Kíla

Buíon cheoil Gaelach clúiteach as Bleá Cliath, Éire iad **Kíla** a bunaíodh sa bhliain 1987 i gColáiste Eoin.

## Stair
Bunaíodh Kíla sa bhliain 1987 sa mheánscoil lán-Ghaeige Coláiste Eoin; 

Sa chéad bhliain théifidis ag boscáil ar Shráid Grafton beagnach gach seachtain agus ar a bharr sin sheinn siad 44 ceolchoirm. An chuid ba mhó acu ag seoltaí leabhar Coiscéim (chomhlacht foilsitheoireachta athar na Snodach), oscailtí taispeántais ealaíne Cliodhna Cussen, 9máthar Chlann Uí Snodaigh) nó ag seoltaí feachtas polaitiúla a ndearthár Aengus Ó Snodaigh. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm da gcuid féin le táille isyeach thuas staighre sa Baggot Inn ach níor fhreastail ach triúr air, duine acu an craoltóir Bláthnaid Ní Chofaigh. 

i 1988 shroich siad babhta ceannais an comórtas náisiúnta Slógadh ach bhí na breithimh crua orthu agus dúirt nach ceol traidisiunta a bhí á sheimn acu mar gur sheinn siad píosa ceol nuachumtha de chuid Cholim Uí Shnodaigh agus mar go raibh dord á seinnt.

Go nuige seo (2024) Sheinn Kíla ag seinm i 35 tír ar chúig mhór-roinn agus ag cuid de na féilte is mó ar domhan, leithéidí Montreaux Jazz Festival, Cambridge Folk Festival, Rainforest World Music Festival i mBorneo, an Electric Picnic, Womadelaide, Glastonbury, féile Sziget na hUngáire, Féile Uisce Stócólm, Féile Challainn na hAlban gan trácht ar an iliomad féilte ceoil Gaelach agus Ceilteach sna Stáit Aontaithe, Ceanada agus sa Spáinn. Sheinn siad freisin ag Searmanas Oscailte na gCluichí Oilimpeacha Speisialta in Éirinn (2003) agus tá ceol cumtha acu do scannáin agus don teilifís agus ainmníodh iad do Oscars agus bhuaigh siad iliomad gradam dá gcuid ceoil.

Thosaigh an bhuíon faoin ainm Kíla nuair a dtáinig an dá dheartháir Karl agus Dave Odlum isteach sa bhanna. B'iad an bhun bhaill an ghrúpa roimhe sin ná Rossa Ó Snodaigh (feadóg, cnámha), Rónán Ó Snodaigh (bodhrán), Eoin Dillon (píobaí uilinn), Colm Mac Con Iomaire (fidil). Sa bhliain 1988 tháinig Colm Ó Snodaigh (Fiúit, Amhránaí) isteach sa bhanna sula ndeachaigh siad thar lear chun seinm ag a gcéad fhéile sa Ghearmáin agus roimh a gcéad taifeadadh acu. 

I 2003, i léirmheas ar a n-albam Luna Park, tugadh creidiúint do chumasc Kíla de cheol traidisiúnta na hÉireann agus de cheol domhanda le híogaireacht rac nua-aimseartha as beocht úr a thabhairt  go ceol dúchasach comhaimseartha na hÉireann.[1]

In 2008 thaifead Kíla, in éineacht le U2, Shane MacGowan, Sinéad O’Connor, Glen Hansard, Damien Dempsey, The Dubliners, agus go leor ealaíontóirí eile “The Ballad of Ronnie Drew”.

In 2010, chomhoibrigh an banna leis an gcumadóir Francach *Bruno Coulais* ar fhuaimrian an scannáin beochana de chuid Cartoon Saloon The Secret of Kells / Rún Cheanannais Mhóir agus ainmníodh é d'Oscar. An bhliain chéanna bhí a gcuid ceoil le sonrú go mór in dtrí phríomhscannán eile -  *Beyond the Fire*  le Maeve Murphy's agus Trafficked le Ciarán O'Connor agus scannán faisnéise *Fight or Flight*  le Peter J. Mc Carthy, a bhfuil go leor duaiseanna buaite aige. 

Go déanach in 2011, d’fhoilsigh KílaLeabhair Foinn le breis agus 100  fonn agus grianghraif, dánta agus próis ann, ‘Sárshaothar' an cuir síos a bhí ag Seán Laffey ó Irish Music Magazine ar an leabhar mar . 

D’fhéadfaí ‘bliain na ngradam agus na n-ainmniúchán’ do Kíla a thabhairt ar 2015. Chomhoibrigh siad le Bruno Coulais arís ar an gceol don ghné bheoite a d’ainmnigh Oscar, Song of the Sea. Fuair ​​siad ainmniúchán do Ghradam Annie le haghaidh ‘Gnóthachtáil Sármhaith sa Cheol i Léiriú Gné Beoite’. Fuair ​​siad ainmniúchán Emmy freisin as a gcuid oibre ar an léiriú Crossing The Line ar a dtugtar 'The Secret Life of the Shannon'.

In 2020, thaifead Kíla ceol do dhá scannán eile: d’ainmnigh Oscar Cartoon Saloon Wolfwalkers a bhain ilghradam, agus an chéad scannán le Tomás Ó Súilleabháin Arracht a bhí mar iontráil ag IFTA do na Oscars. Ainmníodh Arracht do 11 ghradam IFTA agus bhuaigh sé dhá cheann le Kila ag bronnadh an Scór Bunaidh ab fhearr.

Le linn an dá ghlas glas Covid, rinne siad sé cheolchoirm faoi ghlas ar líne a chríochnaigh le craoladh Lá Fhéile Pádraig ar théama Wolfwalker ag dul beo chuig consalachtaí uile na hÉireann ar fud an domhain agus tar éis an ghlasála chuaigh siad ar camchuairt agus léirigh siad 3 chlár níos mó – Kíla & Tumble Circus (Meán Fómhair 2021), Kíla le Prás - (Oíche Chinn Bhliana 2021), Kíla & Cairde do Tradfest sa Staidiam Náisiúnta (Eanáir -2022).

## Baill
Is iomaí athrú atá tagtha ar bhaill Kíla idir 1987 2004. Sa bhliain 1988 tháinig Colm Ó Snodaigh isteach sa ghrúpa, I 1991, d’fhág an fidléir Colm Mac Con Iomaire agus an giotáraí Dave Odlum chun seinnt go lán-aimseartha le buíon Glen Hansard, The Frames. Sa bhliain céanna tháinig Dee Armstrong in áit Colm ar an bhfidil agus in áit Dave Odlum tháinig an ngiotáraí rithime Eoin O’Brien agus an ngiotáraí áibhléiseach Dave Reidy, a racadh ar imirce go San Francisco bliain dar gcionn, ach ní sul má d'fhág sé a riain ar cheol Kíla ar an gcéad taifead leo dar tedeal *'Groovin*' i 1989. I 1993 d’imigh Karl Odlum chun seinnt go lánaimseartha le buíon Mick Christopher, *The Mary Janes* agus tháinig an dordadóir snagcheoil Ed Kelly ina áit. D'fhág Ed agus Eoin O’Brien tar éis dóibh *Mind The Gap* a eisiúint i 1995. Ghlac an drumadóir agus giotáraí rithime Lance Hogan áit Eoin agus líon Laurence O Keefe isteach go sealadach ar an dord go dtí gur ghlac Brian Hogan an post sin i 1996 sular taifeadadh Tóg É Go Bog É. In 2009, ghlac an giotáraí Connalach Seanán Brennan áit Lance nuair a bhí sos gairme á ghlacadh aige agus i 2010 iarradh ar an drumadóir Dave Hingerty theacht isteach chun seinnt leo ar na drumaí. Sa bhliain 2015, d’fhág an píobaire Eoin Dillon agus tháinig James Mahon i gcorbach air siúd. Ansin sa bhlian 2023, d'éirigh Dee Armstong as a bheith ag seinnt leis an mbanna go lán-aimseartha.
* Rossa Ó Snodaigh *(1987 - dtí inniu)*
* Rónán Ó Snodaigh *(1987 - dtí inniu)*
* Colm Ó Snodaigh *(1988 - dtí inniu)*
* Brian Hogan *(1995 - dtí inniu)*
* Seanán Brennan *(2009 - dtí inniu)*
* David Hingerty *(2010 - dtí inniu)*
* James Mahon *(2015- dtí inniu)*

### Iar-bhaill

* Dee Armstrong: Fidil *(1991 - 2023)*
* Eóin Dillon: Píobaí Uileann *(1987 - 2015)*
* Lance Hogan: Giotár, Djembe, Drumaí *(1995 - 2009)*
* Laurence O'Keefe: Dord *(1995 - 96)*
* Eóin O'Brien: Accoustic and Electric guitar *(1991 - 1995)*
* Ed Kelly: Dord *(1993 - 1995)*
* David Reidy: Giotár Aibhléiseach *(1991-92)*
* Karl Odlum: Dord *(1987-93)*
* Dave Odlum:  Giotár  *(1987-91)*
* Colm Mac Con Iomaire: Fidil *(1987-91)*

## Dlúth-Cheirníní
* *[[Groovin']]* (1991) -  6 raon. Téip amháin
* *[[Handel's Fantasy]]* (1993) atheisíodh mar DC é.
* *[[Mind The Gap]]* (1995) - Téip agus DC
* *[[Tóg É Go Bog É]]* (1997) -Téip agus DC. Eisithe mar cheirnín (2017)
* *[[Lemonade & Buns]]* (2000) - Téip agus DC
* *[[Live in Vicar St.]]* (2000) DC
* *[[Monkey]]* (2002) - fuaimrian don geamaireacht Nollaig, ar an dTaobh Thiar, i Londain 2001
* *[[Luna Park]]* (2003)
* *[[Live in Dublin]]* (2004)
* *[[Best off & Live in Dublin Double Album]]* - (2005) Sa tSeapéain amháin  
* *[[Another Beat]]* - (2006)  ath-mheascadh ar raonta ag ceoltóirí seapánacha - Sa tSeapéain amháin 
* *[[Kíla and Oki]]* (2006) 
* *[[Gamblers' Ballet]] * (2007) - foinn rinnciúil ar fad
* *[[Rogha - The Best of]] * (2009) Dlúcheirnín dúbalta de rogha raonta os na dlúth cheirníní go dtí sin.
* *[[Rún Cheanannais Mhóir]]*  (2009) - fuaimrian a cumadh leis an cumadóir, Bruno Coulais, don spionn-scannán, a ainmníodh do Oscar i 2009
* *[[Soisín]]* (2010) - foinn bog nó mall ar fad 
**Suas Síos* (2014) - 
**[[Amhrán na Mara (scannán)|Amhrán na Mara]]* - (2015) fuaimrian don bheochan (Song of The Sea) le Bruno Coulais
**Alive - Beo*  (2017) Albam de cheol ar taifeadadh beo i dTamhlacht agus i Vicar Street. Eisíodh mar cheirnín é freisin.

## Naisc sheachtracha
* Kíla.ie
* Agallamh le Colm Ó Snodaigh 
* Secret of Kells - amhrán Liricí: Pangur bán, Pangur bán,; Níl sa saol seo ach ceo; is ni bheimid beo; ach seal beag gear.

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge
Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1987
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Albam na Bliana (Nuacheol)
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Banna / Ceoltóir na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Amhrán na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Albam na Bliana (Nuacheol)
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Físeán na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Ealaín na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Banna / Ceoltóir na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Gig Bheo na Bliana