open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
And So I Watch You from Afar

Is racbhanna uirlise é **And So I Watch You from Afar**, no ó am go ham an t-acrainm **ASIWYFA** a thugtar air. Bunaíodh an banna i mBéal Feirste in 2005. Tá giotáraithe Rory Friers agus Niall Kennedy, dordghiotáraí Ewen Friers agus drumadóir Chris Wee ina gceoltóirí reatha.

D'eisigh siad dhá albam, *And So I Watch You from Afar* (2009) agus *Gangs* (2011), le bunbhall Tony Wright. D'fhág sé an banna i 2011 agus tháinig Niall Kennedy ina áit. Shínigh an banna le *Richter Collective* agus, sa mhí Dheireadh Fómhair 2011, d'fhógair margadh i Meiriceá Thuaidh le *Sargent House*.

D'eisigh siad a dtríú halbam, *All Hail Bright Futures*, ar 3 Márta 2013 le *Sargent House*. Eisíodh a gceathrú albam, *Heirs*, in 2015. D'eisigh siad a gcúigiú halbam, *The Endless Shimmering*, ar 20 Deireadh Fómhair 2017. 

Sa bhliain 2020, tháinig Ewan Friers in ionad Jonathan Adger ar dhordghiotár agus chuir siad a séú halbam, *Jettison*, amach ar 18 Feabhra 2022. Eisíodh a n-albam is déanaí, *Megafauna*, ar 9 Lúnasa 2024.

## Baill
*Rory Friers – giotár
*Niall Kennedy – giotár
*Ewen Friers – dordghiotár
*Chris Wee – drumaí, cnaguirlisí

### Iarbhaill
*Jonathan Adger – dordghiotár
*Tony Wright – giotár
mion|deas|And So I Watch You from Afar (2016)
## Dioscliosta

## Tagairtí

Catagóir:Racghrúpaí as Tuaisceart na hÉireann
Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2005
Seactách

Is náisiún aitheanta iad muintir na **Seactách** agus tá a gceannceathrú i Durant, Oklahoma inniu. 
clé|mion|Bratach an Náisiúin Seactách Oklahoma
clé|mion|Bratach an Dreama Jena na hIndiaigh Seactách
clé|mion|Bratach an Dreama Mississippi na hIndiaigh Seactách
clé|mion|285x285px|Críocha in Oklahoma

## Stair
Bhí orthu aistriú ó thalamh a sinsear sa Deisceart sna 1830idí mar chuid de "Trail of Tears" - imeacht tubaisteach faoi *Indian Removal Act*. Fuair na mílte bás ar an mbealach go Oklahoma

## Inniu
Bhí breis is 200,000 ball cláraithe ag an Náisiún Seactách sa bhliain 2024, rud a fhágann gurb é ceann de na náisiúin dhúchasacha is mó sna Stáit Aontaithe é. Tá an chuid is mó díobh ina gcónaí i Oklahoma fós.

Tá rialtas féin-rialachais ag an Náisiún Seactách, le taoiseach tofa, comhairle, agus córas cúirte. Tá a gcuid seirbhísí sláinte, oideachais agus cúraim shóisialta acu féin.

Bhí tionchar mór ag an bpobal Seactách ar chultúr agus ar stair Oklahoma. Bhí ról lárnach acu i bhforbairt an stáit agus tá a n-oidhreacht le feiceáil fós sna hainmneacha áite, sna traidisiúin, agus sa phobal áitiúil.

## Éire
Tá nasc ar leith ag muintir na hÉireann leis an bpobal Seactách mar gheall ar an tabhartas flaithiúil a thug an pobal sin don tír seo le linn an Ghorta Mhóir.

## Féach freisin

* Na Meiriceánaigh Dhúchasacha
* Seactáis (an teanga)

## Tagairtí

Catagóir:Seactách
Ciste infheistíochta

Is bealach é **ciste infheistíochta** chun airgead a infheistiú in éineacht le hinfheisteoirí eile d’fhonn leas a bhaint as na buntáistí a bhaineann le bheith ag obair mar chuid de ghrúpa, amhail na rioscaí a bhaineann leis an infheistíocht a laghdú faoi chéatadán suntasach. I measc na mbuntáistí seo tá cumas chun:

* bainisteoirí infheistíochta gairmiúla a fhostú, a d'fhéadfadh torthaí níos fearr a thairiscint agus bainistiú riosca níos leordhóthanaí;
* tairbhe a bhaint as barainneachtaí scála, .i.,costais idirbhearta níos ísle;
* an t-éagsúlú sócmhainní a mhéadú chun roinnt riosca neamhchórasach a laghdú.

Níl sé fós soiléir an féidir le bainisteoirí gníomhacha gairmiúla infheistíochta na torthaí a fheabhsú ,téis riosca a chur san áireamh, chun na táillí agus na costais a ghearrann siad a chlúdach. Athraíonn an téarmaíocht ó thír go tír ach is minic a thugtar **linnte infheistíochta**, **feithiclí infheistíochta comhchoiteanna**, **scéimeanna infheistíochta comhchoiteanna**, **cistí bainistithe**, nó **cistí** amháin ar chistí infheistíochta. Is é an téarma rialála ná **gnóthas le haghaidh comhinfheistíocht fholuiteach in urrúis  aistrithe**, nó **gnóthas le haghaidh comhinfheistíocht fholuiteach**  (cf. Dlí ). Féadfaidh an pobal ciste infheistíochta a shealbhú, amhail ciste frithpháirteach, ciste a thrádáiltear ar mhalartán, cuideachta fála chun críche speisialta nó ciste aonaid,https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Ciste_infheist%C3%ADochta&action=submit  nó féadfar é a dhíol i socrúchán príobháideach amháin, amhail ciste fálaithe nó ciste cothromais phríobháidigh.  Áirítear leis an téarma freisin feithiclí speisialaithe amhail cistí iontaobhais chomhchoiteanna agus coiteanna, ar cistí uathúla iad atá bainistithe ag bainc atá struchtúrtha go príomha chun sócmhainní ó phleananna pinsin nó iontaobhais cháilitheacha a chumasc. 

Cuirtear cistí infheistíochta chun cinn le raon leathan aidhmeanna infheistíochta, a dhíríonn ar réigiúin gheografacha shonracha ( *m.sh.,* margaí atá ag teacht chun cinn nó an Eoraip) nó ar earnálacha tionscail shonracha ( *m.sh.,* teicneolaíocht). Ag brath ar an tír, bíonn claonadh i dtreo an mhargaidh intíre de ghnáth, mar gheall ar an eolas, agus an easpa riosca airgeadra. Is minic a roghnaítear cistí ar bhonn na n-aidhmeanna infheistíochta sonraithe seo, a bhfeidhmíocht infheistíochta roimhe seo, agus ar bhonn tosca eile amhail táillí.
## Tagairtí
Catagóir:Cistí infheistíochta
Catagóir:Aireagáin na hÍsiltíre
Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí

Tá an **Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí** (GESM) (Béarla: *European Maritime Safety Agency* (**EMSA**)) de chuid an Aontas Eorpach atá freagracht as rioscaí a laghdú maidir le longa báite, truailliú muirí de bháid agus básanna ar muir.  Tá a ceanncheathrú suite i Liospóin, an Phortaingéil.

## Misean
Tá misean mar a leanas ag GESM:
* Coimisiún  a chabhrach chun reachtaíocht a ullmhú i réimse sábháilteacht mhuirí agus truailliú long
* ag reachtaíocht úd a chur i bhfeidhm agus faireachán a dhéanamh ar siúd
* traenáil agus cabhair a sholáthar 
* modheolaíochtaí fiosraithe i gcomhair tubaistí muirí a fhorbairt
* sonraí iomchuí a sholáthar, agus  brath agus tóraíocht long a bhfuil sceitheadh mídhlíthiúil á dhéanamh acu

Agus a beart á dhéanamh de réir a misean, comhoibríonn GESM go dlúth le seirbhísí muirí na mballstát.

## Stair agus eagraíocht
mion | 300px | Foirgneamh nua i Liospóin

Bunaíodh GESM sa bhliain 2002 lee Rialacháin 1406/2022 chun sábháilteacht mhuirí a chur chun cinn i ndiaidh roinnt tubaistí móra ar uiscí na hEorpa, amhail is an bád farantóireachta Estonia agus na tancaeir ola Erika agus Prestige. Measadh go raibh gníomhaireacht ar leith de dhíth chun an reachtaíocht iomchuí a chur i bhfeidhm.

Tá ceanncheathrú GESM suite i Liospóin, an Phortaingéil, lonnaithe ó mhí Meithimh 2009 i bhfoirgneamh foirgneamh saintógtha gar de Chais do Sodré i lár na cathrach.  Tá tuairim is 250 duine fostaithe aici.  Is í Maja Markovčić Kostelac as an gCróit ina stiúrthóir feidhmiúcháin on 1d Eanáir 2019 i leith.

Sa bhliain 2024, bhí buiséad €93.2m ag GESM.  Tá cabhlach beag le tuairim is 15 long ag an ngníomhaireacht, faoi chonradh ón earnáil tráchtála, faoi réir chun doirtí ola a ghlanadh.  

I láthair na huaire (2023-2025), tá togra agus seasamh foilsithe ag an gCoimisiún chun Rialachán 1406/2002 a aisghairm.  Tá rialachán nua agus ceithre threoir ann á phlé ag an bParlaimint chun an ghníomhaireacht a athbhunú.

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Plean teagmhais

[mion|293x293px|[múchtóir dóiteáin ... bí ullamh ]]
Is éard atá i gceist le **plean  teagmhais**  nó **pleanáil theagmhasach**  ná réiteach do lá na coise tinne, nó ‘pleanáil dá bhféadfadh tarlú’, agus réiteach don aineoil. 

## Féach freisin

* Riosca

## Tagairtí

Catagóir:Pleanáil
Catagóir:Riosca
Igor Kolomoyskiy

Is billiúnaí gnó Iosraelach é **Ihor Valeriyovych Kolomoyskyi** (; () a rugadh 13 Feabhra 1963 san Úcráin, a measadh tráth mar an t-olagarc is mó le rá san Úcráin.

Cheana féin ina fhiontraí i mblianta deireanacha na hÚcráine Sóivéadaí, agus sa bhliain 2010 measadh gurbh é Kolomoyskyi an dara duine is saibhre san Úcráin, agus gurbh é ceann de na holagáircigh is mó tionchar sa tír é. Sa bhliain 1992, chomhbhunaigh sé PrivatBank agus a chuideachtaí neamhfhoirmiúla, Privat Group. Ina dhiaidh sin, fuair sé sealúchais mhóra sna meáin. Ó 2014 go 2016, bhí Kolomoyskyi ina Ghobharnóir ar Oblast Dnipropetrovsk go dtí gur chuir an tUachtarán Petro Poroshenko as a phost é. An bhliain sin, dearbhaíodh gur bhagairt do shlándáil airgeadais na hÚcráine a bhanc tearc-chaipitlithe agus cuireadh faoi úinéireacht an stáit é. Sa bhliain 2019, thacaigh cumhacht agus maoiniú sna meáin le feachtas uachtaránachta rathúil Volodymyr Zelenskyy chun Poroshenko a dhíbirt.

Sa bhliain 2020, bhí sé díotáilte sna Stáit Aontaithe ar chúiseanna a bhain le calaois bhainc ar mhórscála. Sa bhliain 2021, chuir na Stáit Aontaithe cosc ar Kolomoyskyi agus a theaghlach dul isteach sa tír, ag cúiseamh éillithe agus as bagairt a dhéanamh ar chreideamh phobal na hÚcráine in institiúidí daonlathacha. Tuairiscítear gur bhain Zelenskyy a shaoránacht Úcráinis de Kolomoyskyi sa bhliain 2022. Níos déanaí sa bhliain chéanna, náisiúnaíodh sócmhainní Kolomoyskyi, a measadh a bheith de luach straitéiseach ag an stát i bhfianaise ionradh na Rúise. Ina measc sin bhí na cuideachtaí gásailín is mó san Úcráin. ghabh Seirbhís Slándála na hÚcráine (SBU) Kolomoyskyi ar chúiseanna sciúrtha airgid agus calaoise, agus cuireadh faoi ghabháil réamhthrialach é.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1963
Catagóir:Ailt le téacs sa Rúisis
Catagóir:Daoine Gnó as Dnipro
Catagóir:Gobharnóirí Dnipropetrovsk Oblast
Catagóir:Daoine gnó na hÚcráine i dtionscal na hola
Catagóir:Faighteoirí an Oird Fiúntais (An Úcráin), rang a 3
Catagóir:Saoránaigh eadóirsithe Iosrael
Catagóir:Saoránaigh eadóirsithe na Cipire
Catagóir:Daoine a chaill saoránacht na hÚcráine
Catagóir:Privat Group
Catagóir:Giúdaigh Shóivéadacha
Catagóir:Billiúnaí na hÚcráine
Catagóir:Ollúinéirí meáin na hÚcráine
Timur Mindich

Is fiontraí agus léiritheoir scannán Úcránach é **Timur Mindich** (, a rugadh ar an 19 Meán Fómhair 1979) agus comhúinéir Stiúideo Kvartal 95 .**

== Gairmeréim ==
Tá roinnt scannán léirithe ag Mindich, ina measc ''Shchurolyov'' ( ''Francaire'' ) agus ''Ukus volchytsi'' ( Bain greim as **mac tíre baineann** ).

Tá baint dhíreach aige leis an gcomhlachas cruthaitheach [[Kvartal 95 Studio]] agus tá nasc aige freisin leis an oligarch Úcráineach [[Igor Kolomoyskiy|Ihor Kolomoyskyi]], mar chomhúinéir ar an gcainéal teilifíse Kvartal TV.

De réir Kolomoyskyi, is iar-fiancé a iníne í Mindich agus a "chomhpháirtí gnó i roinnt tionscadal beaga, amhail cinn forbartha". Is comhpháirtí gnó é Mindich le Serhiy Shefir (an chéad chúntóir don Uachtarán [[Volodymyr Zelenskyy]] ) i ''Kvartal 95'' LLC agus sa chomhlacht Cipireach ''Green Family Ltd.'' Is leis an Green Family Ltd gnó scannánaíochta Kvartal 95 sa [[An Rúis|Rúis]] .

== Saol pearsanta ==
Tá sé pósta le Kateryna Verber, iníon le Alla Verber, atá ina stiúrthóir faisin ar an **siopa ilrannach*' TSUM i Moscó agus ina leas-uachtarán ar an gcomhlacht só-earraí Mercury. Phós an lánúin i 2010 in [[Iarúsailéim]], [[Iosrael]] . Tá triúr clainne acu: iníonacha Michelle agus Elizabeth, agus mac, Michael.

== Imscrúduithe ==
Ar an 4 Meitheamh 2025, d’ordaigh Ard-Chúirt Frith-Éillithe na hÚcráine coinneáil col ceathrar Mindich, Leonid, a raibh amhras faoi as scéim a eagrú chun ₴12.5 milliún a chúbláil agus as iarracht a dhéanamh ₴120 milliún breise a urghabháil ó [[Kharkivoblenergo]] le linn soláthar trealaimh claochladáin agus feistí tomhais..

Ar an 10 Samhain 2025, rinne bleachtairí NABU cuardach ar theach cónaithe Tymur Mindich.

=== Kinokit ===
De réir imscrúdaithe a rinne [[Bihus.Info|Bihus.]] [[Bihus.Info|Info]], tháinig comhairleoir dlí de chuid chuideachta Mindich chun bheith ina úinéir ar *Kinokit'', a fuair breis is ₴440 milliún i gconarthaí stáit idir 2019 agus 2025.

### Fire Point
Tá Mindich nasctha leis an gcomhlacht Fire Point freisin, atá faoi imscrúdú NABU maidir le róphraghsáil agus neamhrialtachtaí soláthair féideartha i soláthar drón don Aireacht Cosanta.

Thuairiscigh an Feisire Parlaiminte Yaroslav Zhelezniak gur fhág Mindich an Úcráin díreach roimh ruathar NABU ar a theach ar an 10 Samhain 2025, agus dúirt sé go mbeadh Mindich san Ostair nó in Iosrael. De réir Censor.net, tá Mindich i bhfolach san Ostair ó 11 Samhain 2025. 

## Naisc sheachtracha
*Zelenskyy pledges to clean up Ukraine’s energy sector amid corruption scandal

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Daoine gnó na hÚcráine
Catagóir:Táirgeoirí scannán na hÚcráine
Catagóir:Kvartal95 Stiúideo
Catagóir:Daoine Gnó as Dnipro
Catagóir:Daoine scannánaíochta as Dnipro
Catagóir:Fiontraithe
Catagóir:Léiritheoirí scannán
Catagóir:Daoine Úcránacha
Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú

Is gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh é **Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú** (Béarla: *European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions* (**Eurofound**)) a bhfuil mar aidhmeanna aige taighde a bhainistiú, eolas a chruinniú, agus a chuid torthaí a thuairisciú.

Bunaíodh an foras ar dtús i mí na Bealtaine 1975 ag Comhairle an Aontais Eorpaigh chun cuidiú le dálaí maireachtála agus oibre a fheabhsú ar fud na hEorpa.  Bhí sé ar cheann desna chéad fhorais a bunaíodh chun obair a dhéanamh ar beartas áraithe an AE.  Bunaíodh an foras don dara huair sa bhliain 2019.

Tá ceanncheathrú an fhorais suite ag Bóthar Wyattville, Baile Uí Lachnáin, BÁC, D18 KP65, Éire.

## Rialachas
Déantar maoirseacht ar an bhforas ag Bord Bainistíochta, stiúrthóir feidhmiúcháin agus leas-stiúrthóir.  Buaileann an Bord Bainistíochta le chéile uair amháin sa bhliain chun buiséid agus beartas a bhunú, agus cláracha oibre aon-bhliain agus ceithre-bliana a shocrú.  Is é Ivailo Kalfin an stiúrthóir reatha, ceaptha i mí an Mheithimh 2021.  Is i Maria Jepsen a leas-stiúrthóir.

Tagann buiséad an fhorais (€21.8M euros sa bhliain 2021) as gnáth-bhuiséad an Choimisiúin Eorpaigh.

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Féile na Meán Ceilteach

Tá **[[Féile na Meán Ceilteach]]** ina ceiliúradh mór ar na scannáin, an teilifís, an raidió, agus na meán digiteach is fearr ó réigiúin Cheilteacha na hEorpa agus ón nGailís.

Tá sé mar aidhm aici aos teilifíse agus scannánaíochta a thabhairt le chéile le saothar a chéile a cheiliúradh, le comhpháirtíochtaí cruthaitheacha a thionscnamh agus le dul in iomaíocht lena chéile do ghradaim an Toirc, na duaiseanna do na cláir agus na scannáin is fearr don bhliain agus do lucht a ndéanta.
[clé|mion|330x330px|Tá [Griogair Labhruidh sa lár ag canadh, in Iúr Cinn Trá, ar an 23 Aibreán 2010.]]

## Eagraíocht
Tá 29 catagóir a bhaineann le fís agus le fuaim i gceist agus is comhartha sóirt aitheanta é an Torc do bharrchaighdeán na hoibre.  Ar ndóigh, bíonn go leor scannáin Bhéarla a dhéantar sna réigiúin Cheilteacha in iomaíocht don Torc (an gradam atá baiste as an fháinne muiníl a chaitheadh na sean-Cheiltigh fadó).   

Reáchtáladh an fhéile i nGaoth Dobhair in 2023, sa Bhreatain Bheag in 2024, i gCorn na Breataine in 2025, agus i mBéal Feirste in 2026.  Cuirtear teorainn ar an tinreamh ag 450 go 500 duine.  

Stiúrann Catriona Logan an Fhéile;  fuair sí post ann in 2011.  As Mullach Íde i gContae Bhaile Átha Cliath ó dhúchas do Catriona, cé go bhfuil sí i ndiaidh an chuid is mó dá saol a chaitheamh i Sasana agus in Albain.

Is í Áine Walsh, ceannasaí Chiste Craoltóireachta na Gaeilge, atá ina cathaoirleach ar Fhéile na Meán Ceilteach (bhí sí ar an choiste le fada an lá).

## Féach freisin
* An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach
* Féile Idircheilteach Lorient

## Tagairtí


Catagóir:Féilte Ceilteacha
Catagóir:Féilte scannán
Catagóir:Féilte idirnáisiúnta
Catagóir:Gradaim teilifíse
Catagóir:Dámhachtainí scannánaíochta
Catagóir:Dámhachtainí
Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta
Catagóir:Duaiseanna
Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Gradaim na Gaeilge
Catagóir:Craoltóireacht
Catagóir:Meáin na Gaeilge
Catagóir:Meáin chumarsáide
Catagóir:Tionscal na meán
Catagóir:Scannánaíocht
Catagóir:Scannáin Ghaeilge
Catagóir:Tionscal na teilifíse
Catagóir:Raidió
Catagóir:Cultúr na hAlban
Catagóir:Meáin na hÉireann
Catagóir:Scannáin na hÉireann
Catagóir:Cultúr na Breataine Bige
Catagóir:Cultúr na Briotáine
Catagóir:Cultúr Chorn na Breataine
Catagóir:Cultúr Oileán Mhanann
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1980
Catagóir:Tograí idircheilteacha
Ríocht na Baváire

Ba é **Ríocht na Baváire** () stát neamhspleách i ndeisceart na Gearmáine a mhair ó 1806 go dtí 1918. Ba é München an príomhchathair, agus ba é teaghlach uasal Wittelsbach a bhí i gceannas uirthi.

Chruthaigh Napoléon Bonaparte an ríocht trí Chonradh Pressburg, nuair a d’ardaigh sé ceannaire Bhaváire ó dhiúc go rí, mar chuid dá athchóiriú ar struchtúr polaitiúil na Gearmáine faoi Confoederáid na Réine.

Bhí Baváir mar bhall den Chonfoederáid ó 1806, agus sholáthair sí thart ar 30,000 saighdiúir do fhórsaí na cónaidhme. Tar éis di dul in éadan An Fhrainc i 1813, ghlac sí seilbh ar Ard-Dhiúcacht Frankfurt. Chaill sí cuid dá críocha i dTirol agus Vorarlberg don Ostair faoi Chonradh Pháras (1815), ach fuair sí Aschaffenburg agus limistéir i Hesse-Darmstadt mar chúiteamh.

Lean an stát ar aghaidh mar chuid d’Impireacht na Gearmáine idir 1871 agus 1918. Ghabh Réabhlóid na Gearmáine buaidh uirthi agus d’éirigh Rí Ludwig III as an ríchathaoir. Bunaíodh poblacht a tháinig faoi Phoblacht Weimar ina háit.

## Ríthe
* Maximilian I Joseph, 1806–1825
* Ludwig I, 1825–1848
* Maximilian II Joseph, 1848–1864
* Ludwig II, 1864–1886
* Otto I, 1886–1916 (ionadaithe: Luitpold 1886–1912, Ludwig III 1912–1913)
* Ludwig III, 1913–1918

## Bailte Eile
* Augsburg
* Ingolstadt
* Marktl
* Nürnberg
* Starnberg
* Zusamaltheim

## Tagairtí

Catagóir:Stair
Catagóir:An Ghearmáin
Catagóir:Polaitíocht
Sibrwd

Is aip rochtana teanga é **[[Sibrwd]]** ("cogar" i mBreatnais; Fuaimniú: /ˈsɪbrʊd/ SUIB-rud), arna fhorbairt ag an gcomhlacht amharclannaíochta Theatr Cymru [cy]. Le focal ar scáileán nó le cogar i gcluasán, cabhraíonn sé le daoine sult a bhaint as léiriúchán i dteanga nach bhfuil ar a dtoil acu.

Is féidir leis an lucht féachana an aip a íoslódáil chuig a bhfóin chun fotheidil, leideanna, nó ábhar breise a fháil. Faightear rochtain le cód QR agus nasc le wifi na hamharclainne.

Tá an Taibhdhearc tar éis leas a bhaint as Sibrwd agus geamaireacht á léiriú acu.

## Tagairtí

Catagóir:Aipeanna
Catagóir:Ateangaireacht
Catagóir:Amharclannaíocht
Catagóir:Foghlaim teangacha
Fianaise starógach

Fianaise is ea **fianaise starógach** atá bunaithe ar eispéiris daoine aonair agus ar an méid atá feicthe acu féin, seachas ar shonraí a bhaileofaí go córasach. Is ionann 'staróg' agus 'scéilín, píosa cainte gan aird'.

## Úsáid
Féadann an té atá ag déanamh taighde de réir an mhodha eolaígh úsáid a bhaint as fianaise starógach, más féidir a chruthú go bhfuil sí fíor agus má tá sí eimpíreach, m.sh. sa leigheas. Ní fianaise eolaíoch í an fhianaise starógach i gcónaí, áfach, cuir i gcás béaloideas nó staróga bréige. Nuair nach gcuirtear ach cúpla staróg (scéal) san áireamh, níor cheart brath orthu ar fhaitíos gur roghnaíodh iad thar chuntais eile mar gheall ar iad a bheith as an ngnáth.

## Dlí
In imeachtaí dlí, is minic a ghlactar le fianaise starógach sna cúirteanna. Go deimhin, i go leor cásanna, is í an t-aon chineál fianaise a thugtar agus duine ar a thriail. 

## Tagairtí
Cara sciatháin (sóisialta)

Is ról é **cara sciatháin** (() a d'fhéadfadh duine a ghlacadh nuair a theastaíonn tacaíocht ó chara le dul i ngleic le comhpháirtithe rómánsúla féideartha.  Is féidir le daoine a bhfuil cara sciatháin acu níos mó ná cara sciatháin amháin a bheith acu.  Is éard is cara sciatháin ann ná duine atá ar an "taobh istigh" agus a úsáidtear chun cabhrú le duine le caidrimh phearsanta. Go ginearálta, cuidíonn cara sciatháin maith lena chara ar dhá bhealach mhóra: Coinníonn siad daoine nach dtaitníonn lena gcara amach uathu nó cuidíonn siad le daoine a thaitníonn lena gcara a mhealladh, nó an dá rud. 
## Bunúsáid mhíleata
I bhfórsaí aeir, úsáidtear an focal fós sa lá atá inniu ann mar théarma oirbheartaíochta, ach den chuid is mó sa leagan Béarla *Wingman*. Is píolóta é cara sciatháin a chabhraíonn le píolóta eile i dtimpeallacht naimhdeach.
## Sa tSocheolaíocht
Sa bhliain 2007, chuir an socheolaí David Grazian agallamh ar mhic léinn fireann in Ollscoil Pennsylvania ar a gcuid nósanna geandála, agus mhaígh sé gur chuid de dheasghnáth comhpháirteach "fiannóireacht cailíní" é a bheith i do fear sciatháin. Ligeann an deasghnáth seo d'fhir óga a miascalacht a thaispeáint go comhchoiteann.

ur bhain ról an charad sciatháin le deasghnátha comhchoiteanna "fiannóireacht cailíní" a ligeann d'fhir óga an fhireannacht a thaispeáint go comhchoiteann.agus chuir sé in iúl go raibh ról an charad mar chuid de dheasghnátha comhchoiteanna "seilg  cailín" a ligeann d'fhir óga a bhfearúlacht a chur in iúl. Scríobhann Grazian:

"*the wingman serves multiple purposes: he provides validation of a leading man's trustworthiness, eases the interaction between a single male friend and a larger group of women, serves as a source of distraction for the friend or friends of a more desirable target of affection, can be called on to confirm the wild (and frequently misleading) claims of his partner and, perhaps most important, helps motivate his friends by building up their confidence. Indeed, men describe the role of the wingman in terms of loyalty, personal responsibility and dependability, traits commonly associated with masculinity*…"[4]
## Tagairtí
Catagóir:Coinní
Catagóir:Mealladh
Deucalion

mion|Deucalion ó ''Promptuarium Iconum Insigniorum''
I miotaseolaíocht na Gréige,  ba mhac le Prometheus é **Deucalion;** (), tugtar Clymene, Hesione, nó Pronoia ar a mháthair.   Tá dlúthbhaint aige le miotas na Díleann i miotaseolaíocht na Gréige.

## Naisc sheachtracha
*https://web.archive.org/web/20101213141556/http://ancientlibrary.com/smith-bio/1000.html Deucalion]}} from Charles Smith, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology* (1867), with source citations and some variants not given here.
* Deucalion from Carlos Parada, *Genealogical Guide to Greek Mythology*.
* The Warburg Institute Iconographic Database (images of Deucalion and Pyrrha)

## Tagairtí

Catagóir: Sinsir i miotaseolaíocht na Gréige
Catagóir:Rithe miotaseolaíochta na Teasáile
Catagóir:Deucalionids
Catagóir:Déimeagóid sa mhiotaseolaíocht chlasaiceach
Catagóir:Carachtair Metamorphoses
Catagóir:Teasálaigh Miotaseolaíochta
Catagóir:Gníomhas Shéas
Catagóir:Sliabh Etna
Buirgéiseach

Is éard is **buirgéiseach** ann duine a raibh stádas áirithe acu i mbuirg (baile mór) i Sasana, in Éirinn, nó in Albain sna Meánaoiseanna nó sa nua-aois mhoch. Saorfhear as buirg a bhí i gceist leis ar dtús, ach ina dhiaidh sin thuigtí gur oifigeach ar an mbaile nó ionadaí i dTeach na dTeachtaí a bhí i gceist.

## Sanasaíocht
Tá an téarma seo díorthaithe ón bhfocal Sean-Fhraincise *burgeis*, 'duine a chónaíonn i mbaile mór'. Tagraíonn an focal Sean-Fhraincise *bourg* do bhaile a raibh margadh ann, agus is ón Laidin *burgus*, 'balla, dúnfort' é seo, mar gheall go gcuirtí margaí ar siúl ar an taobh amuigh de bhallaí cathracha. 

Is iad na téarmaí coibhéiseacha ná *burgess* i mBéarla, *bùirdeas* i nGaeilge na hAlban, *burges* san Albainis, agus *bwrdeis* sa mBreatnais.

Tá gaol ag an bhfocal le *burgher*, aicme i gcathracha na Gearmáine sa Meánaois, agus don téarma Fraincise *[[bourgeoisie]]*.

## Úsáid i Sasana
Is ag buirgéisigh amháin a bhí an ceart vóta a chaitheamh i dtoghcháin do Theach na dTeachtaí nó don chomhairle baile. Ar feadh tréimhse, is éard a bhí i gceist le buirgéiseach ná oifigeach i mbuirg, bíodh sé tofa sa ról sin nó ná bíodh, nó teachta parlaiminte buirge.

## Úsáid in Éirinn
I ndiaidh Ionradh na Normannach ar Éirinn sa 12ú haois, tairgeadh teideal an bhuirgéisigh do choilínigh a ghabhfadh go Tiarnas na hÉireann. Bhíodh cead acu talamh a dhíol, a cheannach, nó a fhágáil, agus gan le híoc acu in aghaidh na bliana go hiondúil ach scilling. Úsáideadh an teideal i mbailte móra a bunaíodh le linn Phlandálacha na hÉireann freisin. In acht dlí ó 1841 maidir le hathchóiriú na mbardas uirbeach, tugadh *burgess* orthu siúd a raibh maoin arbh fhiú os cionn £10 í agus fuaireadar cead vótála i dtoghcháin bardais.

## Úsáid in Albain
Saorfhir a raibh talamh agus dualgais cánach acu i gcathair ba ea buirgéisigh in Albain i dtús na Meánaoise, ach ina dhiaidh sin ní thugtaí an teideal ach do cheannaithe agus ceardaithe, mar go raibh an ceart ag buirgéiseach a dhul i ngild. Tar éis 1846, céim shóisialta a bhí i gceist leis an teideal, agus bíonn baint acu sa lá inniu le gníomhaíochtaí carthanacha.

## Úsáid i Meiriceá
I gCoilíneacht Virginia, bhí *burgess* mar theideal ar bhaill den oireachtas, Teach na mBuirgéiseach. Anuas go dtí tús an 20ú haois, bhí an téarma in úsáid do na feidhmeannaigh ar go leor seanbhailte móra i gConnecticut, i bPennsylvania, agus i Nua-Gheirsí.

## Tagairtí
Torc

[mion|Toirc, as [Baile Ráth Seain, Contae Dhoire]]
Is fáinne muiníl é an **torc**. Thaitin seodra leis na sean-Cheiltigh fadó agus chaitheadh na fir agus na mná bráisléid, fáinní agus toirc.

## Féach freisin

* Féile na Meán Ceilteach

## Tagairtí

Catagóir:Seodra
Catagóir:Na Ceiltigh
Labhrás Ó Finneadha

Is sa Spidéal i gContae na Gaillimhe a tógadh **Labhrás Ó Finneadha**, scríbhneoir agus aistritheoir a bhfuil cónaí faoi láthair air ar Mhór-Roinn na hEorpa. 

Is faoin ainm "**Labhrás Finneadha**" atá sé ag scríobh anois. 

Tá trí fhoilseachán ann a tháinig óna pheann, ina measc dhá chnuasach scéalta. Ghnóthaigh bunleagan an tsaothair *Ceas an Chait* duais ag Comórtas Liteartha Oireachtas na Gaeilge i 2011. Saothar eile dá chuid is ea an t-aistriúchán dar teideal *Asarlaíocht, Gorta agus Teamplóirí*.

Tá píosaí filíochta cumtha freisin aige, mar shampla *Freagra ar Bharántas na Cúirte Filíochta, 2022* a foilsíodh in Eagrán 145 d'''Éigse Éireann''.

## Foilseacháin
* *Asarlaíocht, Gorta agus Teamplóirí* – ISBN 978-1-494-32-1 – Cois Life, 2013
* *Íbíotsa* –  – Cois Life, 2015
* *Ceas an Chait* –  – Leabhar Breac, 2025

## Naisc sheachtracha
*''Asarlaíocht, gorta agus Teamplóirí'' | Cló Iar-Chonnacht
*''Íbíotsa'' | Cló Iar-Chonnacht
*''Ceas an Chait'' – Leabhar Breac

## Tagairtí

Catagóir:Aistritheoirí Éireannacha
Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Fir
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Filí Gaeilge
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Troy Parrott

Is imreoir sacair gairmiúil Éireannach é **Troy Daniel Parrott** (rugadh 4 Feabhra 2002 i mBaile Átha Cliath, Éire) a imríonn mar thosaí leis an gclub AZ Alkmaar san Ísiltír agus le foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann.
clé|mion|312x312px|2024

## AZ Alkmaar
D'éirigh go geal le Parrott le AZ Alkmaar san Ísiltír. Bhí 22 cúl scóráilte aige don chumann i 30 cluiche le linn 2025/26.

## Gairm Idirnáisiúnta

Fuair Parrott dhá chúl i gcluiche cáilithe do Chorn an Domhain 2026 in aghaidh na Portaingéile a bhuaigh Éire a dó a náid Déardaoin 13 Samhain 2025. Dé Domhnaigh, trí lá ina dhiaidh sin, scóráil sé trí chúl in aghaidh na hUngaire in Budapest, agus is amhlaidh a fuair sé an ceann deireanach tar éis 96 nóiméad. Mar gheall ar na cúig chúl a bhí scóráilte aige féin sa dá chluiche, cháiligh Éire do bhabhtaí réitigh mí an Mhárta 2026. 

## Pearsanta
I mí Feabhra 2026, d’eisigh an rapálaí Kaeyan, ó thuaisceart Bhaile Átha Cliath, an t-amhrán ‘Troy Parrott’. Tagraítear do na trí chúl a scóráil Parrott i gcoinne na hUngáire san amhrán agus tá blaiseadh de thráchtaireacht Darragh Moloney ón lá cáiliúil sin i mBúdapeist le cloisteáil chomh maith.

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí Phríomhroinn Shasana
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh in 2002
Drong Shráid Balcombe

mion|220x220px|Sráid Balcombe i Londain:  tharla an léigear ar chlé.
Aonad de chuid an IRA Sealadach ba ea **Drong Shráid Balcombe**, gníomhach i Sasana sna 1970idí.  Bhí an drong ainmnithe as Léigear Shráid Balcombe,  6 to 12 Nollaig 1975, i Londain. Cuireadh ina leith siúd gurbh iad a bhí taobh thiar den fheachtas buamála i Sasana agus go raibh seachtar maraithe dá bharr.

I 1980 cúisíodh Brian Keenan, ceannasaí sinsearach san IRA, as a bheith ina eagraí ar an bhfeachtas buamála i Sasana. Gearradh téarma príosúnachta 18 mbliana air, i Meitheamh 1980 (scaoileadh amach é in 1993).

## Na híospartaigh
Ní raibh Dr Hamilton Fairley ach 45 bliain d’aois nuair a maraíodh buama de chuid an IRA i Londain é in 1975.  Ar chúis éigin ba é an duine a bhí roghnaithe ag an Drong Shráid Balcombe,  ná Sir Hugh Fraser. Ach bhí an t-ádh dearg air.

## Féach freisin

* Gordon Hamilton Fairley

## Tagairtí

Catagóir:1970idí
Catagóir:Dronganna
Catagóir:Drong Shráid Balcombe
Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Catagóir:Stair Londan
Páirtí Athchóirithe na hEastóine

Is páirtí polaitiúil liobrálach san Eastóin é **Páirtí Athchóirithe na hEastóine** (Eastóinis: *Eesti Reformierakond*). Tá an páirtí faoi stiúir Kristen Michal ó 2024. Tugtar "Páirtí an Iora" (() nó "na hIoraí" () air sa ghnáthchaint, ag tagairt dá lógó.
## Tagairtí
Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1994
Catagóir:Ailt le téacs san Eastóinis
Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell

Is é '''''Foclóir Breatnais–Gaeilge''''' Joe Mitchell an chéad fhoclóir cuimsitheach Breatnais–Gaeilge dar cuireadh i gcló riamh. Thiomsaigh an Mistéalach é in Aberystwyth don chuid is mó agus bhí an Dr Diarmuid Johnson mar eagarthóir comhairleach air. Is í bean an Mhistéalaigh a eagarthóir neamhoifigiúil.

[mion|[Aberystwyth]]

Tá tuairim is 14,000 focal sa saothar agus deir an t-údar go bhfuil na focail "is coitianta sa Bhreatnais ann chomh maith le roinnt focal liteartha agus focail chanúnacha," mar aon le treoir i nGaeilge maidir le hathruithe tosaigh na Breatnaise, agus treoir i mBreatnais ar ghramadach na Gaeilge. Cuireadh an nodaireacht chéanna i bhfeidhm ann is atá le feiceáil i bhfoclóir Béarla–Gaeilge de Bhaldraithe. Ceadaíodh foclóir Geraint Lewis, foclóir Néill Uí Dhónaill, agus go leor foinsí eile.

## Stair
Roimh fhoilsiú na foclóra seo ní raibh dá leithéid ar fáil ach Lexicelt (áis foghlama le ceachtanna agus samplaí fuaime atá ar fáil ar líne saor in aisce) agus an gluais Breatnais–Gaeilge in *Dysgu Gwyddeleg* leis an Dr Ian Hughes, ar athleagan é de *Learning Irish* le Mícheál Ó Siadhail.

Chaith an Mistéalach breis agus fiche bliain ag obair ar an bhfoclóir. Is í an easpa acmhainní foghlamtha a bhí ar fáil do lucht labhartha na Breatnaise agus é féin ag tabhairt faoin nGaeilge a spreag é cromadh ar an foclóir seo a chur i dtoll a chéile an chéad lá. Seoladh an leabhar i mbialann Medinas in Aberystwyth sa bhliain 2017.

Bhí trácht ann ar an foclóir a chur in oiriúint don idirlíon.

Tá an leabhar ar fáil le ceannach ar líne agus i siopaí sa Bhreatain Bheag agus in Éirinn amhail Llyfrau Ystwyth Books, Siopa Leabhar Chonradh na Gaeilge agus an Ceathrú Póilí.

## Féach freisin
* Lexicelt
* ''Foclóir Gaeilge–Briotáinis'' Andouard ⁊ Uí Chiosáin
* Foclóirí na Gaeilge

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil: geiriadurgwyddeleg.com (sa chartlann)
* Lexicelt

## Tagairtí

Breatnais Gaeilge
*
Breatnais Gaeilge
Breatnais Gaeilge
*
Catagóir:2017
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2017
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2010idí
*
Catagóir:Tograí idircheilteacha
Bord Réitigh Aonair

Is gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh é an **Bord Réitigh Aonair** (BRA) (Béarla: *Single Resolution Board* (**SRB**)) a bhunaíodh sa Bhruiséil sa bhliain 2015 mar chuid de leasuithe níos leithne aitheanta mar aontas baincéireachta.  Tá an bord ina údarás réiteach baincéireachta sa limistéar euro ina lárionad don  Sásra Aonair Réitigh (SAR / SRM).

## Stair
Cuireadh BRA ar bun leis an Rialacháin Sásra Réitigh Aonair 2014.  Ceapadh a cheannairí i mí na Nollag 2014.  D'éirigh an bord faoi lán seoil ar an 1d Eanáir 2015, agus lán-údarás réitigh aige ar an 1d Eanáir 2016.  Bhog sé go dtí a cheanncheathrú reatha ar Treurenberg 22 i lár na Bruiséile déanach sa bhliain 2015. 

I dtosach, le tacaíocht ón gCoimisiún, chuir BRA  bun próiseis agus modheolaíochtaí, go háirithe i réimse phlandáil réitigh. 

I mí Meithimh 2017, rinne BRA a chéad chinneadh chun réiteach a ghníomhú i gcás Banco Popular Español.  I mí Márta 2022, agus Ionradh na Rúise ar an Úcráin ar siúl, dearbhaíodh go raibh an taonad Eorpach de Sberbank ag cliseadh.  Chuir BRA an mháthairchomhlacht Eorpach san Ostair i ndócmhainneacht, ach ghlac sé gníomh réitigh ar dhá fhochuideachta sa Chróit agus tSlóivéin, a ndíol sé go Hrvatska postanska banka agus Nova Ljubljanska Banka faoi seach.

## Ciste Réitigh Aonair
Cuireadh an Ciste Réitigh Aonair (CRA) ar bun leis an Rialachán SRA, nach bhfheidhmeodh SRA i gceart dá uireasa.  Tugann institiúidí creidmheasa agus comhlachtaí infheistíochta áirithe as tíortha de chuid an aontas baincéireachta sin ciste.  Amhail ó 31d Nollaig 2024, tá €80 billiún ann, atá níos mó ná 1% de thaiscí cumhdaithe.

## Eagraíocht
### Baill den Bhord
Bíonn seisear ar an mBord BRA: cathaoirleach, leas-chathaoirleach agus ceathrar ball lánaimsire.  Tá an leas chathaoirleach and na ball lánaimsire freagracht as stiúrthóireachtaí SRB directorates.

Seo a leanas baill den bhord le himeacht ama:
* Cathaoirleach: 
** Elke König, (2015-2022)
** Dominique Laboureix (ó 2023)
* Leas-chathaoirleach: 
** Timo Löyttyniemi (2015-2020)
** Jan Reinder De Carpentier (2020-2025)
** Miguel Carcaño Saenz De Cenzano (ó 2025)
* Full-time Board Members: 
**  (2015-2017)
** Mauro Grande (2015-2019)
** Dominique Laboureix (2015-2019)
** Antonio Carrascosa (2015-2020)
**  (2018-2023)
** Sebastiano Laviola (2019-2024)
** Pedro Machado (2020-2025)
** Jesús Saurina (2020-2025)
** Tuija Taos (ó 2023)
** Karen Braun-Munzinger (ó 2024)
** Slavka Eley (ó 2025)
** Radek Urban (ó 2025)

### Údaráis Réitigh Náisiúnta
Glacann na hÚdaráis Réitigh Náisiúnta (ÚRN / NRA) páirt i seisiúin iomlánacha BRA, agus i gcásanna áirithe, mar atá leagtha amach sa Rialacháin SRA, i seisiúin feidhmiúcháin.  

Amhail ó Eanáir 2024, seo iad mar a leanas (21):

## Féach freisin
* Sásra Réitigh Aonair
* Corparáid Fheidearálach Árachas Taiscí
* Aontas Baincéireachta Eorpach
* Maoirseacht Baincéireachta Eorpach

## Naisc sheachtracha
* 
* Bord Réitigh Aonair 

## Nótaí

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Eaglais Naomh Isidore

Eaglais is ea **Sant'Isidoro a Capo le Case** nó **Eaglais Naomh** **Iosadóir**, suite i gcroílár chathair na Roimhe.

Thosaigh an tógáil sa bhliain 1622, agus ba leis na Spáinnigh an eaglais ar dtús.  Ag an céanna, bhí an Proinsiasach Luke Wadding (as Port Lairge) ag iarraidh coláiste a bhunú ann a chuirfeadh oiliúint ar shagairt a d’fhillfeadh ar Éirinn chun freastal ar an bpobal Caitliceach.    Tháinig Wadding i gceannas ar an togra Sant'Isidoro sa bhliain 1625.

Is príomheaglais na nÉireannach sa Róimh í sa lá inniu.

## Féach freisin

* Luke Wadding

## Tagairtí

Catagóir:Eaglaisí
Catagóir:An Róimh
Catagóir:Coláistí na nÉireannach
Catagóir:Coláistí na hÉireann
Catagóir:Cliarscoileanna
Catagóir:Proinsiasaigh
An Yantar (long)

Is **long spiaireachta** (nó long bhailithe faisnéise) de chuid na Rúise í an **Yantar** (Rúisis: Янтарь, 'Ómra').   Is é Severomorsk calafort na loinge, agus is cuid den Cabhlach Thuaidh í. 

clé|mion|220x220px|Longchlós Yantar nó ómra ("amber"), Kaliningrad

## Dearadh agus tógáil
Tógadh an long sa Longchlós Yantar i Kaliningrad. Leagadh an long síos ar an 8 Iúil 2010,  seoladh í i mí na Nollag 2012, agus tháinig a trialacha farraige chun críche i mí Bhealtaine 2015". Tá fad 108 méadar ar an long, toillíocht 5,736 tonna agus buaicluais de thart ar 15 mhuirfhach (28 km/u; 17 m/u). Go hoifigiúil tá foireann de 60 duine uirthi. 

## Eachtraí
Tá an Yantar in ann cur isteach ar cháblaí fomhuirí. Chonacthas an long ag seoladh síos Muir Éireann i mí na Samhna 2024, ó dheas-iarthar Oileán Mhanann agus soir ó Bhaile Átha Cliath; luíonn cáblaí ag iompar sonraí do Microsoft, Google.  srl.  Thionlaic an long Éireannach LÉ James Joyce. amach as Muir Éireann í.   

I mí na Samhna 2025, chonacthas an Yantar amach ó chósta na hAlban, agus í ar a bealach i dtreo uiscí atá faoi smacht na hÉireann. Gheall an Ríocht Aontaithe freagairt mhíleata dá n-aistreodh sí níos faide ó dheas.  Bhí an long ag díriú léasair ar phíolótaí RAF a seoladh chun faireachas a dhéanamh. Mhaígh ambasáid na Rúise sa Ríocht Aontaithe go raibh histéire á cothú chun aird daoine a tharraingt ón drochbhail  ar an ngeilleagar sa Bhreatain.

## Cúlra
Bhí long spiaireachta ón Rúis, an *Viktor Leonov,* ag seoladh in uiscí na hÉireann i mí Aibreáin 2025.  Thionlaic an LÉ Samuel Beckett an soitheach.

Bhí líon na n-eachtraí hibrideacha  ar bhallstáit de chuid an Aontais Eorpaigh agus ar an Bhreatain ag méadú ó thús na Cogaíochta san Úcráin. Tharla méadú suntasach i réimse na cibear-ionsaithe chomh maith. Dúirt Uachtarán na Comhairle Eorpaí, Antonio Costa,gur “ionsaí hibrideach” a bhí i gceist le heachtraí na ndrón le linn 2025.

## Féach freisin

* LÉ James Joyce
* Dróin anaithnide san Eoraip, 2025
* Neodracht na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Longa
Catagóir:An Rúis
Catagóir:Spiaireacht
Catagóir:Neodracht na hÉireann
Catagóir:Cogaíocht hibrideach
Marietta, Ohio

mion|Abhainn Muskingum in aice le béal na habhann, i lár chathair Mharietta
Is cathair í **Marietta**, atá suite i gContae Washington, Ohio, Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus a príomhbhaile contae.  Tá sí suite in oirdheisceart Ohio ag cumar 

na n-aibhneacha Muskingum agus Ohio, 18 km soir ó thuaidh ó Pharkersburg, Virginia Thiar . De réir dhaonáireamh 2020, bhí daonra de 13,385 duine i Marietta. Is í príomhchathair cheantar micrea-uirbeach Marietta í, a chuimsíonn Contae Washington ar fad, agus is í an dara cathair is mó i limistéar staidrimh chomhcheangailte Parkersburg-Marietta-Vín.

## Tagairtí

Marietta
Catagóir:1788 bunaíochtaí i gCríoch an Iarthuaiscirt
Catagóir:Cathracha in Ohio
Catagóir:Cathracha i gContae Washington, Ohio
Catagóir:Suíocháin an chontae in Ohio
Catagóir:Iar-phríomhchathracha coilíneacha agus críochacha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Mary Antoinette
Catagóir:Muskingum (abhainn)
Catagóir:Lárionaid daonra Ohio ar an Ohio
Catagóir:Lárionaid daonra a bunaíodh sa bhliain 1788
Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair

Is gníomhaireacht díláraithe an Aontais Eorpaigh í **Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair** (*AE-SSCO*) (Béarla: *European Agency for Safety and Health at Work* (**EU-OSHA**)). Tá sé mar aidhm aige ná rialtas a bhailiú agus a scaipeadh chun sábháilteacht agus sláinte ag an obair a chur chun cinn, tacú a thabhairt do chomhlachtaí agus eolas a dhéanamh do reachtaíocht.  

Bunaíodh AE-SSCO sa bhliain 1994, agus a ceanncheathrú suite i mBilbao, an Spáinn.  I dtosach, cruthaíodh an ghníomhaireacht le Rialachán 2062/94 an 18ú Iúil 1994.  Aisghaireadh é seo agus cuireadh ina áit Rialachán 2019/126 an 20ú Feabhra 2019.

Tá ról lárnach ag AE-SSCO sa Chreat Straitéiseach AE maidir le Sláinte agus Sábháilteacht ag an Obair 2021-27, léirithe sa Straitéis AE-SSCO agus sa Phlean Bainistíochta Bliantúil.  

Tá William Cockburn Salazar ina stiúrthóir feidhmiúcháin reatha na gníomhaireachta, agus foireann aige de shaineolaithe sláinte agus sábháilteacht cheirde (SSC), cumarsáide agus riaracháin.  

Foilsíonn AE-SSCO an nuachtlitir OSHmail ar bhonn míosúil, chun a nuacht is déanaí a scaipeadh.

## Comhpháirtithe agus líonraí
Oibríonn AE-SSCO i gcomhpháirt le réimse leathan eagraíochtaí sna hearnálacha idir poiblí agus príobháideach.  Tá córas tríthaobhach aici le rialtais, fostaitheoirí agus an lucht oibre. 
* Ag leibhéal an Choimisiúin, is í an Ard-Stiúrthóireacht Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Cuimsiú an lárfhoinse.
* Ag an leibhéal náisiúnta, oibríonn AE-SSCO lú líonra "phointí comhtheagmhála" i 30 tír nó níos mó ar fud na hEorpa, de ghnáth an phríomhéagsúlacht sábháilteachta agus sláinte na dtíortha. 
* Cuireann an Líonra Fiontar Eorpach (LFE) tacaíocht ar fáil do gnólachtaí beaga. 

## Príomh-ghníomhaíochtaí
I measc na n-ábhar a bhfuil AE-SSCO freagracht as, tá mar a leanas:
* Fíricí agus figiúirí a bhailiú
* Anailís agus taighde a dhéanamh agus a scaipeadh
* Cosc ar Bhaol Ceirde a chur chun cinn
* Feachtas agus Feasacht a eagraíocht

## Féach freisin
* Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
* Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú

## Naisc sheachtracha
* 
* Ard-Stiúrthóireacht um Fhostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Cuimsiú

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Brian Moynihan

Is dlíodóir agus baincéir Meiriceánach is ea **Brian Thomas Moynihan**. Is é cathaoirleach, uachtarán agus POF Bank of America é, tar éis dó ardú céime a fháil chuig na poist seo in 2010.

Is ball de bhord na Comhairle um Iomaíochas agus den bhord Chomhpháirtíocht do Rhode Island é Moynihan, i measc boird eile. Ceapadh é ina Sheansailéir ar Ollscoil Brown i mí Iúil 2024.

## Luathshaol agus oideachas
Rugadh Moynihan i Marietta, Ohio, an séú duine d'ochtar clainne i dteaghlach Caitliceach de shliocht Éireannach. Bhain Moynihan céim amach ó Ollscoil Brown i 1981, áit ar ndearna sé staidéar ar stair mar príomhábhar. Bhí sé ina chomh chaptaen ar an fhoireann rugbaí agus bhuail sé lena bhean chéile sa todhchaí, a comhscoláire Susan E. Berry. Ghnóthaigh sé céim sa dlí-eolaíocht ó Scoil Dlí Ollscoil Notre Dame,  sular fhill sé ar Providence, Rhode Island chun dul isteach in Edwards &amp;amp; Angell LLP, an gnólacht dlí corparáideach is mó sa chathair.

## Gairmeréím
[clé|mion|Moynihan leis [Uachtarán na Stát Aontaithe|an Uachtarán Donald Trump i mí an Mhárta 2020]]
Bhí go leor post baincéireachta ag Moynihan sular ceapadh ina uachtarán ar bhaincéireacht tomhaltóirí agus gnólachtaí beaga (SBB) ag Bank of America i mí Eanáir 2009.

## Gradaim
Sa bhliain fuair Moynihan dámhachtain an Phríomhfheidhmeannaigh '"Príomhfheidhmeannach na Bliana"', a thugtar do "cheannairí gnó urghnácha Mheiriceá"; gradam a bhí roghnaíthe ag a chomhghleacaithe. Sa bhliain 2023, bhronn Cámhairle Tráchtála Mhór-Bhoston an teideal “Distinguished Bostonian” air, le , agus d’ainmnigh Boston Magazine é mar duine den 150 is mó tionchar..

## Saol pearsanta
Tá cónaí ar Moynihan i Wellesley, Massachusetts lena bhean chéile, Susan, agus a dtriúr clainne. Is minic a thaistealaíonn sé idir Boston agus ceanncheathrú Bank of America i Charlotte, Carolina Thuaidh, ag baint úsáide as scairdeanna príobháideacha an chomhlachta. Tá an cleachtas seo faoi scrúdú géar ó roinnt scairshealbhóirí, agus Moynihan ag cosaint a láithreachta i "suíomhanna iomadúla".

## Tagairtí

Catagóir:Baincéirí
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1959
Catagóir:Dlíodóirí Meiriceánacha an 20ú haois
Catagóir:Dlíodóirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Fir
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
New Dublin Voices

mion | 230px | New Dublin Voices ag casadh in Polyfollia, an Fhrainc, 2014

mion | 230px | Bernie ag glacadh len chéad duais ag Grand Prix, Arezzo, 2013

Is cór aireagail é **New Dublin Voices** (NDV), lonnaithe i mBaile Átha Cliath.  Bunaíodh é sa bhliain 2005 faoin stiúrthóir Bernie Sherlock.

Tá repertoire leathan ag an gcór ó thaobh stíle agus ré de, ón meánaois go dtí ceol na linne.  Tá go leor premières Éireannacha curtha i láthair aige, chomh maith le premières domhanda de shaothair le cumadóirí Éireannacha.  Glacann NDV páirt go minic i gcomortaisi idirnáisiúnta i nÉirinn agus thar lear.

Is as cúlraí éagsúla iad amhránaithe NDV.

## Feiseanna
Tá New Dublin Voices go minic ar an ardán ag feiseanna idirnáisiúnta abhaile agus thar lear.  

Seo a leanas cuid dóibh siúd:

## Gradaim

## Dioscliosta
* *Snow Dance for the Dead - Choral Music by Seán Doherty*, curtha amach 21d Feabhra 2025
* *Make We Merry*, curtha amach 1d Nollaig 2017
* *Music from Ireland*, curtha amach 13ú Nollaig 2014
* *Christmas with New Dublin Voices*, curtha amach 20ú Samhain 2010
* *Something Beginning with B*, curtha amach 24ú Meán Fómhair 2010

## Saothair eile
I measc gníomhaíochtaí eile a dhéanann New Dublin Voices tá: tiomsú airgid; ar an teilifís ó am go ham; comhar leis an gCeolfhoireann Shiansach Náisiúnta Éireann agus leis an gCeolfhoireann Ceolchoirme RTÉ dís; agus imeachtaí poiblí éagsúla.

Sa bhliain 2016, chuir Sony Classical ar fáil an fuaimrian don scannán *[[The Letters (scannán 2014)|The Letters]]*, a insíonn scéal beatha  Kolkata, agus New Dublin Voices ag casadh air.

## Premières domhanda

## Féach freisin
* Bernie Sherlock

## Naisc sheachtracha
* 
* Leathanach YouTube
* Siopa iTunes

## Tagairtí

Catagóir:Ceol na hÉireann
Bernie Sherlock

Is stiúrthóir cóir agus léachtóir ceoil Éireannach í **Bernie Sherlock**.  Bhunaigh sí an cór New Dublin Voices sa bhliain 2005.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Fir
Catagóir:Léachtóirí Éireannacha
Siondróm Hunter

Is galar stórála líseasómach oidhreachtúil neamhchoitianta é **Siondróm Hunter**, nó **múcapolaisiúicríodóis cineál II** (**MPS II**), ina gcarnaíonn móilíní móra siúcra ar a dtugtar gliocósaimínigliocáin (nó GAGáin nó múcapholaisiúicrídí) i bhfíocháin an choirp. Is easnamh san einsím líseasómach idúrónáit-2-sulfáitéis (I2S) is cúis le siondróm Hunter. Is cúis le heaspa an einsím seo go gcruann sulfáit heparan agus sulfáit dermatáin i ngach fíochán coirp. Is é siondróm Hunter an t-aon siondróm MPS a léiríonn oidhreacht chúlaitheach X-nasctha.

## Tagairtí

Catagóir:Neamhoird meitibileachta próitéigliocáin
Catagóir:Siondróim
Catagóir:Siondróim neamhchoitianta
Catagóir:Galair a ainmníodh as fionnachtaithe
Catagóir:Siondróim
Múcópolisacaridóis

Is grúpa neamhoird mheitibileach iad  **múcapolaisiúicríodóis** is cúis leo mar gheall ar easpa nó mífheidhmiú einsímí lysosómacha atá riachtanach chun móilíní ar a dtugtar gliocósaimínigliocáin (GAGáin) a bhriseadh síos. Tarlaíonn na slabhraí fada seo de charbaihiodráití siúcra laistigh de na cealla a chuidíonn le cnámha, loingeáin, teanná, coirní, craiceann agus fíocháin tacaíochta a thógáil. Faightear GAGáin (ar a dtugtaí  múcapholaisiúicrídí roimhe seo) sna sreabháin a bhealaíonn hailt freisin.

Ní tháirgeann daoine aonai a bhfuil múcaipoiliseacaradóis orthu go leor de cheann amháin de na haon einsím déag atá riachtanach chun na slabhraí siúcra seo a bhriseadh síos ina móilíní níos simplí, nó táirgeann siad einsímí nach n-oibríonn i gceart. Le himeacht ama, bailíonn na GAGáin seo sna cealla, san fhuil agus sna fíocháin tacaíochta. Is é an toradh ná damáiste buan, forásach ceallach a théann i bhfeidhm ar chuma, ar chumais choirp, ar fheidhmiú orgán agus córais.

## Comharthaí agus airíonna
clé|mion|Leanbh le neamhord MPS neamhshonraithe, ag taispeáint gnéithe aghaidhe tréithiúla
clé|mion|Scamall coirne i bhfear 30 bliain d'aois le MPS-VI. D'fhéadfadh roinnt neamhoird MPS eile a bheith i láthair le scamallú coirne freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Neamhoird chúlaitheacha uathshómacha
Catagóir:Neamhoird meitibileachta phróitéigliocáin
Eoin Ó Murchú

* Eoin Ó Murchú (Cumannach), iriseoir le Tuairisc.ie agus An Páipéar, agus cathaoirleach ar an bPáirtí Cumannach Éireann, a rugadh mar Owen Murphy i Kent sna 1940idí 
* Eoin P. Ó Murchú, lia, scoláire, scríbhneoir (Tuairisc, Comhar srl) agus gníomhaí ildánach, a rugadh sna 1980idí 
Catagóir:Idirdhealáin