Áed mac Echach

__NOTOC__
:*Féach freisin rí Dhál Riada den 8ú haois, [[Áed Find]]

[[Ríthe na gConnacht|Rí na gConnacht]] de chlann [[Uí Bhriúin]] ba ea *'Aodh mac Eochach Thirimcharna*' () (bás 575).  He was the son of [[Echu Tirmcharna|Eocha Tirimcharna]] mac Fearghasa (bás c. 556) ba ea a athair.  Tháinig sé i gcoróin sa bhliain 557 agus bhí sé i réim go dtí 575.

Dúnmharú mic le hAodh ba chúis cogadh leis an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill|Diarmaid mac Cearbhaill]] (bás 563).  Deir [[Seathrún Céitinn]] go raibh fleadh ag Diarmaid ag Teamhrach agus gur mharaigh [[Curnán mac Áedo]] (bás 559) fear desna huaisle ann.  Chuir Curnán féin faoi chosaint Fearghasa agus [[Domhnall mac Muircheartaigh|Domhnaill]] de [[Cenél nEógain|Chineál Eoghain]], a chuir é ansin faoi chosaint a ngaol, [[Colm Cille]].  Rinne, Diarmaid Curnán a bhású sa bhliain 559, ámh, as dlíthe na Teamhrach a bhriseadh.  De le h[[Annála na gCeithre Máistrí]], tarraingíodh Curnán as lámha Cholm Cille.  Mar thoradh, shocraigh Colm Cille a comhaontas idir Uí Néill an Tuaiscirt agus Aodh Connacht in aghaidh Dhiarmada.

Sa bhliain 560, troideadh [[Cath Cúl Dreimne]] (i g[[Contae Shligigh]]) idir an comhaontas seo agus Diarmaid.  Insíonn na Ceithre Máistrí gur chuir Colm Cille agus a phaidreacha draoithe Dhiarmada de dhroim seoil agus gur cloíodh é.  Dar le T. M. Charles-Edwards, tharla an cath seo níos deireanaí, i gcríocha [[Cenél Cairpre Droma Cliab]], ceantar idir Uí Néill an Tuaiscirt agus na Connachta.  Molann sé fosta gurbh é comharbas ar Dhiarmaid ba bhun leis an gcath.

Tá [[Francis J. Byrne|Byrne]] in amhras faoi bharántúlacht luathghinealaigh Uí Bhriúin, agus measann sé fiú nach de mhuintir  Uí Bhriúin iad luath-ríthe na gConnacht.  Luann sé an tagairt i n[[Annála Tiarnaigh]] do bhás Aodha sa bhliain 575 ag [[Cath Bágha]], ina ndeirtear gur maraíodh é ag fir Uí Bhriúin.  Luann sé fosta an tuairisc i n[[Annála Inis Faithlinn]] gur bhronn sé [[Eanach Dhúin]] ar [[Loch Coirib]] do [[Naomh Breandán]] de [[Cluain Fearta|Chluain Fearta]].  Tá amhras air gurbh fhéidir le taoiseach as *Mag nAí* an leithéid a dhéanamh.

Molann Hubert Knox ámh gurbh as ceantar Eanach Dhúin iad muintir Uí Bhriúin ó dhúchas, rud a mhíneoidh an scéal, mar fíor.  Os a choinne sin, creideann Charles-Edwards gur were set up Uí Bhriúin i gConnachta ag Diarmaid, chun srian a chur le cumhacht [[Uí Fhiachrach]], sula   ndeachaigh Aodh sa chomhaontas ina aghaidh.

Tháinig a mhac *Uada* (bás 600) i gcomharbacht air.

== Féach freisin ==
* [[Ríthe na gConnacht]]

== Foinsí ==
* [[Corpus of Electronic Texts]]
** [[Annála Tiarnaigh]]
** [[Annála Inis Faithlinn]]
** [[Annála na gCeithre Máistrí]]
* [[Seathrún Céitinn]], [[Foras Feasa ar Éirinn]]
* T. M. Charles-Edwards, *Early Christian Ireland*
* Francis J. Byrne, *Irish Kings and High-Kings*
* Hubert Thomas Knox, *The History of the County of Mayo to the Close of the Sixteenth Century*
* Daniel P. McCarthy, *The Chronology of the Irish Annals''

## Naisc sheachtracha
* Corpus of Electronic Texts

## Tagairtí

Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid
Catagóir:6ú haois
Catagóir:An Mheánaois in Éirinn
Catagóir:An Mheánaois Luath
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Ríthe na gConnacht
Catagóir:Uí Bhriúin