Achtanna an Aontais 1800

[mion|271x271px|[Henry Grattan: throid sé i gcoinne Acht an Aontais]]

Achtanna comhthreomhara de chuid Pharlaimint na Breataine Móire agus Pharlaimint na hÉireann ab ea **Achtanna an Aontais 1800** (dá ngairtear in amanna An tAcht Aontais 1801 (*uimhir uatha*) a d’aontaigh Ríocht na Breataine Móire agus Ríocht na hÉireann (a bhí in aontas pearsanta roimhe seo) le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann a chruthú. Tháinig na hachtanna i bhfeidhm an 1 Eanáir 1801, agus bhí a chéad chruinniú ag an pharlaimint chumaiscthe 'Parlaimint na Ríochta Aontaithe', ar an Déardaoin 22 Eanáir 1801.Tá an dá Acht fós i bhfeidhm, le leasuithe, i Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Tuaisceart Éireann, ach aisghaireadh iad in Éirinn. but have been repealed in the Republic of Ireland.
## Teideal
Ritheadh dhá acht sa bhliain 1800 leis an teideal fada céanna, *An Act for the Union of Great Britain and Ireland*. Is é gearrtheideal an achta ná *Union with Ireland Act 1800*, arna sannadh le  *Short Titles Act 1896.* Is é teideal gearr acht Pharlaimint na hÉireann ná Acht Aontais (Éire) 1800, arna sannadh le ag an Short Titles Act 1896.
Is é gearrtheideal acht Pharlaimint na hÉireann ná *Act of Union (Ireland) 1800*, sannta ag acht de chuid Pharlaimint Thuaisceart Éireann i 1951, agus mar sin nach raibh sé éifeachtach i bPoblacht na hÉireann, áit ar tagraíodh dó faoina theideal fada nuair a aisghaireadh é i 1962. 

## Cúlra
Roimh na hAchtanna seo, bhí Éire in aontas pearsanta le Sasana ó 1541, nuair a rith Parlaimint na hÉireann an *Crown of Ireland Act 1542*,  ag fógairt go raibh Anraí VIII Shasana ina Rí na hÉireann. Ón 12ú haois i leith, bhí fhorlámhas teicniúil ar Thiarnas na hÉireann ag Rí Shasana, sealúchas pápach. Tháinig ríochtaí na hÉireann agus Shasana araon in aontas pearsanta le hAontas na Corónach (Ghàidhlig:   *Aonadh nan Crùintean*) sa bhliain 1603.
 
Sa bhliain 1707, aontaíodh Ríocht Shasana agus Ríocht na hAlban ina ríocht aonair: Ríocht na Breataine Móire. Ar an aontas sin, thug gach Teach de Pharlaimint na hÉireann aitheasc comhghairdis don Bhanríon Áine, ag guí, “ "May God put it in your royal heart to add greater strength and lustre to your crown, by a still more comprehensive Union".”.   Bhí Parlaimint na hÉireann ag an am sin faoi réir roinnt srianta a chuir faoi réir Pharlaimint Shasana í (agus tar éis aontas Shasana agus na hAlban, Parlaimint na Breataine Móire); áfach, fuair Éire neamhspleáchas reachtach éifeachtach ón mBreatain Mhór tríd an Constitution of 1782.
Faoin am seo bhí rochtain ar chumhacht institiúideach in Éirinn teoranta do mhionlach beag, na hAngla-Éireannaigh den Chinsealacht Phrotastúnach, agus mar thoradh ar frustrachas faoin easpa athchóirithe i measc thromlach na gCaitliceach, i dteannta le cúiseanna eile, dá bharr d'éirigh éirí amach i 1798, lena raibh ionradh na Fraince ar Éirinn mar pháirt ann agus neamhspleáchas iomlán a lorg ón mBreatain Mhór.
mion|
roimh 1800

### Bratach
D'athraigh bratach Shasana, Bratach an Aontais nó Jeaic an Aonaigh. Tháinig sailtír Phádraig isteach.

## Nasc seachtrach
* Act of Union - Virtual Library  (as Béarla)

## Tagairtí

Catagóir:19ú haois
Catagóir:Aontachtas in Éirinn
Catagóir:Dlí na hÉireann
Catagóir:Dlí reachtúil
Catagóir:Dlí Shasana
Catagóir:Stair na hÉireann