Stát leasa

[mion|% d'olltáirgeacht intíre ([Olltáirgeacht intíre|OTI) i gcaiteachas sóisialta san Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochtai (ACFE), sa bhliain 2013 

 
]]
Coincheap rialtais is ea an **stát leasa** ina imríonn an stát ról lárnach i gcosaint agus i gcur chun cinn dea-bhail eacnamaíocha agus sóisialta a chuid saoránach. Tá sé bunaithe ar na prionsabail a bhaineann le comhionannas deiseanna, cothroime dáileadh an rachmais, agus freagrach phoiblí dóibh siúd nach bhfuil in ann leas a bhaint as na soláthairtí íosta le haghaidh an tsaoil mhaith. D'fhéadfadh an téarma ginearálta  foirmeacha d'eagraíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta a chuimsiú. Chuir an socheolaí T. H. Marshall síos ar an stat leasa nua-aimseartha mar mheascán sainiúil de dhaonlathas, leasa, agus chaipitleachas.

Cuimsíonn na stáit leasa nua-aimseartha an Ghearmáin, an Fhrainc, an Bheilg agus an Ísiltír, , chomh maith leis na tíortha Nordacha, den sórt sin mar an Íoslainn, an tSualainn, an Iorua, an Danmhairg, agus an Fhionlainn a úsáideann an múnla ar a dtugtar an tsamhail Nordach. Rangaigh Gøsta Esping-Andersen na córais leasa is forbartha de chuid na stát i dtrí chatagóir: sóisialach daonlathach, coimeádach agus liobrálach.

Baineann an stát leasa shóisialaigh le haistriú cistí ón stát chun na seirbhísí a chuirtear ar fáil (. i. sláinte, oideachas, srl.) chomh maith le le haistriú díreach do dhaoine aonair ("sochair"), agus maoinítear é trí na gcánacha. Is minic a thugtar an geilleagar measctha air. De ghnáth bíonn ar an lucht ardioncaim níos mó cánach a íoc, ar a dtugtar cáin fhorchéimnitheach.

## Sanasaíocht
Baineadh feidhm as an téarma Gearmáinise *sozialstaat* ("stát sóisialta ") ó 1870 chun cur síos a dhéanamh ar chláir thacaíochta an stáit beartaithe ag *sozialpolitiker*  Gearmánacha ("polaiteoirí sóisialta") agus a curtha i bhfeidhm mar chuid de leasuithe coimeádacha Bhismarck. Sa Ghearmáin, úsáidtear an téarma *wohlfahrtsstaat*, aistriúchán díreach ón Bhéarla "welfare state", chun cur síos a dhéanamh na socruithe  clúdaithe faoin árachas sóisialta sa tSualainn .

## Stair na stát leasa
Chuir an an tImpire Ashoka chun cinn a smaoineamh ar stát leasa sa 3ú haois Roimh Chomh-Ré (RCR)
. 

### An Bhreatain Mhór

### An Fhrainc

## Ag tír nó réigiún

### An Astráil

### An Ghearmáin

### Meiriceá Laidineach

### An Meánoirthear

### Daon-Phoblacht na Síne

### An Ríocht Aontaithe

### Na Stáit Aontaithe

## Éifeachtaí an leasa ar an mbochtaineacht
Tugann fianaise eimpíreach le fios go bhfuil 
laghdaíonn cánachas agus aistrithe go mór an bhochtaineacht sa chuid is mó de na tíortha gur ionann ar a laghad aon chúigiú den OTI a ranníocaíochtaí leasa shóisialaigh.

## Nótaí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Réamhrá le beartas sóisialta, Ollscoil Robert Gordon
* Slándála sóisialta Cláir ar Fud an Domhain, SSA.gov
* Cine agus Leasa sna Stáit Aontaithe , Bryn Mawr Choláiste
* Calvo, García. ''Anailís a dhéanamh ar Leasa an Tsochaí''
* Shavell ar cáineadh an cheartais shóisialta cláir
* Prionsabail na Cothroime i gcoinne Leas an Duine: ar an Meastóireacht Ar Polasaí Dlí
* Iris laethúil saor in aisce ina bhfuil eolas ar leas beartais ar leibhéal áitiúil, náisiúnta agus ar leibhéal an AE 
* 
* 
* 
* 

### Sonraí agus staitisticí

* OECD
** Beartas sláinte agus Sonraí: an Roinn Sláinte
** OECD – Shóisialta Caiteachas bunachar sonraí (SOCX)
** Figiúir maidir le pá agus sochair córais éagsúla OECD ballstáit
* An tionchar sochair agus cáin uprating ar ioncam agus bochtanas 
* Tá faisnéis maidir le slándáil shóisialta forbairtí éagsúla bhallstáit CE ó 1957 go 1978
* Tá faisnéis maidir le slándáil shóisialta forbairtí éagsúla bhallstáit CE ó 1979 go 1989
* [Tá faisnéis maidir le cúnamh sóisialta cláir éagsúla CE ballstáit i 1993](https://web.archive.org/web/20140116101718/http://aei.pitt.edu/31986/1/COM_(93)_531_final.pdf)
* Tá eolas mionsonraithe ar na córais leasa san iar-phoblacht Iúgslavach