Pádraig Ó Baoighill

Scríbhneoir Gaeilge ó Thír Chonaill ba ea **Pádraig Ó Baoighill** (15 Samhain 1932 - 21 Meitheamh 2024). Beathaisnéisí, iriseoir, staraí, gearrscéalaí agus scríbhneoir scripteanna raidió a bhí ann, agus  fear láidir Gaeltachta, chomh maith.

## Beatha
I Rann na Feirste a rugadh agus a tógadh Pádraig Ó Baoighill – Padaí Tharlaigh Phadaí – ach chaith sé cuid mhaith dá shaol ina dhiaidh sin idir Baile Átha Cliath, Ard Mhacha agus Muineachán.
clé|mion
clé|mion|176x176px
Ba le Gael Linn a chaith sé bunús a shaol oibre. Ba le linn dó a bheith ag obair le Gael Linn idir 1953-1954 a thosaigh sé ag scríobh do *[[Comhar]]*. Thart ar an am céanna, agus é ag imirt peile d'fhoireann Ciceam i mBaile Átha Cliath, chuaigh sé ag scríobh do na hirisí *Gaelic Weekly*, *Gaelic Sport* agus *Hogan Stand*. Ina dhiaidh sin, agus é ag obair do Ghael Linn i gCúige Uladh idir 1954-1970, chuir sé ailt Ghaeilge ar fáil ar feadh seacht mbliana do nuachtán an *[[Irish News]]* agus bhíodh sé ag scríobh go rialta don iris An tUltach chomh maith.
[clé|mion|120x120px|[Coiscéim]]
Nuair a d'éirigh Pádraig as a phost mar Bhainisteoir Margaíochta le Gael Linn i 1992, chrom sé ar an scríbhneoireacht lánaimseartha agus foilsíodh a chéad leabhar gearrscéalta *An Coileach Troda* (Coiscéim) an bhliain dar gcionn.

Rinne sé an clár *Dúchas* maidir le cainteoirí Gaeilge i gceantair bhreac-Ghaeltachta faoi choinne Raidió na Gaeltachta (2000 agus 2018).

In 2005, bhronn Ollscoil Uladh dochtúireacht oinigh air as a chuid oibre ar son na Gaeilge mar scríbhneoir agus mar ghníomhaí.

Fuair Pádraig Ó Baoighill bás in Otharlann Chontae an Chabháin ar an 21 Meitheamh 2024, agus in aois 91 dó. Baintreach fir ab ea Pádraig Ó Baoighill. Maireann seisear dá sheachtar clainne agus clann a chlainne.

## Foilseacháin
Scríobh Pádraig Ó Baoighill thart ar 25 leabhar ( a bhformhór foilsithe ag Coiscéim) i gcaitheamh a shaoil, gan trácht ar an iliomad colún iriseoireachta.
* *An Coileach Troda agus scéalta eile*,  1993 (Coiscéim). Díolaim ghearrscéalta atá ann, ag tabhairt cur síos ar an saol timpeall na Teorann.
* *Óglach na Rosann*,  1994. Beathaisnéis é seo ar Niall "Pluincéad" Ó Baoill, laoch Poblachtánach ó bhólaí dúchais an scríbhneora, agus cuid mhaith seanchais áitiúil agus stairiúil léi. Go háirithe, tá go leor eolais ar fáil sa leabhar seo faoin bpáirt a bhí ag Seosamh Mac Grianna agus Séamus Ó Grianna in imeachtaí an Chogaidh Chathartha.
* *Cuimhní ar Dhochartaigh Ghleann Finne*,  1994. Leabhrán beag ina dtugann Pádraig cuntas ar theaghlach mór fidléireachta ó Lár Thír Chonaill.
* ***Nally as Maigh Eo''',''   1998 (Coiscéim).  Beathaisnéis an Fhínín cháiliúil as Balla, Co Mhaigh Eo,  Fíníneach a ghlac páirt i mbunú [[Cumann Lúthchleas Gael|Chumann Lúthchleas Gael]]. Ní raibh fad saoil i ndán do Nally, nó nuair a ghearr na Sasanaigh téarma príosúnachta. air, níor cheadaigh a dhrochshláinte dó an téarma sin a chríochnú ina bheo. Mar sin féin, maireann a chuimhne ina measc siúd a chleachtann na cluichí Gaelacha. Tá ardán i bPáirc an Chrócaigh ainmnithe as.
* ***Ó Ghleann go Fánaid***,   2000 agus 2008  (Coiscéim). Leabhar taistil ar Chontae Dhún na nGall. Tugann an scríbhneoir léargas beoga ar shaol na ndaoine ina chontae dúchais, ar iarsmaí na laethanta a bhí agus ar staid na Gaeilge in áiteanna éagsúla.
* ''Amhrán Hiúdaí Fheilimí agus Laoithe Fiannaíochta as Rann na Feirste,''   2001.
* ''Srathóg Feamnaí agus Scéalta Eile'',   2001. Díolaim gearrscéalta is ea an leabhar seo, agus na scéalta ag cardáil shaol mhuintir Thír Chonaill sa bhaile agus i gcéin - is é sin, in [[Albain]].
* ''Ceann Tìre/Earraghàidheal. Ár gComharsanaigh Ghaelacha'',   2003. Leabhar taistil,  ag cardáil saol Gharbhchríocha na hAlban.
* ''Gasúr Beag Bhaile na gCreach,''   2004. Úrscéal gairid faoi bhuachaill beag a bhfuil an t-alcólachas ag luí ar a mhuintir, agus cur síos dúisitheach ann ar an dóigh a dtéann an fhadhb seo i bhfeidhm ar an stócach óg.
* ''Faoi Scáth na Mucaise,''   2005. Díolaim scéalta béaloidis atá ann, agus iad bailithe ar imeall na Gaeltachta i dTír Chonaill.
* ''[[Ó Cadhain i dTír Chonaill|'''Ó Cadhain i dTír Chonaill''']]''   2007  (Coiscéim). Cnuasach béaloidis é seo. B'é Máirtín Ó Cadhain féin a bhailigh é. Tá dlúthdhioscaí fuaime ag dul leis an leabhar le cuidiú leis an bhfoghlaimeoir blas ceart na canúna a tharraingt air féin.
* ''Scéalaí Mór Mhín an Líneacháin'', le Séamas Mac Amhlaoibh,   2010  (Coiscéim).
* ***File Náisiúnta na hAlban – Rabbie Burns: An Nasc le hÉirinn***,   2015  (Coiscéim).  Thug Pádraig Ó Baoighill faoi mhórán taighde in Albain ar Robbie Burns.
* ''Conradh na Gaeilge i nAlbain agus Aistí Eile'', 2017 (Coiscéim).
* ***An Capall Dubh agus Scéalta Eile***,  2018 (Coiscéim), an saothar cruthaitheach ba dhéanaí ó pheann Phádraig.
* ''Mian na Saoirse'',  2022  (Coiscéim).
* ***Niall Mhícheáil - Seanchaí as Rann na Feirste**',  2023  (Coiscéim).   An saothar deireanach dá chuid ar a bhaile dhúchais i Rann na Feirste – fiontar ar thug sé faoi i gcomhar le Mícheál Ó Domhnaill ar bheatha dhuine de sheanchaithe móra an cheantair sin, Niall Mhícheáil Ó Dubhthaigh.Faigheann muid léargas ar leith ar an chineál saoil a bhí ag duine dár muintir a chuaigh i mbun oibre thall i nAlbain san aois seo chaite idir na blianta 1914 go 1970. Tá altanna anseo a bhaineann leis an tréimhse sin a bhí i gcló san iris *An tUltach* sa bhliain 1994 móide neart sean grianghrafanna.

## Féach freisin

* Gael Linn
* Pádraig Ó Baoill,  iománaí

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Básanna in 2024
Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Catagóir:Gael Linn
Catagóir:Lucht Raidió na Gaeltachta
Catagóir:Daoine as Na Rosa