open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Superquinn

Is sraith ollmhargaí é **Superquinn** i bPoblacht na hÉireann.

## Stair
Bhunaigh Feargal Quinn an comhlacht i 1960 i nDún Dealgan. I 2005 cheannaigh Select Retail Holdings Superquinn ó chlann Quinn.
Níl aon siopa acu i gCúige Uladh nó Cúige Chonnacht ach tá a lán siopaí acu i gCúige Laighean, ach go háirithe timpeall Baile Átha Cliath. Tá trí shiopa acu i gCúige Mumhan freisin.

## Féach freisin
;Iomaitheoirí Superquinn:
* Tesco Ireland
* Dunnes
* SuperValu
* Aldi
* Lidl
* Centra

## Naisc Sheachtracha
* Suíomh gréasáin Superquinn 

Catagóir:Ollmhargaí
Rufus Wainwright

Ceoltóir, amhránaí, scríbhneoir ceoil Ceanadach-Mheiriceánach is ea **Rufus McGarrigle Wainwright**, a rugadh ar 22 Iúil 1973. Thosaigh sé ag taifeadadh ceoil i 1998 agus ón am sin, tá naoi n-albam déanta aige, chomh maith le neart traiceanna a fhaightear ar dhíolaimí agus fuaimrianna scannáin.

## Saol
Rugadh Rufus i Rhinebeck, Nua-Eabhrac. Amhránaithe ceol tíre iad a thuismitheoirí, Kate McGarrigle agus Loudon Wainwright III. Fuair a thuismitheoirí colscaradh agus é ina pháiste, agus chaith Rufus mórchuid a óige i Montréal lena mháthair. Agus scileanna pianó aige ón aois 6, chuaigh sé ar chamchúirt don chéad uair ag an aois 13.

## Saothar
### Albaim
* *[[Rufus Wainwright (albam)|Rufus Wainwright]]* (Bealtaine, 1998), SAM #24, RA #171
* *[[Poses]]* (Meitheamh, 2001), SAM #117, RA #132
* *Want One* (Meán Fómhair, 2003), SAM #60, RA #88
* *Want Two* (Samhain, 2004), SAM #103, RA #21
* *Release the Stars* (Bealtaine, 2007), SAM #23, RA #2, An Astráil #58, Ceanada #7
* *Rufus Does Judy at Carnegie Hall* (Nollaig, 2007) SAM # 171
* *All Days Are Nights: Songs for Lulu* (2010)
* *Out of the Game* (2012)
* *Prima Donna (Rufus Wainwright album)|Prima Donna* (2015)
* *Take All My Loves: 9 Shakespeare Sonnets* (2016)

## Tagairtí

Catagóir:Popcheoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Centra

mion|clé|250px|Centra i mBaile Átha Cliath
Is sraith ollmhargaí é **Centra** in Éirinn atá faoi cheannas ag an ngrúpa Musgrave. Tá níos mó ná 522 ollmhargadh Centra in Éirinn (120 i dTuaisceart Éireann) faoi láthair agus tá thart ar 14,000 duine fhostaithe ag an gcomhlacht.

'VG' a tugadh ar an ngrúpa ollmharagaí sna seascaidí. Tharla athbhrandú air i 1979. SuperValu a thugtar ar na hollmharagaí móra agus Centra ar na cinn bheaga. Rinne Centra €652.6m i 2002. Tá Centra in iomaíocht díreach le Spar, Mace, agus Londis.

## Naisc Sheachtracha
* Suíomh Centra
* Suíomh Musgrave

Catagóir:Ollmhargaí
Réigiún Eacnamaíochta Volga-Vyatka

Ceann amháin de chuid na réigiúin eacnamaíochta is ea **Réigiún Eacnamaíochta Volga-Vyatka** nó *Во́лго-Вя́тский экономи́ческий райо́н* as Rúisis.
[thumb|250px|right|Réigiún Eacnamaíochta Volga-Vyatka sa [Rúis]]

## Ballaonaid an Réigiúin
* An tSuvais
* Cúige Kirov
* Mairí El
* An Mhordóiv
* Cúige Nizhny Novgorod

Catagóir:An Rúis
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Kirov

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Kirov**. Bunaíodh an cúige seo sa bhliain 1934. Is é Kirov an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
### Crios Ama
left|75px 

Tá Cúige Kirov suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Kirov roinnte ina 39 réigiún. *Féach [[Aonaid Riaracháin Chúige Kirov]]*.

Catagóir:Kirov
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Mannok

Is grúpa gnó é **Mannok** (**QUINN Group** roimhe seo); bhunaigh Seán Quinn é sa bhliain 1973. Tá a cheanncheathrú suite in Éirinn i nDoire Loinn, Contae Fhear Manach, agus an mana atá acu ná “Strength through diversity”.

## Óstáin
Tá a lán óstán acu, mar shampla an Slieve Russell i gContae an Chabháin, Buswells i mBaile Átha Cliath, an Hilton agus an Ibis i bPrág, agus roinnt eile i Sasana.

## Tagairtí

Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha
Catagóir:Óstáin
Cúige Phenza

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Phenza**.

Catagóir:Penza
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Asda

Is sraith ollmhargaí é **Asda** sa Ríocht Aontaithe.

## An Chuideachta
Cheannaigh an grúpa Wal-Mart Asda sa bhliain 1999. Ansin cheannaigh Asda an grúpa *Safeway Stores (Ireland)* i dTuaisceart Éireann ón ngrúpa Morrisons.

Nuair a cheannaigh Wal-Mart Asda, d'fhás Asda go tapa, agus tá 264 ollmhargadh acu faoi láthair, le breis is 150,00 duine fostaithe iontu.
Tagann an t-ainm as **As**quith **Da**iries

## Wal-Mart

mion|clé|280px|Asda - Nottingham

Bhunaigh Sam Walton an grúpa miondíolacháin seo sa bhliain 1962, ar dtús thosaigh an cuideachta le siopa amháin faoin ainm "Walton's five and Dime" agus d'fhás sé go han-tapa. Cheannaigh an grúpa ollmhargaí idirnáisiúnta, ar nós Asda, agus tá breis is 1.9 milliún duine fostaithe acu anois ar fud an domhain.

Is é "Saving You Money Every Day" mana na cuideachta faoi láthair.

## Féach freisin
;Príomhiomaitheoirí Asda:
* Tesco
* Sainsbury's
* Morrisons

;*Tuaisceart Éireann amháin:*:
* Dunnes
* SuperValu

## Naisc sheachtracha
* Suíomh gréasáin Asda 

Catagóir:Ollmhargaí
Réigiún Eacnamaíochta Volga

Ceann amháin de chuid na réigiúin eacnamaíochta is ea **Réigiún Eacnamaíochta Volga** nó *Пово́лжский экономи́ческий райо́н* as Rúisis.
[thumb|250px|right|Réigiún Eacnamaíochta Volga sa [Rúis]]

## Ballaonaid an Réigiúin
* Cúige na hAstracháine
* An Chailmíc
* Cúige Phenza
* Cúige Shamara
* Cúige Sharatov
* An Tatarstáin
* Cúige Ulyanovsk
* Cúige Volgograd

Catagóir:An Rúis
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Stavropol Krai

Is comheintiteas críochach de Chónaidhm na Rúise í **Stavropol Krai** (Gaeilge: *Réigiún Stavropol*). Is é Stavropol príomhchathair an réigiúin. Bunaíodh an Réigiún seo sa bhliain 1934.

Catagóir:Stavropol
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Aer Árann

mion|clé|Ceanncheathrú na haerlíne i mBaile Átha Cliath
B'aerlíne é **Aer Árann** a bunaíodh i 1970. Eitlíonn siad ar fud na hÉireann, chomh maith le roinnt aerfoirt sa Ríocht Aontaithe agus sa Fhrainc. Tá ceannceathrú na haerlíne suite i mBaile Átha Cliath. Cheannaigh Pádraig Ó Céidigh an aerlíne sa bhliain 1994.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil 

Catagóir:Aerlínte Éireannacha
Catagóir:Oileáin Árann
EasyJet

Aerlíne is ea **easyJet**. Bunaíodh an aerlíne sa bhliain 1995. Eitlíonn EasyJet trasna na hEorpa. Tá seacht gcursa is trí chéad aige idir ochtó cathair. Tá a ceannceathrú suite i Londain, Sasana. Tá a príomhbhunáit in Aerfort Luton i Londain.

D'iompraigh siad timpeall 37 milliún paisinéir sa bhliain 2007. Tá EasyJet in iomaíocht le Ryanair ach go háirithe, chomh maith le Air Berlin, Jet2.com agus Aer Lingus.

Cheannaigh EasyJet 40% den chomhlacht *TEA Switzerland*, agus d'athraigh siad ainm na haerlíne go *EasyJet Switzerland* sa bhliain 1998. Cheannaigh siad an aerlíne *Go Fly* sa bhliain 2002.

## Tagairtí

Catagóir:Aerlínte
Walmart

Comhlacht miondíola Meiriceánach is ea **Wal-Mart Stores, Inc.**, nó **Walmart**, a reachtálann slabhra siopaí lascaine móra ilranna agus siopaí trádstórais. Is é an comhlacht is mó ar domhan é. 

## Stair

[mion|clé|250px|An chéad siopa ag Sam Walton, i m[Bentonville, Arkansas|Bentonville, Arkansas. Siopa "Five and Dime" a bhí ann. Lárionad fáilte é anois.]] 

Bhunaigh Sam Walton an grúpa sa bhliain 1962 le siopa amháin i mBentonville, Arkansas, agus d'fhás an comhlacht go tapaidh. Cheannaigh Walmart ollmhargaí taobh amuigh de na Stáit Aontaithe freisin, mar shampla Asda sa Bhreatain agus Seiyu sa tSeapáin. Tá breis is 2.2 mhilliún duine á bhfostú acu ar fud an domhain.

Bíonn Walmart in iomaíocht le SuperValu agus siopaí móra eile i Meiriceá.

An mana atá acu ná "Save Money, Live Better".

[lár|750px|Siopa Walmart in [Laurel, Maryland|Laurel, Maryland]]

Catagóir:Miondíoltóirí
Pilib III na Spáinne

Bhí **Pilib III** (14 Aibreán, 1578 – 31 Márta, 1621) ina rí ar an Spáinn. Tugadh an leasainm Pilib an cráifeach air. Bhí sé i gceannas ar an bPortaingéil, ar an Ísiltír, ar an mBeilg, agus ar chuid den Iodáil, chomh maith leis an Spáinn agus a impireacht.   

Throid sé go leor cogaí, in aghaidh na Sasanach go háirithe. Mar thoradh air sin, chabhraigh sé le hAodh Ó Néill, ina chogadh in aghaidh na Sasanach. Chuir Pilib ionradh eile ar Éirinn ar ceal nuair a chuala sé go bhfuair Aodh Rua Ó Dónaill bás sa bhliain 1602. D'fhág sé oidhreacht bocht agus deirtear gur thosaigh meath Impireacht na Spáinneach le linn a réime.   

## Féach freisin

* Aodh Rua Ó Dónaill

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1578
Catagóir:Básanna i 1621
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Cogadh Tríocha Bliain
Catagóir:Daoine as Maidrid
Catagóir:Daoine Portaingéalacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Ríthe Navarre
Catagóir:Stair na Sicile
Catagóir:Teaghlach Habsburgach‎
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Críoch Krasnodar

Is críoch de chuid na Rúise í **Críoch Krasnodar**. Bunaíodh an chríoch seo sa bhliain 1937.

## Tagairtí

Catagóir:Krasnodar
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Oblast Rostov

Is rannán riaracháin de chuid na Rúise é **Oblast Rostov**. 

Catagóir:Rostov
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Vologda

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Vologda**. Is é Cherepovets an chathair is mó ach is é Vologda an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 145,700 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Arkhangelsk (*Thuas*), Cúige Kirov (*Thoir*), Cúige Kostroma (*Thoir Theas*), Cúige Yaroslavl (*Theas*), Cúige Tver (*Thiar Theas*), Cúige Novgorod (*Thiar Theas*), Cúige Leningrad (*Thiar*), An Chairéil (*Thiar Thuas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Vologda suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Vologda roinnte ina 26 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Vologda]]*.

## Tagairtí

Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Tver

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Tver**. Is é Tver an chathair is mó agus an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 84,586 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhoscó, Cúige Yaroslavl, Cúige Vologda, Cúige Novgorod, Cúige Smolensk, Cúige Pskov

### Crios Ama
clé|75px Tá Cúige Vologda suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).

## Na hAonaid Riaracháin

Tá Cúige Tver roinnte ina 36 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Tver]]*.

Catagóir:Tver
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Leningrad

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Leningrad**. Is í Cathair Pheadair an phríomhchathair.

Catagóir:Leningrad
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Réigiún Eacnamaíochta Thiar Thuaidh

Ceann amháin de chuid na réigiúin eacnamaíochta is ea **Réigiún Eacnamaíochta Thiar Thuaidh** nó *Се́веро-За́падный экономи́ческий райо́н* as Rúisis.
[thumb|250px|right|Réigiún Eacnamaíochta Thiar Thuaidh sa [Rúis]]

## Ballaonaid an Réigiúin
* Cúige Leningrad
* Cúige Novgorod
* Cúige Pskov
* Cathair Pheadair

Catagóir:An Rúis
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Novgorod

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Novgorod**.

## Tíreolaíocht
Tá an cúige suite in Iarthuaisceart na Rúise idir Cathair Pheadair agus Moscó.

* *Achar*: 53,895 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Leningrad (*Thiar Thuas/Thuas*), Cúige Vologda (*Thoir*), Cúige Tver (*Thoir Theas/Theas*), Cúige Pskov (*Thiar Theas*)
* *An ball is airde sa chúige*: Sliabh Ryzhokha 296 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Novgorod suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Seo iad príomhaibhneacha Cúige Novgorod:
* Abhainn Volkhov
* Abhainn Mhologa
* Abhainn Msta
* Abhainn Lovat
* Abhainn Syas
* Abhainn Shelon

### Lochanna
Is iad na lochanna is mó sa chúige ná:
* Loch Ilmen
* Loch Valdai

Catagóir:Novgorod
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Jet2.com

Aerlíne ísealchostais is ea **Jet2.com**. Eitlíonn siad go háiteanna ar fud na hEorpa. Cuideachta Sasanach atá ann.

Eitlíonn siad ó Bhéal Feirste, Blackpool, Leeds, Mhanchain, agus 34 háit eile i Sasana, Albain agus sa Bhreatain Bheag. hAthraíodh an t-ainm ó *Channel Express* go *Jet2.com Ltd* sa bhliain 2006, agus d'aistrigh siad a gceannceathrú ó Bournemouth go hAerfort Idirnáisiúnta Leeds Bradford.

D'iompair siad timpeall 2.8 milliún duine i 2006. Tá timpeall is 4,000 duine fostaithe acu. Tá an grúpa ag fás go tapa bliain tar éis bliana.

mion|lár|300px|Low Fare Finder House, ceannáras na haerlíne

## Naisc sheachtracha
*Suíomh Jet2.com, arna rochtain ar 13 Iúil 2016

## Tagairtí

Catagóir:Aerlínte
Cúige Pskov

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Pskov**. 

## Tíreolaíocht
Tá an cúige suite in Iarthuaisceart na Rúise thiar theas ó Chathair Pheadair.

* *Achar*: 53,895 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Leningrad, Cúige Novgorod, Cúige Tver, Cúige Smolensk
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*:An Eastóin, An Laitvia, An Bhealarúis
** *Teorainneacha uisce*:Loch Peipus

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Novgorod suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Na hAonaid Riaracháin

Tá Cúige Vologda roinnte ina 24 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Pskov]]*.

## Daoine cáiliúla
* Aileacsandar Púiscín

Catagóir:Pskov
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Smolensk

Is **cúige** de chuid na Rúise é Cúige Smolensk. 

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 49,786 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhoscó, Cúige Kaluga, Cúige Bryansk, Cúige Pskov, Cúige Tver
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Bhealarúis
* *An ball is airde sa Phoblacht*: 321 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Smolensk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 25 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Smolensk]]*.

## Daoine cáiliúla
* Isaac Asimov
* Yuri Gagarin

Catagóir:Smolensk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Loch Peipus

Is loch mór fionnuisce é **Loch Peipus** (Eastóinis: *Peipsi-Pihkva järv*, Rúisis: *Псковско-Чудское озеро (Чудско-Псковское озеро)*, Gearmáinis: *Peipussee*) suite ar an teorainn idir an Eastóin agus an Rúis i dtuaisceart na hEorpa.

Is é an cúigiú loch is mó in Eoraip tar éis na lochanna Ladoga agus Onega thuas ó Chathair Pheadair sa Rúis, Vänern sa tSualainn, agus Saimaa san Fhionlainn.

Tá a lán oileán suite ar an loch agus is féidir trí pháirt a roinneadh as:
* Loch Peipsi (Eastóinis: *Peipsi järv*, Rúisis: *Чудское озеро*) sa tuaisceart. Achar: 2670 km²
* Loch Pskov (Eastóinis: *Pihkva järv*, Rúisis: *Псковское озеро*) sa deisceart. Achar: 710 km²
* Loch Te (Eastóinis: *Lämmijärv*, Rúisis: *Тёплое озеро*) is ainm don sruth idir an dá loch. Achar 236 km²

Peipus, Loch
Peipus, Loch
Cúige Yaroslavl

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Yaroslavl**. Is é Yaroslavl an chathair is mó agus an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 36,400 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Tver, Cúige Mhoscó, Cúige Ivanovo, Cúige Vladimir, Cúige Kostroma, Cúige Vologda

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Yaroslavl suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Yaroslavl roinnte ina 17 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Yaroslavl]]*.

## Tagairtí

Catagóir:Yaroslavl
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Supermac's

Sreang bialann mearbhia is ea **Supermac's** in Éirinn. Osclaíodh an chéad bhialann sa bhliain 1978 i bpríomhshráid Bhéal Átha na Sluaighe i gContae na Gaillimhe. Tá breis agus 100 bialann de chuid na sreinge in Éirinn anois,. go háirithe i nGaillimh. Díolann Supermac's mearbhia den chuid is mó: sceallóga, burgair, píotsa, iasc, sicín, uachtar reoite, creatháin bhainne, caoineoga is araile.
[clé|mion|[Inis (baile)|Inis ]]
Tá ceannoifig Supermac's i bPáirc Ghnó Bhaile an Bhriotaigh i mBaile an Bhriotaigh, Contae na Gaillimhe.
clé|mion|Gaillimh
[clé|mion|[Ceatharlach]]

### Stair
Is é Pat McDonagh, iarmhúinteoir, a bhunaigh an comhlacht agus a bhí mar ardfheidhmeannach uirthi. Bíonn ionaid mearbhia amuigh ar saincheadúnas ag feidhmiú acu,le go leor freisin faoi úinéireacht phríobháideach. 

D'fhreastail Supermac's ar 320,000 custaiméir in 2013 ar an meán in aghaidh na seachtaine  agus bhí ioncam bliantúil €80 milliún aige agus brabús € 7.4 milliún de réir a thuarascála sa bhliain 2013. 

### Conspóid
Ar an 5 Meitheamh 2024, bhí glactha ag an Chúirt is airde san Aontas Eorpach le gearán ó Supermac's ina n-aighneas fhada le McDonald's maidir le húsáid an 'Big Mac' mar thrádmharc. Rialaigh Cúirt Bhreithiúnais na hEorpa nach ceadmhach do McDonald's an trádmharc a úsáid i gcás táirgí éineola.

## Féach freisin

* McDonald's

## Tagairtí

Catagóir:Béal Átha na Sluaighe
Catagóir:Sreang mearbhia na hÉireann
Catagóir:Bialanna a bunaíodh i 1978
Catagóir:Brandaí Éireannacha
Catagóir:Miondíoltóirí
Catagóir:Bialanna Éireannacha
Fair City

Is sobaldráma é ***Fair City*** atá á chraoladh ar RTÉ ó bhí Meán Fómhair na bliana 1989 ann. Tá sé suite i mbruachbhaile ficseanúil darb ainm "An Charraig" (), a chuirtear i gcéill go bhfuil sé i mBaile Átha Cliath Thuaidh. Craoltar é ceithre huaire sa tseachtain ar feadh na bliana ar fad agus is ceann de na sobaldrámaí is cáiliúla ar teilifís Éireann é. Tugann an comhlacht árachais FBD urraíocht don chlár.

## Féach freisin

* :Catagóir:Fair City

## Tagairtí


Catagóir:Sobalchlár
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1989
Catagóir:Cláir RTÉ
Cúige Bhelgorod

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Bhelgorod**. Is é Belgorod an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
Tá an cúige suite timpeall 500-700 km ó Mhoscó.
* *Achar*: 36,400 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Kursk (*Thuas*), Cúige Voronezh (*Thoir Thuas/Thoir*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Úcráin (*Thoir Theas/Theas/Thiar Theas/Thiar*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Bhelgorod suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
thumb|left|200px|Na hAonaid Riaracháin Chúige Bhelgorod
Tá Cúige Bhelgorod roinnte ina 17 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Bhelgorod]]*.

Catagóir:Belgorod
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Kursk

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Kursk**. Is é Kursk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.

## Ionradh na Rúise ar an Úcráin
clé|mion|Chaill an Rúis críocha Kursk i mí Lúnasa 2024Cuireadh tús le hIonradh na Rúise ar an Úcráin sa bhliain 2022.  I mí Lúnasa 2024, rinne an Úcráin ionrach ar cheantar Kursk (bhí  20% den Úcráin i seilbh na Rúise ag am). D'éirigh leis na hÚcránaigh níos mó talún a ghabháil sa Rúis laistigh de mhí ná mar a d’éirigh leis na Rúisigh a ghabháil san Úcráin i mbliana 2023/2024.

Bhí an Úcráin ag súil go mbeadh a lámh neartaithe aige ag dul isteach sna cainteanna síochána (a tharla i 2025) mar gheall ar an oibríocht mhíleata dhána seo. D’fhógair Ceann Foirne arm na hÚcráine, Oleksandr Syrski gurbh í an sprioc mhíleata a bhí acu chomh maith ná na Rúisigh a mhealladh ó na láithreacha cogaidh eile.

I rith mhí an Mhárta 2025, bhí an Rúis ag iarraidh an lámh in uachtar a fháil san Oblast Kursk.

## Tíreolaíocht
Tá an cúige suite timpeall 500-700 km ó Mhoscó.
* *Achar*: 29,800 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Bryansk (*Thiar Thuas*), Cúige Oryol (*Thuas*), Cúige Lipetsk (*Thoir Thuas*), Cúige Voronezh (*Thoir*), Cúige Bhelgorod (*Theas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: Cúige Shumy san Úcráin (*Thiar*)
* *An ball is airde*: 288 mm

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kursk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Seo iad na príomhaibhneacha sa chúige:
* Abhainn Seym
* Abhainn Psyol
* Abhainn Kshen

### Lochanna
Tá níos mó ná 145 lochanna saorga agus timpeall 550 linne sa chúige.

### Achmhainní Nádúrtha
Is príomhtháirgeoir iarnmhéine na tíre é Cúige Kursk.

### Aeráid
* Meánteocht i Mí Eanáir: −8.6&nbsp;°C
* Meánteocht i Mí Iúil: +19.3&nbsp;°C
* Meán-bháisteach: ~584 mm

## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Kursk roinnte ina 28 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Kursk]]*.

## Pobal
* **Daonra**: 1,235,091 (2002)
** *sna cathracha*: 756,480 (61.2%)
** *faoin tuath*: 478,611 (38.8%)
** *Fir*: 564,321 (45.7%)
** *Mná*: 670,770 (54.3%)

* **Meánaois**: 40.1 bliain
** *sna cathracha*: 37.9 bliain
** *faoin tuath*: 43.5 bliain
** *Fir*: 37.2 bliain
** *Mná*: 42.5 bliain

## Féach freisin

* Cathair Kursk
* Ionradh na Rúise ar an Úcráin
* Cainteanna síochána idir an Rúis agus an Úcráin

## Tagairtí

Catagóir:Kursk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Voronezh

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Voronezh**. Is í Voronezh an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 24,100 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Lipetsk (*Thuas*), Cúige Thambov (*Thuas*), Cúige Sharatov (*Thoir Thuas*), Cúige Volgograd (*Thoir*), Cúige Rostov (*Thoir Theas/Theas*), Cúige Bhelgorod (*Thiar Theas/Thiar*), Cúige Kursk (*Thiar*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: Cúige Luhansk san Úcráin (*Theas/Thiar Theas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Voronezh suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibneacha
Seo iad na príomhaibhneacha:
* Don
* Voronezh
* Bityug
* Khopyur

## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Voronezh roinnte ina 18 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Voronezh]]*.

Catagóir:Voronezh
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Kaliningrad

Is cúige, nó 'oblast', de chuid na Rúise é **Cúige Kaliningrad**. Is é Kaliningrad an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1946.

Dá Rúisí iad muintir Kaliningrad áfach, is amhlaidh go bhfuil an áit corradh is 500 ciliméadar ó mhórthír na Rúise. Anuas air sin, is iad an Pholainn agus an Liotuáin atá mar chomharsana bhéal dorais ag Kaliningrad, rud a fhágann go bhfuil an réigiún Rúiseach seo crioslaithe ag an Aontas Eorpach. Ciallaíonn sé seo go mbíonn ar shaoránaigh Kaliningrad cur isteach roimh ré ar dhoiciméid taistil speisialta má bhíonn fonn orthu triall de thalamh ar áit éigin eile ina dtír dhúchais.

### Stair
Ba leis na Gearmánaigh Kaliningrad roimh an Dara Dogadh Domhanda agus Konigsberg ab ainm dó. Ba in Konigsberg a saolaíodh is a cuireadh oideachas ar an bhfealsamh Immanuel Kant.

Ghabh na Rúisigh seilbh ar Kaliningrad  sa bhliain 1945 agus rinneadh Gearmánaigh a mharú nó a ruaigeadh.  Ba jab críochnúil a rinne an Rúis agus na Gearmánaigh á ndíbirt acu  Tugadh isteach daoine ó cheann ceann an Aontais Shóivéadaigh ina n-ionad. Baisteadh Sovetsk ar an mbaile Tilsit is Svetlogorsk ar Rauschen, mar shampla.

Ba é Kaliningrad a tugadh ar Konigsberg sa bhliain 1945 agus an t-ainm seo ag tagairt don oblast ar fad chomh maith leis an bpríomhchathair. Ba é Mikhail Kalinin a bhí mar uachtarán ag na Rúisigh ag an am agus tá roinnt mhaith bustaí de fós le feiceáil ann.
Sna blianta a lean an cogadh ba chrios míleata speisialta í Kaliningrad   agus suas le 250,000 trúpa ann, rud a chuaigh chun sochair an gheilleagair. Tá Cabhlach Baltach na Rúise fós lonnaithe in Kaliningrad 

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 15,100 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Is *[[eachtarchríoch]]* é Cúige Kaliningrad
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Liotuáin (*Thuas/Thoir*), An Pholainn (*Theas*)
** *Teorainneacha uisce*: An Mhuir Bhailt (*Thiar*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kaliningrad suite i gcrios ama Oirthir na hEorpa (EET/EEST).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 13 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Kaliningrad]]*.

## Féach freisin

* Cathair Kaliningrad 

## Tagairtí

Catagóir:Kaliningrad
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Bryansk

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Bryansk**. Is é Bryansk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 34,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Smolensk (*Thuas*), Cúige Kaluga (*Thuas/Thoir Thuas*), Cúige Oryol (*Thoir*), Cúige Kursk (*Thoir Theas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: Cúige Homiel agus Cúige Mahilyow sa Bhealarúis (*Thiar/Thiar Thuas*), Cúige Chernihiv agus Cúige Shumy san Úcráin (*Theas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Bryansk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aeráid
* Meánteocht i Mí Eanáir: -7&nbsp;°C - -9&nbsp;°C
* Meánteocht i Mí Iúil: +18&nbsp;°C - +20&nbsp;°C

## Na hAonaid Riaracháin
thumb|left|250px|Na haonaid riaracháin Chúige Bryansk
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Bryansk]]*.

Catagóir:Bryansk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Kaluga

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Kaluga**. Is é Kaluga an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 29,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhoscó (*Thuas/Thoir Thuas*), Cúige Thula (*Thoir*), Cúige Oryol (*Thoir Theas*), Cúige Bryansk (*Theas/Thiar Theas*), Cúige Smolensk (*Thiar/Thiar Thuas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kaluga suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aeráid
* Meánteocht i Mí Eanáir: -9&nbsp;°C
* Meánteocht i Mí Iúil: +18&nbsp;°C

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Kaluga]]*.

Catagóir:Kaluga
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Thambov

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Thambov**. Is é Tambov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 34,300 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Ryazan (*Thuas*), Cúige Phenza (*Thoir Thuas/Thoir*), Cúige Sharatov (*Thoir/Thoir Theas*), Cúige Voronezh (*Theas*), Cúige Lipetsk (*Thiar*)
* *An ball is airde*: 219 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Thambov suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 23 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Thambov]]*.

Catagóir:Tambov
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Lipetsk

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Lipetsk**. Is é Lipetsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1954.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 24,100 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Ryazan (*Thoir Thuas*), Cúige Thambov (*Thoir*), Cúige Voronezh (*Theas*), Cúige Kursk (*Thiar Theas*), Cúige Oryol (*Theas*), Cúige Thula (*Thiar Thuas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Lipetsk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Lipetsk roinnte ina 18 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Lipetsk]]*.

## Radhairc
[thumb|left|160px|An céad túr hipearbolóideach sa domhain tógtha ag [Vladimir Shukhov]]
Is i Polibino atá an céad túr hipearbolóideach sa domhain. Thóg Vladimir Shukhov an túr seo sa bhliain 1896.

Catagóir:Lipetsk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Penneys

Is miondíoltóir Éireannach agus comhlacht ilnáisiúnta é **Penneys**, nó **Primark** mar a thugtar air i Sasana agus tíortha eile (níl gaol ar bith ann le J. C. Penney sna Stáit Aontaithe;  is trádmharc cláraithe é "Penney" ag J. C. Penney lasmuigh d'Éirinn).

Díolann Penneys éadaí agus sa bhliain 2018, bhí 36 siopa Penneys in Éirinn, agus breis is 70,000 duine á bhfostú acu timpeall ag Primark an domhain.

Tá an cheanncheathrú i mBaile Átha Cliath agus i Reading, Sasana.
clé|mion|Penneys i mBÁC
[clé|mion|Penneys i d[Trá Lí]]

## Stair

Osclaíodh an chéad siopa ar Shráid Mháire, i mBaile Átha Cliath, sa bhliain 1969. D'oscail Arthur Ryan agus Micaela Mitchell é. 

Cheannaigh an comhlacht siopaí ó *C&A* i Sasana, agus d'athraigh siad an t-ainm go *Primark*. Is é an t-ainm a úsáidtear in Éirinn i gcónaí ná *"Penneys"*. 

Sa bhliain 2005, cheannaigh an comhlacht na siopaí *LittleWoods*, i Sasana.

Sa bhliain 2006, d'oscail siad an chéad shiopa sa Spáinn.

Monarcha éadaí sa Bhanglaidéis ba ea Rana Plaza, a thit as a chéile  ar an 24 Aibreán 2013. Maraíodh 1,134 duine. Thug Primark i mBaile Átha Cliath timpeall 10 milliún euro mar chúiteamh in 2014.

In 2023, seoladh suíomh idirlín Penneys do shiopadóirí Éireannacha.

## Féach freisin

* Woolworths
* Tubaiste Rana Plaza

## Tagairtí

Catagóir:Miondíoltóirí
Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha
Catagóir:Comhlachtaí ilnáisiúnta
Cúige Shakhalin

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Shakhalin**. Is é Yuzhno-Sakhalinsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1947.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 87,100 km²
* *An ball is airde*: Sliabh Alaid 2,339 m

### Aeráid
* Meánteocht i Mí Eanáir: −6&nbsp;°C sa deisceart, -24&nbsp;°C sa tuaisceart
* Meánteocht i Mí Iúil: +19&nbsp;°C sa deisceart, +10&nbsp;°C sa tuaisceart
* Meán-bháisteach: ~600 mm san gleannta, 1200 mm san sléibhte

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 17 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Shakhalin]]*.

Catagóir:Sakhalin
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Críoch Kamchatka

Is *críoch* de chuid na Rúise í **Críoch Kamchatka**. Is é Petropavlovsk-Kamchatsky an phríomhchathair. Bunaíodh an chríoch sa bhliain 2007 de réir chumaisc idir Ceantar Féinrialaitheach na gCoiriaiceach agus Cúige Kamchatka.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 472,300 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhagadan (*Thiar Thuas*), Ceantar Féinrialaitheach na Siuicsíoch (*Thuas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Críoch Kamchatka suite i gcrios ama Kamchatka (PETT/PETST).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an chríoch roinnte ina 11 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chríche Kamchatka]]*.

Catagóir:Kamchatka
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Ceantar na gCoiriaiceach

Is *ceantar* de chuid na Chríche Kamchatka sa Rúis é **Ceantar na gCoiriaiceach** nó *Чав’чываокруг* i gCoiriaicis. Is é Palana an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 301,500 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhagadan (*Thiar Thuas*), Ceantar Féinrialaitheach na Siuicsíoch (*Thuas*), Cúige Kamchatka (*Theas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Ceantar na gCoiriaiceach suite i gcrios ama Kamchatka (PETT/PETST).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 4 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Cheantair Fhéinrialaithigh na gCoiriaiceach]]*.

Catagóir:Kamchatka
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Críoch Khabarovsk

Is *críoch* de chuid na Rúise í **Críoch Khabarovsk**. Is é Khabarovsk an phríomhchathair. Bunaíodh an chríoch sa bhliain 1938.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 788,600 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhagadan (*Thuas*), Sácha (*Thiar*), Cúige Amur (*Thiar*), Críoch Phrimorsky (*Theas*), Cúige Féinrialaitheach na nGiúdach (*Theas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: Daon-Phoblacht na Síne (*Theas*)
** *Teorainneacha uisce*: An Mhuir Ocatsc

### Crios Ama
left|75px Tá Críoch Khabarovsk suite i gcrios ama Vladivostok (VLAT/VLAST).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an chríoch roinnte ina 17 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chríche Khabarovsk]]*.

Catagóir:Khabarovsk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Luhansk

Is cúige (oblast) de chuid na hÚcráine é **Cúige Luhansk**.

## Tagairtí

Catagóir:Luhansk
Catagóir:Ballaonaid na hÚcráine
Críoch Phrimorsky

Is *críoch* de chuid na Rúise í **Críoch Phrimorsky**. Is é Vladivostok an phríomhchathair. Bunaíodh an chríoch sa bhliain 1938.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 165,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Críoch Khabarovsk (*Thuas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: Daon-Phoblacht na Síne (*Thiar*), Daonphoblacht Dhaonlathach na Cóiré (*Thiar Theas*)
** *Teorainneacha uisce*: Muir na Seapáine
* *An ball is airde*: Sliabh Anik 1,933 m

### Crios Ama
left|75px Tá Críoch Phrimorsky suite i gcrios ama Vladivostok (VLAT/VLAST).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an chríoch roinnte ina 22 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chríche Phrimorsky]]*.

Catagóir:Primorsky
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Arkhangelsk

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Arkhangelsk**. Is é Arkhangelsk an phríomhchathair.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 587,400 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Coimí (*Thoir*), Cúige Kirov (*Thoir Theas*), Cúige Vologda (*Theas*), An Chairéil (*Thiar*)
** *Teorainneacha uisce*:An Mhuir Bhán

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Arkhangelsk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Arkhangelsk roinnte ina 20 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Arkhangelsk]]*.

## Pobal
* **Daonra**: 1,336,539 (2002)
** *sna cathracha*: 999,591 (74.8%)
** *faoin tuath*: 336,948 (25.2%)
** *Fir*: 630,011 (47.1%)
** *Mná*: 706,528 (52.9%)

* **Meánaois**: 36.5 bliain
** *sna cathracha*: 35.4 bliain
** *faoin tuath*: 39.3 bliain
** *Fir*: 33.3 bliain
** *Mná*: 39.3 bliain

Catagóir:Arkhangelsk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Mhurmansk

Is cúige de chuid na Rúise é **Cúige Mhurmansk**. Is é Murmansk príomhchathair an chúige.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 144,902 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: An Chairéil (*Theas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Iorua (*Thiar Thuaidh*), An Fhionlainn (*Thiar*)
** *Teorainneacha uisce*:An Mhuir Bhán (*Theas/Thoir*), An Mhuir Barents (*Thuaidh*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Mhurmansk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
300px|left|Léarscáil Chúige Mhurmansk
Tá Cúige Mhurmansk roinnte ina 5 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Mhurmansk]]*.


## Pobal
* **Daonra**: 1,336,539 (2002)
** *sna cathracha*: 823,215 (92.2 %)
** *faoin tuath*: 69,319 (7.8 %)
** *Fir*: 435,135 (48.8 %)
** *Mná*: 457,399 (51.2 %)

* **Meánaois**: 34.4 bliain
** *sna cathracha*: 35.0 bliain
** *faoin tuath*: 27.9 bliain
** *Fir*: 31.1 bliain
** *Mná*: 38.2 bliain

Catagóir:Murmansk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Ivanovo

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Ivanovo**. Is é Ivanovo an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1936.

## Tíreolaíocht
Tá an cúige suite timpeall 300 km thoir thuaidh ó Mhoscó
* *Achar*: 34,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Kostroma (*Thuas*), Cúige Nizhny Novgorod (*Thoir*), Cúige Vladimir (*Theas*), Cúige Yaroslavl (*Thiar*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Ivanovo suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 21 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Ivanovo]]*.

## Tagairtí

Catagóir:Ivanovo
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Thula

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Thula**. Is é Tula an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 25,700 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Mhoscó, Cúige Ryazan, Cúige Lipetsk, Cúige Oryol, Cúige Kaluga

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Thula suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Tá níos mó ná 1,600 abhainn sa chúige. Is iad na príomhaibhneacha:
* Don
* Oka
* Upa

### Aeráid
* *Meánteocht i Mí Eanáir*: −5.7°С
* *Meánteocht i Mí Iúil*: +19.1°С
* *Meán-bháisteach*: 470-575 mm

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 23 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Thula]]*.

## Pobal
* **Daonra**: 1,675,758 (2002)
** *sna cathracha*: 1,366,818 (81.6%)
** *faoin tuath*: 308,940 (18.4%)
** *Fir*: 755,057 (45.1%)
** *Mná*: 920,701 (54.9%)

* **Meánaois**: 41.7 bliain
** *sna cathracha*: 41.5 bliain
** *faoin tuath*: 42.8 bliain
** *Fir*: 37.8 bliain
** *Mná*: 44.9 bliain

Catagóir:Tula
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Ryazan

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Ryazan**. Is é Ryazan an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 39,600 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Vladimir (*Thuas*), Cúige Nizhny Novgorod (*Thoir Thuas*), Poblacht na Mordóive (*Thoir*), Cúige Phenza (*Thoir Theas*), Cúige Thambov (*Theas*), Cúige Lipetsk (*Thiar Theas*), Cúige Thula (*Thiar*), Cúige Mhoscó (*Thiar Thuas*)
* *An ball is airde*: 236 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Ryazan suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Voronezh
* Oka
* Pra
* Gus
* Pronya
* Para
* Moksha

### Lochanna
Is iad na príomhlochanna ná:
* Velikoye
* Ivanskoye
* Shagara
* Beloye

### Aeráid
* *Meánteocht i Mí Eanáir*: −11°С
* *Meánteocht i Mí Iúil*: +19°С
* *Meán-bháisteach*: 550 mm

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 25 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Ryazan]]*.

Catagóir:Ryazan
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Eoghan Rua Mac an Bhaird

File as Cill Bharúin i gContae Dhún na nGall ab ea **Eoghan Rua Mac an Bhaird** (c1570-c1630) a thaistil go dtí an Mhór-Roinn le Ruairí Ó Domhnaill i 1607 san eachtra ar a dtugtar fós Teitheadh na nIarlaí agus a chum caointe ar mhór-uaisle na nGael a cailleadh ann.

## Tír Chonaill
Ba i gCill Bharúin i dTír Chonaill thart faoin mbliain 1570 a saolaíodh Eoghan Rua Mac an Bhaird de shliocht filí an Bhaird, filí oidhreachtúla Uí Dhomhnaill. Cailleadh a athair, Uilliam Óg Mac an Bhaird, sa bhliain 1576, agus chum sé an dán 'Rob soraidh t'eachtra a Aoidh Ruaidh' nuair a d'imigh Ó Domhnaill chun na Spáinne ag iarraidh cabhrach i 1602. Phós sé Máire Ní Chléirigh, agus bhí sé féin ar dhuine den teaghlach a fuair pardún ó Shasana nuair a tháinig deireadh le Cogadh na Naoi mBliana i 1603.

## An Mhór-Roinn
D'imigh sé thar sáile i gcuideachta Uí Dhomhnaill (Ruairí) agus Uí Néill (Aodh Mór) i Meán Fómhair na bliana 1607. Chuaigh sé ó Fhlóndras go dtí an Róimh, agus as sin ar ais go Flóndras. Bhí sé sa Róimh arís idir 1613-1625. Ar an Mór-Roinn chaoin sé Ruairí agus Cafarr Uí Dhomhnaill sa dán a chum sé dá ndeirfiúr Nuala 'A bhean fuair faill ar an bhfeart', agus ceaptar gur aistrigh sé leabhar ar chúrsaí míleata d'Aodh mac Ruairí mar chuid den fheachtas chun ionsaí a dhéanamh ar Éirinn as an Ísiltír i 1625-27.

Mac leis ab ea an sagart Proinsiasach Aodh Buí Mac an Bhaird (c1591-1635) a bhí ina ghairdian ar Choláiste na nGael (Coláiste Naomh Antaine i Lobháin). Bhí mac eile leis freisin sna Proinsiasaigh, Fearghal Óg Mac an Bhaird a crochadh in Éirinn i 1642.

## Eoghan Rua Mac an Bhaird sa Litríocht
Déantar léiriú ficseanúil ar Eoghan Rua Mac an Bhaird agus ar a mhac, Aodh Buí, in *An Cléireach*, úrscéal le Darach Ó Scolaí.

## Tagairtí

* *Beathaisnéis 1560-1781*, Maire Ní Mhurchú & Diarmuid Breathnach, An Clóchomhar 2001
* *Imeacht na nIarlaí*, Tomás Ó Fiaich & Pádraig de Barra, 1972
* *An Cleireach*, Darach Ó Scolaí, Leabhar Breac 2007

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall
Catagóir:Daoine a rugadh i 1570
Catagóir:Básanna i 1630
Ritchie Jones

Is peileadóir sacair é **Ritchie Jones**. Imríonn sé faoi láthair le Oldham Athletic. Bhí sé ag imirt le Manchester United nuair a bhí sé níos óige.
Cúige Vladimir

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Vladimir**. Is é Vladimir an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.

## Tíreolaíocht
Tá an cúige suite timpeall 200 km thoir ó Mhoscó.
* *Achar*: 29,000 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Yaroslavl (*Thuas*), Cúige Ivanovo (*Thuas*), Cúige Nizhny Novgorod (*Thoir*), Cúige Ryazan (*Theas*), Cúige Mhoscó (*Thiar Theas/Thiar*)
* *An ball is airde*: 271 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Vladimir suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Klyazma
* Oka
* Gus
* Kirzhach

### Lochanna
Is iad na príomhlochanna ná:
* Ivanskoye
* Shagara

### Aeráid
* *Meánteocht i Mí Eanáir*: −13°С
* *Meánteocht i Mí Iúil*: +19°С
* *Meán-bháisteach*: 420 - 740 mm

## Na hAonaid Riaracháin

Tá an cúige roinnte ina 16 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Vladimir]]*.

## Tagairtí

Catagóir:Vladimir
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Titus Oates

Bhí **Titus Oates** (Meán Fómhair 15, 1649 – Iúil 12/13, 1705) ina éitheoir Sasanach a chum bréaga faoi chomhcheilg Chaitliceach i Sasana chun rí na linne, Seárlas II, a mharú. Thosaigh ráig ghéarleanúna nua i gcoinne na gCaitliceach mar gheall air seo agus ba é an tArdeaspag Éireannach, Oilibhéar Pluincéid, a bhí ar an duine deireanach a cuireadh chun báis mar gheall ar eagla na comhcheilge.

Oates, Titus
Oates, Titus
Catagóir:Frith-Chaitliceachas
Cúige Sverdlovsk

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Sverdlovsk**. Is é Yekaterinburg an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 194,800 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Críoch Pherm (*Thiar*), Coimí (*Thiar Thuas*), Ceantar Féinrialaitheach Chánt-Mainseach (*Thuas/Thoir Thuas*), Cúige Tyumen (*Thoir*), Cúige Kurgan (*Thoir Theas*), Cúige Chelyabinsk (*Theas*), An Bhaiscír (*Thiar Theas*)
* *An ball is airde*: Konzhakovsky Kamen 1,569 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Sverdlovsk suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Tavda
* Tura
* Chusovaya
* Ufa

### Aeráid
* *Meánteocht i Mí Eanáir*: -16&nbsp;°C - -20&nbsp;°C
* *Meánteocht i Mí Iúil*: +16&nbsp;°C - +19&nbsp;°C
* *Meán-bháisteach*: ~500 mm

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 30 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Sverdlovsk]]*.

Catagóir:Sverdlovsk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Kurgan

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Kurgan**. Is é Kurgan an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1943.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 194,800 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Sverdlovsk (*Thuas*), Cúige Tyumen (*Thoir Thuas/Thoir*), Cúige Chelyabinsk (*Thiar Theas/Thiar*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Chasacstáin (*Thoir Theas/Theas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kurgan suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Tobal
* Miass

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Kurgan]]*.

## Pobal
* **Daonra**: 1,019,532 (2002)
** *sna cathracha*: 574,381 (56.3%)
** *faoin tuath*: 445,151 (43.7%)
** *Fir*: 470,578 (46.2%)
** *Mná*: 548,954 (53.8%)

* **Meánaois**: 38.2 bliain
** *sna cathracha*: 37.5 bliain
** *faoin tuath*: 39.0 bliain
** *Fir*: 35.2 bliain
** *Mná*: 40.5 bliain

Catagóir:Kurgan
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Críoch Pherm

Is *críoch* de chuid na Rúise í **Críoch Pherm**. Is é Perm an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 2005 de réir chumaisc idir Cúige Pherm agus Ceantar Féinrialaitheach Choimí-Pheirmiaiceach.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 160,600 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Coimí (*Thiar Thuas/Thuas*), Cúige Sverdlovsk (*Thoir*), An Bhaiscír (*Theas*), An Udmairt (*Thiar Theas/Thiar*), Cúige Kirov (*Thiar*)
* *An ball is airde*: Tulymsky Kamen 1,496 m

### Crios Ama
left|75px Tá Críoch Pherm suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Sylva
* Vishera
* Kolva
* Yayva
* Kosva
* Kosa
* Veslyana
* Inva
* Obva

### Achmhainní Nádúrtha
Sa chríoch úsctar ola, gás nádúrtha, gual, ór, diamaint agus a leithéid.

### Aeráid
* *Meánteocht i Mí Eanáir*: -18.5&nbsp;°C san oirthuaisceart, -15&nbsp;°C san iardheisceart

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an chríoch roinnte ina 33 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chríche Pherm]]*.

Catagóir:Perm
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Shamara

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Shamara**. Is é Samara an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1928.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 53,600 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: An Tatarstáin (*Thuas*), Cúige Orenburg (*Thoir*), Cúige Sharatov (*Thiar Theas*), Cúige Ulyanovsk (*Thiar/Thiar Thuas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Chasacstáin (*Theas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Shamara suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Volga
* Samara

## Eolaíocht agus oideachas
In 2019, thar ceann Gobharnóir Réigiún Samara Dmitry Azarov, osclaíodh an REC "Innealtóireacht na Todhchaí". Sa lá atá inniu aontaíonn sé níos mó ná 40 institiúid ardoideachais, fiontair agus ionaid eolaíochta agus oideachais.

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Shamara]]*.

Catagóir:Samara
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Sharatov

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Sharatov**. Is é Saratov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 100,200 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Phenza (*Thuas*), Cúige Ulyanovsk (*Thuas*), Cúige Shamara (*Thoir Thuas*), Cúige Volgograd (*Theas/Thiar Theas*), Cúige Voronezh (*Thiar*), Cúige Thambov (*Thiar*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Chasacstáin (*Thoir Theas/Theas*)

### Crios Ama
75px|left Tá Cúige Sharatov suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).


## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 38 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Sharatov]]*.

Catagóir:Saratov
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Chelyabinsk

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Chelyabinsk**, suite i réigiúin iargúlta i Sibéir na Rúise. Is é Chelyabinsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 87,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Sverdlovsk (*Thuas*), Cúige Kurgan (*Thoir*), Cúige Orenburg (*Theas*), An Bhaiscír (*Thiar*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Chasacstáin (*Thoir Theas*)

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Chelyabinsk suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Miass
* Uy
* An Úrail
* Ay
* Ufa
* Uvelka
* Gumbeyka

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Chelyabinsk]]*.[link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Meteorit_Chelyabinsk_(01).jpg|clé|mion|[15 Feabhra 2013: cith dreigíte]]
## Eachtraí

*15 Feabhra 2013.  Gortaíodh corradh is 400 duine nuair a tharla cith dreigíte os cionn Chelyabinsk.  

## Tagairtí

Catagóir:Chelyabinsk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Mionnú éithigh

Tugtar **mionnú éithigh** ar fhianaise bréige os comhair na cúirte faoi mhionn. Is cion ionchúisithe é an mionnú éithigh i dtíortha an Dlí Choitinn. Tugtar *éitheoir* ar an duine a bhfuil an choir seo déanta aige.

Catagóir:Téarmaí dlí
Cúige Ulyanovsk

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Ulyanovsk**. Is é Ulyanovsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1943.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 37,300 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: An tSuvais (*Thuas*), An Tatarstáin (*Thuas*), Cúige Shamara (*Thoir*), Cúige Sharatov (*Theas*), Cúige Phenza (*Thiar Theas/Thiar*), An Mhordóiv (*Thiar/Thiar Thuas*)
* *An ball is airde*: 358 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Ulyanovsk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Volga
* Sura
* Sviyaga
* Cheremshan Mór

### Aeráid
* *Meánteocht i Mí Eanáir*: −13&nbsp;°C
* *Meánteocht i Mí Iúil*: +19&nbsp;°C
* *Meán-bháisteach*: ~400 mm

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 21 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Ulyanovsk]]*.

Catagóir:Ulyanovsk
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Volgograd

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Volgograd**. Is é Volgograd an phríomhchathair. 

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 113,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Sharatov (*Thuas*), Cúige na hAstracháine (*Thoir Theas*), An Chailmíc (*Thoir Theas/Theas*), Cúige Rostov (*Theas/Thiar Theas/Thiar*), Cúige Voronezh (*Thiar Thuas*)
** *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Chasacstáin (*Thoir*)
* *An ball is airde*: 358 m

### Crios Ama
left|75px Tá Cúige Volgograd suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).


### Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* Volga
* Don
* Chirom

### Aeráid
* *Meán-bháisteach*: 300-500 mm

## Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 33 réigiún. Féach *[[Aonaid Riaracháin Chúige Volgograd]]*.

Catagóir:Volgograd
Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
Cúige Shumy

Is *cúige* de chuid na hÚcráine é **Cúige Shumy**.

## Tagairtí

Catagóir:Sumy
Catagóir:Ballaonaid na hÚcráine
Cúige Cherkasy

Is *cúige* de chuid na hÚcráine é **Cúige Cherkasy**.

## Tíreolaíocht
* *Achar*: 20,900 km²
* *Teorainneacha*:
** *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Chíév (*Thuas*), Cúige Pholtava (*Thoir*), Cúige Kirovohrad (*Theas*), Cúige Vinnytsya (*Thiar*)

### Aibhneacha
Seo iad príomhaibhneacha an chúige:
* Dnieper
* Ros

## Na hAonaid Riaracháin
thumb|250px|left|Léarscáil na réigiún i gCúige Cherkasy.
Tá an cúige roinnte i 20 réigiún.

# Réigiún Cherkaskyi 
# Réigiún Chornobaivskyi 
# Réigiún Chyhyrynskyi 
# Réigiún Dhrabivskyi 
# Réigiún Horodyshchenskyi 
# Réigiún Kamianskyi
# Réigiún Kanivskyi 
# Réigiún Katerynopilskyi
# Réigiún Khrystynivskyi 
# Réigiún Korsun-Shevchenkivskyi
# Réigiún Lysianskyi 
# Réigiún Mhankivskyi 
# Réigiún Mhonastyryshchenskyi 
# Réigiún Shpolianskyi
# Réigiún Smilianskyi 
# Réigiún Thalnivskyi 
# Réigiún Umanskyi 
# Réigiún Zhashkivskyi 
# Réigiún Zolotoniskyi 
# Réigiún Zvenyhorodskyi
 


## Tagairtí

Catagóir:Cherkasy
Catagóir:Ballaonaid na hÚcráine