Leabhar Leasa Mhóir

Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea **Leabhar Leasa Mhóir**.  Thug Dennis O'Flynn, staraí as Corcaigh, an t-ainm úd dó, tar éis dá tabhairt di sa bhliain.  Sa bhliain 1855, chuir Eugene O'Curry an milleán ar O'Flynn óir gur scar sé an leabhar as a chéile agus dhíol sé iad astu féin le bailitheoirí.

## Cur síos
Is lámhscríbhinn phárpháipéir é Leabhar Leasa Mhóir, le tomhas 37cm x 25.5cm.  *Leabhar Mhic Chárthaigh Riabhaigh* an t-ainm ar dtús a bhí air.  

### Tiomsú
Coimisiúnaíodh leabhar ag Finghín Mac Cárthaigh Riabhaigh agus a bhean chéile Lady Catherine, iníon Thomas FitzGerald, 7ú Iarla Dheasumhan, agus dá bharr a ainm eile.  Tiomsaíodh an lámhscríbhinn sa luath 15ú haois (1408-11), bunaithe ar *Leabhar [[Mainistir Bhuithe]]* atá caillte, chomh maith le lámhscríbhinní eile.  Scríobhadh tuairim is nócha fán gcéad den saothar ag scríobhaí anaithnid amháin.  Scríobh Aonghas Ó Callanáin (fl. 15ú haois), de chlann áitiúil leighis, tuairim is dhá fhóilió déag.  Cuireadh lámha anaithnide eile roinnt míreanna gearra isteach.  Luath-NuaGhaeilge is ea teanga an tsaothair.

### Ábhar
Faightear beathaí na naomh sa saothar, go háirithe Naomh Bríd, Naomh Pádraig, agus Naomh Colm Cille.  Tá ann freisin *[[Agallamh na Seanórach]]*, scéal oll-tábhachtach na Fiannaíochta as Meán-Ghaeilge a théann siar go dtí an 12ú haois.  Tá ann chomh maith *Leabhar Ser Marco Polo*, aistriúchán Gaeilge den leabhar le Marco Polo, *[[Il Milione]]*.

### Iar-1814
Cailleadh roinnt leathanach as an leabhar go gairid tar éis dó a aimsiú, i bhfolach taobh thiar de bhalla i gCaisleán Leasa Mhóir sa bhliain 1814, ach creidtear go gcaomhnaítear iad in altanna léannta scríofa sa 19ú haois.

Tá leagan digiteach de Leabhar Leasa Mhóir le fáil, le cur síos le Pádraig Ó Macháin, ar ISOS.

## Téacsanna
**Téacsanna naomhsheanchais
* ''[[Betha Shenáin meic Geirginn]]''
* Téacs gearr faoi Naomh [[Molaise]], dar teideal "Molaisse agus a dheirfiúr"

**Prós
* *[[Agallamh Beag]]*
* *[http://www.ucd.ie/tlh/text/pk.tlh.001.text.html Echtra Loegairi meic Crimthainn]*
* *[[Airne Fíngein]]*
* *Tromdám Guaire*

*'Aistriúcháin ón Laidin
* *Leabhar Ser Marco Polo* (*Il Milione* le Marco Polo)
* *Gabháltas Séarlais Mhóir*
* *Stair na Lombardach

## Foinsí
* *[https://www.isos.dias.ie/ga/UCC/UCC_TheBookOfLismore.html Leabhar Leasa Móir]*, *Irish Script On Screen (ISOS)*
* *Lives of the Saints*, G201001, CELT
* Stokes, Whitley (eag. agus aistr.), *Lives of saints, from the Book of Lismore*. Oxford: Clarendon Press, 1890. PDF le fáil ar archive.org
* 

## Tuilleadh le léamh
* Breatnach, Caoimhín. "Lismore, Book of." In *Medieval Ireland: An Encyclopedia*, eag. Seán Duffy. Nua-Eabhrac agus Londain: Routledge, 2005, ll.&nbsp;270–80.
* Macalister, R.A.S. *The Book of Lismore. Facsimile with introduction*. Baile Átha Cliath: Irish Manuscripts Commission, 1950.
* 
* Ó Murchadha, *Family Names of County Cork*. Corcaigh: The Collins Press. 2a eagrán, 1996, lch.&nbsp;54

## Naisc sheachtracha
* *[https://www.isos.dias.ie/libraries/CHATSWORTH/english/index.html The book of Lismore]*, ISoS
* *[http://www.maryjones.us/jce/lismore.html Book of Lismore]* ar maryjones.us
* *[http://www.irishtimes.com/newspaper/features/2011/0708/1224300294060.html Lost and found: the leabhar of Lismore comes home]*, Irish Times, 8ú Iúil, 2011
* *[http://lismoreheritagecentre.blogspot.com/2010/02/book-of-lismore-introduction-by-donald.html The Book of Lismore: An Introduction]* le Donald Brady, Lismore Heritage Centre
* *[https://www.medievalarchives.com/2011/07/05/university-college-cork-to-exhibit-major-medieval-irish-manuscript/ University College Cork to exhibit major medieval Irish manuscript]*, Medieval Archives, 5ú Iúil 2011

## Tagairtí

Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise
Catagóir:15ú haois in Éirinn