An Deilf

Is réaltbhuíon bheag thuaisceartach í **an Deilf** atá i ngar don mheánchiorcal neamhaí. Bhí sí ar chlár na 48 réaltbhuíon a leag amach Tolamaes sa dara haois, agus is ceann í freisin de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo. Is é **Delphinus**, a chiallaíonn *[[deilf]]*, an t-ainm Laidine a thugtar uirthi.

Tá an-chosúlacht le deilf aici agus í ag léimneach de bharr na dtonnta; mar sin de is an-fhurasta í a aithint ar an spéir. Tá an Deilf teorainn ar theorainn leis na réaltbhuíonta seo a leanas (deiseal, ag tosach ar an taobh thuaidh): an Sionnach, an tSaighead, an tIolar, an tUisceadóir, an Capall Beag and faoi dheireadh an capall sciathánach Peigeasas.

## Príomhghnéithe
* α Del: dá ngairtear **Sualocin**; ar aicme speictreach B9&nbsp;IV, agus ar méid 3.77; is ilréalta í seo agus 6 chomhbhall aici

* β Del: dá ngairtear **Rotanev**; F5&nbsp;IV, ar méid 3.63

* γ Del: ar cheann de na réaltaí dhúbailte is áille atá ar an spéir
** γ1 Del: F7&nbsp;V, ar méid 5.14
** γ2 Del: K1&nbsp;IV, ar méid 4.27

* δ Del: A7&nbsp;IIIp, ar méid 4.43

* **Cónra Iób:** comhdhéanann na ceithre réaltaí thuas-luaite astaireacht darb ainm *Cónra Iób*

* ε Del: dá ngairtear Deneb Dulfim (*ruball na Deilfe*); B6&nbsp;III, ar méid 4.0

* R Del: is réalta athraitheach fhadtréimhseach í seo cosúil le Mira Ceti; ar tréimhse 285.5 lá; comhathraíonn an amharcmhéid ó 7.6 go 13.8

## Réada suntasacha domhainspéire

* NGC 6891: réaltnéal pláinéadach; ar méid 10.5

* NGC 6934: réaltbhraisle chruinneogach; ar méid 9.75

* NGC 7006: 185,000 solasbhliain i bhfad i gcéin; is an-imigéiniúil an réaltbhraisle chruinneogach seo atá ar méid 11.5

## Stair
Ní théann siar go dtí an seansaol, mar a cheapfaí, ainmneacha an dá réalt is gile atá ar an réaltbhuíon seo, Sualocin (Alfa Delphini) agus Rotanev (Beta Delphini). A mhalairt ar fad: tá an dá chuid le chéile nua go maith. Chonacthas i gcló don chéad uair iad ar réaltchatalóg a d'fhoilsigh Réadlann Palermo san Iodáil sa bhliain 1814. Má léitear droim ar ais iad, litríonn siad an t-ainm Nicolaus Venator, leagan Laidine ar ainm stiúrthóra chúnta na réadlainne sin ag an am sin: Niccolò Cacciatore. Is éard is brí le Cacciatore agus Venator araon ná "sealgaire".

## Miotaseolaíocht
Baineann an réaltbhuíon seo le dhá scéal thábhachtacha as miotaseolaíocht na Gréige.

De réir an chéad chinn acu, ba mhaith leis an dia Gréagach Poisíodón an néiriad Aimfitrití a phósadh. Ar mbeith di, áfach, ag iarraidh a maighdeanas a choimeád, theith sí go Sliabh Atlas. Chuir a suiríoch amach an iomad cuardaitheoirí, duine áirithe darbh ainm Delphinus ina measc. Tháinig Delphinus uirthi de thaisme, agus d'éirigh leis a chur ina luí gur cheart di Poisíodón a phósadh. As buíochas, chuir an dia íomhá deilfe i measc na réaltaí.

Cuireann an dara scéal síos ar fhile Gréagach darbh ainm Arion as Lesbos, a mhair sa 7ú aois RC. Ceoltóir cúirte a bhí ann i bpálás Periander, rí Corinth. Bhí Arion tar éis an-stór a chruinniú i rith a chamcuairteanna sa tSicil agus san Iodáil. Ach ar a bhealach abhaile dó ó Tarentum, chuir foireann a loinge comhcheilg ar bun ina aghaidh mar gheall ar a shaibhris. I nguais bháis, Rinne Arion iarratas deireanach: ba mhaith leis tuireamh a chanadh. Ghéill an fhoireann dá iarratas, ach nuair a bhí sé ag canadh an tuirimh seo, thum sé isteach san fharraige; ach tharrtháil deilf é ar chuir a cheol faoi dhraíocht í. D'iompaigh an deilf go dtí an Ghréigh é agus tháinig sé i dtír slán sábháilte.

## Féach fosta
* Sonraí réaltmhéadracha ag baint leis an Deilf
* Poisíodón

## Naisc sheachtracha
* Yale Bright Star Catalog
* an Deilf ar shuíomh Robin Gatter 
* ''Star Tales'' de chuid Ian Ridpath
* an Deilf agus Miotaseolaíocht an Domhain 
* an Deilf ar shuíomh Richard Dibon-Smith
* Peoria Astronomical Society: an Deilf 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: an Deilf
* Messier45: Brabhsálaí Domhainspéire
* Nuachatalóg Ghinearálta Réaltnéalta is Réaltbhraislí 

## Tagairtí
* 

Deilf