Fionnlagh MacLeòid

Scoláire, scríbhneoir, agus craoltóir ab ea **an Dr Fionnlagh MacLeòid** (Béarla: **Finlay MacLeod**). Fuair sé bás ar an 19ú lá de mhí Mheán Fómhair 2023, agus é 68 bliain d'aois.

## Saol
Rugadh agus tógadh é i Nis, Leòdhas. Cuireadh oideachas air in Ollscoil Obar Dheathain, áit a raibh sé ina mhac léinn le Dòmhnall Iain MacLeòid. Bhí sé ina léachtóir le síceolaíocht in Ollscoil Obar Dheathain. D’oibrigh sé san oideachas mar “príomhchomhairleoir” sna hOileáin Thiar. Bhí an Dr MacLeòid i measc na gcéad iontaobhaithe ar Shabhal Mòr Ostaig in éineacht le Sir Iain Noble, Somhairle MacGill-Eain, D.R. Dòmhnallach, agus Gòrdan Barr. Bronnadh an chéad ghradam Dhòmhnaill Meek air in 2010. D'oibrigh sé mar láithreoir freisin, go háirithe sa tsraith ‘Sin Thu Fèin’ ar BBC Alba, áit ar labhair sé le go leor daoine cáiliúla i saol na nGael. Bhí sé le cloisteáil go minic freisin ar Radio nan Gaidheal mar aoi, ag caint ar stair na nOileán Thiar agus ar scríbhinní Ghaeilge na hAlban.

## Scríbhneoireacht
### Gàidhlig

#### Leabhair
* *Turas a' Bhreandain: sgeulachd rèidio*; Steornabhagh, Leodhas: Acair, 1989.
* *Na Teampaill anns na h-Eileanan an Iar* Stornoway: Acair, 1997. ISBN: 086152103x
* *Tobraichean sláinte anns na h-Eileanan an Iar*; pictiúir le Dòmhnall Iain Caimbeul. Stornoway: Acair, 2000.
* *Cas-cheum an Leòdhas = Footfall in Lewis* pictiúir le Robert M. Adam, Steòrnabhagh : Acair 2006.
* *Dìomhanas* Inbhir Nis: CLÀR, 2008.
* *Muilnean beaga Leòdhais*; pictiúir le John Love. Steòrnabhagh: Acair, 2009. ISBN 9780961523627
* *Gormshuil an rìgh* Inbhir Nis : CLÀR 2010.

#### Ficsean in irisí agus i mbailiúcháin
* 'An Cluaisean' ann an MacDhòmhnaill, D. (eag.) *Briseadh na Cloiche.* Glaschu: Oilthigh Ghlaschu, 1970, lgh. 63-69
* 'Victoria agus Albert'  *Gairm* Uimh. 51, lch. 265 
* 'Gèam airson Dithis', *Gairm* Uimh. 199, lch. 269.
* 'A chàirdean - cà 'il am bàr?', Gath Uimh. 9, An tEarrach 2008, lgh. 10-17.

#### Drámaí
* *Seonaidh*
* *Ceann Cropaig*
* *An Seachdamh Gealach*
* *An Comadaidh*
* *Na balaich air Rònaidh: dealbh-chluich airson réidio ann a sia earrainnean*; Obar-Dheadhan: Oilthigh Obar-Dheadhan, 1972.
* *Teaghlach Thormoid Bhuidhe: dealbhan-chluiche rèidio* Steòrnabhagh: Acair, 1990. 
* 'Bar' *Gairm* Uimh. 196, d.354.
* 'An Latha a Thàinig an t-Ailbhean’ "Gairm" Uimh. 197 Geimhreadh 2001/2002, lgh. 63-69.
* 'Siorap Ina' *Gairm* Uimh. 198, lch. 136.

#### Leabhair Chlainne
* *Sioba* Inbhirnis: Club Leabhar 1975.
* *Tothan* Inbhirnis: Club Leabhar 1975.
* *Tugainn cuairt* Inbhirnis: An Comunn Gaidhealach Tigh Obar-Thairbh 1976.
* *Rònan agus Brianuilt*; pictiúir le Anndra MacMhoirein. Steòrnabhagh: Acair, 1978. ISBN: 086152005X
* *O Tractar!* Steòrnabhagh: Acair 1979.
* *Ròin agus Daoine* le John Love. Steòrnabhagh: Acair 1989.
* *Alasdair MacChoinnich ann an Canada* Steòrnabhagh: Acair 1991.
* *Mac an t-Srònaich* le Aonghas MacDhòmhnaill. Steòrnabhagh: Acair  1994.
* *Ailig Aurora* Steòrnabhagh: Stòrlann; Acair, 2010.

#### Aistriúcháin
* *Blàir mhór an t-Saoghail* le Anna Jungmann, pictiúir le Doffy Weir. Dún Éideann: Oliver and Boyd 1977.
* leabhar eachdraidh: Hannibal agus Blar Loch Trasimene - Cortes am measg nan Aztecs - An Armada - Blar Abhainn na Fala
* *Na rinn i orra*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1986. ISBN: 086152084X (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *Mac'An Duinn*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1987 ISBN: 0861520800X (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *A' Chnapag*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *A' Ghuanag*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *Ubhlan tofaidh puth*  le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair Earranta 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *Siud agaibh meic* le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair Earranta 1988 (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *An t-sreang aodaich* le Angharad Tomos. Steòrnabhagh: Acair 1989.  (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *A' Chràg* le Angharad Tomos Steòrnabhagh: Acair Earranta 1989 (aistriúchán ón Bhreatnais)
* *Sgeulachdan Grimm* Steòrnabhagh: Acair, 1990.

#### Eile
* *Cur is Dlùth* pictiúir le Gus Wylie, réamhrá le Fionnlagh MacLeòid.
* *An duine thainig a chunntadh nan tighea*n Steòrnabhagh: Acair (n.d.) (ag NLS)
* 'Amhran, le Fionnlagh MacLeòid' *Gairm* Uimh. 200, lch. 344. (filíocht)
* Gaelic arts a way ahead a report for the Scottish Arts Council by Finlay MacLeod (ag Leabharlann Nàiseanta na h-Alba)
* *Seòid na mara. Stiùireadh do na tidsearan*. le Anna NicDhòmhnaill. Steòrnabhagh: Acair 1989.
* 'A' Ghàidhealtachd (2) An-diugh, Litir le Fionnlagh MacLeòid, Siabost, Leòdhas.' *Gairm* Uimh. 84, lch. 338.
* *Mac an t-Srònaich* [taifeadadh] "Leabhar ar CD" Steòrnabhagh: Stòrlann, 2007.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine Albanacha
Catagóir:Gaeil
Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge na hAlban