Árais máithreacha agus naíonán agus tithe Maigdiléana in Éirinn

[mion|mórleabhar de chuid Sisters of Our Lady of Charity, High Park, [Drumcondra Football Club|Drumcondra, BÁC (ar taispeáint sa Little Museum inniu).]]

Mhair na **hárais máithreacha is naíonán** **agus na** **tithe Maigdiléanacha** in Éirinn ó lár an ochtú haois déag go dtí deireadh an fichiú haois. Bhí mná curtha  ann ar feadh na mblianta fada agus rugadh páistí dóibh go minic.  Idir 1922 agus 1998 cailleadh 9,000 leanbh óg sna hárais máithreacha is naíonán ar fud Éireann; sin 15% de na leanaí a rugadh sna hárais agus ráta báis a bhí cúig uaire níos mó ná an meán náisiúnta i rith na tréimhse sin.

Cuireadh máithreacha is naíonán sna hárais agus na mná "as a meabhair" nó "neamh-inmhianaithe" sna  tithe Maigdiléanacha, ach bhí siad ag teacht salach ar a chéile chom maith.
mion|agóid i mBÁC, 18 MF2012

## Córas
[mion|Suíochan, [Faiche Stiabhna]]
Nuair a d’fhaightí amach go raibh bean torrach, mheasadh a cuid tuismitheoirí go raibh siad náirithe go deo. Is iondúil go ligtí an fear saor ó cháineadh. Leanbh mídhlisteanach, leanbh tabhartha, a bheadh aici de réir an Stáit.

An réiteach ab éasca in Éirinn a bhíodh ag na tuismitheoirí ar an gcás an iníon a chur go Sasana, faoi rún dá mb’fhéidir é. Ach ní raibh an dara rogha ag na boicht ach dul isteach sna hárais máithreacha is naíonán nó na Tithe Níocháin.

Sna Neachtlanna, coinníodh na mná faoi smacht, mná dofheicthe. Chaith na mná a saol ag sclábhaíocht, lá i ndiaidh lae ag déanamh níocháin daoine eile. Go minic, bhí siad 'salaithe' i súile na heaglaise agus an phobail. 

Ba thithe déirce iad na Neachtlanna ón taobh amuigh; thug siad deis don phobal éalú ó fhreagracht agus a bheith saor ó chiontacht. Ba phríosúin bhrúidiúla iad, áfach do na créatúir a raibh sé de mhí-ádh orthu a bheith caite isteach iontu.

Níorbh iad an chléir amháin (an Eaglais Caitliceach, Eaglais na hÉireann agus eile), a bhí i mbun, a bhí ciontach: bhí a gcuid tuismitheoirí agus a gcuid comharsan, agus an rialtas,  fiú an tsochaí uilig, páirteach sa gcomhcheilg freisin.  Maidir le ceannairí an Stáit, dhún siad a súile ar fad ar a raibh ag tarlú.

## Stair
D'oscail Lady Arabella Denny *an Dublin Magdalen Asylum* ar Shráid Líosain, BÁC sa bhliain 1765 agus.éiteas Eaglais na hÉireann ann.

Nios déanaí sa 20ú ahois, balbhaíodh guth na mban sa bhfiosrúchán Stáit faoi na hárais. An tarcaisne curtha i gceann na héagóra.

### Na nÁrais agus na Tithe sna meáin

* *The Magdalene Sisters* scannán le Peter Mullan, 2002.  
* An clár faisnéise, *Stolen*',**' RTÉ, Lúnasa 2024. 
* *Philomena*, scannán le Stephen Frears, 2013
* Taispeántas Diane Fenster, 2000, grianghrafadóir digiteach Meiriceánach. Baineann Fenster úsáid as braillíní, agus tá portráidí ban le feiceáil ar na braillíní, mar mheafar. Feictear braillíní mar rudaí a chuireann na mná i ndaoirse chomh maith le rudaí a ligeann dóibh a bheith saor le bheith ag brionglóid agus éalú ó liostacht agus cruálacht an tsaoil. Úsáideann sí seanbhraillíní ina taispeántas mar go bhfuil stair ag baint leo agus gur áirgí pearsanta atá iontu.
* *Faoi Scáth*, leagan Gaeilge (2015) de dhráma Patricia Burke Brogan *Eclipsed*.

## Féach freisin

* Cásanna mí-úsáid ghnéis in Éirinn de chuid na hEaglaise Caitlicí
* Loscadh na dílleachtlainne sa Chabhán, 1943
* Coimisiún Imscrúdúcháin Árais Máithreacha agus Leanaí, 2021
* Na Tithe Maigdiléanacha timpeall an domhain

## Tagairtí

Catagóir:Leas leanaí
Catagóir:Scoileanna
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Drochíde
Catagóir:Clochair
Catagóir:Ospidéil shíciatracha
Catagóir:Príosúin
Catagóir:Tithe Maigdiléana
Catagóir:20ú haois in Éirinn
Catagóir:19ú haois in Éirinn