open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Branch, Talamh an Éisc

Is paróiste beag suite cois farraige ar chósta oirdheisceart Thalamh an Éisc í **Branch**. Bhí 247 duine ag maireachtaint ann sa bhliain 2011, síos ó 309 duine sa bhliain 2006. Bhunaigh Caitliceach Éireannach darb ainm Thomas Nash an lonnaíocht. Ba as Callainn i gContae Cill Chainnigh do Thomas Nash. Ba í Branch ceann dos na chéad lonnaíochtaí Eorpacha ar Thalamh an Éisc. San am roimhe sin bhíodh na hEorpaigh ag iascaireacht timpeall ar Thalamh an Éisc, ach ní raibh aon Eorpach ag maireachtaint ann an bhliain ar fad. 

Catagóir:Talamh an Éisc agus Labradar
Central Park

Páirc uirbeach i lár Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac, is ea **Central Park**. Is í an pháirc is mó ráchairte air sna Stáit Aontaithe: thug 40 milliún duine cuairt uirthi sa bhliain 2013, mar shampla. Tá sí ar cheann de na háiteanna is minice in úsáid mar chúlra i scannáin ar domhan.

Cruthaíodh Central Park sa bhliain 1857 ar 778 acra (315 ha) de thalamh leis an gcathair. Sa bhliain 1858 bhuaigh Frederick Law Olmsted, ailtire tírdhreacha, agus Calvert Vaux, ailtire, comórtas i gcomhair dearadh chun an pháirc a fheabhsú agus a mhéadú. Plean Greensward an t-ainm a chuir siad ar a bplean. Cuireadh tús leis an bplean a chur i bhfeidhm sa bhliain chéanna agus bhí an chéad chuid den pháirc réidh don phobal i ngeimhreadh na bliana 1858. Leanadh ag tógáil na páirce ní ba faide ó dheas le linn an Chogaidh Chathartha sna 1860idí agus bhí 843 acra (341 ha) sa pháirc faoin mbliain 1873.

Tugadh stádas mar Shéadchomhartha Stairiúil Náisiúnta dó sa bhliain 1962.

## Naisc sheachtracha
* New York City Department of Parks and Recreation. Dáta rochtana 14 Meith. 2016
* Central Park Conservancy. Dáta rochtana 14 Meith. 2016

Catagóir:Manhattan
Catagóir:Páirceanna i gCathair Nua-Eabhrac
Lúibín

Is éard is **lúibín** ann ná cineál traidisiúnta amhránaíochta Gaeilge agus magaidh a chantar siar is aniar idir beirt. Is féidir é a chur i gcomparáid leis an agallamh beirte. Eagraítear comórtais do dhaoine óga agus do dhaoine fásta ag comórtais Oireachtas na Gaeilge. Tá traidisiún láidir lúibíní i gCúil Aodha in Iarthar Chorcaí.

## Foirm
Cantar na véarsaí­ sa lúibín agus is é an fonn a bhíonn leis de ghnáth ná port (jig) traidisiúnta.  Bíonn portaireacht le focail raiméise (á gcanadh ag an mbeirt le chéile) mar churfá i ndiaidh gach véarsa agus is iondúil go dtugtar an lí­ne dheiridh nó an dá lí­ne dheiridh den véarsa a ghabhann roimis, isteach sa churfá. Bíonn ceithre lí­ne nó ocht lí­ne de ghnáth sna véarsaí­ sa lúibín. Ó véarsa go véarsa bíonn an bheirt ag freagairt a chéile agus ag sárú ar a chéile. Tá bua na dea-chainte agus cumas maith rannaireachta an-tábhachtach san ealaí­n seo.

## Gnéithe a bhíonn ag baint leis na píosaí go minic
 
* coimhlint/contrárthacht idir na páirtithe
* saibhreas teanga
* foinn áirithe a oireann don lúibín – foinn rithimiúla agus poirt a úsáidtear den chuid is mó
* bíonn an greann neamhurchóideach go minic – is fearr a bheith ag spochadh as carachtar/fíordhuine agus gan dul i muinín na gáirsiúlachta más féidir.
* ní gá go mbeadh téama/duine/scéal nuachta tráthúil i gceist ach is minic a bhíonn seo i gceist.  Moltar téamaí uilíocha a roghnú.
* struchtúr/cruth an amhráin – ag deireadh gach véarsa canann an bheirt an phortaíocht béil le chéile (na fox-di-idle-dees) agus canann an té a chan an véarsa an líne dheireanach – ní hé go mbeadh véarsa/curfá i gceist.

## Féach freisin

* Agallamh beirte

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Seán is a bhríste leathair: https://www.youtube.com/watch?v=Z9I_uHZAONU
* Bacach Buí na Léige: https://www.youtube.com/watch?v=x9i5DQLna1I
* Táim in Arrears: https://www.youtube.com/watch?v=7JLSBK7b-3E
* Túirne Mháire: https://www.youtube.com/watch?v=tAtTMK_tCeA
* Tatter Jack Welsh
* Cúnla: https://www.youtube.com/watch?v=3iczgQ7wtk8
* Comórtas Lúibíní do dhaoine fásta a bhí ar bun ag Oireachtas na Samhna 2011 https://www.youtube.com/watch?v=bUG5cRIIe6A]
* http://www.duchas.ie/ga/cbes/4450396/4376121/4450447
* drama-gaeilge.com

Catagóir:Ceol na Gaeilge
Catagóir:Ceol traidisiúnta na hÉireann
Catagóir:Ealaíona béil na Gaeilge
Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge
Calvert Vaux

Ailtire agus ailtire tírdhreacha Briotanach-Mheiriceánach ab ea **Calvert Vaux** (20 Nollaig 1824 – 19 Samhain 1895). I Londain a rugadh é. Rinne sé a phrintíseacht ailtireachta ansin faoi Lewis Nockalls Cottingham, a bhí chun tosaigh san Athbheochan Ghotach. D'oibrigh sé ansin go dtí go raibh sé 26 bliana d'aois. Sa bhliain 1851 thug sé aghaidh ar Newburgh, Nua-Eabhrac chun oibriú le gnólacht ailtireachta agus deartha ansin faoi Andrew Jackson Downing.

Dhear Vaux roinnt mhaith páirceanna sna Stáit Aontaithe i dtréimhse a raibh fás mór uirbeach ar siúl sa tír úd. Sa bhliain 1865, chuir sé comhlacht nua, Olmstead, Vaux and Company, ar bun in éineacht lena chomhpháirtí sóisearach Frederick Law Olmsted. Leag siad amach Prospect Park agus Fort Greene Park in Brooklyn agus Morningside Park in Manhattan. Aithnítear thar aon ní eile iad, áfach, as Central Park. 

Sa bhliain 1895, agus eisean ar cuairt ar mhac leis, bádh é i dtimpiste i mBá Gravesend, i mBrooklyn. Tá sé curtha in Kingston, Nua-Eabhrac. 

[lár|mion|600px|An Móinéar Fada in [Prospect Park, Brooklyn]]

## Tagairtí
;Foinsí
* Kowsky, Francis R., *Country, Park & City: The Architecture and Life of Calvert Vaux*, Oxford University Press, ua-Eabhrac 1998; ISBN 0-19-511495-7
* Rosenzweig, Roy, and Elizabeth Blackmar. *The Park and the People: A History of Central Park.* Ithaca, NY: Cornell University Press, 1992. ISBN 0-8014-9751-5.

## Naisc sheachtracha

*Beathaisnéis Vaux, arna rochtain ar 14 Meith. 2016 
*Calvert Vaux Preservation Alliance, arna rochtain ar 14 Meith. 2016 

Catagóir:Ailtirí Meiriceánacha
Catagóir:Ailtirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1824
Catagóir:Básanna i 1895
Dead Can Dance

Bhanna hAstráile ab ea **Dead Can Dance**, a bunaíodh sa bhliain 1981.

## Dioscliosta
* *Dead Can Dance* (1984)
* *Spleen and Ideal* (1985)
* *Within the Realm of a Dying Sun* (1987)
* *The Serpent's Egg* (1988)
* *Aion* (1990)
* *Into the Labyrinth* (1993)
* *Spiritchaser* (1996)
* *Anastasis* (2012)
**Dionysus* (2018)

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1981
Prospect Park

mion|An bóthar isteach i Reilig Cumann na gCarad, reilig phríobháideach laistigh den pháirc ina bhfuil Montgomery Clift, aisteoir, curtha
Páirc uirbeach i lár thuaidh Brooklyn, i gCathair Nua-Eabhrac, is ea **Prospect Park**. Tá an pháirc suite idir Park Slope, Windsor Terrace, Ascaill Flatbush, Grand Army Plaza agus Luibhghairdín Brooklyn. Is é 585 acra (237 ha) nó 2.1 cileamédar cearnacha achar na páirce. Bíonn ráchairt i measc an phobail ar an bpáirc: tugann timpeall 8 milliún duine cuairt uirthi gach bliain. Stiúrann an Prospect Park Alliance agus an Department of Parks and Recreation de chuid Chathair Nua-Eabhrac an pháirc.

Frederick Law Olmsted agus Calvert Vaux, ailtirí tírdhreacha, a dhear an pháirc i ndiaidh dóibh Central Park a leagan amach. Osclaíodh Prospect Park ar 19 Deireadh Fómhair 1867. Tá an pháirc suite ar shraith cnoc suas le 200 troigh ar airde chun an tuaiscirt agus ar thalamh mín sa deisceart. B'iad na hoighearshruthanna deireannacha an chúis leis an dá ghné fisiciúla den pháirc. Fearadh cuid de Chath Brooklyn (nó Cath an Oileáin Fhada) ar shuíomh na páirce sa bhliain 1776. Tá an loch is mó in Brooklyn (60 acra nó 24 ha) i ndeisceart na páirce. 

Cuireadh Prospect Park ar an National Register of Historical Places ar 17 Meán Fómhair 1980.

mion|lár|500px|Cosán tríd an seanchoill i lár na páirce. An Nethermead ag ceann an chosáin.

## Naisc sheachtracha
* New York City Department of Parks and Recreation. Dáta rochtana 14 Meith. 2016
* Prospect Park Alliance. Dáta rochtana 15 Meith. 2016

Catagóir:Brooklyn
Catagóir:Páirceanna i gCathair Nua-Eabhrac
GaelGÁIRÍ

Is oíche fhuirseoireachta Ghaeilge í **GaelGÁIRÍ** a bhunaigh Andy Ó Faoláin agus Eoin P. Ó Murchú in 2013. Eagraítear na hoícheanta i mBÁC i gClub Chonradh na Gaeilge de ghnáth, agus in ionaid agus féilte éagsúla trí chamchuairteanna atá tugtha acu timpeall na tíre go Gaillimh, Béal Feirste, Corcaigh, Laois, Liatroim agus go hidirnáisiúnta go Caernarfon na Breataine Bige. Bunaíodh an oíche i mí na Nollag 2013 agus seoladh go hoifigiúil é ar an 29ú Márta 2014. Tá réimse leathan fuirseoirí aitheanta tar éis greann a dhéanamh leo. 

## Féilte agus oícheanta a raibh siad páirteach iontu
* Liú Lúnasa
* Electric Picnic
* Vodaphone Comedy Festival
* Féile an Phobail, Béal Feirste.
* Rerá i gCorcaigh.
* Oireachtas na Samhna
* Ravelóid
* Seachtain na Gaeilge
* Caberet Chluainín (Cluainín Uí Ruairc)
* Prosiect/Tioncsnamh: Bendigeidfran - sa Bhreatain Bheag
* Féile Scéalaíochta na Glaise
* Oíche Chultúir
* Féile Cois Laoi i gCorcaigh (Ar líne de bharr Covid) agus i bpearsan in 2022
* Lá Mór na Gaeilge BÁC 2022
* Féile na Gealaí 2022, 2023
* Féile na Bealtaine, sa Daingean 2023
* Gig i Muineachán le Muineachán le Gaeilge 2023.
* Féile Ghrinn Dhún Laoghaire 2023
Bíonn an-tóir gach bliain ar an oíche ghrinn a eagraíonn GaelGÁIRÍ ag an Oireachtas.

## Sraith Raidió

Bhuaigh sraith a rinneadh do Raidió na Life ‘GaelGÁIRÍ ar an Raidió’, duais don 'tSraith Ghrinn is Fearr ar an Raidió’ ag Féile Idirnáisiúnta na Meán Ceilteach 2016 i nDún Garbháin, bronnadh gradam eile barr feabhais ar an tsraith sa rannóg ‘Cláir Choimisiúnaithe’. Rinneadh an tsraith seo le tacaíocht ó scéim mhaoinithe Fuaim & Fís an BAI (Údarás Craolacháin na hÉireann) agus dhírigh sé isteach ar na hoícheanta grinn féin agus ar na daoine a bhíonn páirteach iontu.

* Duais PPI do chlár Bhláthnaid
* Duais Oireachtais do Chlár Bhláthnaid

## Fuirseoirí Aitheanta a ghlac páirt

* Aideen McQueen
* Al Porter
* Andrea Farrell
* Andy Ó Faoláin
* Bláithín de Búrca
* Cúán de Búrca
* Colm O'Regan
* Danny O'Brien
* Eoin P. Ó Murchú
* Ger Staunton
* Hilary Bowen-Walsh
* Julie Jay
* Justin Cassidy
* Kevin McAleer
* Martin Angolo
* Michael Mee
* Oisín Mistéil
* Tommy Tiernan
* Seán T. Ó Meallaigh
* Síomha Hennessy
* Louisa Ní Éideáin 
* Hugh Mac Giolla Chearra
* Shane Daniel Byrne
* Michael Fry
* Louise O'Toole
* Breda Hegarty

## Raidió Ráiméis

Mír bheag sceitsí ghrinn agus aoir a bhí i Raidió Ráiméis. Craoladh thart ar 50 eipeasóid 5 nóiméad ar fhad ar Raidió na Life (6 eip) agus ansin ar Raidió na Gaeltachta (an chuid eile).

## Féach freisin
* Gáire As Gaeilge
* Gal-gáireach
* Funny Focail

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Ticéid
* Cainéal YouTube
* Ábhar grinn le sruthú

Catagóir:Fuirseoirí le Gaeilge
Catagóir:Fuirseoirí Éireannacha
Catagóir:Fuirseoireacht i nGaeilge
Catagóir:Fuirseoireacht in Éirinn
Catagóir:Fuirseoireacht
Catagóir:Greann na Gaeilge
Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge
Catagóir:Club Chonradh na Gaeilge
Catagóir:Grúpaí Gaeilge
Catagóir:Féilte Gaeilge
Catagóir:Féilte Éireannacha
Catagóir:Cláir sceitsí grinn i nGaeilge
Catagóir:Cláir sceitsí grinn
Catagóir:Sceitsí grinn i nGaeilge
Catagóir:Sceitsí grinn
Catagóir:Greann
Brigus, Talamh an Éisc

Is pobal beag iascaireachta suite cois farraige é **Brigus**. Tá Brigus suite in oirdheisceart Talamh an Éisc. Bhí cónaí ar 750 duine i mBrigus sa bhliain 2011 síos ó 794 duine sa bhliain 2006. 

## Tagairtí
http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=1001446&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=brigus&SearchType=Begins&SearchPR=10&B1=All&Custom=&TABID=1
Twillingate, Talamh an Éisc

Is baile beag cois farraige ar oileáin Twillingate i mbá Notre Dame é **Twillingate**. Tá baile Twillingate suite in iarthuaisceart Talamh an Éisc. Bhí cónaí ar 2,269 duine i mbaile Twillingate sa bhliain 2011 síos ó 2,448 duine sa bhliain 2006. Is baile iascaireachta í go traidisiúnta ach anois is as an turasóireacht don chuid is mó a dheineann muintir na háite a gcuid airgid.

## Tagairtí

http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=1008035&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=twillingate&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=1
Thomas Haden Church

Is aisteoir, stiúrthóir agus scríbhneoir Meiriceánach  é **Thomas Haden Church**, a rugadh mar **Thomas Richard McMillen** sa bhliain 1960 in Woodland, California. Tógadh in Laredo agus Harlingen, Texas é. Aithnítear é as a rólanna sa tsraith theilifíse *Wings*, in *Sideways* agus in *Spider-Man 3* mar Sandman. Thosaigh sé ag stiúradh scannáin le *Rolling Kansas*.

Tá sé pósta le Mia Zottoli, iar-mhainicín. Tá cónaí orthu ar rainse in Kerrville, Texas.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
Catagóir:Daoine beo
Soweto

Bailecheantar (nó "township" i mBéarla) de chuid Johannesburg in Gauteng, san Afraic Theas is ea **Soweto**. Tagann an t-ainm Soweto as "**So**uth **We**stern **To**wnships". 

Tá Soweto ag críochantacht le crios mianadóireachta na cathrach ar an taobh theas. 

Bhíodh Soweto ina bhardasacht féin, ach cuireadh isteach  é i mBardasacht Meitreapholaiteach Chathair Johannesburg. 

Bhí 1,271,628 duine ina gcónaí in Soweto sa bhliain 2011. Zulu an teanga dhúchasach is coitianta in Soweto agus í mar mháthairtheanga ag 37% den phobal. Sotho a bhí ag 16%, Tswana ag 13%, Tsonga ag 9%, agus teangacha eile ag 26%.
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Soweto_township.jpg|clé|mion|bailecheantar Soweto

## Stair
Sa bhliain 1976 d'éirigh daltaí gorma meánscoile amach in Soweto mar agóid i gcoinne  úsáid na hAfracainise mar theanga theagaisc in áit an Bhéarla.  Ach b'agóid pholaitiúil í sin, agus is beag baint a bhí aici le labhairt na teanga sna ceantair ar láidre í. Maraíodh breis is 176 in Soweto ar 16 Meitheamh 1976.

Bhí an cath in aghaidh na cinedheighilte i gcomhfhios don saol mór ón lá sin amach. Tháinig ardú tuisceana dá bharr, agus theip ar an Apartheid de bharr dhásacht an phobail sna blianta ina dhiaidh sin.

## Féach freisin
Ciréib Soweto

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Afraic Theas
Pixie McKenna

Is dochtúir agus láithreoir raidió Éireannach í **Bernadette Anne "Pixie" McKenna** (a rugadh ar 20 Eanáir 1971).

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh
Maseru

Is é **Maseru** príomhchathair Leosóta i ndeisceart na hAfraice. Is é an chathair is mó sa tír. Tá Maseru suite in iarthuaisceart na tíre. Sa bhliain 2006 bhí 227,880 duine ina gcónaí ann.

Tá Maseru ar an abhainn Caledon (nó Mohokare) ar an teorainn leis an Afraic Theas. Tá droichead idir an chathair agus an Afraic Theas. Tá Maseru 1,600 méadar (5,200 troigh) os cionn cothrom farraige, agus tá aeráid fhothrópaiceach ardchríche (*Cwb* de réir catagórú aeráide Köppen).

Téann stair Maseru siar go campa beag a chuir póilíní Briotanacha ar bun san 19ú haois. Nuair a ghabh na Briotanaigh seilbh ar an tír amach is amach sa bhliain 1869, chuir siad a bpríomhbhaile riaracháin ar siúl san áit chéanna. Nuair a bhain Leosóta neamhspleáchas amach arís sa bhliain 1966, lean Maseru mar phríomhchathair na tíre. 

"Gaineamhchlocha dearga" an chiall le *Maseru* i Súitis, teanga Leosóta. Tá 100 bean ar gach 83 fear sa chathair.

Catagóir:Leosóta
Catagóir:Príomhchathracha na hAfraice
Lilongwe

Is é **Lilongwe** príomhchathair na Maláive in oirthear na hAfraice. Tá sé suite i lár na tíre ar bhruach an Abhainn Lilongwe. Is iad có-ordaináidí na cathrach ná 13° 59’ Theas agus 33° 47’ Thoir. Tá Lilongwe 1,338km ó Mhaputo, príomhchathair Mhósaimbíc, 612km ó Lusaka, sa tSaimbia), agus 893km ó Dhodoma, sa (Tansáin). Tá sé suite ag 1,025 méadar os cionn cothrom na farraige.

Sa bhliain 2015 measadh 1,077,116 duine a bheith ina gcónaí in Lilongwe. Sa bhliain 1974 d'aistrigh rialtas na Maláive anseo ó Zomba, an ceathrú baile is mó sa tír. Is é Lilongwe lár polaitiúil na Maláive, agus anois is é an chathair is mó sa tír. Ba é Blantyre an baile is mó go dtí na meastacháin is déanaí agus is é Blantyre croí eacnamaíochta na Maláive i gcónaí.

mion|Earraí traidisiúnta ar díol i margadh in Lilongwe

## Tagairtí

Catagóir:An Mhaláiv
Catagóir:Príomhchathracha na hAfraice
Windhoek

Is é **Windhoek** príomhchathair na Namaibe agus tá sé ar an gcathair is mó sa tír. Tá sé suite i gceartlár na tíre ar an ardán Khamas timpeall is 1,700 méadar (5,600 troigh) os cionn leibhéal na farraige. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 325,858 duine sa chathair.

Bhí foinse uisce úir sa cheantar ina bhfuil Windhoek inniu. Sa bhliain 1840 chuir scata Afraicánach fúthu san áit. Scriosadh a lonnaíocht ní ba dhéanaí ach tógadh dúnfort sa bhliain 1890 nuair a ghlac na Gearmnánaigh seilbh ar an tír. Ba shin tús an chathair atá inniu ann. Tá beagnach gach rannóg den rialtas, ollscoil agus eagraíocht náisiúnta suite in Windhoek, agus tá an chathair ag fás go tapa.

Catagóir:An Namaib
Catagóir:Príomhchathracha na hAfraice
LinkedIn

Láithreán líonraithe shóisialta gnó-dhírithe is ea **LinkedIn**. Tá ceanncheathrú LinkedIn suite in Mountain View, California agus a phríomhoifigí ag 222 Second Street in San Francisco. Tá oifigí eile i roinnt cathracha ar fud an domhain, Baile Átha Cliath san áireamh.

[mion|clé|Ceannáras Linked In in Mountain View, [California]]
clé|mion|Pride, BÁC 2019

## Stair
I mí Márta na bliana 2016, bhí 433 milliún duine cláraithe ann, agus 106 milliún díobh gníomhach. Tá an tseirbhís le fáil in 24 teangacha. 

Ar 15 Meitheamh 2016, d'fhógair Microsoft go raibh siad le LinkedIn a cheannach ar $26.2 billiún (₤18 billiún) agus go mbeadh sin curtha i ngníomh acu faoi dheireadh na bliana 2016.

Bhí fíneáil €310m gearrtha ag an eagraíocht mhaoirseachta, Coimisiún um Chosaint Sonraí na hÉireann ar LinkedIn ar an 24 Deireadh Fómhair 2024. Gearradh an fíneáil i ndiaidh fiosrúcháin a bhí dírithe ar an tslí a dhéanann an comhlacht próiseáil ar shonraí pearsanta na ndaoine a úsáideann Linked In, ar mhaithe le hanailís a dhéanamh ar a gcuid iompair ar-líne agus fógraíocht a chur ina dtreo. Fuarthas amach gur saraíodh rialacháin maidir le cosaint sonraí i dtaca le dlíthiúlacht, cothrom na féinne agus cúrsaí trédhearcachta.

## In Éirinn
Is i mBaile Átha Cliath atá ceanncheathrú Eorpach LinkedIn, a osclaíodh a bhliain 2010. Is é Coimisiún um Chosaint Sonraí na hÉireann, príomheagraíocht mhaoirseachta an chomhlachta in Éirinn.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh LinkIn. Arna rochtain ar 15 Meith. 2016
Catagóir:Láithreáin líonraithe shóisialta
Catagóir:Comhlachtaí ilnáisiúnta
Catagóir:Comhlachtaí Meiriceánacha
Majella O'Donnell

Is ceoltóir Éireannach í **Majella O'Donnell** (a rugadh ar an 14 Aibreán 1960) ó Dhúrlas Éile i gContae Thiobraid Árann. Tá sí pósta le Daniel O'Donnell.

## Tagairtí

O'Donnell, Majella
O'Donnell, Majella
O'Donnell, Majella
Catagóir:Daoine beo
Contae Anderson, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Anderson**.  Is é Palestine príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 58,458 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 55,109 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 88.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 11%.  

## Tagairtí

A
Contae Andrews, Texas

Is contae in iarthar Texas é **Andrews**. Is é Andrews príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 14,786 duine sa chontae, suas ó 13,004	duine sa bhliain 2000.  Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 63.8% de na daoine agus ba Spáinnis am phríomhtheanga ag 35.3%. 

## Tagairtí

A
Contae Archer, Texas

Is contae i dtuaisceart Texas é **Archer**. Is í cathair Archer príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 9,054	 duine sa chontae, suas ó 8,854	duine sa bhliain 2000.  Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 94.3% de na daoine agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 5.3%. 

## Tagairtí

A
Contae Atascosa, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Atascosa**. Is é Jourdanton príomhbhaile an chontae. Is é Pleasanton an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 44,911 duine sa chontae, suas ó 38,628 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 59.1% de na daoine agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 40%. 

## Tagairtí

A
Contae Austin, Texas

Is contae in oir-deisceart Texas é **Austin**. Is é Bellville príomhbhaile an chontae. Is é Sealy an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 28,417	 duine sa chontae, suas ó 23,590 duine sa bhliain 2000.  Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82% de na daoine agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 15.9%. 

## Tagairtí

A
Contae Bailey, Texas

Is contae in Texas é **Bailey**. Is é Muleshoe príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 7,165 duine sa chontae.

## Tagairtí

B
Blantyre

Cathair i ndeisceart na Maláive is ea **Blantyre**. Ba é an chathair is mó sa tír go dtí le déanaí agus 1,068,681 ina gcónaí ann de réir meastacháin a rinneadh sa bhliain 2015. Is é Blantyre lár airgeadais agus trádála na Maláive. Tá Polaiteicnic na Maláive, an Scoil Leighis agus codanna eile d'Ollscoil na Maláive suite in Blantyre, chomh maith le hardchúirt na tíre. Tá Blantyre ainmnithe i ndiaidh Baile an t-Saoir (Béarla: *Blantyre*), in Albain, áit bhreithe David Livingstone, taiscéalaí agus misinéir Briotanach. Bunaíodh an chathair sna 1880idí agus 1890idí.

Catagóir:An Mhaláiv
Contae Angelina, Texas

Is contae in oirthear Texas é **Angelina**. Is é Lufkin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 86,771 duine sa chontae, suas ó 80,130	duine sa bhliain 2000.  Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82.4% de na daoine agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.1%. 

## Tagairtí

A
Zomba

Cathair sa Mhaláiv is ea **Zomba** agus é suite i ndeisceart na tíre ag bun an ardchláir Zomba. Príomhchathair na hAfraice Briotanaí Láir a bhíodh ann agus ina dhiaidh sin príomhchathair na Niasalainne. D'fhan Zomba mar phríomhchathair na tíre i ndiaidh theacht an neamhspleáchais go dtí an bhliain 1974, nuair a rinneadh príomhchathair de Lilongwe. D'fhan parlaimint na tíre in Zomba go dtí an bhliain 1994. De réir meastacháin a rinneadh sa bhliain 2008, bhí cónaí ar 101,140 duine in Zomba.

Catagóir:Bailte agus cathracha sa Mhaláiv
Dreoilín teaspaigh léana

Is feithid é an **dreoilín teaspaigh léana** (*Chorthippus parallelus*).

## Tagairtí

Catagóir:Feithidí
Catagóir:Dreoilíní teaspaigh
Ceolaire casarnaí Pallas

Is éan é an **ceolaire casarnaí Pallas**. Is baill d'fhine na Locustellidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Contae Bandera, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Bandera**.  Is é Bandera príomhbhaile an chontae. Is é Lakehills an chathair is mó sa chontae. Bhí 20,485 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,645 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 87.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 10.8%.  

## Tagairtí

B
Contae Bastrop, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Bastrop**.  Is é Bastrop príomhbhaile an chontae. Is é Elgin an chathair is mó sa chontae. Bhí 74,171 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 57,733 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 75.4% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 23.3%.  

## Tagairtí

B
Contae Bell, Texas

Is contae in oirthir Texas é **Bell**.  Is é Belton príomhbhaile an chontae. Is é Killeen an chathair is mó sa chontae. Bhí 310,235 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 237,974 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82.3% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 12.9% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.4%. 

## Tagairtí

B
Contae Bexar, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Bexar**.  Is é San Antonio príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é San Antonio an chathair leis an tarna daonra is airde in Texas. Bhí 1,714,773 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 1,392,931 duine sa bhliain 2000. Is í an chontae leis an ceathrú daonra is airde in Texas.  Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 56.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 39.7%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 60 duine i gcontae Bexar sa bhliain 2000. 

## Tagairtí

B
Contae Borden, Texas

Is contae i dtuaisceart Texas é **Borden**.  Is é Gail príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 641 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 729 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 90.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 9.8%.  

## Tagairtí

B
Contae Bowie, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Bowie**.  Is é Boston príomhbhaile an chontae. Is é Texarkana an chathair is mó sa chontae. Bhí 92,565 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 89,306 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 93% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 5.4%.  

## Tagairtí

B
Contae Brazos, Texas

Is contae in oirthir Texas é **Brazos**.  Is é Bryan príomhbhaile an chontae. Is é College Station an chathair is mó sa chontae. Bhí 194,851 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 152,415 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 79.2% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.5% agus ba Sínis an phríomhtheanga ag 1.2%. 

## Tagairtí

B
Contae Brewster, Texas

Is contae in iarthar Texas é **Brewster**.  Is é Alpine príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 9,232 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 8,866 duine sa bhliain 2000. Is contae an-mhór é agus é thart ar 3 uair achar Delaware. Is é an chonte is mó in Texas. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 65.1% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 33.2% agus ba Cóiréis an phríomhtheanga ag 1.4%. 

## Tagairtí

B
Contae Brooks, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Brooks**.  Is é Falfurrias príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,223 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 7,976 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 65.5% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 33.8%.    

## Tagairtí

B
Contae Burnet, Texas

Is contae i lár Texas é **Burnet**.  Is é Burnet príomhbhaile an chontae. Is é Marble Falls an chathair is mó sa chontae. Bhí 42,750 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 34,147 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 84.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.7%.  

## Tagairtí

B
The Vamps

Is popbhanna Sasanach iad **The Vamps**.

## Gradaim
Tá 9 ngradam buaite ag The Vamps.

## Dioscliosta
**[[Meet the Vamps]]* (2014)
**[[Wake Up (albam The Vamps)|Wake Up]]* (2015)
**[[Night & Day (albam The Vamps)|Night & Day]]* (2017)

## Camchuairteanna
*Meet the Vamps tour (2014)
*The Vamps Asia-Pacific 2015 Tour (2015)
*The Vamps 2015 UK Arena Tour (2015)
*The Vamps North American Tour (2015)
*Wake Up World Tour (2016)
*South America Tour (2016)

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2012
Contae Caldwell, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Caldwell**.  Is é Lockhart príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 38,066 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 32,194 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 67.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 31.3%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Callahan, Texas

Is contae i dtuaisceart Texas é **Contae Uí Cheallacháin** nó Callahan as Béarla .  Is é Baird príomhbhaile an chontae. Is é Clyde an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,544 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 12,905 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 93.9% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 4.5% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1%.   

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Paul Theroux

Scríbhneoir taistil agus úrscéalaí Meiriceánach is ea **Paul Edward Theroux**, a rugadh ar 10 Aibreán 1941 i Medford, Massachusetts. Leabhar taistil leis, *The Great Railway Bazaar*, a thabhaigh aitheantas dó sa bhliain 1975. Tá a bheirt mhac, Marcel agus Louis, ina scríbhneoirí freisin, chomh maith le bheith ina léiritheoirí agus láithreoirí teilifíse sa Bhreatain Mhór. Tá beirt deartháireacha ina scríbhneoirí, mar atá Alex agus Peter Theroux. Nia leis an aisteoir Meiriceánach Justin Theroux.

Tógadh Paul in Massachusetts. Caitlicigh ab ea a mhuintir. Ceanadach Francach a bhí ina athair agus ba de shliocht Iodálach í a mháthair. *Eagle scout* a bhí in Paul nuair a bhí sé óg. Bhain sé céim baitsiléara amach sa Bhéarla in Ollscoil Massachusetts.

Chaith Paul tamall sa Peace Corps, ag múineadh sa Mhaláiv san Afraic Thoir. I ndiaidh dó a bheith ruaigthe den tír úd, fuair sé post mar mhúinteoir ag Ollscoil Makerere in Uganda. Thosaigh sé ag foilsiú scéalta san irisleabhar *Transition* sa tréimhse sin. Ina dhiaidh sin, chuir sé faoi in Ollscoil Náisiúnta Singapore. Faoi dheireadh agus an bheirt mhac saolaithe cheana acu, chuir Paul agus a bhean chéile, Anne Castle, aghaidh ar a tír dhúchais sise, Sasana. In Dorset agus i Londain a chónaigh siad. D'fhan Paul agus Anne le chéile ó 1967 go 1993.

D'éirigh Paul Theroux mór le V. S. Naipaul, scríbhneoir as an Tríonóid agus Tobága a bhí ina chónaí i Sasana freisin agus rinne tionchar ar Theroux. D'éirigh eatarthu ní ba dhéanaí. Inniu, tá cónaí ar Paul Theroux ar Maui, oileán i Haváí agus caitheann sé cuid den bhliain in Cape Cod, in Massachusetts. 

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1941
Catagóir:Daoine beo
Pedro Pablo Kuczynski

Is eacnamaí, fiontraí gnó agus polaiteoir Peiriúch é **Pedro Pablo Kuczynski Godard** a rugadh ar 3 Deireadh Fómhair 1938 i Líoma, Peiriú. Toghadh mar uachtarán na tíre é don téarma 2016–2021 mar chomharba ar Ollanta Humalla ach d'éirigh sé as ar 21 Márta 2018.  

Bhí sé ina aire um fuinneamh agus mianaí faoi Fernando Belaúnde Terry, agus ina aire um eacnamaíocht agus airgeadas faoin Uachtarán Alejandro Toledo Manrique. Faoi láthair, is uachtarán é ar an bpáirtí Peruanos Por el Kambio (Peiriúigh ar son Athruithe). (Scríobhtar *cambio*, an focal Spáinnise ar "athrú", le *k* in ainm an pháirtí chun go mbeadh PPK air, ionann lena ainm féin.) 

Iarrthóir é Kuczynski ar uachtaránacht Phoblacht Pheiriú in olltoghcháin Pheiriú na bliana 2011, ach tháinig sé isteach sa tríú háit i ndiaidh Ollanta Humala Tasso agus Keiko Fujimori Higuchi. Sheas sé ar son na huachtaránacha arís in olltoghcháin na bliana 2016 agus an uair seo, d'éirigh leis an dara háit a bhaint amach agus, mar sin, dul ar aghaidh go dtí an dara babhta den toghchán ar 10 Aibreán 2016, inar éirigh leis bua a fháil ar Keiko Fujimori le tromlach an-íseal.  

Ba imircí ón Eoraip iad a thuismitheoirí. Gearmánach de chúlra Polannach-Ghiúdach ab ea a athair. Ar thaobh a mháthar tá Pedro Pablo gaolta le Jean-Luc Godard, stiúrthóir scannáin Eilvéiseach. Tá sé pósta ar Nancy Lange, col ceathrar le Jessica Lange.

D'oibrigh Kuczynski sna Stáit Aontaithe agus ghlac sé saoránacht Mheiriceánach le cois a shaoránacht Pheiriúch. D'éirigh sé as a shaoránacht Mheiriceánach sa bhliain 2016 le bheith ábalta sheasamh d'uachtáranacht Pheiriú.

Rinneadh iarrachtaí chun é a chur as oifig ag toiseacht ag deireadh na bliana 2017. San athbhliain, rinneadh iarracht nua é sin a dhéanamh. Cuireadh físeáin dá dhlíodóir agus de Kenji Fujimori (pearsa conspóideach i bpolaitíocht na tíre) ag iarraidh vótaí i gcoinne an iarracht a cheannach ó bhaill de pharlaimint na tíre (na "Kenjivideos"), agus ghéill sé don bhrú, ag cur litir éirí as oifig chuig Comhairle na Ministéirí. Ar 23 Márta 2018, chuaigh a leasuachtarán Máirtín Vizcarra, i gcomharbacht air mar uachtarán.

Catagóir:Eacnamaithe Peiriúcha
Catagóir:Polaiteoirí Peiriúcha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Daoine beo
The Voice (séasúr 11 na SA)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é ***[[The Voice (SA)|The Voice]]***. Thosaigh an t-aonú sraith déag ar an 19 Meán Fómhair, 2016 agus chríochnaigh sé ar an 3 Nollaig, 2016.

B'iad Adam Levine, Blake Shelton, Miley Cyrus agus Alicia Keys na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Sundance Head an tsraith agus tháinig Billy Gilman sa dara háit.

## Foirne

## Tagairtí

Catagóir:2016 séasúir teilifíse
Catagóir:The Voice (SAM)
Bród Átha Cliath

mion|Bród aerach, Dublin Pride 2015
Sraith bhliantúil imeachtaí a cheiliúrann an saol leispiach, aerach, déghnéasach, agus trasinscneach (LADT̟+) is ea **Bród Átha Cliath**  nó **Dublin Pride** (Dublin LGBTQ Pride Festival). Is é an fhéile is mó dá chineál in Éirinn, agus í á thionól i mí Meithimh gach bliain. Is buaicphointe na féile í paráid mhórtais i lár Bhaile Átha Cliath. 

D'fhás an fhéile as imeacht amháin sa bhliain 1974 go féile il-laethúil inniu. Tá ról na n-ealaín, cultúir, agus an tsaoil shóisialta, go háirithe, méadaithe go mór ann ó shin.

### Stair
[mion|Bród i mBÁC 2019, DUBLIN PRIDE FESTIVAL, "Remember [Círéibeacha Stonewall|Stonewall"]]
Tharla an chéad agóid LADT+ i mBaile Átha Cliath ar an 27 Meitheamh 1974. Chuaigh deichniúr (an Seanadóir David Norris san áireamh) ar mhórshiúl ón Roinn Dlí agus Cirt go dtí Ambasáid na Breataine chun agóid a dhéanamh in aghaidh choiriúlú na homaighnéasachta (iarsma ó na dlíthe coilíneachta).

Tharla an chéad mhórfhorbairt eile i 1983. Le linn an tsamhraidh  i 1982, buaileadh a lán fir aeracha agus déghnéasacha in ionsaithe homafóbacha i mBaile Átha Cliath. Ar an 9 Meán Fómhair 1982, buaileadh fear óg darbh ainm Declan Flynn chomh dona sin go bhfuair sé bás ina dhiaidh sin. D'ainneoin gur admhaigh beirt den chúigear ionsaitheoirí gur ionsaigh siad timpeall 20 duine LADT+ thar an tréimhse sé seachtaine, scaoileadh saor gach duine den chúigear agus gearradh pianbhreith ar fionraí orthu. Ag an am céanna, gearradh téarma príosúin 12 mhí ar fhear a ghoid sparán. Dúirt an breitheamh i gcás Flynn 'nach bhféadfaí é seo a mheas mar dhúnmharú riamh' (‘this could never be regarded as murder’) agus nach raibh ‘aon chineál pionóis’ (‘no element of correction’) ag teastáil maidir leis na fir.

Bhí an-imní ar dhaoine LADT+ faoin toradh. Mar thoradh ar sin, tharla an agóid ba mhó ar son cearta LADT+ go dtí sin. Dé Sathairn, 19 Márta 1983, tar éis an bhreithiúnais, chuaigh na céadta duine ar mhórshiúl ó Halla na Saoirse go Páirc Fhionnradhairc (áit ar maraíodh Declan).
mion|Bród Átha Cliath 2013
Tharla an chéad Pharáid Bród i mBaile Átha Cliath i mí an Mheithimh an bhliain sin, 1983. Ó shin i leith, tá Bród Bhaile Átha Cliath ag dul ó neart go neart agus glacann na mílte agus na mílte duine páirt ann gach bliain.  

### Conspóid
mionSa bhliain 2022, d'fhógair Bród Bhaile Átha Cliath inné go raibh deireadh curtha maolabhrach acu leis an gcaidreamh oifigiúil le RTÉ mar gheall ar an allagar faoin bpobal trasinsnceach ar an gclár raidió Liveline (le Joe Duffy). Chuir siad i leith RTÉ go raibh an eagraíocht "ag gríosú thine na reitrice in aghaidh an phobail thrasinscnigh."

Ach thug RTÉ le fios go mbaineann plé poiblí - bíodh sé míthaitneamhach, deacair agus conspóideach uaireanta - go mbaineann a leithéid go smior le feidhm na heagraíochta de réir dualgais.

## Féach freisin

* Dúnmharú Declan Flynn 1983
* Círéibeacha Stonewall, 1969

* Bród aerach
* Stair lucht LADT in Éirinn

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil Dublin Pride. Arna rochtain ar 22 Meith. 2016

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath
Catagóir:LADT
Catagóir:Paráidí
Catagóir:Stair lucht LADT in Éirinn
Contae Cameron, Texas

Is contae cois farraige i ndeisceart Texas ar an teorainn le Meicsiceo é **Cameron**. Is é Brownsville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 406,220 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 335,227 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 72.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 26.3%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 15 duine sa chontae sa bhliain 2000. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Cass, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Cass**.  Is é Linden príomhbhaile an chontae. Is é Atlanta an chathair is mó sa chontae. Bhí 30,464 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 30,438 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 96.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 3.2%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Chambers, Texas

Is contae suite cois farraige in oirthear Texas é **Chambers**.  Is é Anahuac príomhbhaile an chontae. Is é Mont Belvieu an chathair is mó sa chontae. Bhí 35,096 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 26,031 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 84.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.4%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Clay, Texas

Is contae i dtuaisceart Texas é **Clay**.  Is é Henrietta príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 10,752 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 11,006 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 96.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 1.9%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Cochran, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Cochran**.  Is é Morton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,127 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 3,730 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 59.1% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 39.7% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.2%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Coke, Texas

Is contae in iarthar Texas é **Coke**.  Is é Robert Lee príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,320 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 3,864 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 85% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.7%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Collin, Texas

[mion|Radharc (liotagraf) ar [McKinney, Texas sa bhliain 1876]]
Is contae in oirthuaisceart Texas é **Collin**. Is é McKinney príomhbhaile an chontae. Is é Plano an chathair is mó sa chontae. Is é contae Collin an contae leis an seachtú daonra is airde in Texas. Bhí 782,341 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 491,675 duine sa bhliain 2000. Tá cuid bheag de chathair Dallas suite sa chontae. Ba éBhéarla an phríomhtheanga ag 75.4% de na daoine sa bhliain 2010, ba í Spáinnis an phríomhtheanga ag 11.1%, ba í Sínis an phríomhtheanga ag 2.6% agus ba í Vítneaimis an phríomhtheanga ag 1.1%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Comal, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Comal**.  Is é New Braunfels príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 108,472 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 78,021 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 15.3% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.6%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Concho, Texas

Is contae i lár Texas é **Concho**.  Is é Paint Rock príomhbhaile an chontae. Is é Eden an chathair is mó sa chontae. Bhí 4,087 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 3,966 duine sa bhliain  2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 55.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 42.7%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Coryell, Texas

Is contae in oirthir Texas é **Coryell**.  Is é Gatesville príomhbhaile an chontae. Is é Copperas Cove an chathair is mó sa chontae. Bhí 75,388 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 74,978 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 86.9% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 8.6% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 2.1%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
J. P. Mallory

Seandálaí Gael-Mheiriceánach agus saineolaí ar an léann Ind-Eorpach is ea **James Patrick Mallory**, a rugadh sa bhliain 1945. Tá sé ina ollamh emeritus in Ollscoil na Ríona, Béal Feirste, ball de Acadamh Ríoga na hÉireann agus eagarthóir ar an *[[Journal of Indo-European Studies]]* agus ar *Emania: Bulletin of the Navan Research Group* (Béal Feirste).

## Beathaisnéis
Rugadh Mallory sa bhliain 1945, agus bhain sé  A.B. amach sa stair ó Occidental College in California sa bhliain 1967, agus ina dhiaidh sin chuir sé trí bliana isteach in Arm na Stát Aontaithe mar phóilín míleata sáirsint. Bronnadh Ph.D. i léann Indo-Eorpach air in UCLA i 1975. Bhí roinnt post aige ag Ollscoil na Ríona ag toiseacht sa bhliain 1977 sula ndearnadh Ollamh leis an tSeandálaíocht Réamhstairiúil  de sa bhliain 1998.

Bíonn aird Mallory dírithe ar an Eoraip Luath-neoiliteach agus agus ar thréimhse na Cré-umhaoise, ar thír dhúchais na bProta-Ind-Eorpach, agus ar sheandálaíocht Luath na hÉireann. Tá lé aige le cur chuige uilechuimsitheach sna ceisteanna seo, agus é ag cur fianaise na litríochta, na teangeolaíochta agus na seandálaíochta i gcomparáid lena chéile chun dúcheisteanna na staire a réiteach.

## Tagairtí

Catagóir:Seandálaithe
Catagóir:Daoine a rugadh i 1945
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann
Loch na Maláive

Tá **Loch na Maláive** ar an loch is faide ó dheas de chuid lochanna chórais na Claise Móire, san Afraic Thoir. Ainm eile uirthi a bhíodh ní ba choitianta ná **Loch Niasa**; ciallaíonn *Niasa*, *Nyas(s)a* nó *Niassa* "loch" sa teanga Yao. De bharr eolas a bheith ag na hEorpaigh ar an loch mar thoradh ar taiscéalaíocht an Dochtúra David Livingstone, luaití an loch i seanleabhair mar Loch Livingstone freisin. 

## Geografaíocht
Tá an loch timpeall ar 560 km ar fhad agus 75 ar leithead ag an bpointe leithne. Is é 29,000 km², a bheagán nó a mhórán, achar na locha. Tá trí thír ar bhruacha na locha, mar atá an Mhaláiv ar an mbruach thiar, an Tansáin ar an mbruach thoir thuaidh, agus Mósaimbíc ar an mbruach thoir. Imíonn uisce na locha tríd an abhainn Shire. Is í an abhainn Ruhuhu an chraobhabhainn is mó a shníonn isteach sa loch. Tá a lán sainspeiceas sa loch, go mór mhór roinnt mhaith cinealacha éisc ar a dtugtar ciclidí agus nach bhfaightear aon áit eile.
mion|Trá ag Roinn Maclear in aice Bhá na Moncaithe i Loch na Maláive
thumb|Radharc ar an loch ón oileán Likoma

Catagóir:Lochanna
Contae Dallam, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Dallam**.  Is é Dalhart príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,703 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 6,222 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 68.5% de na daoine sa bhliain 2010,ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 27.6% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 3.8%. 

## Tagairtí

D
Contae Dallas, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Dallas**.  Is é Dallas príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae Dallas an contae leis an dara daonra is airde in Texas agus an contae leis an naoú daonra is airde as S.A.M. ar fad. Bhí 2,368,139 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 2,218,899 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 61.2% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 32.2% agus ba Vitneamis an phríomhtheanga ag 1%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 80 duine sa chontae sa bhliain 2000. 

## Tagairtí

D
Journal of Indo-European Studies

Irisleabhar acadúil piarmheasúnaithe léinn Ind-Eorpaigh is ea **The Journal of Indo-European Studies**. Chuir Roger Pearson ar siúl é sa bhliain 1973. Foilsítear páipéir san antraipeolaíocht, seandálaíocht, miotaseolaíocht agus teangeolaíocht a bhaineann le stair chultúir na bpobal Ind-Eorpach. Foilsítear an t-irisleabhar go ráithiúil. Is é J. P. Mallory (Ollscoil na Ríona) eagarthóir an irisleabhair faoi láthair. 

Sa bhliain 2006, cuireadh cartlann le téacs iomlán le fáil ar an Idirlíon d'institiúidí ar síntiúsóirí leis an irisleabhar iad. 

## Naisc sheachtracha
*Suíomh Journal of Indo-European Studies. Dáta rochtana: 24 Meith. 2016

Catagóir:Irispháipéir
Contae Dawson, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Dawson**.  Is é Lamesa príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,833 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010,síos ó 14,985 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 62.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 36.6%.  

## Tagairtí

D
Contae Delta, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Delta**.  Is é Cooper príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,231 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 5,327 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 96.4% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 3.3%.  

## Tagairtí

D
Contae DeWitt, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **DeWitt**. Is é Cuero príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 20,097 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 20,013 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 80% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 18.4%.  

## Tagairtí

D
Contae Dickens, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Dickens**.  Is é Dickens príomhbhaile an chontae. Is é Spur an chathair is mó sa chontae. Bhí 2,444 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 2,762 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 80.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 18.8%.  

## Tagairtí

D
Contae Dimmit, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Dimmit**.  Is é Carrizo Springs príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 9,996 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 10,248 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 68.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 30.1%.  

## Tagairtí

D
Contae Eastland, Texas

Is contae i dtuaisceart Texas é **Eastland**.  Is é Eastland príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 18,583 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 18,297 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 90.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 8.6%.  

## Tagairtí

E
Contae El Paso, Texas

Is contae in iarthar Texas é **El Paso**. Is é El Paso príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae El Paso an contae leis an séú daonra is airde in Texas.  Bhí 800,647 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 679,622 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 72.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 25.2%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 40 duine sa bhliain 2000. 

## Tagairtí

E
Contae Edwards, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Edwards**.  Is é Rocksprings príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae.. Bhí 2,002 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 2,162 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 53.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 46.4%.  

## Tagairtí

E
Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann 2016

Thóg an chéad **[[Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann]]** ar siúl ar an 24 Meitheamh, 2016. Bhí sé craoladh beo ar RTÉ a hAon. Chuir Daniel O'Donnell an seamanas i láthair.

## Gradaim agus ainmnithe

### Ainmnithe is mó

## Tagairtí

Catagóir:Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann
Gryllidae

Is fine feithidí í **Gryllidae**.  Tá timpeall is 900 speiceas san fhine.
Fíorchriogar le meicníocht dhea-fhorbartha chun fuaim a dhéanamh le haghaidh cumarsáid éisteachta. Na heití tosaigh i bhfoirm boscaí lúbtha thar chliatháin na colainne. Feadán sorcóireach chun uibheacha a bhreith.

## Tagairtí

Catagóir:Feithidí
Contae Ellis, Texas

Is contae in oirthuaisceart Texas é **Ellis**.  Is é Waxahachie príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae.. Bhí 149,610 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 111,360 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.7%.  

## Tagairtí

E
Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann

Is searmanas bronnta na ngradam é **Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann**. Thosaigh na gradaim sa bhliain 2016 agus bhí sé craoladh beo ar RTÉ a hAon. Chuir Daniel O'Donnell an chéad seamanas i láthair.

## Searmanais

## Buaiteoir is mó
### Gradaim

### Ainmnithe is mó

## Tagairtí

Catagóir:Gradaim ceoil
Catagóir:Gradaim Ceoil Tíre na hÉireann
Dorsán dubh

Is feithid é an **Dorsán dubh**. Ball d'fhine na Tettigoniidae atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Feithidí