open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Haythornthwaite

Feidhmeannach gnó Briotánach is ea **Richard Neil Haythornthwaite**, nó **Rick** mar a thugtar air, (rugadh Nollaig 1956). Bhí sé i gceannas ar roinnt comhlachtaí lena n-áirítear a bheith ina Chathaoirleach ar MasterCard agus an Creative Industries Federation (*Cónaidhm na dTionscal Cruthaitheach*). Tá sé ceaptha ina chathaoirleach neamhspleách neamhfheidhmiúcháin ar Ocado Group, ag teacht isteach roimh chruinniú ginearálta bliantúil an chomhlachta i mí na Bealtaine 2021 le dul in ionad iar-chathaoirleach Ocado, Stuart Rose . 

## Luathshaol
Rugadh Richard Neil Haythornthwaite i mí na Nollag 1956.   Bhain sé céim amach ó Choláiste na Banríona, Oxford, áit a bhfuair sé céim bhaitsiléara eolaíochta sa gheolaíocht.  Ghnóthaigh sé céim mháistreachta ó Scoil Bainistíochta MIT Sloan mar Chomhalta Sloan .

## Gairmréim
Bhí Haythornthwaite ina fheidhmeannach do BP ó 1978 go 1995.   D’oibrigh sé mar Bhainisteoir Ginearálta ar Magnus oilfield, arna oibriú ag BP Exploration, agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Uachtarán ar BP Veiniséala . 

D’fheidhmigh Haythornthwaite mar Phríomhfheidhmeannach don Eoraip agus don Áise agus mar Phríomhfheidhmeannach Grúpa ar Blue Circle Industries ó 1997 go 2001, á ullmhú lena dhíol le Lafarge ar GBP£3.1 billiún in airgead tirim.   D'oibrigh sé mar Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin ar Invensys ó 2001 go 2005.   Bhí sé ina chomhpháirtí ag Star Capital Partners ó 2006 go 2008.  Bhí sé ina Chathaoirleach ar Network Rail freisin.  

Rinneadh Haythornthwaite ina Chathaoirleach ar MasterCard i mBealtaine 2006   agus ina Chathaoirleach ar Chónaidhm na dTionscal Cruthaitheach in 2017.  D’éirigh sé as post an Chathaoirligh ag Mastercard tar éis 14 bliana, le héifeacht ó Eanáir 2021, chun ról an chathaoirligh neamhspleách neamhfheidhmiúcháin a ghlacadh do Ocado Group, tar éis CGB Ocado i mBealtaine 2021. 

D'oibrigh Haythornthwaite ar Bhoird Stiúrthóirí Imperial Chemical Industries, Lafarge, Premier Oil agus Land Securities.   An 6 Márta 2018 chuaigh sé isteach sa bhanc infheistíochta neamhspleách domhanda, Moelis &amp;amp; Company, mar Chomhpháirtí Comhairleach sa RA  Bhí sé ina Chathaoirleach ar Centrica ó Eanáir 2014   go Feabhra 2019. 

## Daonchairdeas
Bhí Haythornthwaite mar Chathaoirleach ar Bhord Gobharnóirí an Southbank Centre ar feadh seacht mbliana, ag seasamh síos i mí Eanáir 2015.    D'oibrigh sé freisin mar bhall de bhord an World Wide Web Foundation.   Is Comhalta é den Royal Society of Arts. I mí Aibreáin 2022 fógraíodh gur cheadaigh Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe ceapachán Haythornthwaite chun cathaoirleacht a dhéanamh ar athbhreithniú neamhspleách ar théarmaí agus coinníollacha seirbhíse an UK Armed Forces.
## Naisc sheachtracha
*New Natwest boss worked for oil firm under investigation in ‘world’s biggest financial scandal’
## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Breitheanna 1956
Catagóir:Iarscoláirí Choláiste na Banríona, Oxford
Catagóir:Príomhfheidhmeannaigh na Breataine i dtionscal an fhuinnimh
Catagóir: Comhaltaí MIT Sloan
Catagóir:Feidhmeannaigh ghnó na Breataine
Catagóir:Stiúrthóirí corparáideacha na Breataine
Saoránaigh um Fhreagracht agus Eitic in Washington

Is grúpa faire dlí neamhpháirtíoch é **Saoránaigh um Fhreagracht agus Eitic in Washington** (**SFEW**) (Béarla:***Citizens for Responsibility and Ethics in Washington*** (***CREW***) ), a bunaíodh sa bhliain 2003.  " I láthair pholaitiúil ina dtugtar tús áite do bhrabúis thar eitic agus ina ndéanann airgead anaithnid dochar don phróiseas daonlathach, tarraingíonn an SFEW aird ar na sáruithe seo ar an dlí agus ar mhí-úsáidí cumhachta trí thaighde ionsaitheach agus trí chaingean dlí.  

I measc a chuid gníomhaíochtaí tá mí-iompar rialtais a imscrúdú, a thuairisciú agus a dhlíthiú, nochtadh faisnéise rialtais a iarraidh agus a chomhdú trí iarratais ar Shaoráil Faisnéise, agus gearáin chomhdhálacha eitice a chomhdú i gcoinne daoine aonair, institiúidí agus gníomhaireachtaí.   I measc a chuid tionscadal bhí "*CREW's Most Corrupt Members of Congress* ", tuarascáil bhliantúil ina liostaíonn an SFEW na daoine a chinneann sé a bheith ar na polaiteoirí is corbaí de chuid Rialtas Feidearálach na Stát Aontaithe Ó 2005 agus 2014 d'ainmnigh na tuarascálacha bliantúla 25 Daonlathach agus 63 Poblachtach .

Toghadh David Brock ina chathaoirleach ar an SFEW in 2014 agus d’éirigh sé as a phost in 2016. Tháinig Richard Painter ina áit, a chuaigh ar chead neamhláithreachta chun dul san iomaíocht mar Dhaonlathach i dtoghchán speisialta Seanad SAM i Minnesota 2018 . Faoi cheannaireacht Painter, bhain an SFEW leas as dhlíthíocht ionsaitheach i gcoinne riarachán Trump, ar thug sé an "*most unethical presidency*" i stair na SA.  Thionscain an FFEW 41 cás dlí le linn riarachán George W. Bush, 38 le linn riarachán Barack Obama agus, faoi Eanáir 2018, 180 i gcoinne riarachán Trump. 

## Stair
Chomhbhunaigh Norman L. Eisen agus Melanie Sloan *<nowiki/>'Citizens for Responsibility and Ethics in Washington*' in 2003, i measc cúiseanna eile, mar fhrithbheart liobrálach / forásach in aghaidh ghrúpaí faire coimeádacha ar nós *Judicial Watch*. Ar dtús, bhainistigh Sloan an eagraíocht nua léi féin; faoi 2007, bhí 13 bhall foirne ag an eagraíocht.  Faoi 2016, bhí ceathrar dlíodóir ar fhoireann an ghrúpa.
## Naisc sheachtracha
*Watchdog group sues to remove ‘insurrectionist’ Trump from 2024 ballot 
## Tagairtí
Catagóir:Eagraíochtaí eitice gnó
Catagóir:Carthanais atá lonnaithe in Washington, D.C.
Catagóir:Eagraíochtaí eitice
Catagóir:Grúpaí faire rialtais sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Eagraíochtaí neamhbhrabúis atá bunaithe in Washington, D.C.
Catagóir:Eagraíochtaí a bunaíodh in 2003
Catagóir:Eagraíochtaí polaitiúla atá bunaithe sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Forchéimnitheachas sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Eagraíochtaí tacaíochta do sceithirí
Catagóir:2003 bunaíochtaí in Washington, D.C.
Catagóir:Eagraíochtaí forásacha sna Stáit Aontaithe
Rialtas Feidearálach Stáit Aontaithe Mheiriceá

Is é **rialtas feidearálach na Stát Aontaithe** (**rialtas feidearálach SAM** nó **rialtas SAM**) ná rialtas náisiúnta na Stát Aontaithe, poblacht fheidearálach atá lonnaithe go príomha i Meiriceá Thuaidh, comhdhéanta de 50 stát, cúig mhórchríoch féinrialaitheach, roinnt gabháltas oileánach, agus an ceantar cónaidhme agus príomhchathair náisiúnta Washington, DC, áit a bhfuil an chuid is mó den rialtas feidearálach bunaithe.

## Tagairt


Catagóir:1789 bunaíochtaí sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Feidearálachas sna Stáit Aontaithe
Síonchaitheamh (próiseas)

[mion|[creimeadh  in Jebel Kharaz (an Iordáin)]]
[mion|síonchaitheamh criathrach  i m[An Bhoirinn|Boirinn, Contae an Chláir]]
Is éard atá i gceist le **síonchaitheamh** ná próiseas ina mbaineann iarmhairtí fisiciúla, ceimiceacha is eile na haimsire dromchla na talún chun siúil agus cruthaítear taobh tíre leata cobhsaí.
[mion|[An Earagail (Contae Dhún na nGall) agus síonchaitheamh imoighreach]]

### Próisis
Tá próisis go leor ann:  síonchaitheamh meicniúil nó fisiceach (an saghas is fearr aithne de), siocdhingeadh, toisc síonchaithimh bhithcheimicigh, gníomhaí bitheolaíoch síonchaithimh, síonchaitheamh bitheach, síonchaitheamh uaimhiúil, síonchaitheamh criathrach (sa phictiúr), síonchaitheamh ceimiceach (sa phictiúr), síonchaitheamh oinniúnach, síonchaitheamh imoighreach, síonchaitheamh seismeach, síonchaitheamh sféaróideach, srl. 
Mar shampla, is oibreán ceimiceach síonchaithimh agus is gníomhaí fisiceach síonchaithimh é uisce, chomh maith le heilimintí go leor eile.

Maidir le síonchaitheamh fisiceach, cruthaíonn próisis theicteonacha i screamh an Domhain sléibhte fillte is bolcáin, agus baineann na próisis dhromchlacha ábhar chun siúil an t-am ar fad, á iompar isteach sna farraigí faoi dheireadh.
mion|Síonchaitheamh ceimiceach: próisis sa talamh

### Éire
Cruthaíodh fillsléibhte na hÉireann na céadta milliún bliain ó shin. Bhí na sléibhte i bhfad níos airde tráth ná mar atá siad anois. D’ídigh an bháisteach, na haibhneacha, an sioc, an t-oighear agus an ghaoth iad thar na blianta. Síonchaitheamh a thugtar air sin.

## Féach freisin

* Geografaíocht chósta
* Siocdhingeadh (sioc-chaitheamh)
* Creimeadh 
* Síonchaitheamh feabhsaithe
* Batailit

## Tagairtí

Catagóir:Sionchaitheamh
Catagóir:Geolaíocht
Catagóir:Aimsir
Gaston (greannán)

[clé|mion|Múrphictiúir i [Charleroi]]
Is é **Gaston** ainm an phríomhcharachtair i sraith leabhar i bhfoirm cartúin (nó stiallghreannáin), atá suite sa Bhruiséil, do pháistí agus do dhaoine fásta, leis an údar Beilgeach André Franquin (1924‑1997).
[clé|mion|Múrphictiúir sa [An Bhruiséil|Bhruiséil]]

### An carachtar
‘Praiseach’ is ciall le sloinne Gaston, "Lagaffe", i bhFraincis agus leis na sloinnte a baisteadh air sna 25 teangacha éagsúla ina bhfuil an tsraith ar fáil. Agus praiseach a dhéanann an frithlaoch seo, ceann nó dhó in aghaidh an leathanaigh. Cliseann ar na meaisíní aisteacha a thógann sé in am an *bhoss*, in oifig irise ina bhfuil sé ceaptha litreacha na léitheoirí a fhreagairt, agus pléascann siad ina aghaidh féin nó, níos minice, in aghaidh a chuid comhghleacaithe.

Ach fear é a bhfuil a chroí san áit cheart. Cúnamh a thabhairt do dhaoine eile – agus d’ainmhithe – an aidhm a bhíonn aige i gcónaí, agus minic go leor bíonn teachtaireacht fhealsúnach i bhfolach taobh thiar de na *búm‑*anna agus de na scamaill deataigh.
[clé|mion|Múrphictiúir i [Louvain-la-Neuve ]]
Baineann sciar suntasach de na greannáin le hiarrachtaí ainmhithe a chosaint, an timpeallacht a chaomhnú agus stop a chur le truailliú, ábhair nach raibh an oiread sin cainte orthu sa 20ú haois.

### Stair
Thosaigh an tsraith ar an 28 Feabhra 1957. Ba iad na 1970idí ré órga an ghreannáin. Is féidir na scéalta a léamh i mbreis agus 25 teanga anois (thosaigh Cinebook ag aistriú Gaston go Béarla sa bhliain 2017).

Tá an-tóir ar Gaston sa Bheilg, sa Fhrainc agus san Ísiltír go háirithe.

## Féach freisin

* Tintin
* Asterix

## Tagairtí

Catagóir:Greannáin
Catagóir:Daoine Beilgeacha
Catagóir:Leabhair do pháistí
Henry Bagenal

Marascal Airm Ríocht na hÉireann sa ré Eilíseach ab ea é **Sir Henry Bagenal** (c. 1556 – 14 August 1598).

## Saol

B'é an mac ba sine dá cuid Eleanor Griffith, iníon Sir Edward Griffith as Penrhyn. Ba é Dudley Bagenal a dheartháir. Chláraigh Bagenal ó Jesus College, Oxford agus é 16 bliana d'aois (sa bhliain 1572 nó 1573), ach d'fhág sé gan chéim chun dul i bpáirt lena athair, Sir Nicholas, a bhí ina mharascal in Arm na hÉireann. I Mí Bealtaine 1577, ceapadh Sir Nicholas mar phríomhcheannasaí na hUladh, le Bagenal mar a chúntóir.  Dheineadh ridire de Bagenal i 1578. Bhí sé páirteach in ana-chuid tubaistí míleata, mar an cliseadh Ghleann Molúra ar an 25ú lá de Mhí Lúnasa i 1580 nuair a chuaigh an Tiarna Grey lena cuid saighdiúraí in aghaidh Fiach mac Aodha Ó Broin agus Viscount Baltinglass i sléibhte Chill Mhantáin. I 1584, bhí Bagenal ina choirnéal an garastúin i gCarraig Fhearghais nuair a tháinig 1,300 Albanach fé smacht Somhairle Buí Mac Domhnaill ar Oileán Reachlainn. D’ionsaigh Bagenal iad ach do dhein na hAlbanaigh ruaig air i nGleann Arma agus bhí air tarraingt siar.

I mBealtaine 1586, cuireadh Bagenal óna athair chun an chúirte tuairisc a thabhairt dóibh. Bhí sé ag iarraidh slí  Aodh Ó Néill a lagaigh, níos mó cumhacht don mharascal, agus Uachtarán Uladh a bheith ann. D’fhill sé go hÉireann i Méan Fomhair 1587 ionadaíocht a dhéanamh ar son a athar. Chuaigh sé i gcomharbacht ar a athair mar mharascal arm na hÉireann agus mar phríomhcheannasaí na hUladh i Mí Samhna 1590. D’iarr Ó Néill deirfiúr Bagenal a phósadh. Níor ghlac sé leis, ach d’éalaigh siad in aon chor.

I Mí Bealtaine 1595, agus é i gceannas fórsaí Shasana i Muineachán, d’ionsaigh Ó Néill fórsaí Bagenal agus ba air tarraingt siar go hIúr Cinn Trá. Fuair Banegal bás ag troid in aghaidh fórsaí Uí Néill i gCath Bhéal an Átha Buí.

## Teaglach
Phós sé Eleanor Savage, iníon Sir John Savage agus Elizabeth Manners, iníon Thomas Manners. Bhí triúr mac agus seisear iníonacha acu.
 
## Tagairtí

*
Folklore (albam Taylor Swift)

Is é **Folklore** (stílithe i gcás gach litreacha beaga) an t-ochtú halbam stiúideo leis an amhránaí is cumadóir Meiriceánach Taylor Swift. Albam iontasach a bhí ann, a eisíodh ar 24 Iúil 2020.

Fuair an t-albam moladh forleathan ó na criticeoirí. Bhuaigh sé Albam na Bliana ag an 63ú Gradaim Grammy Bliantúla, rud a fhágann gurb í Swift an chéad bhean sa stair a bhuaigh an onóir trí huaire, tar éis di buaite a fháil do Fearless (2008) agus 1989 (2014). Phléigh sí *folklore* agus rinne sí é beo sa chlár faisnéise ceolchoirme Disney+ *Folklore: The Long Pond Studio Sessions*, a craoladh den chéad uair ar 25 Samhain 2020, agus d’eisigh sí taifead seicheamhach *Folklore, [[Evermore (albam Taylor Swift)|Evermore]]* (2020), coicís ina dhiaidh sin. Luann roinnt ealaíontóirí an t-albam *Folklore* mar fhoinse inspioráide. Agus an t-uaigneas i bhfeidhm uirthi le linn coraintín, déanann Swift iniúchadh ar théamaí éalaithe, comhbhá, cumha agus rómánsachas san albam, ag baint úsáide as sraith carachtair, inste ficseanúla, agus stuanna scéalta, i gcodarsnacht le ton dírbheathaisnéiseach a cuid tionscadal roimhe seo. 

Is iad na hamhrán is coitianta ón albam seo ná 'Cardigan', 'August', 'Mirrorball', 'Exile', 'Betty' agus 'The 1' Nuair a eisíodh é, bhris Béaloideas an taifead don lá oscailte is mó ar Spotify d'albam le gníomh baineann.Shroich trí cinn dá rianta, "Cardigan", "The 1", agus "Exile" le Bon Iver, an 10 barr ar chairteacha ceoil in ocht dtír, agus ba é an chéad cheann an séú singil uimhir a haon Swift ar Billboard Hot 100 na Stát Aontaithe. Is é stíl an albam den cuid is mó ná Pop.
mion|Folklore ag an Eras Tour

## Tagairtí

Catagóir:Albaim Taylor Swift
Linger (amhrán)

Is amhrán é " **Linger** " le banna rac malartach Éireannach The Cranberries óna gcéad albam stiúideo, *Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?* (1993). Comhdhéanta ag baill an bhanna Dolores O'Riordan agus Noel Hogan, agus léirithe ag Stephen Street, eisíodh "Linger" den chéad uair mar an dara singil ón albam ar 15 Feabhra 1993 ag Island Records . Atheisíodh é arís an 31 Eanáir 1994. 

Ba é "Linger", a bhfuil socrú fuaimiúil aige ina bhfuil rannán teaghrán, an chéad bhua ag an bhanna, ag buaicphointe ag uimhir 3 in Éirinn, ag uimhir 8 sna Stáit Aontaithe,  agus ag uimhir 14 sa Ríocht Aontaithe. D’fhan an singil ar an US  Hot 100 ar feadh 24 seachtain. 

Fuair "Linger" rothlú troime ar MTV i rith bhliain 1993. 

* **UK 7-inch and cassette single**
# "Linger" (album version) – 4:33
# "Reason" – 2:01

* **UK 12-inch and CD single**
# "Linger" (single version) – 4:33
# "Reason" – 2:01
# "How" (Radical mix) – 2:56

* **US and Canadian CD single**
# "Linger" – 4:34
# "Liar" – 2:21
# "Them" – 3:44
# "Reason" – 2:01

* **US cassette single**
# "Linger" – 4:34
# "How" – 2:51

* **UK 7-inch and cassette single (1994)**
# "Linger"
# "Pretty"

* **UK 10-inch EP (1994)**
:A1. "Linger" (live at The Record Plant, Hollywood)
:A2. "I Still Do" (live at The Record Plant, Hollywood)
:B1. "Waltzing Back" (live at The Record Plant, Hollywood)
:B2. "Pretty" (live at The Record Plant, Hollywood)

* **UK CD single (1994)**
# "Linger" (LP version) – 4:33
# "Pretty" – 2:16
# "Waltzing Back" (live at The Record Plant, Hollywood) – 4:01
# "Pretty" (live at The Record Plant, Hollywood) – 2:11

### Weekly charts

### Year-end charts

Catagóir:The Cranberries

Catagóir:Amhráin Béarla
Reputation (albam Taylor Swift)

Is é **Reputation** an séú albam stiúideo leis an amhránaí-scríbhneoir Meiriceánach Taylor Swift. Eisíodh é ar 10 Samhain, 2017, agus ba é a halbam deireanach faoi Big Machine Records.

mion
Ceapadh Swift an t-albam le linn di féin a bheith scoite amach ó thaispeántais phoiblí mar thoradh ar an ngrinnscrúdú tablóideach rampant ar a saol príobháideach agus ar a pearsa iomráiteach tar éis a cúigiú halbam stiúideo, 1989 (2014).

Agus í spreagtha ag an tsraith fantaisíochta Game of Thrones, roinn sí scóip lyrical an albaim ina dhá cheann: baineann ceann amháin leis na míbhuntáistí a bhaineann leis an gclú agus leis an bhfearg dá bharr, agus an ceann eile faoin ngrá i measc na suaitheadha. D’oibrigh sí go príomha le Jack Antonoff, Max Martin, agus Shellback chun Reputation, taifead electropop agus R&B a tháirgeadh le táirgeadh leictreonach trom comhdhéanta de mheaisíní druma ríomhchláraithe, sintéiseoirí pulsating, gutha láimhsithe, agus tionchair seánraí uirbeacha mar hip hop, gaiste, agus EDM.

**Liosta Traiceanna**
				

## Tagairtí

Catagóir:Albaim Taylor Swift
Stoirm Daniel

Bhuail **Stoirm Daniel** an Mheánmhuir  ar 4 Meán Fómhair 2023. Buaileadh an Ghréig, an Bhulgáir, an Tuirc, Málta agus an Iodáil.  Ach tharla an scrios is measa sa Libia ar 10 Meán Fómhair de thoradh titim throm báistí. Bhí an fhearthainn ar scála nach bhfacthas riamh cheana. Réabadh dambaí agus bhuail tuilte móra an chathair Derna. 

Fuair breis is 15.000 duine bás sa Libia, is cosúil agus b'fhéidir i bhfad níos mó. 
[clé|mion|[Fearthainn sa Ghréig]]

clé|mion
clé|mion|An chathair Derna... damba amháin ar chlé
clé|mion|Scriosadh Derna

### Libia
Tar éis lascadh a thabhairt don Ghréig ar 4-6 Meán Fómhair, tháinig Stoirm Daniel ag réabadh anoir ón Meánmhuir ar 10 Meán Fómhair. Bhí an chathair Derna, calafort in oirthear na tíre, mar a bheadh sí buailte ag súnámaí.   Bhí cuid mhór de Derna, mar a bhfuil 100,000 duine ina gcónaí, faoi uisce ó thit dhá dhamba agus ceithre dhroichead ann. Chuaigh aibhneacha sa cheantar thar a mbruacha de bharr na díle báistí. Bhí an ceathrú cuid de Derna faoi uisce agus ceantair iomlána scuabtha ar shiúl sna tuilte. Rinneadh tithe a leagan agus a scuabadh chun bealaigh. Tharla sciorradh láibe de dheasca na díle báistí. Bhí feithiclí caite chuile áit, tithe faoi uisce, crainnte leagtha, srl.  

Ar na cathracha eile is measa a bhuail an stoirm, bhí Benghazi, Soussa agus Al-Marj.  Bhí ceantair iomlána faoi uisce sna cathracha seo chomh maith.   

#### Cúlra
D'imigh an tír le hainrialtacht sa bhliain 2011. Agus bhí an ainriail i réim sa tír fós nuair a bhuail Stoirm Daniel. Bhí an Libia scoilte ina dhá leath ag an am, Bhí an taobh thoir (ina bhfuil Derna) faoi riail éagsúil pholaitiúil ó iarthar na tíre, réigiún a bhfuil Tripilí agus an rialtas "oifigiúil". Tá stádas idirnáisiúnta ag an Rialtas thiar i Tripilí. Cé nach bhfuil aon smacht ag an rialtas seo ar an taobh thoir, bhí ábhar fóirithinte seolta acu go Derna.   

## Féach freisin

* Tuilte
* Cóir aeráide

## Tagairtí

Catagóir:An Libia
Catagóir:Tuilte
Catagóir:Athrú aeráide san Afraic
Catagóir:Stoirmeacha
Catagóir:Aimsir na bliana 2023
Catagóir:Athrú aeráide san Eoraip
Clément Marot

Rugadh **Clément Marot** timpeall na bliana 1496 agus cailleadh é in 1544. Aithnítear é ar dhuine de na filí ba mhó de chuid athbheochan na Fraincise. Bhain sé úsáid as foirmeacha agus íomhánna ó fhilíocht na Laidine.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1544
Catagóir:Daoine a rugadh i 1495
Catagóir:Filí Francacha
Léiritheoir ceoil

I measc rólanna an léiritheora tá bailiú smaointe, ceol a chumadh, ceoltóirí seisiúin a roghnú, athruithe ar shocruithe amhrán a mholadh, taibheoirí a oiliúint, seisiúin a rialú, maoirsiú a dhéanamh ar an meascadh fuaime, agus, i gcásanna áirithe, maoirsiú a dhéanamh ar an gcluastuiscint.

## Tagairtí

Catagóir:Gairmeacha
Luasteorainn

mion|Comhartha "Crios Mall", a úsáidtear ag bealach isteach na n-eastát tithíochta
Cuirtear **luasteorainn**, nó teorannú dlí ar luas feithiclí, i bhfeidhm timpeall an domhain, ar mhaithe le cúrsaí sábháilteachta ar na bóithre agus i limistéir dlúthdhaonra, srl. Tugtar taighde le fios go laghdaítear an líon timpistí, go háirithe timpistí marfacha, nuair a laghdaítear luasteorainn. 

Cuirtear luasteorainneacha in iúl go minic trí chomharthaí bóthair sainiúla a léiríonn an teorainn i ngach ceantar.

## Forfheidhmiú an dlí
Tá an fórsa póilíneachta freagrach, de ghnáth, as reachtaíocht um thrácht ar bhóithre a fhorfheidhmiú lena chinntiú go gcomhlíonann saoránaigh na luasteorainneacha. Ciallaíonn sé seo go bhfuil na póilíní freagrach as cionta luais a bhrath agus as imeachtaí a thionscnamh trí phionóis sheasta a eisiúint do thiománaithe a sháraíonn luasteorainneacha.

Tá ceamaraí sábháilteachta ar bhóithre ó am go ham, go háirithe ar na bóithre a bhfuil stair imbhuailtí atá bainteach le luas. IN Éirinn, feidhmíonn na ceamaraí "GoSafe" ó veaineanna atá marcáilte le hábhar frithchaiteach ard-infheictheachta agus tá siombail cheamara sábháilteachta ar taispeáint acu.

## In Éirinn
Tomhaistear faid bóithre agus luasteorainneacha in Éirinn i gciliméadar. Tá cúig chineál luasteorainneacha  i bhfeidhm in Éirinn;  in 2023, bhí luasteorainn 120 ciliméadar san uair ar mhótarbhealaí agus 50 ciliméadar ciliméadar sna ceantair uirbeacha.

Sa bhliain 2023, bhí rialtas na hÉireann ag smaoineamh ar luasteorainn ar bhóithre a ísliú chun an líon daoine a mharaítear i dtionóiscí bóthair a laghdú.  Dúirt príomhfheidhmeannach an Údaráis um Shábháilteacht ar Bhóithre ag an am go raibh "eipidéim luais" ar siúl i bPoblacht na hÉireann, agus gur chóir do gach duine a bheith ag tiomáint ní ba mhoille.

Ar an 8 Feabhra 2025, bhí an luasteorainn ar go leor bóithre tuaithe áitiúla laghdaithe ó 80 ciliméadar san uair go 60 ciliméadar san uair.

## Féach freisin

* Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre
* Sábháilteacht ar bhóithre
* Beart moillithe tráchta
* Mótarbhealach

## Tagairtí

Catagóir:Sábháilteacht phoiblí
Catagóir:Taisteal
Catagóir:Rialacha
Catagóir:Iompar
Catagóir:Sábháilteacht ar bhóithre
Catagóir:Sábháilteacht ar bhóithre in Éirinn
Atalas I

Ba é **Attalus I** (), sloinne ***Soter*** (, "Slánaitheoir"; 269-197 RC) rialtóir na cathrach (Sean-Ghréigis: πόλεις, *pólis*) Gréagaí Iónaí Péargamas (Bergama, sa Tuirc sa lá atá inniu ann) agus an ríocht a bhfuil an t-ainm céanna air, ó 241 RC go 197 RC. Mac uchtaithe an Rí Eomanaes I ab ea é, ar éirigh leis teacht i gcomharbacht air, agus ba é an chéad duine é de ríshliocht Atalas a ghlac leis an teideal rí, am éigin timpeall 240 -235 RC. Mac le hAtalas agus a bhean Aintíochais ab ea é.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 269 RC
Catagóir:Básanna i 197 RC
Catagóir:Fir
Catagóir:Ríthe Áiseacha
Björn Höcke

Is polaiteoir Gearmánach é **Björn Höcke** (rugadh 1 Aibreán 1972) agus ball de *Alternative für Deutschland* (*AfD*). In éineacht le Andreas Kalbitz, bhí Höcke ina cheannaire ar **' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: ''An Sciathán''), faicsean de chuid an AfD, agus d'fhógair [[Verfassungsschutz|Oifig Chónaidhme Rialtas na Gearmáine um Chosaint an Bhunreachta]] gur antoiscigh den eite dheas iad.  

== Luathshaol agus oideachas ==
Rugadh Björn Höcke i Lünen, Westfalen. Bhí a sheantuismitheoirí i measc na nGearmánach díbeartha ón b[[An Phrúis|Prúis]] Thoir. Ghnóthaigh sé a ''Abitur'' ag an  Rhein-Wied-Gymnasium, Neuwied, sa bhliain 1991.

Iarmhúinteoir staire is ea Höcke, agus é ag múineadh i Scoil Rhenanus, scoil chuimsitheach in  mBad Sooden-Allendorf.

== Gairm pholaitiúil ==
[[Íomhá:2020-02-05_Thüringer_Landtag,_Wahl_des_Ministerpräsidenten_1X7A6908_by_Stepro.jpg|alt=|clé|mion| Tréaslaíonn Björn Höcke Thomas Kemmerich tar éis gur toghadh é, le linn ghéarchéim rialtais Thuringian 2020]]
Bhí Höcke ina bhall gearr-ama den Junge Union .

Mar dhuine de bhunaitheoirí AfD Thuringia, rinneadh é ina Bhall de Thüringer Landtag, an comhthionól stáit de chuid [[Thüringen|Thuringia]] sa Ghearmáin, le linn Thoghcháin Stáit Thuringian 2014 . Is urlabhraí é Höcke de  ghrúpa parlaiminte an AfD agus  an Thuringia Landesverband ( [[An Ghaeilge|Gaeilge]]: Cumann Réigiúnach ) dá pháirtí.  Deirtear go bhfuil sé mar chuid de "sciathán coimeádach náisiúnta" an AfD.  Tugtar Der Flügel  ar a fhaicsean den AfD  agus aithníonn 40 faoin gcéad de bhaill an pháirtí AfD go bhful baint acu leis. 

I mí Mheán Fómhair 2019, bhagair Höcke "iarmhairtí ollmhóra" d'iriseoir de chuid an ZDF ( ''Zweites Deutsches Fernsehen'') a dhiúltaigh agallamh a atosú tar éis sraith ceisteanna deacra agus tar éis dó a fhiafraí de chomhaltaí eile an pháirtí cé acu a tógadh sleachta éagsúla óna leabhar nó as ''[[Mein Kampf]]'' . 

Le linn toghchán stáit Thuringian 2019, mhéadaigh an AfD faoi cheannaireacht Höcke a sciar vótaí faoi cheannaireacht Höcke a dhúbailt go 23%, ag sárú an fhreasúra, **Die Christlich Demokratische Union*<nowiki/>'  (CDU), atá anois sa dara háit.

I mí na Samhna 2021, cuireadh ar ceal díolúine parlaiminte Höcke i Thüringer Landtag. Cuireadh ina leith gur chuir sé deireadh le hóráid i mí na Bealtaine le frása a d’úsáid an SA (*Die Sturmabteilung*) a bhfuil a úsáid mídhleathach faoin reachtaíocht. Ba é an frása ná  "*Alles für Deutschland''“. I Meitheamh 2023 cúisíodh Höcke. 
## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Chris Minns

Is polaiteoir Astrálach é **Christopher John Minns** (rugadh 17 Meán Fómhair 1979) atá ag feidhmiú mar an 47ú agus an ceannaire rialtais reatha de New South Wales ón 28 Márta 2023. Tá sé ina cheannaire ar bhrainse New South Wales de Pháirtí Lucht Oibre na hAstráile ó mhí an Mheithimh 2021 agus ina Chomhalta den Thionól Reachtach New South Wales. don rannán Kogarah ó 2015. Roimhe sin bhí sé ina leas-mhéara ar Hurstville ó 2007 go 2008. 

Toghadh Minns den chéad uair i dtoghchán stáit New South Wales 2015, agus toghadh é gan cur ina choinne mar cheannaire ar Pháirtí an Lucht Oibre i dtoghchán ceannaireachta Meitheamh 2021, tar éis do Jodi McKay éirí as. Bhí sé i gceannas ar an bpáirtí i dtoghchán stáit 2023 .

## Luathshaol agus saol pearsanta
Mac le príomhoide scoile, tógadh Minns i réigiún St George i Sydney i mbruachbhaile Penshurst .  Rinne sé staidéar i gColáiste na Muireach i Kogarah.  Tá céim bhaitsiléara aige ó Ollscoil Shasana Nua in Armidale agus d’fhreastail sé ar Ollscoil Princeton sna Stáit Aontaithe áit ar bronnadh Máistreacht i mBeartas Poiblí air (2012–13).

Tá Minns pósta agus tá triúr mac aige lena bhean Anna. Nuair a d’fhill sé ó Phrinceton, agus a bhean ag saothrú a deiseanna gnó féin, bhí Minns ina chúramóir dá chlann mhac sular ainmníodh don pharlaimint é. 

D’oibrigh Minns roimhe seo san earnáil charthanachta do charthanas meabhairshláinte óige, mar chomhraiceoir dóiteáin, mar chomhairleoir i rialtas NSW, agus mar rúnaí cúnta ar Pháirtí an Lucht Oibre NSW.

Chuaigh sé isteach i bPáirtí Lucht Oibre na hAstráile i 1998 nuair a bhí sé 18 mbliana d’aois  agus toghadh é mar bhall do Kogarah sa bhliain 2015 .

Tá Minns ina thacadóir don chlub NRL na Canterbury-Bankstown Bulldogs .

## Gairm pholaitiúil
Toghadh Minns chun oifige den chéad uair in 2004 mar chomhairleoir i bPenshurst Ward ar Chomhairle Cathrach Hurstville, agus toghadh é ar feadh téarma mar leas-mhéara i 2007–2008; d'fhág sé an chomhairle i dtoghchán 2008 tar éis dó téarma amháin a chur isteach. D'oibrigh sé freisin ar fhoireann Carl Scully agus John Robertson .

### Scáth-Aire
I mí an Mhárta 2016, de bharr athraithe ar an scáth-aireacht tar éis do Linda Burney éirí as, ceapadh Minns ina Scáth-Aire Uisce, in ionad Mick Veitch .

Tar éis do Luke Foley éirí as a phost mar cheannaire NSW Labor agus ceannaire freasúra an NSW, d'ainmnigh Minns do na róil. An 10 Samhain 2018 chaill Minns an toghchán ceannaireachta do Michael Daley, 33 vóta in aghaidh 12.  Tar éis toghchán stáit 2019 chaill Minns an toghchán ceannaireachta do Jodi McKay ar vóta comhcheangailte caucus agus ballraíocht páirtí de 60.5% go 39.5%. Ceapadh é chuig na cúraimí iompair agus ceartúcháin sa scáth-chomh-aireachta .

### Dúshlán ceannaireachta 2021
## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Polaiteoirí Astrálacha
Breacleanúnach

Sa mhatamaitic, is éard is **feidhm bhreacleanúnach** (ar a dtugtar **feidhm hibrideach** freisin) ann ná feidhm a shainmhínítear le fofheidhmeanna iomadúla, áit a mbaineann gach fofheidhm le heatramh difriúil san fhearann  I ndáiríre, is bealach é an sainmhíniú breacleanúnach chun feidhm a chur in iúl, seachas tréith den fheidhm féin.

Is coincheap ar leith, ach gaolmhar, atá in breacleanúnach airíchoinneála le haghaidh feidhme, a úsáidtear nuair is féidir an fearann a roinnt ina n-eatraimh ar a bhfuil an t-airí ann. Murab ionann agus an nóisean thuas luaite, is airí de chuid na feidhme féin é seo i ndáiríre. Léirítear feidhm bhreacleanúnach (atá leanúnach freisin) mar shampla. 

## Tagairtí
Catagóir:Feidhmeanna agus mapáilí
Amlíne stair na timpeallachta domhanda

[mion|[Harmagadón le Nicholas Roerich, 1936]]
mion|Teocht domhanda - 1850 go 2020 (foinse: Met Office de chuid na R-A)
Liostaítear san alt seo; **'Amlíne stair na timpeallachta domhanda**, imeachtaí sa timpeallacht sheachtrach, a raibh tionchar acu ar imeachtaí i stair an duine, agus mar a chuir agus mar a chuireann sé isteach fós ar chúrsaí maireachtála daoine.  Is léir inniu go bhfuil an bonn á bhaint ón dul chun cinn ag léirscrios na timpeallachta
Maidir le stair thionchar an chine dhaonna ar an gcomhshaol, agus dearcadh an chine dhaonna ar an tionchar seo, féach ar 'Stair na hAeráide' agus 'Athruithe aeráide thar na linnte'.

### Dátaí agus imeachtaí
1800idí: an Réabhlóid Thionsclaíoch

1804: Daonra an domhain - 1 billiún 

1927: Daonra an domhain - 2 billiún 

1960: Daonra an domhain - 3 billiún 

1974: Daonra an domhain - 4 billiún 

1987: Daonra an domhain - 5 billiún 

1999: Daonra an domhain - 6 billiún 

2011: Daonra an domhain - 7 billiún 

15 Samhain 2022: Daonra an domhain - 8 billiún

M.F. 2023 : Taifeadadh an cioclón ba mharfaí riamh sa Mheánmhuir, Stoirm Daniel. Cailleadh b'fhéidir 20,000 duine  sa Libia sna tuilte. 

2037 ?: Daonra an domhain - 9 billiún?

## Féach freisin

* Athrú aeráide, Athruithe aeráide thar na linnte, Stair na haeráide ....

## Tagairtí

Catagóir:Timpeallacht
Catagóir:Stair
Catagóir:Athrú aeráide
Catagóir:Téamh domhanda
Catagóir:Amlínte
Catagóir:Harmagadón
Solenopsis invicta

Is speiceas seangán atá dúchasach do Mheiriceá Theas é ***Solenopsis invicta,*** ar a dtugtar **an  seangán dóiteach dearg**. Ball den ghéineas *Solenopsis* san fhofhine Myrmicinae, chuir an feithideolaí Eilvéiseach Felix Santschi síos air mar athraitheach de *S. saevissima* sa bhliain 1916. Tugadh an t‑ainm speiceasach reatha *invicta*  don seangán i 1972, mar speiceas ar leith. Mar sin féin, bhí an t-athraitheach agus an speiceas  mar an gcéanna, agus caomhnaíodh an t-ainm mar gheall ar a úsáid leathan. Cé gur de bhunadh Mheiriceá Theas é, tá an seangán dóiteach dearg allmhairithe tugtha isteach de thaisme san Astráil, sa Nua - Shéalainn, i roinnt tíortha na hÁise agus sa Mhuir Chairib, san Eoraip agus sna Stáit Aontaithe. 

Tá an seangán dóiteach dearg allmhairithe polamorfach, mar tá na hoibrithe le feiceáil i cruthanna agus méideanna éagsúla. Tá dathanna an tseangáin dearg agus scothbhuí le gastar donn nó dubh, ach tá fireannaigh go hiomlán dubh. Bíonn seangáin dhóiteacha dhearga ceannasach i gceantair athraithe  agus maireann siad i raon leathan gnáthóg. Is féidir iad a fháil i bhforaoisí báistí, i gceantair chorraithe, i bhfásaigh, i bhféarthailte, taobh le bóithre agus le foirgnimh, agus i dtrealamh leictreach. Cruthaíonn coilíneachtaí mullóga móra a tógadh as ithir, gan aon bhealaí isteach infheicthe, toisc go dtógtar tolláin sealgaireachta agus go dtagann oibrithe amach i bhfad ón nead.
## Naisc sheachtracha
*Coilíneachtaí na seangán dóiteach dearg faighte san Iodáil agus a d'fhéadfadh scaipeadh ar fud na hEorpa, a deir staidéar (I mBéarla)
## Tagairtí
Catagóir:Solenopsis (seangán)
Catagóir:Hymenoptera na hÁise
Catagóir:Hymenoptera na hAstráile
Catagóir:Hymenoptera Mheiriceá Thuaidh
Catagóir:Hymenoptera Mheiriceá Theas
Catagóir:Feithidí le cur síos orthu in 1916
Catagóir:Feithidí le cur síos orthu i 1972
Catagóir:Scroblachóirí
Michelle Lujan Grisham

Dlíodóir agus polaiteoir Meiriceánach is ea **Michelle Lynn Lujan Grisham** ( a rugadh 24 Deireadh Fómhair, 1959) iatá ag obair ó 2019 mar an 32ú gobharnóir ar Nua-Mheicsiceo.  Ina ball den Pháirtí Daonlathach, d'oibrigh Lujan Grisham roimhe sin mar ionadaí SAM don 1ú toghlach comhdhála i Nua-Mheicsiceo ó 2013 go 2019.

## Luathshaol agus oideachas
Rugadh Michelle Lujan i Los Alamos, Nua-Mheicsiceo, agus d'fhás sí aníos i Santa Fe. Chleachtaigh a hathair, Llewellyn Eugene "Buddy" Lujan,  an fhiaclóireacht sna hochtóidí go dtí go bhfuair sé bás i Márta 2011. Cúramaí baile as Indiana ó dhúchas ab ea a máthair, Sonja Lee (née Jackson),  a fuair bás sa bhliain 2022. Diagnóisíodh go raibh meall inchinne ar a deirfiúr Kimberly nuair a bhí sí dhá bhliain d'aois agus fuair sí bás nuair a shroich sí 21 bliain d'aois. 

## Gairmréim pholaitiúil luath
arD’oibrigh Lujan Grisham mar stiúrthóir ar Roinn Aosaithe agus Seirbhísí Fadtéarmacha Nua-Mheicsiceo faoi Bruce King, Gary Johnson, agus Bill Richardson . Le linn thréimhse Richardson, ardaíodh an post go leibhéal na comh-aireachta stáit. Sa bhliain 2004, d'ainmnigh sé Lujan Grisham mar Rúnaí Sláinte Nua-Mheicsiceo agus bhí sí sa phost go dtí 2007. 

Toghadh Lujan Grisham ina dhiaidh sin ar Choimisiún Contae Bernalillo, ag obair ann ó 2010 go 2012. 

## Teach na nIonadaithe SAM

### Toghcháin

#### 2008
D’éirigh Lujan Grisham as a post mar Rúnaí Sláinte, ag seasamh sa toghchán do Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe i 2008, ach chaill sí sa toghchán tosaigh Daonlathach don iarrthóir Martin Heinrich, a bhuaigh le 44% den vóta. Tháinig Rúnaí Stáit Nua-Mheicsiceo, Rebecca Vigil-Giron sa dara háit le 25% agus Lujan Grisham sa tríú háit le 24%.

#### 2012
Lorg Lujan Grisham ainmniúchán an pháirtí Dhaonlathaigh don Teach arís in 2012 tar éis do Heinrich cinneadh a dhéanamh rith do Sheanad na Stát Aontaithe . Bhuaigh sí an t-ainmniúchán, ag sárú Marty Chavez agus Eric Griego . Bhuaigh sí ar Janice Arnold-Jones, iarbhall de Theach Ionadaithe Nua-Mheicsiceo, in olltoghchán na Samhna,  59%–41%.

#### 2014
Bhuaigh Lujan Grisham ar an bPoblachtánach Mike Frese i dtoghcháin 2014, 59% go 41%.

## Naisc sheavhtracha
*New Mexico officials call for governor’s impeachment after firearms restriction
## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1959
Droseraceae

Fine de phlandaí bláthanna feoiliteacha is ea **Droseraceae**, ar a dtugtar  **drúchtín** freisin. Tá sé comhdhéanta de thart ar 180 speiceas i dtrí ghéineas ar marthain. Faightear ionadaithe na nDroseraceae ar gach mór-roinn seachas Antartaice.

## Cur síos
Is plandaí luibheacha feoiliteacha  iad Droseraceae a d'fhéadfadh a bheith ina bplandaí bliantúla nó ilbhliantúla. Tá a gcuid duilleoga malartach agus osclaíonn siad amach sa chaoi is go mbíonn an dromchla uachtarach (onn-aiseach ) ag gathú amach  de réir a chéile ó shuíomh  corntha nó cuachta. Bíonn dromchla duille amháin ar a laghad ina bhfuil ribí le faireoga táirgthe gumalachta  ag an rinn. Bíonn a gcuid bláthanna déghnéasach, de ghnáth le trí chairpéal agus cúig seipéal, peitil agus staimín.  Tá a gcuid grán pailine triphóireach nó ilphórach agus scaoiltear i dteitrid iad. In ainneoin gur feoiliteoirí iad, pailníonn feithidí a gcuid bláthanna, atá bán go corcra de ghnáth agus a fhilleann suas san oíche. Táirgeann siad síolta beaga atá scaipthe ag gaoth agus uisce. 

## Tacsanomaíocht
Rinne Richard Anthony Salisbury cur síos ar an bhfine Droseraceae sa bhliain 1808. Is é *Drosera* L. an cineál tacsanomaíoch.
Tá trí ghéineas sa fhine:
**[[Aldrovanda]]* L.
**[[Dionaea]]* J.Ellis
**[[Drosera]]* L.

## Tagairtí


Catagóir:Finte Caryophyllales
Crith talún Marrakesh–Safi, 2023

Ar 8 Meán Fómhar 2023 ag 23:11 ag am na háite, tharla crith talún measartha mór  i Maracó, 70 ciliméadar siar ó dheas ó Marrakesh. Cailleadh b'fhéidir 3,000 duine.  Ní raibh an turraing *ach* ar mhéid 6.9, ar a dtugtar 'foréigneach' ar scála déine Mercalli, ach ní raibh sí ródhomhain.

Ba é an crith talún ba láidre a taifeadadh sa tír ó bhí 1960 ann (scriosadh Agadir san eachtra sin). Tharla crith talún ollmhór eile i Maracó sa bhliain 2004.

## Féach freisin

* Crith talún Gaziantep, An Tuirc, 2023

## Tagairtí

Catagóir:2023
Catagóir:Marrakesh
Catagóir:Creathanna talún
Catagóir:Maracó
Airat Ichmouratov

Is cumadóir, stiúrthóir agus clairinéadóir Rúiseach agus Ceanadach é **Airat Rafailovich Ichmouratov**  (; rugadh 28 Meitheamh, 1973 i Kazan, an tAontas Sóivéadach). Seinneann sé an clairinéad sa ghrúpa klezmer "Kleztory" atá bunaithe i Montreal agus ollamh is ea é in Ollscoil Laval i Québec, Ceanada. 

### Dioscliosta

* Klezmer music, Kleztory (2002)
* Barber, Copland, Britten, Bruch, Kazan Chamber Orchestra La Primavera, Ak Bars (2002)
* Klezmer, Kleztory, Yuli Turovsky & I Musici de Montreal Chamber Orchestra, Chandos Records (2004)
* Nomade, Kleztory, Opus Award winner 2007, Amerix (2007)
* Shostakovich,Weinberg,Ichmouratov, I Musici de Montreal Chamber Orchestra, Analekta (2008)
* Symphonique, Le Vent du Nord et Quebec Symphony Orchestra, CBC (2010)
* Carte Postale, Alcan Quartet, ATMA Classique (2011)
* Beethoven, Violin Concerto (cadenzas by Ichmouratov), Symphony No. 7, Alexandre Da Costa, Taipei Symphony Orchestra, Warner Classics (2013)
* Arrival, Kleztory, Amerix (2014)
* Tales from the Dinarides, Michael Bridge, Guillaume Tardif, Kornel Wolak, Wirth Institute (2017)
* Klezmer Dreams, Andre Moisan, Jean Saulnier agus Molinari Quartet, ATMA Classique (2017)
* Nigun, Kleztory, Amerix (2017)
* Melodies of Nations, Romic – Moynihan Duo, Hedone Records (2017)
* Letter From an Unknown Woman, Three Romances for Viola, Concerto Grosso No. 1 – Belarusian State Chamber Orchestra, Evgeny Bushkov – Chandos (2019)
* Youth' Overture, Maslenitsa Overture, Symphony, Op.55 'On the Ruins of an Ancient Fort' – Orchestre de la Francophonie, Jean-Philippe Tremblay – Chandos (2020)
* Momentum, Kleztory - Chandos (2020)
* Julia MacLaine, Preludes - Analekta (2022)
* Ichmouratov: Viola Concerto No.1 / Piano Concerto – London Symphony Orchestra, Airat Ichmouratov conductor – Chandos (2023)

### Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Láithreán gréasáin oifigiúil
* Kleztory grúpa klezmer
* Ionad Ceoil Cheanada

Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Acadóirí
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Cumadóirí Rúiseacha
Catagóir:Daoine Sóivéadach
Catagóir:Fir
Col cailliúna

Is coincheap síceolaíoch agus eacnamaíoch é **col cailliúna**  a thagraíonn don chaoi a ndéantar torthaí a léirmhíniú mar ghnóthachain agus caillteanais i gcás ina bhfuil caillteanais faoi réir níos mó íogaireachta i bhfreagraí daoine i gcomparáid le gnóthachain choibhéiseacha a fuarthas.   Tá sé molta ag Kahneman agus Tversky (1992) gur féidir le caillteanais a bheith dhá uair chomh cumhachtach, go síceolaíoch, ná gnóthachain.  Nuair a shainmhínítear iad i dtéarmaí cruth na feidhme áirgiúlachta mar atá i dTeoiric na Dóchúlachta Cearnaí (TDC), tá áirgiúlacht níos géire ag caillteanais ná gnóthachain, bíonn siad dá bhrí sin níos "pianmhaire" ná an sásamh ó ghnóthachan inchomparáide  mar a thaispeántar i bhFíor 1. Ba iad Amos Tversky agus Daniel Kahneman  a mhol col cailliúna ar dtús mar chreat tábhachtach do Theoiric na Dóchúlachta  - anailís ar chinneadh faoi riosca.

Is iad an maoiniú agus an t-árachas na foréimsí eacnamaíocha leis na feidhmeanna is gníomhaí. 
## Tagairtí
Catagóir:Laofachtí cognaíochta
Catagóir:Teoiric an tomhaltóra
Catagóir:Teoiric na Chinnidh
Catagóir:Teoiric na Dóchúlachta
Abhainn Darling

Is í an **Darling** an dara nó an tríú abhainn is faide san Astráil. Tá sí 1,472 km ar fad.  Buaileann sí leis an Murray chun an Murray-Darling a dhéanamh. 

clé|mion

### Tíreolaíocht
Tagann na haibhneacha Murray agus Darling  le chéile in aice le Wentworth. 

### Stair
Taiscéalaí Briotanach ba ea **[[Charles Sturt]]** (1795-1869). Bhí sé ina cheannaire ar 3 aistear tábhachtach (1828-1845) a tháinig ar Abhainn Darling (1828) is íochtar Abhainn Murray (1830). 

### Nádúr
Tá an bonnán le fáil in oirdheisceart na mór-roinne, agus an chuid is mó de na taifid ag teacht ó Abhantrach na Murray-Darling.

## Féach freisin

* Abhantrach na Murray-Darling
* Charles Sturt
* Abhainn Murray

## Tagairtí

Catagóir:Aibhneacha na hAstráile
Catagóir:Aibhneacha
Lily Agg

Is imreoir sacar í **Lily Agg**.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Imreoirí sacair Shasana
Catagóir:Mná
Stair na hAeráide

Tá **stair na haeráide** marcáilte ag uainíocht an téimh agus an oighriúcháin ar a chéile a dhéanann poncaíocht ar athruithe aeráide leantacha.
Catagóir:Aeráid
1989 (albam Taylor Swift)

Is é **1989** an cúigiú halbam stiúideo leis an amhránaí is cumadóir Meiriceánach Taylor Swift, arna eisiúint ar 27 Deireadh Fómhair 2014 ag Big Machine Records. Spreagtha ag synth-pop na 1980í, cheap Swift 1989 chun a cuid ealaíne a athchalabrú go pop tar éis do léirmheastóirí a stádas mar cheoltóir tíre a dhíospóid nuair a d’eisigh sí a ceathrú halbam stiúideo, an tras-seánra Red (2012), chuig raidió tíre. Chuir sí teideal ar 1989 tar éis bliana a breithe mar léiriú ar athbhreith ealaíonta siombalach agus liostáil sí Max Martin, a léirigh rianta pop leictreonach Red, mar léiritheoir comhfheidhmiúcháin.

Thaifead Swift 1989 ag stiúideonna ar fud na Stát Aontaithe, an Ríocht Aontaithe, agus an tSualainn le ensemble lena n-áirítear Martin, Shellback, Jack Antonoff, Ryan Tedder, Nathan Chapman, agus Imogen Heap. Is iad sainairíonna an léiriú sintéise-pop ná sintéiseoirí bíogacha, drumaí ríomhchláraithe, agus guthanna tacaithe próiseáilte, codarsnacht iontach le socruithe fuaimiúla na n-albam atá caite ag Swift. Ag méadú ar a cuid amhránaíochta dírbheathaisnéise, déanann na rianta iniúchadh ar rómánsaíocht theip ó pheirspictíocht éadrom agus imíonn siad ó dhearcadh naimhdeach na n-amhrán a chuaigh roimhe.

## Tagairtí

Catagóir:Albaim Taylor Swift
Red (albam Taylor Swift)

Is é **Red** an ceathrú halbam stiúideo leis an amhránaí agus cumadóir Meiriceánach Taylor Swift. Eisíodh é ar 22 Deireadh Fómhair, 2012, ag Big Machine Records. Tagraíonn teideal an albaim do na mothúcháin chorracha "dearg" a d'fhulaing Swift le linn an albaim a cheapadh; déanann a chuid amhrán plé ar na mothúcháin chasta agus chontrártha a eascraíonn as rómánsaíocht.

## Tagairtí

Catagóir:Albaim Taylor Swift
Florence Pugh

Is aisteoir Sasanach í **Florence Pugh** (a rugadh 3 Eanáir 1996). Rinne sí a céad aisteoireacht in 2014 sa scannán drámaíochta *The Falling*. Fuair Pugh aitheantas in 2016 as a ról ceannaireachta mar bhrídeog óg sa dráma neamhspleách *Lady Macbeth*, a bhuaigh Gradam Scannán Neamhspleách na Breataine, agus tharraing moladh as a bheith ina réalta sa mhionsraith *The Little Drummer Girl* (2018).

## Saol go Luath
Rugadh í ar an 3ú Eanair 1996.

## Aitheantas cinniúnach agus criticiúil (2019 – inniu)
Fuair Pugh moladh mór as a ról mar Amy March san oiriúnú scannán de “Little Women” in 2019.

Ghnóthaigh a feidhmíocht ainmniúchán Gradam Acadaimh di don Aisteoir Tacaíochta is Fearr, rud a dhaingnigh a stádas mar cheann de na réaltaí atá ag ardú sa tionscal.Bhí Florence Pugh ina réalta taobh le Scarlett Johansson sa scannán Marvel “Black Widow” in 2021. Bhí moladh tuillte ag an léiriú a rinne sí ar Yelena Belova as a feidhmíocht dhinimiciúil agus a ceimic leis an bpríomhcharachtar. Tá aithne uirthi as *Midsommar* (2019), *Little Women* (2019), a tús *MCU Black Widow* (2021), agus *Fighting with My Family* (2019).

## Tagirtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
Greta Gerwig

Is aisteoir, scríbhneoir scáileáin agus stiúrthóir Meiriceánach í **Greta Celeste Gerwig**. Rugadh ar an 4 Lúnasa 1983 í. Ar dtús bhí aithne uirthi as a bheith ag obair ar scannáin mumblecore, tá sí tar éis leathnú ó bheith ag gníomhú i scannáin neamhspleácha agus ag comhscríbhneoireacht go dtí príomhscannáin stiúideo a stiúradh. Tá sí ainmnithe mar an thodhchaí de Hollywood. Ainmníodh Gerwig ar liosta bliantúil Time 100 de na daoine is mó tionchair ar domhan in 2018.

Mar scannánóir aonair, scríobh agus stiúraigh Gerwig na scannáin Lady Bird (2017)  agus Little Women (2019), agus an bheirt acu ainmnithe do Ghradam an Acadaimh don Pictiúr is Fearr. Don chéad uair, fuair sí ainmniúcháin Gradam Acadaimh don Stiúrthóir is Fearr agus don Script Scannáin Úrnua is Fearr, agus don dara ceann, ainmníodh í don Script Scannáin Athchóirithe is Fearr. Bhí an chéad scannán eile aici, an greann fantaisíochta Barbie (2023), a comh-scríobh sí le Baumbach, an gcéad scannán ó stiúrthóir mná aonair le níos mó ná $1 billiún a fháil ar fud an domhain.

## Tagairtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Scríbhneoirí scannáin Meiriceánacha
Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Daoine beo
Olivia Neill

Is pearsa na meán sóisialta í **Olivia Neill**.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh in 2001
Catagóir:Daoine beo
Stephen O'Hanlon

Is imreoir Peil Ghaelach é **Stephen O Hanlon**. Imríonn sé don Contae Mhuineacháin agus club Carraig Mhachaire Rois.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Contae Mhuineacháin
Catagóir:Peileadóir Mhuineacháin
Amber Heard

Is aisteoir, gníomhaí daonnúil agus sóisialta Meiriceánach í **Amber Laura Heard** a rugadh ar an 22 Aibreán 1986. 
clé|mion|334x334px|Amber Heard, Aibr. 2009
clé|mion|336x336px|Amber Heard, M.F. 2009, arís
clé|mion|220x220px|2015

### Aisteoireacht
Bhí a céad phríomhról aici sa scannán uafáis *All the Boys Love Mandy Lane* (2006), agus chuaigh sí ar aghaidh le bheith páirteach i scannáin ar nós *The Ward* (2010), *Drive Angry* (2011), agus *London Fields* (2018). Bhí róil tacaíochta aici freisin i scannáin lena n-áirítear *Pineapple Express* (2008), *Never Back Down* (2008), *The Joneses* (2009), *The Rum Diary* (2011), *Paranoia* (2013), *Machete Kills* (2013), *Magic Mike* XXL (2015), agus *The Danish Girl* (2015). Tá Heard mar chuid den *DC Extended Universe franchise*, , ag aisteoireacht mar Mhera in *Justice League* (2017), *Aquaman* (2018), agus Aquaman and the *Lost Kingdom* (2023) atá le teacht. Bhí sí ag aisteoireacht freisin i sraitheanna teilifíse ar nós *The CW's*, *Hidden Palms* (2007) agus  *The Stand* (2020).

### Conspóid
Phós an t-aisteoir Johnny Depp in 2015 go dtí gur díscaoileadh an pósadh in 2016. Tá an bheirt tar éis a chéile a chúiseamh ó shin, i leith drochíde baile agus iad i mbun dhá chás clúmhillte fada agus ardphróifíle, lena n-áirítear an triail Depp v. NGN agus an Depp v, Heard a fógraíodh go forleathan.

### Saol pearsanta
Tháinig Heard amach mar leispiach in 2017.

Rugadh iníon dí in 2021.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1986
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Gníomhaithe ó Texas
Catagóir:Aisteoirí ó Austin, Texas
Catagóir:Aisteoirí scannán Meiriceánach
Catagóir:Gníomhaithe Meiriceánacha um chearta an duine
Catagóir:Aisteoirí teilifíse Mheiriceá
Catagóir:Aindiachaithe Meiriceánacha
Catagóir:Aindiachaithe an 21ú haois
Catagóir:Iar-Chaitlicigh Rómhánacha
Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá
Catagóir:Daoine LADT ó Texas
Catagóir:Johnny Depp
Catagóir:Daoine as Texas
Catagóir:Daoine LADT
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Leona Maguire

Ba imreoir galf profisiúnta í **Leona Maguire** (a rugadh 30 Samhain 1994).Choinnigh sí an taifead ar feadh na seachtainí is mó ag barr Rangú Gailf Amaitéarach an Domhain, agus in 2022 ba í an chéad bhean Éireannach a bhuaigh ar an Tour LPGA.Leis an scór 61 sa bhabhta deiridh de Chraobh Evian 2021, is ag Maguire atá an churiarracht don scór is ísle riamh sa bhabhta deiridh d'aon mhórchomórtas (fir nó mná) agus an comhscór is ísle in aon bhabhta mór. Le linn Chorn Solheim 2021, bhris sí an taifead pointí rookie uile-aimseartha i gCorn Solheim nó i gCorn Ryder le 4.5 san iomlán.

## Saol pearsanta

Is as Contae an Chabháin ó dhúchas é Maguire. Nuair a bhí sí 9 mbliana d'aois, thug sí suas gairm snámha a raibh gealladh fúithi chun díriú ar ghalf. Tá sí 15 nóiméad níos óige ná a cúpla deirfiúr, Lisa Maguire, a bhí ina galfaire gairmiúil freisin agus a d'éirigh as in 2019.

## Gairmréim amaitéarach

Ar an 10 Meán Fómhair 2005, bhuaigh sí an 10ú Craobh HSBC British Wee Wonders le 11 seat ag Cúrsa Balgove, Naomh Aindriú, Albain, le babhta críochnaithe de 61. Ar an 13 Samhain chríochnaigh sí sa dara háit lena deirfiúr Lisa i Sraith Shóisearach Gailf na Máistrí Óga ag La Manga sa Spáinn.Ar an 21 Bealtaine 2008, bhuaigh sí Craobh Lancome Irish Women's Amateur Close i gCathair na Mart, Contae Mhaigh Eo.

I mí Eanáir 2011, bhuaigh Maguire Craobh Idirnáisiúnta Amaitéarach na mBan sa Phortaingéil le 15 stróc. [6] Níos deireanaí an bhliain chéanna, bhuaigh Maguire Craobh Oscailte Imeartha Stróc na mBan.Níos deireanaí an bhliain chéanna, bhuaigh Maguire Craobh Oscailte Stróc na mBan

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1994
Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Imreoirí gailf
Catagóir:Mná