open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dactylonax kambuayai

Is ball den fhine marsúipeach Petauridae é ***an Dactylonax kambuayai***, an **possum stríocach Arfak**  nó **an mionphossum fadmhéarach** ,  Aimsíodh iontaisí den speiceas sna 1990idí, ach creideadh go raibh an speiceas imithe in éag go dtí gur thángthas air  fós ina chónaí san fhiántas  rí chomhoibriú eolaithe, pobail dhúchasacha, agus eolaithe saoránaigh.. 

Tá cur síos déanta air mar thacsón lazarus . 

## Cur síos
Fásann an t-ainmhí go dtí thart ar 17.6 cmar ar fhad  (gan eireaball 18 cm san áireamh). Tá sé riabhach i ndubh agus bán agus tá ceathrú digit an - fhada ar a Tá stríoca  agus bána air agus tá ceathrú méar an-fhada ar a lámh, a úsáidtear chun larbhaí ciaróg-tolltach adhmad a fhiach as adhmad. 

Faightear é ar Leithinis Vogelkop in Iarthar na Nua-Ghuine, san Indinéis. 

## Bibleagrafaíocht
*K. P.; Pasveer, J. M.; Boles, W. E. «Late Quaternary vertebrates from the Bird's Head Peninsula, Irian Jaya, Indonesia, including descriptions of two previously unknown marsupial species». Records of the Western Australian Museum, suplement 57, 1999, pàg. 351-387.
*Flannery, T. F.; Aplin, K. P.; Bocos, C.; Koungoulos, L. G.; Helgen, K. M. «Found alive after 6,000 years: modern records of an ‘extinct’ Papuan marsupial, Dactylonax kambuayai (Marsupialia: Petauridae), with a revision of the systematics and zoogeography of the genus Dactylonax». Records of the Australian Museum, 78, 1, 2026, pàg. 17-34. DOI: 10.3853/j.2201-4349.78.2026.3003.
## Naisc sheachtracha
*Marsupials previously thought extinct for millennia discovered in New Guinea
## Tagairtí

Catagóir:Pasaim
Catagóir:Marsúipiaigh na Nua-Ghuine
Catagóir:Mámaigh a ndearnadh cur síos orthu i 1999
Droghad Ny Seihill

Is úrscéal é ***[[Droghad Ny Seihill]]*** (ga: "Droichead na Saolta") le Christopher Lewin faoi Mhollie, bean a bhfuil in ann gluaiseacht idir an saol seo agus saol eile ar fad. Nuair a thosaítear le daoine a sciobadh ón saol seo caithfidh Mollie fáil amach cén fáth agus cad gur féidir a dhéanamh mar gheall air.

Tá saol eile in aice láimhe, faoi mar a chreidtí fadó. Is ann a mhaireann na 'neuvarrvaanaigh' (neacha neamhbhásmhara, nach cosúil iad agus na 'neamhbheo' in *[[Dracula]]*). Tharla stair eile ar fad sa saol ceilte seo agus níl insint ar cén t-achrann a d'fhéadfadh a bheith ar na bacáin anois ann. I gcaitheamh an úrscéil, le hais na gcarachtar daonna, castar le go leor neacha neamhshaolta ó mhaighdeana mara go péire fiach dubh a chomharthaíonn "olc agus díobháil agus bagairt", go Manannán féin.

Tá sé de bhua ag Mollie, nó de mhallacht uirthi, bheith in ann aistriú idir an dá shaol. Ní léir cad as don ualach diamhair seo nó cén réiteach a bheas ar an scéal – ábhar mór imní di. Níl sí léi féin áfach ina cuid fiosrúcháin faoi na daoine a d'imigh gan tásc gan tuairisc. Tá cuid den scéal suite i mBaile Átha Cliath.

## Glacadh
Thug Natalie Nic Shím "sár-úrscéal" ar an leabhar.

"Úrscéal casta saibhir ilfhillte" a thug Alan Titley air, úrscéal "ar féidir mórán léamha a dhéanamh air." Thagair sé don iliomad carachtar agus gnéithe atá ann, agus dhearbhaigh go bhfuil "a chuid taighde déanta go beacht ag an údar, agus é snaidhmthe go cliste sa scéal." Maidir le cúrsaí stíle, dúirt an Titlíoch go bhfuil "comharthaí sóirt na linne seo agus an tseanscéalaíocht pósta go cumasach in aon phíosa litríochta aige" agus luaigh freisin go bhfuil "sleachta áille scríbhneoireachta ann."

## Féach Freisin
* *[[Jough-laanee Aegid]]* (leis an údar chéanna)
* *[[Brann Foillycan]]*
* *[[Cuaifeach mo Londubh Buí]]*

## Naisc sheachtracha
* Suíomh an fhoilsitheora: ycg.im/publications

## Tagairtí

Catagóir:Litríocht Ghaeilge Mhanainn
Catagóir:Litríocht Oileán Mhanainn
Catagóir:Saothair Ghaeilge Mhanann
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta i nGaeilge
Catagóir:Fantaisíocht
Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge
Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge
Catagóir:Úrscéalta Gaeilge
Catagóir:Úrscéalta
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2010
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2010idí
Jough-laanee Aegid

Is úrscéal gearr nó nóibhille í ***[[Jough-laanee Aegid]]*** (ga: "Éilicsir na hÓige") le Christopher Lewin faoi bhean a thagann ar dheoch sainiúil a dhéanann bean óg arís di. Foilsíodh sa díolaim *Jough-laanee Aegid as Skeealyn Elley* í.

Tar éis an aistriú saoil a thagann ach an t-éilicsir a shlogadh, cumann Ealish saol nua di féin agus faigheann blaiseadh úr den saol di féin. Léimid mar a théann na hathruithe móra atá tagtha ó bhí sí óg don chéad turas i bhfeidhm uirthi. Faigheann sí amach freisin go bhfuil sé iontach doiligh bheith mar dhá phearsa ag an aon tráth amháin.

Thug Alan Titley le fios gur bhain sé "an-sult" as *Jough-laanee Aegid*. Dúirt sé gur saghas fronsa atá sa chuid is fearr de agus go bhfuil greann in eachtraí Ealish.

## Féach Freisin
* *[[Droghad Ny Seihill]]* (an dara húrscéal leis an údar)

## Naisc sheachtracha
* Suíomh an fhoilsitheora: ycg.im/publications

## Tagairtí

Catagóir:Litríocht Ghaeilge Mhanainn
Catagóir:Litríocht Oileán Mhanainn
Catagóir:Saothair Ghaeilge Mhanann
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta i nGaeilge
Catagóir:Fantaisíocht
Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge
Catagóir:Úrscéalta Gaeilge
Catagóir:Úrscéalta
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2007
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2000idí
Morlun

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Morlun**.

## Liosta leabhair
* *[[The Amazing Spider-Man: Coming Home]]*
* *[[Spider-Man: The Other]]*
* *[[Dark Reign]]*
* *[[Original Sin]]*
* *[[Spider-Man: Staging Ground]]*
* *[[Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Geddon]]*
* *[[Last Remains]]*
* *[[Sinister War]]*
* *[[End of the Spider-Verse]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Spider-Verse
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Tombstone

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Tombstone** (**Lonnie Lincoln**; **L. Thompson Lincoln**; **Alonzo T. Lincoln**; **The Big Man**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
The Kingpin

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **The Kingpin** (**Wilson Grant Fisk**).

## Liosta leabhair
* ''Daredevil'' (iml. 1)
* ''Daredevil'' (iml. 2)
* *[[Born Again]]*
* ''Kingpin'' (iml. 1)
* **'
* ''[[Civil War II: Kingpin]]''
* ''[[Devil's Reign]]''
* **'

## Oiriúnuithe
* *[[Spider-Man (clár teilifíse 1967)|Spider-Man]]*
* *[[Spider-Woman (clár teilifíse)|Spider-Woman]]*
* *[[Spider-Man (clár teilifíse 1981)|Spider-Man]]*
* *[[Spider-Man and His Amazing Friends]]*
* *[[The Trial of the Incredible Hulk]]*
* *[[Spider-Man: The Animated Series]]*
* ''Daredevil'' (scannán)
* *[[Spider-Man: The New Animated Series]]*
* ''Daredevil'' (clár teilifíse)
* *[[Spider-Man: Into the Spider-Verse]]*
* *[[Hawkeye (clár teilifíse)|Hawkeye]]*
* *[[Echo (clár teilifíse)|Echo]]*
* **

## Tagairtí

Catagóir:Kingpin
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Daredevil
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Brann Foillycan

Is úrscéal tuairimeach é ***[[Brann Foillycan]]*** (ga: "Aisling Pheidhleacáin" nó "Brionglóid Fhéileacáin") le Graham Naylor. Tá an scéal suite sna blianta amach romhainn agus baineann an sé le téamh na cruinne.

"Saghas fabhalscéil é den saol a d’fhéadfadh a bheith amach romhainn" a thug Alan Titley air, á rá freisin gur úrscéal "fada, cuimsitheach, leathan" é a mhúsclaíonn ceisteanna eile critice, úrscéal "a mbeidh trácht agam air arís".

## Féach Freisin
* *[[Droghad Ny Seihill]]*
* *[[An Dara Rogha]]*

## Tagairtí

Catagóir:Litríocht Ghaeilge Mhanainn
Catagóir:Litríocht Oileán Mhanainn
Catagóir:Saothair Ghaeilge Mhanann
Catagóir:Ficsean tuairimeach
Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Úrscéalta Gaeilge
Catagóir:Úrscéalta
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2008
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2000idí
The Shocker

mion|clé
Carachtair de chuid Marvel Comics is ea **The Shocker** (**Herman Schultz**; **Jackson W.** "**Montana**" **Brice**; **Anita Dillon**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Silver Sable

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Silver Sable** (**Silvija Sablinova**; **Silver Sablinovia**; **Sable Manfredi**; **Silver Sabliona**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Nightcrawler
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Catagóir:Sárlaochra
April Parker

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **April Parker** (**Brand New May Parker**; **Spider-Girl Blue**; **Mayhem**; **Goblin God**; **Spider-Girl**).

## Liosta leabhair
* *[[The Amazing Spider-Girl]]* (*[[The Amazing Spider-Girl: Brand New May|Brand New May]]* agus *[[The Amazing Spider-Girl: Maybreak|Maybreak]]*)
* *[[The Spectacular Spider-Girl]]* (*[[The Spectacular Spider-Girl: Who Killed Gwen Reilly?|Who Killed Gwen Reilly?]]* agus *[[The Spectacular Spider-Girl: The Last Stand|The Last Stand]]*)

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Spider-Woman
Annie-May Parker

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Anna-May** "**Annie-May**" **Parker** (**Spiderling**; **AMP**; **Nestling**; **Spider-Girl**; **Patternmaker**).

## Liosta leabhair
* *[[The Amazing Spider-Man: Renew Your Vows]]* (*[[Renew Your Vows: Secret Wars|Secret Wars]]*, *[[Renew Your Vow: Brawl in the Family|Brawl in the Family]]*, *[[Renew Your Vows: The Venom Experiment|The Venom Experiment]]*, *[[Renew Your Vows: Eight Years Later|Eight Years Later]]*, agus *[[Renew Your Vows: Are You Okay, Annie?|Are You Okay, Annie?]]*)
* *[[Spider-Geddon]]* (*[[Spider-Girls]]*)
* ''Edge of Spider-Verse'' (iml. 2)
* *[[Spider-Verse: Spider-Zero]]*
* *[[End of the Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Man Unlimited Infinity]]*
* *[[Spider-Boy: The Dragon's Challenge]]*

## Scannáin
* *[[Spider-Man: Across the Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Man: Beyond the Spider-Verse]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Mary Jane
Catagóir:Spider-Verse
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Miles Morales

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Miles Gonzalo Morales** (**Spider-Man**; **Spin**; **Kid Arachnid**; **Spy-D**; **Shadow Spider**; **Captain Universe**; **Spider-Knight**; **Ultimatum**; **The Prowler**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Ben Urich

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Ben Urich**.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Daredevil
Spider-Man Noir: Eyes Without a Face

Sraith leabhar grinn is ea ***Marvel Noir: Spider-Man – Eyes Without a Face***, bailithe mar ***Spider-Man Noir: Eyes Without a Face***, é foilsithe ag Marvel Comics, atá bunaithe ar an gcarachtar Spider-Man Noir, Robbie Robertson, agus Felicia Hardy, foilsithe idir 3 Nollaig, 2009 agus  3 Márta, 2010.

### Eisiúintí

## Eagráin bhailithe

## I meáin eile
Tá leagan *[[Marvel Noir]]* de Robbie Robertson agus Felicia Hardy, le feiceáil sa tsraith teilifíse *[[Spider-Noir]]*, á léiriú ag Lamorne Morris agus Li Jun Li, ina mbeidh Nicolas Cage ag léiriú Ben Reilly mar Spider-Man Noir.

## Féach freisin
* *[[Spider-Man: Noir]]*
* *[[Spider-Man Noir: Twilight in Babylon]]*
* *[[Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair]]*

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man Noir
Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)
Spider-Girl (Anya Corazon)

mion|clé
mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Spider-Girl** (**Aña** "**Anya**" **Sofia Corazón**; **Araña**; **Arañita**; **an Sealgaire**).

## Liosta leabhair
* ''Amazing Fantasy'' (iml. 2) / *[[Araña: The Heart of the Spider]]*
* *[[Spider-Man/Araña: The Hunter Revealed]]*
* *[[Araña: In the Beginning]]*
* *[[Araña: Night of the Hunter]]*
* *[[The Amazing Spider-Girl: Mind Games]]*
* *[[The Amazing Spider-Girl: Brand New May]]*
* *[[The Amazing Spider-Girl: Maybreak]]*
* *[[The Spectacular Spider-Girl: Who Killed Gwen Reilly?]]*
* *[[Grim Hunt]]*
* *[[Young Allies]]*
* *[[Spider-Girl: Family Values]]*
* *[[Fear Itself: The Home Front]]*
* *[[Spider-Island: The Amazing Spider-Girl]]* agus *[[Spider-Island]]*
* *[[Avengers Academy]]*
* *[[Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Verse: Secret Wars]]*
* *[[Web Warriors]]*
* *[[Spider-Geddon]]*
* *[[End of the Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Boy: The Dragon's Challenge]]*
* *[[Spider-Versity]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Spider-Verse
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Maka Akana

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Makawalu** "**Maka**" **Akana**; (**Funhouse**; **Spider-Girl**).

## Liosta leabhair
* ''Spider-Boy'' (iml. 2)
* *[[Spider-Girl: Breath Through the Fire]]*
* *[[Spider-Versity]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Daredevil
Catagóir:Spider-Boy
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Catagóir:Sárlaochra
Spider-Girl (Gwen Warren)

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Spider-Girl** (**Gwen Warren**).

## Liosta leabhair
* *[[Avenging Spider-Man]]*
* *[[X-Men Unlimited Infinity]]*
* *[[Fall of X]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:X-Men
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Spider-Girl

* Spider-Girl (Mayday Parker)
* Spider-Girl (April Parker)
* Spider-Girl (Anya Corazon)
* Ultimate Spider-Girl
* Spider-Girl (Felicity Hardy)
* Spider-Girl (Annie-May Parker)
* Spider-Girl (Gwen Warren)
* Spider-Girl (Maka Akana)

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Spider-Man India

mion|clé
mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Spider-Man India** (**Pavitr** "**Pav**" **Prabhakar**).

## Liosta leabhair
* *[[Spider-Man: India]]*
* *[[Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Verse: Secret Wars]]*
* *[[Web Warriors]]*
* *[[Edge of Spider-Geddon]]* agus *[[Spider-Geddon]]*
* *[[Spider-Man: India – Seva]]*
* *[[End of the Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Society: Enter… the Spider-Versers]]*
* *[[Spider-Verse vs. Venomverse]]*

## Scannáin
* *[[Spider-Man: Across the Spider-Verse]]*
* *[[Spider-Man: Beyond the Spider-Verse]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man India
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Spider-Bitch

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Spider-Bitch** (**Ashley**; **Spider-Kingpin**).

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Catagóir:Spider-Woman
Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Spider-Verse
Spider-Zero

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Spider-Zero**.

## Liosta leabhair
* *[[Spider-Verse: Spider-Zero]]*
* *[[Spider-Gwen: Gwen-Verse]]*
* *[[End of the Spider-Verse]]*
* *[[Marvel Rivals Infinity]]*

## I meáin eile
* *[[Marvel Rivals]]*

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Catagóir:Spider-Verse
Catagóir:Spider-Gwen
Ezekiel Sims

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Ezekiel Sims**.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Spider-Verse
Fergus Ó hÍr

Gníomhaí teanga, pobail agus cearta ó Iarthar Bhéal Feirste é **Fergus Ó hÍr**. Is feachtasóir iomráiteach ar son ceartas sóisialta é Ó hÍr. Tá 50 bliain taithí aige le gluaiseachtaí agus i bhfeachtais éagsúla. Bhí sé lárnach san fheachtas ar son Chearta Sibhialta agus sa ghluaiseacht in éadan na mBlocanna H. Bronnadh Gradam Uachtarán Chonradh na Gaeilge, 2026 air.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna
Catagóir:Gníomhaithe pobail Éireannacha
Catagóir:Daoine ó Bhéal Feirste
The Amazing Spider-Man: Torn

Sraith leabhar grinn is ea ***The Amazing Spider-Man: Torn***, foilsithe ag Marvel Comics, agus bunaithe ar na carachtair Peter Parker / Spider-Man, Gwen Stacy agus Mary Jane Watson. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag J. Michael Straczynski agus léirithe ag Pere Pérez—ó 8 Deireadh Fómhair 2025 go dtí 11 Feabhra 2026 thar is cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

### Eagráin

## Eagráin bhailithe

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''The Amazing Spider-Man: Torn'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Mary Jane
Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)
Spider-Man: Blue

Sraith leabhar grinn is ea ***Spider-Man: Blue***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtair Peter Parker / Spider-Man, Gwen Stacy, agus Mary Jane Watson. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Jeph Loeb agus léirithe ag Tim Sale—ó 8 Deireadh Fómhair 2025 go dtí 11 Feabhra 2026. Sé eagrán a bhí ann, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Scéal
Thosaigh *Spider-Man: Blue*  ag leanúint Peter Parker agus é i ngrá le Gwen Stacy .

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Spider-Man: Blue'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Mary Jane
Gwen Stacy: Beyond Amazing

Sraith leabhar grinn is ea ***Gwen Stacy: Beyond Amazing***, nó go simplí ***Gwen Stacy***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtar Gwen Stacy. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Christos Gage agus léirithe ag Todd Nauck—ó 12 Feabhra 2020 go dtí 10 Lúnasa 2022. Fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Scéalta
* "Beyond Amazing"
* "Gwen Stacy: Kid Cop!"
* "The A-Gwen-Gers" (le Gwen Stacy / Spider-Woman de Domhan-65)
* "Gwen Stacy: Goblin Slayer"
* "Gwen's Fashion Favorites"
* "Giant-Size Gwen Stacy"

## Eagráin bhailithe

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Gwen Stacy: Beyond Amazing'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Spider-Gwen
Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)
Éadaoin Fitzmaurice

Is tionchaire agus cruthaitheoir ábhair Éireannach í **Éadaoin Fitzmaurice** a úsáideann Instagram agus TikTok chun ábhar i nGaeilge agus i mBéarla a chur chun cinn. Tá lucht leanúna mór aici ar na meáin shóisialta, beagnach leathmhilliún leantóir ar líne, áit ina mbíonn sí ag plé cúrsaí taistil, cúrsaí faisin agus cúrsaí bia, go háirithe léirmheasanna ar bhialanna.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Mná
Catagóir:Tionchairí ar líne
Catagóir:Tionchairí Éireannacha
Catagóir:Tionchairí Gaeilge
Carnage (Gwen Stacy)

mion|clé

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Carnage** (**Gwen Stacy** den Domhan-1610), leagan cruinne malartach de Gwen Stacy.

## Liosta leabhair
* *[[Ultimate Spider-Man]]*

## Tagairtí

Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carnage
George Stacy

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **George Stacy**.

## Tagairtí

Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Spider-Gwen
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
The Great Architect

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **The Great Architect** (**Cavan Scott**; *An tAiltire Mór*).

## Tagairtí

Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Gwen Poole
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sár-na n-olcadóirí
Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán

Is gníomhaireacht dhíláraithe an Aontais Eorpaigh (AE) í an **Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán** (*GEC*) (Béarla: *European Chemicals Agency* (**ECHA**)), go n-úsáide ceimiceáin go sábháilte.  Cuireann sí i bhfeidhm an rialachán darb ainm Clárú, Údarú, Meastóireacht agus Srianadh Ceimiceán (CUMASC / REACH) ó thaobh riaracháin agus cúrsaí teicniúla. 

Is ghníomhaireacht neamhspleách é ECHA, curtha ar bun ag REACH ón mbliain 2007 ar aghaidh.  Is in Helsinki na Fionlainne atá sí lonnaithe. 

Tá Sharon McGuinness, Éireannach, i gceannas ar an ngníomhaireacht.

## Bunús agus aidhmeanna
Cruthaíodh ECHA ar an 18ú Nollaig 2006 le rialachán 2006/1907.  Dar le Cúirt Iniúchóirí na hEorpa, is iad a haidhmeanna ná:
* Sláinte daonna agus an timpeallacht a chosaint, fad is iomaíochas agus nuálaíocht a chur chun cinn.
* Reachtaíocht ceimiceáin den scoth a chothú 
* Rialachán REACH a chur i bhfeidhm

## Tascanna
* Clárú, údarú, meastóireacht agus srianadh ceimiceán
* Aicmiú, lipéadú agus pacáistiú ceimiceán
* Rialú táirgí bithicídeacha
* Toiliú feasach roimh ré
* Smacht ar cheimiceáin ghuaiseacha
* Bunachar SCIP

## '' Substance Infocard ''
Cuireann ECHA ar fáil ar líne eolas faoi gach ceimiceán ina bunachar, i bhfoirm *Substance Infocard*, le guaiseacha, úsáidí agus cainníocht táirgthe nó iompórtála.  Tá níos mó ná on 245,000 ceimiceán sa bhunachar.  Is féidir an Uimhir Clárlanna CAS nó an Uimhir Comhphobal Eorpaigh a úsáid chun substaintí a aimsiú sa chóras.

## Tuilleadh le léamh
* 

## Naisc sheachtracha
* Eolas ar ceimiceáin (inchuardaithe), ar ECHA.

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh
Carnage (Mary Jane Watson)

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Carnage** (**Mary Jane Watson** den Domhan-65), leagan cruinne malartach de Mary Jane Watson.

## Liosta leabhair
* *[[Spider-Gwen]]*
* *[[Spider-Gwen: Into the Unknown]]*
* *[[King in Black: Gwenom vs. Carnage]]*
* *[[Spider-Gwen: Smash]]*

## Tagairtí

Catagóir:Mary Jane
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Spider-Gwen
Catagóir:Carnage
Gwenpool: All-New, All-Deadly

Sraith leabhar grinn is ea ***Gwenpool: All-New, All-Deadly*** (ar a dtugtar freisin ***The All-New, All-Deadly Gwenpool*** nó go simplí ***Gwenpool***) é foilsithe ag Marvel Comics, atá bunaithe ar an carachtair Gwen Poole, Kate Bishop, Jeff the Land-Shark, Peter Parker, agus Gwen Stacy. Foilsíodh an sraith leanúnach—scríofa go príomha ag Cavan Scott agus léirithe ag Stefano Nesi—ó 14 Bealtaine 2025 go dtí 3 Meán Fómhair níos déanaí sa bhliain sin thar is sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Stair foilsithe
Thosaigh *Gwenpool: All-New, All-Deadly* ar fhoilsiú an 14 Bealtaine, 2025, ag leanúint téann Gwen Poole i gcomhar le Peter Parker chun aghaidh a thabhairt ar an tAiltire Mór, a chomhcheangail ceann athbheoite Gwen Stacy le corp neamhbhásmhar úrnua, uile-mharfach atá feistithe le cnámharlach miotail agus crúba mar "Arm X-31". Chríochnaigh sí lena cúig heagrán ar an 3 Meán Fómhair, 2025.

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Gwenpool: All-New, All-Deadly'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Gwen Poole
Catagóir:Gwen Stacy
Catagóir:Spider-Man
Spider-Man/Deadpool

Sraith leabhar grinn is ea ***Spider-Man/Deadpool*** é foilsithe ag Marvel Comics do trí eagrán déag scríofa ag Joe Kelly, Scott Aukerman, |Gerry Duggan, Penn Jillette, Paul Scheer, Nick Giovannetti, Elliot Kalan, Josh Corin, agus Robbie Thompson agus léirithe ag Ed McGuinness, Reilly Brown, Scott Koblish, Todd Nauck, agus Chris Bachalo, atá bunaithe ar an carachtair Spider-Man agus Deadpool. Fuair ​​an tsraith léirmheasanna dearfacha ó chriticeoirí.

## Eagráin bhailithe

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Spider-Man/Deadpool'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Deadpool
Spider-Man & Wolverine

Sraith leabhar grinn is ea ***Spider-Man & Wolverine***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtair Spider-Man agus Wolverine. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Marc Guggenheim agus léirithe ag Kaare Andrews agus Gerardo Sandoval—ó 21 Bealtaine, 2025 go dtí 25 Feabhra, 2026.  Foilsíodh  deich eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Scéal
Faighean  Spider-Man agus Wolverine: Peter agus Teresa Parker go bhfuil Logan i láthair (fuair a dtuismitheoirí bás).

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Spider-Man & Wolverine'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Wolverine
Comórtas Aistí Néill Uí Dhónaill

Glacann **[[Comórtas Aistí Néill Uí Dhónaill]]** le haistí acadúla ó mhic léinn tríú leibhéil ó fud fad an domhain, ar théamaí a bhaineann leis an bhfoclóireacht. Rannóg Foclóireachta Fhoras na Gaeilge chuireann ar siúl an comórtas. 

Bronntar Bonn Néill Uí Dhónaill ar an aiste is fearr agus bíonn duais airgid ag dul don aiste is fearr as gach ceann de chúigí na hÉireann agus ó thar lear.

## Buaiteoirí Bhonn Néill Uí Dhónaill

## Naisc amach
* Cuir isteach ar an gcomórtas (roimh 10/04/2026)

## Féach freisin
* Bréagchúirt Uí Dhálaigh
* Craobh Díospóireachta Gael Linn

## Tagairtí

Catagóir:Comórtais do mhic léinn in Éirinn
Catagóir:Comórtais do mhic léinn
Catagóir:Foclóireacht
Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge
Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe
M50 (Baile Átha Cliath)

Is cuar-mhótarbhealach 40km é an **M50** timpeall Bhaile Átha Cliath, ag síneadh ón M1 ag Aerfort Bhaile Átha Cliath go dtí an N11 ag Bré, an mótarbhealach ar chiumhais na hardchathrach a bhíonn tachtaithe go rialta ag tranglam tráchta.
clé|mion|220x220px|buaicthráth tráchta na maidine ar an M50

clé|mion|220x220px|Tollán M50 / M1
clé|mion|220x220px|comharthaí bóthair
clé|mion|220x220px|Uasbhealaí'','' acomhal 7

### Stair
Osclaíodh an chéad droichead i Márta 1990 agus osclaíodh an dara droichead i Meán Fómhair 2003.  Faoi chomhaontuithe leis an Stát, bhí cearta eisiacha ag NTR, maidir leis an gcuid de mhótharbhealach an M50 ar a bhfuil an droichead, a fheidhmiú agus dolaí a ghearradh air go dtí 2020. 

De bharr na leibhéal tráchta méadaithe sna 2000idí, bhí an M50 thíos go mór de bharr easpa acmhainn lánaí bóthair agus caolais tráchta ag acomhail agus ag an dola-phlás. Chun aghaidh a thabhairt ar sin, forbraíodh scéim uasghrádaithe a rinne soláthar do thrí lána a leathnú i ngach treo   I Meán Fómhair 2007 chomhaontaigh Údarás um Bóithre Náisiúnta (UBN) conradh PPP  le Cuibhreannas ICON (M50 Concessions Ltd) chun bealach an M50 a uasghrádú, a leathnú ó charrbhealach dhá lána go dtí carrbhealach trí lána i ngach treo, lena n-áirítear uasghrádú acomhal.  Faoi théarmaí an chonartha, íocann an UBN íocaíochtaí aonadacha míosúla chuig an gcuideachta PPP suas go dtí 2042. Críochnaíodh na oibreacha uasghrádaithe in iomlán sa bhliain 2011.

Chun an fhorbairt sin a éascú in 2007, rinneadh cinneadh  comórtas tairisceana a reáchtáil chun córas dola nua gan bhacainní a leagan amach, a thógáil agus a fheidhmiú. Tar éis an chomórtais, cheap UBN, i mí Márta 2007, BetEire Flow (comheagras de dhá ghnólacht ón bhFrainc) chun an córas dola a leagan amach, a thógáil agus a fheidhmiú.

### Dola
Cuid den mhótharbhealach atá 3.2 ciliméadar ar fad, ón N3 (Bóthar na hUaimhe) go dtí an N4 (Bóthar Shligigh), dhá droichead taobh le taobh trasna An Life (Droichead an Naisc Thiar). Is bóthar dola atá sa chuid seo den M50 a thóg an National Toll Roads (NTR)84, a rinne cothabháil agus feidhmiú ar an mbóthar ó 1987. 

Shaothraigh an cuarbhóthar a bhíonn calctha go laethúil €216 milliún in 2025.

## Féach freisin

* Mótarbhealaí 
* Údarás um Bóithre Náisiúnta (NRA) 

## Tagairtí

Catagóir:Bóithre in Éirinn
Catagóir:Baile Átha Cliath
Catagóir:Mótarbhealaí
Iomall (leabhar)

Tá ***[[Iomall (leabhar)|Iomall]]*** (ga: "Imeall") ina chnuasach gearrscéalta ficsean eolaíochta le hAlistair Paul. Faightear ann scéalta faoi chréatúir neamh-thalmhaí, daoine gafa san t-am, ríomhairí iontacha, agus "gaol-reoithte".

Ainmníodh *Iomall* ar ghearrliosta don Scríbhinn Gan Foilsiú is Fearr do Dhaoine Fásta ag Duaiseanna Litríochta na Gàidhlig sa bhliain 2022.

Cuireann an foilsitheoir i gcomparáid é le leithéidí William Gibson, J.G Ballard agus Rudy Rucker.

Bhí an t-údar i láthair le haghaidh imeachta faoin leabhar i 2025.

## Féach Freisin
* *[[Linne Dhomhain]]* (cnuasach eile de chuid an údair)
* *[[Air Cuan Dubh Drilseach]]*

## Naisc sheachtracha
* Suíomh an fhoilsitheora
* Comhairle na Leabhraichean
* Agallamh leis an údar

## Tagairtí

Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban
Catagóir:Litríocht na hAlban
Catagóir:Saothair Ghaeilge na hAlban
Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge na hAlban
Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge
Catagóir:Ficsean tuairimeach
Catagóir:Leabhair ghearrscéalta Ghaeilge
Catagóir:Gearrscéalta
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2025
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2020idí
Spider-Man 2099: Exodus

Sraith leabhar grinn is ea ***Spider-Man 2099: Exodus***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtair Spider-Man 2099 agus Saighdiúir Geimhridh 13. Foilsíodh an tsraith leanúnach—scríofa go príomha ag Steve Orlando agus léirithe ag Paul Fry, Leinil Francis Yu, Dave Wachter, Marco Castiello, Ze Carlos, Alessandro Miracolo, Kim Jacinto, agus Ryan Stegman—ón 4 Bealtaine go dtí an 7 Meán Fómhair 2022  . Foilsíodh seacht eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Scéal
Feictear Miguel O'Hara ó Imleabhar 4—Spider-Man na bliana 2099 agus cosantóir Nueva Yor. Tá Cabal ag pleanáil an tsochaí a chur trí thine; tá an Saighdiúir Geimhridh 13 ag iarraidh díoltas a bhaint amach, agus Loki—an marthanóir deireanach de Ragnarok—ag pleanáil Asgard a aiséirí.

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Spider-Man 2099: Exodus'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man 2099
Linne Dhomhain

Is cnuasach gearrscéalta é ***[[Linne Dhomhain]]*** (ga: "Linn Dhomhain") le hAlistair Paul. Ghnóthaigh sé an chéad áit sa chatagóir Scríbhinní Gan Foilsiú is Fearr do Dhaoine Fásta dó ag Duaiseanna Litríochta na Gàidhlig sa bhliain 2020. Foilsíodh an bhliain dar gcionn é.

## Féach Freisin
* *[[Iomall (leabhar)|Iomall]]*

## Naisc sheachtracha
* Suíomh an fhoilsitheora
* Comhairle na Leabhraichean

## Tagairtí

Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban
Catagóir:Litríocht na hAlban
Catagóir:Saothair Ghaeilge na hAlban
Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge
Catagóir:Leabhair ghearrscéalta Ghaeilge
Catagóir:Gearrscéalta
Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge
Catagóir:Fantaisíocht
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2025
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2020idí
Alistair Paul

Is scríbhneoir Albanach é **[[Alistair Paul]]** a bhfuil ina chónaí in Oileán Arainn.

Ghnóthaigh a chnuasach gearrscéalta *[[Linne Dhomhain]]* an chéad áit sa chatagóir Scríbhinní Gan Foilsiú is Fearr do Dhaoine Fásta ag Duaiseanna Litríochta na Gàidhlig sa bhliain 2020. Foilsíodh an bhliain dar gcionn é.

Ainmníodh a leabhar *Fir an Diùraidh* le haghaidh Dhuais Chomann Gàidhealach Londain airson Leabhar Ficsin in 2023.

Sa bhliain 2025 foilsíodh a chnuasach ficsean eolaíochta *[[Iomann na hEorpa|Iomall]]*, cnuasach a ainmníodh ar ghearrliosta 2022.

Tá scríbhneoireacht dá chuid tar éis a bheith foilsithe i *[[STEALL]]*, *[[Dàna]]*, *[[Poet's Republic]]* agus *[[Tuath (iris)|Tuath]]*.

## Féach freisin
* *[[Linne Dhomhain]]*
* *[[Iomall (leabhar)|Iomall]]*

## Naisc amach
* Suíomh oifigiúil: alistairpaul.co.uk

## Tagairtí

Catagóir:Gearrscéalaithe
Catagóir:Scríbhneoirí Albanacha
Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban
Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge na hAlban
Catagóir:Ficsean eolaíochta
Catagóir:Fantaisíocht
Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh
Spider-Woman 2099

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Spider-Woman 2099** (**Sivern Dru**).

## Liosta leabhair
* *[[Spider-Man 2099: Exodus]]*
* *[[Spider-Man 2099: Dark Genesis]]*
* *[[Annihilation 2099]]*
* *[[Conquest 2099]]*
* *[[The End 2099]]*

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Catagóir:Spider-Woman
Catagóir:Spider-Man 2099
John Jameson

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **John Jonah Jameson III** (**Colonel Jupiter**; **Man-Wolf**; **[[Carnage]]**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Captain America
Catagóir:She-Hulk
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Anna Watson

mion|clé
Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Anna Watson**.

## Tagairtí

Catagóir:Mary Jane
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Airp

Bhí **na hAirpeanna** (airp, san uatha) (, *hárpyia*), ina gcréatúir mhiotasacha, a bhí leath ina ndaoine daonna agus leath ina n-éin, a chreidtear go minic a bheith ina phearsanú de ghaotha stoirme. 

## Tuairiscí
De ghnáth, léiríodh na hairpeanna mar éin le cinn mhaighdeanúla, aghaidheanna bána le hocras agus crúba fada ar a gcosa. Rinne scríbhneoirí Rómhánacha agus Biosántacha cur síos mionsonraithe ar a ngránnacht. Bhí mná áille le sciatháin le feiceáil san ealaín chriadóireachta ina raibh na hairpeanna. Rinne Óivid cur síos orthu mar bhultúir dhaonna. 

Sheol Séas, rí na nDéithe, na hairpeanna chun an domhain seo chun daoine agus nithe éagsúla a sciobadh ón saol seo ( ciallaíonn s n-ainm 'na gadaithe tapa').

### Héisiad
Do Hesiod, samhlaíodh iad mar mhaighdeana bánghruaigeacha sciathánacha, a d'eitil chomh tapa leis an ghaoth.

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
J. Jonah Jameson Sr.

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **J. Jonah Jameson Sr.** (**John Jonah Jameson, Senior**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)
Liz Allan

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Elizabeth** "**Liz**" **Allan-Osborn** (**Misery**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Daredevil
Catagóir:Venom
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)
Bróga Florsheim

Is monaróir bróg Meiriceánach é **Florsheim Shoes**. Bunaíodh i gChicago é sa bhliain 1892, agus tá sé anois ina fhochuideachta de chuid an Weyco Group, atá faoi úinéireacht bhaill de theaghlaich bhunaidh Florsheim.

## Stair

clé|mion|Fógra nuachtáin 1922 do bhróga Florsheim

Chuir an comhlacht a ainm féin ar a bhróga agus chabhraigh sé le siopaí iad a chur chun cinn. Faoi 1930, bhí Florsheim ag déanamh bróga do mhná agus bhí cúig mhonarcha i Chicago agus 2,500 fostaí acu, le 71 siopa faoi úinéireacht pháirteach nó iomlán na cuideachta agus 9,000 siopa ar fud na Stát Aontaithe ag díol Florsheims.

Fuair Milton Florsheim bás sa bhliain 1936   agus rinneadh uachtarán de a mhac is óige Harold agus rinneadh cathaoirleach d'Irving Florsheim.

## Tagairtí

Catagóir:Comhlachtaí bróg na Stát Aontaithe
Catagóir:Comhlachtaí Meiriceánacha a bunaíodh sa bhliain 1892
Catagóir:Comhlachtaí éadaí a bunaíodh sa bhliain 1892
Catagóir:Glendale, Wisconsin
Catagóir:Comhlachtaí atá lonnaithe i Wisconsin
Corn

mion|293x293px|Corn FIFA
[mion|220x220px|Corn Óir [Ráschúrsa Cheltenham|Cheltenham]]
Cupa ornáideach a úsáidtear mar dhuais is ea **corn** nó **trófaí**.   De ghnáth, cupán mór miotail is ea é, a bhfuil dhá chluas air, a bhronntar ar bhuaiteoir cluiche nó comórtais.  Go ginearálta, rud éigin luachmhar is ea é a thugtar do dhuine a bhfuil na torthaí is fearr acu i gcomórtas nó i gcluiche nó mar luach saothair as éacht a rinne siad;  ach tugtar "duais" ar sin go hiondúil. 

### Trófaithe
Is é Corn Sacair an Domhain (€20m) an trófaí is luachmhaire a mbíonn iomaíocht air – níl aon cheann eile baol ar chomh luachmhar sin. Tá 5.0 kilo (11pt ) den ór 18 carat ansiúd agus is fiú os cionn $410,000 é (in 2026).  

Bhí duais  £625,000 (€718,000) ag dul leis an gCorn Óir i Cheltenham in 2026.  Níl an Corn féin mórán le 12cm (5”) ar airde.  Is í a cháil agus an stair a bhaineann leis, mar aon lena luach a fhágann nach bhfágann an Corn Óir Prestbury Park na laethanta seo. A mhacasamhail a fhaigheann na buaiteoirí le fada an lá anois. Murach bonn a bheith faoi ba ar éigean a thabharfadh duine suntas de chineál ar bith dó.   Díoladh ceann de na cóipeanna (Vincent O'Brien / Cottage Rake in 1948) in 2024 agus chuaigh sé €40,000. 

### In Éirinn
Tá an ‘Sam’ agus Corn Mhic Cárthaigh i bhfad Éireann níos mó ná Corn Sacair an Domhain ná Corn Cheltenham.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Duaiseanna
Catagóir:Comórtais
Féile Cheltenham

[clé|mion|220x220px|[Ráschúrsa Cheltenham]]
[clé|mion|220x220px|Corn Óir [Ráschúrsa Cheltenham|Cheltenham]]
Reáchtáiltear **Féile Cheltenham** i Ráschúrsa Cheltenham, Prestbury Park, Gloucestershire, féile bliantúil  i mí an Mhárta ar a bhfuil spéis agus freastal traidisiúnta ag Éireannaigh air.

Ocht gcinn de chomhlachtaí geallghlacadóireachta a bhí i mbun urraíochta in 2026 (BetMGM, Paddy Power, Boodles agus mar sin de). Bhí duaischiste £5 mhilliún (€5.75) ag baint leis an iomaíocht i Cheltenham in 2026 agus os cionn a leath sin ag dul chucu siúd is túisce a thrasnóidh an líne sna 28 rása. Bhí £625,000 (€718,000) ag dul leis an gCorn Óir agus thart ar €450,000 le fáil as an Champion Hurdle, Champion Chase agus an Ryanair. Is é rás na gcapall seilge an t-aon cheann nach bhfuil ar a laghad €86,000 as.

Tá an ceangal leis an rítheaghlach ar cheann de sheantraidisiúin na háite freisin – péire de na rásaí ainmnithe ina n-onóir i gcónaí . Tugtar ómós freisin do sheanlaochra an spóirt – an capall Arkle, na traenálaithe/marcaigh Martin Pipe, Fulke Walwyn, Fred Winter agus Johnny Henderson.

## Féach freisin

* Ráschúrsa Cheltenham 

## Tagairtí

Catagóir:Gloucestershire
Catagóir:Rásaíocht chapall
Catagóir:Márta
Albert Bartlett

Is é an práta a bhfuil *Rooster* mar ainm air an t-earra is mó a bhfuil tóir air ag custaiméirí **Albert Bartlett**, nó "The Potato People", comhlacht atá suite in Airdrie, Lannraig, Albain. 

clé|mion|220x220px
clé|mion|220x220px|Albert Bartlett Potato Facility, New Monkland, Airdrie... monarcha a thógadh sna 2000idí ar luach £30 milliún
clé|mion|220x220px|Is de bhunadh na hÉireann an práta Rooster.

## Stair
I mBaile Monaidh i gcontae Aontroma ag tús an chéid seo caite a rugadh Albert Bartlett. Caoladóir a bhí ann a chuaigh ar imirce go hAlbain. Chuir sé faoi i Coatbridge in aice Ghlaschú, ceantar a bhí brataithe ag Éireannaigh.

Agus a mhuirín ag dul i méid, chuaigh Albert ar thóir bealaí eile a shaoródh cúpla punt breise dó. Thug sé £30 ar choire agus thosaigh ag cócaráil biatais (biatas dearg) ina gharáiste agus á chur i bpotaí. D’éirigh chomh maith sin leis nárbh fhada gur cheannaigh sé monarcha agus gur thosaigh ag díol glasraí úra agus prátaí. Tá sé ráite go raibh sé ar an duine ba thúisce a thosaigh á gcur sin i málaí beaga plaisteacha.

Nuair a tháinig siad in aois chuaigh a chlann mhac ag obair a chúnamh dá n-athair. Sa lá atá inniu ann, siad a gclann siúd agus a gclann siúd arís atá i mbun an chomhlachta. Beirt acu sin, Alan agus Ronnie, atá ina cheannas faoi láthair. 

## Táirgí
Ceannaítear ½ mhilliún tonna dá dtáirge sa mBreatain gach bhliain. Is fiú €90 milliún anois an gnó a tháinig ar an saol sa ngaráiste.

Is de bhunadh na hÉireann an práta Rooster. Ba in Ionad Taighde atá ag Teagasc i gCeatharlach a síolraíodh an fata sin den chéad uair i 1970.

An t-ainm Albert Bartlett atá luaite le cliathrás a ritear i Cheltenham (in 2026). 

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

* Suíomh

## Tagairtí

Catagóir:Comhlachtaí Briotanacha
Catagóir:Prátaí
Catagóir:Daoine as Contae Aontroma
Catagóir:Lanarkshire
Spider-Man 2099: Dark Genesis

Sraith leabhar grinn is ea ***Spider-Man 2099: Dark Genesis***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtair Spider-Man 2099 agus Spider-Woman 2099, seachthoradh ar *[[Spider-Man 2099: Exodus]]*. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Steve Orlando agus léirithe ag Justin Mason—ón 3 Bealtaine go dtí an 7 Meán Fómhair 2023  thar is seacht eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Scéal
Tá an plota suite sa chruinne mhalartach de chuid Miguel O'Hara ó Imleabhar 4—Spider-Man na bliana 2099 agus cosantóir Nueva York—díreach i ndiaidh imeachtaí *[[Spider-Man 2099: Exodus]]*, agus é ag obair i gcomhar le Spider-Woman 2099 i gcoinne Carnage agus naimhde eile.

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Spider-Man 2099: Dark Genesis'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man 2099
Catagóir:Carnage
Miguel O'Hara: Spider-Man 2099

Sraith leabhar grinn is ea ***Miguel O'Hara: Spider-Man 2099***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtar Spider-Man 2099 (foilsíodh cheana *[[Spider-Man 2099: Exodus]]* agus *[[Spider-Man 2099: Dark Genesis]])*. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Steve Orlando agus léirithe ag Devmalya Pramanik, Michael Dowling, Jason Muhr, Christopher Campana, agus Stefano Raffaele—ón 3 Bealtaine go dtí an 7 Meán Fómhair 2023   (seacht eagrán), agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Stair foilsithe
Feictear Miguel O'Hara (ó Imleabhar 4—Spider-Man na bliana 2099) agus cosantóir Nueva York, díreach i ndiaidh imeachtaí *[[Spider-Man 2099: Exodus]]* agus *[[Spider-Man 2099: Dark Genesis]]*.

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Miguel O'Hara: Spider-Man 2099'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Spider-Man 2099
Symbiote Spider-Man 2099

Sraith leabhar grinn is ea ***Symbiote Spider-Man 2099*** é foilsithe ag Marvel Comics, atá bunaithe ar an carachtar Spider-Man 2099, socraithe le linn ''Spider-Man 2099'' Imleabhar 1. Foilsíodh an sraithscéal —scríofa go príomha ag Peter David (ag filleadh ó Imleabhar 1) agus léirithe ag Roge Antonio—ón 13 Márta, 2024 go dtí an 10 Iúil, níos déanaí sa bhliain sin, agus fuair cúig fáilte dhearfach ó chriticeoirí.

## Stair foilsithe
Thosaigh *Symbiote Spider-Man 2099* ar fhoilsiú an 3 Bealtaine, 2023, ag chríochnaigh sí lena cúig heagrán ar an 10 Iúil, níos déanaí sa bhliain sin.

### Eisiúintí

## Eagráin bhailithe

## Naisc sheachtracha
* ''Symbiote Spider-Man 2099'' ag *[[Marvel.com]]*

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man 2099
Peter Martin

Is polaiteoir aontachtach  é **Peter James Martin** (a rugadh i mí Feabhra 1971). Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Dún Thuaidh, ó 2024 ar aghaidh. Comhthoghadh ar an Tionól é agus thóg sé áit Alex Easton nuair a toghadh Easton ina Theachta Parlaiminte san Olltoghchán 2024

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Daoine as Contae an Dúin
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha
Mary Jane & Black Cat

Sraith leabhar grinn is ea ***Mary Jane & Black Cat***, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar na carachtair Mary Jane Watson agus Felicia Hardy / Black Cat. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Jed MacKay, agus léirithe ag C.F. Villa, Jan Bazaldua, Vincenzo Carratu, agus Michael Dowling—idir 26 Eanáir, 2022 - 26 Aibreán, 2023. Foilsíodh sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí. Lean an tsraith *[[Jackpot & Black Cat]]* é.

### Eisiúintí

## Eagráin bailithe

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Mary Jane & Black Cat'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Mary Jane
Catagóir:Black Cat
Black Cat (iml. 1)

Sraith leabhar grinn is ea **''Black Cat'' (iml. 1)**, foilsithe ag Marvel Comics, bunaithe ar an carachtar Felicia Hardy / Black Cat. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag Jed MacKay agus léirithe ag Michael Dowling, Travel Foreman, Nao Fuji, Kris Anka, agus Carlos Villa—ó 5 Meitheamh 2019 go dtí 5 Lúnasa 2020 thar dhá eagrán déag, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí. Lean Imleabhar 2 agus *[[Iron Cat]]* é.

## Scéal
Feictear Felicia Hardy / Black Cat, agus í ag dul i mbun robálacha. Tá sí i ngrá le Spider-Man le fada an lá.

### Eagráin

## Eagráin bailithe

## Naisc sheachtracha
* ''Black Cat'' (iml. 1) ag *[[Marvel.com]]*

## Tagairtí

Catagóir:Black Cat
Anna Maria Marconi

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Anna Maria Marconi**.

## Tagairtí

Catagóir:Superior Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Emma Frost

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Emma Frost** (**The Silencer**; **The White Queen**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:X-Men
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Kitty Pryde

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Katherine Anne** "**Kitty**" **Pryde** (**Sprite**; **Ariel**; **Shadowcat**; **Spider-Girl**; **Star-Lord**; **Star-Lady**; **Red Queen**; **Shadowkat**).

## Tagairtí

Catagóir:Kitty Pryde
Catagóir:Spider-Man
Catagóir:X-Men
Catagóir:Spider-Girl
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Web-Head

Carachtar de chuid Marvel Comics is ea **Web-Head** (**Agent Lynda Locke**).

## Tagairtí

Catagóir:Spider-Man
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Sárlaochra
Freachnamh

[mion|Freachnamh de chuid [Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann)|Óglaigh na hÉireann i nGleann Uí Mháil]]
Is ionann **freachnaimh** agus gníomhaíochtaí agus oibríochtaí míleata nach cuid de chogadh fíor iad ach a chuireann ar chumas fórsaí míleata a bheith ag cleachtadh le haghaidh cogadh fíor, mar shampla freachnamh machaire, freachnamh oirbheartaíochta, nó freachnamh traenála.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Fórsaí armtha
Catagóir:Cogadh
Catagóir:Freachnaimh
Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh

Ba chomhghuaillíocht pholaitiúil i dTuaisceart na Éireann é **Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh** ( nó ainm cláraithe:**Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh - Fórsa Nua** / )  agus bhí sé idir Pháirtí Aontachtach Uladh agus An Pháirtí Choimeádach na Ríochta Aontaithe

## Toghchán na hEorpa 2009

Bunaíodh an comhaontas sa bhliain 2009. Sa bhliain sin, sheas Jim Nicholson mar chéad iarrthóir faoin lipéad seo i dToghchán na hEorpa 2009. Fuair sé 82,893 vóta (17%) agus toghadh ar Pharlaimint na hEorpa do Thuaisceart Éireann

## Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010

Ar 24 Feabhra 2010, d'fhógair an chomhghuaillíocht go seasfaidh siad i naoi thoghcheantar de chuid Tuaisceart Éireann don toghchán atá le teacht. Dúirt Sylvia Hermon, Teachta Parlaiminte don Dún Thuaidh, go raibh sí míshásta leis an chomhghuaillíocht ó 2009 agus d'fhág sí an PAU i mí Márta 2010. Chinn sí seasamh sa toghchán mar iarrthóir neamhspleách. Bhuafadh Hermon an suíochán arís.

Ar 7 Aibreán 2010, d'éirigh Tom Elliott as an toghchán i bhFear Manach agus Tír Eoghain Theas agus dúirt sé go dthabharfadh sé a thacaíocht ar Rodney Connor, iarrthóir "na haontachta Aontachtaí". Bheadh Connor gan rath sa toghchán.

Fuair an chomhghuaillíocht 102,361 vóta (15.2%) sa toghchán ach ní bhfuair siad aon suíochán ar bith. 

## Deireadh na comhghuaillíochta
Sheas iarrthóirí de chuid Pháirtí Aontachtach Uladh faoina ainm páirtí féin i dToghchán an Tionóil 2011. Ar 14 Meitheamh 2012, d'athsheol na Coimeádaigh i dTuaisceart na Éireann mar Choimeádaigh Thuaisceart Éireann mar sin bhí an chomhghuaillíocht thart.

## Tagairtí

Catagóir:Páirtithe polaitíochta i dTuaisceart Éireann
Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 2009
Catagóir:Aontachtas Uladh
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir: Páirtí Aontachtach Uladh
Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann
Art Hughes

File, péintéir, fear léinn agus úrscéalaí Éireannach é **Art Hughes**. Is pearsantacht ar leith atá ann i saol na Gaeilge i dTuaisceart Bhéal Feirste. Scéal eipiciúil é *[[An Cairdeagan Buí]]*, an chéad úrscéal ag Hughes. Pléitear duairceas na Neachtlanna Maighdilíneacha agus leatrom na hEaglaise i Luimneach i lár an 20ú haois ann.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann
Catagóir:Scoláirí Gaeilge
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Filí Gaeilge
Catagóir:Fir
Catagóir:Péintéirí Éireannacha
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Máire Burns

Is scríbhneoir agus gníomhaí Gaeilge í **Máire Burns** a rugadh agus tógadh ar Bhóthar na bhFál i mBéal Feirste agus chaith sí a saol oibre ag múineadh Gaeilge i nDún Pádraig, Co. an Dúin. Is i nGaeilge a scríobhann sí, gearrscéalta agus filíocht go hiondúil. Tá a saothar le feiceáil sa chnuasach gearrscéalta *[[Bláth na dTulach]]*. Is í an stiúrthóir agus an ceann feadhna í ar an ngrúpa Facebook iomráiteach Gaeilge Amháin.

## Tagairtí

Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Mná Éireannacha
Catagóir:Péintéirí Éireannacha
Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Aromancing of Gwendolyn Poole

Sraith leabhar grinn is ea ***Aromancing of Gwendolyn Poole*** (ar a dtugtar freisin ***A Romancing of Gwendolyn Poole*** nó go simplí ***Love Unlimited: Gwenpool***), foilsithe ag Marvel Comics mar chuid de *[[Love Unlimited]]*.  Tá an tsraith bunaithe ar na carachtair Gwen Poole agus Julie Power. Foilsíodh an tsraith leanúnach—scríofa agus léirithe go príomha ag Jeremy Whitley, Bailie Rosenlund, Kelly Fitzpatrick, Kaitlyn Lindtvedt, agus Alanna Smith—ó 30 Márta go dtí 4 Bealtaine, 2023 thar is sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.

## Plota
Pléann Gwen Poole caidrimh grá, ag iarraidh dul amach le Wither agus Elixir ar dtús, sular théann sí amach le Julie Power. Le linn na sraithe seo, tar éis di a bheith gafa sa chaidreamh ar feadh roinnt míonna, tagann Gwen ar an "tuiscint" (á rá ag Julie léi) go bhfuil sí neamhghnéasach, nó 'aro-ace', cé gur mhaith leo caidreamh platónach a choinneáil.  

### Eisiúintí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* ''Aromancing of Gwendolyn Poole'' ag *[[Marvel.com]]*

Catagóir:Gwen Poole