open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Now You're Gone - The Album

Is é ***Now You're Gone - The Album*** an halbam ó Basshunter. Scaoileadh é ar an 14 Lúil 2008.

## Traicliosta
:***Now You're Gone - The Album***
# "Now You're Gone" (feat. DJ Mental Theo's Bazzheadz) – 2:30
# "All I Ever Wanted" – 2:58
# "Please Don't Go" – 2:50
# "I Miss You" – 3:47
# "Angel in the Night" – 3:23
# "In Her Eyes" – 3:14
# "Love You More" – 3:52
# "Camilla" – 3:16
# "Dream Girl" – 4:28
# "I Can Walk on Water" – 3:46
# "Bass Creator" – 5:02
# "Russia Privjet" – 4:05
:**Bonus tracks**
# "Boten Anna" – 3:29
# "DotA" – 3:22
# "Now You're Gone" – 3:15
# "All I Ever Wanted" – 2:34

## Cairteacha

## Deimhniúcháin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2008
Catagóir:Basshunter
Lóiste an Labhrais

Is eastát tithíochta mór i gCaisleán Cnucha é **Lóiste an Labhrais** nó *Laurel Lodge* as Béarla.

Tá páirc, ionad siopadóireachta agus gnó san eastát chomh maith le hionad pobail suite ann. Ritheann an Chanáil Ríoga in aice leis agus tá Stáisiún Chaisleán Cnucha in aice leis freisin. Tá an eastát lonnaithe gar do Shráidbhaile Chaisleán Cnucha, Sráidbhaile Bhaile Bhlainséir, Baile an Chairpintéaraigh, Cúil Mhín, Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir agus Páirc an Fhionnuisce san áireamh.

Is é Naomh Tomás éarlamh an cheantair agus baineann an séipéal Caitliceach agus an bhunscoil sa cheantar úsáid as an ainm céanna.

## Féach freisin

* Caisleán Cnucha
* Stáisiún Chaisleán Cnucha

## Tagairtí

Catagóir:Contae Bhaile Átha Cliath
Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath
Baile an Chairpintéaraigh

Is ceantar cónaithe mór i gCaisleán Cnucha í **Baile an Chairpintéaraigh** nó *Carpenterstown* as Béarla.

Tá scoil dara leibhéal Coláiste Pobail Chaisleán Cnucha, ceann de na scoileanna dara leibhéal is mó sa tír, lonnaithe ann. Tá siopa, café, poitigéir agus teach tábhairne lonnaithe ann freisin. Tá páirc ann darbh ainm *Tír na nÓg*. Tá an ceantar cóngarach do Lóiste an Labhrais, Sráidbhaile Chaisleán Cnucha, Cúil Mhín, Óstán agus Galfchúrsa Chaisleán Cnucha  agus Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir. Ó am go ham baineann baill foirne Coláiste Pobail Chaisleán Cnucha agus an club CLG áitiúil CLG Chaisleán Cnucha úsáid as páirc *Tír na nÓg* le haghaidh spóirt agus traenála de.

## Féach freisin

* Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
* James Shannon (ceoltóir Éireannach)

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath

Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath
Liosta de na monarcaí Francacha

mion|Crann teaghlaigh mhonarcaí na Fraince 509-1870
Rialaigh monarcaí de Ríocht na Fraince agus a réamhtheachtaithe (agus na monarcaí comharbacha) ó bhunaíodh Ríocht na bhFranc sa bhliain 486 le roinnt cur isteach, go dtí gur thit  Dara Impireacht na Fraince sa bhliain 1870, 

Uaireanta, curtha san áireamh mar 'Ríthe na Fraince' tá ríthe na bhFranc den ríshliocht Meirvínseach, a rialaigh ó 486 go dtí 751, agus ríshliocht na gCairilínseach, a rialaigh go dtí 987 (le roinnt cur isteach).

I mí Lúnasa 843 roinn Conradh Verdun flaitheas na bhFranc i dtrí ríocht, ceann mhair ar feadh tamall gearr; d'eascair, as an an dá cheann eile, an Fhraince agus, sa deireadh thiar, an Ghearmáin. Faoin am seo, bhí teangacha agus cultúr difriúil ag cuid thoir agus thiar na talún. Dá réir sin tosaíonn an liosta monarcaí seo sa bhliain 843, toisc gurb é seo an dáta is luaithe ar féidir a rá go raibh ann den Fhrainc. Maidir le ríthe na bhFranc roimhe seo, féach Liosta de ríthe na bhFranc.

Áiríodh Ríshliocht Chapet, sé sin le rá, sliocht Hugues Capet ar thaobh a athar de, mar na céad rialtóirí a ghlac an teideal 'Rí na Fraince', den chéad uair le Philippe II Auguste (r. 1180–1223).

Rialaigh na Capetigh go leanúnach ó 987 go 1792 agus arís ó 1814 go 1848. Tugtar, de ghnáth, na hainmneacha sainiúla de Valois (go dtí 1589) agus Búrbón (go dtí 1848) ar chraobhacha an ríshleachta.

Le linn na tréimhse gearr, nuair a bhí Bunreacht na Fraince de 1791 i bhfeidhm (1791–92) agus tar éis Réabhlóid na Fraince (1830), baineadh úsáid as teideal nó stíl  "Rí na Fraince" in ionad "Rí na Fraince (agus Navarre)". Nuálaíocht bhunreachtúil a bhí ann ar a dtugtar monarcacht mhóréilimh, a cheangail teideal an monarc le muintir na Fraince seachas le seilbh chríoch na Fraince.

Rialaigh an ríshliocht Bhúrbóin, mar "Impirí na Fraince" sa Fhrainc sa 19ú haois idir 1804 agus 1814, arís i 1815, agus idir 1852 agus 1870.

## Teidil

## Impireacht na bhFranc

### Ríshliocht na Meirvínseach (509-751)

### Ríshliocht na gCairilínseach (751-888)

### Ríshliocht na Roibeárdaigh (888-898)
.

### Ríshliocht na gCairilínseach (898-922)

### Ríshliocht na Roibeárdach  (922-923)

### Ríshliocht na mBosonach (923-936)
An Bosonids bhí a teaghlach uasal a shliocht ó Boso an Elder, a gcuid ball, Rudolph (Raoul), toghadh é mar "Rí na Bhfranc" i 923.

### Ríshliocht na gCairilínseach (936-987)

## Ríshliocht Chapet (987-1792)

### Ríshliocht Chapet  (987-1328)

### [[Liosta na monarcaí francacha#R%C3%ADshlocht%20na%20gCairil%C3%ADnseach%20(936-987)|'''Ríshliocht''']] de Valois (1328-1589)

### [[Liosta na monarcaí francacha#R%C3%ADshlocht%20na%20gCairil%C3%ADnseach%20(936-987)|'''Ríshliocht''']] Lancaster (1422-1453) (faoi dhíospóid)

## Nótaí

## Tagairtí

### Luanna

Catagóir:Monarcacht na Fraince
LOL (albam Basshunter)

Is é ***LOL <(^^,)>*** an dara halbam ó Basshunter. Scaoileadh é ar an 28 Lúnasa 2006.

## Traicliosta
:***LOL <(^^,)>***
# "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" – 3:22
# "Boten Anna" – 3:29
# "Strand Tylösand" – 3:17
# "Sverige" – 2:58
# "Hallå där" – 2:38
# "Mellan oss två" – 3:58
# "Var är jag" – 4:01
# "Utan stjärnorna" – 3:51
# "Festfolk" (2006 Remix) – 4:01
# "Vifta med händerna" (Basshunter Remix) (Patrik och Lillen) – 3:11
# "Professional Party People" – 3:09
# "I'm Your Basscreator" – 5:25
:**Bonus tracks**
# "Boten Anna" (Instrumental) – 3:20
# "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (Extended Version) – 7:45

## Cairteacha

## Deimhniúcháin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2006
Catagóir:Basshunter
Near FM

Is é **Near FM** an stáisiún raidió pobail á fhreastalaíonn ar Chathair Bhaile Átha Cliath Thoir-Thuaidh in Éirinn. Tá sé lonnaithe in Ionad Cathartha an Taoibh Thuaidh sa Chúlóg. Tá an stáisiún le cloisteáil ar 90.3 FM i mBaile Átha Cliath Thoir-Thuaidh agus le fáil timpeall na cruinne ar an idirlín. Tá Near FM mar chuid den gComharchumann Near agus is leis an comharchumann Near TV Productions agus na tionscadail Near Online, Near Drama, Near Records, Near Choice agus Near Archive freisin.

Bunaíodh an stáisiúin i 1995. Tá nascanna ag an stáisiún le Coláiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais agus le a lán eagraíochtaí eile sa phobail áitiúla i mBaile Átha Cliath Thoir-Thuaidh agus tá siad oscailte do chách sa chuid seo den chathair. Is ball bunaidh de CRAOL, Fóram Raidió Pobail na hÉireann é Near FM.

## Ceantair ina bhfuil saincheadúnas ag Near FM chun craoladh

An Chúlóg, Bán an Aeir, An Choill Mhór Thiar, An Port Thoir, An Sruthán Aoibhinn, Ard Aidhin, Baile Bocht, Baile Dúill, Baile Hearmann, Baile Munna, Beaumont, Cill Bharróg, Cill Easra, Cluain Tarbh, Cnocán Doirinne, Darndál, Domhnach Cearna, Domhnach Míde, Droim Conrach, Éadan Mór, Fionnbhrú, Fionnradharc, Glas Naíon, Ráth Eanaigh, Seantrabh.

## Uaireanta chraolacháin

24 uair le haghaidh an lae.

## Féach freisin

* An Chúlóg
* Phoenix 92.5FM
* Dublin South FM
* Liffey Sound FM
* Raidió na Life
* CRAOL
* Coimisiún na Meán
* Craolachán
* Craoltóireacht
* Podchraolachán

## Naisc Sheachtracha

* Suíomh gréasáin Near FM 
* Suíomh gréasáin an Near Media Co-Op / Comharchumann Near
* Leathanach Youtube Near FM
* Leathanach Youtube Near TV
* Leathanach Vimeo Near TV
* Leathanach Youtube an cláir Gaeilge ''Ar Mhuin na Muice'' ar Near FM
*Near Archive  
* Cartlanna d'shean leathanach Youtube Near90fm (2007-2009)
* Phoenix FM 92.5 FM Baile Átha Cliath 15.
* Raidió na Life 106.4 FM Stáisiún raidió sainspéise Gaeilge ag craoladh timpeall Bhaile Átha Cliath ar fad ar FM.
* CRAOL | The Community Radio Forum of Ireland / CRAOL | Fóram Raidió Pobail na hÉireann
* Coimisiún na Meán

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn
Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 1995
Bass Generation

Is é ***Bass Generation*** an 4ú halbam ó Basshunter. Scaoileadh é ar an 25 Meán Fómhair 2009.

## Traicliosta
# "Every Morning" – 3:19
# "I Promised Myself" – 2:38
# "Why" – 3:12
# "I Can't Deny" (feat. Lauren) – 4:00
# "Don't Walk Away" – 3:02
# "I Still Love" – 3:33
# "Day & Night" – 2:55
# "I Will Learn to Love Again" (feat. Stunt) – 3:08
# "Far from Home" – 4:11
# "I Know U Know" – 2:46
# "On Our Side" – 3:55
# "Can You" – 2:25
# "Plane to Spain" – 3:43
# "Every Morning" (Michael Mind Edit)
# "Numbers" – 3:20

## Cairteacha
### Cairteacha seachtainiúla

### Deimhniúcháin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2009
Catagóir:Basshunter
Calling Time

Is é ***Calling Time*** an 5ú halbam ó Basshunter. Scaoileadh é ar an 13 Bealtaine 2013.

## Traicliosta
:***Calling Time***
# "Saturday" – 3:00
# "Dream on the Dancefloor" – 3:12
# "Crash & Burn" – 3:08
# "Wake Up Beside Me" (feat. Dulce María) – 2:41
# "Calling Time" – 3:07
# "Far Away" – 3:42
# "I've Got You Now" – 3:10
# "You're Not Alone" – 2:57
# "Rise My Love" – 2:33
# "Pitchy" – 2:15
# "I Came Here to Party" – 2:48
# "Dirty" (feat. Sandra) – 2:53
# "Lawnmover to Music" – 4:21
# "Fest i hela huset" – 2:50
# "Northern Light" – 2:49
:**Bonus tracks**
# "Far Away" (Josh's Big Room Remix) – 4:55
# "Dream on the Dancefloor" (Rude Dog Remix) – 5:10
# "Northern Light" (Candlelight Version) – 3:09

## Cairteacha

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2013
Catagóir:Basshunter
Strictly Come Dancing (sraith 16)

Is comórtas damhsa teilifíse é ***[[Strictly Come Dancing]]***, a thosaigh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Thosaigh an séú sraith déag ar an 8 Meán Fómhair, 2018 agus chríochnaigh sé ar an 15 Nollaig 2018.

Is iad Shirley Ballas, Bruno Tonioli, Craig Revel Horwood agus Darcey Bussell na breithiúna don sraith seo.

## Cúplaí

## Cairt Scórála

## Tagairtí

Catagóir:Strictly Come Dancing
Catagóir:2018 séasúir teilifíse
ZANU–PF

Is páirtí polaitíochta sa tSiombáib é **ZANU–PF**.

Fuair Robert Mugabe, ceannaire an pháirtí ar feadh 42 bliain, bás ar 6 Meán Fómhair 2019, in aois 95 dó.

Catagóir:An Róidéis
Catagóir:An tSiombáib
Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha
Catagóir:Náisiúnachas
Catagóir:Páirtithe polaitíochta
Gadhar stoic Flóndrach

mion|clé|240px|Gadhar stoic Flóndrach
Is madadh de bhunadh Flóndras é **gadhar stoic Flóndrach**. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Póir mhadraí
Sadúcaigh

[deas|250px|thumb|[Íosa agus na Sadúcaigh]]
Ball seict Ghiúdach, a chreid sa Dlí scríofa féin ab iad na **Sadúcaigh**.

Catagóir:Saducaigh
Martín de Tours

Ba naomh é **Mártain, Mairtín** nó **Martín de Tours,** agus uncail Naomh Pádraig, a deirtear. Rugadh é i 316 nó 336 i Savaria, Deoise an Phanóin agus fuair Mártain bás ar 8 Samhain 397 sa Ghaill.   clé|mion|Martinszug agus Martinsfeuer sa Ghearmáin, 2016

## Nósannna
Ar an 11 Samhain, déantar ceiliúradh ar Naomh Mártain timpeall na hEorpa ar fad.

* Ar fud na Gearmáine, siúlann páistí óga trí na sráideanna le laindéir ildaite ina lámha.   Canann siad amhráin in ómós do Naomh Mártain.  

* De réir an fhinscéil, bhí muintir Tours ag iarraidh easpag a dhéanamh de. Ach ní raibh Mártain sásta agus rinne sé a mhíle dícheall éalú. Faraor chuaigh sé i bhfolach i gcró, áit a raibh sealbhán géanna Ach sceith na géanna air le linn an ruaille buaille. Dá bharr sin gur itheadh gé ar Mhór Roinn na hEorpa ar lá an altaithe sa tseanaimsir (agus turcaithe inniu ar Lá an Altaithe sna Stáit Aontaithe; ní raibh géanna ag na Pilgrim Father is cosúilǃ).  
## Naomh Mártain in Éirinn
Ní nach ionadh go bhfuil sean-nósanna ar leith ag baint leis an 11 Samhain in Éirinn: faightear spléachadh ar chúlra agus ar oidhreacht Naomh Mártain sa chuntas seo i mBailiúchán na Scol.

Dar leis an scéal seo, bhíodh sé de nós ag seandaoine éan éigin ar nós gé, circe nó lachan a mharú an oíche roimh Lá Fhéile Mártain, an 10 Samhain, agus an fhuil a scaoileadh mórthimpeall chró na gcearc. Luaitear sa scéal seo go gcuireadh gach duine den líon tí crosóg air féin agus deiridís an méid seo a leanas:“Iarraim ar Mhártan Míorbhúilteach muid a tharrtháil is a chur ar ár leas;is go mbeirimíd beó ar Fhéil Mhártain aríst.”

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 316
Catagóir:Básanna i 397
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Fir
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Naoimh
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Douglas Murray

Iriseoir Sasanach is ea **Douglas Murray** a rugadh i Hammersmith, Londain. Is as Leòdhas a athair, agus bhí Gaeilge na hAlban ar a thoil aige. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Iriseoirí Sasanacha
Uchtú

Is próiseas é **an t-uchtú** trína nglacann duine le tuismitheoireacht duine eile, leanbh de ghnáth, ó thuismitheoir nó tuismitheoirí fola nó dlíthiúla an duine sin. Aistríonn uchtuithe dlíthiúla gach ceart agus freagracht, mar aon le cleamhnacht, go buan ón tuismitheoir/i fola nó dlíthiúil/úla.
## Uchtú in Éirinn

Achtaíodh An tAcht Uchtála, 1952 (Acht 25 de 1952) ar an 13 Nollaig 1952. Rinneadh imscrúdú ar chuid mhaith dá chur i bhfeidhm i dtuarascáil deiridh an Choimisiún Fiosrúcháin Máithreacha agus Leanaí 
 
## Naisc sheachtracha
***Tá mé an-bhuíoch di'- Pádraig Ó Sé ar a uchtú**. https://www.rte.ie/gaeilge/2019/1112/1090331-ta-me-an-bhuioch-di-padraig-o-se-ar-a-uchtu/
***Achtanna an Oireachtais**. http://www.acts.ie/ga.act.1952.0025.2.html 
***Síneadh ama ag an gCoimisiún Fiosrúcháin Máithreacha agus Leanaí**.https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/0122/1024811-sineadh-ama-ag-an-gcomisiun-fiosruchain-maithreacha-agus-leanai/
## Tagairtí

Catagóir:Uchtú
Ricky Gervais

Is aisteoir Sasanach é **Ricky Dene Gervais** (a rugadh ar an 25 Meitheamh 1961). 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Coilíneachas

deas|250px|thumb|Coilíneachas
**coilíneachas**.

## Féach freisin

* Impiriúlachas

## Tagairtí

Catagóir:Coilíneachas
Cumhrán

Is leacht cumhra a rinne go hiondúil as olaithe riachtanach a bhaineadh as bláthanna agus spíosra, úsáidte chun boladh aoibhinn a thabhairt chuig an gcorp é **cumhrán**.

Catagóir:Cumhráin
Míol mór ceann bogha

Is ainmhí é an **míol mór ceann bogha** (*Balaena mysticetus*). Mamach atá ann. Is féidir le míol mór ceann bogha maireachtáil breis is 200 bliain. 

## Tagairtí

Catagóir:Míolta móra
Catagóir:Míolta
Pointéir Iodálach

thumb|240px|Pointéir Iodálach
Is madadh as an Iodáil é an **pointéir Iodálach**. 

Catagóir:Mamaigh
Catagóir:Póir mhadraí
Ialtóg Brandt

Is ainmhí í an **ialtóg Brandt** (*Myotis brandtii*). Mamach atá ann. Thig leo maireachtáil go ceann 41 bliain ar a laghad. Tá siad dúchasach sa chuid is mó den Eoraip, i gcuid mhaith den tSibéir agus in áiteanna scaipthe eile san Áise, mar shampla tuaisceart na Seapáine.

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Taipir Bhrasaíleach

Is ainmhí í an **taipir Bhrasaíleach** (*Tapirus terrestris*). Mamach atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Úraitheoir aeir

deas|250px|thumb|Úraitheoir aeir
Is éard is **úraitheoir aeir** ann ná táirge a úsáidtear chun drochbholadh a laghdú i seomra taobh istigh. De ghnáth, líonann siad an t-aer le cumhrán éigin.

Catagóir:Cumhráin
Bríd na Sualainne

Naomh ab ea **Bríd na Sualainne,** a rugadh 1303 in Uppland, an tSualainn, agus a fuair bás ar an 23 Iúil 1373 sa Róimh. 

## Féach freisin
* Bríd na Briotáine
* Brigit (bandia págánach)
* Naomh Bríd
* Minéirve
* An chathair *Brigantia*, nó A Coruña an lae inniu

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1303
Catagóir:Básanna i 1373
Catagóir:Mná rialta
Catagóir:Naoimh Sualannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Sualannacha
Féilte na nGael

[link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Snap-Apple_Night_globalphilosophy.PNG|clé|mion|333x333px|[Cluiche|Cluichí úll: An Bhlarna 1832 (péintéir Daniel Maclise sa bhliain 1833).]]
Bhí ceithre **fhéile móra ag na [[Gaeil]]** fadó (Samhain, Imbolg, Bealtaine, Lúnasa), chomh maith le roinnt féilte beaga. Nuair a tugadh an Chríostaíocht go hÉirinn tuairim is 1500 bliain ó shin, chuir na sagairt agus na manaigh cuma na Críostaíochta ar chuid de na nósanna a bhí ag na Págánaigh roimhe sin. Mar gheall air sin, bíonn cuid de na féilte a bhí ag na SeanGhaeil á gceiliúradh go fóill in Éirinn sa lá atá inniu ann. 

Bhí tábhacht leis na grianstadanna (na laethanta is faide agus is gairide) agus leis na cónochtaí (nuair a bhíonn an lá agus an oíche ar comhfhad lena chéile) fosta. Is dócha go mbaineann cuid mhór de nósanna na Nollag agus Lá Fhéile Stiofáin le deasghnátha na bPágánach do ghrianstad an gheimhridh (Buachaillí an Dreoilín, mar shampla, nuair a bhíodh daoine ag dul ó theach go teach ar lorg airgid) agus go bhfuil baint idir Oíche/Lá Fhéile Eoin nó Oíche Fhéile San Seáin agus grianstad an tsamhraidh. 
[link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Tricephale%20Carnavalet.jpg|alt=|mion|[Dia tríshleasach, "Lugus",  Iarsmalann Carnavalet, Páras.]]

## Séasúir na SeanGhael

* Earrach: Feabhra, Márta, Aibreán. 
* Samhradh: Bealtaine, Meitheamh, Iúil. 
* Samhain: Lúnasa, Meán Fómhair, Deireadh Fómhair. 
* Geimhreadh: Samhain, Nollaig, Eanáir. 

## Tagairtí

Catagóir:Féilte Críostaí
Catagóir:Féilire
Catagóir:Féilte Éireannacha
Catagóir:Cultúr na hÉireann
Jerry Seinfeld

Is aisteoir Meiriceánach é **Jerome Allen Seinfeld** a rugadh ar an 29 Aibreán, 1954. 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo
Jared Taylor

Gníomhaí Meiriceánach go mór ar an eite dheas is ea **Samuel Jared Taylor**. Rugadh é i gKōbe, Maoracht Hyōgo, An tSeapáin ar an 15 Meán Fómhair, 1951. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1951
Catagóir:Daoine beo
Michael Gove

Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea **Michael Andrew Gove**. Rugadh é in Dún Éideann, Albain ar an 26 Lúnasa 1967.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1967
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Beathaisnéisithe
Catagóir:Eagarthóirí
Catagóir:Eoraisceiptigh
Catagóir:Fir
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Iriseoirí Albanacha
Catagóir:Polaiteoirí Albanacha
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Scríbhneoirí Albanacha
Catagóir:Síónaigh
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Armadailín tríbhandach Brasaíleach

Is ainmhí é an **armadailín tríbhandach Brasaíleach**. Mamach atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Cú Meánmhéide Gríofa Vendée

Is madadh as an Fhrainc é **cú Meánmhéide Gríofa Vendée**. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Póir mhadraí
Aldershot (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)

Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é **Aldershot**. Cruthaíodh sa bhliain 1918 é. Is é Leo Docherty (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.

Catagóir:Toghcheantair Westminster in Oirdheisceart Shasana
Catagóir:Liosta na dToghcheantar Parlaiminte de chuid na Ríochta Aontaithe
Leathanach

deas|250px|thumb|Leathanaigh
Is bileog pháipéir i leabhar, iris, nuachtán, nó  bailiúchán eile na leatháin ceangailte é **leathanach**.

Catagóir:Leabhair
Chuckle Brothers

deas|250px|thumb|Chuckle Brothers
Coiméide sceitse beirte Sasanach le haghaidh páistí ab iad na **Chuckle Brothers**, le **Barry David Elliott** (24 Nollaig 1944 – 5 Lúnasa 2018) agus **Paul Harman Elliott** (rugadh ar an 18 Deireadh Fómhair 1947). Rugadh iad i Rotherham. 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Básanna in 2018
Cearpantóireacht

deas|250px|thumb|Cearpantóireacht
Is an ghníomhaíocht nó slí bheatha nithe a dhéanamh nó dheisiú in adhmad é **cearpantóireacht**.

Catagóir:Cearpantoireacht
Catagóir:Ceardaithe
Dílleachtlann

deas|250px|thumb|Dílleachtlann
Is institiúid cónaithe le haghaidh cúram agus oideachas na ndílleachtaí í **dílleachtlann**.

Catagóir:Dílleachtlanna
Cloch dhuirlinge

deas|250px|thumb|Clocha dhuirlinge
Is cloch bheag a rinne mín agus cruinn trí gníomh uisce nó gaineamh í **cloch dhuirlinge**.

Catagóir:Geolaíocht
Spáinnéar Briotánach

thumb|240px|Spáinnéar Briotánach
Is madadh as an Bhriotáin é **spáinnéar Briotánach**. 

Catagóir:Mamaigh
Catagóir:Póir mhadraí
Franz Schubert

Ba chumadóir Ostarach é **Franz Peter Schubert** (31 Eanáir 1797 – 19 Mí na Samhna 1828).

Catagóir:Cumadóirí Ostaracha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1797
Catagóir:Básanna i 1828
George Gershwin

Ba chumadóir Meiriceánach é **George Jacob Gershwin** (26 Meán Fómhair, 1898 – 11 Iúil, 1937).

Catagóir:Cumadóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1898
Catagóir:Básanna i 1937
Ialtóg fhadchluasach dhonn

Is ainmhí í an **ialtóg fhadchluasach dhonn** (*Plecotus auritus*). Mamach atá ann. Tugtar **ialtóg fhadchluasach** air freisin, cé go ndéanann sé seo tagairt d'aon bhall den ghéineas *[[Ialtóg fhadchluasach|Plecotus]]* freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Harry Belafonte

Amhránaí Meiriceánach ba ea **Harry Belafonte,**a rugadh Harold George Bellanfanti Jr.' ar an 1 Márta 1927 agus d'éag sé an 25 Aibreán 2023.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna in 2023
Al Sharpton

clé|250px|mion|Al Sharpton
Is gníomhaí cearta sibhialta Meiriceánach é **Alfred Charles Sharpton Jr.**, a rugadh ar an 3 Deireadh Fómhair, 1954 i mBrooklyn Nua-Eabhrac.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baistigh
Catagóir:Cléir
Catagóir:Coirpigh Mheiriceánacha
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha
Catagóir:Gníomhaithe Meiriceánacha Afracacha
Catagóir:Láithreoirí raidió
Catagóir:Láithreoirí teilifíse
Catagóir:Scríbhneoirí as Brooklyn, Nua-Eabhrac
Jack Doyle

Dornálaí Éireannach ab ea **Joseph "Jack" Doyle** a rugadh ar an 31 Lúnasa 1913 sa Chóbh, Contae Chorcaí agus a fuair bás ar an 13 Nollaig 1978 i bPaddington, Londain. Tá aithne air mar *The Gorgeous Gael*. 

Catagóir:Dornálaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1913
Catagóir:Básanna i 1978
Líon an Dúlra

Nuachtlitir spreagúil spraíúil is ea **Líon an Dúlra**, faoin dúlra agus faoi chúrsaí timpeallachta. Tá na nuachtlitreacha a foilsíodh go dtí seo, leagtha amach ar an leathanach gréasáin de chuid Fhoras na Gaeilge. 

Leagan Gaeilge atá ann den fhoilseachán 'Nature’s Web', a fhoilsíonn Stáisiún Mara Inis Arcáin. Tá an t-ábhar ann ag teacht lena bhfuil leagtha síos i gCuraclam na Bunscoile.

Tá míreanna spéisiúla ann faoin saol mórthimpeall orainn mar aon le cuardaigh focal, oidis etc.

Foilsítear eagrán uair in aghaidh an tséasúir.
 
## Naisc sheachtracha
*http://www.forasnagaeilge.ie/fuinn/an-gum/aiseanna-bunscoil/lion-an-dulra/ , Líon an Dúlra
*http://www.forasnagaeilge.ie/fuinn/an-gum/ An Gúm, Foras na Gaeilge
*http://www.naturesweb.ie/#Newsletters , Nature's Web
*https://www.education.ie/ga/Scoileanna-Col%C3%A1ist%C3%AD/Eolas/Curaclaim-agus-~Siollabas/Curaclam-na-Bunscoile/Eolas.html, Curaclam na Bunscoile
*http://www.sherkinmarine.ie/station.htm ,   Stáisiún Mara Inis Arcáin
Mary Whelan

Taidhleoir Éireannach is ea **Mary Whelan**. Ceapadh í ina hambasadóir ar son Poblacht na hÉireann chuig an Ostair ar 2 Deireadh Fómhair 2014

## Saol

Bhain Mary Whelan céim máistir sa Stair Idirnáisiúnta Comhaimseartha amach in Ollscoil Uladh, chomh maith le céim mháistir sa Bhainistíocht Straitéiseach i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath.

Tá Whelan pósta ar Kevin O’Malley, oifigeach i gCabhlach na Stát Aontaithe, agus tá beirt iníonacha agus beirt ghariníonacha acu.

## Gairmré
Chuir Whelan tús lena gairmré taidhleoireachta mar Thríú Rúnaí sa bhliain 1973.

Ceapadh Whelan mar Bhuan-ionadaí na hÉireann chuig an Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha (OPCW) ar 19 Samhain 2009. Rinneadh Ambasadóir Urghnách agus Lánchumhachtach chuig an Ísiltír di sa bhliain chéanna.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Taidhleoirí Éireannacha
Acht na Gaeltachta 2012

Is acht de chuid Oireachtas na hÉireann é **Acht na Gaeltachta 2012** (Béarla: *The Gaeltacht Act 2012*).

Tá dhá phríomhaidhm leis an Acht: sainmhíniú nua a leagan síos don Ghaeltacht agus leasuithe a dhéanamh ar struchtúr agus ar fheidhmeanna Údarás na Gaeltachta.

Faoi Acht na Gaeltachta 2012, tá sé i gceist go mbeidh an Ghaeltacht bunaithe feasta ar chritéir theangeolaíocha seachas ar limistéir thíreolaíocha mar a bhí go dtí seo, cé go bhfuil teorann thíreolaíochta ann dona ceantair Gaeltachta go fóill. Anois tá an phleanáil teanga ag leibhéal an phobail lárnach do phróiseas an tsainmhínithe nua don Ghaeltacht. Tá deis ag ceantair lasmuigh de na ceantair Ghaeltachta aitheantas reachtúil a bhaint amach mar Líonraí Gaeilge nó mar Bhailte Seirbhíse Gaeltachta, ach critéir áirithe a bheith comhlíonta acu.

Chomh maith le leasuithe a dhéanamh ar fheidhmeanna áirithe de chuid Údarás na Gaeltachta, tugann Acht na Gaeltachta 2012 feidhm reachtúil don Údarás maidir le cur i bhfeidhm na Straitéise 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030 sa Ghaeltacht. Chomh maith leis sin, déantar foráil faoin Acht chun líon comhaltaí bhord an Údaráis a laghdú go suntasach agus chun deireadh a chur leis an riachtanas do thoghcháin do bhord an Údaráis.

Shínigh an tUachtarán Acht na Gaeltachta 2012 ar an 25 Iúil 2012.

## Féach Freisin

* Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
* Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030
* Bailte Seirbhíse Gaeltachta
* Líonraí Gaeilge
* Údarás na Gaeltachta
* Foras na Gaeilge
* An Coimisinéir Teanga

## Tagairtí

Catagóir:Gaeltacht
*
*
Catagóir:Údarás na Gaeltachta
Catagóir:Foras na Gaeilge
Catagóir:Dlí na hÉireann
Catagóir:Dlí reachtúil
Catagóir:2012
Catagóir:An Ghaeilge
Líonraí Gaeilge

Is **Líonraí Gaeilge** iad na limistéir atá aitheanta ag Poblacht na hÉireann agus ag Foras na Gaeilge mar áiteanna lasmuigh den Ghaeltacht a bhfuil neart ar leith sa Ghaeilge ann.

De réir Acht na Gaeltachta 2012, tá teorainneacha na Gaeltachta le bunú feasta ar chritéir theangeolaíocha seachas ar limistéir thíreolaíocha mar a bhí go dtí sin. Tá tábhacht ar leith le pleanáil teanga ag leibhéal an phobail dá réir. Tá deis ag ceantair lasmuigh de na ceantair Ghaeltachta aitheantas reachtúil a bhaint amach mar Líonraí Gaeilge nó mar Bhailte Seirbhíse Gaeltachta ach critéir áirithe a chomhlíonadh atá leagtha síos ag Údarás na Gaeltachta agus ag Foras na Gaeilge.

D'fhógair Foras na Gaeilge i ndeireadh 2015 go bhfuil cúig cheantar aitheanta anois mar áiteanna ina bhfuil Líonraí Gaeilge in Éirinn - Sráidbhaile Chluain Dolcáin, Baile Locha Riach, Inis, Carn Tóchair agus Béal Feirste Thiar. Tá súil ag Foras na Gaeilge go n-aithneofar líonraí Gaeilge eile.

## Féach freisin

* Acht na Gaeltachta 2012
* Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
* Foras na Gaeilge
* An Coimisinéir Teanga
* Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030

## Tagairtí


Catagóir:Grúpaí Gaeilge
Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Avatar: An tAer-Lúbóir Deiridh

clé|mion|2011
Is sraith teilifíse Mheiriceánach é ***Avatar: An tAer-Lúbóir Deiridh*** (), a craoladh ar tús ar Nickelodeon ó 2005 go dtí 2008. Aistrítear chuig Gaeilge é, agus feictear é go minic ar Cúla 4.

## Tagairtí
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Catagóir:Cartúin
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003

Is acht de chuid Oireachtas na hÉireann é **Acht na dTeangacha Oifigiúla** (*English:* The Official Languages Act 2003).

Síníodh Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 ina dhlí ar 14 Iúil 2003. Is é príomhaidhm an Achta a chinntiú go gcuirtear feabhas ar sholáthar seirbhísí poiblí trí Ghaeilge.

Déantar foráil san Acht do sholáthar seirbhísí poiblí trí Ghaeilge ar thrí bhealach:

* trí fhorálacha an Achta atá infheidhme maidir le gach comhlacht poiblí faoin Acht;
* trí rialacháin a dhéanann an tAire Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta atá infheidhme freisin maidir le gach comhlacht poiblí faoin Acht; agus
* trí scéimeanna teanga, a aontaítear le gach comhlacht poiblí ar leith agus a fhorálann do mhéadú de réir a chéile ar líon agus ar chaighdeán na seirbhísí a chuireann an comhlacht poiblí sin ar fáil trí Ghaeilge.

Bunaíodh Oifig an Choimisinéara Teanga faoin Acht sa bhliain 2004. Is iad príomhfheidhmeanna na hOifige sin monatóireacht a dhéanamh ar an gcaoi a bhfuil forálacha an Achta á gcomhlíonadh ag comhlachtaí poiblí, agus bearta riachtanacha a dhéanamh chun a chinntiú go gcomhlíonfaidh comhlachtaí poiblí a ndualgais faoin Acht.

## Acht na dTeangacha Oifigiúla (Leasú) 2021
Treisiú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 atá i gceist leis an reachtaíocht sa bhliain 2021. Cuireann sé go mór le caighdeán na seirbhísí phoiblí i nGaeilge atá ar fáil don phobal.

Leagann an bille síos sa dlí gur cainteoirí Gaeilge a bheadh i 20% d’earcaigh nua na seirbhíse poiblí faoin mbliain 2030, príomhsprioc an bhille nua.

Chomh maith leis sin, beidh ar sheirbhísigh phoiblí taobh istigh nó taobh amuigh den Ghaeltacht seirbhís i nGaeilge a chur ar fáil

Beidh ar an Stát ainmneacha Gaeilge a chlárú agus a litriú i gceart leis an síneadh fada agus caithfidh an Státseirbhís seirbhísí i nGaeilge a chur ar fáil do Mhuintir na Gaeilge.

## Féach Freisin

* An Coimisinéir Teanga
* Acht na Gaeltachta 2012
* Comhaontú Chill Rìmhinn
* Feachtas "Stádas"
* Acht Féiniúlachta agus Teanga (Tuaisceart Éireann) 2022

## Tagairtí

Catagóir:Dlí na hÉireann
Catagóir:Dlí reachtúil
Catagóir:Agóidíocht na Gaeilge
Catagóir:An Ghaeilge
Bailte Seirbhíse Gaeltachta

Faoi Acht na Gaeltachta 2012, tugtar **Bailte Seirbhíse Gaeltachta** ar na bailte sin atá suite i Limistéir Pleanála Teanga Ghaeltachta nó taobh leo agus a bhfuil ról suntasach acu maidir le seirbhísí poiblí, saoráidí áineasa, sóisialta agus tráchtála a sholáthar do na limistéir sin.

Is cuspóir Acht na Gaeltachta féachaint conas is féidir an tionchar dearfach atá na bailte seo in ann a imirt ar an nGaeilge mar theanga pobail agus teaghlaigh sa Ghaeltacht a chothú agus a threisiú.

Tá an t-aitheantas chun a bheith mar Bhaile Seirbhíse Gaeltachta roghnaithe as Údarás na Gaeltachta taobh istigh de na nGaeltachtaí agus ag Foras na Gaeilge sa chuid eile den dtír. Anois tá 16 bailte le Chathair Chorcaí agus Cathair na Gaillimhe san áireamh pioctha mar Bhailte Seirbhíse Gaeltachta. Bhí sé aontaithe le Foras na Gaeilge agus le hÚdarás na Gaeltachta go ndíreofar i dtús báire ar Chathair na Gaillimhe, Leitir Ceanainn agus Daingean Uí Chúis. Ó shin i leith tá stádas mar Bhailte Seirbhíse Gaeltachta bronnta ar An Clochán Liath, Baile Dhún na nGall, Maigh Chromtha, Caisleán an Bharraigh, Béal an Mhuirthead, Baile an Róba, An Clochán, An Uaimh, Baile Átha Buí, Dún Garbhán, Trá Lí agus Cathair Saidhbhín freisin.

## Féach freisin

* Acht na Gaeltachta 2012
* Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
* Líonraí Gaeilge
* Údarás na Gaeltachta
* Foras na Gaeilge
* An Coimisinéir Teanga
* Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030

## Tagairtí


*
Catagóir:Bailte sa Ghaeltacht
Cuairt an Phápa Eoin Pól II ar Éirinn

Thug an Pápa Eoin Pól II cuairt ar Éirinn ón Satharn, 29 Meán Fómhair 1979 go dtí an Luan, 1 Deireadh Fómhair 1979, an chéad turas go hÉirinn ag Pápa. D'fhreastail os cionn 2.5 milliún duine ar na himeachtaí i mBaile Átha Cliath, Droichead Átha, Cluain Mhic Nóis, Gaillimh, Cnoc Mhuire, Luimneach, agus Maigh Nuad.   

Féile mhór náisiúnta ab ea é, ceiliúradh spleodrach. "Nuair a tháinig Eoin Pól II ba gheall le rac-réalta é, JFK na hEaglaise, laoch a fuair an ceann is fearr ar an gcumannachas sa Pholainn agus ceannaire na hEaglaise Caitlicí in aon phearsa amháin." 

"Young people of Ireland, I love you!" arsa an Pápa  i mBaile an Bhriotaigh ar an 30 Meán Fómhair. Bhí grá mór aige do dhaoine óga agus an-mheas aige orthu, a dúirt sé. Fuair sé na gártha molta agus áthais an lá sin ó na mílte ógánach a bhí i láthair. 

## Tagairtí

Catagóir:Pápa Eoin Pól II
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Stair na hEaglaise Caitlicí
Seán Mac Héil

Ard-Easpag Thuama ab ea **Seán Mac Éil** (Béarla: *John Mac Hale*) a rugadh ar an 6 Márta 1791 i gContae Mhaigh Eo agus a fuair bás ar an 7 Samhain 1881.

## Tagairtí

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Daoine a rugadh i 1904
Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo
Ard-Easpag Thuama

[deas|225px|thumb|Ard-Eaglais Deastógála na Maighdine Beannaithe, [Tuaim]]
Is teideal ardeaspagóideach é **Ard-Easpag Thuama**.

Catagóir:Contae na Gaillimhe
Uileog de Búrca

Scoláire Éireannach ab ea an Canónach **Ulick Joseph Bourke** a rugadh ar an 29 Nollaig 1829 i gCaisleán an Bharraigh, Contae Mhaigh Eo agus a fuair bás ar an 22 Samhain 1887.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1829
Catagóir:Básanna i 1887
Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo
Timothy Daniel Sullivan

Iriseoir, file, agus polaiteoir ab ea **Timothy Daniel Sullivan** a rugadh ar an 29 Bealtaine 1827 i mBeanntraí, Contae Chorcaí agus a fuair bás ar an 31 Márta 1914. Bhí sé  ina Ardmhéara ar chathair Bhaile Átha Cliath ó 1886 go dtí 1888.

## Teaghlach
Ba í Cáit Ní Éalaí a bhean chéile. Bhí Caoimhín Ó hUiginn ina gharmhac.

## Naisc sheachtracha
* T.D. Sullivan ag Project Gutenberg
* T.D. Sullivan ag archive.org 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1827
Catagóir:Básanna i 1914
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Ardmhéaraí Bhaile Átha Cliath
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Fir
Catagóir:Iriseoirí Éireannacha
Baghcat (agóid)

[deas|250px|thumb|Baghcat i gcoinne [KFC]]
Is éirí as caidreamh tráchtála nó sóisialta le tír, eagraíocht nó duine mar phionós nó agóid é **baghcat**.

Catagóir:Agóidí
Jamie Lee Curtis

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Jamie Lee Haden-Guest, Baroness Haden-Guest** a rugadh **Curtis** ar an 22 Samhain 1958. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1958
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Catagóir:Buaiteoirí gradam sna gradaim Academy
Catagóir:Ceapadóirí Meiriceánacha
Catagóir:Cruthaitheoirí na ngreannán
Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh Giúdach
Catagóir:Daonchairde
Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Scríbhneoirí as California
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
McDonald's

Sraith de bhialanna é **McDonald's**, a sholáthraíonn mearbhia. 

### In Éirinn
Ar an 5 Meitheamh 2024, bhí glactha ag an Chúirt is airde san Aontas Eorpach le gearán ó Supermac's ina n-aighneas fhada le McDonald's maidir le húsáid an 'Big Mac' mar thrádmharc. Rialaigh Cúirt Bhreithiúnais na hEorpa nach ceadmhach do McDonald's an trádmharc a úsáid i gcás táirgí éineola.

## Tagairtí

Catagóir:Bialanna
An Phanóin

deas|250px|thumb|An Phanóin
Proibhinse ab ea **an Phanóin** (Laidin: *Pannonia*) i dtuaisceart Impireacht na Róimhe. 

Catagóir:Impireacht na Róimhe
KFC

Sraith de bhialanna é **Kentucky Fried Chicken** nó mar is fearr aithne **KFC**, a sholáthraíonn mearbhia.

## Tagairtí

Catagóir:Bialanna
Marks & Spencer

Is sraith ollmhargaí é **Marks & Spencer** sa Ríocht Aontaithe. Tá clú agus cáil ar an ainm ar fud an domhain.

## Tagairtí

Catagóir:Ollmhargaí
Hidseab

alt=Smiling woman outdoors wearing a brightly coloured headscarf and embroidered clothing|mion| Bean ón Túinéis ag caitheamh hidseab
Is éard is **hidseab** nó **hijab** () ann ná cineál caifirín nó clúdach cinn a chaitheann go leor ban Moslamacha. Tá sé cosúil le héadaí cinn a chaitheann mná Giúdacha Ceartchreidmheacha (mar shampla an *tichel*), mná Críostaí áirithe (m.sh. an *mantilla,* caille chloiginn, nó gimpe), agus go leor ban Hiondúch agus Suíceach (m.sh. an *dupatta*). Is éard atá i gceist le hidseab is minice ná scaif a chastar timpeall an chinn a chlúdaíonn an ghruaig, an muineál, agus na cluasa, ach a fhágann an aghaidh gan chlúdach. Tá borradh faoi úsáid an hidseab ar fud an domhain ó na 1970idí, agus tá go leor Moslamach den tuairim go léiríonn sé modhúlacht agus creideamh; caitear é mar mhaisiúchán freisin. Sa lá atá inniu ann, tá scoláirí reiligiúnacha Ioslamacha ar aon intinn gur gá, nó gur fearr, an ceann a chlúdach, cé go dtugann roinnt scoláirí agus gníomhaithe Moslamacha le fios nach bhfuil údarás lena úsáid sa Chórán.

An bhunchiall a bhí leis an bhfocal  ná brat nó cuirtín a d'úsáidtí chun rialacha Ioslamacha a bhaineann leis an modhúlacht a chur i bhfeidhm. Is é seo an bhrí atá leis an bhfocal i véarsaí an Chóráin, mar shampla i dtagairt don chuirtín idir príomhtheach Mhahamad agus lóistín a bhan céile. Dá bharr seo, creideann daoine áirithe go mbaineann an riail seo le mná céile Mhahamad amháin, seachas le gach bean. Ní úsáidtear an focal   ar bhall éadaigh áit ar bith sa Chórán, ach faightear téarmaí eile ann, mar shampla *jilbab* agus *khimār*. Creideann roinnt daoine gurb é  ( ) an téarma ceart ar scaif chloiginn sa Chórán.

Tá de dhualgas dlí ar mhná an hidseab a chaitheamh san Iaráin, agus san Afganastáin faoi rialtas an Talaban. Ó 2018 i leith, níl ceangal dlí a thuilleadh ar mhná san Araib Shádach é a chaitheamh. I dtíortha eile, san Eoraip agus sa domhan Moslamach freisin, cuirtear cosc ar an hidseab in áiteanna poiblí, agus bíonn brú neamhoifigiúil ar mhná in áiteanna éagsúla ar fud an domhain an hidseab a chaitheamh nó gan é a chaitheamh.

## Sanasaíocht
Is é an focal Araibise  (Araibis: حجاب) an t-ainm briathartha a thagann ón bhriathar ﺣَﺠَﺐَ (*hajaba*), ón bhfréamh trí litir ح ج ب (HJB), a chuimsíonn grúpa mór focal a bhaineann go príomha le ceilt, cur i bhfolach, agus blocáil.

## Tagairtí

Catagóir:Ioslam
Catagóir:Hijab
Catagóir:Naisc wayback teimpléad webarchive
Niceab

Is ball éadaigh a chaitheann mná Moslamacha áirithe chun a gcorp agus a n-aghaidh iomlán a chlúdach é an **niceab** (Araibis: نقاب). Is léiriú é san Ioslam ar choincheap an hidseab, agus caitear go poiblí é agus i ngach áit eile ina bhféadfadh bean casadh le fir nach *[[mahram]]* iad. Is coitianta i Leithinis na hAraibe é, agus tá sé conspóideach i go leor áiteanna ar fud an domhain, fiú i roinnt tíortha a bhfuil tromlach Moslamach iontu.

## Tagairtí

Catagóir:Éadaí
Catagóir:Ioslam
Spadán píbdhonn

Is ainmhí é an **spadán píbdhonn** (*Bradypus variegatus*). Mamach atá ann. Faightear é i ndeisceart Mheiriceá Láir agus i gcuid mhaith den Mheiriceá Theas.

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Caille

deas|250px|thumb|Caille
Is cuid de éadach fíneálta caite de líon beag mná chun an aghaidh a chosc nó a cheilt í **caille**. 

Catagóir:Éadaí
Caille chloiginn

deas|250px|thumb|Caille chloiginn
Is éard is **caille chloiginn** (Spáinnis: *mantilla*) ann ná fial nó seál traidisiúnta liotúirgeach a chaitear sa Spáinn agus i Meiriceá Laidineach agus atá déanta as lása nó síoda. Caitear an chaille chloiginn thar an gceann agus na guaillí, go minic thar cíor ard ar a dtugtar *peineta*.

Catagóir:Éadaí
Philip Neri

Naomh Caitliceach is ea **Philip Romolo Neri** (21 Iúil 1515 – 25 Bealtaine 1595) nó *Filippo Romolo Neri* mar a bhí aithne air san Iodáil. Rugadh i bhFlórans san Iodáil é agus fuair sé bás sa Róimh.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1515
Catagóir:Básanna i 1595
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Gráinne Murphy

Is snámhóir í **Gráinne Murphy** (a rugadh ar an 26 Márta 1993 in Loch Garman).

Ghlac sí páirt i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012. 

## Féach freisin

* Michelle Smith

## Tagairtí

Catagóir:Snámhóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Michael Conlan

Is dornálaí é **Michael Conlan** (rugadh ar 19 Samhain, 1991). As Béal Feirste dó. Bhuaigh sé bonn cré-umha amháin ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012.

## Tagairtí

Catagóir:Dornálaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1991
Conlan, Michael
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Catagóir:Buaiteoirí bonn sna Cluichí Oilimpeacha
Annalise Murphy

Is seoltóir Éireannach í **Annalise Murphy**. Rugadh í ar an 1 Feabhra 1990. Bhuaigh sí bonn airgid ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 agus tháinig sí sa cheathrú háit ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012.

## Naisc sheachtracha
*Beathaisnéisín ag RTÉ Sport. Dáta rochtana: 8-8-2018

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Seoltóirí
Catagóir:Buaiteoirí bonn sna Cluichí Oilimpeacha
Mark English

Is reathaí meánraoin Éireannach é **Mark English**. Rugadh é ar an 18 Márta 1993. Tháinig sé sa chúigiú háit sa 800 m i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016.

Catagóir:Lúthchleasaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Ciara Mageean

Is reathaí meánraoin Éireannach í **Ciara Mageean**. Rugadh í ar an 12 Márta 1992 i bPort an Pheire, Contae an Dúin.
clé|mion|2020
clé|mion|1500 m  agus Elise Vanderelst, Ludovica Cavalli, & Petronela Simiuc chun tosaigh

## Gairmshaol
Tháinig Mageean sa 11ú háit sa 1500 m ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016.

Ar an 10 Iúil 2016, bhuaigh sí bonn cré-umha sa rás 1500m ag Craobhchomórtas Lúthchleasaíochta na hEorpa 2016, a bhí ar siúl in Amstardam, An Ísiltír.

Ar an 3 Márta 2019, bhuaigh sí bonn cré-umha sa rás 1500m ag Craobhchomórtas Lúthchleasaíochta Laistigh na hEorpa 2019, a bhí ar siúl i nGlaschú, Albain.

Bhí Craobhacha na hEorpa sa lúthchleasaíocht ar siúl i München mí Lúnasa 2022 agus bhuaigh Mageean bonn airgid sa rás 1,500m.

Sa bhliain 2023, bhí dóchas ollmhór ag Mageean bonn a thabhairt abhaile ón Chraobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2023. Ach tháinig sí isteach sa 4ú háit.

**2024**

Bhuaigh Mageean an bonn óir sa rás 1,500 méadar i gCraobh Lúthchleasaíochta na hEorpa 2024 sa Róimh. Agus í ag déanamh ar an líne, bhí Mageean sáinnithe idir triúr, Georgia Bell agus Jemma Reekie na Breataine agus Agathe Guillemot na Fraince. Chonaic Mageean bearna bheag agus bhris sí tríthi. Bhí an chuma uirthi ar feadh soicind go raibh sí chun gualainn a thabhairt don bheirt Bhriotanach ach d’éalaigh sí tharstu gan teagmháil a dhéanamh leo agus d’fhág ina diaidh an chuid eile agus bhí an bonn óir buaite ag Mageean. Agus í ag labhairt le RTÉ díreach i ndiaidh na rása, dúirt Mageean go raibh baint mhór ag an gcúlra atá aici sa chamógaíocht leis an mbua agus í tar éis gearradh tríd mar a dhéanfadh sí ar pháirc na himeartha sa bhaile.

Ba le  Ciara Mageean a bhain an briseadh croí ba mhó de na lúthchleasaithe Éireannacha ar fad a chuaigh go Páras agus Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024.  An oíche sular thosaigh iomaíocht Oilimpeach 1500m na mban d’fhág gortú achilles a bhí ag dul di le fada nach raibh de rogha aici ach a fhógairt go raibh sí ag tarraingt as.

## Saol pearsanta
Rinne sí staidéar sa Choláiste Ollscoile BÁC agus fuair sí céim san fhisiteiripe in 2017.

Ar 4 Iúil 2025, d'fhógartha sí go bhfuil ailse uirthi agus thosaigh sí cóir leighis .

## Féach freisin

* Rhasidat Adeleke

## Tagairtí

Catagóir:Daoine as Contae an Dúin
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1992
Catagóir:Mná Éireannacha
Catagóir:Reathaithe
Catagóir:Lúthchleasaithe Éireannacha
Grace O'Flanagan

Is imreoir haca Éireannach í **Grace O'Flanagan**. Rugadh í ar an 7 Aibreán 1989. Bhí sí mar chuid de scuad na hÉireann ag Corn an Domhain 2018 i Haca na mBan nuair a tháinig siad sa dara háit.

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1989
Craobhchomórtais na hEorpa 2018

Tá an chéad eagrán den Craobhchomórtais na hEorpa ar siúl ó 2 Lúnasa 2018 go 12 Lúnasa 2018. Is iad Beirlín, An Ghearmáin agus Glaschú, Albain na cathracha ag óstáil na raobhchomórtais.

## Craobhchomórtais
*Galf
*Gleacaíocht
*Lúthchleasaíocht
*Rámhaíocht
*Rothaíocht
**BMX
**Bóthar
**Raon
**Rothar sléibhe
*Spóirt uisce
**Snámh
**Tumadóireacht
**Snámha sioncronaithe
**Snámha uisce oscailte
*Trí-atlan

## Náisiún Rannpháirteacha

## Tábla bonn
 Náisiúin óstaí (An Bhreatain Mhór agus An Ghearmáin)

}}|wikitable sortable|6em|4.5em}};"|Óir
!scope="col" style="background-color:silver; width:;"|Airgead
!scope="col" style="background-color:#cc9966; width:;"|Cré-umha
!scope="col" style="width:;"|Iomlán
|- style="background:#ffcc22;"
| 1 ||align=left| An Rúis || 31 || 19 || 16 || 66
|- style="background:#ccf;"
| 2 ||align=left| An Bhreatain Mhór agus TÉ|| 26 || 26 || 22 || 74
|-
| 3 ||align=left| An Iodáil || 15 || 17 || 28 || 60
|-
| 4 ||align=left| An Ísiltír || 15 || 15 || 13 || 43
|- style="background:#ccf;"
| 5 ||align=left| An Ghearmáin || 13 || 17 || 23 || 53
|-
| 6 ||align=left| An Fhrainc || 13 || 14 || 15 || 42
|-
| 7 ||align=left| An Pholainn || 9 || 6 || 6 || 21
|-
| 8 ||align=left| An Ucráin || 8 || 13 || 5 || 26
|-
| 9 ||align=left| An Eilvéis || 8 || 4 || 7 || 19
|-
| 10 ||align=left| An Ungáir || 7 || 4 || 4 || 15
|-
| 11 ||align=left| An Bheilg || 6 || 5 || 8 || 19
|-
| 12 ||align=left| An tSualainn || 6 || 3 || 2 || 11
|-
| 13 ||align=left| An Iorua || 5 || 2 || 1 || 8
|-
| 14 ||align=left| An Ghréig || 4 || 3 || 2 || 9
|-
| 15 ||align=left| An Bhealarúis || 4 || 2 || 3 || 9
|-
| 16 ||align=left| An Spáinn || 3 || 6 || 10 || 19
|-
| 17 ||align=left| An Rómáin || 3 || 4 || 3 || 10
|-
| 18 ||align=left| An Phortaingéil || 2 || 2 || 0 || 4
|-
| 19 ||align=left| An Chróit || 2 || 1 || 0 || 3
|-
|rowspan=2| 20 ||align=left| An Danmhairg || 1 || 4 || 2 || 7
|-
|align=left| An Liotuáin || 1 || 4 || 2 || 7
|-
| 22 ||align=left| An Tuirc || 1 || 3 || 2 || 6
|-
|  ||align=left| || 1 || 3 || 2 || 6
|-
| 23 ||align=left| Éire || 1 || 1 || 2 || 4
|-
|rowspan=2| 24 ||align=left| An Íoslainn || 1 || 1 || 0 || 2
|-
|align=left| Iosrael || 1 || 1 || 0 || 2
|-
| 26 ||align=left| Poblacht na Seice || 0 || 3 || 1 || 4
|-
| 27 ||align=left| An Ostair || 0 || 1 || 3 || 4
|-
| 28 ||align=left| An tSlóivéin || 0 || 1 || 1 || 2
|-
|rowspan=3| 29 ||align=left| An Asarbaiseáin || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| An Bhulgáir || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| An tSlóvaic || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|rowspan=3| 32 ||align=left| An Airméin || 0 || 0 || 1 || 1
|-
|align=left| An Eastóin || 0 || 0 || 1 || 1
|-
|align=left| An Fhionlainn || 0 || 0 || 1 || 1
|-
!colspan=2| Iomlán || 187 || 188 || 186 || 561
|}

Catagóir:Craobhchomórtais na hEorpa
Catagóir:Spórt i 2018
Thomas Barr

Is lúthchleasaí raoin agus faiche Éireannach é **Thomas Barr**. Rugadh é ar an 24 Iúil 1992 i bPort Láirge.

Tháinig sé sa cheathrú háit sa chliathrás 400m ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016. Ag  Craobhchomórtais na hEorpa 2018 bhuaigh Barr bonn cré-umha sa chliathrás 400m.

Catagóir:Lúthchleasaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1992
Eva Perón

Céadbhean na hAirgintíne ó 1946 go dtí a bás sa bhliain 1952 ab ea **Eva María Duarte de Perón** (7 Bealtaine 1919 – 26 Iúil 1952). Ba í bean an uachtaráin Juan Perón. 

Catagóir:Polaiteoirí Airgintíneacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1919
Catagóir:Básanna i 1952
Corn an Domhain 2018 i Haca na mBan

Ba é **Corn an Domhain 2018 i Haca na mBan** an 14ú heagrán de Chorn an Domhain i Haca na mBan. Cuireadh ar siúl é i Lee Valley Hockey and Tennis Centre, Londain, Sasana ó 21 Iúil go 5 Lúnasa 2018. Bhuaigh An Ísiltír an comórtas don ochtú huair. Tháinig Éire sa dara háit agus An Spáinn ag teacht sa tríú háit.

Catagóir:Haca
Catagóir:Corn an Domhain i Haca na mBan
Catagóir:Spórt i 2018
Edelmiro Julián Farrell

28ú Uachtarán an Airgintín as 1944 go dtí a bás i 1946 ab ea **Edelmiro Julián Farrell Plaul** (12 Feabhra, 1887 – 21 Deireadh Fómhair, 1980). 

Catagóir:Polaiteoirí Airgintíneacha
Catagóir:Gael-Airgintínigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1887
Catagóir:Básanna i 1980
Seádar

Is ball éadaigh cosúil le clóca oscailte é **seádar** (Peirsis, Urdúis: چادر, 'puball'). Caitheann go leor ban an seádar i dtíortha faoi anáil chultúr na Peirse, go háirithe an Iaráin, an Afganastáin, agus an Phacastáin, agus i bpobail Shiacha san Iaráic, i mBairéin, agus san Araib Shádach.

## Tagairtí

Catagóir:Éadaí
Catagóir:Ioslam
Moncaí marmaisíneach badánchluasach

Is ainmhí é an **moncaí marmaisíneach badánchluasach**. Mamach atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Mionphasam sléibhe

Is ainmhí é an **mionphasam sléibhe** (*Burramys parvus*). Mamach atá ann, sórt pasaim ar mhéid lucha. Is é an t-aon speiceas sa ghéineas *Burramys* é. Thángthas ar chnámha an mhionphasaim sléibhe sna 1890idí ach ní fhacthas ceann beo go dtí an bhliain 1966. Tá an speiceas i mbaol. 

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh