open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vladimir Pozner (scríbhneoir)

**Vladimir Solomonovich Pozner** (  Scríbhneoir Francach agus aistritheoir de bhunadh na Rúise-Giúdach ab ea é 5 Eanáir 1905 i bPáras – 19 Feabhra 1992 i bPáras. Theith a theaghlach ó na pograim chun cónaí sa Fhrainc. Mhéadaigh Pozner ar an sóisialachas cultúrtha a fuair sé le hoidhreacht chun ceangal a dhéanamh idir an scríbhneoireacht agus an pholaitíocht le grúpaí frith-faisisteacha agus cumannacha sa tréimhse idir an chogaidh. Bhí tábhacht lena chuid scríbhneoireachta toisc go ndearna sé cairdeas le léiritheoirí a raibh cáil idirnáisiúnta orthu ar chumannachas crua, agus é ag diúltú cos ar bolg na Sóivéadach.

## Óige
Rugadh i bPáras é, do thuismitheoirí Rúiseacha-Ghiúdacha i 1905, tar éis teip ar an gcéad Réabhlóid Boilséiveach, ba staraí agus fhuascailtí gníomhach a athair, Solomon Pozner.  Comrádaí  de ghrúpa Rosa Lucsamburg é, spreag sé rannpháirtíocht na nGiúdach i sochaí na Rúise, nuair is féidir. Thosaigh sé leis an gCumann Saothair Ceardaí (ar a dtugtar an ORT, an t-acrainm Rúisise) agus an Cumann um Scaipeadh na hEagnaíochta. Ba í Esther Siderski a mháthair, a chuaigh isteach sna grúpaí seo freisin. Rugadh deartháir, George, a bhí ina Ollamh le hÉigipeolaíocht sa bhliain 1908. An bhliain dár gcionn thug pardún ginearálta deis don teaghlach filleadh ar Chathair Pheadair, rud a athainmníodh ina n-éagmais mar Petrograd.
## Naisc sheachtracha
*Vladimir Pozner: How the United States Created Vladimir Putin
## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1992
Catagóir:Daoine a rugadh i 1905
Catagóir:Scríbhneoirí Francacha
Ceann fine

Is éard is **ceann fine** ann ná teideal traidisiúnta Gaelach a chuireann 'ceannaire fine' nó 'taoiseach' srl. in iúl, a bhí mar chroí-aonad sóisialta agus polaitiúil ag sochaí luath agus meánaoiseach i nÉirinn agus i nAlba.
## Tagairtí
Comhdhúil dhénártha

[mion| Is comhdhúil dhénártha cáiliúil í [Clóiríd sóidiam|clóiríd sóidiam. Tá dhá dhúil ann: Na agus Cl.]]
In eolaíocht na n-ábhar, is comhdhúil cheimiceach í **comhdhúil dhénártha** nó **pas dénártha** ina bhfuil dhá dhúil éagsúla ann.

Is féidir comhdhúile ceimiceacha neamhorgánacha a rangú go ginearálta in dhá ghrúpa: comhdhúile ianacha agus comhdhúile móilíneacha. Is éard atá i struchtúr na gcomhdhúl ianach go léir ná sraith thríthoiseach leathnaithe d'iain dhearfacha agus dhiúltacha ailtéarnacha. Ós rud é nach bhfuil comhdhúile ianach i bhfoirm móilíní aonaracha, déantar iad a léiriú le foirmlí eimpíreacha.

## Comhdhúile Móilíneacha
Is comhdhúile neamhorgánacha iad comhdhúile móilíneacha atá i bhfoirm móilíní scoite. I measc na samplaí tá substaintí aithnidiúla mar uisce (H2O) agus dé-ocsaíd charbóin (CO2). Tá na comhdhúile seo an-difriúil ó chomhdhúile ianacha cosúil le clóiríd sóidiam (NaCl). Déantar comhdhúile ianacha nuair a chailleann adaimh miotail ceann amháin nó níos mó dá leictreoin go adaimh neamh-mhiotail. Aomtar na caitiain agus na n-ainiain dá bharr go leictreastatach dá chéile. Mar sin, cad a choinníonn adaimh móilín le chéile? Seachas iain a fhoirmiú, roinneann adaimh móilín a bhfiúsleictreoin sa chaoi is go bhfoirmíonn nasc idir péirí adamh. I móilín dé-ocsaíd charbóin, tá dhá cheann de na naisc seo, gach ceann acu ag tarlú idir an adamh carbóin agus ceann amháin den dá adamh ocsaigine. 
## Naisc sheachtracha
*[Comhdhúile Móilíneacha Dénártha: Ainmniú agus Foirmlí](https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_Chemistry/Introductory_Chemistry_(CK-12)/07%3A_Chemical_Nomenclature/7.11%3A_Binary_Molecular_Compounds%3A_Naming_and_Formulas#:~:text=Inorganic%20chemical%20compounds%20can%20be,alternating%20positive%20and%20negative%20ions.)
Catagóir:Comhdhúile ceimiceacha
*Sainmhíniú ar Chomhdhúil Dénártha
## Tagairtí
Tadhg Mac Con Midhe

File agus scoláire Éireannach a fuair bás sa bhliain 1493 ab ea **Tadhg Mac Con Midhe**. De réir Annála na gCeithre Máistrí, mharaigh sclábhaí (mogha) dá mhuintir féin é, fear darb ainm *mac Uí Chlumháin*:

* M1493.17 *“Mac Con Midhe, .i. Tadhcc mac Concobhair Ruaidh mic Eachmarcaigh saoí fhir dhana & fhoghlainnteach do mharbhadh lá moghaidh dia muintir fein, .i. mac Uí Chlumháin.”*

## Féach freisin

* Giolla Brighde Mac Con Midhe (fl. 1210?–1272? )
* Brian Mac Con Midhe, ardfhile do Turloch Luineach Uí Néill
* Cormac Mac Con Midhe (bás 1627)

## Naisc sheachtracha

* https://celt.ucc.ie/published/G100005D/text013.html

Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Filí Gaeilge
John Stewart

Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é **John Stewart**, a rugadh ar an 9 Aibreán, 1983 i gCarraig Fhearghais. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Uladh. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thoir, ó 2017 ar aghaidh .

## Saol pearsanta
Tá sé pósta le Deborah. Tá beirt pháistí acu.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Daoine as Contae Aontroma
Catagóir:Fir
Catagóir:Saighdiúirí
Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh
Patricia O'Lynn

Is acadóir agus polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í **Patricia O'Lynn** (). Is ball de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann í. Ba chomhalta den Tionól Reachtach í d'Aontroim Thuaidh, ó 2022 go 2023.

## Saol pearsanta
Tá céim dochtúra aici.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Mná Éireannacha
Ainmníocht na ceimice neamhorgánacha de réir AIGCF

San ainmníocht cheimiceach, is modh córasach é **ainmníocht i gcomhair AIGCF** chun comhdhúile ceimiceacha neamhorgánacha a ainmniú, mar a mholann Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (**AIGCF**). Tá sé foilsithe in *Nomenclature of Inorganic Chemistry* (ar a dtugtar an Leabhar Dearg (Béarla:the Red Book) go neamhfhoirmiúil).  Go hidéalach, ba cheart go mbeadh ainm ag gach comhdhúil neamhorgánach ónar féidir foirmle gan athbhrí a chinneadh. Tá ainmníocht '''AIGCF''' ann don cheimic orgánach freisin.

## An córas
Léiríonn na hainmneacha " caiféin " agus " 1,3,7-trímheitil--3,7-déhidreac-1H-púirín-2,6-dé-ón " an chomhdhúil cheimiceach céanna. Ionchódaíonn an t-ainm córasach struchtúr agus comhdhéanamh an mhóilín caiféin go mion, agus soláthraíonn sé tagairt gan athbhrí don chomhdhúil seo, ach ní thugann an t-ainm "caiféin" ach ainm air. Is léir mar sin go mbíonn buntáistí i bhfad níos ar fáil trí leas a bhaint as an modh córasach nuair is gá soiléireacht iomlán agus cruinneas. Mar sin féin, ar mhaithe le gontacht, úsáidfidh fiú poitigéirí gairmiúla an t-ainm neamhchórasach beagnach an t-am ar fad, toisc gur ceimiceán coitianta aitheanta é caiféin le struchtúr uathúil. Ar an dul céanna, is minic a thugtar uisce ar H2O i nGaeilge, cé go bhfuil ainmneacha ceimiceacha eile ann .
Pádraig Ó hÉigeartaigh

File Éireannach ab ea **Pádraig Ó hÉigeartaigh** (1871–1936).

As Uíbh Ráthach, Contae Chiarraí ó dhúchas dó, chuaigh Ó hÉigeartaigh ar imirce go Springfield, Massachusetts, nuair a bhí sé ina leanbh. Rinne sé comóradh ar bhá a mhic sé bliana d’aois sa dán *Ochón! a Dhonncha* a foilsíodh timpeall 1906 in *[[An Claidheamh Soluis]]*, agus a d'aistrigh Pádraig Mac Piarais níos déanaí.

## Leabharliosta
* *The New Oxford Book of Irish Verse*, pp.&nbsp;316–317, lch.&nbsp;407, eag. Thomas Kinsella, Oxford University Press, 1986. .

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1936
Catagóir:Daoine a rugadh i 1871
Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí
Catagóir:Filí Gaeilge
Catagóir:Filí na hÉireann
Mhic Cárthaigh Riabhach

Fo-chlann de mhuintir Mhic Cárthaigh, ríthe na Deasmhumhan is ea ** Mhic Cárthaigh Riabhach**, gaolta le hEóganacht Chaisil.

mion|150px|Armas Mhic Cárthaigh
[mion|220px|[Cairbre, Barúntacht|Cairbre i ré na dTúdarach]]

## Tagairtí
Mhic Cárthaigh Mhúscraí

Fo-chlann de mhuintir Mhic Cárthaigh, the ríthe na Deasmhumhan, is ea ** Mhic Cárthaigh Mhúscraí.**

mion|150px|Armas Mhic Cárthaigh

## Tagairtí
Lavandula

Is géineas de phlandaí bláthanna é ***Lavandula*** ar a dtugtar *labhandar* nó *lus liath* go coitianta. Tá 47 speiceas sa ghéineas, dúchasach don Sean-Domhan. Tá siad le fáil i Rinn Verde agus na hOileáin Chanáracha, agus ón Eoraip go dtuaisceart agus oirthear na hAfraice, an Mheánmhuir, iardheisceart na hÁise, agus an India.

Saothraítear go leor speiceas mar phlandaí ornáideacha in aeráidí measartha, mar luibheanna cócaireachta, agus ar bhonn tráchtála chun  blátholaí a eastóscadh. Úsáidtear labhandar sa leigheas traidisiúnta agus mar chomhábhar i gcosmaidí.

Is minic gurb é an speiceas coitianta *[[Lus liath|Lavandula angustifolia]]* atá i gceist nuair a úsáidtear an téarma lom “lus liath” nó “labhandar” i nGaeilge.

## Tagairtí

Catagóir:Luibheanna
Catagóir:Tacsóin ainmnithe ag Carl von Linné
Órlaith ingen Cennétig

Banríon Éireann ba ea **Órlaith íngen Cennétig**.  Cuireadh chun báis as adhaltranas í sa bhliain 941.

Is í Órlaith an t-aon iníon amháin le Cinnéide mac Lorcáin, rí Tuamhan (bás 951) a fheictear sna hannála.  I measc a dheartháireacha, bhí Mathúin (rí Mhumhan c. 970-976) agus Brian Bóramha (Ardrí na hÉireann 1002–14).  An dara céile leis an Ardrí, Donnchad Donn, a bhí sí.

Cúisíodh Órlaith i gcaidreamh collaí lena leasmhac, Aonghas mac Donnchadha Dhoinn.  Fuarthas ciontach í agus cuireadh chun báis í, cé nach fios cén chaoi.  Mhair Aonghas agus tháinig seo gcomharbacht ar a athair.  Ní fios an raibh clann aici féin.

## Tagairt annál
Insítear i *[[Chronicon Scotorum]]* *sub anno* 941, state that:
:*Orlaith ingen Cinneididh meic Lorcáin do bas la Donnchadh mac Flainn rí Eirenn iarna liudh for Aongus for a mac.

== Féach freisin ==
* [[Órlaith]]

== Foinsí ==
* [[Francis John Byrne|Byrne, Francis John]], *Irish Kings and High-Kings.'' Batsford, Londain, 1973. 

## Naisc sheachtracha
* Chronicon Scotorum ar Corpus of Electronic Texts
* 

## Tagairtí

Catagóir:Mumhain
Philip McGuigan

Is polaiteoir de chuid Shinn Féin é **Philip McGuigan** (). Rugadh é i 1973. Is Comhalta den Tionól Reachtach í d'Aontroim Thuaidh, ó 2003 go 2007 agus ó 2016 ar aghaidh .

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Fir
Margaret Michaelis-Sachs

Ba ghrianghrafadóir Ostarach-Astrálach de bhunadh Polannach-Giúdach í **Margaret (Margarethe) Michaelis-Sachs** (née Gross, 1902 - 1985). Chomh maith lena iliomad portráidí, tá spéis stairiúil mharthanach ag a radhairc ailtireachta de Bharcelona agus a cuid íomhánna den cheathrú Ghiúdach i Kraków sna 1930idí.

## Luathshaol
Rugadh í i Dzieditz in aice le Bielsko i ndeisceart na Polainne (an Ostair-Ungáir mar a bhí) ar 6 Aibreán 1902, iníon le Heinrich Gross, dochtúir Giúdach saibhir. Rinne sí staidéar ar ghrianghrafadóireacht ag *Graphische Lehr-und Versuchsanstalt* i Vín ó 1918 go 1921.

## Gairmréim
Sa bhliain 1922, agus í fós i Vín, d’oibrigh sí den chéad uair ar feadh tréimhse sa *Studio d’Ora* sular chaith sí roinnt blianta ag an *Atelier für Porträt Photographie*. Chuaigh sí ar aghaidh ag obair do *Bhinder Photographie* i mBeirlín agus Fotostyle i bPrág, agus ar deireadh d’fhill sí ar Bheirlín i 1929 chun obair a dhéanamh go huaineach do stiúideonna éagsúla le linn aimsir chrua  na spealta.
## Naisc sheachtracha
*The Guardian. Rediscovered work by two Jewish women has gone on display in Madrid for first time
## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1985
Catagóir:Daoine a rugadh i 1902
Uí Dhonnabháin

Clann Ghaelach Uí Fiodhghinte ba ea ** Uí Dhonnabháin**, agus Donnabhán mac Cathail, rí Reasaid den 10ú haois a sinsear.  

mion|160px|Armas Uí Dhonnabháin

Le linn na 12ú agus 13ú haoiseanna, chuaigh roinnt clann Uí Dhonnabháin ó Bhrú Rí/Cromadh ó dheas go Ríocht Deasumhan agus Cairbre, áit a raibh stát ina rítheaghlach leis na céadta i dteannta le clann Mhic Cárthaigh.  Chuaigh clanna eile soir ó dheas i gcríocha Uí Fiodhghinte, go fada is Béal an Átha/Fíonach go dtí Dún ar Aill.  San iardheisceart, lonnaigh roinnt clann leath-neamhspleách Uí Dhonnabháin, flatha faoi cheannas Mhic Cárthaigh Riabhach i gCairbre.  Ní raibh an ceart ag clann sa tuaisceart slat na ríghe a glacadh, de bharr laghdú a gcuid críoch.

## Féach freisin
* Rítheaghlaigh Ghaelacha.

## Tagairtí
Uí Shúilleabháin

Clann Ghaelach lonnaithe go formhór i gContae Chorcaí agus Contae Chiarraí ba ea ** Uí Shúilleabháin**.  Roimh ionradh na Normannach ar Éirinn, fuarthas iad i gContae Thiobraid Árann fosta. Mar shloinne is é an tríú is coitianta i nÉirinn.  De thairbhe eisimirce, is coiteann é an sloinne san an Astráil, i Meiriceá Thuaidh, sa Bhreatain agus eile.

mion|160px|Armas Uí Shúilleabháin

Dar le ginealas Éireannach, de mhuintir *Cenél Fíngin* Eoghanacht Chaisil ba ea Uí Shúilleabháin.  Ocht nglúin as
Fínghin mac Aodha Dhuibh, rí Mumhan ón mbliain 601 go dtí 618, a chuirtear a sinsear.

Níos déanaí, d'éirigh siad ina dtiarnaí, faoi cheannas a ngaol Mhic Cárthaigh, i ríocht bheag ach chumhachtach Deasumhan, ríocht a tháinig i gcomharbacht ar an Mumhain féin.

Ba é taoiseach deireanach na clainne é Domhnall Cam Ó Súileabháin Bhéara, a cloíodh i gCogadh na Naoi mBliana (1594–1603).

## Tagairtí
Taisce Chagála Beag

Trí phíosa seodra óir ón Chré-umhaois Luath (2300–2000 RC) in Éirinn is ea **taisce** **Chagála Beag**. Anois tá sé in Ard-Mhúsaem na hÉireann – Seandálaíocht i mBaile Átha Cliath, áit a mbíonn sé ar taispeáint de ghnáth.

Fuarthas na píosaí i bportach i gCagála Beag, Ros Comáin sa bhliain 1945. Is éard atá ann ná luanla óir (“corrán gealaí”) agus dhá dhiosca bheaga óir, de chineál aitheanta ó shamplaí eile, a bhfuil móitíf chroise laistigh de dhá chiorcal mar mhaisiúchán orthu. Tá na píosaí cothrom agus tanaí, agus tá meáchan níos lú ná 78 gram sna trí cinn le chéile, rud a thugann le fios go mb'fhéidir gur cuid de mhuince iad.

Sa bhliain 2017, bhí na trí phíosa le feiceáil ar stampa poist Éireannach, ceann de shraith darb ainm *A History of Ireland in 100 Objects*.

## Fionnachtain

Tháinig fear darb ainm Hubert Lannon ar an taisce sa bhliain 1945 agus é ag gróigeadh móna ar a phortach i gContae Ros Comáin. Ó 1947 ar aghaidh, coinníodh na píosaí i dtaisceadán i siopa poitigéara Uí Shíocháin i mBéal na mBuillí, agus ba bhaill de mhuintir Uí Shíocháin amháin a chonaic iad i dtaca an ama sin. Sa bhliain 2009, bhris gadaithe isteach sa siopa agus goideadh an taisceadán. Fuair na Gardaí na píosaí, fillte i bpáipéar, i scipe bruscair i mí Aibreáin 2009. Chreid na gardaí go raibh suim ag na gadaithe in airgead tirim agus i ndrugaí den chuid is mó, agus nár thuigeadar go raibh na píosaí sa gcreach a caitheadh amach, is dócha mar gheall ar cé chomh héadrom a bhí siad.

## Taighde
Sa lá atá inniu ann, tá an taisce ar taispeáint bhuan in Ard-Mhúsaem na hÉireann – Seandálaíocht. Is de chineál “clasaiceach” an luanla, an cineál is luaithe agus is fearr de thrí chineál luanla atá ann. As an 100 luanla ar marthain in Iarthar na hEorpa, is as Éireann 80 acu.

## Tagairtí

## Foinsí

* Ó Floinn, Raghnal; Wallace, Patrick. *Treasures of the National Museum of Ireland: Irish Antiquities*. Baile Átha Cliath: Ard-Mhúsaem na hÉireann, 2002. ISBN&nbsp;

Catagóir:Contae Ros Comáin
Catagóir:Ealaín Cheilteach
Catagóir:Seoid Staire
Uí Cheallacháin

Teaghlach Éireannach is ea ** Uí Cheallacháin**.

## Mumhain
Ceallachán na  nEoghanacht, RÍ Mumhan ón mbliain 935 go dtí 954, ba ea a sinsear.  Tiarnaí Chineál Aodha i ndeisceart Chorcaí taobh thiar de Mhala ba ea príomhchlann Uí Cheallacháin.  

Cuireadh an chlann as a n-áit dúchais le linn Plandáil Cromwell agus Donnchadh Ó Ceallacháin ina thaoiseach.  Lonnaigh siad in oirthear Chontae an Chláir.

Tháinig na críocha gar do Mhala i seilbh clann darbh ainm Longfield nó Longueville, a thógadar ann áras a Georgian le fiche seomra codlata. '' Mar chor cinniúna, tháinig chuid dá tailte ar ais chun Uí Cheallacháin sa fichiú haois nuair a cheannaigh Liam Ó Ceallacháin  Longueville House Hotel.

Sa bhliain 1994, aithníodh Thomas O'Callaghan as Londain ag Oifig na nGinealach mar shliochtach sinsearach an rí deireanach Uí Cheallacháin a insealbhaíodh.

## Tagairtí
Uí Dhonnchadha

Clann Gaelach is ea ** Uí Dhonnchadha ** nó ** Uí Dhonnchú**.

## Clanna éagsúla
Tá roinnt clann éagsúil darb ainm Uí Dhonnchadha:
# Uí Dhonnchadha d'Eoghanacht Chaisil, gaolta le hUí Shúilleabháin, Mhic Cárthaigh agus Uí Cheallacháin.  Donnchad mac Cellacháin, rí Mumhan, is ea a sinsear.
# Uí Dhonnchadha Dheasmhumhan,  d'Eoghanacht Raithlinn, gaolta le hUí Mhathúna.  Luaite mar Uí Dhonnchadha Mhóir.  Donnchadh mac Domhnaill ba ea a sinsear.
# Uí Dhonnchadha de Chlann Chonnla, ríthe Osraí, gaolta le Mhic Giolla Phádraig.  Donnchad mac Gilla Pátraic ba ea a sinsear.
# Uí Donnchadha Uí Mhaine, gaolta le hUí Cheallaigh.

## Daoine
* Aisling Ní Dhonnchadha
* Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh
* Tadhg Ó Donnchadha

## Tagairtí

Catagóir:Teaghlaigh na hÉireann
Caisleán Dhún Aill

Tá **Caisleán Dhún Aill** ainmnithe go cuí, ag smaoineamh ar a shuíomh ar chnoc os cionn Mhuir Éireann.
## Stair
Ba iad muintir La Poer (Power) a thóg an Caisleán go luath sa 13ú hAois. Tá stair iontach ag an gcaisleán. Tháinig na Poers go hÉirinn den chéad uair le Strongbow sa bhliain 1132.

Tugann fianaise le fios go raibh dún anseo roimh 999 AD. Téann na hiarsmaí atá ann faoi láthair siar go dtí foirgneamh ón 13ú hAois agus túrtheach ón 15ú hAois. Cé go bhfuil slad déanta orthu le himeacht is fiú cuairt a thabhairt orthu fós.

## Suíomh
Tógadh Caisleán Dhún Aill ar an abhainn a shíneann ó Bhaile Anna isteach sa tSiúir agus tá sé ina shuí ar choillearnach gar do shráidbhaile Dhún Aill. 

Tá sráidbhaile Dhún Aill le séipéal, teach tábhairne agus siopa thart. 5km ar shiúl.

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha

* Eolas faoin gcaisleán

Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
Dhún Aill, Caisleán
Zophobas morio

Is speiceas de chiaróg é ***Zophobas morio*** sa bhfine Tenebrionidae, a dtugtar **sárphéist**, **ríphéist**, **péist morio** nó go simplí **zophobas** ar a larbhaí go coitianta. Tá sárphéisteanna coitianta i dtionscal na bpeataí reiptílí mar bhia, chomh maith le hollmhinphéisteanna, ar larbhaí *Tenebrio molitor* iad a spraeáladh le hormón óg.

Tá na larbhaí cosúil le minphéisteanna an-mhóra, thart ar 50 go 60 mm ar fad agus iad lánmhéide, ach murab ionann agusminphéisteanna, tá foircinn a gcorp an-dorcha, beagnach cosúil le dath dubh. Nuair a shroicheann siad méid an aosaigh, pupaíonn na haosaigh mar chiaróga móra éadroma, a dhorchaíonn go dubh le himeacht ama. Ní phupóidh na larbhaí má choinnítear iad i gcoimeádán le go leor larbhaí eile agus go leor bia, áit a bhfaigheann siad teagmháil coirp leanúnach. Úsáidtear sárphéisteanna a coinníodh ar an mbealach seo go coitianta chun bac a chur ar pupú. Chun aibíocht na sárphéisteanna a bhaint amacha, ní mór iad a choinneáil ina n-aonar ar feadh thart ar 7-10 lá.  Ansin, tar éis dóibh aibiú, éireoidh siad óna staid phupach mar ciaróga dorcha.

## Naisc sheachtracha
*Foaming at the mouth: the superworms making a meal of polystyrene waste.
## Tagairtí

Catagóir:Tenebrionidae
Catagóir:Ciaróga le cur síos orthu i 1776
Catagóir:Bianna peataí
Catagóir:Feithidí mar bheathú
Catagóir:Orgánaigh ag briseadh síos plaisteach
Lus na meala

Is planda ilbhliantúil lusach é **lus na meala** (*Melissa officinalis*) d'fhine na Lamiaceae.

clé|mion|Léaráid de ''Melissa officinalis'' ó ''Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz'' (1885)

## Ceimic
Tá eoigeanól, tainniní, agus teirpéiní i lus na meala.

## Tagairtí

Catagóir:Flóra na hAfraic Thuaidh
Catagóir:Flóra na hÁise
Catagóir:Flóra na hEorpa
Catagóir:Luibheanna
Catagóir:Lamiaceae
Poughkeepsie, Nua-Eabhrac

Cathair i stát Nua-Eabhrac is ea **Poughkeepsie**. Príomhbhaile Contae Dutchess, Nua-Eabhrac atá ann. Tá 31,577 duine ina gcónaí sa chathair de réir dhaonáireamh na bliana 2020. Tá Poughkeepsie suite ar bhruach thoir abhainn an Hudson, leath bhealaigh idir Cathair Nua-Eabhrac agus Albany, príomhchathair stát Nua-Eabhrac. Tá roinnt tithe móra stairiúla, coláistí tríú leibhéil, agus gnólachtaí móra sa cheantar máguaird. Tá campais ag IBM agus Coláiste Vassar i mbaile Poughkeepsie, lámh le cathair Poughkeepsie. Cé gur aonaid neamhspleácha ar a chéile iad an baile agus an chathair, glactar leo an chuid is mó den am mar aon bhaile mór amháin. Tá isteach is amach le 74,000 duine sa bhaile agus sa chathair in éindí.

Catagóir:Cathracha i Nua-Eabhrac
Siondróm Ramsay Hunt Saghas 2 (RHS)

Aicíd í **Siondróm** **Ramsay Hunt Saghas 2** (**RHS**)  nó **Herpes zoster oticus**, a bhuaileann na néaróga. De ghnáth, tagann veirtige ar dhaoine agus b'fhéidir nach bhfuil mothú acu ina gcloigne.

### Cásanna

mion|clé 

Dúirt an t-amhránaí Justin Bieber ar 10 Meitheamh 2022 nach bhfuil mothú ar bith ar thaobh amháin dá éadan de bharr go bhfuil an víreas RHS tolgtha aige.

## Féach freisin

* Herpesviridae
* Deilgneach
* Na néaróga

## Tagairtí

Catagóir:Neamhoird néarógacha
Catagóir:Herpesviridae
Catagóir:Aigéad dí-ocsairibeanúicléasach
Catagóir:Deilgneach
Catagóir:Néarchóras
Richard Neal

Is polaiteoir Meiriceánach é **Richard Edmund Neal** (rugadh 14 Feabhra 1949) atá ina ionadaí SAM don 1ú toghcheantar comhdhála i Massachusetts ó 1989. Tá na bailte Springfield, West Springfield, Pittsfield, Holyoke, Agawam, Chicopee, agus Westfield laistigh den toghcheantar, a bhí uimhrithe mar an 2ú ceantar ó 1989 go 2013. Tá sé i bhfad níos tuaithe ná an chuid eile de stát Massachusetts. Mar bhall den Pháirtí Daonlathach, tá Neal ina dhéan ar thoscaireacht Massachusetts chuig Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe ó 2013 i leith, agus tá sé ina dhéan ar thoscaireachtaí Theach New England freisin.

Catagóir:Polaiteoirí
Burwick, Inse Orc

Is cuan beag é **Burwick** ar an oileán Raghnallsaigh a Deas in Inse Orc, Albain. Is é an cuan is gaire do mhórthír na hAlban é agus is é an ceann scríbe do bhád farantóireachta paisinéirí a fheidhmíonn sa samhradh go dtí Taigh Iain Ghròta i nGallaibh .

Taifeadadh an t-ainm den chéad uair thart ar 1225 mar "Bardvik", díorthaithe ón tSean-Lochlainnis  *bar vík*, a chiallaíonn "an bá is faide amach", mar gheall ar a shuíomh in aice leis an bpointe is faide ó dheas den oileán.

Tá iarsmaí Chaisleán Burwick, dún cosanta ón Iarannaois agus lonnaíocht mhainistreach thánaisteach is dócha, ar an gceann tíre siar ón gcuan.
## Naisc sheachtracha

* Calafoirt agus Cuanta na Ríochta Aontaithe - Burwick, Ronaldsay Theas
* Ceann Mór - ''Triúr Cairde'' : Burwick, longbhriseadh ón 19ú haois.
*Ceann Mór - Stáisiún Bád Tarrthála Burwick
## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte in Inse Orc
Fir Cheall

Críocha Gaelacha ba ea ** Fir Cheall ** suite in iardheisceart  Ríocht na Mí.  Uí Mhaolmhuaidh na ea rítheaghlach na gcríoch.  Bhí ann i bhFir Cheall na béarlachas Baile Mhic Comhainn, Baile Átha Buí agus An Eaglais.

## Stair
Mhaígh Uí Mhaolmhuaidh gurbh é a sinsear ná Niall Naoighiallach, rí na Teamhrach ón mbliain 380 - 405

200px|mion|Barúntachtaí Uíbh Fhailí

Bhí teorannacha ag Fir Cheall le roinnt ríochtaí eile:
* Éile, ríocht na Mumhan, taobh thoir de Bhiorra.
* Uí Failghe, ríocht na Laighean, gar do Thulach Mhór.
* *Delvin* Eathra, i gceannas ruled by Mhic Chochláin. comhghuaillithe ríocht na Mí.

I rith Phlandálacha na hÉireann, cruthaíodh na Barúntachtaí Eaglais, Béal Átha Buí agus Baile Mhic Comhainn.

## Cealla agus caisleáin
Mar is léir ón ainm, bhí clú ag Fhir Cheall ar ucht a gcuid ceall agus mainistreacha.  Bhí an chill ag Lainn Eala (gar do Thulach Mhór) ina Cill pharóiste go dtí gur bunaíodh na paróistí ag Raithean, Cill Achaidh, Droim Cuilinn, Béal Átha Buí agus An Eaglais.  Bhíodh mainistreacha suite ag Cill Liaine, Droim Cuilinn, Cill Chormaic agus Raithean.

## Féach freisin
* Ríocht na Mí
* Cill Chormaic
* Tulach Mhór
* Baile Átha Buí
* An Ráth, Contae Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Catagóir:Ríochtaí Gaelacha
Lámhach Santa Fe, 2018

Maraíodh 8 mac léinn agus beirt eile ar 18 Bealtaine 2018 nuair a thosaigh mac léinn, Dimitrios Pagourtzis (17 bliain d'aois ag an am) ag lámhachadh a chuid comhghleacaithe ranga i Santa Fe High School, Houston, Texas.mion|clé|Thug na póilíní ráiteas do na meáin
### Imeachtaí
Bhí gránghunna agus piostal ag Pagourtzis. Ní raibh an fhoghlaim ach díreach tosaithe maidin an 18 Bealtaine, ag 7.32am, nuair a thosaigh an sléacht. Mhair an t-ionsaí 25 nóiméad. Bhí Pagourtzis ag rá "Another One Bites the Dust" de chuid Queen le linn an ionsaí.[mion|clé|"Lá brónach a bhí ann", a dúirt [Donald Trump]]

Nuair a tháinig póilíní armáilte ar an láthair, thosaigh an fear gunna ag scaoileadh agus níor thaise leis na póilíní é. Goratíodh Pagourtzis faoi dheireadh agus thug sé é féin ar láimh do na póilíní. Fuarthas feistí pléascacha ar an láthair níos déanaí 

Bhí Pagourtzis neamh-infheidhme de réir an dlí agus 'ordaíodh sé go gcuirfí isteach in ospidéal meabhairghalair é.

### Freagairt
Chuaigh an nuacht i bhfeidhm go mór ar an bpobal sna Stáit Aontaithe agus thar lear,  "Lá brónach a bhí ann", a dúirt Donald Trump.

I ndiaidh na tragóíde, rinne an Gobharnóír Greg Abbott 40 moladh a cheap sé a laghdódh an seans ar ollmharuithe i scoileanna an stáit. Acht níor bhain aon cheann acu lena thuilleadh srianta a chur ar úinéireacht ná ar an bhfáil ar ghunnaí.

## Féach freisin

* Ollsléachtanna

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:2018
Catagóir:Stair Texas
Catagóir:Eachtraí lámhaigh sna Stáit Aontaithe
Paul Frew

Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é **Paul Frew**, a rugadh ar an 11 Nollaig, 1974 sna Cealla. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thuaidh, ó 2010 ar aghaidh .

## Saol pearsanta
Tá sé pósta le Julie. Tá triúr páistí acu. Tá sé ina chónai i mBruach Sheáin.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1974
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Daoine as Contae Aontroma
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha
Catagóir:Saighdiúirí
An Anaíle

mion|Armas Tiarnaí na hAnaíle
Tiarnas Éireannach is ea ** An Anaíle**, ainmnithe as a bhunaitheoir, Angaile nó An Uillin, sinsear Uí Fhearghail. 

Is ionann an Anaíle agus Contae an Longfoirt an mar inniu.  Sa 10ú haois, tháinig i gceannas ann An Uillin de shliocht Fhearghais mhic Ailealla na gConnacht.    Rí Fhortuatha ba ea An Uillin.  Taoisigh Conmhaicne Anghaile a bhí ann, le codanna Mhic Gofraidh, Mhic Mhurchadha agus Uí Súilleabháin.

Fearghail fionnó An Uilline ba ea sinsear eapainmneach Uí Fhearghail, Flatha na hAnaíle.  De shliocht Fhearghail furasta bhí taoisigh Dhál Messin Corb agus Uí Gharrchon, le codanna Uí Corra, Uí Ghuaire agus Uí Lionnain.

## Flatha na hAnaíle
Tá stair na hAnaíle le léamh i nAnnála na gCeithre Máistrí.

Ó thús na 11ú haoise go dtí coigistithe Shéamas I go luath sa 17ú haois, bhí clann Uí Fhearghail i gceannas i dtuath an Anaíle.  Cuireadh go mion minic ionraí Sasanacha isteach orthu sna 12ú agus 13ú haoiseanna.  Faoin 15ú haois, bhí an chlann chun cinn arís, agus an tuath roinnt acu ina dá leath, Uí Fearghail Bháin sa tuaisceart agusUí Fhearghail Bhuí sa deisceart.  Tar éis bhriseadh Ord na nGael Order, d'éirigh cuid mhaith den chlann ina dtionóntaí ar n-iar-chríocha faoi thiarnaí talún Sasanacha agus Albanacha.

## Taoiseachtacht na hAnaíle
Ar an 22ú Samhain 1565, bhronn Elizabeth I litreacha paitinne Taoiseachtachta do *Sleught William of the Annaly* ar Christopher Nugent, Tiarna Delvin.  Go stairiúil, bhíodh ann sa tiarnas Ardach agus Meathas Troim.  Bronnadh ar Devlin fosta Inis Mór sa Longfort, áit a bhí Colm Cille ina chónaí sula ndeachaigh sé chun na hAlban.

## Féach freisin
* Conmhaicne Anghaile
* Uí Fhearghail
* Rítheaghlaigh Ghaelacha

## Tagairtí

Catagóir:Longfort
Mars (miotaseolaíocht)

mion|Dealbh de Mhars
Is é **Mars** dia an chogaidh i reiligiún agus miotaseolaíocht Rómhánach. 

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Popcheol éadrom

Is éard atá i b**popcheol éadrom** (Béarla: *bubblegum pop*) ná seánra popcheoil atá mealltach agus taitneamhach, agus san am céanna indiúscartha, éadomhain, nó dírithe ar pháistí agus ar dhéagóirí. Rinne an léirmheastóir ceoil Lester Bangs cur síos ar an stíl mar “fuaim bhunúsach rac is roll — gan an cuthach, an imeagla, an foréigean, agus an anóime”.
Úsáidtear an téarma Béarla *bubblegum pop* le tagairt a dhéanamh do sheánra popcheoil ar leith a tháinig chun cinn sna Stáit Aontaithe ag deireadh na 1960idí, ceol a d'eascair as rac-cheol garáiste, amhráin nuaga, agus ceol fhoirgneamh Brill, agus a bhí dírithe ar pháistí agus ar dhéagóirí freisin. B'eiseamláir den seánra seo an móramhrán “Sugar, Sugar” leis The Archies sa bhliain 1969, as ar tháinig **rac-cheol cartúin**, treocht neamhbhuan de chartúin ar mhaidineacha Sathairn ina raibh popcheol éadrom le cloisteáil go minic.

Dúirt na léiritheoirí ceoil Jerry Kasenetz agus Jeffry Katz gur iadsan a cheap an téarma “bubblegum” i dtús báire. Nuair a phléigh siad a sprioclucht éisteachta, chinn siad gur “déagóirí, na daoine óga a bhí ann. Agus ag an am sin ba ghnách linn guma a chogaint, agus bhíodh mo pháirtí agus mé féin ag féachaint air agus ag gáire agus ag rá, ‘Á, tá sé seo cosúil le ceol *bubblegum*’.”  Ansin, scaip a mbainisteoir, Neil Bogart, feidhmeannach ag Buddah Records, an téarma i measc an phobail.

Den chuid is mó, ní raibh ach móramhrán amháin ag na ceoltóirí sa seánra seo (le roinnt eisceachtaí suntasacha, mar shampla The Partridge Family agus Tommy Roe) agus d'fhan an fhuaim ina fórsa tráchtála suntasach go dtí tús na 1970idí. Is minic a phléann tráchtairí raon an tseánra agus bíonn argóintí éagsúla acu ar chóir nó nár chóir popcheol rince, dioscó, popcheol do dhéagóirí, bannaí buachaillí, agus go háirithe The Monkees a chur san áireamh. Le linn na 1970idí, bhí tionchar múnlaitheach ag popcheol éadrom ar phunc-rac, nuathonn, agus miotal séiseach.

## Tagairtí
Comh-Ré

Is nodairí bliana iad **Comh-Ré** (**CR**)  agus **Roimh Chomh-Ré** (**RCR**) don fhéilire Ghréagóra (agus a réamhtheachtaí, féilire Iúil), an ré fhéilire is forleithne ar domhan. Roghanna eile iad  'Comh-Ré' agus 'Roimh Chomh-Ré' ar na nodaireachta 'Anno Domini (AD) agus 'Before Christ'(BC), a d’úsáid Dionysius Exiguus. Tá an dá chóras nodaireachta comhionann go huimhriúil: déanann gach ceann acu "2022 CR"  agus "AD 2022" cur síos ar an mbliain reatha; Is ionann "400 RCR" agus "400 BC" an bhliain chéanna.
## Tagairtí

Catagóir:Ailt le téacs sa Laidin
Cúipid

Is é **Cúipid** dia an ghrá i miotaseolaíocht na Sean-Róimhe.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Cúram leanaí

[mion|Naíscoil an Lonnaín, 61 Iochtar na bhFáil, [Béal Feirste]]
'Séard atá i gceist le **cúram leanaí** (nó cúram páistí**)** ná aire do naíonáin agus do pháistí óga i rith laethanta oibre, mar shampla i naíolann lae nó creis, áit a dtugtar aire do leanaí óga  

Bíodh mná ag tabhairt aire do pháistí sa teach fadó. Ach sa 20ú haois, d'éirigh naíolanna níos coitianta. 

### In Éirinn

#### Costas
Dúirt an rialtas sa bhliain 2022 go raibh rún aige díriú ar chostais cúram leanaí.

#### Oiliúint
Le cáilíochtaí a bhaint amach ón eagraíocht Dearbhú Cáilíochta agus Cáilíochtaí Éireann (QQI), déanann na hoiliúnaithe staidéar ar cheithre ábhar atá éigeantach agus ar a rogha féin de cheithre ábhar as deich gcinn d’ábhar roghnacha eile.

#### Gaeilge
Cuirtear oiliúint trí Ghaeilge ar fáil ar bhonn áitiúil trí Chomhar Naíonraí na Gaeltachta (CNNG) nó trí choistí contae agus cathrach i gCúram Leanaí. 

Cuirtear Comhar Naíonraí na Gaeltachta clár oiliúna comhionannais, éagsúlachta agus ionchuimsitheachta ar fáil trí Ghaeilge thar ceann na Roinne Leanaí agus Gnóthaí Óige 

## Féach freisin

* Naíonán

## Tagairtí

Catagóir:Naíonacht
Catagóir:Naíolann
Catagóir:Naíonáin
Catagóir:Réamhscolaíocht
Catagóir:Oideachas na luath-óige
Neiptiún (miotaseolaíocht)

Is é **Neiptiún** (Laidin: *Neptūnus*) dia an úruisce agus na farraige i miotaseolaíocht Rómhánach. 
[clé|mion|330x330px|[Fuarán Trevi|Fuarán Trevi: Is é Neiptiún , dia na farraige, an phríomhphearsantacht]]

## Féach freisin

* Fuarán Trevi

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Libertas

mion|Bonn a thaispeánann Libertas

Is í **Libertas** (Laidin ar saoirse) dia na saoirse i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Siombailí saoirse
Catagóir:Déithe Rómhánacha
Fortuna

Is í **Fortuna** () dia an fhortúin i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Indiaigh na Machairí

alt=|mion| Stumickosúcks na gCanai sa bhliain 1832
alt=|mion|  an Suaigh Lacóta
Is iad **Indiaigh na Machairí** nó **Pobail Dhúchasacha na Machairí Móra agus Féarthailte Cheanada** na treibheanna Meiriceánacha Dúchasacha agus na Chéad Náisiúin a raibh cónaí go stairiúil ortha ar Machairí Intíre (**na Machairí Móra agus Féarthailte Cheanada**) Mheiriceá Thuaidh. Cé go raibh cultúir seilge-fheirmeoireachta ina gcónaí ar na **Machairí Móra** ar feadh na gcéadta bliain roimh theagmháil Eorpach, tá cáil ar an réigiún mar gheall ar chultúir na gcapall a raibh rath orthu ón 17ú haois go dtí deireadh an 19ú haois. 

Mar gheall ar a bhfanaíocht stairiúil agus a troid armtha in aghaidh forlámhas fhórsaí rialtais Cheanada agus na Stát Aontaithe, tá grúpaí cultúir Indiach ina steiréitíopa sa litríocht agus san ealaín.

## Féach freisin

* Na Meiriceánaigh Dhúchasacha

## Naisc sheachtracha
*Great Plains Indians Musical Instruments on the Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art
* "American Indian Contributions To Science and Technology" , Chris R. Landon, Portland Public Schools, 1993
* "Buffalo and the Plains Indians", South Dakota State Historical Society Education Kit
## Tagairtí

Catagóir:Ceanada
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Doug Beattie

Is iar-saighdiúir agus polaiteoir den Pháirtí Aontachtach Uladh é **Douglas Ricardo Beattie**, a rugadh ar an 13 Deireadh Fómhair 1965 i Hampshire. 

Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Bhanna Uachtarach, ó 2016 ar aghaidh .Samhlaítear é mar dhuine atá ar an eite liobrálach den aontachtas.

Ba cheannaire an bPáirtí Aontachtach Uladh é, ó Bealtaine 2021 go dtí Lúnasa 2024. ‘Deacrachtaí doréitithe’ ba chúis lena chinneadh éirí as ceannaireacht an pháirtí. Ní go rómhaith a d’éirigh leis an UUP i roinnt toghchán nuair a bhí Beattie i mbun (ach bhuaigh siad ar ais suíochán i bParlaimint Westminster in olltoghchán na Breataine i mí Iúil 2024).

## Saol pearsanta
Tá sé pósta le Margaret Beattie. Tá beirt pháistí acu.

## Féach freisin

* An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1965
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Pearsanra míleata
Catagóir:An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)
Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh
Eóin Tennyson

Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é **Eóin Tennyson**. Rugadh é ar 17 Bealtaine 1998 sa Machaire. Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Bhanna Uachtarach, ó 2022 ar aghaidh .

## Saol pearsanta
Is fear aerach é. Tháinig sé amach nuair a bhí sé 19 .

## Tagairtí

 
Catagóir:Daoine a rugadh i 1998
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni COBÁC
Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha
Catagóir:Fir aeracha
Bun na hAbhna

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Bun na hAbhna** air:

* Bun na hAbhna (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Bun na hAbhna (Iorras): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo

## Féach Freisin
* Bun Abhann
* Bun na hAbhann
* Bun na h-Abhainn
* Bun na h-Aibhne

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Lúna

mion|Dealbh de Lúna

Is í **Lúna** () dia na gealaí i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Bandéithe gealaí
Catagóir:Déithe Rómhánacha
Eos

Is í **Eos** (Sean-Ghréigis: Ἠώς / *Ēṓs*) dia na camhaoire i miotaseolaíocht Gréagach.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Tíotáin
Clementia

mion|Sean-dealbh de Chlementia sa Museo Chiaramonti
Is í **Clementia** (Laidin ar trócaire) dia na trócaire i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Spes

mion|Dealbh de Shpes

Is í **Spes** (Laidin ar dóchas) dia an dóchais i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Thievery Corporation

Dís ceoil leictreonach Meiriceánach is ea **Thievery Corporation**. Is baill na díse iad Richie Furay agus Stephen Stills. Meascann a stíl cheoil gnéithe de shnagcheol, shnagcheol aigéid, reigé, cheol clasaiceach Indiach, cheol an Mheánoirthir, hip hap, leictreonaice agus ceol Brasaíleach, bossa nova san áireamh.

## Stair
Bunaíodh Thievery Corporation in Washington sa bhliain 1995.

## Baill
**Baill iomlána**

* Rob Garza – dordghiotár, giotár, méarchláir, léiriúchán
* Eric Hilton – dordghiotár, giotár, méarchláir, léiriúchán

**Baill eile**

* Jeff Franca – drumaí
* Rob Myers – siotár, giotár
* Frank Orrall – cnaguirlisí, drumaí, canadh
* Ashish "Hash" Vyas – dordghiotár
* Natalia Clavier
* Loulou Ghelichkhani
* Shana Halligan
* Racquel Jones
* Mr. Lif
* Notch
* Puma
* SEE-I

## Naisc sheachtracha
* Suíomh gréasáin oifigiúil

## Tagairtí

Catagóir:Bannaí ceoil
An Chloch

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **An Chloch** air:
* An Chloch, Contae an Dúin: baile fearainn agus ionad daonra i gContae an Dúin
* An Chloch, Contae an Longfoirt (Gránard): baile fearainn i gContae an Longfoirt
* An Chloch, Contae an Longfoirt (Ráth Claon): baile fearainn i gContae an Longfoirt
* An Chloch, Contae Aontroma: ionad daonra i gContae Aontroma
* An Chloch, Contae Chill Chainnigh: ionad daonra i gContae Chill Chainnigh
* An Chloch, Contae Chill Mhantáin: baile fearainn i gContae Chill Mhantáin
* An Chloch, Contae Laoise: ionad daonra i gContae Laoise
* An Chloch, Contae Loch Garman: baile fearainn i gContae Loch Garman
* An Chloch, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe
* An Chloch, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Chloch, Contae Shligigh: baile fearainn i gContae Shligigh
* An Chloch, Contae Uíbh Fhailí: baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Clóidigh

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Clóidigh** air:
* Clóidigh, Contae Dhoire: baile fearainn agus sráidbhaile i gContae Dhoire
* Clóidigh, Contae Dhoire (Loch Inse Uí Fhloinn): sráidbhaile i gContae Dhoire
* Clóidigh, Contae Thír Eoghain: baile fearainn agus sráidbhaile i gContae Thír Eoghain

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
An Cnoicín

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **An Cnoicín** air:
* An Cnoicín, Contae Cheatharlach: baile fearainn i gContae Cheatharlach
* An Cnoicín, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne): baile fearainn i gContae Chiarraí
* An Cnoicín, Contae Chiarraí (Triúcha an Aicme): baile fearainn i gContae Chiarraí
* An Cnoicín, Contae Chill Chainnigh: baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Cnoicín, Contae Chill Mhantáin (Baile an Talbóidigh Uachtarach): baile fearainn i gContae Chill Mhantáin
* An Cnoicín, Contae Chill Mhantáin (Síol Éalaigh): baile fearainn i gContae Chill Mhantáin
* An Cnoicín, Contae Chorcaí (An Scoil): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Cnoicín, Contae Chorcaí (Cairbrigh Thiar): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Cnoicín, Contae Chorcaí (Cill Chrócháin): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Cnoicín, Contae Chorcaí (Orbhraí agus An Choill Mhór): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Cnoicín, Contae Liatroma (Carraig Álainn): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Cnoicín, Contae Liatroma (Liatroim): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Cnoicín, Contae Loch Garman: baile fearainn i gContae Loch Garman
* An Cnoicín, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* An Cnoicín, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Cnoicín, Contae Thiobraid Árann (Éile Uí Fhógarta): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
* An Cnoicín, Contae Thiobraid Árann (Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thiar): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Míleac

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Míleac** air:
* Míleac, Contae an Chláir (Bun Raite Íochtarach): baile fearainn agus ionad daonra i gContae an Chláir
* Míleac, Contae an Chláir (Liatroim): baile fearainn i gContae an Chláir
* Míleac, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt
* Míleac, Contae Chiarraí: baile fearainn i gContae Chiarraí
* Míleac, Contae Laoise (Port Laoise Thoir): baile fearainn i gContae Laoise
* Míleac, Contae Laoise (Tigh na hInse): baile fearainn i gContae Laoise
* Míleac, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma
* Míleac, Contae Mhaigh Eo (Ceara): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Míleac, Contae Mhaigh Eo (Clann Mhuiris): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Míleac, Contae Mhaigh Eo (Gaileanga): paróiste dlí i gContae Mhaigh Eo
* Míleac, Contae Mhaigh Eo (Míleac): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Míleac, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Míleac, Contae na Gaillimhe (Buíbheanach): baile fearainn i gContae na Gaillimhe
* Míleac, Contae na Gaillimhe (Cill Ó Saighleann): baile fearainn i gContae na Gaillimhe
* Míleac, Contae na Gaillimhe (An Longfort): paróiste dlí i gContae na Gaillimhe
* Míleac, Contae na Gaillimhe (Míleac): baile fearainn i gContae na Gaillimhe
* Míleac, Contae Ros Comáin (An Caisleán Riabhach): baile fearainn i gContae Ros Comáin
* Míleac, Contae Ros Comáin (Baile an Tobair Thuaidh): baile fearainn i gContae Ros Comáin
* Míleac, Contae Shligigh: baile fearainn i gContae Shligigh
* Míleac, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Febris

Is í **Febris** (Laidin ar fiabhras) dia an fhiabhrais i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Fornax

Is í **Fornax** (Laidin ar oigheann) dia an oighinn i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
An Chúil Rua

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **An Chúil Rua** air:
* An Chúil Rua, Contae Cheatharlach: baile fearainn i gContae Cheatharlach
* An Chúil Rua, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne): baile fearainn i gContae Chiarraí
* An Chúil Rua, Contae Chiarraí (Dún Ciaráin Thuaidh): baile fearainn i gContae Chiarraí
* An Chúil Rua, Contae Chill Chainnigh (Gráig na Manach): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Chúil Rua, Contae Chill Chainnigh (Inis Tíog): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Chúil Rua, Contae Chill Dara: baile fearainn i gContae Chill Dara
* An Chúil Rua, Contae Chorcaí (Condúnaigh agus Clann Ghiobúin): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Chúil Rua, Contae Chorcaí (Múscraí): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Chúil Rua, Contae Laoise: baile fearainn i gContae Laoise
* An Chúil Rua, Contae Loch Garman (An Bealach Caoin Thuaidh): baile fearainn i gContae Loch Garman
* An Chúil Rua, Contae Loch Garman (Beanntraí): baile fearainn i gContae Loch Garman
* An Chúil Rua, Contae Loch Garman (Scairbh Bhailis): baile fearainn i gContae Loch Garman
* An Chúil Rua, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh
* An Chúil Rua, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* An Chúil Rua, Contae Phort Láirge (Cluain na gCam): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Chúil Rua, Contae Phort Láirge (Maothail): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Chúil Rua, Contae Phort Láirge (Na Déise laistigh den Drom): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Chúil Rua, Contae Phort Láirge (Na Déise lasmuigh den Drom): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Chúil Rua, Contae Uíbh Fhailí (Dún Cairin): baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí
* An Chúil Rua, Contae Uíbh Fhailí (Eiteach): baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Baile an Fhaoitigh

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Baile an Fhaoitigh** air:
* Baile an Fhaoitigh, Baile Átha Cliath (An Chrois Uachtarach): baile fearainn i gContae Bhaile Átha Cliath
* Baile an Fhaoitigh, Baile Átha Cliath (Baile an Ridire Thiar): baile fearainn i gContae Bhaile Átha Cliath
* Baile an Fhaoitigh, Baile Átha Cliath (Baile Scadán): baile fearainn i gContae Bhaile Átha Cliath
* Baile an Fhaoitigh, Baile Átha Cliath (Lusca): baile fearainn i gContae Bhaile Átha Cliath
* Baile an Fhaoitigh, Contae Chiarraí: baile fearainn i gContae Chiarraí
* Baile an Fhaoitigh, Contae Loch Garman: baile fearainn i gContae Loch Garman
* Baile an Fhaoitigh, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú
* Baile an Fhaoitigh, Contae Luimnigh (Clann Liam): baile fearainn agus ionad daonra i gContae Luimnigh
* Baile an Fhaoitigh, Contae Luimnigh (Seanaid): baile fearainn i gContae Luimnigh
* Baile an Fhaoitigh, Contae Luimnigh (Uí Chuanach): baile fearainn i gContae Luimnigh
* Baile an Fhaoitigh, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Baile an Fhaoitigh, Contae Phort Láirge (Cill Ghobnait): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* Baile an Fhaoitigh, Contae Phort Láirge (Cois Abha Móire agus Cois Bhríde): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* Baile an Fhaoitigh, Contae Phort Láirge (Ros Mír): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* Baile an Fhaoitigh, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
OBN

Is cainéal teilifíse é **OBN** (giorrúchán ar **O**pen **B**roadcast **N**etwork), sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin. Cuireadh tús leis ar dtús sa bhliain 1996 tar éis dheireadh an Chogaidh Chathartha ar thionscnamh ohr (Oifig an Ardionadaí) chun rogha eile a thairiscint ar na cainéil eile a bhí ann ar a bhfuil meon an-náisiúnaíoch.

## Naisc sheachtracha

* OBN

Catagóir:Cainéil teilifíse sa Bhoisnia agus an Heirseagaivéin
Catagóir:Cainéil teilifíse agus stáisiúin a bunaíodh i 1996
Rás Cooper’s Hill

mion|clé
Reáchtáiltear an Rás **'Cooper’s Hill Cheese-Rolling and Wake**' gach bliain i nGloucester, Sasana. Le níos mó ná 200 bliain, bíonn rás ann sa tóir ar liathróid cháise. Ritheann daoine síos Cooper’s Hill ag iarraidh breith ar an gcáis roimh na daoine eile. 

Bíonn níos mó ná rás amháin ann.

Is féidir leis an mbuaiteoir an liathróid cháise a choimeád.

mion|clé|Fear an tí

## Féach freisin

* Cáis

## Tagairtí

Catagóir:Cáis
Catagóir:Ráschúrsaí
Catagóir:Rásaíocht
Catagóir:Gloucestershire
Catagóir:Craic
Jonathan Buckley

Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é **Jonathan Buckley** (), a rugadh ar an 1 Eanáir, 1992 i bPort an Dúnáin. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Bhanna Uachtarach, ó 2017 ar aghaidh .

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1992
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha
Victoria (miotaseolaíocht)

[mion|Victoria ([Nicé (bandia)|Nicé) ar fhreascó as Poimpé]]
Is í **Victoria** (Laidin ar bua) dia an bhua i miotaseolaíocht Rómhánach.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Rómhánacha
Susan Rice

Taidhleoir, comhairleoir polasaí agus oifigeach poiblí Meiriceánach is ea **Susan Elizabeth Rice** (r. 17 Samhain 1964) atá ina Stiúrthóir ar Chomhairle Polasaí Intíre na Stát Aontaithe ón mbliain 2021. An 27ú Ambasadóir de chuid na Stát Aontaithe chuig na Náisiúin Aontaithe a bhí inti ó 2009 go 2013, agus ansin ba 23ú Comhairleoir Slándála Náisiúnta na tíre í ó 2013 go 2017. Is ball den Pháirtí Daonlathach í.

Rugadh Rice in Washington, D.C. D'fhreastail sí ar Ollscoil Stanford agus ar New College, Oxford, mar a raibh sí ina Scoláire Rhodes agus mar ar bronnadh DPhil (PhD) uirthi. D'oibrigh sí ar fhoireann na Comhairle Shlándála Náisiúnta faoin Uachtarán Bill Clinton ó 1993 go 1997, agus mar leas rúnaí stáit ar son gnóthaí Afracacha i Roinn an Stáit ó 1997 go 2001.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1964
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Eolaithe polaitíochta
Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha
Catagóir:Mná
Catagóir:Taidhleoirí Meiriceánacha
Catagóir:Airí Rialtais na Stát Aontaithe