Comhar

:*Baineann an t-alt seo leis an iris Ghaeilge; má tá suim agat sa bhaile fearainn i gContae an Chláir, féach [[Comhar, Contae an Chláir]].*

Iris mhíosúil Ghaeilge é ***[[Comhar]]*** a bpléitear litríocht agus cúrsaí reatha ann, dírithe i gcónaí ar léitheoirí oilte. COMHAR Teoranta a fhoilsíonn é.

Ba é Breandán Ó hEithir t-eagarthóir is mó iomrá, agus i measc na scríbhneoirí aitheanta a bhfuil a shaothar le fail inti, tá Seán Ó Ríordáin, Máirtín Ó Direáin, Máirtín Ó Cadhain, Alan Titley, Tomás Mac Síomóin agus Seán Mac Mathúna. Dúradh gur san iris a foilsíodh saothar le beagnach gach scríbhneoir Gaeilge a thuill clú sa 20ú haois.
## Stair
Bhunaigh *[[An Comhchaidreamh]]*, dream idir-ollscoile, *Comhar* sa bhliain 1942. Foilsíodh an chéad eagrán i mBealtaine na bliana 1942, tráth a raibh páipéar gann sa tír agus an dara cogadh domhanda faoi lán seoil. Go deimhin, bhí páipéar chomh gann sin ag an am go raibh ar eagarthóirí na hirise nua cead speisialta a lorg ón Aire Seán Lemass chun an iris a chur i gcló.

I Mí na Nollag 2007 fógraíodh nach bhfoilseofaí *Comhar* a thuilleadh ó tharla go raibh Foras na Gaeilge chun deireadh a chur leis an deontas a thug siad don iris. I Mí an Mheithimh 2008, áfach, fógraíodh go bhfoilseofaí an iris arís tar éis d'Fhoras na Gaeilge athbhreithniú a dhéanamh ar an gcinneadh sin agus an deontas a athnuachan.

Ó 2017 i leith bíonn *Comhar* ag foilsiú rogha ailt ó na heagráin chlóite ar líne freisin.

[mion|[Breandán Ó hEithir]]

## Eagraíocht
Comhlacht carthanachta (uimhir 47559) gan scaireanna atá ann.

Sa bhliain 2024 fuair Comhar deontas €80,000 ó Fhoras na Gaeilge agus €56,000 ó fhógraíocht (agus maoiniú beag eile ó COGG).  Bhí thart ar 4,000 cóip den iris á léamh ag daoine ó shíntúisoirí go múinteoirí agus mic léinn a fhaigheann cóip digiteach.

## LeabhairCOMHAR
Foilsíonn *Comhar* roinnt leabhar freisin.  

Athbhunaíodh an comhlacht foilsitheoireachta a bhain le COMHAR, inphrionta "LeabhairCOMHAR" sa bhliain 2010 chun nualitríocht na Gaeilge a fhorbairt. Tá sí mar aidhm ag an gcomhlacht ó thús, scríbhneoirí úra a earcú agus a chothú ar bhonn leanúnach. Tá breis is 45 leabhar foilsithe ag "LeabhairCOMHAR" ó thús ama. Cuireann"LeabhairCOMHAR" réimse leathan leabhar ar fáil idir leabhair staire, beathaisnéisí acadúla agus úrscéalta do dhaoine fásta. Tá sé cinn de shraitheanna á bhforbairt ag "LeabhairCOMHAR" faoi láthair mar a leanas: 

* *GUTH NUA* (ficsean do dhaoine fásta atá scríofa ag scríbhneoirí nua);
* *DORAS FEASA* (leabhair stairiúla agus fhaisnéise);
* *AN SAOL ÓG* (leabhair phictiúr agus litríocht do pháiste);
* *SAOL AGUS SAOTHAIR* (beathaisnéisí acadúla);
* *TÉAD NA FILÍOCHTA* (cnuasaigh théamacha d’fhilíocht ó údair aitheanta) agus 
* *FOGHLAIMEOIR FÁSTA* (úrscéalta do dhaoine fásta atá ag foghlaim Gaeilge).

Ní gá ach sracfhéachaint a thabhairt ar an Siopa Leabhar ar líne ar an leathanach gréasáin www.iriscomhar.com le feiceáil go bhfuil neart leabhar ar fáil a bhféadfaí úsáid a bhaint astu sa seomra ranga nó leas a bhaint astu chun suim daoine óga a mhúscailt sa léitheoireacht. 

### Foghlaimeoir Fásta
* *An Gaeilgeoir Grámhar*, Alan Desmond, 2011. 
* *Samhradh an Chéasta*, Catherine Foley, 2010. 
* *An Foghlaimeoir Fásta*, Alan Desmond, 2006.
* *Croí na Ceiste*, Pól Ní Muirí, 2007 (as cló).
* *Gaeilge agus Grá*, Alan Desmond, 2007 (as cló).
* *Míle Murdar!* Mícheál Ó Ruairc, 2005.
* *Paloma*, Pól Ó Muirí, 2000 (2002) (as cló).
* *Sorcha sa Ghailearaí*, Catherine Foley, 2005 (as cló).
* *Teach na ngColúr*,Aisling Ní Leidhin agus Liam Mac Amhlaigh, 2006 (2010).
* *Teifeach*, Pól Ó Muirí, 2002 (2005).

### Leabhar a foilsíodh idir 2010 agus 2012
* *Codladh Céad Bliain: Cnuasach Aistí ar Litríocht na nÓg*, Ríona Nic Congáil, as an tsraith AN SAOL ÓG, 2012. 
* *An Ghaeilge i gCéin: Pobal agus Féiniúlacht Idirnáisiúnta* curtha in eagar ag Siúin Ní Dhuinn as an tsraith GUTH NUA, 2011. 
* *Annála*, Gréagóir Ó Dúill, as an tsraith TÉAD NA FILÍOCHTA, 2011. 
* *Saol an Mhadra Bháin* Ríona Nic Congáil, as an tsraith AN SAOL ÓG, 2011. 
* *Rún an Bhonnáin* Proinsias Mac a’ Bhaird, as an tsraith GUTH NUA, 2010. 
* *Uachtaráin na hÉireann* Eithne Nic Eoin, 2010. 

### Leabhair a foilsíodh roimh 2010
* *An bhfaca tú Dracula? Dialann Thrasalvánach*, Aodh Ó Canainn, 1997 (as cló).
* *An Cailín Rua*, Catherine Foley, 2004.
* *An Chaint sa tSráidbhaile*, Breandán Ó hEithir, curtha in eagar ag Caoilfhionn Nic Pháidín, 1991 (as cló).
* *An dá Mháirtín*, Diarmaid Ó Gráinne, 1990.
* *An Deoir sa Bhuidéal*, S.E. Ó Cearbhaill, 1998.
* *An Ród seo Romham*, Liam Mac Uistín 2006.
* *An Spealadóir Polannach*, Peter Huchel, 1994.
* *An Stad – Croí na hAthbheochana*, Seán Ó Cearnaigh, 1993.
* *Ar Bhruach na Laoi*, Liam Ó Muirthile, 1995 (as cló).
* *Bás i mBaile an Ghorta*, Mícheál Ó Ruairc, 2003 (as cló).
* *Bás san Oirthear*, Lorcán S. Ó Treasaigh, 1992.
* *Bean Athbheochana*, Mairéad Ní Chinnéide, 1993.
* *Brocairí Bhedlington agus Scéalta Eile*, Gearailt Mac Eoin, 1996.
* *Caithfear Éisteacht!*, Liam Prút, 1999.
* *Cion Fir: Aistí Thomáis Uí Fhloinn*, curtha in eagar ag Liam Prút, 1997.
* *Clann na nÉan / Ríocht na Cailce*, Gabriel Rosenstock, 2005 (as cló).
* *Comhar: Innéacs 50 bliain*, Máire de Grás, 1992 (as cló).
* *Dlíthe an Nádúir*, Pól Ó Muirí, 2001 (as cló).
* *Géaga Trí Thine*, Gabriel Rosenstock, 2006 (as cló). 
* *Ó Chómhargadh go hAontas*, Maolmhaodhóg Ó Ruairc, 1994.
* *Oileán Rúin agus Muir an Dáin*, Micheál Mac Craith, 1993.
* *Plumaí*, Liam Prút, 1997.
* *Pónairí ar Thósta: Dialann Mic Léinn Ollscoile*, Mícheál Ó Ruairc, 2007.
* *Ríomh-Scéalta chuig Bilí*, Liam Mac Uistín 2007 (2010).
* *Scríbhneoirí na Gaeilge 1945-1995*, Seán Ó Cearnaigh, 1995.
* *Seal sa Pholainn*, Alan Desmond, 2007.
* *Seán agus a Chamán*, Pádraig ó Giollagáin agus Mike McCarty, 2001 (as cló).
* *Seo Linn go Tóiceo*, Iarla Mac Aodha Bhuí, 2000.
* *Tréigean na Cúise*, Iarla Mac Aodha Bhuí, 1999.
* *Trasna na dTonnta*, Mícheál Ó Ruairc, 2001 (as cló). 
* *Trioblóid* (leabhar agus dlúth-dhiosca), Colmán Ó Drisceoil, 2005 (as cló).
* *In Éadan na Gaoithe*, Peter Hartling, aistrithe go Gaeilge ag Máire Mhic Eoin, 2002 (as cló).

## Eagarthóirí
; 1942
* Seán Ó Buachalla, Máirtín Ó Flathartaigh, Tomás Ó Floinn, Tomás de Bhaldraithe, Séamus Ó Néill, Dáithí Ó hUaithne, Seán Mac Réamoinn, Proinsias Mac Cana, Caoimhín Ó Góilidhe, Helen Beaumont, Mícheál Ó Cíosóig

; 1952
* Riobard Mac Góráin, Gearóid Mac Niocaill, Mícheál Ó Riain, Eibhlín Ní Bhriain, Breandán Ó hEithir

; mion|210x210px|Anna Heussaff1962
* Breandán Ó hEithir (1960-1963; 1965-1966), Caoimhín Ó Marcaigh, Eoghan Ó hAnluain, Mícheál Ó hUanacháin, Piaras Ó Gaora

; 1972
* Seán Ó hÉalaithe, Dáithí Ó hÓgain, Cathal Mac Giolla Coille, Treasa Ní Ógáin, Rhoda Uí Chonaire, Proinnseas Ní Dhorcaí, Anna Heussaff

; 1982
* Caoilfhionn Nic Pháidín, Mícheál Ó Cearúil, Seosamh Ó Murchú, Éamonn Ó Dónaill

; 1992
* Eagarthóir: Tomás Mac Síomóin
* Fo-eagarthóir: Vivian Uíbh Eachach
* Eagarthóir Liteartha: Siobhán Ní Fhoghlú (Eanáir-Iúil); Gréagóir Ó Dúill (Lúnasa-Nollaig)

; 1993/1994
* Eagarthóir: Tomás Mac Síomóin
* Fo-eagarthóir: Vivian Uíbh Eachach
* Eagarthóir Liteartha: Gréagóir Ó Dúill

; 1995
* Eagarthóir: Tomás Mac Síomóin (Eanáir-Meán Fómhair); Vivian Uíbh Eachach (Feabhra-Nollaig)
* Fo-eagarthóir: Vivian Uíbh Eachach (Eanáir)
* Eagarthóir Liteartha: Gréagóir Ó Dúill (Eanáir-Meán Fómhair); Liam Prút (Deireadh Fómhair-Nollaig)

; 1996/1997
* Eagarthóir: Vivian Uíbh Eachach
* Eagarthóir Liteartha: Liam Prút

; 1998 ;
* [mion|233x233px|[Pól Ó Muirí]]Eagarthóir: Pól Ó Muirí (Eanáir-Iúil, Meán Fómhair-Samhain); Antain Mac Lochlainn (aoi-eagarthóir, Lúnasa); (eagarthóir, Nollaig)
* Eagarthóir Liteartha: Antain Mac Lochlainn (Samhain)

; 1999
* Eagarthóir: Antain Mac Lochlainn

; 2000
* Eagarthóir: Antain Mac Lochlainn (Eanáir-Márta); Vivian Uíbh Eachach (Aibreán); Alex Hijmans (Bealtaine-Nollaig)

; 2001
* Eagarthóir: Alex Hijmans (Eanáir-Meitheamh); Úna Ní Chonchúir (Iúil/Lúnasa-Nollaig)

; 2002
* Eagarthóir: Úna Ní Chonchúir (Eanáir-Meán Fómhair); Mícheál Ó hUanacháin (Deireadh Fómhair-Nollaig)

; 2003-2007
* Eagarthóir: Mícheál Ó hUanacháin

; 2008
* Níor foilsíodh an iris: Eanáir-Meán Fómhair 2008
* Eagarthóir: Aindrias Ó Cathasaigh (Deireadh Fómhair-Samhain); Pól Ó Muirí (Nollaig)

; 2009-2010
* Eagarthóir: Pól Ó Muirí; Ríona Nic Congáil (aoi-eagarthóir, Meán Fómhair)

; 2011
* Eagarthóir: Ian Ó Caoimh
* Eagarthóir Liteartha: Aifric Mac Aodha

; 2012
* Eagarthóir: Ian Ó Caoimh (Eanáir-Márta); Aifric Mac Aodha (Aibreán-anois)
* Eagarthóir Liteartha: Aifric Mac Aodha (Eanáir-Márta)
* Eagarthóir Cúnta: Seán Tadhg Ó Gairbhí

## Féach freisin
* Comhar Teoranta
* *[[COMHARTaighde]]*
* *[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]*
* *[[Irisleabhar Mhá Nuad]]*
* *[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]*
* *[[Splonk]]*
* *[[Aneas]]*

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Gréasáin ''Comhar''
* Eagarthóir na hirise faoi agallamh ag BBC Thuaisceart Éireann
* *Comhar* ar Blogspot sa bhliain 2009

## Tagairtí


*
Catagóir:Irisí liteartha na Gaeilge
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí nuachta
Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge
Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Míosacháin
Catagóir:Splancfhicsean Éireannach
Catagóir:Splancfhicsean i nGaeilge
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1942
Catagóir:Bunaithe sna 1940í