open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Coláiste Dáibhéid

Is meánscoil ghairmoideachais measctha atá lonnaithe i nGoirtín Dronnach, Gort an Tobair, Caisleán an Bharraigh, Contae Mhaigh Eo, Poblacht na hÉireann, é **Coláiste Dáibhéid**. 

## Stair
[deas|mion|302x302px|[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad, circa. 1878]]
Osclaíodh an scoil sa bhliain 1984. "An Tech" a thugtaí uirthi. Ní ba dhéanaí, thug Joe Ó Longáin, an príomhoide, College Dáibhéid ar an scoil mar cheap sé go raibh drochmheas ar an bhfocal "tech". Bhí sé chomh maith a tugadh isteach an éide scoile, an chéad in aon scoil gairmoideachais in Éirinn mar a dúirt sé "a bhí léiriú ar rudaí atá le teacht." Joe ní longáin a fuair bás i mí iúil 2006, agus i 2011 Davitt College ainmnithe i gcuid nua halla spóirt tar éis dó.

Ainmníodh an scoil i ndiaidh Mícheál Dáibhéad, phoblachtach Éireannach agus talúntais feachtasóir a bunaíodh an Irish National Land League. Bhí sé chomh maith le ceannaire an lucht oibre, Baile Riail polaiteoir agus mar Chomhalta Parlaiminte (MP). Chuaigh sé i mbun feachtais le haghaidh Baile Riail agus bhí sé ina ally dlúth Charles Stewart Parnell, ceannaire an Páirtí Parlaiminteach na Héireann, go dtí an páirtí scoilt thar Parnell ar cholscaradh agus chuaigh Davitt an frith-Parnellite Héireann Cónaidhm Náisiúnta.

Bhí an scoil á reáchtáil faoi údarás an choiste GAIRMOIDEACHAIS chontae go dtí mí iúil 2013 nuair a bhí sé in ionad ag an ETB.

Mac léinn a d ' fhreastail ar Davitt College darb ainm Shane Gavin ní chaill lá amháin scoile sa spás de 13 bliain ó shin a thosaigh sé ar an mbunscoil.

Davitt Choláiste bhí ar cheann de na chéad scoileanna i Bpoblacht na Héireann a thabhairt isteach Pholaitíocht agus an Tsochaí mar an Ardteistiméireacht ábhar i meán fómhair 2016, leis an chéad scrúdú a bheidh ar siúl i mí an Mheithimh 2018.

Mic léinn ó Davitt College cuairt ar an Tsaimbia chomh maith le scoil eile do chúiseanna carthanachta i 2017.

An scoil is comhalta reatha í de Mhaigh Eo, Shligigh agus Liatroma ETB.

## Foireann
I mí Lúnasa 2017 bhí thart ar 80 ball foirne, ar an láthair prionsabal é Bernedette 'Bernie' Rowland agus an leas-phríomh - é Ger King.

### Liosta de na príomhoidí

## Áirítear ar alumni suntasacha
* Alan Dillon, iar-Ghaelach peileadóir do Mhaigh Eo (2003-2017).
* Ray Moylette, dornálaí gairmiúil.
* Diarmuid O'Connor, peileadóir Gaelach do Mhaigh Eo.

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Meánscoileanna in Éirinn
Coirloscadh

deas|mion|280x280px| Eachtra coirloiscthe in Kyoto na Seapáine
Is éard is **coirloscadh** ann ná maoin a chur trí thine  d'aon turas. Cé go mbaineann sé le foirgnimh go hiondúil, is féidir an téarma a úsáid freisin nuair a chuirtear rudaí eile trí thine, mar shampla mótarfheithiclí, báid, nó fiú foraoisí. De ghnáth, rangaítear an coirloscadh mar fheileonacht, agus gearrtar pionós níos déine nuair a chuirtear daoine i gcontúirt. Má tharlaíonn bás mar thoradh ar an gcoirloscadh, is féidir an ciontóir a chúiseamh i ndúnmharú nó i ndúnorgain. Is minic gur calaois árachais is údar le eachtraí coirloiscthe. Sna cásanna seo, cuireann duine a mhaoin féin trí thine, ansin insíonn sé nó sí bréag faoi chúis na tine chun airgead a bhailiú ó pholasaí árachais.

Tugtar *coirloisceoir* ar dhuine a dhéanann coirloscadh. De ghnáth, úsáidtear *luathaitheoir* (mar shampla peitreal nó ceirisín) chun tinte a adhaint, a thiomáint, agus a stiúradh, agus is cuid thábhachtach d'imscrúduithe dóiteáin é iarmhair ó shubstaintí den sórt seo a bhrath agus a aithint.

## Tagairtí

Catagóir:Foréigean
Catagóir:Tine
Striapachas

deas|250px|thumb|Striapachas
Seirbhísí gnéasacha i gcomaoin íocaíochta is ea **striapachas**.

## Tagairtí

Catagóir:Striapachas
Buirgléireacht

deas|250px|thumb|Buirgléireacht
Is iontráil mídhleathach an foirgneamh chun coir, gadaíocht go háirithe, a dhéanamh í **buirgléireacht**. 

Catagóir:Coirpeacht
Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin

Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é **Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin** (Béarla: *Newry, Mourne and Down District Council*), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Ceantair an Dúin agus Comhairle an Iúir agus Mhúrn,  agus clúdaíonn sí an chuid is mó d'oirdheisceart Thuaisceart Éireann. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh chruthú Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, ar an 1 Aibreán 2015.

## Cathaoirligh

### Cathaoirleach

### Leas-Chathaoirleach

## Comhairleoirí
Chun críche toghcháin tá an chomhairle roinnte i seacht Limistéar Toghcheantar (LTC):

### Láidreacht na bPáirtithe

### Comhairleoirí de réir toghlimistéar

† Nótaí : 
*Comhthoghadh Killian Feehan ar 13 Samhain 2023 mar d'éirigh Michael Savage
* Comhthoghadh Helena Young i mBealtaine 2024 mar chuaigh Andrew McMurray sa Tionól Thuaisceart Éireann
* Comhthoghadh 	Martin Hearty in Márta 2025 mar chuaigh Aoife Finnegan sa Tionól Thuaisceart Éireann



*Le haghaidh tuilleadh sonraí a fheiceáil féach [[Toghcháin Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, 2023]].*

## Daonra
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 171,533 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2011 .

## Polasaí Dátheangachais na Comhairle
Bhí Comhairle an Iúir agus Mhúrn uathúil, i measc na n-údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann, sa mhéid is go raibh polasaí daththeangachais aici. Ghlac Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin a cumhachtaí iomlána agus a freagrachtaí reachtúla orthu féin ar an 1 Aibreán 2015. Ag éirí as Airteagal 7.1 den Chairt Eorpach um Theangacha Réigiúnacha nó Mionlaigh (CETRM), ghlac an Chomhairle nua go raibh uirthi féin 'Polasaí Dátheangachais Chomhairle an Iúir & Múrn' a chur i bhfeidhm freisin.

Deirtear faoi 'Airteagal 7 - Cuspóirí agus prionsabail' den CETRM an méid seo a leanas; "I dtaca le teangacha réigiúnacha nó mionlaigh, laistigh de na críocha ina n-úsáidtear na teangacha sin, agus i gcomhréir leis an staid ina bhfuil gach teanga, fothóidh na Páirtithe a mbeartais, a reachtaíocht agus a gcleachtas ar na cuspóirí agus na prionsabail seo a leanas:
(a) na teangacha réigiúnacha nó mionlaigh a aithin mar fhriotal ar an saibhreas cultúrtha;
(b) limistéar geografach gach teanga réigiúnach nó mionlaigh a urramú d'fhonn a chinntiú nach mbeidh rannáin riaracháin atá ann cheana nó rannáin riaracháin nua ina gconstaic ar an teanga réigiúnach nó mhionlaigh atá i gceist a chur chun cinn."
## Tagairtí

Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann
Pápa Innocentius III

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Innocentius III**. 

Catagóir:Básanna i 1216
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Robáil

deas|250px|thumb|Robáil
Is gníomh réadmhaoin a thógáil go neamhdhleathach as duine nó áit le fórsa í **robáil**. 

Catagóir:Coirpeacht
Don Stark

Is aisteoir teilifíse Meiriceánach é **Donald** **'Don**" **Stark** a rugadh ar 5 Iúil 1954.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
George Wendt

B'aisteoir Meiriceánach é **George Robert Wendt III** (17 Deireadh Fómhair, 1948 - 20 Bealtaine 2025 ). 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Catagóir:Básanna in 2025
Cluichí an Chomhlathais 2022

Cuireadh **Cluichí an Chomhlathais 2022** ar siúl in Birmingham, Sasana ó 27 Iúil go dtí an 7 Lúnasa 2022.

## Rannpháirtíocht

Ghlac 72 náisiún páirt i gCluichí an Chomhlathais in 2022:

## Spóirt

## Boinn
}}|wikitable sortable|6em|5em}};" |Ór
! scope="col" style="background-color:silver; width:;" |Airgead
! scope="col" style="background-color:#cc9966; width:;" |Cré-umha
! scope="col" style="width:;" |Iomlán
|-
| rowspan="1" |1
| align="left" | An Astráil (AUS)
|67
|57
|54
|178
|-
| rowspan="1" |2
| align="left" | Sasana (ENG)
|57
|66
|53
|176
|-
| rowspan="1" |3
| align="left" | Ceanada (CAN)
|26
|32
|34
|92
|-
| rowspan="1" |4
| align="left" | An India (IND)
|22
|16
|23
|61
|-
| rowspan="1" |5
| align="left" | An Nua-Shéalainn (NZL)
|20
|12
|17
|49
|-
| rowspan="1" |6
| align="left" | Albáin (SCO)
|13
|11
|27
|51
|-
| rowspan="1" |7
| align="left" | An Nigéir (NGR)
|12
|9
|14
|35
|-
| rowspan="1" |8
| align="left" | An Bhreatain Bheag (WAL)
|8
|6
|14
|28
|-
| rowspan="1" |9
| align="left" | An Afraic Theas (RSA)
|7
|9
|11
|27
|-
| rowspan="1" |10
| align="left" | An Mhalaeisia (MAS)
|7
|8
|8
|23
|-
|11-43
|Náisiún Eile
|41
|56
|59
|156
|- class="sortbottom"
! colspan="2" |Iomlán
!280
!282
!314
!876
|}

## Tagairtí

Catagóir:Cluichí an Chomhlathais
Catagóir:2022
Aibítrí Seoirseacha

mion|clé|Litreacha Seoirsise
mion|clé|Lámhscríbhinn le script Nuskhuri ón 10ú haois

I stair fhada litríocht na Seoirsia cumadh **trí aibítir Sheoirseacha** (Seoirsis: ქართული დამწერლობა *kartuli damts'erloba*) chun an tSeoirsis agus na teangacha Cairtvéalacha eile a scríobh. In aibítir an lá inniu, tá 33 litir ann a chuirtear i bhfoclóirí agus liostaí san ord céanna atá in aibítir na Gréigise. 

Go dtí seo, is iad Inscríbhinní Bir el Qutt ón mbliain AD 430 an scríbhneoireacht i Seoirsis is sine dá bhfuil teacht uirthi. Rinneadh na hinscríbhinní seo i mainistir Sheoirseach sa Phalaistín ag baint úsáide as an aibítir ar a dtugtar **Asomtavruli**. De réir a chéile d'oibrigh an aibítir **Nuskhuri** ina hionad go dtí an 9ú haois. Mhair seal na haibítre Nuskhuri go dtí gur tháinig an aibítir **Mkhedruli**, a bhfuil cruth níos cruinne ar na litreacha, ina hionadsa sa 10ú haois.

Ar 30 Samhain na bliana 2016, chuir UNESCO "traidisiún cultúir beo na dtrí chóras scríbhneoireachta na Seoirsise" ar an liosta úd acu Oidhreacht Chultúir Dholáimhsithe an Chine Dhaonna.
mion|Scríbhinn Asomtavruli ón 10ú haois
mion|An script Mkhedruli mar a scríobh Banríon Tamar na Seoirsia í. Ba chóras scríbhneoireachta na cúirte ríoga í an Mkhedruli tráth, ach is í gnáth-aibítir na tíre anois í.

## Na trí aibítir i stair na Seoirsise

### Asomtavruli

### Nuskhuri

### An aibítir Mkhedruli
Aige seo thíos tá na 33 litir a mbaintear úsáid astu inniu san aibítir Mkhedruli:

Tá 8 litir eile san aibítir Mkhedruli nach n-úsáidtear anois sa tSeoirsis féin a thuilleadh, ach tá cuid díobh in úsáid sna teangacha Cairtvéalacha eile:

## Tagairtí

Catagóir:Aibítrí
Catagóir:An tSeoirsis
Woody Harrelson

Is aisteoir Meiriceánach é **Woodrow Tracy "Woody" Harrelson** a rugadh ar an 23 Iúil, 1961. 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Pharnavaz I na hIbéire

Rí ar Kartli, ríocht Sheoirsiach arsa, ab ea **Pharnavaz I** (Seoirsis: ფარნავაზ I; IPA: |pʰɑrnɑvɑz|). "Ríocht na hIbéire" a tugadh ar Kartli sna foinsí clasaiceacha agus, mar sin, is é an nós ag scoláirí **Pharnavaz as an Ibéir** a thabhairt air ina gcuid scríbhinní. Ba é an chéad nó an dara rí ar an tír de réir na bhfoinsí is sine. Ceapann an chuid is mó de na scoláirí, agus iad ag iniúchadh fhiannais na Meánaoise, go raibh Pharnavaz ina rí sa 3ú haois RC: 302–237 BC dar le Prionsa Vakhushti as Kartli, 299–234 RC da le Cyril Toumanoff agus 284–219 RC dar le Pavle Ingoroqva. Bhí teacht Pharnavaz agus na monarcachta Ibéaraí ceangailte go díreach le bua Alastar Mór ar an Impireacht Acaeiméineach.
mion|Ríocht na hIbéire

## Tagairtí

Catagóir:3ú haois RC
Catagóir:An tSeoirsia
Blake Clark

Is aisteoir agus fuirseoir ar a bhoinn Meiriceánach é **Blake Clark** a rugadh sa bhliain 2 Feabhra 1946.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965

Bhí **Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965** ar an 10ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Bronnadh an comórtas ar Lucsamburg.

## Tíortha
Neachtlainnín

deas|250px|thumb|Neachtlainnín
Is gnó le innill níocháin agus triomadóirí le haghaidh an leas poiblí í **neachtlainnín**.

Catagóir:Níochán
Pápa Urban II

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **an Pápa Urban II**. 

Catagóir:Básanna i 1099
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Beinidicteach
Catagóir:Taidhleoirí
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Louis IX na Fraince

Rí na Fraince ab ea **Laoiseach IX** a rugadh ar an 25 Aibreán 1214 i bPoissy, an Fhrainc agus a fuair bás ar an 25 Lúnasa 1270 san Túinéis.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1214
Catagóir:Básanna i 1270
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Naoimh Francacha
Catagóir:Ríthe na Fraince
Peter Bothwell

Is imreoir leadóige as Tuaisceart Éireann é **Peter Bothwell**. Rugadh é i gCromghlinn, ar 28 Meán Fómhair 1995. 

## Staidrimh gairme

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1995
Catagóir:Daoine beo
Rhea Perlman

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Rhea Jo Perlman ** a rugadh ar an 31 Márta, 1948. 

## Tagairtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Daoine beo
Jacob Rees-Mogg

Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea **Jacob William Rees-Mogg**. Tá sé i bhfad amach ar an eite dheis; Breatimeachtóir agus Eoraisceipteach, creideann sé sa tsaoriomaíocht.  

Chaill sé a shuíochán mar Fheisire Parlaiminte san Olltoghchán 2024.

## Gairm
Rugadh Rees-Mogg i Hammersmith, Londain ar an 24 Bealtaine 1969. Bhí sí seanórtha mar pháiste rinneadh clár faisnéis faoi sa bhliain 1981, agus in aois 12 dó.  D'hfreastail sé ar Eton agus Ollscoil Oxford.

#### Beartaí comhcheilge
Idir 2018-2019, bhí treáaniarrachtaí déanta ag Rees-Mogg a chomhghleacaithe a ghríosú chun tabhairt faoi cheannaire na dTóraithe Theresa May a dhíbirt. Dúirt sé ag anm nach mbeadh i ndán do na Tóraithe ach May a bheith fós ina príomh-aire faoi thoghchán 2020 mura ndéanfaí an deis a thapú fáil réidh léi.

#### Ceannaire Theach na dTeachtaí, 2019-2022
Sa bhliain 2021, thug Rees-Mogg 'teanga iasachta' ar an mBreatnais.  Dúirt sé go raibh “modest quotation in foreign languages” ceadaithe ach nach raibh óráidí iomlána i dteanga eile seachas an Béarla ceadaithe.

#### Aire, 2022-
Sa bhliain 2022, cheap Liz Truss Rees-Mogg mar Aire Gnó agus Fuinneamh.  Thug sé isteach bearta rialaithe nua chun fraiceáil (scoilteadh hiodrálach) a cheadú i Sasana.  Níl sé cinnte go bhfuil an aeráid ag athrú.

## Pearsanta
Is Caitliceach é Rees-Mogg agus go tréan ar son na beatha.

Phós sé Helena Anne Beatrix Wentworth Fitzwilliam de Chair sa bhliain 2007, san Ardeaglais Canterbury agus an t-aifreann i Laidin.

Tá seisear clainne orthu.

## Féach freisin

* Breatimeacht
* An Nualiobrálachas

## Tagairtí


Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Airí rialtais
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Craoltóirí
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Eoraisceiptigh
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe
Catagóir:Pobalóirí
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Somerset
Klaksvík

Is í **Klaksvík** an dara cathair is mó ar Oileáin Fharó. Tá an chathair suite ar chósta thiar theas oileáin Borðoy. Sa bhliain 2015 bhí 4,668 duine ina gcónaí ann. Is í Klaksvík príomhchathair cheantair Norðoyar (nó *Norðuroyggjar*), agus tá calafort mór ann. Is é tionscal an iascaigh an tionscal dúchasach is mó sa cheantar seo.

## Naisc sheachtracha
* Klaksvík (Suíomh oifigiúil)

Catagóir:Bailte ar Oileáin Fharó
Kirstie Alley

B'aisteoir Meiriceánach í **Kirstie Louise Alley** (12 Eanáir, 1951  in Wichita, Kansas - 5 Nollaig 2022). 

Rugadh Kirstie Alley. Bhí sí sa tsraith scannán Look Who's Talking le John Travolta agus Bruce Willis, chomh maith leis na scannáin Star Trek II: The Wrath of Khan, Champions agus Village of the Damned.

Is fearr aithne ar Alley as a cuid oibre ar an gclár grinn Cheers, a chraoltaí ar NBC. Rinne sise páirt Rebecca Howe idir 1987 agus 1991. Bronnadh gradaim teilifíse éagsúla as an obair sin.

Sa bhliain 2018, tháinig Alley sa dara háit ar Celebrity Big Brother 22.

### Bás
Fuair sí bás le hailse ar 5 Nollaig 2022. Bhí sí 71 bliain d'aois. Bhí beirt leanaí aici, William True agus Lillie. I ráiteas a chuir a teaghlach ar na meáin shóisialta ag an am, cuireadh síos uirthi mar mháthair iontach, a thugadh aire na huibhe dá clann i gcónaí.

## Féach freisin

* Cheers
* Celebrity Big Brother 22.

## Tagairtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1951
Catagóir:Básanna in 2022
John Mahoney

B'aisteoir Sasanach de phór na hÉireann é **Charles Jonathan** "**John**" **Mahoney** (a rugadh ar an 20 Meitheamh 1940 i mBlackpool, Lancashire agus a fuair bás ar an 4 Feabhra 2018 i Chicago, Illinois). 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Diaspóra Éireannach
Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Ciorrú ball giniúna ban

Meastar go bhfuil 200 milliún bean ar domhan, idir chailíní agus mhná, a ndearnadh **Ciorrú ball giniúna ban** nó **Ciorrú baill ghiniúna ban** orthu, de réir staitisticí na hEagraíochta Domhanda Sláinte.  Déantar an gníomh seo ar chailíní agus iad faoi bhun 15 bliana d’aois de ghnáth. 

mion|clé|220x220px
mion|clé|220x220px
clé|mion|Oideachas|220x220px
clé|mion|Léarscáil, UNICEF|220x220px

## Modhanna
In amanna baintear an brillín nó déantar páirtshéalú ar an labia. Déantar é go minic faoi choinníollacha míshláinteacha agus de ghnáth ar chailíní in aois 5-8.

Ní bhaineann buntáiste leighis ar bith leis. D’fhéadfadh an gníomh seo a bheith ina chúis le hiarmhairtí fisiciúla nó síceolaíocha ar feadh an tsaoil.

## Stair
Is nós é atá níos sine ná an Chríostaíocht agus Ioslam araon. Cé nach bhfuil baint aige leis an reiligiún, tá baint dhíreach aige leis an bpatrarcacht, agus is bealach é ciorrú ball giniúna ban chun smacht a fháil ar choirp agus ar ghnéasacht na mban.

Inniu.déantar ciorrú ar bhaill ghiniúna ban i roinnt tíortha, san Afraic go háirithe. 

## Polaitíocht
* Chuir an rialtas Trump deireadh a chur le maoiniú i gcomhair eagraíochtaí a thacaíonn leis an gceart chun ginmhillte sa bhliain 2017. 
* Sa Rúis, dí-choiríodh foréigean baile sa bhliain 2017.
* Ritheadh go leor rún sa Pharlaimint na Eorpa inar cáineadh ciorrú baill ghiniúna ban agus an foréigean in aghaidh na mban i gcoitinne. Foilsíodh straitéis AE sa bhliain 2013 i dtaca le deireadh a chur leis an gcleachtas.

## Dlí
Tá an cleachtas in aghaidh an dlí san Aontas Eorpach ach déantar é ar chailíní óga ó chúlra inimirce. Meastar go ndearnadh ciorrú ar bhaill ghiniúna leathmhilliún bean san Eoraip.

## Agóid
Ceiliúrtar an *Lá  Idirnáisiúnta na Neamhfhulaingthe ar Chiorrú Ball Giniúna Ban* ar an 6 Feabhra gach bliain.

Téama 2020ː Deis a thabhairt do chumhacht an aosa óig

Téama 2021ː Níor cheart gur thráth na faillí domhanda é: aontaítear agus gníomhaítear agus maoinítear gníomhaíocht chun deireadh a chur le ciorrú ball giniúna baineann.

## Tagairtí

Catagóir:Mná
Catagóir:Cearta daonna
Catagóir:Foréigean teaghlaigh
Dankmar Adler

[mion|Dhear Adler agus Sullivan an Foirgneamh Wainwright, 1890–91, in [St. Louis, Missouri sa stíl Palazzo.]]
Ailtire agus innealtóir sibhialta a bhí in **Dankmar Adler** (3 Iúil 1844 – 16 Aibreán 1900). Aithnítear thar aon ní eile é as na hilstóraigh a dhear sé le linn na 10 mbliana a chaith sé ag obair i gcomhar le Louis Sullivan ina n-oifigí in Chicago. Rugadh Adler in Stadtlangsfeld sa Ghearmáin. Bhí sé páirteach i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe i Meiriceá. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1844
Catagóir:Básanna i 1900
Catagóir:Ailtirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Giúdaigh Ghearmánacha
Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha
Catagóir:Innealtóirí Meiriceánacha
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Toirbheart an Linbh Íosa sa Teampall

[clé|250px|mion|Toirbheart an Linbh Íosa sa Teampall, le [:Íomhá:Ambrogio Lorenzetti - Presentazione di Gesù al tempio - Google Art Project.jpg|Ambrogio Lorenzetti , 1342, Siena]]
Ceiliúrtar **Toirbheart an Linbh Íosa sa Teampall**, nó **An Taispeáint**, nó **Nochtadh Chríost do na gintlithe** (Malachi 3,1-4 / Lúcás 2,22), ar Lá Fhéile Muire na gCoinneal, nó an 2 Feabhra gach bliain. 

"Machnaímís anseo ar conas mar a thoirbhir an Mhaighdean Mhuire an leanbh Íosa sa Teampall, lá a hainicthe, agus gur ghlac Simeón naofa chuige é in’ ucht agus é ag gabháil a bhuíochais le Dia ó chroí." 

## Féach freisin

* Lá Fhéile Muire na gCoinneal
* Nochtadh Chríost do na saoithe ar an 6 Eanáir

## Tagairtí

Catagóir:Paidrín Páirteach
Catagóir:Féilte Críostaí
Catagóir:Íosa Críost
Catagóir:Leanaí
Buamáil an Bhus M62 (1974)

Ionsaí sceimhlitheoireachta ab ea **[[Buama|Buamáil]] [[Bus|an Bhus]] M62** sa bhliain 1974.  Dúnmharaíodh dhá dhuine dhéag ar an 4 Feabhra 1974 in ionsaí buama ar bhus ar an mótorbhealach M62, Yorkshire, ina raibh baill d'Arm na Breataine ann. I measc na n-íospartach na buamála, maraíodh teaghlach iomlán amháin, Corporal Clifford Haughton, a bhean Linda agus Lee (5) agus Robert (2). Gortaíodh 38.clé|mion|Teaghlach Haughton|299x299px

Bhí an IRA Sealadach freagrach as an mbuamáil.

Bhí an-bhrú curtha ar na bpóilíní teacht ar na daoine a bhí ciontach as gan mhoill. I mí na Nollag 1974, gabhadh Judith Ward, bean leochaileach agus 25 bliain d'aois ag an am. Ciontaíodh í, agus chaith sí ocht mbliana déag faoi ghlas, cé nach raibh baint ar bith aici leis an ionsaí. Ach iomrall ceartais agus ciontú éagórach a bhí ann. Scaoileadh amach í sa bhliain 1992. 

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Catagóir:Yorkshire Thiar
Catagóir:Arm na Breataine
Catagóir:Iomrall ceartais
Hvannasund

Is baile in Oileáin Fharó é **Hvannasund**. Tá sé suite ar chósta thiar oileáin Viðoy. Sa bhliain 2016 bhí 236 duine ina gcónaí sa bhaile.
 

Catagóir:Bailte ar Oileáin Fharó
Nicholas Colasanto

Aisteoir Meiriceánach ab ea **Nicholas Colasanto** a rugadh ar an 19 Eanáir, 1924 – 12 Feabhra, 1985. 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna i 1985
Tom Skerritt

Is aisteoir Meiriceánach é **Thomas Roy "Tom" Skerritt** a rugadh ar an 25 Lúnasa, 1933. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1933
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Michigan
Catagóir:Fir
Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha
Catagóir:Léiritheoirí scannán
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Catagóir:Stiúrthóirí teilifíse Meiriceánacha
Lárionad Lakhta

Is ilstórach  87-stór é **Lárionad Lakhta** nó **an tIonad Lakhta** (Rúisis: Ла́хта це́нтр, *Lakhta tsentr*) a tógadh i gcomharsanacht iarthuaisceart Lakhta i gCathair Pheadair sa Rúis. Is é an foirgneamh is airde san Eoraip, beagnach leathchiliméadar ar airde, nó 462 méadar.

Tógadh an t-ionad sa bhliain 2018. Tá oifigí agus pláinéadlann ann. 
## Tagairtí

## Gailearaí Grianghraf

File:Construction of the foundation under the Tower.jpg|Tógáil an bunús le haghaidh an túr
File:Foundations of the Tower and mixed-use building are ready.jpg|Na fothaí an túr agus an measctha foirgneamh réidh
File:Lakhta Center.jpg|Mí na samhna 2015
File:Лахта-центр (февраль 2016).jpg|Feabhra 2016
File:Лахта-центр (июль 2016).jpg|Iúil 2016
File:Lakhta Center Oktober 2016.jpg|Deireadh fómhair 2016
File:Лахта-центр (декабрь 2016).jpg|Skyscraper ag deireadh na bliana 2016. Airde os cionn leibhéal na farraige: 245 méadar.
File:Лахта-центр (апрель 2017).jpg|Skyscraper i mí aibreáin 2017. Is é an airde 310 méadar.
File:Лахта-центр (май 2017).jpg|Lakhta Lárionad i mí na Bealtaine 2017. Is é an airde 323 méadar.
File:Лахта-центр (сентябрь 2017).jpg|Skyscraper i meán fómhair 2017. Is é an airde 365 cearnach.
File:Lakhta Center orig.jpg|Skyscraper ag deireadh na feabhra 2018, airde 463 méadar
File:Saint Petersburg Lakhta center.jpg|
File:View to Lakhta Center from Lakhta-Olgino Beach 2020-10-17.jpg|Skyscraper i 2020
File:Лахта-центр сверху зимой (2).jpg|Skyscraper i 2021
File:Das Lachta Zentr- Лахта Центр 2H1A1467WI.jpg|Deireadh fómhair 2022
File:Флагштоки у парка 300-летия Санкт-Петербурга. Лахта-центр. Апрель 2023.JPG|Aibreán 2023


 
Catagóir:ilstóraigh
Catagóir:Cathair Pheadair
Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir sa Rúis
Catagóir:Siopalanna
Boeing 737

Is eitleán é an **Boeing 737** atá déanta ag an gcomhlacht Boeing.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Aerárthach
Catagóir:Boeing
Contae Pyeongchang

Contae suite i gCúige Gangwon sa Chóire Theas is ea Pyeongchang. (Cóiréis:평창군) Tá an contae suite 180 km soir ó dheas ó Súl. Tá daonra 43,666 ann.

Óstalfaidh an contae Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 agus Cluichí Parailimpeacha an Gheimhridh 2018.

## Tagairtí

Catagóir:An Chóiré Theas
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha
Peri Gilpin

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Peri Gilpin** a rugadh **Peri Kay Oldham**, a rugadh ar an 27 Bealtaine, 1961.

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Fáil an Linbh Íosa sa Teampall

deas|250px|thumb|Fáil an Linbh Íosa sa Teampall
Eachtra sa saol luath Íosa a chuir Naomh Lúcás síos air sa Soiscéal Lúcáis ab ea **Fáil an Linbh Íosa sa Teampall**. 

Catagóir:Paidrín Páirteach
Gossip Girl

Is clar teilifís simiuil den scoth é **Gossip Girl**. Tá sé suite í dtuaisceart soir sa Nua-Eabhrac í Stáíd Aontaithe. An rud is tábhachtaí sa chlár teilifíse ná an láithreán gréasáin no ‘vlog’ ‘Gossip Girl’ no as Gaeilge ‘Cailín Culchainte’ . Bíonn Cailín Culchainte ag scríobh faoi na deagoirí ata ina gcónaí san áit seo. Tá sé an suimiul mar tá an saol an difruil acu. Tá siad ardnosach agus sabhair. Caitheann siad éadaí déartha agus go minic bíonn siad ag dul amach go clubanna oíche ag ól faoi aois nó ag tógáil drugaí. Cuireann Cailín Culchainte na rudaí a tharlaíonn ina saol are líne agus tugann sé le fios do gach duine eolas leideanna a thabhairt do ‘Cailín Culchainte’

Thosaigh sé nuair a tháinig  Serena Vanderwoodsen ar ais abhaile tar éis sos a thógáil ón saol mór ach ní raibh gach duine sásta mar shampla a ‘priomhchairde’ Blair. Tá Serena ag iarraidh an íomhá a athrú mar chuaigh sí ó smacht roimh an sos. Thosaigh sí ag dul amach le buachaill ciúin Dan agus téann sé ar aghaidh tar éis sin agus sa deireadh pósadh iad.

Na príomhcharachtair ná Serena Vander Woodsen (Blake Lively), Dan Humphry (Penn Badley), Blair Waldorf (Leighton Meester), Nate Archibald (Chace Crawford) agus Chuck Bass (Ed Westwick). Thosaigh ‘Gossip Girl’ í 2006 agus chríochnaigh sé í 2012. Fós tá leannaithe láidir aici agus tá turais cailín culchainte sa Nua-Eabhrac chomh maith le sin.

## Tagairtí

Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2007
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2012
Catagóir:Cláir The CW
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Banbha

I Miotaseolaíocht na nGael, ba í **Banbha** (Sean-Ghaeilge **Banba**), iníon Ernmas de na Tuatha Dé Danann, patrún bhandia na hÉireann, a bhí inti chomh lena dheirfiúr Ériú a bhí mar phatrún de bandia na hÉireann fosta.

Bhí sí mar chuid de thrédhia  tábhachtach de phatrún bandéithe, lena beirt deirfiúracha, Ériu agus Fódhla.  Dar le Seathrún Céitinn, d'adhradh sí Macha, ainmnithe scaití mar iníon Ernmais i dteannta le Banbha, Ériu agus Fódhla.  Dá bhrí sin, bhí an bheirt bhandéithe le feiceáil ar comhchéim.  Chomh maith leis sin, tagraíonn Céitinn le traidisiún gurbh í Banbha an chéad duine a leag cos ar Éirinn tar éis na Díle, in  den fhinscéal Cessair.

In *Tochomlad mac Miledh a hEspain i nErind: no Cath Tailten*, tá gaol ann, nuair a bhí na Milesians ag taisteal ar fud na hÉireann, "bhuail siad le Banba buaiseach i measc a cuid trúpaí sí draíocht ina hóstach ar" ar Senna Sliabh, sliabh clocha de Mes. Aithníonn fonóta an suíomh seo mar a Shliabh Mish i Chorca Dhuibne, Contae Chiarraí.  Tá ithir an réigiún seo neamh-leptic podzol http://www.ucd.ie/sssi/Soils%20of%20Ireland_files/Soils_colour.png. Má tháinig an carachtar Banbha ar an domhan mar diabhia domhan, d'fheadfadh podzol neamh-leptic a bheith mar chineál talún áirithe ina raibh sí mar an díothú.

Bhí an LÉ Banba (CM11), an long atá sa tSeirbhís Chabhlaigh (ach tá sé anois dhíchoimisiúnaithe), ainmnithe as an mbandia.

Ar dtús, d'fhéadfadh sí a bheith ina bandia cogaidh chomh maith le bandia torthúlachta.

## Tagairtí

Catagóir:Tuatha Dé Danann
Catagóir:Bandéithe na nGael
Dúshlán 125

Is comórtas é **Dúshlán 125** atá dírithe ar mhic léinn san ollscoil agus ar dhaltaí meánscoile chun iad a spreagadh chun an Ghaeilge a úsáid i mbealach spraíúil fuinniúil. Triúr atá ar gach foireann agus tugtar tríocha dúshlán do na foirne go léir; 10 gcinn atá indéanta go leor, 10 gcinn atá beagáinín níos deacra agus 10 gcinn gur gá dua a chaitheamh leo. Ní mór don fhoireann na dúshláin go léir a chríochnú laistigh de chaoga uair an chloig. Faigheann siad pointí do gach dúshlán a dhéanann siad agus ní mór dóibh 125 pointe a bhaint amach. Céad fiche cúig an uimhir a roghnaíodh ó tharla go bhfuiltear ag déanamh ceiliúrtha i mbliana ar Bhliain na Gaeilge 2018; 125 bliain ó cuireadh tús an chéad lá le hAthbheochan na Gaeilge. 

Beidh pointe ar leith ar fáil ag brath ar cé chomh “dúshlánach” is atá na Dúshláin  éagsúla. Mar shampla: “Scríobh tvuít faoin bhfáth a dtaitníonn an Ghaeilge leat, úsáid an haischlib #tásécgl". Ní bhronnfar ach dhá phointe ach “Scríobh nó aistrigh alt ar Vicipéid. Ar a laghad 250 focal. Déan cinnte go bhfuil sé cruinn. Seol an nasc chugainn", bronnfar deich bpointe. Seolann na foirne fianaise de gach dúshlán chuig an eagraíocht trí WhatsApp. Má éiríonn le níos mó ná foireann amháin na dúshláin ar fad a dhéanamh, roghnófar buaiteoirí na chéad áite bunaithe ar cé chomh cruthaitheach is a thug siad faoin gcomórtas. m.sh. más é an tasc ná rud éigin a dhearadh, roghnóidh na moltóirí an fhoireann a dhéanann an táirge féin seachas an fhoireann a scríobhann an dearadh ar phíosa paipéir. 

Is comórtas iontach é seo mar ní mór do mhuintir na hÉireann an Ghaeilge a chothú. Mar a deir foireann iontach a ghlac páirt sa Dúshlan tráth - ‘Coinnigh Beo Í!’
Thomas Radclyffe, 3ú Iarla Sussex

mion|243x243px|Armas an 3ú Iarla, Sir Thomas Radclyffe

Fear Ionaid na hÉireann le linn Tréimhse na dTudarach i stair Shasana, agus  príomhchúirteoir le linn  réimis Eilís I, ab ea Thomas Radclyffe (nó Ratclyffe), an 3ú Iarla Sussex (c. 1525-9 Meitheamh 1583).

## Teaghlach
Ba é an mac is sine de Henry Radclyffe, 2ú Iarla Sussex, agus a chéad bhean chéile Elizabeth Howard. B'iad  a seantuismitheoirí máthartha ná Thomas Howard, 2 Séamus Howard, an 2ú Diúc Eabhrac, agus a dhara bhean, Agnes Tilney.

B'iad a uncailí mháthartha, i measc daoine, ná  Thomas Howard, 3ú Diúc Norfolk, an Tiarna Edmund Howard (athair na Banríona Catherine Howard, Edward Howard, William Howard,  1ú Barún Howard d' Effingham, agus an Tiarna Thomas Howard). Ba é Elizabeth Boleyn, máthair na Banríona Anne Boleyn a aintín, 

## Go luath ina shaol
Rugadh é thart ar 1525, agus tar éis a athair a bheith ceaptha ina chomharba ar an iarlacht sa bhliain 1542 bhí Viscount Fitzwalter ina stíl. Tar éis dó freastal ar an arm thar lear, bhí sé fostaithe i 1551  tharraing sé an teideal an Bíocunt  Fitzwalter. Tar éis dó freastal san arm thar lear, bhí sé fostaithe sa bhliain 1551 le pósadh idir Éadbhard VI Shasana agus iníon Anraí II na Fraince a shocrú trí idirbheartaíochta.

Taispeánadh  céimiúlacht Radclyffe sa rí*ocht *trí é a bheith curtha i measc na sínitheoirí ar litreacha paitinne an 16 Meitheamh 1553 ag socrú an choróin ar an Bhantiarna Jane Gray mar chomharba Éadbhaird; ach ina ainneoin sin bhí gnaoi na banríonaMary>air, a d'fhostaigh é le haghaidh a pósadh le Pilib II na Spáinne a shocrú.

## Sussex in Éirinn

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh sa 16ú haois
Catagóir:Ard-Leifteanaint na hÉireann
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Giorgi Margvelashvili

Acadóir agus polaiteoir Seoirseach is ea **Giorgi Margvelashvili** (r. 4 Meán Fómhair 1969). Is é an 5ú uachtarán ar an tír úd faoi láthair.

Catagóir:Polaiteoirí Seoirseacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Daoine beo
Meánscoil na Toirbhirte, Cill Chainnigh

Is meánscoil do chailíní atá 12 go 19 mbliana d’aois atá ina gcónaí i gCill Chainnigh nó sa cheantar timpeall **Meánscoil na Toirbhirte, Cill Chainnigh**. Tá éiteas Caitliceach ag an scoil, agus titeann sí faoi iontaobhais “Ceist” (Catholic Education Irish Schools Trust). 

## Acadúil
Feidmíonn an scoil cúrsaí seo: An Teastas Sóisearach, An t-Idirbhliain, An Teastas Sínsearach Feidhmeach, An Clár “L.C.V.P.”,, agus An Teastas Sóisearach.
Tá roinnt imeachtaí nach bhfuil acadúil do na daltaí.  

## Stair
Thraenáil Isabella McLoughlin agus Catherine Meighan i Lána Cove i cathrach an Chorcaigh le Deirfiúreacha na Toirbhirte, a bhunaigh Nano Nagle. Tháinig Isabella Sr. M Joseph McLoughlin nuair a bhí sí trí bliana is fiche d’aois, agus tháinig Catherine Sr. M de Sales Meighan i Meitheamh sa bhliain 1800. Ba as paróiste Naomh Mhuire sa chathair a bhí an bheirt bhan óg. Theastaigh ó Easpag Ossory, Dr James Lanigan, aire a thabhairt do na daoine a bhí tinn agus oideachas a thabhairt do na boicht i gCill Chainnigh. Shocraigh sé chun na Deirfiúracha a thanhairt go dtí an chathair i Meán Fómhair sa bhliain 1800. Leis an cead a thug Easpag Bishop Hamilton do Shéipéal na hÉireann, bhí orthu clochar agus scoil a oscailt i gCill Chainnigh, mí amháin ina dhiaidh sin. Bhí cead ag teastáil mar bhí na péindlíthe ann. Tugadh faoi dheara na mná rialta mar thosaigh siad ag caitheamh a nósanna chomh luath agus a fuair siad an foirgneamh.
Mario (carachtar)

Is carachtar é **Mario**  sna cluichí ríomhaire de chuid Nintendo. Chruthaigh an ríomhchláraitheoir cluichí físeáin Shigeru Miyamoto é. Bhí sé le feiceáil don chéad uair sa chluiche Donkey Kong sa bhliain 1981. 

clé|mion|clé|An feathal de Mario.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*

Catagóir:Mario
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Othar

deas|250px|thumb|Othar
Is éard is **othar** ann ná duine a dtugtar cóir leighis dó nó di. Tagann an focal othar ón bhfocal Sean-Ghaeilge *othar/uthar* a chiallaíonn tinneas nó fear tinn.

## Tagairtí

Catagóir:Seirbhísí sláinte
Foighne

deas|250px|thumb|Foighne
Is é an cumas chun moill, fadhbanna, nó fulaingt a ghlacadh gan éirí cráite nó imníoch í **foighne**.

Catagóir:Mothúcháin
Morgáiste

Is comhaontú dlíthiúil a thugann banc, cumann foirgníochta, etc. airgead ar iasacht ag ús mar mhalairt le haghaidh teideal a thógáil as réadmhaoin an bhféichiúnaí, le coinníoll a n-éiríonn tíolacadh an teideal ar neamhní ar íocaíocht an fiach é **morgáiste**.

Catagóir:Tithe
Ed Harris

Is aisteoir Meiriceánach é **Edward Allen Harris** a rugadh ar an 28 Samhain, 1950. 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1950
Catagóir:Daoine beo
Dan Butler

Is aisteoir Meiriceánach é **Daniel Eugene Butler** a rugadh ar an 2 Nollaig, 1954. 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo
Tábla bonn Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018

Is é seo **tábla bonn [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018|Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018]]**.

## Tábla na mbonn
 Náisiún óstach (An Chóiré Theas)
}}||6em|5em}};"|Ór
!scope="col" style="background-color:silver; width:;"|Airgead
!scope="col" style="background-color:#cc9966; width:;"|Cré-umha
!scope="col" style="width:;"|Iomlán
|-
| 1 ||align=left|   An Iorua ||14||14||11||39
|-
| 2 ||align=left |  An Ghearmáin ||14||10||7||31
|-
|3|| align="left" |   Ceanada ||11||8||10||29
|-
|4|| align="left" |   Stáit Aontaithe Mheiriceá ||9||8||6||23
|-
|5|| align="left" |   An Ísiltír || 8 ||6||6||20
|-
|6|| align="left" |   An tSualainn ||7||6|| 1 ||14
|- bgcolor=ccccff
| 7 ||align=left|   An Chóiré Theas  ||5||8|| 4 ||17
|-
|8|| align="left" |   An Eilvéis  ||5||6||4||15
|-
|9
| align="left" |   An Fhrainc  ||5||4||6||15
|-
|10|| align="left" |   An Ostair  ||5|| 3 ||6||13
|-
|11|| align="left" |  An tSeapáin  ||4|| 5 || 4 ||13
|-
|12|| align="left" |  An Iodáil  ||3||2||5||10
|-
|13|| align="left" |  Lúthchleasaithe Oilimpeacha na Rúise || 2 ||6||9||17
|-
|14|| align="left" |  Poblacht na Seice || 2|| 2 || 3 || 7
|-
|15|| align="left" |  An Bhealarúis  || 2 || 1 || 0 || 3
|-
|16|| align="left" |  An tSín  || 1 || 6 ||2||9
|-
|17|| align="left" |  An tSlóvaic || 1 || 2 || 0 || 3 
|-
|18|| align="left" |  An Fhionlainn || 1 || 1 ||4||6
|-
|19|| align="left" |  An Ríocht Aontaithe  || 1 || 0 || 4 || 5
|-
|20|| align="left" |  An Pholainn  || 1 || 0 ||1||2
|-
| rowspan="2" |21||align=left| An Úcráin  || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| An Ungáir  || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|23|| align="left" |   An Astráil  || 0 || 2 || 1 || 3
|-
|24|| align="left" |  An tSlóivéin  || 0 || 1 || 1 || 2
|-
|25|| align="left" | An Bheilg || 0 ||1||0||1
|-
| rowspan="2" |26|| align="left" |  An Spáinn || 0 || 0 || 2 || 2
|-
| align="left" | An Nua-Shéalainn
|0
|0
|2
|2
|-
| rowspan="3" |28|| align="left" |  An Chasacstáin || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| align="left" | An Laitvia
|0
|0
|1
|1
|-
|align=left|  An Lichtinstéin || 0 || 0 || 1 || 1
|- class="sortbottom"
!colspan=2| Iomlán (28 Choiste Oilimpeach Náisiúnta) ||103||102||102||307
|}

Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2018
Michael O'Halloran

Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe ab ea **Michael Joseph O'Halloran**. Rugadh é i gContae an Chláir ar an 20 Lúnasa 1933 agus fuair bás ar an 29 Samhain 1999 i gContae Loch Garman. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1933
Catagóir:Básanna i 1999
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine as Contae an Chláir
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Sóisialaithe
Fernando Rey

Aisteoir Spáinneach ab ea **Fernando Casado Arambillet**, a rugadh ar an 20 Meán Fómhair 1917 in A Coruña na Spáinne agus a fuair bás ar an 9 Márta 1994 i Maidrid. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Spáinneacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1917
Catagóir:Básanna i 1994
Edirne

Is cathair í **Edirne** sa chuid Eorpach den Tuirc. Sa bhliain 2014 bhí 165,979 duine ina gcónaí ann agus an daonra ag fás.

mion|lár|650px|Radharc ar Edirne na Tuirce

Catagóir:Edirne
An Sciúrsáil ag an bpiléar

Eachtra sa Pháis Íosa é **an Sciúrsáil ag an bpiléar**. 

## Tagairtí

Catagóir:Paidrín Páirteach
Dred Scott

Ba sclábhaí Meiriceánaigh Afracach é **Dred Scott**, a rugadh timpeall 1799 i Southampton County, Virginia agus a fuair bás ar an 17 Meán Fómhair, 1858 i St. Louis, Missouri. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1799
Catagóir:Básanna i 1858
Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha
Catagóir:Sclábhaíocht
Íosa ag iompar na croise

deas|250px|thumb|Íosa ag iompar na croise
Eachtra sa Pháis Íosa é **Íosa ag iompar na croise**. Tá cuntas air sna ceithre shoiscéal uilig. Is ábhar d'ealaín an-choitianta é freisin, agus é ar cheann de na 14 chéim i dTuras na Croise, atá le fáil i ngach séipéal Caitliceach nach mór. An Via Dolorosa a thugtar ar an rúta a shiúil Críost faoi ualach na croise in Iarúsailéim, cé gur athraigh an rúta úd le linn na n-aoiseanna agus níltear ar aon intinn faoi an lá inniu féin.       

Catagóir:Paidrín Páirteach
Bratach Stáit Aontaithe Mheiriceá

Toghadh **Bratach Stáit Aontaithe Mheiriceá** go hoifigiúil ar 14 Meitheamh 1777. Tá an bhratach ceangailte le hamhrán náisiúnta na tíre úd, mar atá *The Star-Spangled Banner* ("An Bhratóg Réaltbhreac"). Ar na leasainmneacha a thugtar ar bhratach na Stát Aontaithe tá "Old Glory"
(*Sean-Ghlóire*), The Stars and Stripes (*Na Réaltaí agus Stríoca*), agus The Star-Spangled Banner.
 
Shocraigh lucht bunaithe na tíre go mbeadh 13 stríoc cothrománacha, stríocanna dearga agus bána ag déanamh uainíocht ar a chéile agus iad ag seasamh do na Trí Choilíneacht Déag a d'fhógair a neamhspleáchas ón mBreatain Mhór sa bhliain 1776. Sa chúinneán sa chuid uachtarach chlé tá 13 réalta bhána ar chúlra gorm. Is comhartha iad seo ar aontú na gcoilíneacht in aon ionad amháin. Ardaíodh an bhratach den chéad uair ar 3 Lúnasa 1777 nDún Stanwix, suíomh ar chuid den chathair úd Rome, Nua-Eabhrac inniu. Trí lá ina dhiaidh sin ardaíodh í le linn Chath Oriskany, i stát Nua-Eahbrac, ina raibh ar na Briotanaigh tarraingt siar roimh na fórsaí Coilíneacha. Gach uair a tháinig stát nua isteach san Aontas Meiriceánach cuireadh réalta nua ar an mbratach, é sin i gcónaí ar 4 Iúil, Lá an Neamhspleáchais. Toghadh an leagan atá ann inniu leis na 50 réalta ar 4 Iúil 1960 nuair a rinneadh stát de Haváí. 

## Naisc sheachtracha
* Title 4—FLAG AND SEAL, SEAT OF GOVERNMENT, AND THE STATES 

## Tagairtí

Catagóir:Bratacha
Corónú na Maighdine Beannaithe ins na Flaithis

200px|thumb|Corónú na Maighdine Beannaithe ins na Flaithis
Sa Chríostaíocht, tugtar **Corónú na Maighdine Beannaithe ins na Flaithis** ar corónú na Maighdine Beannaithe mar Bhanríon Neamh.

Catagóir:Paidrín Páirteach
Marcus Garvey

Ba náisiúnaí gorm é **Marcus Garvey**, a rugadh timpeall 17 Lúnasa 1887 i Saint Ann's Bay, Iamáice agus a fuair bás ar an 10 Meitheamh 1940 in Kensington Thiar, i Londain Shasana. Bhí sé gníomhach in Iamáice agus sna Stáit Aontaithe ag cur an scarúnachas gorm chun cinn agus thacaigh sé leis an bPan-Afracachas. 

Bhunaigh sé cumann darbh ainm Universal Negro Improvement Association and African Communities League (UNIA-ACL). 

Chuir sé an Black Star Line ar bun i gcomhair loingis agus paisinéirí, gnólacht a dearbhaíodh bancbhriste sa deireadh. Ciontaíodh Garvey é féin i gcalaois phoist, rud a bhain le díol na scaireanna sa Black Star Line. 

Cháin a lán ceannairí Afrai-Mheiriceánacha Garvey, ach d'éirigh leis a lán tacaíochta a fháil i measc daoine de shliocht Afracach i Meiriceá. Theip ar a ghluaiseacht, áfach, i ndiaidh fhéimheacht a chomhlachta agus a chiontú sa chúirt.
 
## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1887
Catagóir:Básanna i 1940
Catagóir:Daoine as Iamáice
Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe
Catagóir:Fiontraithe
Catagóir:Gníomhaithe Meiriceánacha Afracacha
Carnabhal

[mion|clé|Carnabhal á cheiliúradh sa [An Róimh|Róimh timpeall bliana 1650]]
[mion|Carnabhal in [Rio de Janeiro, an ceiliúradh carnabhail is mó ar Domhan dar leis an Guinness Book of World Records]]
Ceiliúradh poiblí roimh an Charghas is ea **Carnabhal**. Ceiliúrtar tréimhse Carnabhail sna tíortha ina bhfuil an Chríostaíocht Iartharach, go mór mhór an Caitliceachas, agus an Chríostaíocht Cheartchreidmheach Gréagach i réim.    

Tagann Carnabhal gach bliain i mí Feabhra nó i dtús mí Márta sa tréimhse ar dtugtar an Inid uaireanta. Sa Bhraisil, ní thosaíonn an carghas, go dtí meán lae Dé Céadaoin an Luaithrigh.   
clé|mion|Scoileanna ag cleachtadh sa Sambadrome, Rio, iúil 2008
Paráidí a bhíonn i gceist an chuid is mó den am, agus mascanna agus feistis feiceálacha eile á chaitheamh ag na daoine atá páirteach iontu.   

Deasghnáth aisiompaithe é Carnabhal dar leis na haintraipeolaithe. 

Is í carnabhal Rio de Janeiro an fhéile sráide is mó ar domhan b'fhéidir.  Ach is í carnabhal Salvador an fhéile sráide is mó ar domhan, de réir chomhairle cathrach Salvador.  

## Tagairtí

Catagóir:Féilte
Sierra Nevada (S.A.M)

Sliabhraon in iarthar na Stát Aontaithe é **Sierra Nevada**, a ritheann 400 míle idir an Gleann Láir, California agus Cúige Basin agus Range i lár an stáit. In ainneoin an ainm, níl ach píosa beag de a sheasann sa stát Nevada, agus an chuid is mó dena sléibhte suite i gCalifornia.

Is é Sliabh Whitney an bhinn is airde, agus é 14,505 troigh (4,421 méadar) ar fhad.

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na Stát Aontaithe
Catagóir:Tíreolaíocht California
Catagóir:Tíreolaíocht Nevada
Masc

mion|Masc cloiche ó timpeall na bliana 7000 RC, an masc is sine dá mhaireann, b'fhéidir
[mion|Aghaidh fidil de chuid Beau Dick, ealaíontóir bundúchasach ón g[An Cholóim Bhriotanach|Colóim Bhriotanach, Ceanada]]
Is é is **masc** ann ná rud a chaitheamh chun aghaidh duine a cheilt, bíodh cosaint nó ceilt a bheith i gceist. Focail eile a thugtar ar mhasc uaireanta is ea **púicín** agus **aghaidh fidil**. 

Úsáideann daoine a bhfuil contúirt éigin dá n-aghaidh maisc leis an aghaidh a chosaint, masc máinliachta nó masc táthúcháin, mar shampla. Is gá lena leithéid de chosaint don aghaidh freisin nuair a bhíonn duine ag imirt a lán spórt: masc daorchluiche, sciáil (i gcoinne an aeir fuaire), tumadóireacht, peil Mheiriceánach, pionsóireacht agus eile. Caitear maisc go minic agus siamsaíocht ar siúl sa téatar nó le linn Carnabhail. Bíonn an duine atá ag caitheamh aghaidh fidil ag iarraidh sceon a chur ar dhuine nó gáire a bhaint as. Úsáidtear maisc i gcomhair searmanas reiligiúnda freisin. Baineann coirpigh agus baill d'fhórsaí éigeandála feidhm astu lena bhféiniúlacht a cheilt agus eagla a chothú. 

Catagóir:Ceannbhearta
John Mills

B'aisteoir Sasanach é **Sir John Mills** (a rugadh **Lewis Ernest Watts Mills** ar an 22 Feabhra 1908 i North Elmham, Norfolk agus a fuair bás ar an 23 Aibreán 2005 i nDenham, Buckinghamshire). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1908
Catagóir:Básanna in 2005
Craig Shoemaker

Is aisteoir, fuirseoir agus scríbhneoir Meiriceánach é **Craig Shoemaker** a rugadh sa bhliain 1958.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1958
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
Donal MacIntyre

Is iriseoir Éireannach é **Donal MacIntyre** (a rugadh ar an 25 Eanáir 1966). Tháinig sé sa dara háit ar an ceathrú sraith *[[Dancing on Ice]]* le Florentine Houdinière sa bhliain 2009.

Catagóir:Iriseoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1966
Catagóir:Daoine beo
Tim Allen

Is aisteoir Meiriceánach é **Tim Allen** nó **Timothy Alan Dick** a rugadh ar an 13 Meitheamh 1953. 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1953
Catagóir:Daoine beo
Oifig Feidearálach an Imscrúdaithe

Is é an **Oifig Feidearálach an Imscrúdaithe,** an **OFI** (i mBéarla ***Federal Bureau of Investigation***)  an fórsa póilíneachta feidearálach i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bíonn an FBI  ag plé chomh maith le slándáil intíre.
clé|mion|Ceanncheathrú i Washington D.C.|220x220px

## Tagairtí

Catagóir:Polaitíocht na Stát Aontaithe
Catagóir:Póilíní
J. Edgar Hoover

Stiúrthóir de chuid Federal Bureau of Investigation i Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea **John Edgar Hoover**. Rugadh é in Washington, D.C. ar an 1 Eanáir, 1895 agus fuair bás ar an 2 Bealtaine, 1972 in Washington, D.C.. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1895
Catagóir:Básanna i 1972
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe
Catagóir:Leabharlannaithe
Catagóir:Preispitéirigh
Catagóir:Ridirí
Gailard Sartain

Iar-aisteoir agus pearsa theilifíse Meiriceánach é **Gailard Sartain** a rugadh sa bhliain 1946.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2020

Chuir an EBU Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse  ar ceal mar gheall an Covid-19 i Márta 2020.

## Rannpháirtithe
### <small>Babhta leathcheannais 1</small>

Ag vótáil freisin: An Ghearmáin, an Iodáil agus an Ísiltír.

### <small>Babhta leathcheannais 2</small>
Ag vótáil freisin: An Fhrainc, an Ríocht Aontaithe agus an Spáinn.

#### Finale

## Féach freisin

* Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg 2020

## Tagairtí

Catagóir:2020 sa teilifís
Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse