Pádraig Ó Fiannachta

mion|clé|Naomh Muire an Daingin
Sagart, duine léinn agus scríbhneoir ab ea **Pádraig Ó Fiannachta** (1927– 15 Iúil 2016);  "duine de mhórscoláirí na Gaeilge agus na hÉireann", de réir tuairisc.ie, agus "ba fhathach in iomaire an léinn, an aistriúcháin agus na foilsitheoireachta é an Monsignor Pádraig Ó Fiannachta".

## Saol
I mBaile Móir, sa Daingean, Co. Chiarraí a rugadh é. Cailleadh triúr dá dheartháireacha go hóg, duine acu ag aois a dhá bhliain go leith. Is amhlaidh a bádh an bheirt eile. Chuir bás a athar isteach go mór air chomh maith; ní raibh seisean ach seacht mbliana is daichead d’aois nuair a cailleadh é agus d’fhág sé seachtar clainne ina dhiaidh. 

Léirigh sé spéis sa tsagartóireacht óna óige. Tar éis a thréimhse meánscolaíochta i gColáiste Bhréanainn i gCill Airne thug sé aghaidh ar Mhaigh Nuad. Ghnóthaigh sé céim BA sa Léann Ceilteach ann.

Ach bhuail taom tinnis é go luath ag an am céanna. B’éigean dó Coláiste Phádraig, Má Nuad a fhágáil. Tuigeadh go luath go raibh mianach an scoláire mhóir ann agus moladh dó tréimhse a thabhairt sa Bhreatain Bheag le Breatnais a fhoghlaim i gceart. Chaith sé bliain ansin ag obair ar fheirm.  

Bhain sé an tArdteastas san Oideachas amach  i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh agus ansin moladh dó MA a dhéanamh, rud a rinne sé. Thug Ó Fiannachta aghaidh ar an mBreatain Bheag arís. Chríochnaigh sé a chúrsa diagachta i gColáiste na Naomh Uile, mar ar oirníodh ina shagart é do dheoise Myfynwy sa Bhreatain Bheag i 1953. Thug sé sé bliana ag obair ann mar shagart agus ag múineadh i mbunscoileanna.

Ceapadh Ó Fiannachta ina léachtóir le Sean- is Meán-Ghaeilge agus Breatnais i Maigh Nuad i 1959. Ceapadh ina ollamh sna hábhair sin é i 1961, agus ina ollamh le Nua-Ghaeilge sa bhliain 1981. 

Bhí sé ina shagart paróiste sa Daingean ó 1993, gar dá cheantar dúchais i gCiarraí.  Bhí rud eisceachtúil é sagart a chur thar n-ais go dtí a pharóiste dúchais féin. 
mion|Naomh Muire an Daingin
Craoladh clár a rinne léargas ar an bhfear léannta seo sna 2000idí ar RTÉ. 

## Foilseacháin
Ba dhuine an-intleachtúil é. Is iomaí leabhar a bhí scríofa ag an Ollamh Ó Fiannachta agus is iomaí fós leabhar a raibh baint aige leo mar eagarthóir, mar chomhairleoir agus mar fhoilsitheoir. 

Léiríonn an chéad leabhar uaidh, Comharsa Choimhthíoch, an flosc lenar thug sé faoina dhualgais ansiúd agus an sásamh a bhain sé as úsáid na Breatnaise gach deis dá bhfuair sé. 

I 1964 bhunaigh Ó Fiannachta comhlacht foilsitheoireachta, An Sagart, a bhfuil an iliomad scothleabhar curtha ar fáil faoina inphrionta. Orthu sin tá a scagadh féin ar an litríocht i saothair mar *Léas ar Ár Litríocht*, *An Barántas*, *Scéalaíocht Ár Sinsear*, agus an lámhleabhar gramadaí, *Sean-Ghaeilge gan Dua*, a chuir sé le chéile mar threoir don léitheoir ar an gcuid is seanda den litríocht. [clé|mion|[Ollscoil na hÉireann, Má Nuad]]
Ceithre bliana is tríocha a thug an Ollamh Ó Fiannachta ag obair san Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. I rith na tréimhse sin bhí sé mar Ollamh le Sean-Ghaeilge agus le Nua-Ghaeilge; d’aistrigh sé an Bíobla go Gaeilge agus d’oibrigh sé ar fhoclóir Sean-Ghaeilge.  

Dúirt an scoláire cáiliúil Dáithí Ó hUaithne leis gurb í an obair is tábhachtaí a rinne sé riamh ná *An Barrántas* a fhoilsiú. Bailiúchán de na barrántais go léir a bhí ann. 

Bhí scríofa aige mar shampla:

*[clé|mion|An [Leabharlann, Ollscoil na hÉireann, Má Nuad]]saothair filíochta (*Ponc*, 1970; *Rúin*, 1971; *Deora Dé*, 1988;*Léim an Dá Mhíle*, 1999;  tá rogha dá shaothar le fáil sa tsraith *Guth an Ealaíontóra* (Cló Iar-Chonnachta, 1993),
*úrscéalta dírbheathaisnéise (*An Chomharsa Choimhthíoch*, 1957; *Ag Siúl na Teorann*, 1984) agus
* critic liteartha (*Léas ar Ár Litríocht*, 1974; *Léas ar Ár Litríocht*, 1982). srl.

Bhí ceithre leabhar taistil, leabhar urnaithe, agus leabhair Teagasc Críostaí, agus cláir lámhscríbhinní foilsithe aige chomh maith.

Bhí Ó Fiannachta ina   

* chomheagarthóir ar *Dictionary of the Irish Language* a d'fhoilsigh Acadamh Ríoga na hÉireann;  
* eagarthóir ó bhí 1970 ann ar an tsraith bhliantúil léachtaí dar teideal *Léachtaí Cholm Cille* a reáchtáltar i Má Nuad gach bliain agus a foilsítear ina dhiaidh sin;  
* agus go háirithe, eagarthóir ar Bhíobla Ghaeilge Mhá Nuad a foilsíodh in 1981, srl.

Bronnadh gradam liteartha Dhubhghlas de hÍde air sa bhliain 1969.

Foilsíodh féilscríbhinn dó faoin teideal *Stair na Gaeilge: in ómós do Pádraig Ó Fiannachta* (An Sagart, 1994). 

Sa bhliain 1996, bhunaigh Ó Fiannachta 'An Díseart', Institiúid Oideachais agus Chultúr Dúchais, sa Daingean.

### [[An Bíobla as Gaeilge]]
clé|mion|An Bíobla Naofa
I 1966 bhunaigh an Cliarlathas Caitliceach coiste stiúrtha chun aistriúchán ar an mBíobla ó na bunteangacha go Gaeilge a sholáthar agus ceapadh Pádraig mar rúnaí ar an gcoiste le cúram an fhoilsithe air chomh maith. 

Ba é a bhí ar thosach cadhnaíochta ar aistriú an Bhíobla go Gaeilge; foilsíodh i Má Nuad sa bhliain 1981 an chéad aistriúchán Caitliceach den Bhíobla ina iomláine (na leabhair Dheotracanónta san áireamh) ó na bunteangacha inar scríobhadh é.

D’aistrigh sé tuairim is leath de é féin ón mbunleagan Eabhraise agus Gréigise mar aon le heagarthóireacht a dhéanamh ar an leath eile.

Tá moladh mór faighte ag caighdeán an aistriúcháin, agus é ráite ag an gCairdinéal Tomás Ó Fiaich ‘nach mbeadh sé mí-oiriúnach Bíobla Uí Fhiannachta’ a thabhairt ar an éacht aistriúcháin seo.

## Foinsí
* Ó Dúshláine, Tadhg, 'Pádraig Ó Fiannachta', *The Encyclopedia of Ireland*, Gill & Macmillan Ltd (2003) 
* Ó Glaisne, Risteárd, *Pádraig Ó Fiannachta*, An Sagart, (1996)
* Ó Héalaí, Pádraig, ‘Fear an Leabhair: Pádraig Ó Fiannachta’, in K. McCone et al., ‘Stair na Gaeilge‘, Roinn na Sean-Ghaeilge, Ollscoil na hÉireann, Maigh Nuad (1994), 1-22.

## Naisc sheachtracha
* Pádraig ó Fiannachta, ''Ainm.ie''
* Pádraig Ó Fiannachta, duine de mhórscoláirí na hÉireann, imithe ar shlí na fírinne - Tuairisc.ie, 2016-07-15
* Pádraig Ó Fiannachta - agallamh Beo, eagrán 24, 2003-04

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Scoláirí Gaeilge
Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna in 2016
Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí