Caitlín Maude

Ba scríbhneoir, file, aisteoir, amhránaí sean-nóis agus gníomhaí Gaeilge as Conamara í **Caitlín Maude** (22 Bealtaine 1941 - 6 Meitheamh 1982).  

Bhí Caitlín Maude fréamhaithe sa dúchas, ach scríobh sí ina glór féin faoi anáil litríochta na hEorpa. Labhair sí amach faoi fhadhbanna sóisialta a linne rud a théann i bhfeidhm ar scoláirí an lae inniu. Bean láidir Ghaeltachta a bhí inti a thug misneach do na filí a tháinig ina diaidh agus spreagann a cuid dánta filí óga na Gaeilge.

Baineann tábhacht le Maude mar fhile de bharr go raibh rud éigin fiúntach le rá aici. Tháinig an fhilíocht as ceann, croí, putóga agus baill ghiniúna Maude. Paisean a bhí i gceist; ní intleacht amháin. 

## Óige

Tháinig Caitlín Maude chun saoil sna Doiriú, i gCasla, Conamara. Ise an dara duine clainne a saolaíodh do John Joseph Maude agus a bhean chéile, Máire Nic an Iomaire. D'fhreastail sí ar an meánscoil i Móinteach Mílic i gContae Laoise agus i gColáiste Chroí Mhuire sa Spidéal. 

Chuaigh sí go dtí Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, áit a ndearna sí staidéar ar an mBéarla, ar an nGaeilge, ar an bhFraincis agus ar an Matamaitic. Bhronn rialtas na Fraince scoláireacht Sambro uirthi tar éis di an marc is airde a bhaint amach i scrúduithe na chéad bhliana.

## Gairm Bheatha agus Drámaíocht

Chomh maith lena cumas filíochta, bhí cáil ar Maude mar fhonnadóir agus mar aisteoir. Chuaigh sí le múinteoireacht tar éis di an chéim a bhaint amach, agus í ag obair i scoileanna éagsúla ar fud na tíre ar feadh tréimhse. Bhí Maude ag plé drámaíocht ó laethanta na meánscoile amach agus cáil uirthi as páirt Mháire sa dráma *[[An Triail (Máiréad Ní Ghráda)|An Triail]]*, le Mairéad Ní Ghráda. I mbreis air sin, scríobh sise agus Mícheál Ó hAirtnéide dráma in éineacht, dar teideal *[[An Lasair Choille]]*. 

Bhí suim aici sa cheol freisin. Sa bhliain 1975 tháinig albam sean-nóis léi, *Caitlín*, amach ó Ghael-Linn.

## Filíocht agus amhránaíocht

Bhí saint ag Caitlín i léann agus i bhfoghlaim riamh, dar lena tuismitheoirí. Scríobhadh sí dánta ó bhí sí ina cailín óg, agus dúirt sí féin gurbh í an tSiúr Ailbhe, a bhí ag múineadh Gaeilge di i gColáiste Chroí Mhuire, a thug an chéad spreagadh di chun dul i mbun pinn. Bhí friotal solúbtha comhaimseartha ina cuid filíochta agus rian an tochta uirthi.

Amhránaí dearscnaithe ar an sean-nós a bhí inti agus stór amhrán mór grá aici.

## Cúrsaí Sóisialta agus an Pholaitíocht

Bhí suim mhór aici i gcúrsaí sóisialta agus polaitíochta, go háirithe i leith na mbochtán. Rinne sí stocaireacht i gcoinne an Chómhargaidh Eorpaigh.

Bhíodh sí páirteach sna mórshiúlta a bhíodh ar siúl ar son na Stailceoirí Ocrais i dTuaisceart Éireann. Scríobh sí dán darbh ainm *I m'Áit Dhúchais ó Thuaidh* in ómós do Bhobby Sands tar éis dó bás a fháil ar stailc ocrais sa bhliain 1981. Thug sí tacaíocht d'fheachtas *Misneach* chomh maith.

## Gníomhaíocht ar son na Gaeilge

Ba dhuine í Caitlín a bhí go mór ar son athbheochan na Gaeilge agus d'oibrigh sí go dúthrachtach chun bonneagar phobal na Gaeilge a fheabhsú. Bhunaigh sí club darbh ainm 'An Bonnán Buí' do Ghaeil Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1969 agus bhí sí páirteach i mbunú Scoil Lán-Ghaelach Santain, i dTamhlacht.

## Saol Pearsanta

Phós Caitlín Maude Cathal Ó Luain ar 27 Nollaig 1969. Saolaíodh mac amháin dóibh, darb ainm Caomhán (Ó Luain).

### Bás
Fuair Caitlín Maude bás le hailse ar an 6 Meitheamh 1982. Cuireadh i reilig Sheosaimh í i mBóthar na Bruíne, Contae Átha Cliath.

In 2025, bhí binse curtha ar champas Ollscoil na Gaillimhe in ómós di ( suite i nGairdín Mháirín de Valéra ar an taobh ó thuaidh de Chearnóg na hOllscoile).  Baill de Bhothán na bhFear, Cluain Cearbán i gCo Mhaigh Eo a rinne an binse a dhearadh i gcruth leabhair agus a thóg é le snáithínghloine. Tá an dán Gaeilge ‘Na Blátha’ le Caitlín Maude le léamh ar an mbinse,

## Tagairtí

## Saothair thagartha

* *Caitlín Maude - Caitlín* [dlúthdhiosca]: CEFCD042 - meascán de dhánta agus d'amhráin ar an sean-nós. 

* Ó Coigligh, Ciarán, *Caitlín Maude: Dánta, drámaíocht agus prós* (Baile Átha Cliath 2005)

* Welch, Robert (eag.), *The Concise Oxford Companion to Irish Literature* (Oxford 1996/2000) lgh 233-234

## Naisc sheachtracha

* Concerto Chaitlín Maude a rinneadh do TG4
* Taifeadadh de ''Róisín Dubh'' á chanadh ag Caitlín Maude
* ''A Dhé'', físeán de Chaitlín Maude ag aithris a cuid filíochta féin.
* Dónal Óg ar [TG4]
* Aisling Gheal (1979) ar [RTE]

Maude, Caitlín
Maude, Caitlín
Maude, Caitlín
Maude, Caitlín
Maude, Caitlín
Maude, Caitlín