5 Samhain

Is é an **5 Samhain** an 309ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 310ú lá i mbliain bhisigh. Tá 56 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Eiliosaibeit, máthair Eoin Baiste
* Ríocht Aontaithe - *[[Guy Fawkes]] Night*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1778 — Giovanni Battista Belzoni, ársaitheoir Iodálach (b. 1823)
* 1905 — Joel McCrea, aisteoir Meiriceánach (b. 1990)
* 1906 — Fred Lawrence Whipple, réalteolaí Meiriceánach (b. 2004)
* 1911 — Roy Rogers, aisteoir agus amhránaí Meiriceánach
* 1912 — James Hession, polaiteoir Éireannach (b. 1999)
* 1913 — Johnny Geoghegan, polaiteoir Éireannach (b. 1975)
* 1913 — Vivien Leigh, ban-aisteoir Briotanach (b. 1967)
* 1919 — Séamus Ó Tuama, sceimhlitheoir Éireannach (b. 1989)
* 1931 — Ike Turner, ceoltóir Meiriceánach (b.2007)
* 1935 — Lester Piggott, marcach (b. 2022)
* 1941 — Yoshiyuki Tomino, stiúrthóir scannán Seapánach
* 1948 — William Phillips, fisiceoir Meiriceánach
* 1952 — Oleh Blokhin, imreoir sacair Úcránach
* 1953 — Dennis Andries, dornálaí Guánach
* 1953 — Hugo Pastor Corro, dornálaí Airgintíneach (b. 2007)
* 1955 — Seán Ó Riain, taidhleoir Éireannach agus Easparantóir
* 1958 — Robert Patrick, aisteoir Meiriceánach
* 1959 — Bryan Adams, amhránaí agus giotáraí Ceanadach
* 1960 — Tilda Swinton, aisteoir
* 1964 — Famke Janssen, ban-aisteoir Ísiltíreach
* 1969 — Pat Kilbane, aisteoir Meiriceánach
* 1974 — Gráinne Seoige, láithreoir teilifíse
* 1974 — Ryan Adams, ceoltóir

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1867 — Leopoldo O'Donnell, uasal Spáinneach (r. 1809)
* 1908 — Andrew Graham, réalteolaí Éireannach (r. 1815)
* 1930 — Christiaan Eijkman, dochtúir Ísiltíreach (r. 1858)
* 1938 — Timothy Sheehy, polaiteoir Éireannach (r. 1855)
* 1944 — Alexis Carrel, bitheolaí Francach (r. 1873)
* 1951 — Úna Ní Fhaircheallaigh, scoláire Éireannach (r. 1874)
* 1955 — Maurice Utrillo, péintéir Francach (r. 1883)
* 1977 — René Goscinny, cartúnaí Francach (r. 1926)
* 1987 — Eamonn Andrews, craoltóir (r.1922)
* 1991 — Fred MacMurray, aisteoir Meiriceánach (r. 1908)
* 1998 — Momoko Kōchi, ban-aisteoir Seapánach (r. 1932)
* 2003 — David Hilditch, polaiteoir aontachtach (r. 1963)

## Tarluithe eile
* 1605 - Comhcheilg an Phúdair: gabhadh Guy Fawkes i dTithe na Parlaiminte
* 1688 - Tháinig Uilliam Oráiste i dtír i mBrixham le cabhlach Ollannach. Tabharfaidh sé dúshlán Séamas II Shasana don choróin
* 1838 - D'fhógair Hondúras neamhspleáchas iomlán
* 1872 - Cearta vótála do mhná sna Stáit Aontaithe: vótáil an sufraigéid, Susan B. Anthony, don chéad uair mar sin brís sí an dlí. Gearradh fíneáil $100 uirthi
* 1909 - D'oscail an chéad siopa Woolworths i Sasana
* 1912 - Toghadh Woodrow Wilson ina Uachtarán na Stát Aontaithe. Chloígh sé an sealbhóir, William Howard Taft, sa toghchán
* 1914 - An Chéad Chogadh Domhanda: D'fhógair an Bhreatain agus An Fhrainc cogadh ar Impireacht Otamánach
* 1917 - D'éiligh Lenin Réabhlóid Dheireadh Fómhair
* 1930 - Bhuaigh Sinclair Lewis Duais Nobel na Litríochta - ba eisean an chéad Meiriceánach an gradam a bhuachan
* 1940 - Toghadh Franklin D. Roosevelt ina Uachtarán na Stát Aontaithe do thríú téarma 
* 1943 - Dara Cogadh Domhanda: buamáladh An Vatacáin
* 1956 - Géarchéim Shuais: tháinig paratrúipéirí Briotanacha agus Francacha san Éigipt
* 1967 - Maraíodh 90 duine i dtimpiste traenach in Oirdheisceart Londan
* 1968 - Toghadh Richard Nixon ina Uachtarán na Stát Aontaithe
* 1992 - Toghadh Bill Clinton arís ina Uachtarán na Stát Aontaithe
* 2006 - Tugadh breith bháis ar Saddam Hussein agus a chomhchosantóirí, Barzan Ibrahim al-Tikriti agus Awad Hamed al-Bandar. 
* 2007 - Nocht Google a gcóras oibriúcháin do fhóin póca, Android.
* 2017 - Mharaigh Devin Patrick Kelley 26 dhuine agus ghortaigh sé 22 in eaglais i dTexas 
* 2024 - Bhuaigh Donald Trump Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024

1105
Samhain, 05