open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nelly Sachs

Scríbhneoir, drámadóir agus file Gearmánach-Sualannach ab ea **Nelly Sachs** (1891 - 1970), nó **Leonie Sachs** de réir a hainm breithe. Do rugadh í ar an 10ú lá de mhí na Nollag i mBeirlín na Gearmáine agus do fuair sí bás ar an 12ú lá de Bhealtaine i Stócólm na Sualainne. 

Do bhí an-tionchar ag an Dara Cogadh Domhanda ar shaothair Sachs. Giúdach ab ea í agus do chaith sí dul ar deoraíocht lena máthair sa bhliain 1940 mar gheall ar san. Is é *Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels* (1950) an dráma is iomráití dá cuid. Do moladh Duais Nobel na Litríochta di, agus don scríbhneoir Eabhrach Shmuel Yosef Agnon (Eabhrais: ‏שמואל יוסף עגנון), sa bhliain 1966.

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1891
Catagóir:Básanna i 1970
Juan Ramón Jiménez

File agus scríbhneoir Spáinneach ab ea **Juan Ramón Jiménez Mantecón** (23 Nollaig 1881 – 29 Bealtaine 1958). Do rugadh é ar an 23ú lá de mhí na Nollag i gcathair Moguer na Spáinne agus do fuair sé bás ar an 29ú lá de Bhealtaine i San Juan, príomhchathair Phórtó Ríce. Do bhí sé ar deoraíocht ón bhliain 1936 amach, bliain a d'fhágadar eisean agus a bhean chéile a dtír dhúchais toisc gur sheasadar in aghaidh réimis den Ginearál Franco. 

Is é *Platero y yo* (Gaeilge: 'Mise agus Platero'), scéal fileata a foilsíodh sa bhliain 1917, an saothar is iomráití dá chuid. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1956.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1881
Catagóir:Básanna i 1958
Catagóir:Filí Spáinneacha
Salvatore Quasimodo

File Iodálach ab ea **Salvatore Quasimodo** (20 Lúnasa 1901 – 14 Meitheamh 1968). Do rugadh é ar an 20ú lá de Lúnasa i Modica, cathair atá suite sa tSicil, agus do fuair sé bás ar an 14ú lá de Mheitheamh i Napoli na hIodáile. File de dream *[[Ermetismo (Litríocht)|ermetismo]]* (Gaeilge: 'heirméiteachas') a bhí ann agus do bhí sé ina aistritheoir leis. Do chuir sé Iodáilis ar dhrámaí de chuid Shakespeare agus Molière, ach ba í filíocht na Sean-Ghréagaigh go hairithe a aistrigh sé. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1959.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1901
Catagóir:Básanna i 1968
Catagóir:Filí Iodálacha
Janet Devlin

Is ceoltóir í **Janet Maureen Aoife Ní Devlin**. Rugadh í i nGoirtín, Contae Thír Eoghain í ar 12 Samhain 1994. Tháinig sí sa chúigiú háit ar *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]* sraith 8 sa bhliain 2011. Is Gaeilgeoir í. 

## 2011: ''The X Factor''
#### Léirithe ''The X Factor''
: – Buaiteoir an vóta poiblí
: – Bunbheirt

### 2012–13: ''Hide & Seek''

### 2014–inniu: ''Running with Scissors''

## Tionchair
Is iad na Red Hot Chili Peppers an banna is fearr léi.

## Dioscliosta
### Albaim
#### Albaim Stiúideo

#### Ceirníní Leathfhada

### Singlí
#### Mar Ealaíontóir Ceoil

#### Mar Gné-Ealaíontóir Ceoil

### Físeáin Cheoil

## Camchuairteanna
* ''The X Factor'' Live Tour (2012)
* The Imaginarium Tour (2013)
* My Delirium Tour (2014)
* Happy Mistakes: Unplugged Tour (2015)

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1994
Catagóir:Iomaitheoirí X Factor
Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Amhrán na Bliana
Pablo Neruda

Scríbhneoir agus file Sileach ab ea **Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto** (1904 - 1973), nó **Pablo Neruda** mar is fearr aithne air. Rugadh é ar an 12 Iúil 1904 i gcathair Parral na Sile agus fuair sé bás ar an 23 Meán Fómhair 1973 i gcathair Santiago na Sile, faoi chúinsí amhrasacha.

Meastar gurb eisean duine desna filibh Sileacha is tábhachtaí, ar aon chéim le Gabriela Mistral, Pablo de Rokha agus Vicente Huidobro. De réir an scríbhneoir Gabriel García Márquez áfach, ba é Neruda "an file ba mhó den 20ú haois a scríobh in aon teanga." 

Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Neruda sa bhliain 1971.

Chomh maith leis an bhfilíocht, bhí Neruda ina thaidhleoir - do chaith sé tréimhse mar ambasadóir na Sile chun na Fraince - agus ina pholaiteoir, ar an eite chlé. 
clé|mion|Yo acuso - Pablo Neruda, 1948

## Bás agus conspóid
D'éirigh an t-arm faoin ginearál Augusto Pinochet amach i gcoinne Allende ar 11 Meán Fómhair 1973. Ghlac Pinochet seilbh ar rialtas na Sile agus cailleadh Neruda cúpla lá níos déanaí.

Rinne na húdaráis an corp a dhí-adhlacadh i 2013. Tá an mhistéir gan fuascailt go fóill.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1904
Catagóir:Básanna i 1973
Catagóir:Filí Sileacha
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Catagóir:Scríbhneoirí Sileacha
Patrick White

Scríbhneoir Astrálach a rugadh i Sasana ab ea **Patrick Victor Martindale White** (1912 - 1990). Do rugadh é ar an 28ú lá de Bhealtaine i gceantar Knightsbridge Londan Shasana agus do fuair sé bás ar an 30ú lá de Mheán Fómhair i Sydney na hAstráile. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1973, an chéad Astrálach riamh.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1912
Catagóir:Básanna i 1990
Catagóir:Scríbhneoirí Astrálacha
Shenzhen

Cathair i ndeisceart chúige Guangdong i nDaonphoblacht na Síne is ea **Shenzhen** (Sínis : 深圳 Cantainéis: sāmjan; Hanyu pinyin *Shēnzhèn*). Tá Shenzhen suite ar an gcósta go díreach lastuaidh de Hong Cong. Tá sé ar cheann de na calafoirt coimeádán is gnóthaí ar domhan. Is é an príomhionad airgeadais i ndeisceart na Síne é. Bhí 10,630,000 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013. 

Is é an bhrí atá le hainm na cathrach ná "claiseanna doimhne", tagairt do na srutha agus claiseanna a bhíodh líonmhar sular cuireadh tús leis an fhorbairt uirbeach ann sa cheathrú deireanach den 20ú haois. 

I mí na Bealtaine, 1980, chuir rialtas Dhaonphoblacht na Síne Crios Eacnamaíoch Speisialta ar bun sa cheantar ina bhfuil Shenzhen anois, an chéad cheantar den chineál sin sa tír, rogha loighciúil mar tá Shenzhen suite chomh cóngarach do Hong Cong, príomhchalafort an réigiúin a bhí ina choilíneacht Bhriotanach ag an am. Ní raibh ach 30,000 duine ina gcónaí i Shenzhen ag an am.

Catagóir:Cathracha na Síne
Contae Albert, New Brunswick

Is contae in oirdheisceart New Brunswick, Ceanada, é **Albert**. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 28,846 duine i gContae Albert, suas ó 27,562 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í Béarla an mháthairtheanga is comónta i gContae Albert agus í mar mháthairtheanga ag 26,135 (90.6%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus is í an mháthairtheanga do 1,845 (6.4%) duine sa chontae. Ba í an Ghearmáinis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í mar mháthairtheanga do 70 (0.24%) duine. 

Catagóir:New Brunswick
Contae Charlotte, New Brunswick

Is contae i iar dheisceart New Brunswick é **Charlotte**. I 2011 bhí cónaí ar 26,549 duine sa chontae síos ó 26,898 duine i 2006.

## Teangacha
Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i contae Charlotte agus í an mháthairtheanga do 25,015 (94.2%) duine sa gcontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 610 (2.3%) duine sa chontae. Bhí Rómáinis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í mar mháthairtheanga ag 155 (0.6%) duine. 

Catagóir:New Brunswick
Contae Gloucester, New Brunswick

Is contae i oir thuaisceart New Brunswick é **Gloucester**. I 2011 bhí cónaí ar 77,792 duine sa chontae síos ó 78,948 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í an Fraincis an teanga is comónta i gcontae Gloucester agus í an mháthairtheanga do 64,270(83.9%) duine sa chontae, Ba é an Béarla an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 11,105(14.5%) duine. Ba í an Ghearmáinis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 50(0.065%) duine. 

Catagóir:New Brunswick
Contae Kent, New Brunswick

Is contae i oirthear New Brunswick é **Kent**. I 2011 bhí cónaí ar 30,833 duine sa chontae síos ó 31,449 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í an Fhraincis an teanga is comónta i gcontae Kent agus í an mháthairtheanga do 6,990 (23%) duine sa chontae. Bhí Mi'kmaq (teanga bundúchasach) mar an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 1,285 (4.2%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1908

An **Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1908**, go hoifigiúil na cluichí ar An Ceathrú Oilimpiad, a bhí ar siúl i gcathair na Londain ó 27 Aibreán go dtí 31 Deireadh Fómhair 1908.

## Náisiúin rannpháirteacha

## Tábla bonn
}}|wikitable sortable|6em|4.5em}};"|Óir
!scope="col" style="background-color:silver; width:;"|Airgead
!scope="col" style="background-color:#cc9966; width:;"|Cré-umha
!scope="col" style="width:;"|Iomlán
|- bgcolor="ccccff"
!1
| Ríocht Aontaithe (GBR)
!56
!51
!39
!146
|-
!2
|22px Stáit Aontaithe (USA)
!23
!12
!12
!47
|-
!3
| An tSualainn (SWE)
!8
!6
!11
!25
|-
!4
| An Fhrainc (FRA)
!5
!5
!9
!19
|-
!5
| An Ghearmáin (GER)
!3
!5
!5
!13
|-
!6
|22px An Ungáir (HUN)
!3
!4
!2
!9
|-
!7
|22px Ceanada (CAN)
!3
!3
!10
!16
|-
!8
| An Iorua (NOR)
!2
!3
!3
!8
|-
!9
| An Iodáil (ITA)
!2
!2
!0
!4
|-
!10
| An Bheilg (BEL)
!1
!5
!2
!8
|-
!11
| An Astraláise (ANZ)
!1
!2
!2
!5
|-
!12
| Impireacht na Rúise (RU1)
!1
!2
!0
!3
|-
!13
| An Fhionlainn (FIN)
!1
!1
!3
!5
|-
!14
| An Afraic Theas (RSA)
!1
!1
!0
!2
|-
!15
|22px An Ghréig (GRE)
!0
!3
!1
!4
|-
!16
| An Danmhairg (DEN)
!0
!2
!3
!5
|-
! rowspan="2" |17
| Bhoihéim (BOH)
!0
!0
!2
!2
|-
| An Ísiltír (NED)
!0
!0
!2
!2
|-
!18
| An Ostair (AUT)
!0
!0
!1
!1
|-
!**Iomlán**:
!**19 náisiúin**
!**110**
!**107**
!**106**
!**323**
|}

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

*
1908
1908
Catagóir:Spórt i 1908
Catagóir:Ríocht Aontaithe
Domhan an Dúlra

Clár faisnéise Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 ar aghaidh é ***Domhan an Dúlra***.

## Eipeasóidí

## Tagairtí

Catagóir:Cláir theilifíse
Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge
Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
Catagóir:Cláir TG4
Catagóir:Cláir faisnéise
Catagóir:Cláir dhúlra‎
Contae Kings, New Brunswick

Is contae i ndeisceart New Brunswick é **Kings**. I 2011 bhí cónaí ar 69,665 duine sa chontae, suas ó 65,824 duine i 2006. Is é Hampton príomhbhaile an chontae, ach is é Quispamsis an baile is mó agus 17,800 duine ina gcónaí ann. Tá an déiríocht tábhachtach i ngeilleagar an chontae.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í Béarla an teanga is comónta i gcontae Kings agus í an mháthairtheanga do 65,155 (93.5%) duine sa chontae,  bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 2,305 (3.3%) duine i gcontae Kings. Bhí Cóiréis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 365 (0.5%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Contae Carleton, New Brunswick

Is contae in iarthar New Brunswick é **Carleton**. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 27,019 duine i gcontae Carleton suas ó 26,632 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í Béarla an teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 25,420(94.1%) duine i gcontae Carleton, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 445(1.6%) duine sa chontae. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 165(0.6%) duine i chontae Carleton.

Catagóir:New Brunswick
Contae Madawaska, New Brunswick

Is contae in iarthuaisceart New Brunswick, Ceanada, é **Madawaska**. Is é Edmundston príomhbhaile an chontae. I 2011 bhí cónaí ar 33,422 duine i gContae Madawaska, síos ó 34,071 duine i 2006. An fhoraoiseacht an earnáil is tábhachtaí i ngeilleagar an chontae.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í Fraincis an teanga ba chomónta i gContae Madawaska agus í an mháthairtheanga do 30,500 (91.3%) duine sa chontae, ba í Béarla an dara teanga is comónta agus is í an mháthairtheanga do 1,530 (4.6%) duine. Bhí Araibis mar an teanga neamhoifigiúil ba chomónta agus í an mháthairtheanga do 30 (0.09%) duine sa chontae.
mion|clé|Sainte-Anne-de-Madawaska, baile beag i gContae Madawaska

Catagóir:New Brunswick
Contae Northumberland, New Brunswick

Is contae in oirthuaisceart New Brunswick é **Northumberland**. Is í an contae leis an achar is mó i New Brunswick. I 2011 bhí cónaí ar 48,355 duine i gcontae Northumberland síos ó 49,714 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í Béarla an teanga is comónta i gcontae Northumberland agus í an mháthairtheanga do 33,750(69.8%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 12,155(25.1%) duine. Bhí Mi'kmaq (teanga bundúchasach) an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 740 (1.5%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Contae Queens, New Brunswick

Is contae i ndeisceart New Brunswick é **Queens**. I 2011 bhí cónaí ar 11,086 duine sa chontae síos ó 11,708 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í Béarla an teanga is comónta i gcontae Queens agus í an mháthairtheanga do 10,195(92%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 500 (4.5%) duine. Ba í an Ghearmáinis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 70(0.6%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Dioscliosta The Voice of Ireland

Is éard atá i ndioscliosta an comórtas amhránaíochta teilifíse Éireannach The Voice of Ireland ná cúig albaim stiúideo, ceithre cheirnín leathfhada, naoi singil is fiche.

## Singlí

## Albaim
### Albaim Stiúideo

### Ceirníní Leathfhada

## Féach freisin
* Iomaitheoirí The Voice of Ireland

## Tagairtí

Catagóir:The Voice of Ireland
Voice of Ireland, The
Contae Restigouche, New Brunswick

Is contae i dtuaisceart New Brunswick é **Restigouche**. I 2011 bhí cónaí ar 32,594 duine sa chontae síos ó 33,834 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba í an Fhraincis an teanga ba comónta i gcontae Restigouche agus í an mháthairtheanga do 20,150(63.7%) duine sa chontae, ba í Béarla an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 10,690(33.8%) duine. Ba í Araibis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 30(0.09%) duine. 

Catagóir:New Brunswick
Shark Tale

Is scannán é **Shark Tale**. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 1 Deireadh Fómhair, 2004.

## Plota
Beochan Iasc beag é Oscar a bhfuil pearsantacht mhór aige agus is siorc mór bán lách é Lenny. Síleann gach duine gur laoch é Oscar nuair a insíonn sé bréag bheag agus éiríonn sé féin agus Lenny an-mhór le chéile.

## Carachtair
* Will Smith mar *Oscar*
* Jack Black mar *Lenny*
* Robert De Niro mar *Don Lino*
* Renée Zellweger mar *Angie*
* Angelina Jolie mar *Lola*
* Martin Scorsese mar *Sykes*
* Ziggy Marley agus Doug E. Doug mar *Ernie agus Bernie*
* Michael Imperioli mar *Frankie*
* Vincent Pastore mar *Luca*
* Peter Falk mar *DonIra Feinberg*
* Katie Couric mar *Katie Current*
* David P. Smith mar *Crazy Joe*

## Leagan Gaeilge
Tá leagan Gaeilge don scannán seo. Níl aon t-amhrán as Gaeilge.

## Fuaimrian
# "Three Little Birds" (Sean Paul le Ziggy Marley) – 3:37
# "Car Wash (Shark Tale Mix)" (Christina Aguilera le Missy Elliott) – 3:50
# "Good Foot" (Justin Timberlake le Timbaland) – 3:57
# "Secret Love" (JoJo) – 4:00
# "Lies & Rumours" (D12) – 4:20
# "Got to Be Real" (Mary J. Blige le Will Smith) – 3:33
# "Can't Wait" (Avant) – 3:44
# "Gold Digger" (Ludacris le Bobby V & Lil' Fate) – 3:47
# "Get It Together" (India.Arie) – 4:54
# "We Went as Far as We Felt Like Going" (The Pussycat Dolls) – 3:51
# "Digits" (fan 3) – 3:41
# "Sweet Kind of Life" (Cheryl Lynn) – 3:59
# "Some of My Best Friends Are Sharks" (Hans Zimmer) – 3:25

### Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin Béarla
Shark Tale
Catagóir:Scannáin beochana 2004
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Vicente Aleixandre

File Spáinneach ab ea **Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo** (1898 – 1984). Rugadh é ar an 26ú d'Aibreán i gcathair Sevilla agus fuair sé bás ar an 13ú lá de mhí na Nollag i Maidrid na Spáinne. 

Bhí sé ina bhall de **' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: 'Glúin de 27'), gluaiseacht liteartha Spáinneach a bhí gníomhach idir 1923 agus 1927. Bronnadh **' (Gaeilge: 'Duais Náisiúnta na Filíochta') ar a chnuasach filíochta **' (Gaeilge: 'An Millteanas nó an Grá') sa bhliain 1934. 

Bronnadh [[Duais Nobel na Litríochta]] air sa bhliain [[1977]]. Ball de **' (Gaeilge: 'Acadamh Ríoga Spáinneach') a bhí ann leis, ba í 'Cathaoir an O' a bhí aige idir 1950 agus 1984.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Filí Spáinneacha
Catagóir:Daoine LADT
Catagóir:Daoine a rugadh i 1898
Catagóir:Básanna i 1984
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Isaac Bashevis Singer

Scríbhneoir Meiriceánach ab ea **Isaac Bashevis Singer** (Giúdais: יצחק באַשעװיס זינגער), a mhair idir 1902 agus 1991. Polannach ó dhúchas a bhí ann. 

Rugadh é ar an 21ú lá de Shamhain i Leoncin, sráidbhaile atá suite sa Phowiat Nowodworski in oirthear na Polainne, agus fuair sé bás ar an 24ú lá d'Iúil i Surfside, baile atá suite i bhFlorida na Stáit Aontaithe. 

Ba eisean duine desna scríbhneoirí is tábhachtaí a raibh baint acu le gluaiseacht liteartha na Giúdaise. Ní scríobhadh agus ní fhoilsíodh sé a chuid scríbhneoireachta ach i nGiúdais amháin. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1978. B'shin an chead uair riamh a bronnadh an duais Nobel ar scríbhneoir Giúdaise.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1991
Catagóir:Daoine a rugadh i 1902
Catagóir:Scríbhneoirí Giúdacha
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Odysseus Elytis

Ba é **Odysseus Elytis** nó **Odysseas Elytis** () an t-ainm cleite a bhí ar an bhfile Gréagach **Odysseus Alepoudhéllis** (), a mhair idir 1911 agus 1996.  

Do rugadh é ar an 2ú lá de Shamhain in Heraklion () sa Chréit, agus do fuair sé bás ar an 18ú lá de Mhárta in Aithin na Gréige.  
 
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1979. Is é *Το Άξιον Εστί* () ceann desna saothraibh is iomráití a chum sé.

## Naisc sheachtracha
* http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1979/elytis-lecture-f.html Óráid Nobel Elytis (i bhFraincis), arna rochtain ar 8 Aibreán 2015

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1911
Catagóir:Básanna i 1996
Catagóir:Filí Gréagacha
Elias Canetti

Scríbhneoir Giúdach a rugadh sa Bhulgáir ab ea **Elias Canetti** (Bulgáiris: Елиас Канети; 1905 - 1994). Do rugadh é ar an 25ú lá d'Iúil i gcathair Rousse (Bulgáiris: *Русе*) na Bulgáire agus do fuair sé bás ar an 14ú lá de Lúnasa i Zürich na hEilvéise. Do fuair sé saoránacht Briotanach sa bhliain 1952 ach do chaith sé an chuid is mó dá shaol san Eilvéis ón bhliain 1972 amach. 

Do chum sé drámaí, aistí - *Masse und Macht* (1960) ina measc -, aon úrscéal amháin - *Die Blendung* (1935) -, agus dírbheathaisnéis a foilsíodh i gceithre imleabhar idir 1977 agus 2003. Cé gurbh í Spáinnis Ghiúdach a theanga dhúchais agus go raibh Bulgáiris aige, do scríobhadh sé a chuid scríbhneoireachta i nGearmáinis. (Do chuir a mháthair an-bhéim ar an teanga san agus do mhúin sí dó í.) Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1981.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1905
Catagóir:Básanna i 1994
Catagóir:Scríbhneoirí Briotanacha
Catagóir:Scríbhneoirí Giúdacha
Catagóir:Daoine a scríobh(ann) i nGearmáinis
Yasunari Kawabata

Úrscéalaí agus gearrscéalaí Seapánach ab ea **Yasunari Kawabata** (Seapáinis: 川端 康成/*Kawabata Yasunari*). Rugadh é ar an 14 Meitheamh 1899 in Ósaca (Seapáinis: 大阪/*Ōsaka*) na Seapáine. Fuair sé bás ar an 16 Aibreán 1972 i Zushi (Seapáinis: 逗子市/*Zushi-shi*) na Seapáine, cathair atá suite sa mhaoracht Chanagamha (Seapáinis: 神奈川県/*Kanagawa-ken*). [clé|mion|223x223px|1951, nuair a bhuail taom chroí a chara, [Fumiko Hayashi]]

### Saothar
Meastar gurbh é Kawabata duine desna scríbhneoirí Seapánacha is tábhachtaí den 20ú haois. Ba iad an áille, an t-uaigneas agus an bás  a phríomhthéamaí. Rinne sé cur síos  liriciúil ar chúrsaí grá ag an am céanna. 

Cé gur scríobh sé cuimse gearrscéalta, is dóigh gurb iad 
* *雪国/Yukiguni* (1935-47; Gaeilge: 'Tír sneachta'), 
* *山の音/Yama no Oto* (1949-54; Gaeilge: 'Foghar den tsléibhe') 
* *眠れる美女/Nemereru Bijo* (1961; 'Tigh na n-Ainnireacha fé Shuan') agus 
* *美しさと哀しみと/Utsukushisa to kanashimi to* (1964; Gaeilge: 'Áille agus Brón') 
na sárshaothair is iomráití dá chuid.clé|mion|207x207px|1968
### Bás agus tionchar
Chuir Kawabata lámh ina bhás féin is cosúil ar 16 Aibreán 1972 (ionanálú gáis), in aois 72 dó.

Moladh Duais Nobel na Litríochta dó sa bhliain 1968, an chéad údar Seapánach a bhuaigh Duais Nobel na Litríochta.  Sa Léacht Nobel uaidh,  thug sé faoin bhfolús a mhíniú do lucht an Iarthair mar go raibh daoine á rá ag an am go raibh saothar Kawabata lán d’fholús.

## Féach freisin

* Kenzaburo Oe,
* Yukio Mishima

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1899
Catagóir:Básanna i 1972
Catagóir:Scríbhneoirí Seapánacha
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin
Eyvind Johnson

Scríbhneoir agus aistritheoir Sualannach ab ea **Eyvind Johnson** (1900 - 1976), nó **Olof Edvin Verner Jonsson** mar atá a ainm scríofa ar a theastas breithe. Rugadh é ar an 29 Iúil 1900 i  Svartbjörnsbyn, gar do Bhoden sa tSualainn. Fuair sé bás ar an 25 Lúnasa 1976 i Stócólm sa tír chéanna. 

Bronnadh Duais Nobel sa Litríocht air sa bhliain 1974, chomh maith leis an scríbhneoir Harry Martinson. Ábhar conspóide ab ea go bhfuair na fir sin an duais, toisc go raibh siad ina mbaill d'Acadamh na Sualainne, an t-acadamh céanna a bhronnann an gradam, agus Vladimir Nabokov, Saul Bellow, Graham Greene agus Jorge Luis Borges ina n-iarrthóirí don duais an bhliain sin.

Scríbhneoir prólatáireach ab ea Johnson. Bhí sé ina cheannródaí don nua-aoiseachas ina chuid scríbhinní. Tháinig an chéad saothar óna pheann i gcló sa bhliain 1924, agus rinne sé a bhriseadh mór leis an tsraith úrscéalta dírbheathaisnéiseacha úd *Romanen om Olof* ("An tÚrscéal faoi Olof") sna tríochaidí: *Nu var det 1914* ("An bliain 1914 a bhí ann anois", 1934), *Här har du ditt liv* ("Seo duit do bheatha féin", 1935), *Se dig inte om* ("Ná caith súil i do thimpeall", 1936) agus *Slutspel i ungdomen* ("Cluiche deiridh na hóige", 1937). 

Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1900
Catagóir:Básanna i 1976
William Golding

Úrscéalaí, drámadóir, file agus múinteoir Sasanach ab ea **William Gerald Golding** (1911 - 1993). Do rugadh é ar an 19ú lá de Mheán Fómhair i Newquay Chorn na Breataine agus do fuair sé bás ar an 19ú lá de Bhealtaine i bPerranarworthal (Coirnis: *Peran ar Wodhel*) Chorn na Breataine. 

Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1983. Is é an t-úrscéal *[[Lord of the Flies (úrscéal)|Lord of the Flies]]* (Gaeilge: 'Tiarna na gCuileanna'), úrscéal diostóipeach a foilsíodh sa bhliain 1954, an saothar is iomráití dá chuid.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1911
Catagóir:Básanna i 1993
Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha
Nís

Is í **Nís** (Niš, Ниш) an tríú chathair is mó i Seirbia, agus an chathair is mó i ndeisceart Seirbia. Tá daonra 183,164 aici (2011). Tá sí súite i ndeisceart na tíre agus í mar lárionad riaracháin an Ceantar Nišava.

Tá sí ar cheann de na cathracha is sine sna Balcáin agus san Eoraip agus í mar chathair tábhachtach trádála idir an Oirthear agus an Iarthar. Glao na Scordiscigh *Navissos* ar an áit sa bhliain 279 RC, i ndiaidh ionradh na Balcáin. Ghabh na Rómhánaigh an chathairsa bhliain 75 RC; agus thóg siad an Via Militaris sa chéad Aois, *Naissus* mar chathair lárnach ar an mbóthar. Rugadh Constaintín Mór, Constantius III agus Justin I ann chomh maith. 

Catagóir:Cathracha Seirbia
Catagóir:An tSeirbia
Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe
Risteard Mac Cárthaigh

Is iománaí é **Risteard Mac Cárthaigh**, nó **Richie McCarthy** mar a thugtar air i mBéarla. Is as Cill Fhíonáin, Contae Luimnigh é. Ar 11 Deireadh Fómhair 1987 a rugadh é. Imríonn sé mar lántaca ar Fhoireann Iomána Sinsearach Luimnigh. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2013.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1987
Catagóir:Daoine beo
Séamus Ó hÍcí

Is iománaí é **Séamus Ó hÍcí**, nó **Séamus Hickey** mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 2 Deireadh Fómhair 1987. Is as Contae Luimnigh é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1987
Catagóir:Daoine beo
Pól de Brún

Is iománaí é **Pól de Brún**, nó **Paul Browne** mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh ar 21 Meán Fómhair 1989 sa Bhrú i gContae Luimnigh é. Imríonn sé lena chlub áitiúil, CLG Bhrú na Déise. Is ball é d'fhoireann sinsearach CLG Chontae Luimnigh ón mbliain 2009 i leith.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1989
Catagóir:Daoine beo
Nioclás Mac Uaid

Is iománaí é **Nioclás Mac Uaid**, nó **Nicky Quaid** mar a thugtar air i mBéarla. Is as Eifinn, Contae Luimnigh é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Eifinn
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1989
Catagóir:Daoine beo
Stephen Walsh

Is iománaí é **Stephen Walsh** (Gaeilge: **Stiofán Breathnach**). Rugadh é ar an 20 Nollaig 1985. Is as An Gleann Rua, Contae Luimnigh é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1985
Catagóir:Daoine beo
Adrian Breen

Is iománaí é **Adrian Breen**. Is as Contae Luimnigh é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Tomás Ó Muireasa

Is iománaí é **Tomás Ó Muireasa** (Béarla: **Tom Morrissey**) a rugadh ar 29 Bealtaine 1996. Is as Contae Luimnigh é. Tosaí-cúinne dheas atá ann.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
Cian Ó Loingsigh

Is iománaí é **Cian Ó Loingsigh** (Béarla: **Cian Lynch**). Rugadh é ar an 3 Eanáir 1996. Is as Tobar Phádraig, Contae Luimnigh é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2018.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
John Fitzgibbon

Is iománaí é **Seán Mac Giobúin** (Béarla: **John Fitzgibbon**). Rugadh é sa bhliain 1967. Is as Contae Chorcaí é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Chorcaí
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1967
Catagóir:Daoine beo
Conor Allis

Is iománaí é **Conor Allis**. Rugadh é ar an 8 Márta 1990. Is as Contae Luimnigh é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Daoine beo
Thomas O'Brien

Is iománaí é **Thomas O'Brien**. Is as Contae Luimnigh é. Imríonn sé d'fhoireann an chontae agus CLG Tobar Phádraig.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Contae Saint John, New Brunswick

Is contae i ndeisceart New Brunswick é **Saint John**. I 2011 bhí cónaí ar 76,550 duine sa chontae suas ó 74,621 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Saint John agus í an mháthairtheanga do 68,540(89.5%) duine sa gcontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an mháthairtheanga do 3,495(4.6%) duine. Bhí Sínisn.o.s. an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 390(0.5%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Contae Westmorland, New Brunswick

Is contae in oirthear New Brunswick é **Westmorland**. I 2011 bhí cónaí ar 144,158	duine sa chontae suas ó 132,849 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba é an Béarla an teanga is comónta i gcontae Westmorland agus í an mháthairtheanga do 76,475(53%) duine sa chontae, ba í an Fhraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 58,795(40.8%) duine. Ba í an Cóiréis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 505(0.35%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Contae York, New Brunswick

Is contae in oirthear New Brunswick é **York**. I 2011 bhí cónaí ar 97,238 duine i gcontae York, suas ó 90,026 duine i 2006. Tá an chuid is mó de  Fredericton (príomhchathair New Brunswick) lonnaithe i gcontae York.

## Teangacha
Sa bhliain 2011, bhí Béarla ar an teanga is comónta i gcontae York agus í mar mháthairtheanga do 84,140 (86.5%) duine. Bhí Fraincis ar an dara teanga is comónta agus í mar mháthairtheanga do 6,350 (6.5%) duine sa chontae. Bhí Cóiréis ar an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í mar mháthairtheanga do 550 (0.6%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Jaroslav Seifert

Scríbhneoir, file, iriseoir agus aistritheoir Seicslóvacach ab ea **Jaroslav Seifert** (1901 - 1986). Do rugadh é ar an 23ú lá de Mheán Fómhair i bPrág, príomhchathair Phoblacht na Seice sa lá atá inniu ann, agus do fuair sé bás ar an 10ú lá d'Eanáir san áit chéanna.

Ar dtús a réime, ba é duine desna filí Seicslóvacacha a raibh baint acu leis an bhfilíocht phrólatáireach. Níos déanaí, d'éirigh sé ina mhórfhile mar bhall den ghluaiseacht liteartha *[[Poetismus]]*. Sa bhliain 1920, do bhí eisean agus cúpla scríbhneoir Seicslóvacaigh eile ina mbunaitheoirí den chumann ealaíontóirí *[[Devětsil]]*. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1984. B'shin an chéad uair riamh a bronnadh an duais ar scríbhneoir Seiceach.

## Naisc sheachtracha
* Beathaisnéis Nobel

Catagóir:Daoine a rugadh i 1901
Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Filí Seiceacha
Catagóir:Scríbhneoirí Seiceacha
Wole Soyinka

Drámadóir, file agus ollamh Nigéarach is ea **Akinwande Oluwole "Wole" Babatunde Soyinka** (Iarúibis: *Oluwo̩lé S̩óyinká*), a rugadh ar 13 Iúil 1934 i gcathair Abeokuta na Nigéire.
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1986. B'shin an chéad uair riamh a bronnadh an duais Nobel ar scríbhneoir Afracach.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1934
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Filí Nigéaracha
Catagóir:Drámadóirí Nigéaracha
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Joseph Brodsky

File agus aistí Rúiseach agus Meiriceánach ab ea **Iosif Aleksandrovich Brodsky** (Rúisis: *Ио́сиф Алекса́ндрович Бро́дский*), a mhair idir 1940 agus 1996. Rúiseach ó dhúchas a bhí ann. Rugadh Brodsky i gCathair Pheadair (Rúisis: *Санкт-Петербу́рг*), nó Leningrad (Rúisis: *Ленингра́д*) mar a tugadh uirthi ag an am ar rugadh Brodsky, ar an 24ú lá de Bhealtaine 1946. 

Ruaigeadh as an Aontas Sóivéadach é sa bhliain 1972 agus bronnadh saoránacht Mheiriceá air i 1977. Fuair sé bás ar an 28ú lá d'Eanáir i gcathair Nua-Eabhrac i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus tá sé curtha i Veinéis na Iodáile.

Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1987. Ba eisean an cúigiú scríbhneoir a rugadh sa Rúis dár moladh an duais sin. 

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Básanna i 1996
Catagóir:Filí Meiriceánacha
Catagóir:Filí Rúiseacha
Catagóir:Aistithe Meiriceánacha
Catagóir:Aistithe Rúiseacha
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Litríochta
Duibhlinn

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Duibhlinn** air:
* Duibhlinn, Contae Dhún na nGall (Cill Mhic Réanáin): baile fearainn i gContae Dhún na nGall
* Duibhlinn, Contae Dhún na nGall (Ráth Bhoth Thuaidh): baile fearainn i gContae Dhún na nGall

## Féach Freisin
* Ríocht Dhuibhlinne — ríocht Lochlannach a bunaíodh sa 9ú haois
* Duibhlinn (cló)

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Contae Sunbury, New Brunswick

Is contae i lár New Brunswick é **Sunbury**. I 2011 bhí cónaí ar 27,143 duine sa chontae suas ó 25,542 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Sunbury agus í an mháthairtheanga do 24,050(88.6%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 2,350(8.7%) duine sa chontae. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 120(0.44%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Contae Victoria, New Brunswick

Is contae i iarthuaisceart New Brunswick é **Victoria**. I 2011 bhí cónaí ar 19,921 duine sa chontae síos ó 20,319 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Victoria agus í an mháthairtheanga do 10,740(52.85%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 8,405(41.4%) duine. Bhí Danmhargais an teanga neamh oifigiúil is comónta sa chontae agus í an mháthairtheanga do 50(0.25%) duine.

Catagóir:New Brunswick
Contae Kings, Oileán Phrionsa Éadbhard

mion|Teach solais Cape Bear, Co. Kings
Is contae in oirthear Oileán Phrionsa Éadbhard é **Kings**. Is é Georgetown príomhbhaile riaracháin an chontae. I 2011 bhí cónaí ar 17,990 duine i gcontae Kings, síos ó 18,608 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Kings agus ba í an mháthairtheanga do 17,275 duine sa chontae, ba í an Fhraincis an dara teanga is comónta agus í mar mháthairtheanga do 215 duine. Bhí Sínis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 90 duine.

## Stair
D'ainmnigh an Captaen Samuel Holland an contae sa bhliain 1765 i ndiaidh Seoirse III, rí na Breataine Móire. Ainmníodh Georgetown ina onóir chomh maith.
Contae Phrionsa, Oileán Phrionsa Éadbhard

mion|200px|Eaglais Mhuire, Indian River, Contae Prince
Is contae in iarthar Oileán Phrionsa Éadbhard é **Phrionsa**. Is é Summerside príomhbhaile riaracháin an chontae. I 2011 bhí cónaí ar 44,348 duine sa chontae, síos ó 44,499 duine sa bhliain 2006. Tá an talmhaíocht agus próiseálú bia an-tábhachtach i ngeilleagar Chontae Prince.

## Teangacha

Sa bhliain 2011, bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Phrionsa agus is é an mháthairtheanga do 39,730 (89.6%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is coitianta agus í an mháthairtheanga do 3,330 (7.5%) duine. Bhí Mi'kmaq (teanga bhundúchasach), Albáinis agus Ollainnis na teangacha neamhoifigiúla is comónta agus iad mar mháthairtheanga do 50 duine.

Catagóir:Oileán Phrionsa Éadbhard
Contae Queens, Oileán Phrionsa Éadbhard

mion|Eaglais Aontaithe Cheanada, Cavendish, Co. Queens

Is contae i lár Oileán Phrionsa Éadbhard é **Queens**. Is é Charlottestown, i lár an chontae,  an príomhbhaile. I 2011 bhí cónaí ar 77,866 duine sa chontae, suas ó 72,744 duine i 2006.

D'ainmnigh an Captaen Samuel Holland an contae sa bhliain 1765 i ndiaidh Charlotte Mhecklenburg-Strelitz, bean chéile rí na Breataine ag an am. Ainmníodh Charlottetown ina diaidh chomh maith.

Tá Green Gables suite sa chontae, in Cavendish. Sin an teach agus feirm ina bhfuil an leabhar cáiliúil úd, *Anne of Green Gables* suite, é ina mhúsaem anois. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Queens agus í an mháthairtheanga do 70,630 (90.7%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 1,645 (2.1%) duine sa chontae. Ba í an tSínis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í mar mháthairtheanga do 1,055 (1.4%) duine.

Catagóir:Oileán Phrionsa Éadbhard
Contae Annapolis, Albain Nua

Is contae i iarthar Albain Nua é **Annapolis**. I 2011 bhí cónaí ar 20,756 duine i gcontae Annapolis síos ó 21,438 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Annapolis agus í an mháthairtheanga do 19,555(94.2%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 450(2.2%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 155(0.7%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Antigonis, Albain Nua

Is contae in oirthear Albain Nua é **Antigonis**. Is é Antigonis príomhbhaile an chontae. I 2011 bhí cónaí ar 19,589 duine sa chontae, suas ó 18,836 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Antigonis agus í an mháthairtheanga do 18,150 (92.7%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 585 (3%) duine. Bhí Ollainnis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í mar mháthairtheanga do 125 (0.6%) duine sa chontae.

Catagóir:Albain Nua
Contae Cumberland, Albain Nua

Is contae i dtuaisceart Albain Nua é **Cumberland**. I 2011 bhí cónaí ar 31,353 duine i gcontae Cumberland síos ó 32,046 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Cumberland agus í an mháthairtheanga do 29,645(94.6%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 370(1.2%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 80(0.26%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Digby, Albain Nua

Is contae in iardheisceart Albain Nua é **Digby**. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 18,036 duine i gContae Digby thíos ó 18,992 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí an Béarla mar an teanga is comónta i gcontae Digby agus í an mháthairtheanga do 11,850 duine (65.7%), ba í an Fhraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 5,430 duine (30.1%). Ba í an Ghearmáinis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 60 duine (0.33%).

Catagóir:Albain Nua
Contae Halifax, Albain Nua

Ba chontae suite i ndeisceart Albain Nua é **Contae Halifax**. Tá an chathair Halifax suite ann. Sa bhliain 1996 rinneadh aonad riaracháin nua de, mar atá Halifax Regional Municipality (Bardasacht Réigiúnda Halifax). Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 390,328 duine sa bhardasacht seo, suas ó 372,858 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba é Béarla an teanga is comónta i mBardasacht Réigiúnda Halifax agus í an mháthairtheanga do 348,740 (89.3%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 10,160 (2.6%) duine. Bhí Araibis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 5,175 (1.3%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Hants, Albain Nua

Is contae suite i lár Albain Nua é **Hants**. I 2011 bhí cónaí ar 42,304 duine i gcontae Hants suas ó 41,182 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Hants agus í an mháthairtheanga do 40,330(95.3%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 525(1.2%) duine sa chontae. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 370(0.9%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Inbhir Nis, Albain Nua

Is contae i oir thuaisceart Albain Nua é **Inbhir Nis**. I 2011 bhí cónaí ar 17,947 duine i gcontae Inbhir Nis síos ó 19,036 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí an Béarla mar an teanga is comónta i gcontae Inbhir Nis agus í an mháthairtheanga do 14,360(80%) duine, ba í an Fhraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 2,315(12.9%) duine. Ba í Mi'kmaq(teanga bundúchasach) an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 565(3.1%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Kings, Albain Nua

Is contae suite i iarthar Albain Nua é **Kings**. I 2011 bhí cónaí ar 60,589 duine i gcontae Kings suas ó 60,035 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Kings agus í an mháthairtheanga do 56,685(93.6%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 1,220(2%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 340(0.6%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Colchester, Albain Nua

Is contae i dtuaisceart Albain Nua é **Colchester**. I 2011 bhí cónaí ar 50,968 duine sa gcontae suas ó 50,023 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba é an Béarla an teanga ba chomónta i gcontae Colchester agus í an mháthairtheanga do 48,580 (95.3%) duine i gcontae Colchester, an Fhraincis an dara teanga is comónta agus í mar mháthairtheanga do 560 (1.1%) duine. Ba í Mi'kmaq (teanga bhundúchasach) an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 175 duine (0.3%).

Catagóir:Albain Nua
Contae Cheap Bhreatainn, Albain Nua

Is contae i oir thuaisceart Albain Nua é **Cheap Bhreatainn**. I 2011 bhí cónaí ar 101,619 duine i gcontae Cheap Bhreatainn síos ó 105,928 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí an Béarla mar an teanga is comónta i gcontae Cheap Bhreatainn agus í an mháthairtheanga do 94,535(93%) duine sa chontae, ba í an Fhraincis an dara teanga oifigiúil is comónta agus an tríú teanga is comónta san iomlán agus í an mháthairtheanga do 925(0.9%) duine. Bhí Mi'kmaq(teanga bundúchasach) mar an teanga neamh oifigiúil is comónta agus an dara teanga is comónta san iomlán agus í an mháthairtheanga do 2,845(2.8%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Queens, Albain Nua

Is contae suite i oir dheisceart Albain Nua é **Queens**. I 2011 bhí cónaí ar 10,960 duine i gcontae Queens síos ó 11,212 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Queens agus í an mháthairtheanga do 10,570(96.4%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 80(0.7%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 55(0.5%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Konrad Adenauer

Ba státaire Gearmánach é **Konrad Adenauer** (5 Eanáir 1876 – 19 Aibreán 1967), an chéad Seansailéir ar Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine ó 1949–63.  D’imir sé níos mó tionchair ná aon duine eile ar stair iarchogaidh na Gearmáine agus na hEorpa.  Fearacht a lán polaiteoirí eile ar chomhaois leis, thuig Adenauer cheana féin tar éis an Chéad Chogadh Domhanda gur Eoraip aontaithe an t-aon bhealach a bhféadfaí síocháin bhuan a bhaint amach.

### Saol
Rugadh in Köln é agus cailleadh é in Bad Honnef. B'eisean chéad seansailéir na Gearmáine Thiar agus é in oifig sna blianta 1949–1963. "An Seanduine" a tugadh air mar bhí sé ar na státairí is sine ar domhan in oifig ag an am.

## Féach freisin

* Seansailéir na Gearmáine

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1876
Catagóir:Básanna i 1967
Catagóir:Seansailéirí na Gearmáine
Catagóir:Uachtaráin na Gearmáine
Contae Richmond, Albain Nua

Is contae suite i oirthear Albain Nua é **Richmond**. I 2011 bhí cónaí ar 9,293 duine sa chontae síos ó 9,740 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Richmond agus í an mháthairtheanga do 6,620(71.2%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an mháthairtheanga do 2,085(22.4%) duine. Bhí Mi'kmaq(teanga bundúchasach) an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 160(1.7%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Shelburne, Albain Nua

Is contae i iar dheisceart Albain Nua é **Shelburne**. I 2011 bhí cónaí ar 14,496 duine sa gcontae síos ó 15,544 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Shelburne agus í an mháthairtheanga do 14,050(96.9%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 155(1.1%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 30(0.2%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Contae Victoria, Albain Nua

Is contae suite in oirthuaisceart Albain Nua í **Victoria**. Is é Baddeck príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 7,115 duine sa gcontae, síos ó 7,594 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Bhictoria agus í an mháthairtheanga do 6,460 (90.8%) duine, bhí Fraincis an dara teanga oifigiúil is comónta agus an tríú teanga is comónta san iomlán agus í an mháthairtheanga do 55 (0.8%) duine. Bhí Mi'kmaq (teanga bhundúchasach) an teanga neamhoifigiúil agus an dara teanga is comónta san iomlán i gcontae Victoria agus í an mháthairtheanga do 450 (6.3%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Kiss (albam)

Is é ***Kiss*** an dara halbam ó Carly Rae Jepsen. Scaoileadh é ar an 14 Meán Fómhair, 2012.

## Rath Cairt
Chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a sé san SAM ag díol 46,000 cóipeanna sa chéad seachtain. Sa dara seachtain, thit sé go dtí uimhir a 20 ag díol 19,000 cóipeanna. Sa tSeapáin chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a ceathair ag díol 29,528 cóipeanna sa chéad seachtain. Sa dara seachtain, thit sé go dtí uimhir a sé ag díol 19,022 cóipeanna.

## Traicliosta
# "Tiny Little Bows" – 3:22
# "This Kiss" – 3:49
# "Call Me Maybe" – 3:13
# "Curiosity" – 3:33
# "Good Time" (le Owl City) – 3:25
# "More than a Memory" – 4:02
# "Turn Me Up" – 3:44
# "Hurt So Good" – 3:09
# "Beautiful" (le Justin Bieber) – 3:18
# "Tonight I'm Getting Over You" – 3:39
# "Guitar String / Wedding Ring" – 3:27
# "Your Heart Is a Muscle" – 3:50

## Singlí
#"Call Me Maybe" - Feabhra 20, 2012
#"Curiosity" - Bealtaine 1, 2012
#"Good Time" - Meitheamh 26, 2012
#"This Kiss" - Meán Fómhair 10, 2012
#"Tonight I'm Getting Over You" - Eanáir 21, 2013

## Cairteacha

### Deimhniúcháin

## Dátaí eisiúna

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2012
Catagóir:Carly Rae Jepsen
Wuhan

Cathair mhór i nDaonphoblacht na Síne is ea **Wuhan** agus é suite in oirthear láir na Síne, ar mhachaire Jianghan, san áit a thagann na haibhneacha Yangtze agus Han le chéile. Is é an chathair is mó i lár na tíre. Príomhchathair chúige Hubei atá ann. Bhí cónaí ar 10,220,000 duine sa chathair sa bhliain 2013.

## Stair
Trí chathair difriúla—Wuchang, Hankou agus Hanyang—a d'fhás ar bhruacha na n-aibhneacha Yangtze agus Han a bhí ann go dtí lár an 20ú haois. I mí Dheireadh Fómhair na bliana 1911, tharla Éirí Amach Wuchang sa chathair úd.

Catagóir:Cathracha na Síne
Contae Pictou, Albain Nua

Is contae in oirthear Albain Nua é **Pictou** (Gàidhlig: *Siorrachd Phiogto*)(*Miꞌkmawiꞌsimk:* Piktik “áit na bpléascanna”). Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 45,643 duine i gcontae Pictou síos ó 46,513 duine i 2006. 

## Teangacha

Sa bhliain 2011 ba é Béarla an teanga ba chomónta i gcontae Pictou agus í mar mháthairtheanga ag 43,580 (95.5%) duine sa chontae, Fraincis an dara teanga ba chomónta sa chontae agus í an mháthairtheanga ag 445 (1%) duine. Ba í  *Miꞌkmawiꞌsimk*  (teanga bhundúchasach don Mi’kmaq nó L’nu) an teanga neamhoifigiúil ba chomónta agus í an mháthairtheanga ag 185 (0.4%) duine.

Catagóir:Albain Nua
Kim Hayden

Is amhránaí popcheoil Éireannach é **Kim Hayden**.

## Gairm
### 2012: ''The Voice of Ireland''

## Dioscliosta
### Ceirníní Leathfhada

### Singlí

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Iomaitheoirí The Voice
Catagóir:The Voice of Ireland
Catagóir:Daoine as Contae Chill Mhantáin
Contae Yarmouth, Albain Nua

Is contae i iar dheisceart Albain Nua é **Yarmouth**. I 2011 bhí cónaí ar 25,275 duine i gcontae Yarmouth síos ó 26,277 duine i 2006.

## Teangacha

Sa bhliain 2011 bhí an Béarla mar an teanga is comónta i gcontae Yarmouth agus í an mháthairtheanga do 19,325(76.5%) duine sa gcontae, ba í an Fhraincis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an mháthairtheanga do 5,065(20%) duine. Ba í an Ghearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 45(0.2%) duine sa chontae.

Catagóir:Albain Nua
Camilo José Cela

Scríbhneoir Spáinneach ab ea **Camilo José de Cela y Trulock** (1916 – 2002). Do rugadh é ar an 11ú lá de Bhealtaine in Iria Flavia, suite gar do Phadrón sa Ghailís na Spáinne, agus do fuair sé bás ar an 17ú lá d'Eanáir i Maidrid na Spáinne. 

Do scríobh sé cuimse saothar (úrscéalta, gearrscéalta, leabhair taistil, dánta agus aistí ina measc), ach is dóigh gurb iad na húrscéalta *La Familia de Pascual Duarte* (1942; Gaeilge: 'Clann Phascuail Duarte') agus *La colmena* (1951; Gaeilge: 'An Choirceog') na saothair is iomráití dá chuid. Do bronnadh a lán duaiseanna air agus ar a chuid scríbhneoireachta, an *Premio Príncipe de Asturias de las Letras* (1987; Gaeilge: 'Duais Liteartha Prionsa na hAstúire') agus an *Premio Cervantes* (1995; Gaeilge: 'Duais Chervantes') ar chinn acu. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1989.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1916
Catagóir:Básanna in 2002
Catagóir:Scríbhneoirí Spáinneacha
Lucy O'Byrne

Is amhránaí ceoldráma Éireannach í **Lucy O'Byrne**. Bhí sí ar an chéad sraith *[[The Voice of Ireland]]* sa bhliain 2012. Tháinig sí sa dara háit ar an cheathrú sraith *[[The Voice UK]]* sa bhliain 2015.

## Gairm
### 2012: ''The Voice of Ireland''
Bhí Lucy ar Foireann Kian ar an chéad sraith *[[The Voice of Ireland]]* sa bhliain 2012. Fuair sí díbeartha in aghaidh Kyle Kennedy ag an babhta cath.

### 2015: ''The Voice UK''
Bhí Lucy ar Foireann Will.i.am ar an ceathrú sraith The Voice UK sa bhliain 2015. Bhí sí in aghaidh Karl Loxley ag an babhta cath. Tháinig sí i ndara áit.

Tar éis The Voice UK rinne sí cuma ar an The Late Late Show agus can sí No Surprises.

### Sound of Music
Bhí sé fógartha ar an 28 Meán Fómhair, 2015 go mbíodh O'Byrne ag glacadh páirt mar an príomhcharachtar Maria sa camchuairt nua The Sound of Music.

### Céad albam
Scaoil O'Byrne a céad albam *Debut* ar an 25 Márta, 2016.

## Tagairtí

Catagóir:The Voice of Ireland
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath