Tamara de Lempicka

Péintéir Polannach ab ea **Tamara Łempicka** (16 Meitheamh 1894 – 18 Márta 1980), ar a dtugtar **Tamara de Lempicka** lasmuigh den Pholainn. a chaith a saol oibre sa Fhrainc agus sna Stáit Aontaithe. Is fearr aithne uirthi mar gheall ar a portráidí snasta Art Deco d' uaisle agus lucht an rachmais, agus mar gheall ar a pictiúir  an-stílithe de  lomnochtáin. 

Rugadh i Vársá í, agus tá taifid ag maíomh le fada gurbh í *Tamara Rozalia Gurwik-Górska* a hainm breithe, thángthas ar fhianaise ina dhiaidh sin gurbh Tamara Rosa Hurwitz a fíorainm. Bhog sí go Cathair Pheadair ar feadh tamaill ghairid áit ar phós sí Tadeusz Łempicki, dlíodóir Polannach mór le rá, agus ansin thaistil sí go Páras. Rinne sí staidéar ar phéintéireacht le Maurice Denis agus André Lhote. Ba mheascán de chiúbachas déanach dea-chóirithe, agus den stíl neochlasaiceach a stíl féin, spreagtha go háirithe ag saothar Jean-Dominique Ingres. Bhí sí ina rannpháirtí gníomhach i saol ealaíonta agus sóisialta Pháras idir an dá chogadh.

Sa bhliain 1928, bhí sí ina leannán luí ag an mBarún Raoul Kuffner, bailitheoir saibhir ealaíne ón iar- Impireacht Ostra-Ungárach, agus fuair sí colscaradh ó Tadeusz Łempicki an bhliain chéanna sin. Nuair a fuair bean chéile Kuffner bás i 1933, phós Łempicka é sa bhliain 1934, agus ina dhiaidh sin tugadh "La Baronne à la Palette" (Gaeilge: An banbharún le scuab) uirthi sna meáin.

Tar éis thús an Dara Cogadh Domhanda i 1939, bhog sí féin agus a fear céile go dtí na Stáit Aontaithe agus phéinteáil sí portráidí de dhaoine mór le rá, chomh maith le pictiúir neamhbheo agus, sna 1960idí, roinnt pictiúr teibí. Bhí a saothar as faisean i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, ach tháinig sí ar ais go déanach sna 1960idí, le hathfhionnachtain Art Deco. Bhog sí go Meicsiceo i 1974, áit ar  fuair sí bás ann i 1980. De réir a thola, scaipeadh a luaithreach thar an bolcán Popocatépetl.

## Luathshaol

### Vársá agus Cathair Pheadair (1894–1917)
Rugadh í ar an 16 Meitheamh 1894 i Vársá (a bhí ina cuid de Ríocht na Polainne ag an am), nó i Cathair Pheadair, cé gurb é Vársá an áit bhreithe atá glactha go forleathan. Ba é Boris (ar a dtugtaí Benno freisin) Gurwik-Górski a hathair, dlíodóir Giúdach-Rúiseach a d'oibrigh do chomhlacht trádála Francach, agus ba í Malwina Dekler a máthair, bean Giúdach-Pholannach a chaith formhór a saol thar lear agus a bhuail lena fear céile ag ceann de spánna na hEorpa.

Baisteadh a tuismitheoirí araon sa bhliain 1891 i bpobal Eaglais Leasaitheach na Polainne i Vársá. Baisteadh Tamara agus a beirt siblín Stanisław agus Adrianna, mar  iompaithigh Phrotastúnacha in Eaglais Leasaitheach Mhoscó sa bhliain 1897.

Tógadh Tamara i Vársá ag a máthair agus a seantuismitheoirí, Bernard agus Klementyna Dekler, a bhí ina mbaill den uasaicme shóisialta agus chultúrtha Polannach – ba chairde iad le Ignacy Jan Paderewski agus Artur Rubinstein. Tá uaigh a muintire suite i reilig Ghiúdach ar Shráid Okopowa i Vársá. Nuair a bhí Tamara deich mbliana d'aois, choimisiúnaigh a máthair portráid pastel di ag ealaíontóir áitiúil clúiteach. Bhí gráin aici í féin a dheasú agus ní raibh sí sásta leis an saothar críochnaithe. Thóg sí na pastail, chuir sí a deirfiúr níos óige ag staidiúir, agus rinne sí a céad phortráid. 

Sa bhliain 1911, chuir a tuismitheoirí í chuig scoil chónaithe i Lausanne san Eilvéis, ach bhí sí dubh dóite agus lig sí uirthi go raibh sí tinn le go gceadófaí di an scoil a fhágáil. Ina áit sin, thug a seanmháthair ar chamchuairt í san Iodáil, áit ar tháinig a spéis san ealaín chun cinn. Tar éis do a tuismitheoirí colscaradh a fháil sa bhliain 1912, roghnaigh sí an samhradh a chaitheamh lena haintín shaibhir Stefa i gCathair Pheadair. Ansin, sa bhliain 1915, bhuail sí le dlíodóir mór le rá Polannach, Tadeusz Łempicki (1888–1951), agus thit sí i ngrá leis. Thairg a teaghlach spré mhór dó, agus phós siad ar an 30 Nollaig 1915 in eaglais Chaitliceach Rómhánach i Tsarskoye Selo (de réir staidéir níos luaithe, pósadh iad i séipéal Ridirí Mhálta i St Petersburg sa bhliain 1916).

Chuir Réabhlóid na Rúise i mí na Samhna 1917 a saol compordach ar ceal. I mí na Nollag 1917, gabhadh Tadeusz Łempicki, a creideadh gur bhall de phóilíní rúnda an an tSáir é, i lár na hoíche ag an Cheka, póilíní rúnda na Sóivéide. Chuaigh Tamara ag cuardach na bpríosún ina thóir, agus le cabhair ó chonsal na Sualainne, a thairg sí a fabhar dó, d’éirigh léi é a shaoradh. Thaistil siad go Cóbanhávan ansin go Londain agus ar deireadh go Páras, áit a raibh teaghlach Tamara tar éis tearmann a fháil freisin.

## Gairmréim

### Páras (1918–1939)
I bPáras, mhair siad ar feadh tamaill ag díol seodra teaghlaigh. Ní raibh Tadeusz sásta nó in ann obair oiriúnach a fháil. Rugadh a n-iníon, Maria Krystyna "Kizette", timpeall na bliana 1919, rud a chuir lena riachtanais airgeadais. Chinn Lempicka dul i mbun péintéireachta ar mholadh a deirféar, agus rinne sí staidéar in Acadamh Ealaíon Naomh Peadar agus in Académie de la Grande Chaumière le Maurice Denis agus ansin le André Lhote, an duine a mbeadh an-tionchar aige ar a stíl. Ba iad a céad phictiúir ná ábhair neamhbheo agus portráidí dá hiníon Kizette agus a comharsa. Dhíol sí a céad phictiúir tríd an Galerie Colette-Weil, rud a thug deis di a cuid oibre a thaispeáint ag an *Salon des indépendents*, an *Salon d'automne*, agus an *Salon des moins de trente ans*, do phéintéirí óga a raibh gealladh fúthú. Thaispeáin sí a cuid oibre ag an *Salon d'automne* den chéad uair sa bhliain 1922. Le linn na tréimhse seo, shínigh sí a pictiúir "Lempitzki"—an fhoirm fhirinscneach dá hainm.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1980
Catagóir:Daoine a rugadh i 1894
Catagóir:Ealaíontóirí Polannacha
Catagóir:Mná
Catagóir:Péintéirí Polannacha