open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2009 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2009.

## Eachtraí
*23 Eanáir – Bhuaigh Ulrika Jonsson *[[Celebrity Big Brother 7]]*
*22 Márta - Bhuaigh Ray Quinn le Maria Filippov an ceathrú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*20 Bealtaine - Bhuaigh Kris Allen an ochtú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*30 Bealtaine - Bhuaigh Diversity an tríú sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*4 Meán Fómhair – Bhuaigh Sophie Reade *[[Big Brother 10]]*
*4 Nollaig - Bhuaigh Gino D'Acampo an naoú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*13 Nollaig - Bhuaigh Joe McElderry an séú sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*19 Nollaig - Bhuaigh Chris Hollins le Ola Jordan an seachtú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Básanna
* 13 Eanáir - Patrick McGoohan, aisteoir Meiriceánach (r.1928)
* 18 Márta - Natasha Richardson, aisteoir Sasanach (r.1963)
* 1 Iúil - Karl Malden, aisteoir Meiriceánach (r. 1912)
* 14 Meán Fómhair - Patrick Swayze, aisteoir Meiriceánach (r. 1952)

## Tagairtí

Catagóir:2009
2010 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2010.

## Eachtraí
*29 Eanáir – Bhuaigh Alex Reid *[[Celebrity Big Brother 7]]*
*28 Márta - Bhuaigh Hayley Tamaddon le Daniel Whiston an cúigiú sraith *[[Dancing on Ice]]* ar ITV
*26 Bealtaine - Bhuaigh Lee DeWyze an naoú sraith *[[American Idol]]* ar Fox
*5 Meitheamh - Bhuaigh Spelbound an ceathrú sraith *[[Britain's Got Talent]]*
*24 Lúnasa – Bhuaigh Josie Gibson *[[Big Brother 10]]*
*4 Nollaig - Bhuaigh Stacey Solomon an deichiú sraith *[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (RA)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]*
*12 Nollaig - Bhuaigh Matt Cardle an seachtú sraith *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*
*18 Nollaig - Bhuaigh Kara Tointon le Artem Chigvintsev an ochtú sraith *[[Strictly Come Dancing]]*

## Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse nua
### Éire

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag deireadh
#### Éire

#### An Ríocht Aontaithe

#### Stáit Aontaithe

### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

## Básanna
* 10 Márta - Corey Haim, aisteoir Ceanadach (r. 1971)
* 28 Bealtaine - Gary Coleman, aisteoir (r. 1968)
* 29 Bealtaine - Dennis Hopper, aisteoir agus scannánóir (r. 1936)
* 31 Lúnasa - Mick Lally, aisteoir (r. 1945)
* 29 Meán Fómhair - Tony Curtis, aisteoir Meiriceánach (r. 1925)
* 28 Samhain - Leslie Nielsen, aisteoir Ceanadach (r. 1926)

## Tagairtí

Catagóir:2010
An tSualainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac **An tSualainn** páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1958.

## Iomaitheoirí

## Pointí

Seo an méid pointí teileavóta a thug gach tír don tSualainn i mbabhtaí ceannais idir 2016 agus 2024:

Leis sin, taispeánann an tábla seo thíos na fiche tír is mó gur vótáil a ngiúiréithe ar son na Sualainne le linn na tréimhse céanna:

## Tagairtí

Catagóir:Tíortha i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
San Doiminic

Ba é **Naomh Domenico** nó **San Doiminic** a chuir tús le hOrd na Seanmóirithe  ( a rugadh i gCaleruega, Coróin na Caistíle sa bhliain 1170 – 6 Lúnasa 1221) agus a thosaigh ag scaipeadh scéal na tsoiscéil ina dhiaidh sin ar fud na hEorpa agus an domhain.  

Tá a chuid taisí curtha san eaglais atá tiomnaithe dó i mBologna. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1170
Catagóir:Básanna i 1221
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Diagairí na Críostaíochta
Catagóir:Naoimh Spáinneacha
Catagóir:Ord Doiminiceach
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
An Biúró um Shócmhainní Coiriúla

Gníomhaireacht feidhmithe dlí é an **Biúró um Shócmhainní Coiriúla** agus í ag obair in Éirinn. Nuair a cuireadh an Biúró ar bun, dílsíodh cumhachtaí ar leith dó le díriú ar shócmhainní ar tháinig coirpigh ina seilbh de thoradh a gcuid tromchionta. Is é is cuspóir don Bhiúró ná sócmhainní coiriúla a aithint le féachaint chuige nach féidir leis na coirpigh úsáid a bhaint as na sócmhainní sin. Is é an sás is fearr chuige sin ná an tAcht um Fháltais ó Choireacht a reachtaíodh sa bhliain 1996. 

### Stair
Bunaíodh an Biúró sa bhliain 1996 mar fhoras corparáideach a bhfuil comharbas suthain aige, agus é ag tarraingt ar chuidiú ó ghníomhaireachtaí éagsúla ar nós lucht feidhmithe dlí, bailitheoirí cánach, feidhmeannaigh leasa shóisialta agus speisialtóirí eile ar nós dlíodóirí, foiréinsiceoirí agus lucht anailísithe airgeadais. Meastar gur patrún agus múnla é an coincheap ilghníomhaireachtaí seo do dhlínsí Eorpacha eile.

### Eagraíocht
Ní rannóg de chuid an Gharda Síochána é an Biúró ach foras ar leith cé go bhfuil a lán cumhachtaí aige den chineál a shamhlófaí leis na Gardaí. An duine a cheaptar mar Phríomh-Oifigeach ar an mBiúró, is gnách gur Garda é agus céim an Ard-Cheannfoirt aige. Is é Coimisinéir na nGardaí a cheapann é.  

An chuid eile d'fhoireann an Bhiúró, is é an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais a cheapann iad. Cibé cineál cumhachtaí a bhí ag feidhmeannaigh an Bhiúró roimh an gceapachán, caomhnóidh siad na cumhachtaí céanna agus rochtain acu ar eolas agus ar bhunachair shonraí taobh amuigh den Bhiúró dá réir sin.  

I Mí Dheireadh Fómhair den bhliain 2014, dúirt Cigireacht an Gharda Síochána gur "múnla maith é" a bhí sa chumas roinnte eolais seo ar chóir do na húdaráis eile seachas an Biúró aithris a dhéanamh air. 

Cuireann an Biúró tuarascáil bhliantúil faoi bhráid an Aire trí Choimisinéir an Gharda, agus teacht ag Tithe an Oireachtais ar an tuarascáil sin chomh maith.   Mar shampla in 2024 dhíol Biúró um Shócmhainní Coiriúla  20 áit chónaithe, an líon is mó a díoladh in aon bhliain amháin ó bunaíodh an t-aonad speisialta i 1996.  Is €930,000 a fuarthas ar theach Kinahan, teach mór galánta in eastát geataithe Lochanna an Uisce Fhuair i dTeach Sagard in iardheisceart Chontae Bhaile Átha Cliath.   Is €17 milliún san iomlán a thug an Biúró um Shócmhainní Coiriúla ar láimh don Státchiste in 2024, lenar áiríodh €3.1 milliún i bhfáltais ó choireacht; €500,000 in íocaíochtaí leasa shóisialta a fuarthas go calaoiseach; agus €13.3 milliún i gcáin 'ó dhrochéadáil'.

## Féach freisin
Na Gardaí Síochána

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí Rialtas na hÉireann
Catagóir:Garda Síochána
Catagóir:Coireanna in Éirinn
The Girl Code

Craoladh an deichiú heipeasóid, **The Girl Code**, den seachtú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 3 Eanáir 2016. Scríobh Rob LaZebnik an eipeasóid seo. D'fhéach 4.41 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 27)
Bjarke Ingels

mion|Bjarke Ingels (2019)
Ailtire Danmhargach is ea **Bjarke Ingels** a rugadh i gCóbanhávan ar 2 Deireadh Fómhair 1974. Stiúrthóir an stiúideo ailtireachta BIG (Bjarke Ingels Group) atá ann. Eisean a chuir ar siúl é sa bhliain 2006. Déanann sé iarracht teacht ar mheá chothrom idir an ailtireacht thraidisiúnta agus an ailtireacht *avant garde*, agus idir stíleanna atá spraoiúil agus praiticiúil. 

## A shaol
Rugadh isteach i dteaghlach proifisiúnta é i gCóbanhávan sa bhliain 1974. Innealtóir ab ea a athair agus fiaclóir ab ea a mháthair. Rinne sé staidéar in Acadamh Ríoga Chóbanhávan agus in Escola Tècnica Superior d'Arquitectura in Barcelona. Bronnadh céim ailtireachta aige sa bhliain 1999. Chuir sé a chéad stiúideo ailtireachta ar bun agus é fós sa tríú bliain san ollscoil. Sna blianta 1998–2001 d'oibrigh sé do OMA in Rotterdam faoi Rem Koolhaas, duine a chuaigh go mór i bhfeidhm air. 

## Naisc sheachtracha
* Suíomh BIG

Catagóir:Daoine a rugadh i 1974
Catagóir:Ailtirí Danmhargacha
Catagóir:Daoine beo
Liosta eipeasóidí Rick and Morty

Is é ***[[Rick and Morty]]*** an tsraith bheoite Mheiriceánach is fadsaolaí riamh. Craoladh an chéad eipeasóid ar 2 Nollaig 2013 ar ghréasán Adult Swim. Tá 31 eipeasóid de chuid *Rick and Morty* tagtha ar an saol faoi láthair. Beidh 70 eipeasóid eile den chlár.

## Sraitheanna

## Eipeasóid
### Séasúr 1

### Séasúr 2

### Séasúr 3

### The Non-Canonical Adventures (2016–17)

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:Rick and Morty
Catagóir:Liosta eipeasóidí
Rick Potion No. 9

Craoladh an séú heipeasóid, **"Rick Potion #9"**, den chéad sraith *[[Rick and Morty]]* ar an 27 Eanáir, 2014. Scríobh Justin Roiland an eipeasóid seo. D'fhéach 1.75 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:Eipeasóidí Rick and Morty
Rick and Morty (séasúr 1)

Craoladh an **chéad sraith** *[[Rick and Morty]]* idir 2 Nollaig, 2013 agus 14 Aibreán, 2014 ag tosú le "Pilot".

## Táirgeadh
Bhí Tom Kenny, Maurice LaMarche, Rob Paulsen, Alfred Molina, John Oliver, David Cross, Rich Fulcher, Claudia Black, Jess Harnell, Phil Hendrie, Dana Carvey, Aislinn Paul agus Cassie Steele le feiceáil mar aíonna i rith an tséasúir.

## Eipeasóidí

## Tagairtí

Catagóir:Rick and Morty
Rick and Morty (séasúr 2)

Craoladh an **dara sraith** *[[Rick and Morty]]* idir 24 Iúil, 2015 agus 4 Deireadh Fómhair, 2015 ag tosú le "A Rickle in Time".

## Táirgeadh
Bhí Keegan-Michael Key, Jordan Peele, Paul F. Tompkins, Andy Daly, Jemaine Clement, Christina Hendricks, Patton Oswalt, Jim Rash, Alex Hirsch, Alan Tudyk, Tara Strong, Kevin Michael Richardson, Keith David, Matt Walsh, Kurtwood Smith, Stephen Colbert, Nathan Fielder, Werner Herzog, Gary Cole, Chelsea Kane, James Callis, Tricia Helfer agus Arin Hanson le feiceáil mar aíonna i rith an tséasúir.

## Eipeasóidí

## Tagairtí

Catagóir:Rick and Morty
Aimé Bonpland

Luibheolaí agus taiscéalaí Francach ab ea **Aimé Jacques Alexandre Bonpland**, a rugadh mar **Aimé Jacques Alexandre Goujaud** in La Rochelle na Fraince ar 29 Lúnasa 1773 agus a shíothlaigh ar 11 Bealtaine 1858 in Paso de los Libres nó áit eile in oirthuaisceart na hArgintíne. hOileadh mar dhochtúir sa Fhrainc é. Chuaigh sé go Meicsiceo agus go Meiriceá Theas in éineacht le hAlexander von Humboldt ar lorg eolas faoi ghnéithe éagsúla den dúlra, faoi na plandaí go háirithe. Úsáidtear **Bonpl.** i litríocht na eolaíochta le cur in iúl plandaí a rinne Bonpland cur síos orthu den chéad uair. Chuir sé faoi san Airgintín sa deireadh agus thosaigh sé a thrádáil i *yerba mate*. 
mion|clé|Bonpland agus Humboldt ag bun an tsléibhe Chimorazo

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1773
Catagóir:Básanna i 1858
Catagóir:Luibheolaithe Francacha
Rick and Morty

Is é ***Rick and Morty*** an tsraith bheoite Mheiriceánach is fadsaolaí riamh. Craoladh an chéad eipeasóid ar 2 Nollaig 2013 ar ghréasán Adult Swim.  

Lean an tsraith seachthairbhe é : *[[Vindicators 2]]*, *[[Rick and Morty: The Anime]]*, agus *[[President Curtis (TV series)|President Curtis]]*.

## Eipeasóidí

## Carachtair

***[[Rick Sanchez]]** (Justin Roiland agus Ian Cardoni)
*'''Mortimer''' "'''Morty'''" '''Smith, Sr.''' (Justin Roiland agus Harry Belden)
*'''Beth Smith''' (née '''Sanchez''') agus Space Beth (Sarah Chalke)
***[[Jerry Smith]]** (Chris Parnell)
*mion|Feistimirt Rick & Morty**[[Summer Smith]]** (Spencer Grammer)

## Gradaim

## Tagairtí


Catagóir:Cláir Ghrinn
Catagóir:Cláir Adult Swim
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Catagóir:Cartúin
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2013
Catagóir:Cláir ficsean eolaíochta
Viktor Alexandrovič Lyapkalo

Is péintéir Rúiseach é **Viktor Alexandrovič Lyapkalo** (Rúisis: *Виктор Александрович Ляпкало*) a rugadh ar an 18 Meán Fómhair 1956.; 

Tá suim aige i dtírdhreacha agus staidéir nochtfhíorach.; ; 

## Saothair

|Tanya, 1995
|Natasha, 1999


## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Suíomh gréasáin oifigiúil Viktor Lyapkalo

Catagóir:Péintéirí Rúiseacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Daoine beo
Sunita Alahan

Is carachtar ficseanúil í **Sunita Alahan** (née **Parekh**) ar an gclár teilifíse RA úd *[[Coronation Street]]*. Ghlac Shobna Gulati an pháirt mar Sunita. Chonacthas Sunita ar an gclár den chéad uair ar an 23 Márta 2001 agus den uair dheireanach ar an 3 Aibreán 2013.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2001
Katy Armstrong

Is carachtar ficseanúil í **Katy Armstrong** sa chlár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Georgia May Foote an pháirt mar Katy, ar an 30 Iúil, 2010 den chéad uair agus ar an 20 Márta, 2015 an uair dheireanach.

Faigheann muintir Coronation Street amach ar an 18 Deireadh Fómhair 2017 go bhfuair Katy bás i gcarr timpiste.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2010
Owen Armstrong

Is carachtar ficseanúil é **Owen Armstrong** ar an gclár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Ghlac Ian Puleston-Davies an pháirt mar Owen. Bhí Owen le feiceáil den chéad uair ar an 9 Meitheamh, 2010 agus den uair dheireanach ar an 15 Aibreán 2015

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2010
Mike Baldwin (Coronation Street)

Is carachtar ficseanúil é **Mike Baldwin** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Johnny Briggs an pháirt mar Mike. Bhí Mike ar an gclár den chéad uair ar an 11 Deireadh Fómhair 1976 agus den uair dheireanach ar an 7 Aibreán 2006.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1976
Deirdre Barlow

Is carachtar ficseanúil í **Deirdre Anne Barlow** (née **Hunt**; iar **Langton** agus **Rachid**) ar an gclár teilifíse Briotanach úd *[[Coronation Street]]*. Ghlac Anne Kirkbride an pháirt mar Dheirdre. Bhí Deirdre le feiceáil den chéad uair ar an 20 Samhain 1972 agus den uair dheireanach ar an 8 Deireadh Fómhair 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1972
Peter Barlow (Coronation Street)

Is carachtar ficseanúil é **Peter Barlow** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac John Heannau (1965 go 1970), Christopher Dormer (1970 go 1971), Mark Duncan (in 1971), Linus Roache (1973 go 1975), Joseph McKenner (1977 go 1978), David Lonsdale (1986) agus Chris Gascoyne (2000 ar aghaidh) an pháirt mar Peter.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1965
Ryan Connor

Is carachtar ficseanúil é **Ryan Connor** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Ben Thompson (2006 go 2010), Sol Heras (2012 go 2013) an pháirt mar Ryan. Glacann Ryan Prescott an pháirt anois. Chonacthas Ryan ar an gclár den chéad uair ar an 30 Lúnasa 2006 agus d'fhág sé ar an 8 Deireadh Fómhair 2010. D'fhill sé ar an 18 Iúil 2012 agus d'fhág sé arís ar an 2 Deireadh Fómhair 2013. D'fhill sé arís ar an 23 Bealtaine 2018.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2006
Janice Battersby

Is carachtar ficseanúil í **Janice Bernadette Dean** (née **Lee**, iar **Clegg Battersby Hopwood Stringer Stiles** agus **Huffen**) ar an gclár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Vicky Entwistle an pháirt mar Janice idir 1997 agus 2011.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1997
Cilla Battersby-Brown

Is carachtar ficseanúil í **Cilla Petunia Aurelia Battersby-Brown** (née **Brown**) ar an gclár teilifíse *[[Coronation Street]]*. Ghlac Wendi Peters an pháirt mar Cilla idir 2003 agus 2007 agus 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2003
Hayley Cropper

Is carachtar ficseanúil í **Hayley Anne Cropper** (iar **Harold Patterson**) ar an gclár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Ghlac Julie Hesmondhalgh an pháirt mar Hayley.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1998
Molly Dobbs

Is carachtar ficseanúil í **Molly Cosette Dobbs** (née **Compton**) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Vicky Binns an pháirt mar Molly.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2005
Jack Duckworth

Is carachtar ficseanúil é **John Harold "Jack" Duckworth** ar an gclár teilifíse RA úd *[[Coronation Street]]*. Ghlac Bill Tarmey an pháirt mar Jack.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1979
Vera Duckworth

Is carachtar ficseanúil í **Veronica "Vera" Duckworth** (née **Burton)** ar an gclár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Elizabeth Dawn an pháirt mar Vera.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1974
Becky McDonald

Is carachtar ficseanúil í **Rebecca "Becky" Granger** (iar **McDonald)** ar an gclár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Katherine Kelly an pháirt mar Becky.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2006
Jim McDonald (Coronation Street)

Is carachtar ficseanúil é **James "Jim" McDonald** ar an gclár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Ghlac Charles Lawson an pháirt mar Jim.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Karen McDonald

Is carachtar ficseanúil í **Karen Phillips** (iar **McDonald**) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Ghlac Suranne Jones an pháirt mar Karen.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2000
Martin Platt

Is carachtar ficseanúil é **Martin Platt** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Sean Wilson an pháirt mar Martin. Bhí Martin ar an gclár den chéad uair ar an 28 Eanáir 1985 agus d'fhág sé ar an 9 Samhain 2005. D'fhill sé do na heipeasóidí idir 22 Márta 2018 agus 26 Márta 2018.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1985
Claire Peacock

Is carachtar ficseanúil í **Claire Jane Peacock** (née **Casey**) ar an gclár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Julia Haworth an pháirt mar Claire.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2003
Sian Powers

Is carachtar ficseanúil í **Sian Powers** sa chlár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Sacha Parkinson an pháirt mar Sian.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2009
Ena Sharples

Is carachtar ficseanúil í **Ena Sharples** (née **Schofield**) ar an gclár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Ghlac Violet Carson an pháirt mar Ena.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1960
Annie Walker

Is carachtar ficseanúil í **Anne "Annie" Walker** (née **Beaumont**) ar an gclár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Doris Speed an pháirt mar Annie.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1960
Ashley Peacock

Is carachtar ficseanúil é **Ashley Sibelius Peacock** sa chlár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Ghlac Steven Arnold an pháirt mar Ashley.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1995
Anna Windass

Is carachtar ficseanúil í **Anna Windass** ar an gclár teilifíse RA *[[Coronation Street]]*. Glacann Debbie Rush an pháirt mar Anna. Bhí an carachtar sin Anna le feiceáil ar an gclár den chéad uair ar an 14 Samhain, 2008. Fógraíodh go mbeadh an carachtar ag imeacht as an gclár i mí Eanáir 2018 agus d'imigh sí ar an 22 Eanáir 2018. D'fhill sí ar an 31 Bealtaine 2018.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2008
Kevin Webster

Is carachtar ficseanúil é **Kevin John Webster** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Glacann Michael Le Vell an pháirt mar Kevin. Chonacthas Kevin ar an gclár den chéad uair ar an 19 Deireadh Fómhair 1983.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1983
Richard Hillman

Is carachtar ficseanúil é **Richard Charles Hillman** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Brian Capron an pháirt mar Richard.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Aibidil Gaoidheilge agus Caiticiosma

Ba í **Aibidil Gaoidheilge agus Caiticiosma** an chéad leabhar i gcló in Éirinn sa Ghaeilge.  

I gceist mar *primer* Protastúnach, scríobhadh an leabhar ag Seán Ó Cearnaigh, ar cisteoir Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath. Cuimsíonn sé cuid ghearr ar an litriú agus fuaimeanna na Gaeilge. 

Ba é an táirgeadh an leabhair seo mar chuid de iarracht níos mó ag Protastúnaigh Éireannacha a phriontáil an Bíobla sa Ghaeilge ionas go bhféadfadh an duine coiteann a léamh. 

Bhí an leabhar i gcló ar preas a bunaíodh i dteach Alderman Sheón Ussher. Ussher, a bhí ina maith ar a dtugtar Protastúnach Baile Átha Cliath, d'íoc freisin le haghaidh an bhfiontar. 

Cé go bhfuil céannacht an printéir anaithnid, is féidir go raibh William Kearney, nia John Kearney an printéir. Cuireadh 200 cóip den leabhar clóite ach amháin ceithre chóip a dtugtar ann inniu. 

Sa bhliain 1995 cuireadh cóip den leabhar ceannaithe ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath Leabharlann do £47,700 ( $76,463 ) ag Christies.

## Féach freisin

* Seán Ó Cearnaigh (Ardeaglais Naomh Pádraig)
* Cló Gaelach

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha
* Íomhá ardtaifeach an leathanaigh teidil : Trinity Access Research Archive (Trinity College Library Dublin)
* Sonraí na chomhaontaithe Kearney a phriontáil an leabhar: Cregan Library, St. Patrick's College 
Catagóir:Cló Gaelach
Catagóir:1571
Catagóir:16ú haois in Éirinn
Catagóir:Leabhair Ghaeilge
The Land Before Time

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***The Land Before Time*** a rinneadh sa bhliain 1988.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 1988
Catagóir:Scannáin beochana 1988
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Betty Williams (Coronation Street)

Is carachtar ficseanúil í **Elizabeth "Betty" Williams** (née **Preston**, iar **Turpin**) ar an gchlár teilifíse RA úd *[[Coronation Street]]*. Ghlac Betty Driver an pháirt mar Betty.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1969
Rosie Webster

Is carachtar ficseanúil í **Rosie Webster** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Emma Collinge (1990 go 1999) agus Helen Flanagan (2000 go dtí anois) an pháirt mar Rosie. Chonacthas Rosie ar an gclár den chéad uair ar 25 Nollaig 1990.

## Tagairtí

 
Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Na scannáin is mó a thug airgead isteach

Is liosta é seo de na scannáin is mó a thug airgead isteach.

## Scannáin

## Féach freisin
* Na scannáin beochana is mó a thug airgead isteach
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach sa tSín
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach sa Ríocht Aontaithe
* Na scannáin Portaingéilis is mó a thug airgead isteach
* Na scannáin is mó a thug airgead isteach in Éirinn

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin
Stade Bollaert-Delelis

Staidiam spóirt in Lens, an Fhrainc is ea **Stade Bollaert-Delelis** . Toilleann an staidiam 38,223 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Staideanna spóirt sa Fhrainc
Catagóir:UEFA Euro 2016
Stadium municipal de Toulouse

Staidiam spóirt i dToulouse, an Fhrainc is ea **Stadium municipal de Toulouse**. Toilleann an staidiam 33,500 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Staideanna spóirt sa Fhrainc
Catagóir:UEFA Euro 2016
Avatar (scannán 2009)

Is scannán ón bhliain 2009 é **Avatar**. Is é seo an scannán is mó a thug airgead isteach.

## Carachtair
;Daonnaí
*Sam Worthington mar Jake Sully
*Stephen Lang mar Colonel Miles Quaritch
*Sigourney Weaver mar Dr. Grace Augustine
*Michelle Rodriguez mar Trudy Chacón
*Giovanni Ribisi mar Parker Selfridge
*Joel David Moore mar Dr. Norm Spellman
*Dileep Rao mar Dr. Max Patel

;Na'vi
*Zoe Saldana mar Neytiri
*C. C. H. Pounder mar Mo'at
*Wes Studi mar Eytukan
*Laz Alonso mar Tsu'tey

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin 2009
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Peadar Bairéad

File agus iriseoir Gaeilge ab ea **Peadar Bairéad**. Rugadh é in Iorras in iarthuaisceart Chontae Maigh Eo agus bhí cónaí air i gCill Chainnigh sula bhfuair sé bás sa bhliain 2019. 

Scríobh sé altanna agus dánta ó na 1950í i leith. D'fhoilsigh sé filíocht sna foilseacháin a leanas:  * [[Feasta]]*, *[[Comhar]] *, *An Sagart*, *An Timire*, *Anois*, *Scéala Éireann* agus an *Kilkenny People*. Is iomaí alt a bhí scríofa aige don *Kilkenny People* mar cholúnaí, agus bhí sé ina léirmheastóir freisin.

Tá dhá chnuasach filíochta foilsithe aige: *Duilleoga Fómhair* (Oidhreacht Iorrais 1988) agus *Fataí Rómhair* (Clóchomhara 2000,  ISBN 0-903758-79-2). 

## Nótaí
 

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Filí na hÉireann
Sliabh an Iolair

Sliabh i gContae Chiarraí is ea **Sliabh an Iolair** (Béarla: *Mount Eagle*, 516 m ). 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Iolair
Forógra Granada

Ba é **Forógra Alhambra** (ar a dtugtar **Edicto de Granada** sa Spáinnis) an forógra a d'eisigh Comhmhonarchaí na Spáinne, (Isabel I na Caistíle agus Ferdinand II na hAragóine) ag tabhairt le fios do na Giúdaigh sna Ríochta Caistíl agus Aragóin go raibh orthu a chuid críocha agus sealúchais a fhágáil roimh an 31 Iúil, 1492.

Tarraingíodh siar an forógra go foirmiúil ar an 16 Nollaig 1968, i ndiaidh an Dara Comhairle Vatacánach.

Sa bhliain 2014, rith rialtas na Spáinne dlí a ligeann do shliocht na nGiúdach a dhéanann iarratas ar shaoránacht  déshaoránacht a bheith acu, mar chúiteamh ar na himeachtaí náireacha a tharla fadó sa tír, nuair a cuireadh forógra díbeartha i bhfeidhm ar na Ghiúdaigh. Dá bhrí sin, is féidir leo siúd gur féidir a chruthú, gur de shliocht na nGiúdach Seafardach iad "a bheith ina Spáinnigh gan imeacht abhaile nó fáil réidh leis a n-náisiúntacht reath."

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:An Chúistiúnacht sa Spáinn
Catagóir:Stair Granada
Catagóir:Stair na Chaitliceachais sa Spáinn
Catagóir:An Ioslamachas sa Spáinn
Catagóir:Ferdinand II na hAragóine
Catagóir:Géarleanúint reiligiúnach
Catagóir:Stair na Spáinne
Catagóir:Frith-Ghiúdachas
Ajania

Géineas is ea **Ajania** de phlandaí bláthanna, san fhine nóinín, ar cuireadh síos air mar ghéineas sa bhliain 1955.
Tá an géineas dúchasach sa chrios measartha de chuid na hÁise, go príomha sa Rúis agus sa tSín. 
Ainmníodh an géineas as an chathair Ayan, calafort i réigiún Críoch Khabarovsk (Хабаровский край )san Chianoirthear, ar chósta an Mhuir Ocatsc.

Catagóir:Géineas d'Asteraceae
Catagóir:Anthemideae
Catagóir:Flóra na hÁise
Alan Rickman

clé|mion|2011
B'aisteoir Sasanach é **Alan Sidney Patrick Rickman** (a rugadh ar an 21 Feabhra 1946 agus a fuair bás ar an 14 Eanáir 2016). 

Bhain Alan Rickman cáil amach mar aisteoir ar an stáitse agus ar an teilifís. Is aige a bhí páirt Eamon de Valera i scannán Neil Jordan 'Michael Collins'.
clé|mion|2011
Is aige a bhí an phríomhpháirt freisin i léiriú den dráma 'John Gabriel Borkman' in Amharclann na Mainistreach sa bhliain 2010. 

Bhí sé 69 bliain d'aois nuair a d'éag sé ar an 14 Eanáir 2016. Ailse ba thrúig bháis dó.

## Féach freisin

* Amharclann na Mainistreach

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
Catagóir:Básanna in 2016
Véronique Béliveau

Aisteoir, amhránaí agus láithreoir ó Québec is ea **Véronique Béliveau** (rugadh 14 Eanáir 1955).

## Beatha

Thaifead sí a céad cheirnín in aois a sé bliana déag faoin ainm Véronique  agus chuaigh ar camchuairt den chéad uair in  aois a hocht mbliana déag. Sna 1970í rinne sí staidéar ar an amhránaíocht, thaibhrigh ar an teilifís mar amhránaí agus i roinnt scannán agus chuir ceirníní amach. Ar cheann acu sin bhí “Aimer” (1980), a céad amhrán mór-ratha, le cloisteáil. An bhliain chéanna ceapadh í mar ghuth Radio-Québec, rud a chuir lena hiomrá. Tháinig éileamh ar a cuid amhrán ar feadh na n-ochtóidí agus thaibhrigh sí sa Fhrainc. I 1985 bhí sí páirteach i dtionscadal dar theideal “Les yeux de la faim” (Súile an Ghorta) ar son an Fondation Québec-Afrique.

D’eisigh sí roinnt ceirníní i mBéarla freisin agus bhí ar an mbeagán amhránaithe de chuid Québec a raibh cáil orthu i gCeanada an Bhéarla sna 1980í.   

D’éirigh sí as an amhránaíocht i 1990 agus chuaigh ag obair mar láithreoir raidió. Chuaigh sí ar scor i 2000. 

### Albaim

* 1977 : *Prends-moi comme je suis* (Prends-moi comme je suis, Qu'est-ce que tu m'chante de bon ?, J'savais pas, Il me reste...)
* 1980 : *Véronique Béliveau* (Relaxe-toi, Aimer, Je vis beaucoup mieux...)
* 1983 : *Transit* (Je suis fidèle, C'est un rêveur, That boy, Please (Dis-moi c'que tu as), Transit...)
* 1984 : *Transit* (Réédition avec la chanson "Le rock")
* 1985 : *Cover girl Cache ton cœur* (Cover girl (Cache ton cœur), Je suis comme je suis, Camouflage, Toujours l'amour, On camera...)
* 1987 : *Borderline* (Make a move on me, I can't help it, Love you like a fire...)
* 1989 : *Véronique* (House of love, I'm gonna make you love me...)
* 1997 : *La vie en bleu* (albam a rinneadh le hamhránaithe eile, ag rá amhrán ón gceolchoiméide "La vie en bleu", a bhí bunaithe ar bheatha Pablo Picasso) (Amhráin Véronique : Les amants séparés, Vive les années folles, Tout ça n'existe pas, L'affrontement, Je vous aime toutes les deux)

D’eisigh sí roinnt mhaith dioscaí singile freisin. 

### Scannáin
* 1976: *Parlez-moi d'amour*
* 1979: *King Solomon's Treasure*: Neva

## Le cloisteáil

* *Aimé* 1980 https://www.youtube.com/watch?v=exmrapap4X0

* *Je suis fidèle* (beo), 1983: https://www.youtube.com/watch?v=YOmFWhcvU_k

Catagóir:Daoine a rugadh i 1955
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Akebia

Géineas de chúig speiceas de phlandaí bláthanna, laistigh den fhine Lardizabalaceae is ea ***Akebia*** . Tagann an t-ainm eolaíoch, *akebia*, mar leagan Laideanach ón An SeapáinisASeapáinis don speiceas Akebia quinata: *akebi* (通 草?).
## Speicis
Tá cúig speicis lena n-áirítear:
**[[Akebia chingshuiensis]]* T. Shimizu, dúchasach sa Téaváin
**[[Akebia longeracemosa]]* Matsumura, dúchasach sa tSín agus sa Téaváin
**[[Akebia quinata]]* (Houttuyn) Decaisne &ndash; dúchasach sa tSín, sa tSeapáin agus sa Chóiré
**[[Akebia trifoliata]]* (Thunberg) Koidzumi &ndash; Three-leaf Akebia, native to China, Japan and Korea
***Akebia trifoliata* fosp. *australis* (Diels) T. Shimizu
***Akebia trifoliata* fosp. *longisepala* H. N. Qin
***Akebia trifoliata* fosp. *trifoliata*
T. Akebia chingshuiensis Shimizu, dúchais go dtí Taiwan Akebia longeracemosa Matsumura, dúchais go dtí an tSín agus sa Téaváin Akebia quinata (Houttuyn) Decaisne 
## Gailearaí

{{Image: AkebiaTrifoliata fruit.JPG|Toradh aibí *Akebia trifoliata*
Image: Akebia quinata02.jpg|*Akebia quinata* duilleoga agus bláthanna
Image: Akebia quinata03.JPG|Bláthanna baineanna de Akebia Mitsuba (mór) agus fireann (beag)
Image: Akebia quinata031.jpg|Mitsuba luath-thorthaí Akebia
Image: Akebia quinata07.jpg|Bláth Akebia
Image: 結実直後のアケビ.jpg|Luath-thorthaí Akebia

## Naisc sheachtracha
* Akebia: Three Varieties  including photographs by Paghat's Garden
* Akebia: Edible Fruits  including photographs by Paghat's Garden
## Tuilleadh léitheoireachta
* 

## Tagairtí

Catagóir:Lardizabalaceae
Catagóir:Ranunculaceae
Catagóir:Glasraí Seapáinise
Catagóir:Flora na Síne
Catagóir:Flóra Oirthear na hÁise
Catagóir:Plandaí míochaineacha na hÁise
Diana Rigg

Ban-aisteoir Sasanach ba ea **Dame Enid Diana Elizabeth Rigg** DBE ar rugadh ar 20 Iúil 1938 agus a fuair bás ar an 10 Meán Fómhair 2020. Aithnítear í go háirithe as a ról mar Emma Peel ar *[[The Avengers (clár teilifíse)|The Avengers]]* agus mar Teresa di Vicenzo sa scannán James Bond *[[On Her Majesty's Secret Service (scannán)|On Her Majesty's Secret Service]]* 1969. Ón bhliain 2013 i leith, bhí páirt mar Lady Olenna Tyrell aici sa tsraith HBO *[[Game of Thrones (sraith theilifíse)|Game of Thrones]]*.

Rugadh in Doncaster, atá in Yorkshire Theas inniu, sa bhliain 1938. Ó bhí sí 8 mí d'aois go raibh 8 mbliana slánaithe aice bhí cónaí uirthi in Bikaner, san India, mar a raibh a hathair ag obair mar fheidhmeannach iarnróid. Ba í an Hiondúis an dara teanga aici. Ar ais i Sasana di d'fhreastail sí ar scoil chónaithe Mhorávach. Oileadh í mar aisteoir sa Royal Academy of Dramatic Art sna blianta 1955–57.

## Naisc sheachtracha
* Diana Rigg ag IMDB. Arna rochtain ar 14 Ean. 2015.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Básanna in 2020
Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
An Ghearmáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac **An Ghearmáin** páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1956.

## Iomaitheoirí
[mion|Michael Schulte ag cur i láthair i [Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2018|2018]]

## Pointí

Seo iad na deich dtír ba mhó a thug pointí, sa *teileavóta*, don Ghearmáin i mbabhtaí ceannais idir 2016, nuair a cuireadh an córas vótála reatha i bhfeidhm, agus 2024:

Leis sin, taispeánann an tábla a leanas na deich dtír ba mhó gur thug a *ngiúiréithe* pointí don Ghearmáin sa tréimhse chéanna:

## Tagairtí

Catagóir:Tíortha i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Teenage Mutant Milk-fed Hurdles

Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, **Teenage Mutant Milk-fed Hurdles**, den seachtú sraith is fiche *[[The Simpsons]]* ar an 10 Eanáir 2016. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 8.33 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 27)
Cabomba

Géineas de phlandaí uisceacha dúchasach go Meiriceá trópaiceach is ea ***Cabomba***. Forleathan i measc lucht na n-uisceadán i gcomair a chuid duilliúr a bhíonn roinnte ina codanna (500 in aghaidh speiceas duille), is féidir é a úsáid freisin mar thearmann i gcomhair na n-gealóg.
## Naisc sheachtracha

*InvadingSpecies.com
*United States Department of Agriculture, Germplasm Resources Information Network (GRIN): ''Cabomba''  
*The Age of Aquariums: ''Cabomba'' page 
Catagóir:Nymphaeales
Catagóir:Angiosperm
Catagóir:Plandaí Fionnuisce
Daboecia

Géineas beag de phlandaí bláthanna san fhine Ericaceae, ina bhfuil dhá thom síorghlas, a bhaineann go dlúth leis an ngéineas *Erica* is ea ***Daboecia***. Tá siad dúchasach d'aillte agus d'fhraochmhánna d'iarthar na hÉireann,  d'iarthair na Fraince, d'iarthuaisceart na Spáinne, an Phortaingéil agus do na hAsóir.
Táirgeann siad bláthanna síothal-chruthach i leagan datha bán, bándearg agus dearg. Bíonn *Deboecia* difriúil ó speicis d*'Erica* Eorpacha toisc go mbíonn peiteal nó coróinín substaintiúil acu. Bíonn  duilleoga ailtéarnacha i gcónaí ag *Daboecia*, rothlach. Tagann an t-ainm cineálach ón Naomh Éireannach Naomh Dabheoc. Cosúil le h*Erica*, tá *Daboecia* Calcifuge (eiriceach), ach glacann sé le hithreacha neodracha.
Catagóir:Ericaceae
Angélique Duruisseau

Amhránaí, scríbhneoir amhrán, aisteoir agus stiúrthóir ó Québec is ea **Angélique Duruisseau** (rugadh 23 Bealtaine 1981). Tá clú uirthi de bharr a leaganacha d’amhráin Edith Piaf.

## Beatha

Rinne sí staidéar ar Léiriú Amharclannaíochta in Cégep de Saint-Hyacinthe (coláiste gairmoiliúna) in Québec idir 1998 agus 2000.  

Ó 1999 amach bhí sí páirteach ina lán léirithe stáitse agus i gceolchoirmeacha a cuireadh ar bun le hómós do Piaf, Kurt Weill agus Jacques Prévert.

I 2008 bhunaigh sí a compántas féin, Les Productions du moineau, agus d’eisigh sí albam dar theideal *Mon cheval de 3* a raibh roinnt amhrán dá cuid féin ann agus amhráin le Paule Tremblay, Dave Richard agus Sylvie Royer.

Tá a lán ceoil cumtha agus léirithe aici i gcomhar le ceoltóirí eile in Québec. 

Ghnóthaigh sí duais Hydro Québec sa chomórtas Ma première Place des arts i 2003 le hamhrán a chum sí féin agus duais mar amhránaí i 2005 ag an Festival international de la chanson de Granby.

## Le cloisteáil
 
* *Angélique Duruisseau chante Édith Piaf* YPDS ½ https://www.youtube.com/watch?v=TpW_U-w5m90

* *Angélique Duruisseau* - Montréal CZ ½ https://www.youtube.com/watch?v=J8ccTscv_A4

* *Angélique Duruisseau et le In and out band* 4 360p https://www.youtube.com/watch?v=tPcnoWI9rcg

* *Angélique Duruisseau et le In and out band* 4 360p https://www.youtube.com/watch?v=KJjcp21_bjs

## Nótaí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1981
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Operation Transformation

Is clár teilifíse atá á chraoladh ar RTÉ a hAon é **Operation Transformation**. Thosaigh sé ar an 10 Eanáir, 2008. Thosaigh sraith ceiliúrán sa bhliain 2016 agus d'fhill sé dá dara sraith sa bhliain 2017.

## Stair
### 2008
;Ceannairí
*Eamonn Joyce
*Evelyn Farrell
*Donal Looney
*Louise Collins
*Ollie Hannah Murtagh
*Violet O'Shea

### 2009
;Ceannairí
*Kelly Brouder
*Keith Anthony
*Mick Boyce
*Colette Cronin
*Denise Ryan
*Jean Kelly

### 2010
;Ceannairí
*Ciara Dunne
*Amanda Casey
*Conor O'Connor
*Anna Naughton
*Penny Dwyer

### 2011
;Ceannairí
*Rachel Walker
*Sinead Heffernan
*Emily Piggott
*Ronan Scully

### 2012
;Ceannairí
*Adrian Brereton
*Natalie Cox
*Kayleigh Yeoman
*Grace Batterberry
*Killian Byrne

### 2013
;Ceannairí

### 2014
;Ceannairí
*Paudie O'Mahony

### 2015
;Ceannairí
*Mark McArdle
*Louise Ormsby
*Veronica Horgan
*Eilish Kavanagh
*Alan Mullen

### 2016
;Ceannairí
*Dan Kennedy
*Lucy Dillon
*Noeleen Lynam
*Clare Scanlan
*John Conmy

### 2017
;Ceannairí
*Maireád Redmond
*Chris McElligott
*Yvonne Keenan-Ross
*Seán Daly
*Marie Grace

### 2018
;Ceannairí
*Sarah O'Callaghan
*Mary Diamond
*David Cryan
*Wayne O'Donnell
*Felicity Moroney

### 2019
;Ceannairí
*Jean Tierney
*Cathal Gallagher
*Pamela Swayne
*Paul Murphy
*Siobhán O'Brien

## Leagan ceiliúrán
### 2016
;Ceannairí
*Gerald Kean
*Katherine Lynch
*Elaine Crowley
*Brenda Donoghue
*Karl Spain

### 2017
;Ceannairí
*Mary Byrne
*Triona McCarthy
*Gary O’Hanlon
*James Patrice
*Kayleigh Cullinan

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*  Suíomh oifigiúil

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2008
Catagóir:Cláir RTÉ
Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
The Weakest Link (RA)

Is sraith Tráth na gCeist ina bhféachfaidh 9 n-iomaitheoir leis an bpota óir a thabhairt abhaile leo é ***The Weakest Link***. Cuirfear an t-iomaitheoir is measa, dar leis na hiomaitheoirí eile, abhaile ag deireadh gach babhta go dtí nach mbeidh ach duine amháin fanta chun an t-airgead a bhuachan. Á chur i láthair ag Anne Robinson.

## Formáid

## Daoine cáiliúla

## Tagairtí

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2000
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2012
Catagóir:Cláir BBC
Catagóir:Cláir Teilifíse na Breataine
Catagóir:Cláir Tráth na gCeist
Catagóir:Cláir siamsaíochta
Isabelle Pierre

Amhránaí agus láithreoir ó Québec is ea **Isabelle Pierre** (née **Nicole Lapointe**) (rugadh 9 nó 11 Meitheamh 1936).

Tharraing Isabelle Pierre clú uirthi féin mar amhránaí in Québec sna 1960í agus i dtús na 1970í. Níor fhan sí i mbun na hamhránaíochta ar feadh i bhfad agus d’éirigh go maith léi, go háirithe de bharr na n-amhrán a thug an scríbhneoir Stéphane Venne di. 

I 1963 thaibhrigh sí i gclubanna ceoil agus ghlac páirt i gcomórtais d’amhránaithe amaitéaracha. D’eisigh sí albam i 1965 a raibh fáilte mhór roimhe. I 1969 rinne sí conradh le Barclay Records (Ceanada) agus bhuail le Stéphane Venne, scríbhneoir a sholáthair a lán amhrán cheana do Renée Claude.   

Bhí rath mór ar a cuid ceolchoirmeacha sna 1970í agus ar na dioscaí a chuir sí amach. I 1974 tháinig a halbam deireanach, *J'm'appelle Nicole Lapointe*, amach (bhí socair aici ar iompú arís ar a hainm baiste), ach ní raibh an sean-rath air. D’éirigh sí as an amhránaíocht ina dhiaidh sin agus chuir amach a cuid amhrán ar dhlúthdhioscaí i 1997 agus i 2004.

## Albaim
* 1965 : *Isabelle Pierre, Volume 1* (Disques Sélect) (atheisúint 2013, Musicor)
* 1971 : *Heureuse* (Barclay)
* 1972 : *Le temps est bon* (Barclay)
* 1973 : *Ballade pour Sergio Leone - Les grands succès d'Isabelle Pierre* (Barclay)
* 1974 : *J'm'appelle Nicole Lapointe* (Barclay)

## Cnuasacha
* 1997 : *Les refrains d'abord*
* 1997 : *Collection Portrait*
* 2004 : *Isabelle Pierre*

## Le cloisteáil

* Isabelle Pierre - *Les enfants de l'avenir* (1970) https://www.youtube.com/watch?v=IDTahN3aaGI 

* Isabelle Pierre - *Évangéline* (1971) https://www.youtube.com/watch?v=r4QtCJ0g0cI

Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Valérie Harvey

Amhránaí agus scríbhneoir ó Québec is ea **Valérie Harvey**. Rugadh í in La Malbaie ar an 2 Deireadh Fómhair 1979.  Sa tSeapáin is mó atá suim aici agus tá trí leabhar foilsithe aici faoin tír sin. Tá sí le cloisteáil ina socheolaí ar an gclár raidió Médium large ar ICI Radio-Canada Première. Ise a scríobhann an blag taistil Nomadesse, agus baineann sí leis an dísreach Yume, a chumann amhráin i Seapáinis agus i bhFraincis.

Rinne sí staidéar sa Cégep (coláiste gairmoiliúnaí) agus in Ollscoil Sherbrooke, mar ar bhain sí amach céim i litríocht Fhraincise agus céim eile i gcumarsáid agus in ilmheáin. Bhí teastas aici freisin i dteangacha nua-aimseartha. Tharraing an méid sin chun na Seapáine í..' 

In 2006 chaith sí bliain in Kyoto sa tSeapáin. Ar fhilleadh abhaile di thug sí faoin staidéar arís in Ollscoil Lavall agus chuaigh sí ar ais chun Kyoto in 2010. 

Tá trí leabhar foilsithe aici. In *Passion Japon* tugann gach caibidil cuntas ar ábhar difriúil: na healaíona, an bia, na héadaí, na reiligiúin, an teanga, caidreamh leis na Seapánaigh, na cathracha agus na teampaill is tábhachtaí. In *Les découvertes de Papille au Japon* deir an féileacán Papille le léitheoirí óga cén chuimhne atá aige ar na turais a thug sé go dtí an tSeapáin. In *Le pari impossible des Japonaises* (2012), saothar atá bunaithe ar a máistreacht sa tsocheolaíocht, baineann sí úsáid as agallaimh le mná idir tríocha agus cúig bliana is daichead d’aois chun iniúchadh a dhéanamh ar na dála agus ar na constaicí sóisialta a bhacann ar na Seapánaigh teaghlaigh a chur ar bun, beag beann ar an bhfonn atá ar mhná leanaí a bhreith. Tá *La Pomme de Justine* (Québec Amérique) dírithe ar léitheoirí atá os cionn ceithre bliana déag agus cuireann sé síos ar an ngrá idir múinteoir litríochta agus bean óg a bheidh mar dhalta aige..

## Yume

Tá Valérie Harvey ina hamhránaí sa dísreach Yume, grúpa a bhunaigh sí féin agus a fear céile Philippe Arsenault. Scríobhann sí an chuid is mó d’fhocail na n-amhrán i bhFraincis agus i Seapáinis agus cumann Arsenault an ceol..

## Nótaí

### Naisc sheachtracha
*  Nomadesse (blogue de voyage) 
*   Yume (ceol)
*  Éditions du Septentrion
*  Fonds d'écran de Valérie Harvey 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1995

B'é an **Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1995** an 40ú Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse agus bhí ar siúl ar an 13 Bealtaine 1995 in Point Theatre i mBaile Átha Cliath, Éire. Bhí sé seo 3ú bliain na hÉireann i ndiaidh a chéile a óstáil an comórtas.

B'é an t-amhrán a bhuaigh "Nocturne" ag an bhanna hIorua, Secret Garden.

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan

Is comórtas iománaíocht na Mhuman í **Sraith Shinsir Iomána na Mumhan** (Béarla: *Munster Senior Hurling League*), a imrítear faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael. Comórtas bliantúil atá ann, ina glacann foirne idirchontae na Mumhan páirt.

## Foirne

## Ionaid

## Blianta

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Craobhacha iomána
Catagóir:Sraith Shinsir Iomána na Mumhan
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan 2016

Ba í **[[Sraith Shinsir Iomána na Mumhan]] 2016** an chéad eagrán den Sraith Shinsir Iomána na Mumhan ó bunaíodh an comórtas in 2016. Thosaigh an chraobh ar an 3 Eanáir 2016 agus chríochnaigh sí ar an 23 Eanáir 2016.

## Cluichí
;Tábla

### Babhta 1
}
|align=right|**[[CLG Chontae an Chláir|An Clár]]**||align=center|**1-14 - 0-14**||**[[CLG Chontae Chorcaí|Corcaigh]]**|| style=font-size:90%|Páirc Uí gCearnaigh, Droichead Abhann Uí gCearnaighFreastal: 1,309Réiteoir: J Murphy (Luimneach)
|}

### Babhta 2
}
|align=right|**[[CLG Chontae Chorcaí|Corcaigh]]**||align=center|**1-20 - 0-18**||**[[CLG Chontae Chiarraí|Ciarraí]]**|| style=font-size:90%|Spórtlann CLG Mala, MalaFreastal: 750Réiteoir: R McGann (An Clár)
|-
|align="right"|19 Eanáir 2016
|align=right|**[[CLG Chontae Phort Láirge|Port Láirge]]**||align=center|**1-17 - 3-16**||**[[CLG Chontae Luimnigh|Luimneach]]**|| style=font-size:90%|Campas Spórt Carriganore, Port LáirgeFreastal: 1,069Réiteoir: P Kelly (Tiobraid Árann)
|}

### Babhta 3

### Babhta 4

### Babhta 5

### Ceannais
}
|align=right|**[[CLG Chontae an Chláir|An Clár]]**||align=center|**0-18 – 0-17**Tuairisc||**[[CLG Chontae Luimnigh|Luimneach]]**|| style=font-size:90%|Páirc na nGael, LuimneachFreastal: 4,853Réiteoir: Nathan Wall (Corcaigh)
|}

## Staidrimh
*Céad cúl an chomórtas:
**David Reidy do Luimneach i gcoinne Ciarraí (3 Eanáir 2016)

### Scórailte
;Foriomlán

;Cluiche amháin

## Tagairtí

Catagóir:Sraith Shinsir Iomána na Mumhan
Catagóir:Iománaíocht i 2016
Ecballium

Is géineas plandaí sa bhfine *[[Cucurbitaceae]]* (cúcamar) é ***Ecballium*** a bhfuil speiceas amháin ann, ***Ecballium elaterium***. Tá sé dúchasach don Eoraip, tuaisceart na hAfraice, agus i réimsí réigiúin mheasartha na hÁise.  Saothraítear é in áiteanna eile mar phlanda ornáideach, agus anois tá sé nádúraithe in áiteanna áirithe.

## Naisc sheachtracha
* Próifíl chuimsitheach do ''Ecballium elaterium''

## Tagairtí

Catagóir:Cucurbitaceae
Catagóir:Abortifacients
Habenaria

Géineas fadréimseach de mhagairlín is ea ***Habenaria***, ar a dtugtar go coitianta  **magairlín na móna**. Tá thart ar 800-1000 speiceas de Habenaria ann, dúchasach i ngach mór-roinn ach amháin Antartaice, i gcriosanna trópaiceacha agus mheasartha araon.
## Speicis roghnaithe

## Tagairtí


Catagóir:Magairlín
Gagea

Is éard is ***Gagea*** ann ná géineas mór de phlandaí an earraigh, sa bhfine Liliaceae nó Lile. Tá sé le fáil go príomha san Eoráise, ach leathnaíonn cúpla speiceas amach agus isteach san Afraic Thuaidh agus i Meiriceá Thuaidh.

Tá an géineas baiste as an nádúraí an Tiarna Thomas Gage (1781-1820). 

## Speicis

Ón mí Eanáir na bliana 2014, aithníonn an *[[World Checklist of Selected Plant Families]]* níos mó ná 200 speiceas sa ghéineas seo, lena n-áirítear iad siúd a shanntar roimhe Lloydia.

## Tagairtí

Catagóir:Liliaceae

Catagóir:Bláthanna
Cuisle (iris)

Foilsíodh an iris ***Cuisle*** thar thréimhse 18 mí idir 1998 agus 2000, lonnaithe i gCasla, Conamara. D'oscail sí fuinneog ar shaol comhaimseartha na Gaeilge agus na Gaeltachta ag an am.

B'é Uinsionn Mac Dubhghaill an chéad eagarthóir. Tháinig Diarmuid Johnson agus Dearbhla Ní Lúbaigh i gcomharbacht air. B'í Mary Ellen Ní Chualáin an riarthóir.

## Naisc sheachtracha
* Cartlann le Kevin Scannell

## Tagairtí

Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí nuachta
Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge
Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge
Catagóir:Míosacháin
Catagóir:Cultúr na Gaeltachta
Catagóir:Conamara
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1998
Catagóir:Bunaithe sna 1990í