Conradh ar Thoirmeasc Airm Núicléacha

Is é ** An Conradh ar Thoirmeasc  Airm Núicléacha** (**CTAN**), nó ** An Conradh um Chosc ar Airm Núicléacha**, an chéad chomhaontú idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí chun airm núicléacha a thoirmeasc go cuimsitheach, leis an sprioc deiridh  iad a bheith díothaithe go huile agus go hiomlán. Glacadh é an 7 Iúil 2017, osclaíodh é lena shíniú an 20 Meán Fómhair 2017.  

Tháinig an Conradh i bhfeidhm i dtíortha áirithe (gan airm núicléacha) ó 22 Eanáir 2021 ar aghaidh.    Níl an Conradh i bhfeidhm sna Stáit Aontaithe, An Rúis srl.

I gcás na náisiún sin atá ina bpáirtithe aige, cuireann an Conradh cosc ar fhorbairt, ar thástáil, ar tháirgeadh, ar stoc-charnadh, ar shuiteáil, ar aistriú, ar úsáid agus ar bhagairt úsáide arm núicléach, mar aon le cúnamh agus spreagadh do na gníomhaíochtaí toirmiscthe. Maidir le stáit armtha núicléacha a thagann isteach sa Chonradh, cuireann sé deis ar fáil, faoi cheangal ama, le haghaidh caibidlíochta as a dtiocfaidh díothú fíoraithe agus dochúlaithe a chlár airm núicléacha.clé|mion|220x220px|Clár faisnéis,       6 Iúil 2020

## Stair
Shocraigh sainordú a ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe an 23 Nollaig 2016 dhá sheisiún caibidlíochta: 27 go 31 Márta agus ó 15 Meitheamh go 7 Iúil, 2017.  Ritheadh an conradh de réir sceidil an 7 Iúil le 122 i bhfabhar, 1 i gcoinne (An Ísiltír), agus 1 staonadh oifigiúil (Singeapór). Níor vótáil seasca is naoi náisiún, na stáit airm núicléacha ar fad agus gach ball de NATO seachas an Ísiltír ina measc.

## Coincheap
Is éard a bheidh sa chonradh um thoirmeasc airm núicléacha, de réir a mholtóirí, "*unambiguous political commitment*" (“tiomantas polaitiúil gan athbhrí”) chun domhan saor ó airm núicléacha a bhaint amach agus a chothabháil. 

Murab ionann agus coinbhinsiún cuimsitheach um airm núicléacha, áfach, ní raibh sé i gceist go mbeadh na bearta dlíthiúla agus teicniúla go léir ann chun an pointe díothaithe a bhaint amach. Ina ionad sin, beidh forálacha den sórt sin ina n-ábhar caibidlíochta ina dhiaidh sin, lena bhféadfar an comhaontú tosaigh a thabhairt i gcrích sách tapa agus, más gá, gan rannpháirtíocht náisiúin armtha núicléach.

Creideann lucht an Chonradh ar Thoirmeasc go gcuideoidh sé le hairm núicléacha a "stiogmatú" , agus go bhfónfaidh sé mar "chatalaíoch" chun iad a dhíchur. Gheall timpeall dhá thrian de náisiúin an domhain oibriú le chéile “chun an bhearna dhlíthiúil a líonadh” sa réimeas idirnáisiúnta atá ann cheana a rialaíonn airm núicléacha,  agus féachaint ar chonradh um thoirmeasc ar airm núicléacha mar rogha amháin chun an cuspóir seo a bhaint amach.

Níl cosc ar airm núicléacha – murab ionann agus airm cheimiceacha, airm bhitheolaíocha, mianaigh talún frithphearsanra agus cnuas-mhuinisin – ar bhealach cuimsitheach agus uilíoch. Níl sa Chonradh Neamhiomadú (CNI) 1968 ach toirmisc pháirteacha, agus ní chuireann conarthaí maidir le limistéar saor ó airm núicléacha cosc ar airm núicléacha ach amháin laistigh de réigiúin gheografacha áirithe.

clé|mion|220x220px|Físeán: Acheson agus Wallis

## Féach freisin
* Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (1968)
* Conradh um Chosc Cuimsitheach ar Thrialacha Núicléacha; Níl an Conradh i bhfeidhm
* Conradh na bhFórsaí Núicléacha le Meánraon, 1987
* Conradh Núicléach New START, 2010
* Airm núicléacha
* Comhdhíothú dearbhaithe

## Tagairtí


Catagóir:2017 sna Náisiúin Aontaithe
Catagóir:Conarthaí rialaithe arm
Catagóir:Conarthaí na Náisiún Aontaithe
Catagóir:Airm núicléacha
Catagóir:Conarthaí na hÉireann
Catagóir:Iomadú núicléach
Catagóir:Conarthaí
Catagóir:Conarthaí na Stát Aontaithe
Catagóir:Conarthaí na Rúise
Catagóir:Arm na Rúise
Catagóir:Arm na Stát Aontaithe