Angiospermae

Is iad na **plandaí bláthanna**, ar a dtugtar freisin **Angiospermae** nó **Magnoliophyta**, an grúpa is éagsúla de na plandaí talún, le 416 fine, thart ar 13,164 géineas agus c. 295,383 speiceas is eol dúinn.  Cosúil le gimnispeirmeacha, is plandaí a tháirgeann síolta iad na hangaispeirmeacha. Mar sin féin, tá tréithe difriúla acu a dhéanann idirdhealú idir iad agus na gimnispeirmeacha, lena n-áirítear bláthanna, inspeirm laistigh de na síolta, agus torthaí a tháirgeadh ina bhfuil síolta ann. De ghnáth, ó thaobh na sanasaíochta de, ciallaíonn 'angaispeirm' planda a tháirgeann síolta laistigh d'imfhálú; i bhfocail eile, planda torthach. Tagann an téarma ón bhfocal Gréigise *angeion* ("soitheach" nó "coimeádán") agus *sperma*("síolta")
## Sanasaíocht
Ciallaíonn 'angiosperm' planda a tháirgeann síolta laistigh d'imfhálú; i bhfocail eile, planda  torthaíoch. Tagann an téarma ón fhocail Gréigise 'ἀγγεῖον' (*angeion*) a chiallaíonn "cás" nó "cásáil" agus 'σπέρμα' (*sperma*) a chiallaíonn "síol".

## Cur síos
Tháinig sinsearaigh na mplandaí bláthanna ó na gimnispeirmeacha san Triasach, 245 go 202 milliún bliain ó shin (mbós), agus is eol dúinn na chéad phlandaí bláthanna ó 160 mbós. 
D'éagsúlaigh siad go forleathan san Tréimhse Luathchailcheach, agus bhíodar forleathan ag mbós, agus tháinig siad in áit na mbuaircíneach mar na crainn is ceannasaí ó 100 go 60 mbós

Sna plandaí bláthanna, is gné shainiúil í an síol a bheith clúdaithe taobh istigh d'ubhagán, a bhfuil fadú speisialta aige, an stiogma, chun an pailin a fháil. Déanann na gaiméití fireanna a tháirgeann an pailin an t-ubhán a dhéthoirchiú, chun siogóit a chruthú is sainfhíochán chun an síol a stóráil (an t-insíol) a dhéanamh. Fásann fíochán féitheach tánaisteach ó na cisil chaimbiacha, agus cuimsíonn cealla atá sainiúil do phlandaí bláfara: soithigh sa xiléim, cealla compánaigh sa bhflóéim. Cuimsíonn an grúpa plandaí seo na plandaí go léir ar bláth an t-orgán atáirgthe iontu. Na plandaí féitheacha is flúirsí ó thaobh uimhreacha is dáileadh ar Domhan, timpeall 250,000 speiceas ann. Roinntear iad ina monachotailéadóin is ina ndéchotailéadóin, agus ina dhiaidh sin ina n-oird is ina gclanna. 

Bíonn difríochtaí idir na hangaispeirmeacha ó shíolphlandaí eile ar bhealaí éagsúla, a bhfuil cur síos orthu sa tábla thíos. Tógtha le chéile, chuir na saintréithe idirdhealaitheacha seo ar chumas  na n-angaispeirmeacha a bheith ar na plandaí talún is éagsúla agus iomadúla agus is tábhachtaí atá tábhachtach ó thaobh gnó de do dhaoine (*seachas na foraoisí giúiseacha*).

## Anatamaíocht shoithíoch

Sáraíonn méid agus castacht fhoirmiú an fhíocháin i bplandaí bláthanna ná a leithéid i ngimnispeirmeacha. Eagraítear na bearta soithíocha den ghas ionas go bhfoirmíonn an xiléim agus an fléim fáinní comhchruinnithe.

Sna  déchotailéadóin, socraítear na bearta sna gais an-óga i bhfáinne oscailte, ag scaradh an laín lárnaigh ón choirtéis sheachtrach. I ngach beart, ag scaradh na xiléim agus an fhléim, tá sraith de mhíristéama nó d'fhíochán foirmitheach gníomhach ar a dtugtar an caimbiam. Trí shraith de chaimbiam idir na mbearta (caimbiam idirbhirtíneach) a chruthú, déantar fáinne iomlán, agus bíonn méadú tréimhsiúil rialta i dtiús de thoradh ar fhorbairt na xiléime ar an taobh istigh agus an fhléim ar an taobh amuigh. Brúitear an fléim bog, ach leanann an t-adhmad crua ar aghaidh agus déanann sé an chuid is mó den ghas agus de bhrainsí na hilbhliantóige adhmadaí. Mar gheall ar dhifríochtaí i gcarachtar na n-eilimintí a tháirgtear ag tús agus deireadh an tséasúir, déantar an t-adhmad a mharcáil i dtrasbhealaigh i bhfáinní comhchruinnithe, ceann amháin le haghaidh gach séasúr fáis, ar a dtugtar fáinní bliantúla.
I measc na monacotailéadón, tá na bearta níos iomadúla sa ghas óg agus tá siad scaipthe tríd an bhfíochán talún. Níl aon chaimbiam iontu agus nuair atá siad cruthaithe ní mhéadaíonn trastomhas an ghais ach amháin i gcásanna eisceachtúla.

## Leabharliosta
*
## Tagairtí

Catagóir:Plandaí