Eimhear

Sa Rúraíocht, ba í **Eimhear** (Sean-Ghaeilge **Emer**), iníon Fhorgall Mhanaigh agus bean chéile an laoich, Cú Chulainn.

Dúradh go raibh sé de bhua na banúlachta ag Eimhear: áilleacht, guth binn, deafhocail, ciall, cumas obair shnáthaide, agus geanmnaíocht.

## Sna Scéalta
### ''Tochmharc Eimhire''

Cé gur chuardaigh na hUlaidh dóigh is andóigh ar fud na hÉireann do bhean chéile a dhiongbháil dó, ní bheadh ag Cú Chulainn ach Eimhear. Tugann sé cuairt uirthi ag tigh Fhorgaill i Lusca, Co. Bhaile Átha Cliath, agus déanann sé suirí léi (*tochmharc*), agus tomhais agus caint fhoghlamtha á roinnt eatarthu. Ghlacfadh Eimhear mar fhear céile é Cú Chulainn, ach é féin a chruthú lena chuid gníomhartha.

Tá Forgall i gcoinne an chleamhnais, áfach. Tagann sé go hUlaidh faoi bhréagriocht, agus molann sé go rachadh Cú Chulainn go hAlbain go n-oilfí in airm é leis an mbanlaoch cáiliúil Scáthach, ag súil go gcloífeadh an sceimhle é agus go marófaí é. Gabhann Cú Chulainn an dúshlán, agus foghlaimíonn sé gach gur féidir sna cumais chogaidh. Agus é ann, luíonn sé le hAoife, céile comhraic Scáthaí, agus éiríonn sí torrach.

Idir an dá linn, tairgeann Forgall Eimhear go Lughaidh mac Nóis, rí na Mumhan. Nuair a chloiseann sé go bhfuil sí i ngrá le Cú Chulainn, diúltaíonn Lugaid an cleamhnas.

Tagann Cú Chulainn ar ais ó Albain lánoiliúnta, ach diúltaíonn Forgall é, Eimhear a phósadh. Déanann Cú Chulainn ruathar ar dhún Fhorgaill, maraíonn sé ceathrar is fiche, fuadaíonn sé Eimhear agus goideann sé taisce Fhorgaill. Titeann Forgall féin chun a bháis ó na rampair. Déanann  comrádaí Fhorgaill, Scenn Menn, iarracht éalú an leannáin a chosc, ach maraíonn Cú Chulainn é i gcomhrac aonair ag cliath éigin. Agus a laochas léirithe,  glacann Eimhear faoi dheireadh é a phósadh.

Bhí cearta an chéad oíche ag Conchúr mac Neasa, rí na nUladh. Bhí imní air roimh fhreagairt Chú Chulainn, ach chaillfeadh sé a cheannas, muna bhfeidhmeoidh. Tagtar air réiteach: luífidh Conchúr le hEimhear ar oíche a pósta, ach luífeadh Cathbhadh draoi eatarthu.

### ''Aonéad Eimhire''

Cé go raibh a lán leannán ag Cú Chulainn, d'fhuailing Eimhear a h*aonéad* agus é faoi gheis i ngrá le Fand, bean chéile  Mhanannán Mac Lir, mar a insítear sa scéal *[[Searg Chú Chulainn]]*. 

I dtosach báire, tá sé ar intinn aici a hiomaitheoir a mharú, ach nuair a fheiceann sí mórghrá Fhand le Cú Chulainn, socraíonn sí é a ghéilleann dí. Agus an mhóraigeantacht seo feicthe ag Fand, socraíonn sise, corraithe, dul ar ais chuig a fear céile. Croitheann Manannán a fhailling idir Cú Chulainn agus Fand, chun nach mbuailfidh le chéile iad choíche. Ólann Cú Chulainn agus Eimhear deoch dhraíochta chun dearmad a dhéanamh ar an eachtra.

### ''Anbhás Aonmhic Aoife''

Nuair a thagann mac Aoife, Connla go hÉirinn ag lorg a athar, aithníonn Eimhear cé atá ann agus déanann sí iarracht cur ina luí ar Chú Chulainn gan é a mharú, ach saothar in aisce a bhí ann.

## I gcultúr na ndaoine

### Litríocht
Is í Eimhear mar phearsa dá dhráma  *The Only Jealousy of Emer* le William Butler Yeats.  Is cuid dá shraith cáiliúil Chú Chulainn, an ceann seo cóirithe ón seanscéal den ainm cheana i mbailiúchán "*Cuchulain of Muirthemne*" (1902) le Lady Gregory. Scríobhadh é le mórthionchar drámaíocht Noh na Seapáine.   Cuireadh "*Jealousy*" ar an ardán don chéad uair in Amsterdam in 1922, dírithe ag Albert van Dalsum, agus mascanna cruthaithe ag an ndealbhóir Hildo Krop. Níor cuireadh in Éirinn é go dtí Mí na Bealtaine 1926, leis an "Dublin Drama League" ag Amharclann na Mainistreach.

Tá Eimhear luaite sa dán le Yeats', "*The Secret Rose*": 
 "... and him
 Who met Fand walking among flaming dew
 By a grey shore where the wind never blew,
 And lost the world and Emer for a kiss"

San úrscéal *[[Angela's Ashes]]* le Frank McCourt, deirtear gur "The Greatest Pisser" í Eimhear, sa chaoi gur chuir sí cluain ar Chú Chulainn.  Tá sí luaite chomh maith mar chuid den tsamhlaíocht, bunaithe ar an *Táin*, i "*The Withering Branch*" le Máirtín Ó Cadhain.

I Mí na Samhna 1943, d'fhoilsigh an file Albanach Somhairle MacGill-Eain a chéad bailiúchán dánta, darb ainm *Dàin do Eimhir agus Dàin Eile*.  Is i measc na leabhar is tábhachtaí é, scríofa as Gaeilge na hAlban san 20ú haois.

Is í Eimhear príomhphearsa an úrscéil 2018 le David Duchovny, *Miss Subways*,  spreagtha ag an miotas.

### Tagairtí eile
Tá an LÉ Emer (P21), iarlong an tSeirbhís Chabhlaigh na hÉireann, ainmnithe aisti.

## Tagairtí

### Príomhfhoinsí
* Tochmarc Emire I
* Tochmarc Emire II
* Serglige Con Culainn

## Naisc sheachtracha
*Tochmarc Emire la Coinculaind le fáil ag CELT
*The Wooing of Emer (Béarla)
*The Only Jealousy of Emer (Dráma), Cornell University Press

## Nótaí


Catagóir:An Rúraíocht