Scannal na mbrící lochtacha

Bhris **[[Scannal na mbrící lochtacha|Scannal na mBrící Lochtacha]]** amach in Éirinn sna 2010idí. Bhí tithe i 12 contae timpeall na hÉireann thíos le fadhb an mhíoca sna 2020idí, ach a bhformhór díobh i gCo.Dhún na nGall. 

In 2022, bhí €2.2bn geallta ag Rialtas na hÉireann chun fadhb na mbrící lochtacha i dtithe cónaithe a réiteach. Ach chosnódh sé b'fhéidir €5bn fadhb míoca a chur ina cheart.
[mion|[Míoca]]

## Cúiseanna
[mion|[pirít - criostalstruchtúr ]]
Mianra é an míoca a bhí sna carraigeacha as a ndéantar gaineamh na mbrící agus ós rud é go dtarraingíonn an mianra sin taise, tá ballaí na dtithe ag creimeadh agus ag titim as a chéile, “amhail Weetabix” mar a deir duine de na léirsitheoirí.

Is mianraí iad míoca agus pirít agus tagtar orthu sa talamh agus i gcarraigeacha tochailte ó chairéil agus úsáidte i mbloicíní. Rinne na mianraí seo fabhtanna i mbloicíní, agus tharla scoilteanna agus fadhbanna i bhfoirgnimh agus tithe tógtha leis na mbloicíní lochtacha de réir sin.

Thángthas ar mhíoca i gcairéil in iarthuaisceart na hÉireann go príomha agus tá cúpla réadmhaoin sa cheantar seo atá buailte leis. Rinne pirít fadhbanna chomhchosúla i bhfoirgnimh in Oirthear na hÉireann.

## Atógáil
In 2026, bhí timpeall 9,500 teach ar fud an Stáit a raibh brící agus bloic lochtacha iontu ;  6,500 díobh i gCo Dhún na nGall.

Is léir ón taighde eolaíochta, dar leis na saineolaithe, nach bhfuil de réiteach go fadtéarmach ar árais chónaithe a tógadh le brící lochtacha ach iad a leagan. Ach tá costas i bhfad níos mó ann, má chaitheann daoine an teach a leagan. Uaireanta deir na hinnealtóirí go mbeidh sé ceart go leor má leagtar na ballaí taobh amuigh anuas, ach coinnigh na ballaí atá taobh istigh."

## Cúiteamh
Chuir Rialtas na hÉireann scéim cúitimh míoca i bhfeidhm sa bhliain 2021. Agus réitíonn an tScéim Fheabhsúcháin Piríte réadmhaoine atá buailte go mór le pirít (bainistíonn an Bord Réitigh Piríte an tscéim sin). 

Leis an Scéim Deontais Feabhsaithe maidir le Bloic Choincréite Lochtacha, tugtar tacaíocht airgeadais do dhaoine, ionas gur féidir leo tithe a ndearnadh damáiste dóibh toisc gur baineadh úsáid as bloic choincréite lochtacha a dheisiú. Is bloic iad bloic choincréite lochtacha a bhfuil méideanna iomarcacha míoca nó piríte iontu.

Tá caidhp €420,000 ar na deontais a íocfar le húinéirí tí ar tógadh a dtithe le brící lochtacha. Sin ráite, braitheann an cúiteamh ar an teach; cé chomh mór is atá sé agus faigheann tú an deontas mar gheall ar mhéid an tigh atá agat. Faightear €145 in aghaidh na troighe cearnaí don chéad 1,000 troigh chearnach. 

Tá an scéim oscailte do thithe atá á ligean ar cíos má bhí na tithe sin cláraithe leis na mBord um Thionóntachtaí. Ach deir lucht an fheachtais go bhfuil go leor daoine fágtha as an áireamh ag critéir agus ag coinníollacha na scéimeanna sin.

Mheas an Roinn Tithíochta in 2021 go raibh suas le 6,600 teach cónaithe a raibh obair athchóirithe le déanamh orthu de bharr an mhíoca sna brící. 

Buaileadh tithe i dTuaisceart Éireann chomh maith. Ach níl aon socrú ann maidir le cúiteamh.

## Agóidíocht
[mion|[Charles Ward, iarrthóir de chuid Chúiteamh 100% a toghadh ina TD in Olltoghchán 2024]]
Bunaíodh Páirtí lucht feachtais míoca, Cúiteamh 100%, sa bhliain 2023 chun cúiteamh iomlán a lorg d’úinéirí tí ar tógadh a dtithe le brící lochtacha míoca. Tá siad ag éileamh fiosrúchán poiblí faoi cheist an mhíoca ina iomláine. Deir siad nach raibh siad freagrach as an éagóir a rinneadh orthu agus gur chóir cúiteamh iomlán a thairiscint dóibh.

Cuireann úinéirí na dtithe scriosta an locht ar easpa rialacháin tógála ó thaobh amhábhar na mbrící a cuireadh ar fáil ó na cairéil.

Tá ceithre bhunphrionsabal ag lucht an fheachtais:

* Gach sealús a bheith atógtha mar a bhí agus de réir chaighdeáin an lae inniu
* Cúnamh iomlán ó eagraíocht Stáit le hatógáil tithe a bhainistiú ó thús go deireadh de réir mar is mian leis na húinéirí
* Tacaíocht do gach duine atá buailte ag an scannal agus gan aon duine a fhágáil as an áireamh sa scéim chúitimh
* Gealltanas nach dtarlóidh a leithéid go deo arís agus go gcloífear le caighdeáin oifigiúla tógála feasta.

## Féach freisin

* Cúiteamh 100%
* *[[Pyrrhotite]]*

* Moscóít agus míoca (Míocá - Ba fháidh agus naomh é Míocá. Luaitear é sa Sean-Tiomna).
* Pirít
* 2023 United Kingdom reinforced autoclaved aerated concrete crisis.

## Tagairtí

Catagóir:Scannail Pholaitiúla in Éirinn
Catagóir:Tógáil
Catagóir:Contae Dhún na nGall
Catagóir:Mianraí
Catagóir:Feabhsúchán tí
Catagóir:Tithíocht in Éirinn