An tAcht um Chosaint Iospartach Céastóireachta 1991

Is reacht de chuid na Stát Aontaithe é An **tAcht um Chosaint Iospartach Céastóireachta 1991 (ACIC),** a cheadaíonn,   sna Stáit, agraí sibhialta dlí i gcoinne  daoine aonair a rinne céasadh agus/nó bású seachbhreithiúnach. 

Éilíonn an reacht ar ghearánaí ídiú leigheasanna áitiúla a thaispeáint i suíomh na coire, sa mhéid is go bhfuil leigheasanna den sórt sin "leordhóthanach agus ar fáil."Féadfaidh gearánaithe a bheith ina saoránaigh SAM nó ina saoránaigh nach saoránaigh de chuid SAM iad.

Cé nár ritheadh ​​an tAcht go dtí go luath i 1992, tugadh isteach an bhliain roimhe sin é, agus is é an t-ainm oifigiúil ar an Acht ná "*The Torture Victim Protection Act of 1991*."

## Saincheisteanna dlí
Sa bhliain 1992, ba í an tSiúr Dianna Ortiz an chéad duine a thionscain agra faoin acht, i gcaingean shibhialta in aghaidh an iarghinearáil agus an Aire Cosanta Héctor Gramajo as Guatamala, agus í ag maíomh, trína údarás ceannais, go raibh sé freagrach as a fuadach, a héigniú, agus a céasadh ag fórsaí míleata i nGuatamala i mí na Samhna 1989. Rialaigh cúirt fheidearálach i Massachusetts ina bhfábhar, ag bronnadh $ 5 milliún uirthi i ndamáistí i 1995. 

Bhain íospartaigh na sceimhlitheoireachta úsáid as an ACIC chun agairt a dhéanamh ar stáit choigríche atá ainmnithe ag SAM as a bheith i mbun na sceimhlitheoireachta státurraithe, amhail an Iaráic (a baineadh den liosta ó shin) agus an Iaráin. I mí na Bealtaine 2000, bronnadh aturnae ó Mhiami Andrew C. Halla agus na cliaint David Daliberti, Bill Barloon, Chad Hall, Kenneth Beaty agus a mná céile suim airgid de beagnach $ 19 milliún orthu as na pianta a d'fhulaing na fir i mbraighdeanas. féach*Daliberti v. Republic of Iraq,* 97 F.Supp.2d 38 (D.D.C. 2000);   agus freisin*Weinstein v. Islamic Republic of Iran,* 184 F.Supp.2d 13 (D.D.C. 2002). Cuireann an Foreign Sovereign Immunity Act (FSIA), 28 U.S.C. §§ 1602 -1611,   cosc ar stáit choigríche a agairt i gcúirteanna SAM don chuid is mó de shaincheisteanna neamhthráchtála.

Chruthaigh An tAcht um Fhrithsceimhlitheoireacht agus Pionós Éifeachtach Báis 1996 (AFSPEB),(Béarla:  Antiterrorism and Effective Death Penalty Act of 1996 )  eisceacht don Foreign Sovereign Immunities Act, a cheadaíonn do náisiúnaigh de chuid na Stát Aontaithe stáit choigríche a agairt má tá an stát mar urraitheoir  na sceimhlitheoireachta agus má tá gortú an ghearánaí de bharr tacaíocht an stáit d’eagraíocht sceimhlitheoireachta. Tar éis don AFSPEB a bheith achthtaithe, comhdaíodh go leor agraí i gcoinne urraitheoirí na sceimhlitheoireachta, go háirithe an Iaráin. Toisc gur chinn roinnt cúirteanna nach gcruthaíonn an AFSPEB cúis chaingne i gcoinne stát eachtrach, d’úsáid gearánaithe an ACIC agus an AFSPEB le chéile, ag baint úsáide as an AFSPEB ar dtús chun eisceacht a sholáthar do dhíolúine ceannasach stáit, agus ansin ag baint úsáide as an ACIC chun cúis chaingne a sholáthar.  

D'úsáid íospartaigh chéasadh an tAcht um Chosaint Iospartach Céastóireachta freisin ag íospartaigh chéasadh in aghaidh gníomhairí de chuid na Stát Aontaithe. I 'Meshal v. Higgenbotham', líomhain saoránach ó dhúchas Meiriceánach gur bhagair oifigigh SAM, arís agus arís eile céasadh air, fuadach go héigeantach, agus díobháil thromchúiseach eile .

Ar 18 Aibreán, 2012, i 'Mohamad v. Palestinian Authority*<nowiki/>*', rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe d’aon toil go mbaineann an ACIC go heisiach le daoine nádúrtha agus nach bhforchuireann sé dliteanas i gcoinne aonán eagraíochtúil.  Bhí cinneadh na cúirte bunaithe ar úsáid an reachta as an bhfocal "individual" mar atá idirdhealú ó "duine" (a shainmhínítear an dara ceann acu de ghnáth i ndlí agus i reachtanna SAM mar dhuine aonair **nó** eagraíocht). Scrúdaigh an chúirt an focal i gcomhthéacs a ghnáthbhrí agus trí stair reachtach an  ACIC. Thug an chúirt faoi deara gur bhain teanga bhunaidh an bhille ACIC úsáid as an bhfocal “duine” agus gur mhol urraitheoirí an bhille leasú le linn na marcála coiste an Tí mhol duine d’urraitheoirí an bhille leasú; "to make it clear we are applying it to individuals and not to corporations.". "

## Tagairtí

## Tuilleadh léitheoireachta

* Schochet, P. Rivka, "Ról Nua do Shean-Riail: Leigheasanna Áitiúla agus Dlínse um Chearta an Duine a Leathnú faoin Acht um Chosaint Íospartaigh Céastóireachta," 19(1) Columbia Human Rts. L.Rev., 1987
* Cearta Daonna ar Thús; Ná Fág Marcanna: Teicnící Feabhsaithe Cheistiúcháin agus an Riosca Coiriúlachta 

Catagóir:1991
Catagóir:Dlí reachtúil
Catagóir:Polaitíocht na Stát Aontaithe