open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
An Chianaois

[mion|234x234px|clé|Íomhá den [Leac Rosetta, réad uathúil a thángthas air sa bhliain 1799. Chabhraigh an t-eolas a fuarthas amach as staidéar uirthi go mór le hiairiglifí na hÉigipte a léamh.]]

Is éard is an chianaois (nó an seansaol) ann ná an tréimhse stairiúil a tharla ó thús stair taifeadta an duine agus ag leathnú chomh fada leis an an Mheánaois Luath (nó an Ré iarchlasaiceach).

Go traidisiúnta, mheastaí aireagán na scríbhneoireachta mar phointe tosaigh na staire ársa. Leagann coincheap traidisiúnta na staire ársa béim ar aireagán na scríbhneoireachta, agus is díol suntais é 'scríobh na staire' a 
mharcálann deireadh na tréimhse réamhstairiúla agus tús na tréimhse staire, mar gheall ar tús an chultúir shaolta, a dhéanann staidéar ar an tseandálaíocht ag baint úsáide a mhodheolaíocht chuí féin.

Freastalaíonn modhanna eile ar an gcóras sóisialta nó ar an leibhéal teicniúil. Mar fhocal scoir,is léir de réir a chéile go bhfuil buntáistí ag baint le úsáid as teicnící difriúla anailíse ADN agus staidéir na hantraipeolaíochta teanga, le haghaidh na n-imircí daonna a athchruthú.

## Tagairtí

Catagóir:Stair
Contae Polk, Texas

Is contae i Texas é **Polk**.  Is é Livingston príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 45,413 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

P
Contae Presidio, Texas

Is contae i Texas é **Presidio**.  Is é Marfa príomhbhaile an chontae. Is é Presidio an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,818 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

P
Contae Real, Texas

Is contae i Texas é **Real**.  Is é Leakey príomhbhaile an chontae. Is é Camp Wood an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,309 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

R
Zapata, Texas

Is é **Zapata** príomhbhaile Contae Zapata, Texas. Bhí 5,089 ina gcónaí i Marfa sa bhliain 2010.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Uvalde, Texas

Is é **Uvalde** príomhbhaile Contae Uvalde, Texas. Bhí 15,217 ina gcónaí in Uvalde sa bhliain 2020.

## Stair
Bunaíodh an baile sa bhliain 1853 mar Encina. Nuair a cuireadh contae ar bun faoin ainm Uvalde sa bhliain 1856, athraíodh ainm an bhaile chomh maith. Rinneadh príomhbhaile riaracháin an chontae de freisin. Anmníodh Uvalde in onóir Juan de Ugalde, gobharnóir Texas (1729–1816, as Cádiz in Andalucia). Táirgtear mil Huajillo in Uvalde ó na 1870idí i leith.

Ar 24 Bealtaine 2022, tharla ollscaoileadh i mbunscoil in Uvalde. Maraíodh 19 páiste agus beirt dhaoine fásta.

## Tagairtí

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Upton, Texas

Is contae i Texas é **Upton**.  Is é Rankin príomhbhaile an chontae. Is é McCamey an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,355 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

Z
Contae Yoakum, Texas

Is contae i Texas é **Yoakum**.  Is é Plains príomhbhaile an chontae. Is é Denver City an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,879 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

Y
Grúpa Visegrád

Is grúpa cultúrtha, sóisialta agus geilleagach í an **Grúpá Visegrád** nó **V4**. Cruthaíodh é i mbaile Visegrád, san Ungáir sa bhliain 1993, agus is iad na baill ná an Pholainn, Poblacht na Seice, an tSlóvaic, agus an Ungáir.

Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta
Contae Wood, Texas

Is contae i Texas é **Wood**.  Is é Quitman príomhbhaile an chontae. Is é Mineola an chathair is mó sa chontae. Bhí 41,964 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

W
Contae Throckmorton, Texas

Is contae i dtuaisceart láir Texas é **Throckmorton**.  Is é Throckmorton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 1,641 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010. Shroich daonra an chontae a ardbhuaic sa bhliain 1950 nuair a bhí 1,320 duine ina gcónaí ann. Is den chine geal iad beagáinín breis is 93% den phobal. Is de shliocht Meiriceánach Laidneach iad timpeall is 10% den daonra agus tá beagnach 1% den daonra de chúlra bundúchasach.

## Tagairtí

T
Contae Nolan, Texas

Is contae i Texas é **Nolan**.  Is é Sweetwater príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 15,216 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

N
Kotzebue, Alasca

Is cathair in Alasca, SAM é **Kotzebue**, agus is príomhbhaile agus cathair is mó daonra na buirge Artach Thiar Thuaidh freisin. Bhí 3,201 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.

Catagóir:Alasca
Catagóir:Cathracha
Catagóir:Cathracha in Alasca
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Tíreolaíocht Alasca
Fairbanks, Alasca

Is cathair in Alasca, SAM é **Fairbanks**, agus is an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra na Buirge Fairbanks Réalta Thuaidh. Bhí 32,751 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2016.

## Stair

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Fairbanks
Catagóir:Alasca
Catagóir:Cathracha
Catagóir:Buirg Fairbanks Réalta Thuaidh, Alasca
Catagóir:Cathracha i mBuirg Fairbanks Réalta Thuaidh, Alasca
Catagóir:Cathracha in Alasca
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Tíreolaíocht Alasca
Barrow, Alasca

Cathair in Alasca, SAM, is ea **Utqiaġvik** (IPA: ut.qe.ɑʁ.βik), ar a dtugtar **Barrow** go minic fós, an chathair is mó i mBuirg Fána Taobh Thuaidh. Tá an baile suite taobh thuaidh den Chiorcal Artach. Is é Utqiaġvik an 11ú lonnaíocht shibhialta is faide ó thuaidh ar domhan agus is é an chathair is faide ó thuaidh sna Stáit Aontaithe. Is é Rinn Barrow an pointe is faide ó thuaidh sa tír. Bhí 4,683 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2000 agus 4,212 sa bhliain 2010.

## Stair

Thaispeánann suíomhanna seandálaíochta sa cheantar go raibh pobal Iñupiat timpeall Barrow chomh faide siar le AD 500. Ar an gcladach Artach, tá na hiarsmaí le feiceáil de 16 thulach a bhí ina dtithe fóid den chultúr Birnirk (a bhí ann thart ar AD 800). Táid suite ar airde atá beagán os cionn bharr láin agus iad i gcontúirt a chailliúna ag creimeadh na mara.

Bhaist na Sasanaigh "Barrow" ar an áit sa bhliain 1825 in onóir an Ridire John Barrow ón Ailmiréalacht Ríoga. Thóg misinéirí Meiriceánacha eaglais Phreispitéireach ann sa bhliain 1888. Osclaíodh oifig phoist ann sa bhliain 1901, rud a chuaigh go mór leis an ainm "Barro" a chur i mbéal na ndaoine.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil na cathrach, arna rochtain ar 10 Ean. 2018

Catagóir:Alasca
Catagóir:Búirg Fána Taobh Thuaidh, Alasca
Catagóir:Cathracha i mBúirg Fána Taobh Thuaidh, Alasca
Catagóir:Cathracha in Alasca
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Tíreolaíocht Alasca
Ketchikan, Alasca

Is cathair in Alasca, SAM í **Ketchikan**. Bhí 8192 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2020.

Catagóir:Alasca
Catagóir:Ketchikan
Catagóir:Cathracha
Catagóir:Cathracha in Alasca
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Badger, Alasca

Is cathair in Alasca, SAM í **Badger**, suite i mbuirg Fairbanks Réalta Thuaidh. Bhí 19,482 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.

## Stair

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Alasca
Catagóir:Cathracha
Catagóir:Buirg Fairbanks Réalta Thuaidh, Alasca
Catagóir:Cathracha i mBuirg Fairbanks Réalta Thuaidh, Alasca
Catagóir:Cathracha in Alasca
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Tíreolaíocht Alasca
Kodiak, Alasca

Is cathair in Alasca, SAM í **Kodiak** (Alutiiqis: Sun'aq; Rúisis: Кадьяк, *traslitrithe* Kadʹyak). Is an chathair suite ar oileán Kodiak, agus is an phríomhbhaile i mbuirg Oileán Kodiak araon. Bhí 6,130 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.

## Stair

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* 
* Treoirleabhar oifigiúil Kodiak , Comhlachas Tráchtála Kodiak
* 

Cathair
Catagóir:Cathracha
Catagóir:Buirg Oileán Kodiak, Alasca
Catagóir:Cathracha i mBuirg Oileán Kodiak, Alasca
Cathair
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Tíreolaíocht Alasca
An Alutiiqis

Teanga Eiscimea-Ailiútacha is ea an **Alutiiqis**. Tugtar **Sugpiaq** aici araon, nó Sugpiak.

## Stair

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Alutiiq
Catagóir:Teangacha atá i mbaol
Catagóir:Teangacha Yupik
Catagóir:Teangacha Eiscimea-Ailiútacha
Catagóir:Teangacha Eiscimea-Ailiútacha atá i mbaol
Catagóir:Teangacha dúchasacha Alasca
Catagóir:Teangacha labhartha in Alasca
Catagóir:Teangacha a úsáidtear gleanúint
Vega, Texas

Is é **Vega** príomhbhaile Contae Oldham, Texas. Bhí 884 ina gcónaí i Vega sa bhliain 2010.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Reeves, Texas

Is contae i Texas é **Reeves**.  Is é Pecos príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,783 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

R
Contae Sabine, Texas

Is contae i Texas é **Sabine**.  Is é Hemphill príomhbhaile an chontae. Is é Milam an chathair is mó sa chontae. Bhí 10,834 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

S
Contae Wharton, Texas

Is contae i Texas é **Wharton**.  Is é Wharton príomhbhaile an chontae. Is é El Campo an chathair is mó sa chontae. Bhí 41,280 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

W
Contae Cochise, Arizona

Is contae in Arizona é **Contae Cochise**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, ar theorainn na Nua-Mheicsiceo, araon leis an teorainn idirnáisiúnta le Meicsiceo. Tá an dlús daonra (8/km²) ann. Is é Bisbee príomhbhaile an chontae, ach is Sierra Vista an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 125,770 duine ina gcónaí ann.

Tá sé ag críochantacht le: 

* Contaetha Arizona: Graham,  Greenlee, Pima, Santa Cruz 
* Contae Nua-Mheicsiceo: Contae Hidalgo, Nua-Mheicsiceo
* Stáit Meicsiceach: Sonora

## Stair
Bunaíodh Contae Cochise ar 1 Feabhra 1879.

## Lárionaid Daonra i gContae Cochise
#### Cathracha
* Benson
* Bisbee
* Douglas
* Sierra Vista
* Tombstone
* Wilcox
#### Bailte
* Huachuca City
#### Bailecheantair

* Bowie
* Dragoon
* Elfrida
* McNeal
* Mescal
* Miracle Valley
* Naco
* Palominas
* Pirtleville
* Sierra Vista Southeast
* St. David
* San Simon
* Sunizona
* Whetstone

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Cochise
Cochise, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1881
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1881
Cochise
Cochise
Contae Apache, Arizona

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM

Is contae in Arizona é **Contae Apache**. Tá sé suite in oirthuaisceart an stáit, ar theorainn na Nua-Mheicsiceo, Utah, agus Colorado (ag na gCeithre Choirnéal). Tá an dlús daonra (2/km²) ann. Is é St. Johns príomhbhaile an chontae, ach is Eager an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 73,112 duine ina gcónaí ann.

Tá sé ag críochantacht le: 

* Contaetha Arizona: Graham,  Greenlee Navajo 
* Contae Colorado: Contae Montezuma, Colorado
* Contae Nua-Mheicsiceo: Contae Catron, Nua-Mheicsiceo, Contae Cibola, Nua-Mheicsiceo, Contae McKinley, Nua-Mheicsiceo, Contae San Juan, Nua-Mheicsiceo
* Contae Utah: Contae San Juan, Utah

## Stair
Bunaíodh Contae Apache ar 24 Feabhra 1879.

## Lárionaid Daonra i gContae Apache
#### Cathair
* St. Johns
#### Bailte
* Eagar
* Springerville
#### Bailecheantair

* Alpine
* Burnside
* Chinle
* Concho
* Cornfields
* Cottonwood
* Del Muerto
* Dennehotso
* Fort Defiance
* Ganado
* Greer
* Houck
* Klagetoh
* Lukachukai
* Lupton
* Many Farms
* McNary
* Nazlini
* Nutrioso
* Oak Springs
* Red Mesa
* Red Rock
* Rock Point
* Rough Rock
* Round Rock
* St. Michaels
* Sanders
* Sawmill
* Sehili
* Steamboat
* Teec Nos Pos
* Toyei
* Tsaile
* Vernon
* Wide Ruins
* Window Rock

#### Pobail neamhchorpraithe

* Blue Gap
* Chambers
* Hunters Point
* Mexican Water
* Milkwater
* Navajo Springs
* White Clay

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Apache
Apache, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1879
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1879
Apache
Apache
Luther Strange

Is é **Luther Johnson Strange III** (1 Márta, 1953 ar rugadh é) iarsheanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ón Alabama. Is ball den Pháirtí Poblachtach é.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1953
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alabama
Catagóir:Cispheileadóirí Meiriceánacha
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Todd Young

Is é **Todd Christopher Young** (24 Lúnasa, 1972 ar rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Indiana. Is ball den Pháirtí Poblachtach é.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
John N. Kennedy

Is é **John Neely Kennedy** (21 Samhain, 1951 ar rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Louisiana. Is ball den Pháirtí Phoblachtach é.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1951
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Louisiana
Catagóir:Mississippi
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Jeff Merkley

Is é **Jeffrey Alan Merkley** (ar 24 Deireadh Fómhair 1956 a rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Oregon. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht spóirt na Stát Aontaithe
Catagóir:Oregon
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Chris Murphy

Is é **Christopher Scott Murphy** (ar 3 Lúnasa 1973 a rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Connecticut. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:Daoine as Nua-Eabhrac
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Chris Coons

Is é **Christopher Andrew "Chris" Coons** (9 Meán Fómhair, 1963 ar rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóiseareach ó Delaware. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1963
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Preispitéirigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Tammy Duckworth

Is í **Ladda Tammy Duckworth** (ar 12 Márta 1968 a rugadh í) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Illinois. Is ball den Pháirtí Daonlathach í.

Bhí Duckworth ina píolóta héileacaptair in Arm na Stát Aontaithe le linn an chogaidh san Iaráic. Gortaithe go dona í: chaill sí an dá chois aici agus rinneadh dochar dá lámh dheis. Lean sí ar seirbhís sa Gharda Náisiúnta i ndiaidh cead speisialta a fháil ón Arm. D'oibrigh sí ansin lena fear céile, Bryan Bowlsbey, a bhí san Iaráic roimhe sin freisin. D'éirigh sí as a gairm mhíleata i mí Dheireadh Fómhair na bliana 2014 ag deireadh a téarma seirbhíse.

## A Luathshaol agus oideachas
Rugadh Duckworth in Bangkok, sa Téalainn do Lamai Sompornpairin agus Franklin Duckworth. Ba iar-shaighdiúr de chuid Arm na Stát Aontaithe é a hathair, a cailleadh sa bhliain 2005, agus a ndeachaigh a shinsearacht i Meiriceá siar go dtí Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá. Téalannach de shinsearacht Shíneach í a máthair. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Eitleoirí Meiriceánacha
Catagóir:Mná
Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Joe Donnelly

Is iar-sheanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Indiana é **Joseph Simon Donnelly, Sr.**, 29 Meán Fómhair 1955. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1955
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine as Nua-Eabhrac
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Taidhleoirí Meiriceánacha
Chris Van Hollen

Is é **Christopher Van Hollen Jr.** (ar 10 Eanáir 1959 a rugadh é) an seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Maryland. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1959
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard
Catagóir:Daoine as an bPacastáin
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá
Catagóir:Maryland
Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Ed Markey

Is é **Edward John Markey** (ar 11 Iúil 1946 a rugadh é) an seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Massachusetts. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine as Massachusetts
Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Contae Coconino, Arizona

Is contae in Arizona é **Contae Coconino**. Tá sé suite in lár-thuaidh an stáit, ar theorainn na Utah. Tá an dlús daonra (3/km²) ann. Is é Flagstaff príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 140,908 duine ina gcónaí ann. Is é an dara is mó chontae de réir achar sna Stáit Aontaithe, chun deiridh ar an chontae San Bernardino, California, lena 48,300 km2 (18,661 míle cearnach). Is é níos mó ná gach ceann de na naoi stáit is lú.

Tagann ainm an chontae ón *Cohonino*, ainm a bhain úsáid as na daoine Havasúpaigh. Cuimsíonn an chontae Páirc Náisiúnta an Cainneon Mór, a bhfuil an Cainneon Mór agus an náisiún Havasupai ann, mar aon leis codanna na náisiúin Navajo, Hualapai, agus Hopi. Is 30% den daonra iomlán an chontae Mheiriceánach Dúchasach. Tá an achar cathrach staitisticúil Flagstaff sa chontae.

Tá sé ag críochantacht le: 

* Contaetha Arizona: Gila, Mojave, Navajo, Yavapai
* Contae Utah: Kane, San Juan

## Stair
Bunaíodh Contae Coconino ar 18 Feabhra 1891.

## Lárionaid Daonra i gContae Coconino
#### Cathracha
* Flagstaff (príomhbhaile)
* Page
* Sedona (den chuid is mó sa chontae Yavapai)
* Williams
#### Bailte
* Fredonia
* Tusayan
#### Bailecheantair

* Bitter Springs
* Cameron
* Doney Park
* Fort Valley
* Grand Canyon Village
* Kachina Village
* Kaibito
* LeChee
* Leupp
* Moenkopi
* Mountainaire
* Munds Park
* Parks
* Supai
* Tolani Lake
* Tonalea
* Tuba City
* Valle
* Winslow West (den chuid is mó sa chontae Navajo)

#### Pobail neamhchorpraithe

* Bellemont
* Big Springs
* Bootlegger Crossing
* Forest Lakes
* Gray Mountain
* Happy Jack
* Jacob Lake
* Marble Canyon
* Mule Crossing
* North Rim
* Rare Metals
* Robbers Roost
* Ryan
* TIn House
* Winona

#### Bailte tréigthe
* Canyon Diablo
* Two Guns
#### Tearmainn Dhúchasacha
* Tearmann Havasupai
* Tearmann Hopi
* Tearmann Hualapai
* Tearmann Kaibab
* Náisiún Navajo

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Coconino
Coconino, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1891
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1891
Coconino
Coconino
Contae Gila, Arizona

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM

Is contae in Arizona é **Contae Gila**. Tá sé suite i lár an stáit, agus tá an dlús daonra (4/km²) ann. Is é Globe príomhbhaile an chontae, ach is Payson an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 53,556 duine ina gcónaí ann. 

Tagann ainm an chontae ón giorrúchán Spáinneach den focal Quechanis *Hah-quah-sa-eel*, a chiallaíonn "uisce reatha a bhfuil goirte". Cuimsíonn an chontae codanna na tearmainn Fort Apache agus San Carlos, mar aon leis na Foraoisí Coconino agus Tonto. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Coconino, Graham, Maricopa, Navajo, Pinal, Yavapai

## Stair
Bunaíodh Contae Gila ar 8 Feabhra 1881.

## Lárionaid Daonra i gContae Gila
#### Cathair
* Globe (príomhbhaile)
#### Bailte
* Hayden
* Miami
* Payson
* Star Valley
* Winkelman
#### Bailecheantair

* Bear Flat
* Beaver Valley
* Canyon Day
* Carrizo
* Cedar Creek
* Central Heights-Midland City
* Christopher Creek
* Claypool
* Copper Hill
* Cutter
* Deer Creek
* Dripping Springs
* East Globe
* East Verde Estates
* El Capitan
* Flowing Springs
* Freedom Acres
* Geronimo Estates,
* Gisela
* Haigler Creek
* Hunter Creek
* Icehouse Canyon
* Jakes Corner
* Kohls Ranch
* Mead Ranch
* Mesa del Caballo
* Oxbow Estates
* Peridot
* Pine
* Rock House
* Roosevelt
* Round Valley
* Rye
* San Carlos
* Six Shooter Canyon
* Strawberry
* Tonto Basin
* Tonto Village
* Top-of-the-World
* Washington Park
* Wheatfields
* Whispering Pines
* Young

#### Pobail neamhchorpraithe

* Coffeepot
* Dagger
* Inspiration
* Punkin Center

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Fort Apache
* San Carlos
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Gila
Gila, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1881
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1881
Gila
Gila
Contae Graham, Arizona

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM

Is contae in Arizona é **Contae Graham**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, agus tá an dlús daonra (3/km²) ann. Is é Safford príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 37,599 duine ina gcónaí ann. 

Tagann ainm an chontae ón Sliabh Graham, a ainmníodh i gcuimhne ar Lt. Col James Duncan Graham, agus bhí an chéad contae Arizona nár ainmníodh as daoine Meiriceánaigh Dhúchasacha. Cuimsíonn an chontae codanna an tearmainn San Carlos Apache, mar aon leis an Foraois Náisiúnta Coronado, agus an Réadlann Réalteolaíochta Idirnáisiúnta Sliabh Graham, ceann de na réadlanna is mó agus is cumhachtaí ar domhan. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Apache, Cochise, Gila, Greenlee, Navajo, Pima, Pinal

## Stair
Bunaíodh Contae Graham ar 10 Márta 1881.

## Lárionaid Daonra i gContae Graham
#### Cathair
* Safford (príomhbhaile)
#### Bailte
* Pima
* Thatcher
#### Bailecheantair

* Bryce
* Bylas
* Cactus Flats
* Central
* Fort Thomas
* Peridot
* San Jose
* Solomon
* Swift Trail Junction

#### Pobail neamhchorpraithe

* Bonita
* Eden
* Fort Grant
* Old Columbine

#### Bailte tréigthe

* Aravaipa
* Camp Goodwin
* Geronimo
* Klondyke
* Spenazuma

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Fort Apache
* San Carlos Apache
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Graham
Graham, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1881
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1881
Cultúr ábhartha

Is éard is **cultúr ábhartha** (nó **cultúr saolta**) ann ná an ghné fhisiciúil de chultúr, is é sin, na rudaí agus an ailtireacht a bhíonn thart timpeall ar dhaoine. Cuimsíonn sé úsáid, ídiú, cruthú agus trádáil na n-earraí, agus an iompar, na noirm agus na deasghnátha a chruthaíonn na rudaí seo, nó a mbíonn baint acu leo. De ghnáth, úsáidtear an téarma i réimsí na seandálaíochta agus na hantraipeolaíochta, go sonrach ag díriú ar an bhfianaise ábhartha gur féidir a chur i leith na gcultúr, san am atá caite nó faoi láthair.

## Féach freisin
* Frith-thomhaltachas
* Antraipeolaíocht iarsmalainne
* Béaloideas iarsmalainne
* Cultúr neamhábhartha

## Tagairtí

Catagóir:Cultúr
Catagóir:Antraipeolaíocht
Catagóir:Seandálaíocht
Contae Greenlee, Arizona

237x237px|clé|Suíomh Arizona sa SAM

Is contae in Arizona é **Contae Greenlee**. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, ar theorainn Nua-Mheicsiceo. Is é 2 dhuine sa chiliméadar cearnach (km2) an dlús daonra ann. Is é Clifton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 9,613 duine ina gcónaí ann, agus is é an chontae Arizona is lú daonra é.

Tá fórlámhas an gheilleagair Chontae Greenlee ag an Mianach Morenci, an oibríocht mianadóireachta copair is mó i Meiriceá Thuaidh, agus ceann de na mianaigh copair is mó ar domhan. Ón bhliain 2008, tá thart ar 4,000 fostaí ag an gcoimpléasc mianach, ar leis an gcomhlacht Freeport-McMoRan é.

Tá sé ag críochantacht le: 

* Contaetha in Arizona: Graham, Apache, Cochise 
* Contae i Nua-Mheicsiceo: Contae Catron, Nua-Mheicsiceo, Contae Grant, Nua-Mheicsiceo, Contae Hidalgo, Nua-Mheicsiceo

## Stair
Bunaíodh Contae Greenlee ar 10 Márta 1909.

## Lárionaid Daonra i gContae Greenlee
#### Cathracha
* Clifton
* Duncan
#### Bailte
* Franklin
* Morenci
* York
#### Sráidbhailte

* Blue
* Blue Vista
* Hannagan Meadow
* Loma Linda
* Sheldon
* Three Way
* Verde Lee

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil 

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Greenlee
Greenlee, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1909
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1909
Catagóir:Tíreolaíocht na Stát Aontaithe
Contae La Paz, Arizona

Is contae in Arizona é **Contae La Paz**. Tá sé suite in iarthar an stáit, ar theorainn na California. Is é 2 duine sa chiliméadar cearnach (2/km²) an dlús daonra ann. Is é Parker príomhbhaile an chontae, ach is Quartzsite an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 20,317 duine ina gcónaí ann.

Cuimsíonn an chontae Tearmann Abhann Colorado, lonnaithe in iarthar an chontae agus sna contaetha California Riverside, agus San Bernardino.

Tá sé ag críochantacht le: 

* Contaetha Arizona: Maricopa,  Mohave, Yavapai, Yuma 
* Contaetha California: Imperial, Riverside, San Bernardino

## Stair
Bunaíodh Contae La Paz ar 1 Eanáir 1983, dá bhrí sin, is é an chontae dara is óige sna Stáit Aontaithe agus is óige in Arizona.

## Lárionaid Daonra i gContae La Paz
#### Bailte
* Parker
* Quartzsite
#### Bailecheantair

* Alamo Lake
* Bluewater
* Bouse
* Brenda
* Cibola
* Cienega Springs
* Ehrenberg
* La Paz Valley
* Parker Strip
* Poston
* Salome
* Sunwest
* Utting
* Vicksburg
* Wenden

#### Pobail neamhchorpraithe
* Hope
#### Bailte tréigthe

* Clip
* Drift Desert
* Empire Flat
* Eureka
* La Paz
* Love
* Mineral City
* Winona
* Nortons Landing
* Olive City
* Swansea
* WIlliamsport

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Tearmann Abhann Colorado

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
La Paz
La Paz, Contae
La Paz
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1983
La Paz
Catagóir:Áiteanna sna Stáit Aontaithe a bhfuil ainmneacha a thagann ón Spáinnis orthu
Ionsaí Sousse, 2015

clé|250px|mion|Port El Kantaoui
Ar an 26 Meitheamh 2015, tharla oll-lámhach ag an ionad turasóireachta i bPort El Kantaoui, timpeall 10 ciliméadar ó Sousse, sa Túinéis. Áirítear sléacht na hAoine a bheith an ceann is measa a tharla riamh sa Túinéis, tír a bhí daonlathach ó 2011 ar aghaidh. 

## An t-ionsaí
Rinne fear amháin, Seifeddine Rezgui, mac léinn, ionsaí ar dhá óstán turasóireachta cóngarach do bhaile Sousse ar chósta na Túinéise.  Bhí sé ar na ribí ag an gcócaon is cosúil  agus gléasta mar thurasóir é féin. Thosaigh a scaoileadh urchair ar an trá le turasóirí, a bhí ag sú na gréine ar an trá, as gunna Kalashnikov.clé|mion|Kalashnikov SR-1
Bhí 37 maraithe, 3 Éireannach agus 30 Briotanach ina measc. Mharaigh na póilíní Rezgui. 

## Iarmhairt
B'éigean do phóilíní turasóirí agus daoine áitiúla a bhogadh go dtí ceantar sábháilte. Bhí an tslándáil géaraithe go mór sa tír sa bhliain 2015, breis is 1,000 póilín breise ar dualgas lámh le hóstáin agus ionaid saoire. 

Ghlac Stáit Ioslam freagracht as an eachtra.  

Mí níos déanaí, dúirt Deir an tAire Gnóthaí Eachtracha, Charlie Flanagan, go raibh imní mhór ann faoi insíothlú de chuid baill den Ghrúpa a thugann an Stát Ioslamach orthu féin in Éirinn. 

## Tagairtí

Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Catagóir:An Túinéis
Catagóir:2015
Catagóir:Eachtraí lámhaigh
Sousse

Is cathair é Sousse nó Soussa (Araibis: سوسة‎) sa Túinéis.  Tá sé mar phríomhchathair na Gobharnóireachta Sousse. Tá sé suite 140 ciliméadar ó dheas ón bpríomhchathair, Túinis. Tá 271,428 inhabitants (2014) ina gcónaí ann. Tá Sousse suite i lár-oirthir na tíre ar Mhurascaill Hammamet, sé sin an an Mheánmhuir. Ceaptar go bhfuil bunús Beirbeireach ag an logainm: tá logainmneacha den chineáil chéanna i Libia agus i ndeisceart Mharacó (m.sh. Bilād al-Sūs). Tá an geilleagar ag brath ar trealamh iompair, bia próiseáilte, ola olóige, teicstílí agus turasóireacht. Tá ollscoil ann freisin: Université de Sousse.

## Féach freisin
* Ionsaí Sousse, 2015

Catagóir:Sousse
Catagóir:Príomhchathracha na Túinéise
Catagóir:Turasóireacht sa Túinéis
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir
Buamáil Manchester Arena (2017)

Ar an 22 Bealtaine 2017, phléasc buama i bhforhalla an Arena i Manchain, Sasana.  

Salman Abedi ( 22 bliain d'aois) de bhunadh na Libia, ach a rugadh agus a tógadh i Sasana, an té a rinne an t-ionsaí buamála sa chathair.clé|mion|Cuimhneacháin|alt=clé|mion

### Imeachtaí
Tá an Manchester Arena ar an ionad siamsaíochta faoi dhíon is mó sa chathair agus slí ann do 21,000 duine. Bhí ceolchoirm Ariana Grande ar siúl.  

Maraíodh 23, an sceimhlitheoir Abedi san áireamh, agus gortaíodh breis is 250,  ar an ionsaí is marfaí sa Bhreatain ó maraíodh 52 duine sa chóras iompair phoiblí i Londain i mí Iúil 2005 (Buamáil 7/7 i Londain). 

Bhí go leor páistí i measc lucht féachana na ceolchoirme, agus bhí na scórtha tuismitheoirí cráite ag lorg a bpáistí agus ag impí eolais ar an bpobal trí na meáin shóisialta. 

Mhaígh an eagraíocht a dtugann Stát Ioslamach orthu féin gurbh iad a bhí freagrach as an ionsaí. Bhí Abedi ag gníomhnú mar chuid de ghréasán, seachas ina aonar. 

Bhí an feachtas olltoghcháin ag an am curtha ar atráth ag na páirtithe polaitíochta sa Bhreatain de bharr an ionsaithe. 

## Féach freisin

* Buamáil 7/7 i Londain (7 Iúil 2005) 
* Olltoghchán na Ríocht Aontaithe, 2017 (torthaí) 
* Ionsaí ar Halla Crocus Mhoscó, 2024 
* Ionsaithe ar 13 Samhain 2015 i bPáras (Bataclan) 
* Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha‎ 

## Tagairtí

Catagóir:Manchain
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Pluiméireacht

mion| Córas pluiméireachta
Is éard is **pluiméireacht** ann aon chóras a úsáideann píopaí, comhlaí, umair, agus fearais pluiméireachta eile chun leachtanna a iompar. Úsáidtear pluiméireacht sna córais a théann agus a fhuaraíonn foirgnimh, i gcórais séarachais, agus chun uisce inólta a sheachadadh. Tagann an focal as an Laidin ar luaidhe, *plumbum*, toisc go ndearnadh na píopaí éifeachtacha is luaithe sa tSean-Róimh as luaidhe.

Sa domhan forbartha, tá bonneagar pluiméireachta ríthábhachtach do shláinte an phobail agus don tsláintíocht.

## Tagairtí

Catagóir:Innealtóireacht foirgníochta
Catagóir:Pluiméireacht
Jimmy Nail

Is aisteoir Sasanach de phór na hÉireann é **Jimmy Nail** (a rugadh ar an 16 Márta 1954). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo
Contae Maricopa, Arizona

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM
Is contae in Arizona é **Contae Maricopa**. Tá sé suite i lár an stáit, agus is é 175 duine sa chiliméadar cearnach (175/km²) an dlús daonra ann. Is é Phoenix príomhbhaile an chontae, agus an chathair is mó daonra sa stát Arizona freisin. Sa bhliain 2016 bhí 4,242,997 duine ina gcónaí ann, ag cuimsiú go maith os cionn leath de cónaitheoirí an stáit. Tá sé freisin an chontae is mó sna Stáit Aontaithe a bhfuil príomhchathair stáit. 

Cuimsíonn an chontae an t-achar cathrach Phoenix, mar aon le codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint mar a leanas: Séadchomhartha Náisiúnta an Fhásaigh Sonora agus Foraois Náisiúnta Tonto. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Gila, La Paz, Pima, Pinal, Yavapai, Yuma

## Stair
Bunaíodh Contae Maricopa ar 14 Feabhra 1871.

[300px|deas|mion|Íomhánna, ó bharr, ó chlé go deas: [Páirc Papago le dul faoi na gréine, Baisleac Naomh Muire, Chase Tower, Spéirlíne Phoenix san oíche, Arizona Science Center, Rosson House, an t-iarnród éadrom,  Cachtas saguaro, agus na Sléibhte McDowell. ]]

[300px|deas|mion|Spéirlíne na cathrach [Phoenix, Arizona|Phoenix]]

## Lárionaid Daonra i gContae Maricopa
#### Cathracha is mó
* Phoenix (príomhbhaile agus an chathair is mó daonra agus is mó achair)
* Mesa
* Scottsdale
* Tempe

#### Cathracha eile

* Avondale
* Buckeye
* Chandler
* Glendale
* Goodyear
* Litchfield Park
* Peoria
* Surprise
* Tolleson

#### Bailte

* Carefree
* Cave Creek
* Fountain Hills
* Gila Bend
* Gilbert
* Guadalupe
* Paradise Valley
* Queen Creek
* Wickenburg
* Youngtown

#### Bailecheantair

* Aguila
* Anthem
* Arlington
* Citrus Park
* Gila Crossing
* Kaka
* Komatke
* Maricopa Colony
* Morristown
* New River
* Rio Verde
* St. Johns
* Sun City
* Sun City West
* Sun Lakes
* Theba
* Tonopah
* Wintersburg
* Wittmann

#### Pobail neamhchorpraithe

* Ahwatukee
* Chandler Heights
* Circle City
* Co-op Village
* Desert Hills
* Fort McDowell
* Higley
* Laveen
* Liberty
* Mobile
* Palo Verde
* Rainbow Valley
* Sunflower
* Tortilla Flat
* Waddell

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Tearmann Tohono O'odham
* Náisiún Yavapai Fort McDowell
* Comhphobal Indiach Gila River
* Comhphobal Indiach Salt River Pima-Maricopa
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Maricopa
Maricopa, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1871
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1871
Maricopa
Maricopa
Maricopa
Contae Mohave, Arizona

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM
Is contae in Arizona é **Contae Mohave**. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit. Is é Kingman príomhbhaile an chontae, ach is Lake Havasu City an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 205,249 duine ina gcónaí ann, agus is é 6 duine sa chiliméadar cearnach (6/km²) an dlús daonra ann. Is ionann achar an chontae agus an t-achar cathrach Lake Havasu City-Kingman, AZ, a bhfuil de réir sin cuid den achar ardchathrach Las Vegas-Henderson, NV.

Cuimsíonn an chontae codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint mar a leanas: Páirc Náisiúnta an Cainneon Mór, Ceantair Áineasa Náisiúnta Lake Mead agus cuid ar fad Séadchomhartha Náisiúnta Cainneon Mór-Parashant. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Gila, La Paz, Pima, Pinal, Yavapai, Yuma
* Contae California: San Bernardino
* Contaetha Nevada: Clark, Lincoln
* Contaetha Utah: Kane, Washington

## Stair
Bunaíodh Contae Mohave ar 9 Samhain 1864.

[300px|deas|mion|[Bealach Stáit 389 i gContae Mohave.]]

## Lárionaid Daonra i gContae Mohave
#### Cathracha
* Kingman (príomhbhaile)
* Bullhead City
* Lake Havasu City
#### Bailte
* Colorado City
#### Pobail neamhchorpraithe

*Antares
*Arizona Village
*Beaver Dam
*Cane Beds
*Centennial Park
*Chloride
*Clacks Canyon
*Crozier
*Crystal Beach
*Desert Hills
*Dolan Springs
*Fort Mohave
*Golden Shores
*Golden Valley
*Grand Canyon West
*Hackberry
*Kaibab
*Katherine
*Lazy Y U
*Littlefield
*McConnico
*Meadview
*Mesquite Creek
*Moccasin
*Mohave Valley
*Mojave Ranch Estates
*New Kingman-Butler
*Oatman
*Peach Springs
*Pine Lake
*Pinion Pines
*Scenic
*So-Hi
*Topock
*Truxton
*Valentine
*Valle Vista
*Walnut Creek
*White Hills
*Wikieup
*Willow Valley
*Yucca

#### Bailte tréigthe

* Alamo Crossing
* Aubrey Landing
* Camp Beale Springs
* Cedar
* Cerbat
* Cottonia
* Cyclopic
* Fort Mohave
* Frisco 
* Germa 
* Golconda 
* Gold Basin
* Goldflat
* Goldroad
* Grand Gulch
* Grasshopper Junction
* Greenwood City
* Hardyville
* Henning
* Lincolnia
* Liverpool Landing
* Lost Basin
* Macnab
* McCracken
* Mellen
* Mineral City
* Mineral Park
* Mockingbird
* Mohave City
* Mount Trumbull
* Old Trails
* Pearce Ferry
* Polhamus Landing 
* Powell
* Pyramid
* Sandy
* Santa Claus
* Signal
* Snowball
* Stockton
* Tuweep
* Virginia City
* Vivian
* Willow Ranch
* Wolf Hole

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Tearmann Chemehuevi
* Tearmann Fort Mojave
* Tearmann Hualapai
* Tearmann Kaibab
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Mohave
Mohave, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1864
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1864
Mohave
Mohave
Ionsaí Stócólm 2017

Ar an 7 Aibreán 2017, tharla ionsaí sceimhlitheoireachta i lár Stócólm, príomhchathair na Sualainne. Fuadaíodh leoraí agus tiomáineadh é d'aon turas isteach sna sluaite ar Drottninggatan (*Sráid na Banríona*) sular tuairteáladh isteach i siopa ilranna Åhléns é. Maraíodh cúigear, cailín aon bhliain déag d’aois ina measc, agus gortaíodh 14 duine eile go dona.

Ba é Rakhmat Akilov, iarrthóir tearmainn diúltaithe agus saoránach den Úisbéiceastáin, a rinne an t-ionsaí. Gabhadh roinnt uaireanta an chloig níos déanaí é. Thug sé dílseacht don Stát Ioslamach i bhfíseán féintaifeadta an lá roimh an ionsaí, agus dúirt údaráis na hÚisbéiceastáine go ndeachaigh sé isteach sa ghrúpa. Ciontaíodh Akilov as coireanna dúnmharaithe agus sceimhlitheoireachta, agus cuireadh pianbhreith saoil air agus, dá scaoilfí saor é, é a chur ar ionnarbadh go dtí an Úisbéiceastáin agus a dhíbirt ar feadh a shaoil ón tSualainn.

Catagóir:Stócólm
Stailc na mianadóirí sa Ríocht Aontaithe (1984–1985)

thumb|Stailc mianadóirí RA (1984–85)
Tharla **stailc** **na mianadóirí** sa Ríocht Aontaithe le linn 1984–1985.

Chaill na mianadóirí an troid in éadan Thatcher faoi dheireadh. Ar an 3 Márta 1985, vótáil na mianadóirí dul ar ais ag obair. 

Bhí an bua ag Thatcher, bua na "Mná Iarainn", mar a thugtaí uirthi.
mion
[clé|mion|[Arthur Scargill ]]

## Féach freisin

* Arthur Scargill 
* Margaret Thatcher 

## Tagairtí

Catagóir:Stailceanna
Catagóir:Stair na Ríochta Aontaithe
Suncaire

Is feiste le cupán rubair ar cos fhada, a úsáidtear chun píopaí a ghlanadh trí shúchán é **suncaire**.

## Tagairtí

Catagóir:Uirlisí láimhe
Catagóir:Pluiméireacht
Píopa (infreastruchtúr)

225px|thumb|Píopaí
:*Má tá suim agat san uirlis a úsáidtear chun tobac a chaitheamh, féach [[Píopa]].*
Is feadán miotail, plaistigh nó cré trína ritheann uisce, ola, gás, nó leachtanna eile é **píopa**.

Catagóir:Pluiméireacht
Contae Navajo, Arizona

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM
Is contae in Arizona é **Contae Navajo**. Tá sé suite i dtuaisceart an stáit. Is é Holbrook príomhbhaile an chontae, ach is Show Low an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 110,026 duine ina gcónaí ann, agus is é 4 duine sa chiliméadar cearnach (4/km²) an dlús daonra ann. Tá 17,178.7 km2 ag an Náisiún Navajo laistigh den Chontae Navajo.

Cuimsíonn an chontae codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint mar a leanas: Páirc Náisiúnta na Foraoise Clochraithe, Foraois Náisiúnta Apache-Sitgreaves agus cuid Séadchomhartha Náisiúnta Navajo ar fad. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Apache, Coconino, Gila, Graham

* agus an Chontae Utah: San Juan

## Stair
Bunaíodh Contae Navajo ar 21 Márta 1895.

[300px|deas|mion|[Bealach Stáit 389 i gContae Mohave.]]

## Lárionaid Daonra i gContae Navajo
#### Cathracha
* Holbrook (príomhbhaile)
* Show Low
* Winslow
#### Bailte
* Winslow
* Snowflake
* Taylor
#### Bailecheantair

* Chilchinbito
* Cibecue
* Clay Springs
* Dilkon
* East Fork
* First Mesa
* Fort Apache
* Greasewood
* Hard Rocks
* Heber-Overgaard
* Hondah
* Hotevilla-Bacavi
* Indian Wells
* Jeddito
* Joseph City
* Kayenta
* Keams Canyon
* Kykotsmovi Village
* Lake of the Woods
* Linden
* Low Mountain
* McNary (den chuid is mó sa chontae Apache)
* North Fork
* Oljato-Monument Valley
* Pinedale
* Pinetop Country Club
* Pinon
* Rainbow City,
* Seba Dalkai
* Second Mesa
* Seven Mile
* Shongopovi
* Shonto
* Sun Valley
* Tees Toh
* Turkey Creek
* Wagon Wheel
* White Mountain Lake
* Whitecone
* Whiteriver
* Winslow West
* Woodruff

#### Pobail neamhchorpraithe
* Oraibi
#### Tearmainn Dhúchasacha
* Náisiún Navajo
* Tearmann Fort Apache
* Tearmann Hopi
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Navajo
Navajo, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1895
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1895
Navajo
Navajo
Contae Pima, Arizona

[thumb|deas|245px|[Aonach an Chontae Pima, 2007.]]

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM
Is contae in Arizona é **Contae Pima**. Tá sé suite i lárdheisceart an stáit, agus is é 42 duine sa chiliméadar cearnach (42/km²) an dlús daonra ann. Is é Tucson príomhbhaile an chontae, agus an chathair is mó daonra sa chontae freisin. Sa bhliain 2016 bhí 1,016,206 duine ina gcónaí ann, ag cuimsiú go maith os cionn aon seachtú cónaitheoirí den stáit. 

Tá Tearmann San Xavier, Tearmann Pascua Yaqui, agus Náisiún Tohono O'odham (cuid) i gContae Pima. Cuimsíonn an chontae an t-achar cathrach Tucson, mar aon le codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint freisin mar a leanas: Séadchomhartha Náisiúnta Organ Pipe Catcus, Séadchomhartha Náisiúnta na Foraoise Ironwood agus Páirc Náisiúnta Saguaro. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Gila, La Paz, Pima, Pinal, Yavapai, Yuma
* Stáit Meicsiceach: Sonora

## Stair
Bunaíodh Contae Pima ar 9 Samhain 1864. D'eascair ainm an chontae ón treibh Meiriceánach Dhúchasach Pima.  

## Lárionaid Daonra i gContae Pima
#### Cathracha is mó
* Tucson (príomhbhaile)
* South Tucson
#### Bailte

*Marana (cuid den bhaile sa Chontae Pinal)
*Oro Valley
*Sahuarita

#### Bailecheantair

*Ajo
*Ak Chin
*Ali Chuk
*Ali Chukson
*Ali Molina
*Anegam
*Arivaca
*Arivaca Junction
*Avra Valley
*Casas Adobes
*Catalina
*Catalina Foothills
*Chiawuli Tak
*Charco
*Comobabi
*Corona de Tucson
*Cowlic
*Drexel Heights
*Elephant Head
*Flowing Wells
*Green Valley
*Gu Oidak
*Haivana Nakya
*Ko Vaya
*Littletown
*Maish Vaya
*Nelson
*Nolic
*Picture Rocks
*Pimaco Two
*Pisinemo
*Rillito
*Rincon Valley
*San Miguel
*Santa Rosa
*Sells (príomhbhaile an Náisiún Tohono O'odham)
*South Komelik
*Summerhaven
*Summit
*Tanque Verde
*Three Points
*Topawa
*Tucson Estates
*Vail
*Valencia West
*Ventana
*Wahak Hotrontk
*Why
*Willow Canyon

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Náisiún Tohono O'odham (cuid)
* Tearmann Pascua Yaqui
* Tearmann San Xavier
### Comhphobail eile
*Drexel-Alvernon
*East Sahuarita
*Kentucky Camp
*Lukeville
*Redington
*Sasabe
*Tortolita
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Pima
Pima, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1864
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1864
Pima
Pima
Pima
Pima
Craobh Iomána Cúltaca Fé-25 na Mumhan 2017

Ba í **[[Craobh Iomána Cúltaca Fé-25 na Mumhan]] 2017** an chéad eagrán den Craobh Iomána Cúltaca Fé-25 na Mumhan ó bunaíodh an comórtas in 2017. Thosaigh an chraobh ar an 4 Meitheamh 2017 agus chríochnaigh sí ar an 18 Meitheamh 2017.

## Foirne

## Torthaí

;Leathcheannais

;Ceannais

Catagóir:Craobh Iomána Cúltaca Fé-25 na Mumhan
Catagóir:Iománaíocht i 2017
Contae Yuma, Arizona

thumb|deas|100px|Bratach

[237x237px|deas|Suíomh sa stát [Arizona]]
237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM

Is contae in Arizona é **Contae Yuma**. Tá sé suite in iardheisceart an stáit. Is é Yuma príomhbhaile an chontae, agus is an chathair is mó daonra freisin. Sa bhliain 2016 bhí 205,631 duine ina gcónaí ann, agus is é 14 duine sa chiliméadar cearnach (14/km²) an dlús daonra ann. Is ionann achar an chontae agus an t-achar cathrach Yuma.

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: La Paz, Maricopa, Pima
* Contaetha California: Imperial, Riverside, San Bernardino
* agus Stáit Meicsiceach: Baja California, Sonora

## Stair
Bunaíodh Contae Yuma ar 9 Samhain 1864.

## Lárionaid Daonra i gContae Yuma
#### Cathracha
* San Luis
* Somerton
* Yuma (príomhbhaile)
#### Bailte
* Wellton
#### Bailecheantair

* Avenue B and C
* Aztec
* Buckshot
* Dateland
* Donovan Estates
* Drysdale
* El Prado Estates
* Fortuna Foothills
* Gadsden
* Martinez Lake
* Orange Grove Mobile Home Manor
* Padre Ranchitos
* Rancho Mesa Verde
* Tacna
* Wall Lane
* Wellton Hills

#### Pobail neamhchorpraithe
* Mohawk
* Roll
#### Bailte tréigthe

* Arizona City
* Castle Dome 
* Castle Dome Landing 
* Colorado City
* Dome
* Filibusters Camp
* Fortuna 
* Gila City 
* Hyder 
* Kofa 
* La Laguna
* Mission Camp
* Owl
* Pedrick's
* Polaris

#### Tearmainn Dhúchasacha
* Tearmann Fort Yuma
* Tearmann San Carlos Apache
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Yuma
Catagóir:Achar cathrach Yuma
Yuma, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1864
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1864
Yuma
Yuma
Yuma
Yuma
Liosta Cathracha in Alabama

## Cathracha in Alabama
### Cathracha is mó daonra

* Alabaster
* Auburn
* Birmingham
* Decatur
* Dothan
* Florence
* Gadsden
*  Hoover
* Huntsville
* Madison
* Montgomery
* Mobile
* Phenix City
* Prattville
* Tuscaloosa
* Vestavia Hills

### Cathracha eile

### Bailte

Catagóir:Cathracha in Alabama
Catagóir:Lárionaid daonra in Alabama
Alabama
Liosta Cathracha in Arizona

## Cathracha in Arizona
### Cathracha is mó daonra

* Chandler
* Flagstaff
* Gilbert
* Glendale
* Kingman
* Lake Havasu City
* Mesa
* Peoria
* **[[Phoenix, Arizona|Phoenix]]** (príomhbhaile agus cathair is mó)
* Prescott
* Scottsdale
* Sierra Vista
* Tempe
* **[[Tucson, Arizona|Tucson]]**
* Yuma

### Cathracha eile

### Bailte

Catagóir:Cathracha in Arizona
Catagóir:Lárionaid daonra in Arizona
Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
Catagóir:Arizona
Contae Santa Cruz, Arizona

Is contae in Arizona é **Contae Santa Cruz**. Tá sé suite i ndeisceart an stáit, agus is é 15 duine sa chiliméadar cearnach (15/km²) an dlús daonra ann. Is é Nogales príomhbhaile an chontae, agus an chathair is mó daonra sa chontae freisin. Sa bhliain 2016 bhí 45,985 duine ina gcónaí ann. 

Cuimsíonn an chontae an t-achar cathrach Nogales, a bhfuil sé laistigh den achair cathrach mór Tucson.

Tá Páirc Náisiúnta Stairiúil Tumacácori i gContae Santa Cruz. Cuimsíonn an chontae codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint freisin mar a leanas: Limistéar Caomhantais Náisiúnta Las Cienegas agus Foraois Náisiúnta Coronado. 

Tá sé ag críochantacht le: 

* Na contaetha Arizona: Cochise, Pima
* Stáit Meicsiceach: Sonora

## Stair
Bunaíodh Contae Santa Cruz ar 15 Márta 1899. D'eascair ainm an chontae ón ainm an abhann Santa Cruz, a thugtar Santa Cruz (Spáinnis: *an Chros Naofa*) uirthi as an tAthair Eusebio Kino.

## Lárionaid Daonra i gContae Santa Cruz
#### Cathracha is mó
* Nogales (príomhbhaile)
#### Bailte
*Patagonia
#### Bailecheantair

*Amado
*Beyerville
*Elgin
*Kino Springs
*Rio Rico
*Sonoita
*Tubac
*Tumacacori-Carmen

#### Comhphobail neamhchorpraithe

* Rio Rico Northeast
* Rio Rico Northwest
* Rio Rico Southeast
* Rio Rico Southwest
* Ruby

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh Idirlín oifigiúil

Catagóir:Arizona
Catagóir:Tíreolaíocht Arizona
*
Santa Cruz
Santa Cruz, Contae
Catagóir:Contaetha Arizona bunaithe sa bhliain 1899
Catagóir:Áiteanna bunaithe sa bhliain 1899
Santa Cruz
Santa Cruz
Catagóir:Contaetha atá lonnaithe sa ghaineamhlach
Contae Santa Cruz