suite 2,816 ciliméadar amach ó chósta na hAfraice Theas agus 3,360 ciliméadar ó chósta Mheiriceá Theas. Tá 98 ciliméadar cearnach d'achar san oileán Tristan da Cunha féin. Tá 207 ciliméadar cearnach ar fad ann agus na hoileáin bheaga curtha san áireamh. Orthu siúd tá Inaccessible Island agus na hOileáin Nightingale, 35km taobh thiar theas ó Tristan, agus Gough Island, 395km taobh theas-thoir theas uaidh. Anaclanna dúlra iad Inaccessible agus Gough. Bíonn seisear ag cur fúthu ar Gough mar fhoireann an stáisiúin aimsire atá ag an Afraic Theas ansin.

Tá Edinburgh of the Seven Seas, an t-aon bhaile ar Tristan, suite ar an gcósta thiar thuaidh ar an t-aon talamh réasúnta mín ar an oileán. Is é Queen Mary's Peak, binn bholcánach, an pointe is airde (2,062 méadar). Bíonn sneachta ar an mbinn sa gheimhreadh, ach ní chuireann sé sioc ar an oileán faoi bhun 500 méadar. Deirtear gurb é an áit is iargúlta ar Domhan é a bhfuil daoine ina gcónaí ann. 

Catagóir:Oileáin na Ríochta Aontaithe
Oileáin Auckland

Oileánra iargúlta sna Farraigí Theas is sea **Oileán Auckland** ( nó *Maungahuka*). Tá siad suite 465 ciliméadar siar ó dheas ón chalafort Bluff ar Oileán Theas na Nua-Shéalainne. Cuid d'Oileáin Fho-Anarctacha na Nua-Shéalainne iad. Tá na hoileáin neamháitrithe.

## Geografaíocht

Is é Oileán Auckland an príomhoileán den ghrúpa agus 510 ciliméadar cearnach ann. Tá sé 42 ciliméadar ar fhad. Aillte crochta agus tírdhreach gharbh iad sainghnéithe an oileáin. Múr d'aillte atá sa chósta thiar. An ceann thoir thuaidh (in éineacht le hOileán Enderby trasna chaolais bhig uaidh) an t-aon áit a bhfuil talamh ann arbh fhéidir le héinne a shaothrú.

## Stair na n-oileán

Polainéisigh na chéad daoine a tháinig chuig na hoileáin. Is féidir gurb ón 13ú haois na hiarsmaí díobh atá faighte ag seandálaithe ar Oileán Enderby. Is iad Oileáin Auckland an pointe is faide ó dheas dár shroich na Polainéisigh.

mion|deas|Cósta theas Oileáin Adams, an t-oileán is faide ó dheas
Ba é an chéad uair ar tháinig daoine eile ar na hoileáin ná teacht loinge Briotanaí sa bhliain 1806. Bhí na hoileáin tréigthe faoin am sin. Sa bhliain 1842, chuir scata Māori, in éineacht lena gcuid sclábhaithe Moriori, chuir siad fúthu ar iarthuaisceart an phríomhoileáin. Mhair an lonnaíocht úd fiche bliain. Sa bhliain 1849, tháinig scata Sasanach chomh maith. D'fhan siad seo dhá bhliain go leith. Ní raibh duine ná deoraí fágtha faoin bhliain 1863, nuair a cuireadh na hoileáin go hoifigiúil den chéad uair le líon na limistéar faoi réir na Nua-Shéalainne.

Bhristí longa timpeall na n-oileán chomh minic sin gur chuir an rialtas trí háit ar bun ar Oileán Auckland a raibh soláthar ann dóibh siúd a thiocfadh leo an t-oileán a bhaint amach. Tugann eolaithe cuairt ar na hoileáin go rialta agus ceadaítear turasóireacht ar an bpríomhoileán agus ar Enderby.

## Léitheoireacht
* *Island of the Lost: Shipwrecked at the Edge of the World* (2007), Joan Druett. Algonquin Books of Chapel Hill, Chapel Hill, Carolina Thuaidh, SAM

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Anaclann Mhuirí Oileán Auckland (New Zealand Department of Conservation)
* Léarscáil ardtaifigh 
* Fasnéis faoi na hoileáin 

Catagóir:An Nua-Shéalainn
Auckland
Catagóir:Oileáin Nua-Shéalainn
Prvoslav Vujčić

Scríbhneoir Seirbiach is ea **Prvoslav Vujčić** a rugadh in Požarevac ar an 20 Iúil, 1960. Áirítear é ar dhuine de na scríbhneoirí is fearr sa diaspóra Seirbiach, agus é ag cur faoi i gCeanada.

## Tagairtí

Vujčić, Prvoslav
Luigi Pirandello

Ba dhrámadóir Iodálach, úrscéalaí, agus scríbhneoir gearrscéalta é **Luigi Pirandello** (Agrigento, 28 Meitheamh 1867 – An Róimh, 10 Nollaig 1936). Sa bhliain 1932, bronnadh an Duais Nobel na Litríochta air.
clé|mion|Luigi Pirandello 1892
Cuimsíonn obair an údair úrscéalta na céadta gearrscéalta, agus thart ar 40 drámaí, cuid acu atá scríofa i Sicilis. Go minic, feictear ar scigdhrámaí tragóideacha Phirandello mar réamhtheachtairí do 'Téatar na hÉigéille' (Fraincis: *Théâtre de l'Absurde*).

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1867
Catagóir:Básanna i 1936
Catagóir:Drámadóirí Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Catagóir:Téatar na hÉigéille
Clais an Easaidh

Is baile crochtóireachta in Asaint, Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd ar chósta thiar-theas na hAlban, í **Clais an Easaidh** (Béarla: *Clashnessie*). Tá an baile suite gar do thrá ghainmheach Linne Chlais an Easaidh ar an mbóthar B869 seacht míle ar an taobh ó thuaidh de Loch an Inbhir. Is iad seo a leanas na comhordanáidí geografacha atá aige: 58° 13′ 20.68" Tuaisceart agus 5° 18′ 51.64″ Iarthar.

Tháinig ainm an bhaile ón eas atá suite ag ceann an ghleanna san áit a bhfuil an chuid is mó de na tithe.

Bhí Clais an Easaidh bunaithe le linn Fhuadach na nGael. Dúirt Uilleam MacCoinnich faoi Chlais an Easaidh do Choimisean Napier:

:"**" (de réir MacAskill])

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
DART Faoi Thalamh

Is é **DART Faoi Thalamh** () an lúb ar lár a sholáthróidh líonra iarnróid comaitéirí cónasctha do cheantar Bhaile Átha Cliath don chéad uair riamh. Ba é an mórthionscadal infrastruchtúir iarnróid is mó a thógfar faoi chlár infheistíochta Iompar 21 an Rialtais.

Déanfaidh DART Faoi Thalamh dara líne DART ard-acmhainneach faoi thalamh trí Lár Bhaile Átha Cliath a sheachadadh.

## Naisc sheachtracha
* DART Faoi Thalamh - An Lúb ar Lár

## Tagairtí

Catagóir:Iompar i mBaile Átha Cliath
Asaint

Is paróiste riaracháin nó 'sgìre' in iarthuaisceart na hAlban í **Asaint**. Tá sí ina chomhpháirt den chontae traidisiúnta Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd. Tá Asaint suite taobh ó thuaidh d'Ulapul. Tháinig an t-ainm ón sean-Lochlannais agus ciallaíonn sé 'deireadh an droma'. Is é Loch an Inbhir an baile is mó in Asaint.

## Cruth na tíre
Tá clú ar Asaint mar gheall ar a tírdhreacha. 

Tá Anaclann Náisiúnta Dúlra Chreag a' Chnocain (Béarla: *Knockan Crag National Nature Reserve*) ann agus ionad cuairteoirí ann a thugann léirmhíniú ar an ghné geolaíochta Sá-éascan a'Mhoine (Béarla: *Moine Thrust*), mar chuid de Geopháirc Iar-Thuath na Gàidhealtachd.

Tá *Uaimh an Chlaoin*, an uaimh is faide in Albain sa cheantar seo, suite 5 mhíle (8.0 km) ó dheas d'Innis nan Damh.

Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Loch an Inbhir

Is é Loch an Inbhir an baile is mó in Asaint, i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain. Tá an baile suite taobh thoir de Loch Inbhir, ar an mbóthar A837, 30 míle iar-thuaidh d'Ulapul. Sa bhliain 1991, bhí 558 duine ina gcónaí ann.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
S&P Global Ratings

Is comhlacht seirbhísí airgeadais é **Standard & Poor's** atá bunaithe sna Stáit Aontaithe (SAM). Is rannán é de chuid Chuideachtaí McGraw-Hill a bhfoilsíonn taighde airgeadais agus anailís ar stoic agus bannaí. Tá a innéacsanna stocmhargaí, sé sin an SAM-bhunaithe S & P 500, an Astrálach-bhunaithe S & P / ASX 200, an Cheanadach-bhunaithe S & P / TSX, an Iodáileach-bhunaithe S & P / MB agus an India-bhunaithe S & P CNX Nifty. Ceann de na trí gníomhaireachtaí in mó rátála creidmheasa é, lena n-áirítear freisin Séirbhíse Infheisteora Moody's agus Fitch Ratings.


Catagóir:Cuideachtaí a bunaíodh sa bhliain 1941
Catagóir:Gníomhaireachtaí rátála creidmheasa
Catagóir:Comhlachtaí seirbhísí airgeadais
Museu de Arte de São Paulo

mion|clé|Museu de Arte de São Paulo
Is músaem í an **Museu de Arte de São Paulo** i São Paulo na Bhrasaíl.

## Naisc sheachtracha
* masp.art.br 

Sao Paulo, Museu de Arte de
Catagóir:An Bhrasaíl
Cath Leipsic

Ar an 18ú la Troideadh **Cath Leipsic** nó **Cath na Náisiún**, ar an 16-19 Deireadh Fómhair 1813, idir arm an chomhrialtais de chuid na Rúise, na Prúise, na hOstaire agus an na Sualainne agus arm na Fraince de chuid Napoléon. Bhí thrúpaí na Polainne agus na hIodáile chomh maith le Gearmánaigh ó Chónaidhm na Réine freisin in Arm Napoléon. 
clé|mion|Ionsaí ar Leipsic
Ghlac níos mó ná 600,000 saighdiúirí páirt sa chath, an cath is mó san Eoraip roimh an Chéad Chogadh Domhanda.

## Tagairtí

Leipsic
Catagóir:Stair na Gearmáine
Catagóir:Cathanna
6ú chomhghuaillíocht
Catagóir:1810idí sa Fhrainc
Catagóir:1810idí san Eoraip
Catagóir:Coimhlintí in 1813
Catagóir:Coimhlintí in 1814
Harri Holkeri

Polaiteoir coimeádach Fionlannach agus eadránaí síochána a bhí i **Harri Hermanni Holkeri** a rugadh in Oripää ar an 6 Eanáir 1937 agus a fuair bás ar an 7 Lúnasa 2011 i Heilsincí. Bhí sé ina Phríomh-Aire sna blianta 1987-1991 agus ina chathaoirleach ar Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe ("Comhthionól na Mílaoise") ón 5 Meán Fómhair 2000 go dtí an 11 Meán Fómhair 2001. Chaith sé blianta deireanacha a ghairmréime ag obair ina eadránaí síochána do na Náisiúin Aontaithe.

## Óige

Bhí a athair, Antti Edward Holkeri, ina phóilín in Oripää in iardheisceart na Fionlainne, agus Maire Kyllikki *née* Ahlgren a bhí ar a mháthair. D'aistrigh an teaghlach go Toijala (cuid d'Akaa inniu, in aice le Hämeenlinna), áit ar chaith Holkeri blianta a chéad óige. Sa bhliain 1957 bhain sé amach a Ardteastas ón meánscoil áitiúil (Toijalan yhteiskoulu). Bhí sé ina ghasóg freisin. I ndiaidh an Ardteastais chuaigh sé sna saighdiúirí le bliain an choinscríofa a chaitheamh ansin, agus nuair a bhí an téarma curtha de aige, chuaigh sé ag staidéar eolaíocht pholaitiúil in Ollscoil Heilsincí. Bronnadh céim ollscoile air sa bhliain 1962.

Phós Holkeri Marja-Liisa Lepistö sa bhliain 1960, agus saolaíodh mac agus iníon dóibh, Jukka agus Katju, sna blianta 1962 agus 1964.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1937
Catagóir:Básanna in 2011
Catagóir:Polaiteoirí na Fionlainne
IdirThrádáilÉireann

thumb|Ceannoifig Idir-Thrádáil Éireann, Sráid ChillMhuire, Iúr Cinn Trá, Co. an DúinCeann de na sé comhlachtaí uile-Éireann is ea 'An Comhlacht Forbartha Trádála agus Gnó', nó **IdirThrádáilÉireann** (Béarla: *InterTradeIreland*, Albainis Uladh: *NifferinMercatAirlann*), a cuireadh ar bun mar chuid d'forfheidhmiú Chomhaontú Aoine an Chéasta.
Cé go bhfuil sainchúram soiléir oibriúcháin aige, feidhmíonn sé faoi stiúir iomlán na Comhairle Aireachta Thuaidh-Theas nó CATT, agus freagracht áirithe air freisin i leith na Comhairle, an Oireachtais agus Thionól Thuaisceart Éireann agus freisin i leith na Rann Airgeadais agus na Rann eile rialtais atá freagrach as a mhaoiniú i ngach ceann den dá dhlínse.
Bunaíodh Idir-Thrádáil Éireann chun faisnéis a mhalartú agus obair a chomhordú maidir ar thrádáil, fhorbairt gnó agus nithe gaolmhara, i réimsí ina n-aontaíonn lucht an dá riaracháin go sonrach go mbeadh sé ina leas frithpháirteach dóibh. 
Is é an Dr David Dobbin an Cathaoirleach agus an tUasal John Fitzgerald an Leas-Chathaoirleach. 
Is é an tUasal Liam Nellis Príomhfheidhmeannach an chomhlachta. 
Is é misean na heagraíochta ná:
:"*Feabhas a chur ar iomaíochas domhanda an gheilleagair uile-oileánda chun an sochar frithpháirteach na hÉireann agus i dTuaisceart Éireann trí bhearta ar nós cruthú dianeolais trádála uile-oileáin agus líonraí gnó a fhorbairt agus a chur chun feidhme uile-oileáin chláir forbartha trádála agus gnó*. "

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Inter''Trade''Ireland
Catagóir:Próiseas síochána Thuaisceart Éireann
Catagóir:Eagraíochtaí Éireannacha
Catagóir:Eagraíochtaí Uile-Éireann
University Observer

Is nuachtán Béarla mórbhileoige ollscoile é ***[[University Observer|The University Observer]]*** a fhoilsítear gach coicís sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Bíonn ailt rialta i nGaeilge ann. Nuachtán é a fhaigheann bunmhaoiniú ón táille clárúcháin coláiste, mar sin tá dualgas áirithe orthu éilimh na mac léinn a chomhlíonadh.

Catagóir:Meáin na mac léinn
Catagóir:Nuachtáin ollscoile in Éirinn
Catagóir:An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Míosacháin
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1994
Catagóir:Bunaithe sna 1990í
College Tribune

thumb|upright|Eagrán Aibreán 2011
Is nuachtán Béarla tablóide é an ***College Tribune*** a fhoilsítear gach coicís sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Bhunaigh an t-iriseoir Vincent Browne an chéad nuachtán sa choláiste chomh fada siar le 1986, agus fós, tá *The College Tribune* ar an bhfód. Ní fhaigheann an nuachtán aon airgead ón gColáiste agus dá bharr sin tá sé go hiomlán neamhspleách, agus bíonn sé i gcónaí ag brath ar urraíocht ó chomhlachtaí i gCOBÁC agus taobh amuigh di. Le déanaí, tá an Tribune tar éis forbairt a dhéanamh ar líne leis an suíomh idirlín www.collegetribune.ie agus tar éis sé mhí (Meitheamh 2011), tá thart ar 40,000 cuairteoirí tar éis cuairt a thabhairt air.

Bíonn leathanach Gaeilge ann gach coicís agus forlíonadh do Sheachtain na Gaeilge. Rinne an Tribune ceiliúradh ar 25 bliain de bheith ar an bhfód sa bhliain 2011.

Catagóir:Nuachtáin Ollscoile in Éirinn
Catagóir:Meáin na mac léinn
Catagóir:An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Coicíseáin
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1989
Catagóir:Bunaithe sna 1980í
Belfield FM

Is stáisiún raidió mac léinn é **Belfield FM** a chraolann as an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath ar líne agus ar FM ar feadh tréimhsí áirithe gach bliain. Le cabhair ó Bhord na Gaeilge UCD agus muintir na scéime bíonn an Ghaeilge le cloisteáil i mBelfieldFM go minic. Craolann an stáisiún roinnt clár i nGaeilge gach seachtain, faoi réimse leathan ábhar, cosúil le spórt, ceol, siamsaíocht. Déanann na cláir sin poiblíocht ar son na n-imeachtaí ar champas agus déanann siad iarracht daoine a mhealladh chucu.

## Tagairtí

Catagóir:Meáin na mac léinn
Catagóir:An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Catagóir:Stáisiúin Raidió in Ollscoileanna in Éirinn
Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1990
Catagóir:Bunaithe sna 1990í
An Cumann Liteartha agus Stairiúil

Is é **An Cumann Liteartha agus Stairiúil** (L&S) (Béarla: *The Literary and Historical Society* nó *L&H*) an cumann díospóireachta is mó ar an gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath in Éirinn agus ceann de na cinn is mó, is sine agus is aitheanta sa tír ar fad chomh maith. Bhunaigh John Henry Newman an cumann sa bhliain 1855. Cuireann an cumann díospóireachtaí agus comórtais rialta ar siúl.

## Gníomhaíochtaí

### Diaspóireachtaí
Reachtáiltear diaspoíreachtaí uair amháin in aghaidh na seachtaine (de ghnáth ar an gCéadaoin) sa Halla Garret Fitzgerald (iarmhac léinn an Choláiste). Cuirtear cuireadh roimh saineolaithe san ábhar a bhfuil á plé teacht agus a gcuid tuairímí a phlé leis an slua. I dteannta leo, bíonn cainteóirí mac léinn ag labhairt chomh maith.

### An Duais [[James Joyce]] (Séamus Seoige)
Bronntar an duais seo orthu siúd a bhfuil 'sár-éacht déanta acu a chuireann an cine daonra chun cinn'. B'iomaí siúd a bronnadh an duais ar-ina measc tá F.W. De Klerk (iar-Príomh Aire na hAfraice Theas agus buaiteoir Duais Nobel na Síochána), J.K. Rowling (údar Harry Potter), an t-aisteoir Martin Freeman agus Brandon Stanton (grianghrafadóir agus údar 'Humans of New York').

## Iar-reachtairí

* Vivion de Valera
* Cearbhall Ó Dálaigh
* Dara Ó Briain

Catagóir:An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Catagóir:Cumainn Dhíospóireachta Mac Léinn in Éirinn
Catagóir:Cumainn Mac Léinn in Éirinn
Barúl Deas

Cnoc i ndeisceart Oileán Mhanann is ea **Barúl Deas** (Gaeilge Mhanainn: *Baarool Jiass*). Tá iarsmaí de dhún ar an mhullach, a chreidtear a bheith ina bhaile Mhanannán Mhic Lir, 'dia na mara', agus é timpeallaithe den chuid is mó le fháschoillte. Ar fhána thiar theas an chnoic tá taiscumar Cringle, a tógadh chun uisce a sholáthar do dheisceart an oileáin. Is é 'Barúl Tuaidh' (Gaeilge Mhanainn: Baarool Twoaie) an dara cnoc is airde in Oileán Mhanann, ag 483 méadar.

Catagóir:Cnoic
Catagóir:Oileán Mhanann
Baile a' Chladaich

Tá **Baile a' Chladaich** ina bhaile crochtóireachta in Asaint, Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, a bunaíodh le linn na bhFuadach. Tá sé suite in aice leis an Chlais Mhór, (Béarla: *Clashmore*). Ceanglaíonn bóthar beag é leis an B869 a leanas go dtí an teach-solais in aice leis 'an Stór'.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
An Druim Beag

Tá **an Druim Beag** (nó **Drombaig**) ina bhaile crochtóireachta in Asaint, Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd. Tá sé suite ar an mbóthar B869 idir an Nead (san oirthear) agus Cùl-Cinn an Droma Bhig (san iarthar). Tá Loch Druim Beag in iarthar an bhaile.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Bunreacht Chónaidhm na Rúise

mion|clé
Glacadh le **Bunreacht reatha Chónaidhm na Rúise** (Rúisis: *Конституция Российской Федерации*) i reifreann náisiúnta an 12 Nollaig 1993. Tháinig bunreacht na Rúise i bhfeidhm an 25 Nollaig 1993, ón nóiméad a foilsíodh é go hoifigiúil. Ghlac sé ionad iar-Bhunreachta Shóivéadaigh an 12 Aibreán 1978 de chuid Phoblacht Shóivéadach Fheidearálach Shóisialach na Rúise i ndiaidh ghéarchéim bhunreachtúil na Rúise sa bhliain 1993.

As na vótálaithe cláraithe uile, ghlac 58,187,755 duine (nó 54,8%) páirt sa reifreann. Vótáil 32,937,630 (54,5%) díobh i bhfabhar ghlacadh an Bhunreachta.

## Dearbhú Glactha
Dearbhú Glactha:
:*"Táimid, daoine ilnáisiúnta Chónaidhm na Rúise, atá aontaithe ag comhchinniúint ar ár dtalamh, ag bunú chearta an duine agus saoirsí, síochána sibhialta agus comhaontaithe, ag coimeád aontacht an stáit a bunaíodh go stairiúil, ag gabháil ar aghaidh le prionsabal an chomhionannais agus prionsabal fhéinchinntiúchán na ndaoine, a dtugtar d'aitheantas dóibh go huilíoch, ag tabhairt urraime do chuimhne na sinsearach atá tar éis grá don Mháthairthír agus creideamh sa mhaith agus sa cheart a chur in iúl dúinn, ag athbhunú neamhspleáchas ardcheannasach na Rúise agus ag dearbhú neart a boinn dhaonlathaigh, ag déanamh ár ndícheall chun leas agus rathúnas na Rúise a chinntiú, ag gabháil ar aghaidh le freagracht as ár Máthairthír a bhí ann roimh an nglúin láithreach agus na glúine atá le teacht, ag tabhairt aitheanta dúinnse mar chuid de phobal an domhain, tar éis Bunreacht Chónaidhm na Rúise a ghlacadh."*

## Struchtúr
[mion|clé|[Dmitri Anatolyevich Medvedev|Dmitri Medvedev ag tógáil mhionn an uachtaráin lena lámh ar an mBunreacht, an 7 Bealtaine 2008.]]

Tá an bunreacht roinnte ina dhá chuid.
### Cuid a hAon
# Bunúsaigh an Chórais Bhunreachtúil
# Cearta agus Saoirsí an Duine agus an tSaoránaigh
# An Córas Cónaidhmitheach
# Uachtarán Chónaidhm na Rúise
# Tionól na Cónaidhme
# Rialtas Chónaidhm na Rúise
# Na Breithiúna
# Féinrialtas Áitiúil
# Leasuithe agus Athchóirithe Bunreachta

### Cuid a Dó
# Forálacha Deiridh agus Idirthréimhseacha

## Tagairtí

Catagóir:Polaitíocht na Rúise
Catagóir:Stair na Rúise
Catagóir:Bunreachtanna de réir tíortha
Ralph Vaughan Williams

Ba chumadóir Sasanach é **Ralph Vaughan Williams** (12 Deireadh Fómhair 1872 – 26 Lúnasa 1958).

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1872
Catagóir:Básanna i 1958
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda
Catagóir:Bailitheoirí amhrán
Catagóir:Cumadóirí Sasanacha
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Fir
Catagóir:Gloucestershire
Catagóir:Ré Victeoiriach
Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha
Maksim Sidorov

Lúthchleasaí Rúiseach is ea **Maksim Viktorovich Sidorov** (Rúisis: Максим Викторович Сидоров; rugadh an 13 Bealtaine, 1986), a bhfuil iomrá air mar chaiteoir meáchain. An t-urchar is fearr a rinne sé 21.45 méadar..

## Gairm

* **2011**
Bhuaigh Sidorov a chéad bonn idirnáisiúnta craobhchomórtais nuair a chaith sé 20.55m don bhonn cré-umha ag Craobhchomórtais na hEorpa faoi dhíon i bPáras. Chaith sé 21.45m ar an 22ú Iúil chun Comórtas Náisiúnta na Rúise a bhuachan.. Chiallaigh sé seo gur thóg sé áit David Storl agus Aleksandr Lobynya mar an lúthchleasaí is fearr san Eoraip agus sa Rúis sa bhliain 2011.

* **2010**
Theip go dona ar Shidorov áit a fháil sa chluiche ceannais i gcur an mheáchain ag an 13ú IAAF Craobh Domhanda Lúthchleasaíochta, nuair a chríochnaigh sé sa 7ú háit sa ghrúpa cáilíochta, agus sa 14ú háit as an iomlán le hurchar 19.88m

## Éachtaí

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1986
Catagóir:Lúthchleasaithe Rúiseacha
Catagóir:Daoine beo
Christian Cantwell

Is lúthchleasaí cáiliúil é **Críostaí Cantwell** (rugadh 30 Meán Fómhair, 1980 in Jefferson City, Missouri). Caitheann sé an "shot"
 
## Gairm

An caith is fearr riamh atá aige ná 22.54 méadar, nó 73 ft 11 ½ i, a chaith sé i Gresham, Oregon ar 5 Meith, 2004. An séásúr is fearr a bhí aige ná 2006, nuair a chaith sé 8 de na 10 throws is faide i rith na bliana.

Bhuaigh sé bonn airgid i 2008 Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh i mBéising, an tSín ar 15 Lúnasa 2008 le caith 21.09 méadar ar chúl an buaiteoir óir, Tomasz Majewski na Polainne.
 
Ag an Craobh Domhanda mBeirlín i 2009, fuair sé an ceann is fearr ar Majewski le caitheamh 22.03 méadar chun an bonn óir a thógaint

## Saol Pearsanta

Rugadh é i Jefferson City, Missouri, agus d'fhreastail Eldon High School i Eldon. I 2003, d'fhreastail sé ar Ollscoil Missouri. Phós sé lúthcleasaí Teri Steer, agus tá leanbh amháin acu, Jackson Daniel.
 
## Éachtaí

## Tagairtí

Catagóir:Lúthchleasaithe Meiriceánacha
Reese Hoffa

Is lúthchleasaí Meiricánach é **Reese Hoffa** (a rugadh 8 Deireadh Fómhair 1977 in Evans, Georgia).

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Lúthchleasaithe Meiriceánacha
Fréamh (Carachtar Sínise)

right|thumb|Ón gcarachtar Sínise do mháthair 妈 is féidir linn dhá chuid a bhreathnú. Is é 女 nǚ, an chuid sa dath dearg, a chiallaíonn 'bean'. Is é 马 mǎ, an chuid ar dheis sa dath dubh a chiallaíonn 'capall'. Is ar an taobh clé atá fréamh shéimeantach an charachtair (bean- an mháthair) agus, sa chás áirithe seo, freastálaíonn sé mar aicmitheoir foclóra.
Is éard is **fréamh Sínise** ann (Béarla: *radical* ó *radix* na Laidine: , rud a chiallaíonn "fréamh") ná comhpháirt de charachtar Sínise. Is féidir an téarma bheith ag tagairt do bhun-eilimint séimeantach an charachtair, nó le haon ghné, nó, gné ar bith is cuma a bunús nó a cuspór.

Catagóir:Carachtair Sínise
Catagóir:Kanji