Gabriel Rosenstock

File, scríbhneoir agus aistritheoir iomráiteach as Luimneach é **Gabriel Rosenstock** (a rugadh sa bhliain 1949).  Tá ról lárnach aige i bhforbairt na litríochta comhaimseartha Gaeilge;  tá os cionn 180 leabhar foilsithe aige, filíocht agus leabhair do pháistí go hairithe agus duine de na daoine ba mhó a rinne cur chun cinn ar an haiku i nGaeilge.

Is scriptscríbhneoir é dó TG4, cláir do pháistí go hairithe.

## Beatha
Rugadh Gabriel Rosenstock i gCill Fhíonáin in Oirthear Luimnigh ar an 29 Meán Fómhair 1949. Dochtúir agus scríbhneoir as Schleswig-Holstein ba ea a athair. Banaltra, as Gaillimh ó dhúchas, ab ea a mháthair. Ba é an tríú duine clainne as seisear agus an chéad pháiste a rugadh don lánúin in Éirinn.

Caitheadh amach as Coláiste Rinn Mhic Gormáin é agus bhí sé ar deoraíocht ina dhiaidh sin i gColáiste Charraig an Tobair. 

Rinne sé staidéar i gColáiste Ollscoile Chorcaí, áit a raibh sé ina bhall de *[[Innti]]*, grúpa filí óga a chuir iris amach agus a chuaigh ar fud na tíre ag léamh a gcuid saothair.  Bhí cairdiúil le scríbhneoirí eile: a bhí, mar sh. Michael Davitt agus Liam Ó Muirthile. Ba é an chéad duine de ghlúin INNTI a chuir leabhar amach: *Suzanne sa seomra folctha* (1973).

Chaith sé seal ag obair leis an tsraith theilifíse `Anois is Arís' ar RTÉ, agus tamall leis an nuachtán Anois. Chaith sé formhór a shaoil sa Ghúm agus nuair nach bhfuair sé ardú céime ar bith ann chinn sé ar éirí sé as chun dul i mbun pinn go lánaimseartha. 

Bhí sé ina Chathaoirleach ar Poetry Ireland / Éigse Éireann agus is iomaí duais liteartha atá bronnta air: sparántachtaí ón gComhairle Ealaíon agus an Irish-American Cultural Foundation Award mar shampla. 

Tá baint lárnach aige leis an bhféile litríochta IMRAM. Tá ballraíocht shaoil aige i gCumann na nAistritheoirí agus na dTeangairí. Is ball d'Aosdána é.

Is nia leis é Mario Rosenstock, agus ball den chúigread traidisiúnta Téada is ea a mhac Tristan Rosenstock.

## Rogha foilseachán

### Filíocht i nGaeilge agus eagráin dhátheangacha
* *Susanne sa seomra folctha*. Clódhanna 1973
* *Méaram*. An Clóchomhar 1981
* *Om*. An Clóchomhar 1983
* *Nihil Obstat*. Coiscéim, 1984
* *Migmars*. Ababúna, 1985
* *Rún na gCaisleán*. Taibhse, 1986
* *Portrait of the Artist as an Abominable Snowman*,   Forest Books 1989,  Domhan Books 2000
* *Oráistí*. Rogha dánta agus dánta nua. Cló Iar-Chonnachta, 1991
* *Ní mian léi an fhilíocht níos mó*. Cló Iar-Chonnachta, 1993
* *Rogha Rosenstock*. Cló Iar-Chonnachta, 1994
* *Syójó*. Cló Iar-Chonnachta, 2001
* *Eachtraí Krishnamurphy*. Coiscéim, 2003
* *Forgotten Whispers / Cogair dhearúdta*. 2003. (téacs dhátheangach, haiku agus grianghraif,  i gcomhar le le John Minihan)
* *Krishnamurphy Ambaist*. Coiscéim, 2004
* *Hymn to the Earth*. The Silverstrand Press, 2004. (Dánta móide grianghraif le Ron Rosenstock)
* *Rogha Dánta/ Selected Poems*, aistrithe ag Paddy Bushe: CIC, 2005
* *I met a man: luminous lines concerning real people from real places*, Doghouse, 2005
* *Bliain an Bhandé / Year of the Goddess*.  [téacs dátheangach] Dedalus Press 2007
* *Tuairiscíonn Krishnamurphy ó Bagdhad* (Coiscéim, 2007)
* *Guthanna Beannaithe an Domhain* (Coiscéim, 2008)
* *Margadh na Míol in Valparaíso / The Flea Market in Valparaíso* (rogha dánta agus dánta nua) CIC 2014
* *Cuach ó Aois Eile ag Glaoch*. Coiscéim, 2014
* *Antlered Stag of Dawn*, The Onslaught Press, Oxford 2015.  Haiku i nGaeilge móide leaganacha Béarla, Béarla na hAlban agus Seapáinise
* *Sasquatch*. Arlen House, 2014  (eagrán nua ó Alba Publishing 2018) 
* *Chogyam Trungpa: One Hundred Haiku*, agus leaganacha Béarla agus Seapáinise. Amazon Kindle, 2014
* *Orpheus in the underpass* (Onslaught Press, 2017), 
* *Glengower: Poems for no one in Irish and English*, Onslaught Press 2018

* *EVERY NIGHT I SEND YOU FLOWERS*, Tanka in response to the art of Odilon Redon, bilingual. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2020
* *The Road to Corrymore / Bóthar an Choire Mhóir*, Ekphrastic Dátheangach. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2021
* *Rún na Rún  / Secret Of Secrets*, tanka dátheangach, Cross-Cultural Communications 2021  
* *[https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf Drops of Water]*, haiku in Béarla, Gaeilge agus Scots,  Buttonhook 2023 => ríomhleabhar

Tugann an leabhar taistil *Ólann mo Mhiúil as an nGainséis* (Cló Iar-Chonnachta, 2003) agus an chín lae idirghníomhach *Dialann Anama* (2007) an-léiriú ar éirim an fhile ó thaobh creidimh, intleachta, fealsúnachta agus daonnachta.

### Aistriúcháin
Tá cáil ar Ghabriel mar aistritheoir, agus saothar le Seamus Heaney, Georg Trakl, Günter Grass, Peter Huchel, Ko Un, K. Satchidanandan agus go leor eile aistrithe aige.

* *Crann almóinní milis agus searbh: rogha dánta* (Coiscéim, 2006) [aistriúchán ar *Bittersüsser Mandelbaum: ausgewählte Gedichte* le Hilde Domin]
* *Agallamh an tseanóra lena anam: dánta* (Coiscéim, 2007) [aistriúchán ar *Der alte Mann spricht mit seiner Seele* le Günter Kunert] 
* *An tAonú Aithne déag: rogha dánta* (Coiscéim, 2008) [aistriúchán ar *Das elfte Gebot: ausgewählte Gedichte* le Michael Krüger]

### Daoine óga

* *An tOllamh Folamh* (Cois Life, 2009). Thugas an ghealach ag siúl (An Gúm, 2007) [aistriúchán ar *I took the Moon for a Walk* le Carolyn Curtis] 
* *Na daoine dalla: saorchóiriú ar scéal béaloidis* (An Gúm, 2007)
* *Clann na nÉan*: úrscéal gairid do dhéagóirí (Comhar Teoranta, 2005) 
* *Scuabtha chun siúil* (An Gúm, 2002) [aistriúchán ar *Room on the Broom* le Julia Donaldson]

* *[https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children Snowy Owl | Ulchabhán Sneachtúil,]*  ríomhleabhar saor in aisce, 2024,  anseo nó anseo
* ''Órang-Útan'', ríomhleabhar saor in aisce, 2025

### Eile
Scríobhann Rosenstock drámaí chomh maith le hailt nuachtáin (mar sh Tuairisc.ie).

## Aitheantas
Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, *Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte* (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. 

Molscéal: 'Ba Sheachtópas mé inné' - Oíche mhór cheoil agus litríochtasa bhliain 2019 in onóir Gabriel Rosenstock, agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh i gcónaí.

## Naisc sheachtracha
* Blag Ghabriel Rosenstock
* Clár RTE Raidió 1, “Scríbhneoirí Faoi Chaibidil 2010” (ábhar pléite)
* Léann Gabriel Rosenstock a leagan Gaeilge féin de chlasaicigh ár linne do pháistí óga. Walker Éireann na foilsitheoirí.
* Labhraíonn Gabriel Rosenstock lena chomhfhile Michael Davitt faoin dán Uaireanta is Fear Bréige Mé. 1988.
* Poetry: tanka and haiku, roghanna Ghabriel

## Féach freisin

* *[[Innti]]*

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Rosenstock, Gabriel
Rosenstock, Gabriel
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh
Catagóir:Filí haiku
Catagóir:Filí Gaeilge
Catagóir:INNTI
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge
Catagóir:Lucht TG4