Mortimer Durand

Bhí **Sir Henry Mortimer Durand**, GCMG, KCSI, KCIE, PC (14 Feabhra 1850 – 8 Meitheamh 1924) ina thaidhleoir Briotanach agus ina bhall de Státseirbhís na hIndia. Is fearr aithne air mar chomhainmneach an Líne Durand,  a fheidhmíonn mar theorainn idirnáisiúnta idir an Afganastáin agus an Phacastáin.

## Luathshaol agus oideachas
Rugadh é i Sehore, Bhopal, san India, agus ba mhac le Sir Henry Marion Durand, Aire Cónaitheach (Resident) Bharoda , é agus fuair sé a chuid oideachais i *Blackheath Proprietary School* agus i *Tonbridge School*

## Gairme
Chuaigh Durand isteach i Seirbhís Shibhialta na hIndia sa bhliain 1873. Chaith sé seal ina Rúnaí Polaitiúil i gCabúl le linn an Dara Cogadh Angla-Afganastánach (1878–1880); bhí sé ina Rúnaí Gnóthaí Eachtracha san India ó 1884 go 1894; agus ceapadh é ina Aire Lánchumhachtach i dTehran sa bhliain 1894, áit, in ainneoin gur scoláire Peirsise a bhí ann agus go raibh sé líofa sa teanga, nach ndearna sé mórán  imprisin  i dTehran ná orthu siúd a bhí os a cionn i Londain. D’fhág sé an Pheirs i mí an Mhárta 1900, agus faoin am sin, mar gheall ar bhreoiteacht a mhná céile Ella, bhí sé tar éis tarraingt siar ón saol sóisialta agus bhí an  leagáid  i riocht dúlagraithe  agus neamh-eagraithe.  Bhí sé mar Ambasadóir na Breataine chun na Spáinne ó 1900 go 1903, agus mar Ambasadóir chuig na Stáit Aontaithe ó 1903 go 1906.

Ceapadh ina CSI é i 1881 bronnadh ridireacht air le KCIE i 1888,  agus KCSI i 1894 agus ceapadh ina GCMG é i 1900.

Sheas Durand mar iarrthóir Coimeádach do Plymouth in olltoghchán na Ríochta Aontaithe i mí Eanáir 1910, ach níor éirigh leis.

## Oidhreacht

### Teorainn na hAfganastáine agus na Pacastáine
Ainmníodh an Líne Durand i ndiaidh Sir Mortimer agus is í an teorainn idirnáisiúnta í idir an Afganastáin agus an Phacastáin an lae inniu, teorainn atá aitheanta go hoifigiúil ag gach tír seachas an Afganastáin. Is cnámh spairne conspóide leanúnach í an teorainn idir an dá thír, agus an Afganastáin ag easaontú dlisteanacht na teorann go haontaobhach.

Sa bhliain 1884, chuir Durand in iúl d'Abdur Rahman Khan, Amir na hAfganastáine, an teorainn idir an Phacastáin inniu (stát comharba na hIndia Briotanaí ) agus an Afganastáin, go **rinne sléacht** ar gharastún i bPanjdeh ar orduithe an Ghinearáil Rúisigh Komarov. Ba mhian leis na Rúisigh stop a chur le forghabháil na Breataine ar Herat, agus mar sin cuireadh Durand amach chun cosc a chur ar "the strained relations which then existed between Russia and ourselves," a scríobh an Leas-Rí, an Tiarna Dufferin, agus " (it) might in itself have proved the occasion of a long miserable war."   Mhéadaigh teannas sa bhaile i nuachtáin na Breataine práinn na heachtra, ag bagairt cogadh san Áise Láir, rud a bhí Rahman ag iarraidh a sheachaint go géar. Coinníodh líne teileafóin ar oscailt idir an Tiarna Granville agus an Cunta Giers i St Petersburg.

Cuireadh Sir Mortimer go Cabúl ag rialtas na hIndia Briotanaí chun críche malartú críche a shocrú a bhí riachtanach de réir theorannú an Joint Boundary Commission idir oirthuaisceart na hAfganastáine agus sealúchais na Rúise ar an mbealach céanna a rinneadh i 1873, ach amháin an rubha ó dheas ag Panjdeh an pointe is suntasaí ó dheas ag Panjdeh. Léirigh na Breataine go soiléir go mbeadh aon síneadh breise i dtreo Herat ina dhearbhú cogaidh. Léirigh Rahman a ghnáthchumas in argóint taidhleoireachta,  in argóint taidhleoireachta, a dhiongbháilteacht san áit a raibh a thuairimí nó a éilimh féin i mbun díospóireachta, agus léargas cinnte bunúsach aige ar an bhfíorstaid. Bunaíodh Coimisiún Ríoga chun an teorainn idir an Afganastáin agus an India faoi rialú na Breataine a theorannú. Bhí an dá pháirtí ag campáil ag Parachinar, atá anois mar chuid de FATA Phacastáin, in aice le Khost na hAfganastáine. Ó thaobh na Breataine de, d’fhreastail Mortimer Durand agus Sahibzada Abdul Qayyum, Gníomhaire Polaitiúil Khyber, ar an gcampa. Rinne Sahibzada Abdul Latif agus an Gobharnóir Sardar Shireendil Khan ionadaíocht ar na hAfganastáinigh. Rinne Sahibzada Abdul Latif agus an Gobharnóir Sardar Shireendil Khan ionadaíocht ar Amir Abdur Rahman Khan. Comhaontaíodh go cairdiúil ar na malartuithe críche; daingníodh an caidreamh idir rialtais Indiacha na Breataine agus na hAfganastáine, mar a socraíodh roimhe seo.  Ainmníodh Bóthar Durand i Lahore ina onóir freisin.

### Corn Durand
Sa bhliain 1888, bhunaigh Durand comórtas peile i Shimla chun luach na spóirt a chur chun cinn mar bhealach chun sláinte a choinneáil, chomh maith le comórtas spóirt a spreagadh san India. Ainmnodh an corn ina dhiaidh.

## Bás
Tá míthuiscint ann maidir le huaigh Mortimer Durand, rud a fhágann go gcreidtear go mícheart go bhfuil sé curtha sa Phacastáin. Mar sin féin, i ndáiríre, fuair sé bás i Polden, Somerset, Sasana, agus cuireadh ann é. Baineann an uaigh a bhí bainteach leis i ndáiríre lena athair, Sir Henry Marion Durand.

## Saothair fhoilsithe
Ó 1906 i leith, tar éis dó filleadh ar Shasana, chaith sé a chuid ama ag scríobh.

D’fhoilsigh sé beathaisnéis a athar, an Ginearál Henry Marion Durand (1812–1871), chomh maith, agus bhí uaillmhianta aige mar úrscéalaí, go minic lena bhean chéile, an Bhantiarna ER Durand (1852–1913), mar chomhúdar. Seo a leanas cuid dá fhoilseacháin:

* *Nadir Shah: An Historical Novel* (1908)
* *The Life of Sir [[Alfred Comyn Lyall]]* (1913)
* *The Life of Field-Marshal Sir [[George White (British Army officer)|George White]], V.C.* (1915)
**The Thirteenth Hussars in the Great War* (1921)
* *An Autumn Tour in Western Persia* (1902) is by his wife E. R. Durand

## Leabharliosta

* 
* 
* 
* 
* 

## Naisc sheachtracha

* Saothair le H. Mortimer Durand ag Project Gutenberg

* Tá páipéir Henry Marion Durand, lena n-áirítear dialainní, comhfhreagras, meamraim, páipéir liteartha, grianghraif agus gearrthóga nuachtáin, á gcoinneáil ag SOAS Special Collections.  Archived   Is féidir míreanna digitithe ó na bailiúcháin a fheiceáil ar líne anseo . 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1924
Catagóir:Daoine a rugadh i 1850