Amlíne na ngortaí móra san Réimeas Briotanach

Clúdaíonn **amlíne na ngortaí móra san [[Réimeas Briotanach]]** na gortaí móra ar fho-ilchríoch na hIndia ó 1765 go 1947. Tharla na gorta atá san áireamh anseo sna stáit phrionsúla (réigiúin a bhí faoi riarachán rialóirí Indiach), san Réimeas Briotanach (réigiúin faoi riarachán Chomhlacht Briotanach na nIndiacha Thoir ó 1765 go 1857; nó faoi riarachán Choróin na Breataine, san Réimeas Briotanach, ó 1858 go 1947) agus i gcríocha Indiacha a bhí neamhspleách ar riail na Breataine, amhail an Impireacht na Maratach.

Roghnaítear an bhliain 1765 mar an bhliain tosaigh mar gur bronnadh *Diwani* (cearta chun ioncam talún) i réigiún na Beangáile ar Chomhlacht Briotanach na nIndiacha Thoir sa bhliain sin, tar éis a bhua i gCath Bhuxar (cé nach riarfadh siad Beangál go díreach go dtí 1784, nuair a deonaíodh an *Nizamat*, nó smacht ar an dlí agus ord, orthu). Is í an bhliain 1947 an bhliain inar díscaoileadh Réimeas na Breataine agus inar bunaíodh stáit chomharba nua Tiarnas na hIndia agus Tiarnas na Pacastáine. Bheadh leath thoir Thiarnas na Pacastáine ina Dhaon-Phoblacht na Banglaidéise sa bhliain 1971.

Sainmhínítear "gorta " de réir scála *méide*, ar measúnú cuimsitheach é atá bunaithe ar fharasbarr básanna iomlán. De réir an scála sin bíonn: (a) níos lú ná 999 bás sa bhreis ag gabháil le gorta beag); (b) idir 1,000 agus 9,999 bás breise ag gabháil le gorta measartha; (c) idir 10,000 agus 99,999 bás iomarcach le gorta mór; (d) idir 100,000 agus 999,999 bás iomarcach le gorta ollmhór; agus (e) idir níos mó ná 1 mhilliún bás iomarcach ag gabháil le gorta tubaisteach.

Tá ré na Breataine suntasach mar gur bhuail líon an-mhór gortaí an India le linn na tréimhse seo. Tá litríocht fhairsing ann faoi na gortaí san India choilíneach Briotanach. Bhí an bhásmhaireacht sna gortaí seo thar a bheith ard agus i gcásanna áirithe, d'fhéadfadh sé go ndearna polasaithe na Breataine méadú uirthi. Bhí an bhásmhaireacht i nGorta Mór na Beangáile1770 idir milliún agus deich milliún;  Gorta Chalisa &#x2013;, 11 milliún; Gorta na mBlaoscanna &#x2013;, 11 milliún; agus Gorta Agra 1837-1838, 800,000. Sa dara leath den 19ú haois, ba iad seo a leanas ba chúis le barraíocht mhórbhásmhaireachta: Gorta Gorta Uachtar Dhóáb 1860-1861, 2 mhilliún; Gorta Mór 1876-1878, 5.5 milliún; Gorta na hIndia de 1896–1897, 5 mhilliún; agus gorta na hIndia de 1899–1900, 1 mhilliún. Ba é an chéad ghorta mór den 20ú haois ná Gorta na Beangáile i 1943, a raibh tionchar aige ar réigiún Bheangál le linn aimsir chogaidh; bhí sé ar cheann de mhórghortaí na hÁise Theas ina bhfuair idir 1.5 milliún agus 3 mhilliún duine bás.

Tá an ré suntasach freisin toisc gurb í an chéad tréimhse í a bhfuil doiciméadú córasach ann di. Tháinig tuarascálacha móra, amhail an tuarascáil *'Report on the Upper Doab famine of 1860–1861*' le Richard Baird Smith, iad siúd ó Choimisiún Ghorta na hIndia (*Indian Famine Commissions*) de 1880, 1897, agus 1901 agus Coimisiún Fiosrúcháin an Ghorta (''Famine Inquiry Commission'') de 1944, chun cinn le linn na tréimhse seo, mar a rinne Cóid Ghorta na hIndia ''(Indian Famine Codes''). Ba iad na cinn dheireanacha seo, a comhdhlúthaigh sna 1880idí, an chéad chóras a bhí breithnithe go cúramach chun gorta a thuar agus chun a thionchar a mhaolú go réamhghníomhach; bhí tionchar ag na cóid ar fhaoiseamh ón ngorta go dtí na 1970idí. Tharla gorta Bheangáil 1943, an gorta mór deireanach san India Bhriotanach, i bpáirt mar gur mhainnigh na húdaráis aird a thabhairt ar na cóid ghorta i ndálaí cogaidh. Luathaigh an fhearg a d'eascair as an ngorta seo díchoilíniú na hIndia Briotanaí. Chuir sé iachall freisin ar náisiúnaithe Indiacha slándáil bia a dhéanamh mar sprioc thábhachtach iar-neamhspleáchais. Tar éis neamhspleáchais, fuair Tiarnas na hIndia agus Poblacht na hIndia ina dhiaidh sin na cóid seo mar oidhreacht, a nuachóiríodh agus a feabhsaíodh, agus cé go raibh ganntanas mór bia san India tar éis neamhspleáchais, níor tharla aon ghorta thromchúiseach, ná aon ghorta soiléir nó ar scála mór. Dúirt an t-eacnamaí Amartya Sen, a bhuaigh Duais Chuimhneacháin Nobel sna hEolaíochtaí Eacnamaíochta i 1998, go páirteach as a chuid oibre ar na meicníochtaí eacnamaíocha atá mar bhunús le gorta, ina leabhar in 2009, *The Idea of Justice* :*Though Indian democracy has many imperfections, nevertheless the political incentives generated by it have been adequate to eliminate major famines right from the time of independence. The last substantial famine in India — the Bengal famine — occurred only four years before the Empire ended. The prevalence of famines, which had been a persistent feature of the long history of the British Indian Empire, ended abruptly with the establishment of a democracy after independence* Tá comhghaol aimsithe idir imirce oibrithe conarthacha ón India go dtí coilíneachtaí trópaiceacha na Breataine san Oileán Mhuirís, Fidsí, Oileán na Tríonóide agus Tobága, Suranam, Natal agus an Ghuáin Bhriotanach, agus líon mór de na gortaí seo. Feictear an chéad ghorta de thréimhse na Breataine, Gorta Mór Bheangáil 1770, i saothar an úrscéalaí Beangáilise Bankim Chandra Chatterjee ;   agus feictear an gorta deireanach de thréimhse na Breataine, Gorta Bheangáil 1943, i saothar an stiúrthóra scannán Indiaigh, Satyajit Ray. Mar gheall ar an easpa freagartha oifigiúil ar an nGorta Mór 1876–1878, bhunaigh Allan Octavian Hume agus William Wedderburn Comhdháil Náisiúnta na hIndia i 1883,  an chéad ghluaiseacht náisiúnach in Impireacht na Breataine san Áise agus san Afraic.  Nuair a ghlac Mahatma Gandhi ceannaireacht uirthi i 1920, bhí an Chomhdháil le neamhspleáchas agus athmhuintearas a bhaint amach don India.

## Amlíne

## Tagairtí
Catagóir:Gortaí san Réimeas Briotanachh
Catagóir:Gortaí san India
gortaí
gorta
gortaí