open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iarmhairt Joule-Thomson

mion|Iarmhairt Joule-Thomson
Is í an **iarmhairt Joule-Thomson** ná an t-athrú teochta i ngás nuair a ritheann sé amach trí shoc is a fhorbraíonn ansin.

De ghnáth éiríonn teocht gáis nuair a fháisctear é; mar shampla, éiríonn teocht an aeir sa chónasc le linn aer a bheith á fháscadh isteach i mbonn rothair le teannán.  Mar an gcéanna, nuair a scaoiltear aer atá faoi bhrú ard amach as soitheach, titeann an teocht.  Tugtar iarmhairt Joule-Thomson ar na hathraithe teochta úd a tharlaíonn nuair a athraíonn an brú ar gháis.

\mu_{\mathrm{JT}} = \left( {\partial T \over \partial P} \right)_H = \frac V {C_{\mathrm{p}}}(\alpha T - 1)\,

Titeann teocht na ngás go léir, seachas hidrigin, héiliam agus neon, tráth. Má bhíonn an gás ag teocht íseal cheana féin, fuaraítear a thuilleadh é. 

### Feidhm
Baintear feidhm as an airí seo chun ocsaigin is nítrigin a leachtú. Má bhíonn teocht an gháis bhunaidh níos mó ná teocht ar leith (an teocht inbhéartúcháin, a bhfuil luach sainiúil aici i gcás gach gáis: 620°C ag ocsaigin, 348°C ag nítrigin), is amhlaidh a théann an gás ansin lena fhorbairt

### Stair
Tá an dlí nó iarmhairt ainmnithe as James Joule is William Thomson (an Tiarna Kelvin).

## Féach freisin

* James Joule
* Iarmhairt Joule

## Tagairtí

Catagóir:Teirmidinimic
Catagóir:Innealtóireacht cheimiceach
Catagóir:Crióiginic
Ollscoil Bhostúin

Is í **Ollscoil Bhostúin** () an ceathrú ollscoil phríobháideach is mó i SAM. Tá sí lonnaithe i mBostún agus tá níos mó ná 30,000 daltaí, idir fochéimithe agus iarchéimithe, cláraithe ann. Glaoitear **BU** air i mbéal an phobail.

## Stair
Bunaíodh í mar chliarscoil Mheitidisteach i Newbury, Vermont sa bhliain 1839. Aistríodh an scoil go Concord, New Hampshire sular shocraigh sí síos i mBostún sa bhliain 1867. Ainmníodh í mar Boston University sa bhliain 1869.

## Eagrú na hOllscoile
Tá an ollscoil roinnte i sé choláiste agus naoi scoileanna. Siad na cinn is clúití ná na ranna Fealsúnacht, Fiaclóireacht, Teagasc, Dlí, Leigheas agus Diagacht. Tá an rannóg leighis ollmhór agus é lonnaithe ar shuíomh leis féin bainteach le Boston University Medical Center.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
University
Symposium (Platón)

mion
Is é an **Symposium** le Platón (Sean-Ghréigis: *Συμπόσιον*) cur síos ar chomhrá a thit amach ag oíche ceiliúrtha agus ólachán eagraithe, sa Sean-Ghréig thart faoin mbliain 380 roimh Chríost. In éineacht le na comhráite Parmenides, Philebos agus Phaidros, tá sé ina chuid den tríú teitrean de shaothar Phlatón.
clé|mion|366x366px|Anselm Feuerbach, 1869
clé|mion

## Plota
mion
Bhain Agathon duais ag comórtas drámaíochta agus an lá dár gcionn thug sé cuireadh dá chuid chairde agus gaolta as an tsochaí in Aithin chuig symposium ag a theach. Bhí páirt lárnach ag Arastafainéas, Sócraitéas agus Alcibiades sa chomhrá. Ós rud é go raibh siad traochta tar éis ceiliúradh an lae roimhe, shocraigh siad go mbeadh oíche socair, chiúin, ré acu. Bheartaigh siad óráidí molta faoi Eros (an grá) a thabhairt, duine i ndiaidh dhuine.

Do b'é an buaicphointe ná óráid Sócraitéas faoina thuiscint ar an ngrá ba uaisle a d'fhéadfaí a mhothú. Faoi dheireadh briseann Alcibiades isteach ar an symposium agus é ólta go maith agus de réir mar a chuireann sé é féin in iúl agus a n-insítear don éisteoir faoin gcaidreamh agus an baint idir Sócraitéas agus Alcibiades, léirítear don éisteoir ionracas Shócraitéas i leith an méid a bhfuil ráite aige (grá Platónach).

## Tagairtí


Catagóir:An tSean-Ghréig
Catagóir:Fealsúnacht
Catagóir:Homaighnéasachas fireann
Cathair Oklahoma, Oklahoma

Is í Cathair Oklahoma príomhchathair an stát Oklahoma i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá an chathair suite i gContae Oklahoma.

Tá 547,274 duine ina gcónaí taobh istigh de theorainneacha na cathrach (daonáireamh 2006) agus 1,2 milliún duine sna ceantair mháguaird (daonáireamh 2006).

## Comhchathracha

* 22px Haikou, Síne
* 22px Puebla, Meicsiceo
* 22px Rio de Janeiro, An Bhrasaíl
* 22px Tainan, An Téaváin
* 22px Taipei, An Téaváin
* 22px Ulyanovsk, An Rúis
* 22px Yehud, Iosrael

## Naisc sheachtracha

* Oklahoma City - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Oklahoma
Catagóir:Cathracha in Oklahoma
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Oklahoma
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Coláiste an Phiarsaigh

Méanscoil lán-Ghaelach, lae agus cónaithe do bhuachaillí agus cailíní is ea **Coláiste an Phiarsaigh** atá suite i gContae Chorcaí. Is í Ghaeilge an teanga chaidrimh ag múinteoirí agus ag daltaí sa scoil, ach an teanga a leabhraíonn na daltaí agus na múinteoirí sa bhaile ná bèarla agus tá dualgas ar gach dalta Gaeilge a labhairt (muna labhríonn tú é caithfidh tú fanacht siar tar éis scoil nó obair breise a dhéanamh. Glactar le daltaí cónaithe agus lae-cónaithe (5 lá). Tá deontas ar fail do dhaltaí cónaithe áirithe. Tá timpeall 560 daltaí sa scoil agus 54 mhúinteoirí. Tá daoine ó a 12 bhliain d'aois (chéad bhliain) go dtí a 19 mbliana d'aois (bliain a sè). Tá an phríomhoide, Máistir Ó Tuma agus an leas phríomhoide, Máistir Ó Lyon.

## Nasc seachtrach
Suíomh idirlín na scoile 

Catagóir:Meánscoileanna in Éirinn
Catagóir:Gaelscoileanna in Éirinn
Rosenstolz

Is banna ceoil Gearmánach é **Rosenstolz**. Is iad AnNa R. agus Peter Plate baill an bhanna. Tá Rosenstolz an-cháiliúil sa Ghearmáin agus shroich na halbaim "Herz", "Das Grosse Leben", "Kassengift" agus "Die Suche Geht Weiter" an chéad áit sna cairteacha sa Ghearmáin.

## Albaim

## Naisc sheachtracha
* http://www.rosenstolz.de
* http://hitparade.ch/showinterpret.asp?interpret=Rosenstolz CH
* http://austriancharts.at/showinterpret.asp?interpret=Rosenstolz AT

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1991
Natasha Richardson

Ba bhan-aisteoir Sasanach í **Natasha Richardson**. Bhain sí cáil amach ar stáitse le drámaí cosúil le *Cabaret* agus clú idirnáisiúnta amach as scannáin cosúil le *The Parent Trap* agus *Maid in Manhattan*. Chuidigh sí na milliúin dollar a bhailiú ar son charthanachtaí AIDS.

Bhí sí pósta ar an aisteoir Éireannach Liam Neeson ó bhí 1994 ann agus bhí beirt mhac acu, Micheál agus Daniel. Fuair Natasha Richardson, a bhí ceathracha a cúig bliain d’aois, bás in ospidéal i Nua-Eabhrac i 2009, i ndiaidh drochghortú a fuair sí sa gcloigeann i dtimpiste sciála i gCeanada.

## Scannáin

* *Gothic* (1986) - Mary Shelley
* *Patty Hearst* (1988) - Patty Hearst|Patricia Hearst
* *The Comfort of Strangers* (1990) - Mary
* *The Favour, the Watch and the Very Big Fish* (1991) - Sybil
* *Past Midnight* (1992) - Laura Mathews
* *Nell* (1994) - Dr. Paula Olsen
* *Widows' Peak* (1994) - Mrs Edwina Broome
* *The Parent Trap* (1998) - Elizabeth James
* *Haven* (2001) - Ruth Gruber
* *Blow Dry* (2001) - Shelley Allen
* *Waking Up In Reno* (2002) - Darlene Dodd
* *Maid in Manhattan* (2002) - Caroline Lane
* *The White Countess* (2005) - Countess Sofia Belinskya
* *Asylum* (2005) - Stella Raphael
* *Evening* (2007) - Constance Lord
* *Wild Child* (2008) - Mrs Kingsley

## Naisc
* Natasha Richardson ar IMDB.com

Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1963
Catagóir:Básanna in 2009
Míl Espáine

De réir na miotaseolaíochta, shíolraigh na Gaeil ó **Mhíl Espáine.** Tá scéalta faoi le fáil i Leabhar Gabhála na hÉireann.

"Golam" nó "Galamh" an t-ainm pearsanta a bhí air. Is éard atá i gceist le *Míl Espáine* ná leagan Gaeilge den Laidin *Miles Hispaniae* ("saighdiúir de chuid na Spáinne"). Bhí sé ina shaighdiúir sa Scitia, agus san Éigipt ina dhiaidh sin. De réir na tairngreachta, bheadh sliocht Mhíl Espáine i gceannas ar Éirinn agus mar sin rinne sé iarracht an t-oileán sin a shroichint, ach cailleadh sa Spáinn é.

Sheol a bhean Scota agus a uncail Íth, a chonaic Éire ó thúr, go hÉirinn, ach mharaigh Tuatha Dé Danann Íth. Rugadh a chorp ar ais go dtí an Spáinn agus rinne mic Mhíl agus deartháireacha Íth ionradh ar Éirinn. Briseadh ar Thuatha Dé Danann agus thosaigh scéal na nGael in Éirinn.

Ba iad Éibhear Fionn, Éibhear Donn, Éiremhón (Heremon) agus Ir i measc na mic Mhíl.

Catagóir:Clann Mhíle
Frankfort, Kentucky

Is í Frankfort príomhchathair Kentucky, Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáiraimh sa bhliain 2000, tá 27,741 duine ina gcónaí sa chathair. Tá an chathair suite i gContae Franklin, agus tá Gippy Graham ina mheára.

Catagóir:Kentucky
Catagóir:Cathracha in Kentucky
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Kentucky
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Jackson, Mississippi

Is í **Jackson** príomhchathair agus an chathair is mó i stát Mississippi, ceann de Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Jackson suite i gContae Hinds, agus tugtar an leasainm "Crossroads of the South" air. De réir an daonáirimh sa bhliain 2000, tá 184,256 duine ina gcónaí sa chathair. Ainmníodh an chathair i gcuimhne ar Andrew Jackson, 7ú huachtarán na Stát Aontaithe.

## Daoine Ainmeil
* Faith Hill (1967), amhránaí Meiriceánac.

## Naisc sheachtracha
* www.jacksonms.gov  - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Mississippi
Catagóir:Cathracha in Mississippi
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Mississippi
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Jacksonville, Florida

Is í **Jacksonville** an chathair is mó sa stát Florida, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2006, tá 794,555 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Jacksonville suite i gContae Duvall, agus tugtar an leasainm "The River City" air. Ainmníodh an chathair i gcuimhne ar Andrew Jackson, 7ú huachtarán na Stát Aontaithe. Tá Alvin Brown ina mhéara. Tá Jacksonville suite ar an Aigéan Atlantach. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1791.

## Comhchathracha

*  Murmansk, An Rúis.
*  Changwon, An Chóiré Theas. 
*  Nantes, An Fhrainc.
*  Yingkou, Síne.
*  Port Elizabeth, An Afraic Theas.
*  Curitiba, An Bhrasaíl.
*  Quepos, Cósta Ríce.
*  San Juan, Pórtó Ríce.

## Naisc sheachtracha
* www.coj.net - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i bhFlorida
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh

## Cluichí Ceannais

* *Athimirt (scór an chéad chluiche i lúibíní)*
^ *Athimirt i ndiaidh achomhairc*

§ *Níor chríochnaíodh an cluiche*

## Liosta na mBuaiteoirí
* Átháin (19) 1931, 1933-1939, 1942-48, 1955, 1998-99, 2004
* Tobar Phádraig (18) 1965-66, 1969-70, 1977, 1979, 1982-84, 1987-88, 1990, 1993, 1995-97, 2000, 2003
* Cill Mocheallóg (11) 1960, 1967, 1973-75, 1985, 1992, 1994, 2010, 2012, 2014
* Clochán (10) 1914-16, 1918, 1926, 1957-58, 1968, 1971, 1986 
* Saor Theas (7) 1888-1890, 1972, 1976, 1978, 1981
* Éire Óg (7) 1902, 1910, 1920, 1922, 1928, 1930, 1932
* Cromadh (6) 1908, 1919, 1924, 1929, 1940-41
* An Cheapach Mhór (5) 1904, 1954, 1956, 1959, 1964
* Áth Dara (5) 2001-02, 2007-09
* Na Piarsaigh (3) 2011, 2013, 2015
* Cathair Laighin (3) 1896, 1905, 1907
* Sáirséalaigh an Chonartha (3) 1951-53
* Brú Rí (2) 1893, 2006
* Cill Fhionáin (2) 1897, 1899
* Feadamar (2) 1912, 1927
* An Caisleán Nua Thiar (2) 1917, 1925
* Naomh Pádraig (2) 1949, 1950
* Gaeil an Iarthair (2) 1961-62
* Baile Brún (2) 1989, 1991
* Máigh Rua (1) 1887
* Carraig an Chonartha (1) 1891
* Naomh Mícheál (1) 1895
* Na Seamróga (1) 1898
* Cnoc na Sailí (1) 1900
* Baile an Gharrdha (1) 1911
* Caisleán Uí Chonaill (1) 1909
* Fíonach/Cill Mhíde (1) 1963
* Cill Íde (1) 1980
* Garrdha Uí Spiolláin (1) 2005

## Tagairtí

Catagóir:Craobhacha iomána
Catagóir:CLG Chontae Luimnigh
University of Texas Southwestern Medical Center

Is ionad leighis é an **University of Texas Southwestern Medical Center**, atá ina chuid den Southwestern Medical District, agus atá lonnaithe i nDallas, Texas. Tá sé ar cheann de na hionaid leighis is aitheannta ar domhan.

Tá scoil leighis poiblí bainteach leis an ospidéal poiblí den ainm Parkland Memorial Hospital, mar a bhfuil thart faoi 1,100 leabaí do h-othar agus freisin bainteach leis an Zale-Lipshey University Hospital, St. Paul University Hospital agus Children's Medical Center Dallas. Tá réimse cuimsitheach seirbhísigh leighis, den chaighdeann is airde, á thairgeadh ag an ionad leighis do mhuintir Texas agus ar ndóigh daoine níos faide ar siúl.

Sa bhliain 2007 rangaíodh an scoil leighis ar an naoú háit déag i SAM i measc scoileanna leighis. Tá clú ar leith uirthi i réimse an taighde agus í ar cheann de na hollscoil leighis a fhaigheann an maoiniú is mó ó an National Institute of Health (NIH).

Is í an scoil leighis is fearr in Texas í de réir dealramh. Cláríonn 200 daltaí nua san ollscoil ann chuile bhliain tar éis iomaíocht géarr. Tá urraíocht airgid ó Stát Texas le fáil ag muintir an Stáit, rud a ciallaíon go bhfuil sé saor go leor dóibh freastal air. 

Tá clú ar leith ar Pharkland ós rud é gurbh ann a tógadh John F. Kennedy tar éis a lámhachadh i nDallas sa bhliain 1963.

## Tagairtí

Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Catagóir:Texas
Lars Ulrich

Is ceoltóir, drumadóir agus léiritheoir ceoil é **Lars Ulrich** a rugadh ar 26 Nollaig 1963 i nGentofte, an Danmhairg.

## Tagairtí

Ulrich, Lars
Ulrich, Lars
Ulrich, Lars
Catagóir:Daoine beo
Liam Mac Riocaird

Fear spóirt Éireannach ab ea **Liam Mac Riocaird**, nó *Billy Rackard* mar a ghlaodh air as Béarla (1930 - 23 Márta, 2009). Iománaí aithnidiúil a bhí ann, a d'imir an spórt ag an leibhéal is airde sa tír le foireann Loch Garman agus a chlub Rath an Iúir. Bhuaigh sé trí bhonn i gCraobh na hÉireann, agus b'eisean a d'ardaigh an corn sa bhliain 1962 agus é ina chaptaen ar an bhfoireann.

Bhí Billy ar dhuine de na deartháireacha iomráiteacha Mhic Riocaird (Nicky agus Bobby an bheirt eile) a d'imir iomáint leis an gclub agus an gcontae.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Loch Garman
Catagóir:Daoine as Contae Loch Garman
Catagóir:Daoine a rugadh i 1930
Catagóir:Básanna in 2009
Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh

## Cluichí Ceannais

* *Athimirt (scór an chéad chluiche i lúibíní)*
^ *Athimirt i ndiaidh achomhairc*

+ *Bronnta i ndiaidh achomhairc*

§ *Níor chríochnaíodh an cluiche*

## Liosta na mBuaiteoirí
* 20px Na Trádálaithe (16) 1887-89, 1895-1899, 1902, 1904-05, 1910-11, 1919-20, 1927

* 20px Clochán (14) 1955, 1959, 1967, 1969-71, 1982, 1984, 1986, 1988-89, 1993, 1995-96

* 20px Sáirséalaigh an Chonartha (12) 1946, 1948-49, 1950-52, 1956-57, 1963, 1973-1975

* 20px An tAthair Ó Cathasaigh (8) 1914-15, 1932, 1941-42, 1947, 2000, 2006

* 20px An Gleann (7) 1926, 1928-31, 1933-34

* 20x20px Drom Chollachair/Béal an Átha (7) 2001, 2003-04, 2008-09, 2012-13

* 20px Úlla (6) 1900, 1918, 1922, 1925, 1961, 1979

* 24x24px Móin a' Lín (6) 1978, 2002, 2005, 2010-11, 2016

* 20px Naomh Pádraig (5) 1890-91, 1943-44, 1954

* 20px Átháin (5) 1935-1939

* 20px Baile an Londraigh (4) 1917, 1999, 2007, 2014

* 20px Cill Mocheallóg (3) 1908-09, 1916

* 20px Eas Géibhtine (3) 1965-66, 1972

* 20px Ollscoil Luimnigh (3) 1977, 1980, 1998

* 20px Naomh Ciaráin (3) 1981, 1985, 1990
* 20px An Caisleán Nua Thiar (3) 1987, 1992, 2015

* 20px Garda (2) 1924, 1958

* 20px Gaeil an Iarthair (2) 1953, 1960

* 20px Cromadh (2) 1976, 1983

* 20px Gallbhaile (2) 1994, 1997

* 20px Faing (1) 1907

* 20px An Cnocán (1) 1940

* 20px 9ú Deasún (1) 1945

* 20px Sean-Chríostaithe (1) 1962

* 20px Baile Stiabhana (1) 1964

* 20px Áth an tSléibhe (1) 1968

* 20px Fánaithe Gleann an Chorráin (1) 1991

* 20px Áth Dara (1) 2017

Catagóir:Craobhacha peile Gaelaí
Catagóir:CLG Chontae Luimnigh
Daytona Beach

Cathair is ea **Daytona Beach** atá suite i bhFlorida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá timpeall 64,421 duine ina gcónaí ann, agus tá Glenn Ritchey ina mheára faoi láthair. Tá Daytona Beach suite ar an Aigéan Atlantach. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1870.

## Comhchathracha

*  Bayonne, An Fhrainc.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* www.codb.us - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i bhFlorida
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Tenerife

Is oileán Spáinneach é **Tenerife**. Is é an t-oileán is mó as na seacht Oileáin Chanáracha san Aigéan Atlantach. Tá sé suite siar ó cósta na hAfraice. Tá achar 2034.38 km2 agus 886,033 daoine ina gcónaí ann; is é sin an t-oileán is dlúithe sa Spáinn.

Tá Santa Cruz de Tenerife mar phríomhchathair an oileáin agus tá rialtas an oileáin (*cabildo insular*) suite ann.

Tá Ollscoil La Laguna lonnaithe ann ón mbliain 1792. Tá San Cristóbal de La Laguna (Suíomh Oidhreachta Domhanda) mar an dara cathair is mó ar an oileán agus an tríú cheann is mó ar an oileánra. Tá Teide, bolcán sa lár, mar suíomh Oidhreachta Domhanda chomh maith.

mion|clé|Léarscáil

Tá deabhóid don Mhaighdean na Candelaria, Naomh Pátrún na hOileáin Chanáracha, an tábhachtach i gcultúr an oileáin. Meallann an deabhóid seo níos mó ná 2.5 milliún duine gach bliain cuairt a thabhairt ar Baisleac Muire na Candelaria i mbaile Candelaria.

## Gailearaí na nGrianghraf

Íomhá:Teide2007.jpg|Teide
Íomhá:The Auditorio de Tenerife.jpg|Auditorio de Tenerife
Íomhá:Drachenbaum_Teneriffa,_Icod_de_los_Vinos.jpg|Icod de los Vinos
Íomhá:Tenerife.candelaria.exterior.basilica.jpg|Baisleac Muire na Candelaria
Íomhá:Pyramiden Guimar1.JPG|Güímar
Íomhá:Loscristianos.jpeg|Los Cristianos
Íomhá:Catedral_de_La_Laguna,_Tenerife.jpg|Ard-Eaglais de La Laguna 
Íomhá:Playa de Las Teresitas en Santa Cruz.jpg|Playa de Las Teresitas


## Naisc Sheachtracha

* Cabildo Insular de Tenerife

## Tagairtí

Catagóir:Oileáin Spáinneach
Confederación Nacional del Trabajo

Is cónaidhm Spáinneach de cheardchumainn sindeacáitigh agus ainrialaigh cleamhnaithe le Cumann Idirnáisiúnnta Lucht Oibre () é an **Confederación Nacional del Trabajo** (CNT; ). Go stáir iúl bhí gaol acu le Federación Anarquista Ibérica (Cónaidhm Ainrialaitheach Ibéaraigh) agus glaodh CNT-FAI orthu nuair a d'oibrigh siad le chéile. Bhí ról lárnach aige i ngluaiseachtaí lucht oibre na Spáinne go stairiúil.

Bunaíodh é sa bhliain 1910 i Barcelona de bharr aontú grúpaí áirithe sa cheardchumann *Solidaridad Obrera*.
Chuir sé go mór le fás agus forbairt an ainrialachais sa Spáinn.

Catagóir:Ainrialachas
Catagóir:Ceardchumainn
Catagóir:Cogadh Cathartha na Spáinne
Federación Anarquista Ibérica

Is eagraíocht ainrialaitheach é an **Federación Anarquista Ibérica** (FAI, *Cónaidhm Ainrialaitheach na hIbéire*) sa Spáinn. Is míleataigh iad atá gníomhach i measc grúpaí mar chuid den cheardchumann Confederación Nacional del Trabajo (CNT). Giorraítear í go minic mar CNT-FAI mar gheall ar an nasc dlúth atá acu. Foilsíonn an FAI an tréimhseachán *Tierra y Libertad*.

Tagraíonn an *Ibérica* san ainm d'aontú idir na hainrialaigh sa Spáinn agus sa Phortaingéil in eagraíocht Pan-Ibéireach, a bhí mar aidhm acu. 

## Stair
Bunaíodh i Valencia sa bhliain 1927 é, le feachtas a chur ar bun chun cinntiú go bhfanfadh an CNT mar ghrúpa ainrialaitheach. Bhí an cheist seo tábhachtach go háirithe ag an am de bharr ré an deachtóra Miguel Primo de Rivera a bhí ag cur na gluaiseachtaí lucht oibre faoi chois.

De bharr mhórcheannas an FAI thar pholasaí an CNT, d'fhág na baill mheasartha faoi cheannas Ángel Pestaña chun an Páirtí Sindeacáiteach sa bhliain 1931.

Bhí baill an FAI go mór chun tosaigh ag troid in aghaidh fórsaí Francisco Franco i rith Chogadh Cathartha na Spáinne.

Ó bhás Franco agus teacht an daonlathais, tá FAI fós gníomhach.

Catagóir:Ainrialachas
Catagóir:An Spáinn
Catagóir:Cogadh Cathartha na Spáinne
Cumann Rugbaí na hAlban

Is é **Cumann Rugbaí na hAlban** (*Scottish Rugby Union* nó *SRU* as Béarla) an eagraíocht a rialaíonn rugbaí in Albain.

## Féach freisin
* Foireann náisiúnta rugbaí na hAlban

Catagóir:Rugbaí
Catagóir:Spórt na hAlban
Cumann Rugbaí na Breataine Bige

Is é **Cumann Rugbaí na Breataine Bige** (*Welsh Rugby Union* nó *WRU* as Béarla, *Undeb Rygbi Cymru* sa Bhreatnais) an eagraíocht a rialaíonn rugbaí sa Bhreatain Bheag.

## Féach freisin
* Foireann náisiúnta rugbaí na Breataine Bige

Catagóir:Rugbaí
Catagóir:Spórt sa Bhreatain Bheag
St. Augustine, Florida

Cathair is ea **Saint Augustine** atá suite i bhFlorida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 12,284 daoine ina gcónaí sa chathair, dar leis an daonáireamh 2008, agus is é Joseph L. Boles an meára faoi láthair. 

Bunaíodh an chathair sa bhliain 1565. Is í an chathair is sine í i Stáit Aontaithe Mheiriceá.

Ainmníodh an chathair i gcuimhne ar Naomh Agaistín. 

## Comhchathracha

*  Avilés, An Spáinn.
*  Cartagena, An Cholóim. 

## Naisc sheachtracha
* www.ci.st-augustine.fl.us  - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i bhFlorida
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Orlando

Is cathair de chuid stát Florida, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í **Orlando**. Tá timpeall is 227,907 (2007) duine ina gcónaí sa chathair agus is é an príomhbhaile contae é i gContae Orange. Is í Orlando an 6ú cathair is mó sa stát. 

Ainmníodh an chathair i gcuimhne ar Orlando Reeves, a ghlac páirt mar shaighdiúir i gcogadh Seminole.

## Comhchathracha

*  Cúige Orenburg, An Rúis.
*  Monterrey, Meicsiceo. 
*  Marne-la-Vallée, An Fhrainc.
*  Guilin, Síne.
*  Reykjanesbær, An Íoslainn.
*  Curitiba, An Bhrasaíl.
*  Tainan, An Téaváin.
*  Hyderabad, An India.
*  Urayasu, An tSeapáin.
*  Valladolid, An Spáinn.

## Naisc sheachtracha
* www.cityoforlando.net - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i bhFlorida
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
An Tréimhse Thriasach

Is tréimhse gheolaíoch í an **Triasach** nó an **Tréimhse Thriasach**, a shíníonn, a bheag nó a mhór, idir 251 go 199 Mya (milliúin bliain ó shin).

Sa Ré Mhéiseasóch, tá trí thréimhse ann; an Thriasach, an Iúrasach agus an Cailceach.

Bhí tús agus deireadh tréimhse an Triasaigh sonraithe de thoradh ar teagmhas díobhaidh an Pheirmigh agus an Iúrasaigh.

Le linn tréimhse an Triasaigh, taispeánann an beathra muirí agus an beathra ilchríochach (na talún) scaipeadh oiriúnaitheach, ag tosnú tar éis díobhadh an Pheirmigh, nuair a bhí an bithsféar bocht in éagsúlacht bhitheolaíoch.

## Naisc sheachtracha
* Triásico  La deriva continental (Proyecto Celestia)
* http://www.palaeos.com/Mesozoic/Triassic/Triassic.htm
* http://www.duiops.net/dinos/triasico.html
* https://web.archive.org/web/20030112213437/http://homepage.mac.com/uriarte/triasico.html


Catagóir:Amscála geolaíoch
Catagóir:Réamhstair
Catagóir:Tréimhsí geolaíocha
Páirtí Náisiúnta an Lucht Oibre (Éire)

Páirtí polaitiúil Éireannach ba ea **Páirtí Náisiúnta an Lucht Oibre** (Béarla: * National Labour Party* ). Bunaíodh an páirtí sa bhliain 1944 tar éis scoilte i bPáirtí an Lucht Oibre. Chuaigh seisear Teachtaí Dálaí ó Pháirtí an Lucht Oibre isteach sa pháirtí nua. Dúirt siad go raibh Cumannaigh ag insíothlú an pháirtí ach ba é an naimhdeas idir William X. O'Brien agus Séamas Ó Lorcáin, daoine mór le rá i ngluaiseacht an lucht oibre in Éirinn, cúis den scoilt. Ba é James Everett ceannaire an pháirtí.

Toghadh ceathrar Teachtaí Dálaí de chuid an pháirtí nua in olltoghchán na bliana 1944 agus cúigear sa chéad olltoghchán eile sa bhliain 1948. Chuaigh an páirtí i gcomhrialtas le ceithre páirtí eile (Páirtí an Lucht oibre ina measc) agus le roinnt teachtaí neamhspleácha tar éis olltoghcháin 1948. Ceapadh James Everett mar Aire Poist agus Teileagraif. 

D'athaontaigh an páirtí agus Páirtí an Lucht Oibre sa bhliain 1950, trí bhliain tar éis báis an Lorcánaigh.

## Tagairtí

Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn
Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1944
Catagóir:Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann
An Droim

Baile fearainn i gContae Ros Comáin is ea **An Droim** (*Drum* as Béarla). Is pobal tuaithe é an Droim i ndeisceart Ros Comáin. Níl sé ach dhá mhíle taobh thiar de lár Bhaile Átha Luain. Tá an t-ionad pobail suite sa Chrannach, baile fearainn a bhí ar cheann de sheacht gceantar Ghaeltachta i gContae Ros Comáin de réir *Acht na dTithe (Gaeltacht) 1929*.

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha
* Suíomh Pobail an Droma

An Droim
Droim, An
Saint Augustine

Tugtar **Saint Augustine** ar:

## Daoine
* San Agaistín Hippo - naomh san Eaglais Chaitliceach (354-430), 
* Naomh Agaistín Canterbury (b. 604), céad Ardeaspag Canterbury
* St. Augustine Webster

## Áiteanna
* St. Augustine, Florida - cathair atá suite i bhFlorida, SAM
* St. Augustine, Illinois
* Saint Augustine, Oileán na Tríonóide agus Tobága
1367

## Eachtraí
* 

## Breitheanna
* 6 Eanáir — Risteard II Shasana, rí (b. 1400) 
* 3 Aibreán — Anraí IV Shasana, rí (b. 1413)

## Básanna
*

Catagóir:Blianta
Georges Laplace

Réamhstaraí agus iarmhúinteoir Francach ab ea **Georges Laplace** (13 Lúnasa 1918 - 21 Meán Fómhair 2004). Bhí baint aige leis an *Résistance* sa Dara Cogadh Domhanda, agus ansin le harm de Gaulle (1944). Chuaigh sé le seandálaíocht tar éis an Chogaidh agus ghnóthaigh dochtúireacht sa bhliain 1961: *Recherches sur l'origine et l'évolution des complexes leptolithiques*. Sa bliain 1970 bhunaigh sé an *Centre de palethnologie stratigraphique d’Arudy*. 

In éineacht le Louis Méroc, cheap sé dóigh chun cuntas cruinn a thabhairt ar shuíomh na n-iarsmaí i bhfosú seandálaíoch, dóigh a mbaintear feidhm as go forleathan fós. Foroinntear an limistéar tochailte ina chearnóga atá 1m an taobh agus socraítear suíomh na n-iarsmaí le dhá chomhordanáid ("x" agus "y") idir 0 agus 100cm; freagraíonn an tríú tomhas ("z") d’airde na n-iarsmaí i gcoibhneas leibhéil thagartha.

San am céanna, tugtar tréaniarracht ar chur síos cruinn a dhéanamh ar na strataim.

Bhain Laplace feidhm as an tsaintréitheacht anailíseach, córas dinimiciúil, chun tuairisc a thabhairt ar an gcéad chéim éabhlóideach den ré phailéiliotach uachtarach san Iodáil. Tá sí bunaithe ar anailís a dhéanamh ar thréithe i dtreo go rangófaí iad de réir na tuairisce. 

## Oibreacha

* Laplace, G. et Méroc, L. (1954) – “Application des coordonnées cartésiennes à la fouille d'un gisement,” *Bulletin de la Société Préhistorique Française*, t. LI, lgh. 58-66.
* Laplace, G. (1974) – “De la dynamique de l'analyse structurale ou la typologie analytique,” *Rivista di Scienze Preistoriche*, vol. XXIX, fasc. 1, lgh. 3-71. 
* Laplace, G. & M. Livache (1975) – “Précisions sur la démarche de l’analyse structurale,” *[[Dialektikê. Cahiers de typologie analytique (iriseán)|Dialektikê. Cahiers de typologie analytique]]*, t. 3, lgh. 8-21, issn: 1169-0046, doi: .
* Laplace, G. (1981) – “Algorithme de segmentation dans la matrice d’homogénéité,” *[[Dialektikê. Cahiers de typologie analytique (iriseán)|Dialektikê. Cahiers de typologie analytique]]*, t. 8, lgh. 15-28, issn: 1169-0046, doi: .

## Tagairtí

Catagóir:Básanna in 2004
Catagóir:Daoine a rugadh i 1918
Catagóir:Seandálaíocht
Catagóir:Seandálaithe
Catagóir:Réamhstair
Eolaíocht seandálaíochta

Is éard atá san **eolaíocht seandálaíochta** disciplín eolaíoch a bhaineann úsáid as modhanna fisiceacha agus ceimiceacha ar mhaithe leis an tseandálaíocht. Ar na modhanna úd tá an dríodreolaíocht, an phlandeolaíocht, an aircéimhíoleolaíocht, an antraipeolaíocht, agus anailísiú ábhair chun rudaí agus láithreáin a dhátú. 

Tá lárionad Eorpach na haircéiméadrachta le fáil in Liége na Beilge.

Catagóir:Seandálaíocht
André Leroi-Gourhan

clé|mion|André Leroi-Gourhan sa bhliain 1966
Eitneolaí, seandálaí agus staraí ab ea **André Leroi-Gourhan** (25 Lúnasa 1911 - 19 Feabhra 1986); saineolaí ba ea é sa réamhstair agus an bhaint leis an teicneolaíocht agus an cultúr. Bhain sé brí fhíornua as an ealaín phailéiliteach  

Bhí spéis aige sa dúlra freisin. clé|mion|Aicmiúː "Stíl III" de Leroi-Gourhan
## Óige
D’fhreastail Leroi-Gourhan ar an "École des langues orientales" i bPáras. Sa bhliain 1933, thosaigh sé ag obair sa "Musée d'ethnographie du Trocadéro" agus sa bhliain 1937, an "Musée de l’Homme". Chaith sé seal sa roinn eitneagrafaíochta d’iarsmalann na Breataine i Londain. [mion|Grotte de [Lascaux|clé]]Sa bhliain 1937 cuireadh chun na Seapáine é, áit ar bhailigh sé ábhar dá chéad dochtúireacht: *L'Archéologie du Pacifique Nord*. 
clé|mion|Lascaux
Bhí baint aige leis an "Musée Guimet" i rith an Chogaidh agus bhí lámh aige sa *Résistance*, rud a ghnóthaigh dó an *médaille de la résistance* agus an *croix de guerre*. 

## Eitneolaíocht
Sa bhliain 1946 ceapadh Leroi-Gourhan mar fhostiúrthóir ar an Musée de l’Homme. Ceapadh é ina ollamh sa Sorbonne (1956) agus ansin sa "Collège de France"(1968).mion|Lascaux|cléBhain sé brí fhíornua as an ealaín phailéiliteach, é ag anailísiú na n-íomhánna de réir a suímh choibhneasta agus na bainte a bhí acu leis na loig i mballa na huaimhe. Chuir sé síos ar na pictiúir ó thaobh na staitisticí, ag míniú na bhfíoracha mar shamhailchomharthaí firinscneacha nó baininscneacha.
Ag stiúradh na tochailte dó in uaimheanna Francacha (go háirithe i bPincevent) bheartaigh sé modhanna nua oibre agus é ag déanamh anailís spásúil ar na háitribh réamhstairiúla. 

Thug sé aird ar antraipeolaíocht na dteicnící, ag soláthar prionsabail theoiriciúla (claonta agus fíricí teicniúla, an timpeallacht teicniúil, éascaíocht na ceapadóireachta agus n-iasachtaí), scéimeanna modheolaíocha (modhanna le mionchéimeanna an déantúis a anailísiú) agus rangú ginearálta na dteicnící.
mion|
Lascaux
|clé
mion|Lascaux|clémion|Lascaux|clé

## Breith a Bhéil Féin

mion|Lascaux|clé

## Príomhshaothair
* *L'Homme et la matière*, Paris, Albin Michel, 1943 
* *Milieu et techniques*, Paris, Albin Michel, 1945 
* *Le geste et la parole*, Paris, Albin Michel, 1964-65 
* *Les religions de la Préhistoire*, Paris, PUF, 1964 
* *Préhistoire de l'art occidental*, Paris, Mazenod, 1965 
* *Dictionnaire de la Préhistoire*, Paris, Presses Universitaires de France, 1988 
* *Pages oubliées sur le Japon*, Grenoble, éditions Jérôme Millon, 2004 
## Beathaisnéis
* Audouze, F. et Schlanger, N. (sous la direction de), 2004, Autour de l’homme : contexte et actualité d’André Leroi-Gourhan, A.P.D.C.A., Antibes. 
* Martinelli, B., 1988, « Après Leroi-Gourhan : les chemins de la technologie », in Les voies de l'homme, Hommage à A. Leroi-Gourhan, actes du colloque CNRS, Páras, eag. Albin Michel.

## Féach freisin

* Lascaux

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Daoine a rugadh i 1911
Catagóir:Seandálaithe Francacha
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Ealaín réamhstairiúil
1199

## Eachtraí

## Breitheanna

## Básanna
* 6 Aibreán - Cailleadh Risteard I, Rí Shasana, Tiarna na hÉireann agus Diúc na Normainne (r. 1157)

Catagóir:Blianta
1157

## Eachtraí

## Breitheanna
* 8 Meán Fómhair - Rugadh Risteard I, Rí Shasana, Tiarna na hÉireann agus Diúc na Normainne (b. 1199)

## Básanna

Catagóir:Blianta
Roibeard Mac Riocaird

Iománaí cáiliúil Éireannach a bhí i **Roibeard Mac Riocaird**, nó *Bobby Rackard* mar a bhí aithne ag an saol air (1927 - 1996). Meastar go raibh sé ar dhuine de na himreoirí iománaíochta ab fhearr riamh, agus é ag imirt le foireann Loch Garman agus le club Rath an Iúir idir na 1940í agus na 1960í. Bhain sé ceithre chorn i gCraobh na hÉireann, agus roghnaíodh é sa líne lán chúil i bhFoireann Iománaíochta na Mílaoise.

B'iománaithe den scoth iad a dheartháireacha Nicky agus Billy chomh maith.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Loch Garman
Catagóir:Daoine as Contae Loch Garman
Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna i 1996
William Matthew Flinders Petrie

Éigipteolaí Sasanach agus Ollamh le hÉigipteolaíocht i gColáiste na hOllscoile, Londain ab ea **William Matthew Flinders Petrie** (3 Meitheamh 1853 - 28 Iúil 1942). 

Baisteadh é as a sheanathair, an Captaen Matthew Flinders, taiscéalaí a rinne an chéad léarscáil iomlán de chósta na hAstráile. 

Sa bhliain 1883 d'iarr Amelia Edwards air turas a dhéanamh ar son Chiste Taiscéalaíochta na hÉgipte (*Egypt Exploration Fund*), ciste a bhí sí tar éis a chur ar bun. Faoin mbliain 1884 bhí sé i mbun oibre. Ní raibh sé ar aon intinn le coiste an Chiste, dream a raibh drochmheas aige orthu mar mhaorlathaigh neamhinniúla. D'éirigh sé as a phost sa bhliain 1886 agus d'oibrigh ina aonar ar feadh seacht mbliana fichead sna háiteanna ba thábhachtaí sa tír.

Meastar gurbh eisean a bhunaigh Éigipteolaíocht an lae inniu, ós eisean ba thúisce a bhain feidhm as modhanna eolaíocha san Éigipt, leithéid na strataimeolaíochta: baintear rudaí amach dá réir ó shraith i ndiaidh sraithe (seift a ligeann duit iad a dhátú níos cruinne). Sin mar a dhéantar fós é. 

Rinne Petrie tochailt in dhá cheann déag de na láithreáin Éigipteacha ba mhó. Orthu sin bhí reilig Hauwarâ el-Maqta sa Fayoum, áit ar fhág sárphortráidí na marbh clú uirthi, Tell al-Amarna, príomhchathair Aichéanatan, agus pirimid Meïdoum. Rinne sé tochailt an-chúramach i bpirimid mhór Giza ó 1880 go 1883, agus eisean a tháinig ar na blúirí de dhealbh ollmhór de Raimséas sa bhliain 1884. Rinneadh ball den Chumann Ríoga de sa bhliain 1902. Cailleadh in Iarúsailéim é, áit a raibh sé i mbun tochailte ón mbliain 1927 amach. Bhí os cionn dhá scór imleabhar de thuairiscí scríofa aige agus beagnach naoi gcéad alt agus léirmheas.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1853
Catagóir:Básanna i 1942
Catagóir:Seandálaithe Sasanacha
Mortimer Wheeler

Seandálaí Albanach ab ea **Sir Robert Eric Mortimer Wheeler** (10/9/1890-22/7/1976); eisean a cheap an saghas tochailte a thugtar an "Kenyon-Wheeler method" air (bhain an seandálaí Kathleen Kenyon tairbhe as sna caogaidí). Rinne sé staidéar in Ollscoil Londan; ceapadh é mar stiúrthóir Iarsmalann Náisiúnta na Breataine Bige sa bhliain 1920 agus ba é caomhnóir Iarsmalann Londan é ó 1926 go 1944. 

Rinne sé mórán tochailte sa Bhreatain; sa bhliain 1944 ceapadh é mar Ard-Stiúrthóir na Seandálaíochta san India agus rinne tochailt i láithreáin i ngleann an Indiaigh; eisean a tháinig ar láithreáin Mohenjo-daro agus Harappa (1921). D'fhill sé abhaile sa bhliain 1948 agus rinneadh ollamh de in Institiúid nua na Seandálaíochta. Bhí iomrá leis de bharr a chuid leabhar agus a ndearna sé de chraoladh ar an raidió agus ar an teilifís, rud a léirigh scéal an ama a chuaigh thart do phobal mór. Rinneadh ridire de sa bhliain 1952. 
 
Sna tríochaidí, nuair a bhí sé ag iniúchadh Maiden Castle, daingean ársa atá i ngar do Dorchester, bhain sé leas as bolscaireacht faoi fhiúntas na seandálaíochta chun mna áitiúla agus mic léinn a mhealladh chun dul ag obair dó saor in aisce. Ba dheas an tseift í: ní raibh le déanamh ag an seandálaí ach an gnó a stiúradh, agus is iomaí duine a bhain tairbhe as an gcleas ó shin. 

## Modh Kenyon-Wheeler
De réir an mhodha seo foroinntear an talamh ina chearnóga atá isteach is amach le cúig mhéadar an taobh; déantar na cearnóga a thochailt, agus balc caol idir gach ceann díobh a fhágtar gan tochailt, é ag léiriú na stratam chun gur féidir foinse gach iarsma a dhéanamh amach go cruinn. 

Tá fadhbanna ag baint leis an modh seo: ní féidir é a úsáid mura bhfuil strataim ann, is beag an mhaith é i dtochailt mhór, agus ní thugann sé deis do sheandeolaithe eile an láithreán a thochailt arís le modhanna nua. Tá tochailt limistéir oscailte tagtha ina ionad, mórán, cé go mbaintear feidhm as an "Modh" go fóill sa tSín agus san India. 

## Saothair
* *Archaeology from the Earth*, 1954. 
* *Still Digging, Michael Joseph Ltd*, 1955. 
* *Hill Forts of Northern France*, Londain, 1957. 
* *The Indus Civilization*, Cambridge, 1962. 
* *Roman art and architecture*, 1964.
* *Civilizations of the Indus Valley and Beyond*, 1966.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1890
Catagóir:Básanna i 1976
Catagóir:Seandálaithe
An tUilíochas

Baineann an téarma "uilí" (agus **an tUilíochas**) leis an meitifisic agus go háirithe leis an scolaíochas. Is cineálacha, tréithe nó coibhnis iad na huilithe, agus baint acu le cibé rud a bhíonn ann i gcónaí san aimsir nó sa spás. Iad difriúil le rudaí sainiúla nó "pairticleártha". Iad insamhlaithe ar shlí leis na coincheapa. Is uilí é an "capallachas" agus is rud pairticleártha é an "capall".

Catagóir:Creideamh
Catagóir:Fealsúnacht
Ernst Heinkel

Dearthóir agus déantóir eitleán ón Ghearmánach ab ea **Ernst Heinkel** (24 Eanáir 1888 – 30 Eanáir 1958).

## Tús a Shaoil
Rugadh Heinkel in Grunbach agus mar fhear óg, chuaigh sé chuig teilgcheárta chun bheith ina mheaisíneoir printíseach.

Ar dtús, d’fhás a chuid suime san eitlíocht, de bharr a mhealltachta le na haerárthaí Seipilín, agus sa bhliain 1909, thug sé cuairt ar an taispeántas eitilte idirnáisiúnta in Frankfurt am Main. Thóg sé a chéad eitleán, an bhliain dár gcionn, agus é ag obair de réir pleananna a bhí tarraingthe ag Henri Farman.

## Gnó

## Foinsí
* Ernst Heinkel: *Meine Flugzeuge im Großdeutschen Freiheitskampf*, Berlin 1941.
* Karl Heinz Jahnke: *Ernst Heinkel und die Stadt Rostock, Eine Dokumentation*, Satow 2002.
* Peter Schubert: *Geschichte der Luft- und Raumfahrt in Mecklenburg-Vorpommern*, Rostock.
* Jürgen Thorwald (Hrsg.): *Stürmisches Leben*. Heinkel-Biografie, Stuttgart 1953.

## Naisc sheachtracha
* Deutsches Museum 
* PFW Aerospace AG (früher: Pfalz-Flugzeugwerke GmbH)
* Förderkreis Luft- und Raumfahrt Mecklenburg-Vorpommern e.&nbsp;V. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1888
Catagóir:Básanna i 1958
Catagóir:Lucht gnó na Gearmáine
Catagóir:Innealtóirí Gearmánacha
Máirtín Ó Conaill

Is iar-dhuine spóirt Éireannach é **Máirtín Ó Conaill** (Béarla: *Martin O'Connell*), a d'imir peil Ghaelach le foireann sinsir na Mí ó 1984 go dtí gur éirigh sé as sa bhliain 1997. Mar aitheantas ar an méid a bhain sé amach ar an bpáirc imeartha, cuimsíodh i bhFoireann Pheile na Mílaoise é.

## Gairm imeartha
In aghaidh Chontae na hIarmhí a d'imir Ó Conaill a chéad chluiche sa chraobh thiar sa bhliain 1984. Bhí sé mar chnámh droma den fhoireann a bhuaigh Corn Mhic Uidhir dhá bhliain i ndiaidh a chéile idir 1986 agus 1987 faoi bhainisteoireacht Seán Boylan, agus arís sa bhliain 1996. Chríochnaigh sé a ghairm le sé bhua i gCraobh Laighean, trí bhua sa tSraith Náisiúnta agus bonn amháin i gCorn an tSlánchéid. Bronnadh ceithre ghradam All-Star air sna blianta 1988, 1990, 1991 agus 1996. Roghnaíodh é mar Texaco Peileadóir na Bliana agus All-Star Peileadóir na Bliana chomh maith sa bhliain chéanna.

Cé go gcuimhnítear Máirtín Ó Conaill mar fhear spóirt den chéad scoth, bhí conspóid ann sa bhliain 1996 nuair a cuireadh líomhaintí ina leith gur sheas sé ar cheann Brian Dooher i gcluiche in aghaidh Thír Eoghain, rud a bhí séanta ag Ó Conaill.

## Tagairtí

Catagóir:Peileadóirí na Mí
Catagóir:Daoine as Contae na Mí
Hans von Ohain

Ba é **Hans Joachim Pabst von Ohain** an t-innealtóir a chéadcheap bunsmaoineamh na scairdtiomána.

Bhí an coincheap forbartha go neamhspleách óna chéile ag an innealtóir Frank Whittle i Sasana agus ag Hans von Ohain sa Ghearmáin ag deireadh na 1930idí, cé go dtugtar creidiúint do Whittle as an chéad inneall turbascairde. 

## Naisc sheachtracha
* Webseite mit Video- & Audiosequenzen über die HeS 3b Turbine und den ersten Flug der Heinkel He 178

[thumb|left|200px|An [Heinkel He 178 leis an inneall turbascairde, an Heinkel HeS 3b-Triebwerk, a d'fhorbair von Ohain]]

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1911
Catagóir:Básanna i 1998
Catagóir:Aireagóirí Gearmánacha
Catagóir:Fisiceoirí Gearmánacha
Catagóir:Innealtóirí
Dessau

Baile sa Ghearmáin is ea **Dessau**, ar chumar na n-aibhneacha Mulde agus Eilbe, sa tSacsain-Anhalt. Ón dáta 1 Iúil 2007 ar aghaidh, tá sé ina chuid den bhaile comhcheangailte Dessau-Roßlau é. B’é dlús daonra Dessau, sa bhliain 2006, ná 77,973.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Gearmáine
Maignéisiam

Dúil cheimiceach é an **maignéisiam**, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná **Mg**. Is é dúil uimhir a 22 é, agus é 24.3050 ar mheáchan adamhach. Ceann de na miotail chré-alcaileacha atá ann, agus mar sin, tá dhá s-leictreon aige taobh amuigh den ochtréad. Is dual dó na leictreoin seo a thabhairt ar iasacht uaidh, ionas go gcruthófar ian défhiúsach Mg2+, agus mar sin, is í an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige ina chuid comhdhúl ná +2.

Tá trí iseatóp nádúrtha ag an maignéisiam, mar atá, maignéisiam a 24 (79 % de mhaignéisiam an dúlra), maignéisiam a 25 (10 %) agus maignéisiam a 26 (11 %). Iseatóp cobhsaí iad go léir, ní féidir radaighníomhaíocht ar bith a aithint orthu.

Cosúil leis na miotail chré-alcaileacha eile tá an maignéisiam araiciseach go maith chun imoibriúcháin leis na dúile eile, agus mar sin, ní bhíonn sé ar fáil i bhfoirm glandúile sa dúlra. Imoibreoidh sé le hocsaigin an aeir féin, agus sna laethanta a bhí, ba nós leis na grianghrafadóirí púdar maignéisiam a úsáid le splancsholas a chruthú. Is dual don mhaignéisiam solas geal láidir bán a thabhairt uaidh agus é á dhó, agus inniu féin baintear leas as mar fhoinse solais. 

Cé go bhfuil an maignéisiam chomh himoibríoch, is féidir gluaisteáin agus eitleáin a thógáil as maignéisiam freisin, chomh héadrom agus atá sé. Is gnách é a choimhiotalú leis an alúmanam, áfach, nó bheadh glanmhaignéisiam ródhainséarach lena aghaidh sin.

Chomh himoibríoch is atá an miotal seo, is féidir anóidí íobartacha a dhéanamh as. Is éard atá i gceist le hanóid íobartach ná smután miotail a chuirtear in aice le struchtúir mhiotalacha faoi uisce (píblínte agus coimeádáin, mar shampla) le hiad a dhíonadh ar ocsaídiú. Tá an anóid déanta as miotal atá níos claonta chun ocsaídiú ná an miotal atá sna struchtúir féin. Tiocfaidh difríocht poitéinsil leictrigh idir an dá mhiotal seo - voltas, go bunúsach - agus tosóidh an anóid á leictrealú faoi thionchar an voltais seo. A fhad is a bheidh iarsmaí éigin fágtha den anóid íobartach, ní thosóidh na struchtúir féin á n-ocsaídiú. 

## Naisc sheachtracha
* Físeán a thaispeánann maignéisiam ag dul trí thine

## Tagairtí

Catagóir:Dúile ceimiceacha
Dónal Ó Caoimh

Ba chúl báire le foireann pheile Chiarraí é **Dónal Ó Caoimh** (Béarla: *Dan "Danno" O'Keeffe*). Bhí seisean ar an gcéad imreoir chun ocht mbonn a bhuachaint i gCraobh na hÉireann, curiarracht a mhairfeadh go dtí an bhliain 1986. Chomh maith le sin, tá ceithre chorn déag bainte amach aige i gCraobh Mumhan, trí bhonn i gCorn an Iarnróid agus ceann amháin sa tSraith Náisiúnta.

Roghnaíodh ina bhall de Fhoireann an Chéid é sa bhliain 1984, agus Foireann na Mílaoise sa bhliain 2000.

## Tagairtí

Catagóir:Peileadóirí Chiarraí
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1907
Catagóir:Básanna i 1967
Pensacola, Florida

Cathair is ea **Pensacola** atá suite i bhFlorida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Pensacola suite i gContae Escambia agus í mar phríomhchathair an chontae. Is é Ashton Hayward an méara. Tá 51,923 ina chónaí ann (2010). Bhunaígh Tristán de Luna y Arellano ón Spáinn lonnaíocht ann sa bhliain 1559 agus í mar an chéad áit lonnaithe oifigiúil sna Stáit Aontaithe. I ndiaidh thart ar 116 bhliain faoi riail na Spáinneach, bhí na Francaigh i gceannas i rithe na blianta 1719 - 1722. Thóg na Breatanaigh é ina dhiaidh agus bhí sé mar phríomhchathair choilíneacht na Breataine. I rith Cogadh Cathartha Mheiriceá bhí sé mar chuid den Chónaidhm ach ar deireadh thóg an Aontas é i mBealtaine 1862. Is Port Farraige é suite ar Bhá Pensacola agus mar chuid de Mhurascaill Mheicsiceo. Tá an leasainm "Cathair na Cúig Brat" aige de bharr na cúig rialtais éagsúla a bhíodh ann san aimsir caite. 

## Comhchathracha

*  Chimbote, Peiriú.
*  Escazu, Cósta Ríce. 
*  Gero, An tSeapáin.
*  Horlivka, An Úcráin.
*  Miraflores, Peiriú.
*  Kaohsiung, An Téaváin.

## Naisc sheachtracha
* cityofpensacola.com - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i bhFlorida
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Fiach

mionsamhail|Tacuina sanitatis (14ú haois)
Tá stair fhada ag an t**seilg** nó an **fiach** in Éirinn. 'Sé atá i gceist ann ná dreamanna daoine nó an duine aonar ar tóir ainmhithe lena marú nó lena gceapadh. Is minic a bhíonn daoine ag seilg fá choinne coiníní, sionnaigh, broc srl. Le blianta beaga anuas tá conspóid áirithe tarraingthe ar an tseilge, seilg na sionnach ach go háirithe.

Catagóir:Fiach
Catagóir:Spóirt fola
Unión General de Trabajadores

thumb|Agóideoirí ón UGT (Maidrid - 2008)
Ceann de phríomh-cheardchumainn na Spáinne is ea **Unión General de Trabajadores** (UGT, Ceardchumann ilsaothair Oibrithe), cleamhnaithe go stairiúil le Páirtí na nOibrithe Sóisialacha Spáinneacha (PSOE).

## Stair

Bhunaigh Pablo Iglesias Posse (r. Ferrol 1850 – b. Maidrid 1925) an UGT ar an 12 Lúnasa 1888 in Mataró (Barcelona), faoi anáil smaointe Marxacha agus sóisialachais. Ní raibh an streachailt aicmeach mar bunphrionsabal ina chuid gníomhaíochtaí go dtí an naoú comhdháil déag. Cé nach raibh aon aontú foirmeálta ag an UGT leis an PSOE, tá nasc eatarthu ó bhunú an cheardchumainn.

I rith an Chéad Chogadh Domhanda, bhí gaol láidir idir an UGT agus an Confederación Nacional del Trabajo (CNT, Cónaidhm Náisiúnta Lucht Oibre). Tháinig deireadh tobann leis an ré seo le ré nua an deachtóra Miguel Primo de Rivera, a thug monaplacht dhlíthiúil don cheardchumann urraithe ag an rialtas. Cé gur easaontaigh an UGT leis an deachtóireacht, bhí siad sásta comhoibriú le stádas dlíthiúil a choimeád. Tháinig radacú orthu i rith tréimhse Dara Poblacht na Spáinne faoi thionchar Francisco Largo Caballero. D'eagraigh siad an stailc ghinearálta sa bhliain 1934 de bharr teacht i gcumhacht na heite deise. Bhí thart ar mhilliún ball aige faoin am seo. Chuir an Cogadh Cathartha le fadhbanna inmheánach an cheardchumainn, agus d'fhág Largo Caballero sa bhliain 1937.

Dhíbir Francisco Franco an ceardchumann i ndiaidh an Chogaidh Chathartha, agus bhí ar an UGT dul faoi thalamh. I ndiaidh a bháis (1975), tháinig siad chun tosaigh arís agus sa lá atá inniu ann tá siad ar cheann de na príomh-cheardchumainn sa tír ó thaobh ionadaíocht an lucht oibre.

## Féach Freisin
* Pablo Iglesias, bhunaigh sé an UGT agus an PSOE

Catagóir:Ceardchumainn
Catagóir:An Spáinn
VoIP

[thumb| Guthán VoIP [Cisco]]
Is giorrúchán é **VoIP** don téarma "*Voice-over Internet Protocol*". Tugtar "Prótacal Idirlín don Ghuthú" nó "Prótacal Idirlín Guthaithe" ar an teicneolaíocht seo i nGaeilge. B'fhéidir gurb é Skype an córas ar a bhfuil an aithne is mó air. 

## Naisc sheachtracha

* 

## Féach freisin
* FTP
* HTTP

Catagóir:Idirlíon
Catagóir:Teileachumarsáid
Comhshochaíocht

mion
Is éard is **Comhsochaíocht** ann ná idé-eolaíocht pholaitiúil a chuireann béim ar an daonlathas comhthola a bhaint amach, tríd ionadaíocht ráthaithe a thabhairt do ghrúpaí mionlaigh sa sochaí. Is minic a moltar an cineál rialtais seo chun coinbhleacht a réiteach, i gcásanna ina mbíonn sochaithe scoilte go domhain. 

Féachtar ar an téarma 'cumhachtroinnt' mar théarma comhchiallach, cé go teicniúil níl ann ach cineál amháin den cumhachtroinnte.

## Féach freisin
* Comhaontú Aoine an Chéasta
* Bainistíocht coinbhleachta
* Stát Comhshochaíochtiúl
* Daonlathas na comhthola
* Grúpaí mionlaigh
* Cearta mionlaigh

## Tagairtí

Catagóir:Eitneachas sa pholaitíocht
Catagóir:Córais pholaitíochta
Catagóir:Córais rialaithe
Beaumont (bruachbhaile)

Bruachbhaile i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath is ea **Beaumont**, agus é suite i bpostcheantar Bhaile Átha Cliath a 9. Ar dtús, ba chuid de bhaile fearainn na Cúlóige é. Ainm Fraincise é *Beaumont* a chiallaíonn "sliabh álainn". B'as an áit seo do mhuintir Mhig Aonghusa ó thús. Tá ceann de na hospidéil is mó sa chathair, Ospidéal Beaumont, suite anseo, chomh maith lena lán tithe tábhairne agus teach téarnaimh de chuid Shiúracha na Trócaire.
mion|280px|Teach tábhairne agus bialann in Beaumont

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath