An Phalaistín Shainordaitheach

Aonán geopholaitíochta a bhí ann idir 1920 agus 1948 i réigiún na Palaistíne faoi Shainordú Chonradh na Náisiún ab ea **an Phalaistín Shainordaitheach**.

### Cúlra
Le linn an Chéad Chogaidh Dhomhanda (1914–1918), chuir éirí amach Arabach in aghaidh na nOtamánach agus Fórsa Sluaíochta Éigipteach na Breataine ruaig ar na Turcaigh Otamánacha as an Leiveaint. D’aontaigh an Ríocht Aontaithe i gComhfhreagras McMahon–Hussein go seasfadh sí le neamhspleáchas na nArabach dá n-éireodh na hArabaigh amach in aghaidh na dTurcach Otamánach, ach i ndeireadh na dála, roinn an Ríocht Aontaithe agus an Fhrainc an réigiún eatarthu féin faoi Chomhaontú Sykes-Picot — feall i dtuairim na nArabach.

Rinne Dearbhú Balfour in 1917 cúrsaí fiú níos casta, toisc gur gheall an Bhreatain go dtacódh sí le bunú “baile náisiúnta” Giúdach sa Phalaistín. Ag deireadh an chogaidh, bhunaigh na Briotanaigh agus na Francaigh “Riarachán ar Chríocha Gafa an Namhad” (Béarla: *Occupied Enemy Territory Administration*) sa tSiria Otamánach. 

### Sainordú
Lorg na Briotanaigh dlisteanacht trí shainordú a fháil ó Chonradh na Náisiún i Meitheamh 1922. Sprioc amháin a bhí ag córas sainordaithe Chonradh na Náisiún ná limistéir de chuid an Iar-Impireachta Otamánaí a riar “go dtí go mbeidh siad in ann seasamh ina n-aonar”.

Le linn an tSainordaithe, tháinig go leor Giúdaigh go dtí na críocha, agus d'fhás gluaiseachtaí náisiúnta sna pobail Ghiúdacha agus Arabacha araon. Mar thoradh air seo, tharla éirí amach na nArabach sa Phalaistín (1936–1939) agus an Cheannairc Ghiúdach sa Phalaistín Shainordaitheach (1944–1948). 

I mí na Samhna 1947, ghlac na Náisiúin Aontaithe le plean chun an tír a roinnt ina dhá stát, stát Arabach agus stát Giúdach. Nuair a tháinig deireadh le cogadh na Palaistíne in 1948, roinneadh an Phalaistín Shainordaitheach ar Stát Iosrael, ar Ríocht Haisimíteach na hIordáine (a ghabh seilbh ar thalamh ar Bhruach Thiar Abhainn na hIordáine), agus ar Ríocht na hÉigipte, a bhunaigh an “Coimirceas na hUile-Phalaistíne” i Stráice Gaza.

Ceapadh an Phalaistín Shainordaitheach ina Sainordú “Aicme A”, bunaithe ar a forbairt shóisialta, pholaitiúil agus eacnamaíoch. Níor úsáideadh an t-aicmiú seo ach i gcás na tíortha a raibh an cumas is láidre féinrialach acu. Bhain gach sainordú Aicme A neamhspleáchas amach faoi 1946, seachas an Phalaistín Shainordaiteach.

### Teangacha agus foclóir
Sonraíodh sa Chairt Sainordaithe go mbeadh trí theanga oifigiúla ann sa Phalaistín Shainordaiteach, is iad sin an Béarla, an Araibis agus an Eabhrais.

Is é “An Phalaistín" an t-ainm a tugadh ar chríoch an tSainordaithe, de réir traidisiúin áitiúil i measc na nArabach Palaistíneach agus na nOtamánach, chomh maith le traidisiún Eorpach. 

Sa bhliain 1926, chinn na údaráis Bhriotanacha go mbainfidís úsáid as na leaganacha Araibise agus Eabhraise den ainm Béarla, .i. *filasţīn* (فلسطين) agus *pālēśtīnā* (פּלשׂתינה) faoi seach. Mhol ceannairí na nGiúdach gur cheart *ʾĒrēts Yiśrāʾel* (ארץ ישׂראל, Tír Iosrael) a úsáid in Eabhrais. Sa deireadh, thángthas ar chomhréiteach chun túslitreacha an ainm Eabhraise mholta (א״י) a chur i lúibíní aon uair a úsáideadh ainm an tSainordaithe i gcáipéisí oifigiúla. Ba é tuairim cheannairí na nArabach gur sháraigh an comhréiteach seo téarmaí an tSainordaithe. Mhol roinnt polaiteoirí Arabacha an t-ainm “Deisceart na Siria”  (سوريا الجنوبية), ach dhiúltaigh na húdaráis Briotanacha don mholadh seo.

## Féach freisin

* Comhaontú Sykes-Picot, 1916
* Dearbhú Balfour, 1917
* Sainordú na Breataine sa Phalaistín
* Buamáil Óstáin Rí Daithí, 1946
* Réiteach na Náisiúin Aontaithe ar cheist na Palaistíne, 1947
* Réiteach an Dá Stát
* Stát na Palaistíne
* An Phalaistín

## Tagairtí

Catagóir:Impireacht na Breataine
Catagóir:Síónachas
Catagóir:Stair Iosrael
Catagóir:Stair na Palaistíne
Catagóir:Réiteach an Dá Stát