Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)

Is ealaíontóir Éireannach é **James Fitzpatrick**, a rugadh sa bhliain 1944. Is fearr aithne air as saothar mionchruinn a bhí spreagtha ó thraidisiún ealaíonta Ceilteach na hÉireann. Mar sin féin, is é a phíosa aonair is cáiliúla ná portráid dhéthonach de Che Guevara a cruthaíodh i 1968, bunaithe ar ghrianghraf cáiliúil le Alberto Korda.

## Luathshaol
Rugadh Jim Fitzpatrick i mí na Nollag 1944 do James agus Elizabeth Fitzpatrick (née O'Connor). Phós a thuismitheoirí i gCabrach, bruachbhaile thuaidh Bhaile Átha Cliath, i Meitheamh 1943. Le linn tréimhse tinnis óige, léigh Fitzpatrick agus tharraing sé sa leaba, chomh maith lena mháthair agus a shin-aintín ag insint dó scéalta faoi na Tuatha Dé Danann, Cú Chulainn agus Fionn MacCumhaill .  Fuair sé a chuid oideachais i gColáiste na bProinsiasach , Baile Mhic Gormáin, Contae na Mí, díreach lastuaidh de Bhaile Átha Cliath.  Fóta-iriseoir ba ea a athair agus is garmhac é leis an gcartúnaí polaitíochta Thomas Fitzpatrick.  

## Gairmréim

mion| Portráid de Phádraig Whelan (2022)
Ba é an phortráid ghrafach de Che Guevara, a bhí bunaithe ar an ngrianghraf a thóg Alberto Korda i 1960, dar teideal *Guerrillero Heroico*, an saothar ba luaithe a rinne Fitzpatrick, sa bhliain 1968. Bhuail Fitzpatrick le Guevara 5 bliana roimhe sin i gCill Chaoi. le linn chuairt Guevara chun a shinsearacht Éireannach a rianú. Ar dtús, rinne sé féin iarracht an póstaer a dháileadh, roghnaigh Fitzpatrick cóipcheart a bhaint den íomhá ionas go bhféadfadh grúpaí den eite chlé é a úsáid go saor, ag rá "I literally wanted it to breed like rabbits. I wanted it to spread."

Sa bhliain 1978, scríobh sé agus mhaisigh sé leabhar darbh ainm *The Book of Conquests*, ag athinsint timthriall de mhiotas na hÉireann ó Lebor Gabála Érenn. Insítear sa leabhar na finscéalta faoi theacht Thuatha Dé Danann go hÉirinn agus a gcomhrac leis na Fir Bholg. I measc na léaráidí tá obair scrollaithe agus snaidhmobair Cheilteach mhionsaothraithe, agus ar an ábhar sin bhain Fitzpatrick cáil amach. Tá an dara leabhar, *The Silver Arm*, bunaithe ar ghníomhartha Nuadu Airgetlám agus Lugh ina dtroid leis na Fomóraigh. 

Tá saothar ealaíne curtha le chéile ag Fitzpatrick do bhannaí ar nós Thin Lizzy lena n-áirítear an lógó d'albam 1975 Fighting (a thaispeántar go minic ar an stáitse ina dhiaidh sin agus a úsáidtear ar albaim tiomsaithe agus marsantachtaí)  agus a n-albam *[[Jailbreak (albam)|Jailbreak]]* i 1976, don albam 2000 *Faith. agus Courage* le Sinéad O'Connor, don singil *The Darkness* 2003, *Christmas Time (Don't Let the Bells End)*,  Clúdach albam 2013 an bhanna miotail dhubh Ioruach *The Underground Resistance* le *Darkthrone*, 2013, agus thóg sé an grianghraf do chlúdach an albaim *Deep Blue* le Louise Patricia Crane in 2020. Choimisiúnaigh *CityJet* é in 2007 chun íomhánna a chruthú a léiríonn cultúr, miotaseolaíocht, stair agus tírdhreacha na hÉireann.

Sa bhliain 2011, d’fhógair Fitzpatrick go raibh sé i gceist aige an ghrafaic íocónach dhearg agus dhubh de Che Guevara a chur faoi chosaint chóipchirt. Luaigh sé úsáid "crass commercial" na híomhá dá chinneadh agus bheartaigh sé an cóipcheart agus gach ceart a thabhairt ar láimh, go buan, do theaghlach Guevara i gCúba. Tá an íomhá ar fáil saor in aisce fós trí shuíomh Gréasáin Fitzpatrick le haghaidh úsáide neamhthráchtála. D’eisigh An Post stampa ar a bhfuil íomhá Fitzpatrick de Guevara in 2017 chun 50 bliain ó foilsíodh é a chomóradh. 

I mí an Mheithimh 2023, d’eisigh Fitzpatrick *Ancient Ireland, Land of Legend*, a chéad chnuasach le 40 bliain.

## Bualadh le Guevara in Éirinn
Dar le Fitzpatrick, agus é ina mhac léinn sna déaga i gColáiste Mhic Gormáin d'oibrigh sé i rith an tsamhraidh i dteach tábhairne Óstán na Mara i gCill Chaoi, baile a mháthar. Maidin amháin shiúil Che Guevara isteach le beirt Chúbach. D’fhiafraigh sé de Fitzpatrick cad ba cheart dó a ól, agus moladh uisce beatha Éireannach le huisce dó. D'aithin Fitzpatrick é láithreach mar gheall ar an spéis a bhí aige i Réabhlóid Chúba . Agus é eolach ar dhiaspóra na hÉireann agus ar stair na hAirgintíne, chuir Fitzpatrick ceist neamhshoiléir ar Che faoina fhréamhacha. Dúirt Che le Fitzpatrick go raibh Gaeilge ag a sheanmháthair agus gur as Gaillimh dá shin-seanmháthair Isabel, agus gur as Corcaigh dá mhuintir eile .

Bhí an sloinne Gaeilge "Ó Loingsigh" ar athair Guevara freisin. Cuireann Fitzpatrick síos ar Che mar "fiosrach" faoi Éirinn *from a revolutionary point of view*, agus deir sé gur fhógair Che a "*great admiration*" ar an bhfíric sin, dar leis, gurbh í Éire an chéad tír í a chaith cuing an choilíneachais di féin;  "*to shake off the shackles of the British Empire*". De réir dealraimh, bhí Che sáinnithe ar eitilt thar oíche ó Mhoscó go Cúba agus thuirling sé  ag Aerfort na Sionainne, áit a raibh bunáit athbhreoslaithe ag an aerlíne Shóivéadach Aeroflot. Toisc nach raibh sé in ann imeacht mar gheall ar cheo tiubh, ghlac Che agus na Cúbaigh a bhí leis an lá saor le haghaidh cuairt "neamhoifigiúil ". Ba é an taithí seo, dar le Fitzpatrick, a thug an spreagadh dó gníomhartha Che amach anseo a leanúint, lena n-áirítear a mhisean mífhortúnach, chun na Bolaive.

I mí na Nollag 2008, d'fhógair Jim Fitzpatrick, in éineacht leis an staraí áitiúil Anne Holliday agus le Comhlucht Forbartha Aerfort Neamhchustam Na Sionna Teoranta, pleananna chun comóradh a dhéanamh ar chuairt Guevara ar Éirinn, agus go sonrach ar an tréimhse a chaith sé i Luimneach. Tá pleananna luatha dírithe ar thaispeántas de chuairt Guevara ag Músaem na Cathrach, agus ina dhiaidh sin cruthú "marc buan" a shamhlaíonn a chuid ama a chaith sé ag teach tábhairne Hanratty Hotel's – White House i gceantar na Sionnainne. Mhínigh Fitzpatrick an tionscnamh mar seo a leanas "ba mhaith linn comóradh a dhéanamh ar an bhfíric gur chaith Che Guevara roinnt uaireanta an chloig an-tábhachtach dá shaol anseo … is dócha gurbh é seo an buille scoir deireanach ag Che. 

## Saol pearsanta
Bhí Fitzpatrick i gcomhpháirtíocht agus pósta le Deirdre le breis agus fiche bliain; fuair siad colscaradh ina dhiaidh sin. Tá cónaí ar Fitzpatrick ar Bhóthar na Búrcach i gCill Fhionntain ar leithinis Bhinn Éadair ó na 1970idí, in árasán a bhí ina stiúideo aige ina dhiaidh sin, i dteach athchóirithe mháistrí scoile, agus ansin ar ais ina árasán. Bhí triúr clainne ag an teaghlach, beirt acu i mbun gnó leis an ealaíontóir. Eisíonn a mhac is óige, Redmond, priontaí de shaothar Fitzpatrick ó Chalifornia,   agus tá raon scaifeanna, Lile, ainmnithe ag a iníon, as a sheanmháthair agus clóbhuailte lena shaothar ealaíne

## Saothair roghnaithe

### Leabhair

* *An Leabhar Conquests* 1978 , 1991 
* *An Lámh Airgid* (1981) 
* *Clann Lir* (le Michael Scott) (1992) 
* *Erinsaga.* *Péintéireachtaí Miotaseolaíochta Jim FitzPatrick*

### Dearadh

* Domhan Cheiltigh

### Punanna

* *Ceilteach*
* *An Leabhar Conquests* (1984)
* *Éire Ársa, Tír na Finscéalta* (2023) 

## Féach freisin

* Eealaín na hÉireann

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Agallamh le Jim Fitzpatrick le Aleksandra Mir, 3 Eanáir, 2005.
* Nasc Luimnigh *Leader* Che Guevara a mharcáil, 4 Nollaig, 2008
* Dánlann Jim Fitzpatrick le beathaisnéis agus leabhair ealaíne ar Inside Your ART

Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Maisitheoirí Éireannacha
Catagóir:Fir