open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1972

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1972**, a thosaigh ar 14 Bealtaine 1972 agus chríochnaigh ar 3 Meán Fómhair 1972. B'í an 86ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 18ú huair.

## Foirne
*Laighin
**Baile Átha Cliath
**Cill Chainnigh
**Cill Dara
**An Iarmhí
**Laois
**Loch Garman
**Uíbh Fhailí

*Mumhan:
*An Chlár
*Corcaigh
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann

*Connacht:
*Gaillimh

*Uladh:
**Aontroim

*An Bhreatain:
**Londain

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1972
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1973

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1973**, a thosaigh ar 13 Bealtaine 1973 agus chríochnaigh ar 2 Meán Fómhair 1973. B'í an 87ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Luimneach an comórtas don seachtú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1973
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1977

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1977**, a thosaigh ar 5 Meitheamh 1977 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1977. B'í an 91ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 23ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1977
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1978

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1978**, a thosaigh ar 30 Aibreán 1978 agus chríochnaigh ar 3 Meán Fómhair 1978. B'í an 92ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 24ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ciarraí
*Cill Chainnigh
*Cill Dara
*An Chlár
*Corcaigh
*Gaillimh
*An Iarmhí
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1978
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1979

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1979**, a thosaigh ar 27 Bealtaine 1979 agus chríochnaigh ar 2 Meán Fómhair 1979. B'í an 93ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 11 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 21ú huair.

## Foirne
*Baile Átha Cliath
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Gaillimh
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1979
Forchiníochas

Is éard is **forchiníochas** ann ná an chruinneshamhail (Gearmáinis:*Weltanschauung*) go bhfuil grúpa áirithe, leithéidí 'an forchiníoch geal', níos fearr ó nádúr ná a chéile.

## Tagairtí

## Nótaí

Catagóir:Ciníochas
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1983

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1983**, a thosaigh ar 30 Bealtaine 1983 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 1983. B'í an 97ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 23ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1983
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1985

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1985**, a thosaigh ar 26 Bealtaine 1985 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1985. B'í an 99ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Uíbh Fhailí an comórtas don dara huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1985
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1986

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1986**, a thosaigh ar 1 Meitheamh 1986 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 1986. B'í an 100ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 26ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1986
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1981

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1981**, a thosaigh ar 24 Bealtaine 1981 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 1981. B'í an 95ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Uíbh Fhailí an comórtas don chéad uair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Gaillimh
*An Iarmhí
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1981
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1980

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1980**, a thosaigh ar 2 Bealtaine 1980 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 1980. B'í an 94ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don dara huair.

## Foirne
*Baile Átha Cliath
*Cill Chainnigh
*Cill Dara
*An Chlár
*Corcaigh
*Gaillimh
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1980
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1987

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1987**, a thosaigh ar 24 Bealtaine 1987 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 1987. B'í an 101ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don tríú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1987
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1988

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1988**, a thosaigh ar 22 Bealtaine 1988 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1988. B'í an 102ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don ceathrú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1988
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1989

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1989**, a thosaigh ar 21 Bealtaine 1989 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1989. B'í an 103ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 23ú huair.

## Foirne
*Laighin:
**Baile Átha Cliath
**Cill Chainnigh
**An Iarmhí
**Laois
**Loch Garman
**Uíbh Fhailí

*Mumhan:
**Ciarraí
**An Chlár
**Corcaigh
**Luimneach
**Port Láirge
**Tiobraid Árann

*Uladh:
**Aontroim
**Doire
**An Dún

*Connacht:
**Gaillimh

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1989
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1991

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1991**, a thosaigh ar 19 Bealtaine 1991 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1991. B'í an 105ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 24ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ceatharlach
*Ciarraí
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Doire
*An Dún
*Gaillimh
*An Iarmhí
*Laois
*Loch Garman
*Londain
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1991
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1990

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1990**, a thosaigh ar 13 Bealtaine 1990 agus chríochnaigh ar 2 Meán Fómhair 1990. B'í an 104ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 27ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ciarraí
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*An Dún
*Gaillimh
*An Iarmhí
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1990
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1994

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1994**, a thosaigh ar 1 Bealtaine 1994 agus chríochnaigh ar 3 Meán Fómhair 1994. B'í an 108ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 19 bhfoireann páirt. Bhuaigh Uíbh Fhailí an comórtas don tríú huair.

## Foirne
*Laighin:
**Baile Átha Cliath
**Ceatharlach
**Cill Chainnigh
**Cill Mhantáin
**An Iarmhí
**Laois
**Loch Garman
**An Mhí
**Uíbh Fhailí

*Mumhan:
**Ciarraí
**An Chlár
**Corcaigh
**Luimneach
**Port Láirge
**Tiobraid Árann

*Uladh:
**Aontroim
**An Dún

*Connacht:
**Gaillimh
**Ros Comáin

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1994
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1996

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1996**, a thosaigh ar 5 Bealtaine 1996 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1996. B'í an 110ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh Loch Garman an comórtas don séú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ceatharlach
*Ciarraí
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*An Dún
*Gaillimh
*An Iarmhí
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*An Mhí
*Port Láirge
*Ros Comáin
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1996
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1997

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1997**, a thosaigh ar 18 Bealtaine 1997 agus chríochnaigh ar 14 Meán Fómhair 1997. B'í an 111ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh An Chlár an comórtas don tríú huair.

## Foirne
*Laighin:
**Baile Átha Cliath
**Cill Chainnigh
**An Iarmhí
**Laois
**Loch Garman
**An Mhí
**Uíbh Fhailí

*Munhan:
**Ciarraí
**An Chlár
**Corcaigh
**Luimneach
**Port Láirge
**Tiobraid Árann

*Uladh:
**Aontroim
**Doire
**An Dún

*Connacht:
**Gaillimh
**Ros Comáin

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1997
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1998

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1998**, a thosaigh ar 24 Bealtaine 1998 agus chríochnaigh ar 13 Meán Fómhair 1998. B'í an 112ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh Uíbh Fhailí an comórtas don ceathrú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1998
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2001

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2001**, a thosaigh ar 7 Bealtaine 2001 agus chríochnaigh ar 9 Meán Fómhair 2001. B'í an 115ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 17 bhfoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 25ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2001
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2002

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2002**, a thosaigh ar 27 Aibreán 2002 agus chríochnaigh ar 8 Meán Fómhair 2002. B'í an 116ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 21 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 27ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2002
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1999

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 1999**, a thosaigh ar 22 Bealtaine 1999 agus chríochnaigh ar 12 Meán Fómhair 1999. B'í an 113ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 17 bhfoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 28ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ciarraí
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Doire
*An Dún
*Gaillimh
*Laois
*Loch Garman
*Londain
*Luimneach
*Port Láirge
*Ros Comáin
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 1999
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2000

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2000**, a thosaigh ar 6 Bealtaine 2000 agus chríochnaigh ar 10 Meán Fómhair 2000. B'í an 114ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 26ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ceatharlach
*Ciarraí
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Doire
*An Dún
*Gaillimh
*Laois
*Loch Garman
*Londain
*Luimneach
*Nua-Eabhrac
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2000
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2003

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2003**, a thosaigh ar 3 Bealtaine 2003 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 2003. B'í an 117ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 22 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 28ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2003
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2004

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2004**, a thosaigh ar 2 Bealtaine 2004 agus chríochnaigh ar 12 Meán Fómhair 2004. B'í an 118ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 22 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 29ú huair.

## Foirne
*Laighin:
*Baile Átha Cliath
*Ceatharlach
*Cill Chainnigh
*Cill Dara
*Cill Mhantáin
*An Iarmhí
*Laois
*Loch Garman
*An Mhí
*Uíbh Fhailí

*Mumhan:
*Ciarraí
*An Chlár
*Corcaigh
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann

*Uladh:
*Aontroim
*Doire
*An Dún
*Londain
*Nua-Eabhrac

*Connacht:
*Gaillimh

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2004
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2005

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2005**, a thosaigh ar 15 Bealtaine 2005 agus chríochnaigh ar 11 Meán Fómhair 2005. B'í an 119ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 30ú huair.

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2005
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2009

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2009**, a thosaigh ar 30 Bealtaine 2009 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 2009. B'í an 123ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 32ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Gaillimh
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2009
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2010

Ba chomórtas iománaíochta í **[[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann]] 2010**, a thosaigh ar 22 Bealtaine 2010 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 2010. B'í an 124ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 26ú huair.

## Foirne
*Aontroim
*Baile Átha Cliath
*Ceatharlach
*Cill Chainnigh
*An Chlár
*Corcaigh
*Gaillimh
*Laois
*Loch Garman
*Luimneach
*Port Láirge
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Catagóir:Iománaíocht i 2010
Treehouse of Horror XXI

Craoladh an ceathrú heipeasóid, **"Treehouse of Horror XXI"**, den dara sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 7 Samhain 2010. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 8.19 milliún duine ar an eipeasóid.

Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an t-aonú heipeasóid is fiche a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 22)
Catagóir:Treehouse of Horror (sraith theilifíse)
William Pitt, 1ú Iarla Chatham

Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é **William Pitt**, 1ú Iarla Chatham, a rugadh ar an 15 Samhain 1708 – 11 Bealtaine 1778. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1708
Catagóir:Básanna i 1778
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
The Fight Before Christmas

Craoladh an t-ochtú heipeasóid, **"The Fight Before Christmas"**, den dara sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 5 Nollaig 2010. Scríobh Deb Lacusta agus Dan Castellaneta an eipeasóid seo. D'fhéach 9.54 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 22)
Jerry Lewis

B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Jerry Lewis** (rugadh **Jerome Levitch** nó **Joseph Levitch** ar an 16 Márta, 1926 agus fuair bás ar an 20 Lúnasa, 2017 . 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1926
Catagóir:Básanna in 2017
Sammy Davis Jr.

Ba Mheiriceánach é **Samuel George Davis Jr.** a rugadh ar an 8 Nollaig, 1925 agus a fuair bás ar an 16 Bealtaine, 1990. 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Nua-Eabhrac
Catagóir:Daoine a rugadh i 1925
Catagóir:Básanna i 1990
Eugene McCarthy

Polaiteoir Gael-Mheiriceánach ab ea **Eugene Joseph McCarthy** (rugadh 29 Márta, 1916 agus fuair bás ar an 10 Nollaig, 2005).

Catagóir:Daoine a rugadh i 1916
Catagóir:Básanna in 2005
Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Básanna de bharr galair
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dírbheathaisnéisithe
Catagóir:Eagarthóirí Meiriceánacha
Catagóir:Filí Meiriceánacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Minnesota
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Bart Stops to Smell the Roosevelts

Craoladh an dara heipeasóid, **"Bart Stops to Smell the Roosevelts"**, den tríú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 2 Deireadh Fómhair 2011. Scríobh Tim Long an eipeasóid seo. D'fhéach 6.19 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 23)
Politically Inept, with Homer Simpson

Craoladh an deichiú heipeasóid den tríú sraith is fiche de *[[The Simpsons]]*", **Politically Inept, with Homer Simpson**",  ar an 8 Eanáir 2012. Scríobh John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 5.07 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 23)
Adventures in Baby-Getting

Craoladh an tríú heipeasóid, **"Adventures in Baby-Getting"**, den cheathrú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 4 Samhain 2012. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 5.65 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 24)
Treehouse of Horror XXIV

Craoladh an dara heipeasóid, ***"Treehouse of Horror XXIV"***, den cúigiú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 6 Deireadh Fómhair 2013. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 6.42 milliún duine ar an eipeasóid.

Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an ceathrú heipeasóid is fiche a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 25)
Catagóir:Treehouse of Horror (sraith theilifíse)
Labor Pains

Craoladh an cúigiú heipeasóid, ***"Labor Pains"***, den cúigiú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 17 Samhain 2013. Scríobh Don Payne agus Mitchell H. Glazer an eipeasóid seo. D'fhéach 4.08 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 25)
Jan von Werth

Ginearál Gearmánach ba ea Johann Graf von Werth (1591-1652), ar a dtugtar **Jan von Werth** de ghnáth.

## Scéal Jan is Griet
Mar dhuine óg bocht le linn an Chogaidh Tríocha Bliain, bhí Jan von Werth ina chónaí i Köln. Cé go raibh sé bocht, ba mhian leis dul chun cinn a dhéanamh. Thit sé i ngrá le Griet, cailín álainn a bhí ina searbhónta i dteach ceannaí shaibhir. Deirtear go bhfaca sé den chéad uair í nuair a bhí sé ag tabhairt aire do na capaill sa mhargadh ina mbíodh sise ag ceannach an bhia gach lá. Bhí seisean ag iarraidh í a phósadh, ach bhí sí ag iarraidh duine saibhir a phósadh ina áit, agus chuir sí chun siúil é.

Tar éis di é a dhiúltú, chuaigh sé san arm agus thaistil sé tríd an Eoraip, chomh fada ar shiúl ó Köln agus ó Ghriet agus ab fhéidir leis dul. Saighdiúir cumasach calma a bhí ann agus le himeacht aimsire, d'éirigh sé go maith cáiliúil. Thosaigh sé mar shaighdiúir coise coitianta ach ag deireadh an chogaidh bhí sé ina ghinearál marcshlua. 
Fuair sé bua mór ar na Francaigh ag Caisleán Ehrenbreitstein ar an Réin i ngar do Koblenz, a d'oscail an Réin don trádáil arís. Bhí sé seo uafásach tábhachtach do Köln agus dá bhrí sin, d'fhill sé ar an mbaile mar laoch.
Bhí gach duine ann chun an laoch a fheiceáil, bhí geataí an bhaile oscailte, agus eisean ag marcaíocht go bródúil ar chapall ard tríd an mbaile buíoch. Nuair a shroich sé áit an mhargaidh ar a raibh cuimhne aige as laethanta a óige, thug sé faoi deara bean íseal ag díol torthaí le taobh an bhóthair. Níor chreid sé a dhá shúil – Griet a bhí ann.mion|Jan van Werth, Aldegundiskirche in Kaarst-BüttgenD'fhéach sé síos uirthi agus dúirt sé, i dteanga áitiúil Köln,
‘Jriet, wä et hätt jedon!’ - 'Griet, dá mbeadh sé déanta agat!' (= Dá mbeifeá do mo phósadh)
Arsa sise, ‘Jan, wä et hätt jewoss!’ - Jan, dá mbeadh a fhios agam!

Agus ní raibh críoch shona ar an scéal - deirtear gur mharcaigh sé ní b'fhaide is d'fhág sé í tar éis sin agus nach bhfaca sí arís é.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1591
Catagóir:Básanna i 1652
Catagóir:Cogadh Tríocha Bliain
Catagóir:Daoine Gearmánacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Paigraití

Is ceantar Gréagach í **Paigraití** (Gréigis: Παγκράτι) atá suite i gCathair na hAithne.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na Gréige
Pay Pal (sraith Simpsons)

Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, **"Pay Pal"**, den cúigiú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 11 Bealtaine 2014. Scríobh David H. Steinberg an eipeasóid seo. D'fhéach 3.66 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 25)
Blazed and Confused

Craoladh an seachtú heipeasóid, **"Blazed and Confused"**, den séú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 16 Samhain 2014. Scríobh Carolyn Omine agus William Wright an eipeasóid seo. D'fhéach 6.70 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 26)
Corn Nioclás Mac Riocaird

Comórtas agus duais iomána é **Corn Nioclás Mac Riocaird** nó **Corn Mac Riocaird** (Béarla: *Nicky Rackard Cup*), atá eagraithe ag Cumann Lúthchleas Gael do na contaetha as "Sraith 4", nó na foirne atá níos laige sa spórt.

Tá an corn ainmnithe i ndiaidh Nioclás Mac Riocaird, duine de na hiománaithe ab fhearr riamh.

## Cluichí ceannais

### Buaiteoirí

Catagóir:Craobhacha iomána
Catagóir:Coirn CLG
Catagóir:Craobhchomórtais spóirt
Corn Uí Rinn 2006

B'é **[[Corn Uí Rinn]] 2006** an dara heagrán den Corn Uí Rinn ó bunaíodh an comórtas in 2005. Thosaigh an corn ar an 3 Meitheamh 2006 agus chríochnaigh sé ar an 6 Lúnasa 2006.

## Foirne
* Aontroim
* Ceatharlach
* Ciarraí
* Cill Dara
* Cill Mhantáin
* An Dún
* Londain
* Maigh Eo
* An Mhí
* Ros Comáin

## Tagairtí

Catagóir:Corn Uí Rinn
Catagóir:Iománaíocht i 2006
Corn Uí Rinn 2008

B'é **[[Corn Uí Rinn]] 2008** an ceathrú eagrán den Corn Uí Rinn ó bunaíodh an comórtas in 2005. Thosaigh an corn ar an 28 Meitheamh 2008 agus chríochnaigh sé ar an 3 Lúnasa 2008.

## Foirne
* **Grúpa 2A**: Cill Mhantáin, Iarmhí, Ros Comáin
* **Grúpa 2B**: Ceatharlach, An Dún, Londain
* **Grúpa 2C**: Ciarraí, Maigh Eo, An Mhí
* **Grúpa 2D**: Ard Mhacha, Cill Dara, Doire

## Tagairtí

Catagóir:Corn Uí Rinn
Catagóir:Iománaíocht i 2008
Corn Uí Rinn 2009

B'é **[[Corn Uí Rinn]] 2009** an cúigiú eagrán den Corn Uí Rinn ó bunaíodh an comórtas in 2005. Thosaigh an corn ar an 9 Bealtaine 2009 agus chríochnaigh sé ar an 11 Iúil 2009.

## Foirne
* Ceatharlach
* Ciarraí
* Cill Dara
* Cill Mhantáin
* Doire
* An Dún
* Iarmhí
* Maigh Eo

## Tagairtí

Catagóir:Corn Uí Rinn
Catagóir:Iománaíocht i 2009
My Fare Lady

Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, **"Walking Big & Tall"**, den séú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 15 Feabhra 2015. Scríobh Marc Wilmore an eipeasóid seo. D'fhéach 2.67 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 26)
Rick Sanchez

Is é **Rick Sanchez** ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite *[[Rick and Morty]],* guthaithe ag Justin Roiland agus Ian Cardoni. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Pilot". Tá an charachtair bunaithe ar Emmet Brown ó *[[Back to the Future]]*.

Is athair Beth Smith agus an seanathair Morty agus Summer é. Tá Rick léirithe mar eolaí craiceáilte.

## Tagairtí

Catagóir:Rick and Morty
Wallace Wolodarsky

Is scríbhneoir agus stiúrthóir teilifíse, mar aon le stiúrthóir scannáin agus aisteoir glóir é **Wallace Wolodarsky** *(nó Wally Wolodarsky)*. Bhí sé ina scríbhneoir agus stiúrthóir roinnt eipeasóidí don sraith theilifíse *[[The Simpsons]]* é, agus bhí sé ina aisteoir don scannáin *[[Rushmore (scannán)|Rushmore]]* agus *[[The Darjeeling Limited]]*, mar aon lena aisteoir glóir don 'Fantastic Mr. Fox* agus *A Dog's Purpose*. 

==*The Simpsons''==

### Liosta eipeasóidí scríofa le Wallace Wolodarsky

Scríobh Wallace Wolodarsky roinnt eipeasóidí The Simpsons idir 1990 agus 1993 leis a chomhpháirtí scríbhneoireachta Jay Kogen, a leanas san áireamh:

*"Homer's Odyssey"
*"Krusty Gets Busted"
*"Treehouse of Horror"
*"Bart the Daredevil"
*"Old Money"
*"Like Father, Like Clown"
*"Lisa the Greek"
*"Bart's Friend Falls in Love"
*"Treehouse of Horror III"
*"Last Exit to Springfield"

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scríbhneoirí The Simpsons
Catagóir:Scríbhneoirí teilifíse Meiriceánacha
Catagóir:Stiúrthóirí teilifíse Meiriceánacha
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh Giúdach
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam Emmy
Tinteán (iris)

Iris Ghael-Astrálach ar líne is ea **Tinteán**. Foilsíonn an iris ailt, léirmheasanna agus filíocht. I mBéarla atá an chuid is mó den ábhar ach foilsítear ábhar Gaeilge freisin. 

Is é an Australian Irish Heritage Network a chuireann *Tinteán* amach. Roimhe sin d’fhoilsigh an grúpa céanna *Táin*, iris chlóite a raibh ábhar den chineál céanna le léamh uirthi.

Is é an cuspóir atá ag *Tinteán* féiniúlacht Ghael-Astrálach a chothú agus aird a thabhairt ar chúrsaí sóisialta, cultúir, polaitíochta agus reiligiúin a mbeadh suim ag Gael-Astrálaigh agus ag inimircigh Éireannacha iontu. Cuireann an iris roimpi cuntas a thabhairt ar théamaí móra na deoraíochta agus an lonnaithe agus scagadh a dhéanamh ar scéalta comhaimseartha na ndaoine a tháinig ó Éirinn go dtí an Astráil. 

## Féach freisin
* Feasta
* Comhar
* An Gael

## Tagairtí

## Naisc
* Suíomh idirlín na hirise

Catagóir:Meáin na Gaeilge
Macklemore

Is ceoltóir rap ó Seattle, Washington, S.A.M. é **Benjamin Hammond Haggerty** (Rugadh é 19ú Meitheamh 1983). Tugadh **Macklemore** mar leasainm stáitse air.

Is Gael-Mheiriceánach é. 

Is í Tricia Davis a bhean chéile. Phós siad i 2015.

## Disocliosta
* *The Language of My World* (2005)
* *Gemini* (2017)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Bolling, Alabama

Is é **Bolling** pobal neamhchorpraithe i gContae Butler, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá.  

## Gailearaí

Íomhá: Bolling_church2.jpg|deas|250px|thumb|Eaglais Bolling, 2006.



## Stair

## Tíreolaíocht

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Nuacht Georgiana 

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Contae Butler, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Butler, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
McKenzie, Alabama

Is é **McKenzie** baile i gContaetha Butler agus Conecuh, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá.  Bhí 508 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

## Gailearaí

## Stair

## Tíreolaíocht

## Déimeagrafaic

## Oideachas

Is K-12 scoil lonnaithe i McKenzie é Mckenzie High School.

## Daoine Iomráiteacha

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Contae Butler, Alabama
Catagóir:Contae Conecuh, Alabama
Catagóir:Bailte in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Butler, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Conecuh, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Wendy Testaburger

Carachtar ficseanúil is ea **Wendy Testaburger** sa tsraith theilifíse Mheiriceánach beoite *[[South Park]]*. Tá sí guthaithe ag April Stewart.  Bhí sí ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Cartman Gets an Anal Probe". Chonacthas í ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh *South Park* den chéad uair ar 13 Lúnasa 1997.

Catagóir:South Park
Catagóir:Carachtair i gcartúin
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1997
Leptis Magna

Ba chathair iomráiteach í ** Leptis Magna** (nó *Lepcis*; Sa Neo-Phúnais *lpqy*) i Libia (de chuid) na Róimhe. Ar dtús, ba chathair Phúnach í, ach mhéadaigh an impire Severus Septimius (r. 193-211) gur as an chathair é ó dhúchas í. Bhí an  *Legio III Augusta* lonnaithe anseo d'fhonn an chathair a chosaint i gcoinne ionraí na mBeirbeireach. agus tar éis díscaoilte an léigiún faoi Ghordian III i 238, bhí sábháilteacht na cathrach i mbaol ruathar, sa chuid is deireanaí den 3ú haois.
clé|mion|250x250px|Léarscáil de Leptis Magna

## Féach freisin
* Leptis Magna Músaem
* An Áirse de Septimius Severus i Leptis Magna
* Volubilis
* Caesarea
* Thysdrus
* Cirta
* Thamugadi
* Lambaesis

## Leabharliosta
* Bullo, Silvia. *Provincia Afraic: le città e il territorio dalla caduta di Cartagine ar Nero*. Editore L ' erma di Bretschneider. Roma,2002 8882651681
* De Miro, Ernesto & Antonella Polito. *Leptis Magna. Dieci anni di scavi archeologici nell limistéar Foro del Vecchio. I livelli phoenicians, punici e romani*. L ' erma di Bretschneider, Rom 2005, 88-8265-309-9.
* Floriani Squarciapino, Maria. *Leptis Magna*. Raggi, Basel 1966 (Ruinenstädte Nordafrikas 2).
* Kreikenbom, Detlev, "Leptis Magna vor der arabischen Eroberung," i Detlev Kreikenbom, Franz-Christoph Muth, Joerg Thielmann (hg), *Arabische Christen – Christen i Arabien* (Frankfurt am Main u.a., Peter Lang, 2007) (Nordostafrikanisch / Westasiatische Studien, 6), 35-54.
* Mommsen, Theodore. *Na Cúigí ar an Impireacht Rómhánach*. Barnes & Noble Ed. Nua-Eabhrac, 2003
* Robin, Daniel. *An Luath-Eaglaisí san Afraic Thuaidh* (An Naofa Síol). Tamarisk Foilseacháin. Chester, 1993 978 0 9538565 3 4
* Richard Williamson. *Barrington Atlas de na gréige agus na Róimhe Domhan*, (0-691-03169-X), lch.&#x20;35.
* .

## Naisc sheachtracha
* Suíomh gréasáin cuimsitheach, ag an seandálaí ag obair ar an suíomh
* Livius.org: Lepcis Magna 
* An Suíomh is Mó ag Leptis Magna – Fhonn Satailíte ar Google Maps
* An sorcas (barr) agus amphitheatre ag Leptis Magna – Fhonn Satailíte ar Google Maps
* Grianghraf iomlán clúdach Leptis Magna
* CS1 maint: Il-ainmneacha: údair liosta (nasc)
* Oifigiúil UNESCO leathanach
* Grianghraif, suíomh ar léarscáil agus eolais
* Libyan Réabhlóid agus NATO Propaganda – An Poll Bpost 
* 360 céim Grianghraf Lánléargais
William Butler

Ba mhílísteoir Meiriceánach é **Captaen William Butler** (1759 - 20 Márta 1818) a throid i gCogadh Creek. Ainmníodh an contae  Butler, Alabama i gcuimhne air.

## Tagairtí

Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Catagóir:Cogadh Creek
Butler
Catagóir:Básanna i 1818
Jacob Zuma

Is polaiteoir san Afraic Theas é **Jacob Zuma**, a rugadh ar 12 Aibreán 1942. Uachtarán na hAfraice Theas ab ea é sna blianta 2009–2018.  Táinsíodh as caimiléireacht é.
[clé|mion|agóid frithchaimiléireacht agus frith-Zuma i g[Cape Town sa bhliain 2017]]
Tagraítear do Zuma uaireanta lena thúslitreacha **JZ** agus lena ainm treibhe **Msholozi**. Uachtarán ar an gComhdháil Náisiúnta Afracach (ANC) a bhí ann freisin. 

Tháinig Cyril Ramaphosa i gcomharbacht air ar 14 Feabhra 2018. 

I mí Mheán Fómhair 2021, rinne Cúirt Bhunreachtúil na hAfraice Theas achainí an iar-Uachtaráin Jacob Zuma a dhíbhe go scanrúil chun a rialú a 
aisiompú agus é á phianbhreith go 15 mhí sa phríosún mar gheall ar dhíspeagadh an cheartais
## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hAfraice Theas
Catagóir:Daoine a rugadh i 1942
Catagóir:Daoine beo
Glencoe, Alabama

Is é **Glencoe** cathair i gContaetha Calhoun agus Etowah, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 5,135 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

## Stair

 
## Tíreolaíocht

## Déimeagrafaic

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh idirlín oifigiúil

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Contae Calhoun, Alabama
Catagóir:Contae Etowah, Alabama
Catagóir:Cathracha in Alabama
Catagóir:Cathracha i gContae Calhoun, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Calhoun, Alabama
Catagóir:Cathracha i gContae Etowah, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Etowah, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha in Appalachia
Contae

[mion|Contaetha in [Iowa]]
Is roinn riaracháin tíre é **contae** nó **condae** ().

## Tagairtí

Catagóir:Rialtas
George Grenville

Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é **George Grenville** a rugadh ar an 14 Deireadh Fómhair 1712 – 13 Samhain 1770. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1712
Catagóir:Básanna i 1770
Catagóir:Buckinghamshire
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:Básanna de bharr ailse
Catagóir:Fir
Catagóir:Oifigigh rialtais
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha
Peter Tatchell

Is feachtasóir cearta daonna Briotanach, rugadh ar an 25 Eanáir 1952 san Astráil é **Peter Gary Tatchell**. 

Catagóir:Daoine Astrálacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
William Shaw (scoláire Gaelach)

Scoláire Gaelach, scríbhneoir, ministir agus  cléireach de chuid Eaglais Shasana ba **William Shaw** (1749-1831). Tá sé aitheanta freisin mar chara agus bheathaisnéisí Samuel Johnson. Meastar go bhfuil an  páipéar  a scríobh sé daoi obair Mhic a' Phearsain  (Conspóid  Oisín) fós ina iniúchadh maith mar anailís chriticiúil.

## Saol
Rugadh Shaw ar 3 Feabhra 1749 ag Clachaig i bparóiste na Cille Móire, Eilean Arainn. Cuireadh oideachas air ag Inbhir Àir agus ag Ollscoil Ghlaschú, áit ar bhain sé M. A. amach sa bhliain 1772. Ar fhágáil na hollscoile dó chuaigh sé go Londain, áit a raibh sé fostaithe ag ceannaí mar theagascóir. Chuir sé aithne a ar an Dr. Samuel Johnson, agus bhí sé ar cheann den bhicle litríochta a bhuail le chéile ag Bolt Court agus Streatham Park.

### Oibreacha eile

Shaw chomh maith leis sin d ' fhoilsigh:
* *Cuimhní cinn ar an Saol agus a Scríobh ... an Dr. Samuel Johnson, ina bhfuil go leor luachmhar Bunaidh Litreacha, agus roinnt suimiúil scéalta, dá liteartha agus sóisialta naisc. Ar an iomlán fíordheimhnithe ag maireachtáil fianaise* (anon.), Londain, 1785. Shaw ar na foinsí bhí Thomas Davies, agus Johnson é féin ar a chuid déileálacha le Thomas Osborne.
* *Moltaí maidir le Plean Náisiúnta Oideachais, le Barúlacha ar na Hiarmhairtí is dócha neamh-descript Methodism agus Scoileanna dé domhnaigh*; Folctha, 1801.
* *An Saol Hannah Níos mó, le Athbhreithniú Criticiúil a dhéanamh ar a cuid Scríbhinní*, Londain, 1802. Faoin ainm cleite "an Rev. Sir Archibald MacSarcasm, bart." Mar chuid de na "Blagdon conspóid", an leabhar le fios go bhfuil roinnt de Hannah Níos mó's ba chóir an obair a dhóitear.

## Tagairtí

* bhfearann poiblí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1749
Catagóir:Básanna i 1831
Ohatchee, Alabama

Is é **Ohatchee** baile i gContae Calhoun, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 1,138 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.

## Stair

## Tíreolaíocht

## Déimeagrafaic

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh idirlín oifigiúil

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Bailte in Alabama
Catagóir:Contae Calhoun, Alabama
Catagóir:Bailte i gContae Calhoun, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Calhoun, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Bailte Alabama bunaithe sa bhliain 1956
Catagóir:Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1956
Catagóir:Achar cathrach Anniston-Oxford
Catagóir:Bailte in Appalachia
Cusseta, Alabama

Is é **Cusseta** baile beag i gContae Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1980.  Measadh 123 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

## Stair
D'eascair ainm an bhaile ón ainm don áit seo de réir treibh Meiriceánach Dhúchasach Creek, *[[Cusseta]]* (nó *Kasihta*).

## Tíreolaíocht

### Aeráid

## Déimeagrafaic

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Contae Chambers, Alabama
Catagóir:Bailte i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Bailte Alabama bunaithe sa bhliain 1853
Catagóir:Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1853
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Bailte in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Bailte sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Bailte in Appalachia
Lanett, Alabama

Is cathair i gContae Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é **Lanett**. Measadh 6,393 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

D'eascair ainm an chathair ón comhcheangal na ainmneacha Lafayette Lanier agus Theodore Bennett, bunaitheoirí West Point Manufacturing Company.

## Stair

## Tíreolaíocht

### Aeráid

## Déimeagrafaic

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh idirlín oifigiúil

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Cathracha lonnaithe ar bhruacha na habhann Chattahoochee
Catagóir:Contae Chambers, Alabama
Catagóir:Cathracha i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Cathracha in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Cathracha in Appalachia
Catagóir:Abhainn Chattahoochee
John C. Calhoun

Ba pholaiteoir agus an 7ú Leasuachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, mar aon le Seanadóir  ó Charolina Theas ó 1845 go 1850 é **John C. Calhoun** (18 Márta 1782 - 31 Márta 1850). B'é ina leasuachtarán de John Quincy Adams ó 1825 go 1829, agus de Andrew Jackson ó 1829 go 1832.

Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Calhoun, Alabama.

Ba de bhunadh Scotach () é.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1782
Catagóir:Básanna i 1850
Catagóir:Contae Calhoun, Alabama
Catagóir:Críostaithe
Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fealsúna Meiriceánacha
Catagóir:Feirmeoirí
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá
Catagóir:Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Státrúnaithe Mheiriceá
Valley, Alabama

Is é **Valley** an chathair is mó daonra i gContae Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1980.  Measadh 9,377 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

## Stair

## Tíreolaíocht

### Aeráid

## Déimeagrafaic

## Oideachas

## Iompar

## Daoine Iomráiteacha
*Gary Barns, imreoir NFL
*Jennifer Chandler, a bhuaigh bonn óir sna Cluichí Oilimpeacha 1976 i Montréal
*Josh Evans, imreoir NFL
*Lemanski Hall, imreoir NFL
*John Copeland, imreoir NFL
*Bill McGhee, iarimreoir Philadelphia Athletics
*Marcus Pollard, imreoir NFL
*Mike Potts, imreoir leis an Milwaukee Brewers
*K. Lee Scott, cumadóir Críostaí

## Gailearaí

File:Valley High School Valley Alabama.JPG|Ardscoil Valley
File:Valley Alabama West Point Stevens Plant.JPG|Slí isteach chun na monarcha teicstíle West Point Stevens
File:Valley Alabama West Point Stevens Water Tower.JPG|Túr uisce ag an mhonarcha teicstíle West Point Stevens



## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh idirlín oifigiúil

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Achar cathrach Columbus-Auburn-Opelika
Catagóir:Contae Chambers, Alabama
Catagóir:Cathracha i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Cathracha Alabama bunaithe sa bhliain 1980
Catagóir:Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1980
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Cathracha in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Cathracha in Appalachia
Sufraigéid

mion|timpeall 1910
Ba mhná iad na **sufraigéidí** sa 19ú agus 20ú haois a thacaigh an ceart do mhná chun vótáil i dtoghcháin.  
mion|Mrs Lilian Metge,  Irish Linen Centre, Lisburn Museum

### Gníomhaíochas
Bhailigh an ghluaiseacht in Éirinn mná as gach aicme, tráth a raibh éiginnteacht agus corraíl ar fud na hÉireann. D’aontaigh an ghluaiseacht mná (ar bhealach), bíodh siad Caitliceach, Protastúnach, Náisiúnach nó Aontachtach, Poblachtánach nó Dílseach. I measc na mná in Éirinn, bhí Hanna Sheehy Skeffington, Margaret Cousins, Elizabeth Bell, Winifred Carney, Margaret Mc Coubrey, agus Dorothy Evans.mion|LondainBhí gluaiseacht cead vótála mór i dTuaisceart Éireann agus reáchtáil siad feachtas míleata. Mar shampla, ar an chéad lá de Lúnasa 1914, rinne scata sufraigéidí faoi cheannasaíocht Mrs Lilian Metge iarracht Ardeaglais Lios na gCearrbhach a phléascadh. 

### Polaitíocht
Cuireadh stop leis an bhfeachtas ar 4 Lúnasa 1914 nuair a bhris an Chéad Chogadh Domhanda amach.

Ar an 6 Feabhra 1918 sa Ríocht Aontaithe, ritheadh an t*Acht um Ionadaíocht an Phobail*. Tugadh mar sin an vóta do mhná sa Bhreatain agus in Éirinn don chéad uair. Ach ní mór dóibh coinníollacha áirithe a shásamh ..,níos sine ná 30 bliain d’aois, agus sealúchas acu, nó níos minice, maoin ag a bhfear céile.

B’éigean do mhná in Éirinn fanacht le neamhspleáchas na tíre le cead iomlán vóta a bhaint amach i 1922 ach ó shin i leith.
## Féach freisin

* Sufraigéidí
* Léig na hÉireann um Cheart Vótála do Mhná

## Naisc sheachtracha

* Tá a scéalta á n-inse sa dráma *Shrieking Sisters*.

## Tagairtí

Catagóir:Sufraigéidí
Catagóir:Feiminigh
Catagóir:Mná
Catagóir:Cearta na mban
Douglas Arant

Ba dlíodóir i mBirmingham, Alabama é **Douglas Arant** (19 Bealtaine 1897 - Deireadh Fómhair 1987) a rugadh i Waverly, Alabama.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a d'fhreastail Yale Law School
Catagóir:Daoine ó Contae Lee, Alabama
Catagóir:Daoine ó Birmingham, Alabama
Catagóir:Daoine a rugadh i 1897
Catagóir:Básanna i 1987
John McDade Howell

Ba uachtarán na hollscoile East Carolina University é **John McDade Howell** (28 Eanáir 1922 - 3 Eanáir 2016). 

Bhí sé ina uachtarán na hollscoile ó 1982 go 1987.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Uachtaráin East Carolina University
Catagóir:Daoine ó Contae Chambers, Alabama
Catagóir:Daoine ó Five Points, Alabama
Catagóir:Daoine a rugadh i 1922
Catagóir:Básanna in 2016
Johannes Vermeer

Ealaíontóir Dúitseach ab ea **Johannes Vermeer**, (Deireadh Fómhair 1632 – Nollaig 1675).

Catagóir:Daoine a rugadh i 1632
Catagóir:Básanna i 1675
Catagóir:Péintéirí Ollannacha
John Stuart, 3ú hIarla Bhòid

Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é **John Stuart, 3ú hIarla Bhòid** a rugadh ar an 25 Bealtaine 1713 – 10 Márta 1792. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1713
Catagóir:Básanna i 1792
Catagóir:Acadóirí Briotanacha
Catagóir:Daoine as Dún Éideann
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht ollscoile
Catagóir:Polaiteoirí Albanacha
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Emmeline Pankhurst

Ba ghníomhaí polaitiúil Briotanach agus ceannaire an ghluaiseacht sufraigéid Briotanach í **Emmeline Pankhurst** (rugadh *Goulden* i Moss Side, Manchain ar an 15 Iúil 1858 – 14 Meitheamh 1928). 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1858
Catagóir:Básanna i 1928
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Daoine as Manchain
Catagóir:Feiminigh Shasanacha
Catagóir:Mná sa pholaitíocht
Catagóir:Sóisialaithe
Catagóir:Sufraigéidí Sasanacha
Thomas Pelham-Holles, 1ú Diúc Newcastle-upon-Tyne

Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é **Thomas Pelham-Holles**, 1ú Diúc Newcastle-upon-Tyne (21 Iúil 1693 – 17 Samhain 1768). 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1693
Catagóir:Básanna i 1768
Catagóir:Acadóirí Briotanacha
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht ollscoile
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Beatrix Potter

Scríbhneoir Sasanach a rugadh i Kensington, Londain ab ea **Helen Beatrix Potter** (28 Iúil 1866 – 22 Nollaig 1943). 

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1866
Catagóir:Básanna i 1943
Pápa Gréagóir I

Bhí **Gréagóir I** nó **Naomh Gréagóir Mór** (540 – 12  Márta, 604) mar phápa ar an Eaglais Chaitliceach ó 3 Meán Fómhair 590 go 12 Márta 604.

Catagóir:Básanna i 604
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Mistigh
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Pápa Bonifatius IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Bonifatius IV** (*Boniface* i mBéarla agus i bhFraincis, *Bonifacio* in Iodáilis). 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 550
Catagóir:Básanna i 615
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Beinidicteach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Adeodatus I

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Adeodatus I**. 

Catagóir:Básanna i 618
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Sabinian

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Sabinian**. 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 606
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Bonifatius V

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Bonifatius V** (*Boniface* i mBéarla agus i bhFraincis, *Bonifacio* in Iodáilis) 

Catagóir:Básanna i 625
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Severinus

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Severinus**. 

Catagóir:Básanna i 640
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Eoin IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Eoin IV** (*Ioannes IV* i Laidin). 

Catagóir:Básanna i 642
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí
Abanda, Alabama

Is pobal neamhchorpraithe é **Abanda** atá suite i gContae Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1915.  Measadh 192 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

## Stair
Bunaíodh an sráidbhaile seo nuair a shroich an t-iarnród Atlanta, Birmingham and Atlantic Railroad (ABandA) go dtí an pointe sin.

## Tíreolaíocht

### Aeráid

## Déimeagrafaic

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Alabama
*
Catagóir:Contae Chambers, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra i gContae Chambers, Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1915
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Bailte in Appalachia
Pápa Honorius I

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Honorius I**. 

Catagóir:Básanna i 638
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Family Guy (séasúr 16)

Craoladh an **séú séasúr déag** *[[Family Guy]]* idir an 1 Deireadh Fómhair, 2017 agus an 20 Bealtaine, 2018 ag tosú le "Emmy-Winning Episode".

Bhí Danny Trejo, Ian McKellen, Kristen Bell, Louis C.K., Bill Maher, Ty Burrell, Julie Bowen agus Sofía Vergara le feiceáil mar aíonna i rith an séasúr seo.

## Eipeasóidí

## Tagairtí

Catagóir:Family Guy
Daria Gavrilova

Is imreoir leadóige ón Astráil í **Daria Gavrilova**. Rugadh í ar an 5 Márta 1994. 

Catagóir:Imreoirí leadóige Mná
Catagóir:Daoine a rugadh i 1994
Catagóir:Daoine beo
William Cavendish, 4ú Diúc Devonshire

Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é **William Cavendish, 4ú Diúc Devonshire** a rugadh ar an 8 Bealtaine 1720 – 2 Deireadh Fómhair 1764. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1720
Catagóir:Básanna i 1764
Catagóir:Ard-Leifteanaint na hÉireann
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Uaisleacht Eorpach