Eblana

Ainm lonnaíochta ársa in nÉirinn is ea **Eblana** (Έβλανα) luaite le Tolamaes ina shaothar, *[[Geografaíocht (Tolamaes)|Geografaíocht]]*, den dara haois AD.. Bhí mac ar leith idir é agus an dream, na hEblani.

Creidtí go traidisiúnta gurbh ionann an suíomh agus Baile Átha Cliath.  Mar shampla, dúirt an scríbhneoir den 19ú haois writer Louis Agassiz *Eblana* agus Ath Cliath i gceist aige.  De réir táirge a rinneadh le gairid ámh, favours   sráidbhaile cois farraige i dtuaisceart an chontae, Loch Sionnaigh.  Níl fianaise chríochnúil le fáil áfach maidir le suíomh Eblana, agus mar sin tá an t-ábhar á phlé.

## Eblana mar Bhaile Átha Cliath
Más fíor é gurb é *Eblana* an tagairt is luaite do Bhaile Átha Cliath, bheadh ceart-éilimh aige ar dhá mhíle bliain ársaíochta, óir gurbh ar éigean go raibh lonnaíocht ann i bhfad roimh Tholamaes féin.

Chreid luath-ársaitheoirí Éireannacha, amhail is Sir John Ware agus Walter Harris, gur thruailliú é *Eblana* sa *Geografaíocht* ar *Deblana*, é féin leagan den ainm *Dubh Linn*.  Más fíor, tá samplaí eile ann inar ghiorraigh Tolamaes chéadfocail de logainmneacha: in ionad *Pepiacum* agus *Pepidii* (sa Bhreatain Bheag), scríobh Tolamaes *Epiacum* agus *Epidii* faoi seach; agus le haghaidh *Dulcinium* (Ulcinj i Montainéagró anois), scríobh sé has *Ulcinium*.

Tá roinnt mhaith deacrachtaí leis an smaoineamh seo, ámh:
* Glaodh Áth Cliath ar an lonnaíocht Ghaelach is luaite ar an suíomh ar bhruach na Life.  Feictear *Duiblinn* don chéad uair mar ainm lonnaíochta Críostaí, agus dá bharr ní féidir í bheith ann roimh an 5ú haois.
* Ní dhéanann Tolamaes teacht ar fhorghabhálacha nó Gaelacha nó Laighneacha na tíre, a tharla dís is dócha roinnt aoiseanna roimh ré Tholamaes.  De réir O'Rahilly dá bharr, bhunaigh Tolamaes a chur síos ar shonraí bailithe sa 4ú haois RC ag an taiscéalaí, Pytheas.
* De réir na gcomhordanáidí ar léarscáil Tholamaes, tá  co-ordinates Eblana suite i dtuaisceart Chontae Átha Cliath, agus ní i lár na cathrach féin.
* Níor sheas Eblana Tholamaes ar bhruach abhann.  Sa the *Geografaíocht*, faightear Eblana idir inbhir dhá abhann: an *Buvinda* (.i. An Bhóinn) agus an *Oboka*.  Óir gur chreid na luath-ársaitheoirí gurbh ionann Eblana agus Baile Átha Cliath Dublin, d'aithin siad *Oboka* agus an abhainn a ritheann tríd An Inbhear Mór i gContae Chill Mhantáin, ar a thugaidís de bharr an Ovoca (Abhainn Abhóca inniu) uirthi.  I ndáiríre, is amhlaidh gurbh ionann an *Oboka* Tholamaes agus An Life, agus is dócha an *Modonnos* dá chuid agus an abha Abhóca féin. 

Is léir mar sin go raibh Eblana suite áit éigin idir an Bóinn agus an Life.

## Eblana mar suíomhanna eile
Le linn ré Tholamaes, bhí dhá shuíomh shuntasacha i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath ina raibh gníomhaíocht gheilleagrach ar siúl.

Bhí ceann amháin acu an Inbhear na hAilbhine, áit a raibh dhá thuama ann, sofheicthe ón fharraige leis na mílte bliain.  Mar a thugtar fé ndeara thuas, is minic é a bhádh Tolamaes an chéad litir de logainmneacha agus is féidir aistriú fónach ó "Ebhlana" go "Delvin" a shamhlú (i dteannta le meititéis).

Fuarthas suíomh eile gníomhaíochta timpeall dúin ar leithinis Droma Mheánaigh, taobh ó dheas de Loch Sionnaigh.  Is dócha gur stáisiún trádála é, agus b'fhéidir gur ghlac Agricola é mar cheann droichid le haghaidh ionraidh Rómhánaigh a d'fhéadfadh bhí i gceist.

## Féach freisin
* Eblana Theatre

## Naisc sheachtracha
* 

* 

* 

## Tagairtí

Catagóir:Éire Tholamaes