open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
¡Y tenía corazón! (Anatomía del corazón)

|thumb|400px 

Péintéireacht le toisí 177 x 291 ceintiméadar déanta ag Enrique Simonet is ea ****** (Gaeilge:*Agus bhí croí aici!*), ar a dtugtar freisin ****** nó  ****** (Gaeilge:*Anatamaíocht an chroí* nó *An uatóipse*).

Péinteáladh é sa bhliain 1890, le linn do Simonet fanacht sa Róimh, agus é ag saothrú a chuid staidéir i scoil chónaithe idir 1888 agus 1892, san Academia Española de Bellas Artes de Roma. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé san Museo de Arte Moderno (nach bhfuil ann anois, mar gur cónascadh é leis an Museo del Prado). Bhronn an Museo del Prado an pictiúr ar an Museo de Bellas Artes de Málaga (an Museo de Málaga mar atá anois ann), ar an 13 Feabhra, 1931, agus d'fhan sé ann ó shin.

## Cur síos
Léirítear sa phictúir seo tá cróinéir i mbun oibre ar bhean a luíonn ar bhord, agus is bean sráide mar dhea í. D'fhéadfaí teacht ar an bhfíoras seo mar gur striapacha iad an chuid is mó de na corpáin a fuarthas san Tibir agus bhí comhcheangal ag baint le gruaig rua agus gairm bheatha na striapach. 

## Tagairtí
Coral Springs, Florida

Cathair i ndeisceart Florida is ea **Coral Springs**. Sa bhliain 2010 fuarthas 121,096 duine ina gcónaí in Coral Springs.

## Tagairtí

Catagóir:Florida
Catagóir:Cathracha in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Visalia, California

Cathair i lár California is ea **Visalia**. Sa bhliain 2010 fuarthas 124,442 duine ina gcónaí in Visalia.

Catagóir:California
Catagóir:Cathracha in California
Catagóir:Lárionaid daonra in California
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Sterling Heights, Michigan

Cathair i ndeisceart Michigan is ea **Sterling Heights**. Sa bhliain 2010 fuarthas 129,699 duine ina gcónaí in Sterling Heights.

Catagóir:Michigan
Catagóir:Cathracha in Michigan
Catagóir:Lárionaid daonra in Michigan
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Lafayette, Louisiana

Cathair i ndeisceart Louisiana is ea **Lafayette**. Sa bhliain 2010 fuarthas 120,623 duine ina gcónaí in Lafayette.

Catagóir:Louisiana
Catagóir:Cathracha in Louisiana
Catagóir:Lárionaid daonra in Louisiana
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Athens, Georgia

Cathair in oirthear Georgia is ea **Athens**. Sa bhliain 2010 fuarthas 115,452 duine ina gcónaí in Athens.

Catagóir:Cathracha in Georgia
Catagóir:Príomhbhailte na gContaetha sna Stáit Aontaithe
Cedar Rapids, Iowa

Cathair in oirthear-lár Iowa is ea **Cedar Rapids**. Sa bhliain 2010 fuarthas 126,326 duine ina gcónaí in Cedar Rapids.

Catagóir:Iowa
Catagóir:Cathracha in Iowa
Catagóir:Lárionaid daonra in Iowa
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Columbia, Missouri

Cathair i lár Missouri is ea **Columbia**. Sa bhliain 2010 fuarthas 108,500 duine ina gcónaí in Columbia.

Catagóir:Missouri
Catagóir:Cathracha in Missouri
Catagóir:Lárionaid daonra in Missouri
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Wilmington, Carolina Thuaidh

Cathair i ndeisceart Carolina Thuaidh is ea **Wilmington**. Sa bhliain 2010 fuarthas 117,525 duine ina gcónaí in Wilmington.

Catagóir:Cathracha a bhfuil calafoirt
Catagóir:Cathracha in Carolina Thuaidh
Catagóir:Contae New Hanover, Carolina Thuaidh
Catagóir:Príomhbhailte na gContaetha sna Stáit Aontaithe
Provo, Utah

Cathair i iarthar-lár Utah is ea **Provo**. Sa bhliain 2010 fuarthas 115,264 duine ina gcónaí in Provo.

Catagóir:Utah
Catagóir:Cathracha in Utah
Catagóir:Lárionaid daonra in Utah
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Richardson, Texas

Cathair in oirthear Texas is ea **Richardson**. Sa bhliain 2010 fuarthas 99,223 duine ina gcónaí in Richardson.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Fairfield, California

Cathair i iarthar-lár California is ea **Fairfield**. Sa bhliain 2010 fuarthas 105,321 duine ina gcónaí in Fairfield agus bhí sé tuartha in 2019 go bhfuil 117,133 duine ina gcónaí ann.

## Daoine cáiliúla

Michelle Paisley Reed

Catagóir:California
Catagóir:Cathracha in California
Catagóir:Lárionaid daonra in California
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Clearwater, Florida

Cathair in iarthar-lár Florida is ea **Clearwater**. Sa bhliain 2010 fuarthas 107,685 duine ina gcónaí in Clearwater.

Catagóir:Florida
Catagóir:Cathracha in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Evansville, Indiana

Cathair i ndeisceart Indiana is ea **Evansville**. Sa bhliain 2010 bhí 117,429 duine ina gcónaí in Evansville.

Catagóir:Indiana
Catagóir:Cathracha in Indiana
Catagóir:Lárionaid daonra in Indiana
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Arvada, Colorado

Cathair i lár Colorado is ea **Arvada**. Sa bhliain 2010 fuarthas 106,433 duine ina gcónaí in Arvada.

Catagóir:Colorado
Catagóir:Cathracha in Colorado
Catagóir:Lárionaid daonra in Colorado
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
West Covina, California

mion|clé|250px|West Covina
Cathair i ndeisceart California is ea **West Covina**. Sa bhliain 2010 fuarthas 109,960 duine ina gcónaí in West Covina.

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:California
Catagóir:Cathracha in California
Catagóir:Lárionaid daonra in California
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
High Point, Carolina Thuaidh

Cathair i dtusiceart Carolina Thuaidh is ea **High Point**. Sa bhliain 2010 fuarthas 104,371 duine ina gcónaí in High Point.

Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1859
Catagóir:Cathracha in Carolina Thuaidh
Catagóir:Contae Davidson, Carolina Thuaidh
Catagóir:Contae Forsyth, Carolina Thuaidh
Catagóir:Contae Guilford, Carolina Thuaidh
Catagóir:Contae Randolph, Carolina Thuaidh
Gresham, Oregon

Cathair i dtuaisceart Oregon is ea **Gresham**. Sa bhliain 2010 fuarthas 105,594 duine ina gcónaí in Gresham.

Catagóir:Oregon
Catagóir:Cathracha in Oregon
Catagóir:Lárionaid daonra in Oregon
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Charleston Thuaidh, Carolina Theas

Cathair i iarthar-lár Carolina Theas is ea **Charleston Thuaidh**. Sa bhliain 2010 fuarthas 115,942 duine ina gcónaí in Charleston Thuaidh.

Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1972
Catagóir:Cathracha in Carolina Theas
Catagóir:Contae Berkeley, Carolina Theas
Catagóir:Contae Charleston, Carolina Theas
Catagóir:Contae Dorchester, Carolina Theas
Sandy Springs, Georgia

Cathair i lár Georgia is ea **Sandy Springs**. Sa bhliain 2010 fuarthas 93,853 duine ina gcónaí in Sandy Springs.

Catagóir:Achar cathrach Atlanta
Catagóir:Bunaithe sna 1840í
Catagóir:Cathracha in Georgia
Catagóir:Contae Fulton, Georgia
Lewisville, Texas

Cathair in oirthear Texas is ea **Lewisville**. Sa bhliain 2010 fuarthas 95,290 duine ina gcónaí in Lewisville.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Davie, Florida

Cathair i ndeisceart Florida is ea **Davie**. Sa bhliain 2010 fuarthas 91,992 duine ina gcónaí in Davie.

Catagóir:Florida
Catagóir:Cathracha in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Lakewood Township, New Jersey

Bailecheantar in oirthear New Jersey is ea **Lakewood Township**. Sa bhliain 2010 fuarthas 92,843 duine ina gcónaí in Lakewood Township.

Catagóir:Lárionaid daonra in New Jersey
Davenport, Iowa

Cathair in oirthear Iowa is ea **Davenport**. Sa bhliain 2010 fuarthas 99,685 duine ina gcónaí in Davenport.

Catagóir:Iowa
Catagóir:Cathracha in Iowa
Catagóir:Lárionaid daonra in Iowa
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Clinton Township, Contae Macomb, Michigan

Bailecheantar in oirdheisceart Michigan is ea **Clinton Township**. Sa bhliain 2010 fuarthas 96,796 duine ina gcónaí in Clinton Township.

Catagóir:Michigan
Catagóir:Cathracha in Michigan
Catagóir:Lárionaid daonra in Michigan
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Las Cruces, Nua-Mheicsiceo

Cathair i ndeisceart Nua-Mheicsiceo is ea **Las Cruces**. Sa bhliain 2010 fuarthas 97,618 duine ina gcónaí in Las Cruces.

Catagóir:Nua-Mheicsiceo
Catagóir:Cathracha in Nua-Mheicsiceo
Catagóir:Lárionaid daonra in Nua-Mheicsiceo
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Sparks, Nevada

Cathair in iarthar Nevada is ea **Sparks**. Sa bhliain 2010 fuarthas 90,264 duine ina gcónaí in Sparks.

Catagóir:Nevada
Catagóir:Cathracha in Nevada
Catagóir:Lárionaid daonra in Nevada
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Goodyear, Arizona

Cathair i lár Arizona is ea **Goodyear**. Sa bhliain 2010 fuarthas 65,275 duine ina gcónaí in Goodyear.

Catagóir:Arizona
Catagóir:Cathracha in Arizona
Catagóir:Lárionaid daonra in Arizona
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Fort Smith, Arkansas

Baile in iarthar Arkansas is ea **Fort Smith**. Sa bhliain 2010 bhí 86,209 duine ina gcónaí in Fort Smith.

Catagóir:Arkansas
Catagóir:Cathracha in Arkansas
Catagóir:Lárionaid daonra in Arkansas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Allen, Texas

Cathair in oirthear Texas is ea **Allen**. Sa bhliain 2010 fuarthas 84,246 duine ina gcónaí in Allen.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Ma-ka-tai-me-she-kia-kiak

Bhí **Ma-ka-tai-me-kia-kiak**, (1767 - 3 Deireadh Fómhair, 1838) (*Seabhac dubh*, sa Bhéarla) ina bhuíoncheannaire agus laoch de chuid na  threibhe Sácach, dream eitneach Meiriceánaigh Dhúchasacha i Lár-Iarthair na Stáit Aontaithe, mar atá anois ann. Cé go bhfuair sé beart cógais tábhachtach  stairiúil óna athair, ní raibh sé ina phríomhthaoiseach oidhreachta. Choinnigh Ma-ka-tai-me-kia-kiak a stádas mar phríomhthaoiseach nó chaptaen cogaidh mar gheall ar ag a chuid gníomhartha: ag bheith i gceannas ar pháirtithe cogaidh mar fhear óg, agus ina bhuíon de laochra Seabhacha i rith Choghadh an tSeabhaic Dhuibh sa bhliain 1832

## Coghadh an tSeabhaic Dhuibh
clé|mion|Teilgean plástair de Mha-ka-tai-me-kia-kiak, circa. 1830, agBlack Hawk State Historic Site

## Turas an Oirthir
mion|clé|Calumet (nó "píopa síochána ") a d'úsáid Ma-ka-tai-me-kia-kiak, ar taispeáint ag  Black Hawk State Historic Site.

## Measúnú mar cheannaire na Sácach
mion|clé|Dealbh de Ma-ka-tai-me-kia-kiak ag Black Hawk State Historic Site
[clé|mion|Portráid de Ma-ka-tai-me-kia-kiak, ó [Leabharlann na Comhdhála, SAM]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Black Hawk lena mhac Guairneáil Thunder (1833), ag John Wesley Jarvis, Gilcrease Músaem
* "Black Hawk Stáit Stairiúil An Láithreáin", Illinois Stair
* "Black Hawk A Thabhairt Suas Urlabhra", Roinn Stáit
* "Black Hawk (Ma-ka-tai-dom-sí-kia-kiak)", in John E. Hallwas, ed. *Illinois Litríocht: An Naoú Haois déag*, Macomb, IL: Illinois Oidhreachta Press, 1986

Catagóir:Daoine a rugadh i 1767
Catagóir:Básanna i 1838
Contae Alpine, California

Is contae i California é **Alpine**.  Is é Markleeville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 1,175 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

A
*
Contae Butte, California

Is contae i California é **Butte**.  Is é Oroville príomhbhaile an chontae agus is é Chico an chathair is mó daonra. Bhí 220,000 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

B
*
Contae Calaveras, California

Is contae i California é **Calaveras**.  Is é San Andreas príomhbhaile an chontae agus is é Rancho Calaveras an chathair is mó daonra. Bhí 40,349 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

C
*
Contae El Dorado, California

Is contae i California é **El Dorado**.  Is é Placerville príomhbhaile an chontae agus is é South Lake Tahoe an chathair is mó daonra. Bhí 181,058 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

E
*
Contae Inyo, California

Is contae i California é **Inyo**.  Is é Independence príomhbhaile an chontae agus is é Bishop an chathair is mó daonra. Bhí 18,546 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

I
*
Contae Lake, California

Is contae i California é **Lake**.  Is é Lakeport príomhbhaile an chontae. Bhí 64,665 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

LL
*
Comórtas Peile na Gaeltachta 2018

Ba é **Comórtas Peile na Gaeltachta 2018** an 49ú heagrán de Chomórtas Peile na Gaeltachta ó bunaíodh an comórtas in 1969. Bhí sé ar siúl sna Dúnaibh.

## Craobh na bhFear - Sinsear

----

----

----

## Craobh na mBan - Sinsear

----

## Peil na bhFear - Sóisear

----

----

----

## Peil na mBan - Idirmheánach

## Peil na mBan - Sóisear

----

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Peile na Gaeltachta
Contae Merced, California

Is contae i California é **Merced**.  Is é Merced príomhbhaile an chontae. Bhí 255,793 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

M
*
Contae Glenn, California

Is contae i California é **Glenn**.  Is é Willows príomhbhaile an chontae agus is é Contae Fresno, California an chathair is mó daonra. Bhí 28,122 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

G
*
Contae Humboldt, California

Is contae i California é **Humboldt**.  Is é Eureka príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 132,646 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

H
*
Contae Mono, California

Is contae i California é **Mono**.  Is é Bridgeport príomhbhaile an chontae agus is é Mammoth Lakes an chathair is mó daonra. Bhí 14,202 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

M
*
Contae Napa, California

Is contae i California é **Napa**.  Is é Napa príomhbhaile an chontae. Bhí 136,484 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

N
*
Contae Nevada, California

Is contae i California é **Nevada**.  Is é Nevada City príomhbhaile an chontae agus is é Truckee an chathair is mó daonra. Bhí 98,764 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

N
*
Contae Orange, California

Is contae i California é **Orange**.  Is é Santa Ana príomhbhaile an chontae agus is é Anaheim an chathair is mó daonra. Bhí 3,010,232 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

O
*
Contae Placer, California

Is contae i California é **Placer**.  Is é Auburn príomhbhaile an chontae agus is é Roseville an chathair is mó daonra. Bhí 348,432 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

P
*
Contae Plumas, California

Is contae i California é **Plumas**.  Is é Quincy príomhbhaile an chontae. Bhí 20,007 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

P
*
Contae San Joaquin, California

Is contae i gCalifornia é **San Joaquin**.  Is é Stockton príomhbhaile an chontae agus cathair is mó daonra. Bhí 704,379 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

S
*
Contae San Mateo, California

Is contae i California é **San Mateo**.  Is é Redwood City príomhbhaile an chontae agus is é Daly City an chathair is mó daonra. Bhí 718,451 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

S
*
Contae San Benito, California

Is contae i California é **San Benito**.  Is é Hollister príomhbhaile an chontae. Bhí 55,269 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

S
*
Contae Santa Barbara, California

Is contae i California é **Santa Barbara**.  Is é Santa Barbara príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 423,895 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

S
*
Contae Trinity, California

Is contae i California é **Trinity**.  Is é Weaverville príomhbhaile an chontae. Bhí 13,786 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

T
*
Contae Ventura, California

Is contae i California é **Ventura**.  Is é Ventura príomhbhaile an chontae agus is é Oxnard an chathair is mó daonra. Bhí 823,318 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

V
*
Contae Yolo, California

Is contae i California é **Yolo**.  Is é Woodland príomhbhaile an chontae agus is é Davis an chathair is mó daonra. Bhí 200,849 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

Y
*
Contae Yuba, California

Is contae i California é **Yuba**.  Is é Marysville príomhbhaile an chontae. Bhí 72,155 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

Y
*
Contae Churchill, Nevada

Is contae Meiriceánach é **Contae Churchill** atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2016, bhí daonra 24,198 duine ann. Is é Fallon a phríomhbhaile contae.

Churchill
*
Contae Clark, Nevada

Is contae Meiriceánach é **Contae Clark** atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2010, bhí daonra 2,204,079 duine ann. Is é Las Vegas a phríomhbhaile contae.

Clark
*
Contae Humboldt, Nevada

Is contae Meiriceánach é **Contae Humboldt** atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2015, bhí daonra 17,019 duine ann. Is é Winnemucca a phríomhbhaile contae.

Humboldt
*
Contae Washoe, Nevada

Is contae Meiriceánach é **Contae Washoe** atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2017, bhí daonra 460,587 duine ann. Is é Reno a phríomhbhaile contae.

Washoe
*
Contae King, Washington

Is contae Meiriceánach é **Contae King** atá suite i stát Washington. Sa bhliain 2017, bhí daonra 2,188,649 duine ann. Is é Seattle a phríomhbhaile contae.

King
*
Contae Broward, Florida

Is contae Meiriceánach é **Contae Broward** atá suite i stát Florida. Sa bhliain 2017, bhí daonra 1,935,878 duine ann. Is é Fort Lauderdale a phríomhbhaile contae.

Broward
*
Contae Wayne, Michigan

Is contae Meiriceánach é **Contae Wayne** atá suite i stát Michigan. Sa bhliain 2016, bhí daonra 1,749,366 duine ann. Is é Detroit a phríomhbhaile contae.

Wayne
*
Contae Abbeville, Carolina Theas

Is contae Meiriceánach é **Contae Abbeville** atá suite i stát Carolina Theas. Sa bhliain 2016, bhí daonra 24,872 duine ann. Is é Abbeville a phríomhbhaile contae.

*
Contae St. Louis, Missouri

Is contae Meiriceánach é **Contae St. Louis** atá suite i stát Missouri. Sa bhliain 2016, bhí daonra 998,581 duine ann. Is é Clayton a phríomhbhaile contae.

St. Louis
*
Contae Charleston, Carolina Theas

Is contae Meiriceánach é **Contae Charleston** atá suite in oirthear stát Carolina Theas. Tá an contae suite feadh an chósta Atlantaigh. Sa bhliain 2015, bhí daonra 389,262 duine ann. Dúirt 10.2% den daonra sa bhliain 2010 gur de shliocht Éireannach iad. Is é Charleston a phríomhbhaile contae.
mion|Oileán Caper

*
Contae Newberry, Carolina Theas

Is contae Meiriceánach é **Contae St. Louis** atá suite i stát Carolina Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 37,508 duine ann. Is é Newberry a phríomhbhaile contae.

 
*
Pierre Mauroy

Ba é Polaiteoir Sóisialach **Pierre Mauroy**  (5 Iúil 1928 - 7 Meitheamh 2013) Phríomh-Aire na Fraince ón mbliain 21 Bealtaine 1981 go dtí 17 Iúil 1984.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 2013
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Polaiteoirí na Fraince
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Saotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley

mion|Radharc ar Choláiste na Ceimice agus ar Shaotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley ar champas Ollscoil California, Berkeley
Saotharlann náisiúnta de chuid Roinn Fuinnimh na Stát Aontaithe is ea **Saotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley** (Béarla:  Lawrence Berkeley National Laboratory nó LBNL). Saotharlann Radaíochta Berkeley an t-ainm a bhí uirthi i dtús báire, agus tugtar **Berkeley Lab** nó **LBL** uirthi go minic. Leasainm atá uirthi le fada an lá ná an "Radlab". Tá an tsaotharlann suite in Berkeley, California. Déantar taighde inti atá faoi iontaoibh ach ní rúnda amach is amach. Ollscoil California a ritheann í. Is í an tsaotharlann náisiúnta is sine ag Roinn an Fhuinnimh.

## Stair
Ernest Orlando Lawrence, a raibh baint aige le Roinn na Fisice in Ollscoil California, Berkeley, a bhunaigh an tsaotharlann ar 26 Lúnasa 1931 mar áit le taighde a dhéanamh ar an bhfisic ag baint úsáide as a ghléas nua, an cioglatrón, sórt luasaire cáithníní. Bronnadh Duais Nobel na Fisice ar Lawrence sa bhliain 1939 as an cioglatrón a fhionnachtain.

Bhraith Lawrence ar dheontóirí príobháideacha sna 1930idí. De réir a chéile, d'fhás na cioglatróin go rabhdar rómhór don suíomh i lár an champais agus d'aistrigh siad iad go háit ar bharr an chnoic os comhair an champais sa bhliain 1940. Beirt eolaithe óga a bhí páirteach sa tionscadal sa tréimhse seo ná J. Robert Oppenheimer, a bhunaigh Saotharlann Los Alamos ní ba dhéanaí agus Robert Wilson, a bhunaigh Fermilab. Rinne Leslie Groves cuairt ar an Saotharlann Radaíochta i mBerkeley sa bhliain 1942 agus chuir sé aithne ar Oppenheimer den chéad uair ar an gcuairt sin. Cuireadh Oppenheimer i gceannas ar fhorbairt rúnda an bhuama adamhaigh agus ba chuid den iarracht úd é bunú Los Alamos. 

I measc éachtaí na saotharlainne ón Dara Cogadh Domhanda i leith, áirítear breithniú an fhrithphrótóin, fionnachtain roinnt dúilí trasúranacha agus fionnachtain luasadh an uilebhith. Ó cuireadh an tsaotharlann ar siúl, bronnadh Duais Nobel ar dháréag a raibh baint acu le Saotharlann Berkeley, mar atá, Ernest Orlando Lawrence, Glenn Theodore Seaborg, Edwin McMillan, Owen Chamberlain, Emilio Segrè, Donald A. Glaser, Melvin Calvin, Luis W. Alvarez, Yuan T. Lee, Steven Chu, George F. Smoot agus Saul Perlmutter.
[mion|Baill d'fhoireann Shaotharlann na Radaíochta bailithe timpeall na cuinge maighnéadaí de [Cioglatrón|chioglatrón 60-orlach, 1938]]

Inniu, tá isteach is amach le 4,000 duine fostaithe ag LBNL, 800 mac léinn na hollscoile san áireamh.

## Naisc sheachtracha
*Suíomh an LBNL. Dáta rochtana: 7 Meitheamh 2018

## Tagairtí

Catagóir:Saotharlanna sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Contae Alameda, California
Contae Alexander, Carolina Thuaidh

Is contae Meiriceánach é **Contae Alexander** atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 37,198 duine ann. Is é Taylorsville a phríomhbhaile contae.

*
Contae Henderson, Carolina Thuaidh

mion|200px|Suíomh Contae Henderson
Is contae Meiriceánach é **Contae Henderson** atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2013, bhí daonra 109,540 duine ann. Is é Hendersonville príomhbhaile an chontae. Tá an contae suite sna Sléibhte Blue Ridge in iardheisceart an stáit ar an teorainn le Carolina Theas.

Le linn Chogadh Cathartha na Stát Aontaithe, rinne 1,296 fear as an gcontae seirbhís in Arm na Cónaidhme agus 130 in Arm an Aontais. Tháinig fás mór ar dhaonra an chontae ag tosnú sna 1960idí: Bhí 36,163 duine ina gcónaí ann sa bhliain 1960.

*
Peter Stringfellow

Ba fhear gnó Sasanach é **Peter James Stringfellow **, a rugadh ar an 17 Deireadh Fómhair 1940 agus a fuair bás ar an 7 Meitheamh 2018.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Básanna de bharr ailse
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht gnó Shasana
Catagóir:Mairnéalaigh
Catagóir:Yorkshire Theas
Pápa Honorius III

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Honorius III**. 

Catagóir:Básanna i 1227
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Pápa Gréagóir IX

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Gréagóir IX**. 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Proinsiasaigh
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Pápa Celestine IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Celestine IV**. 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Urban IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Urban IV**. 

Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Cléimeans IV

Ba é **Cléimeans IV** Pápa ar an Eaglais Chaitliceach. 

Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Innocentius V

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Innocentius V**. 

## Tagairtí

Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Doiminicigh
Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach
Catagóir:Pápaí
Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Pápa Aidrian V

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Aidrian V** (*Hadrianus V* i Laidin). 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine as Genova
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Eoin XXI

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Eoin XXI** (*Ioannes XXI* i Laidin). Ní raibh Pápa darbh ainm Eoin XX riamh ann. Ach ceapadh go raibh ag an am sin. Mar sin, thug Pedro Julião "Eoin XXI" air féin mar ainm pápach, seachas Eoin XX. 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1277
Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Básanna tionóisceacha
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Daoine Portaingéalacha
Catagóir:Pápaí
Catagóir:Scríbhneoirí
Pápa Nioclás III

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Nioclás III**. 

Catagóir:Básanna i 1280
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Pápa Innocentius IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Innocentius IV**. 

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Básanna i 1254
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine as Genova
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Alastar IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Alastar IV**. 

## Tagairtí

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Pápa Máirtín IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Máirtín IV**. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1220
Catagóir:Básanna i 1285
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Honorius IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Honorius IV**. 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Pápa Nioclás IV

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Nioclás IV**. 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Proinsiasaigh
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Celestine V

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Celestine V**. 

Catagóir:Básanna i 1294
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Díthreabhaigh
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Pápaí Beinidicteach
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Bonifatius VIII

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Bonifatius VIII** (*Boniface* i mBéarla agus i bhFraincis, *Bonifacio* in Iodáilis) 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1303
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Taidhleoirí
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Contae Hyde, Carolina Thuaidh

Is contae Meiriceánach é **Contae Hyde** atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,810 duine ann. Is é Swan Quarter a phríomhbhaile contae.

*
Anthony Bourdain

Ba *chef* mór le rá, údar agus pearsa theilifíse Meiriceánach é **Anthony Michael Bourdain** (a rugadh ar 25 Meitheamh 1956 agus a fuair bás ar 8 Meitheamh 2018). bhain cáil mhór amach mar thoradh ar an gcur chuige ar leith a bhí aige, cur chuige a mhúscail dáimh leis i measc lucht féachana na gcláracha teilifíse a bhí aige agus i measc lucht léite a chuid leabhar.
clé|mion|2007
clé|mion|2014

## Saol
Rugadh Bourdain i gCathair Nua-Eabhrac, agus d'fhás sé aníos in Leonia, New Jersey. Eagarthóir de chuid an New York Times ab ea a mháthair, agus d'oibrigh a athair d'fhoilsitheoir cheoil. Ba de chúlra Francach Caitliceach é a athair agus de chúlra Giúdach í a mháthair. Rinne Anthony staidéar tríú leibhéil i gColáiste Vassar agus in Culinary Institute of America, an dá áit seo suite i ngleann an Hudson i stát Nua-Eabhrac. 

I measc na ngnéithe sin a bhain cáil amach dó i rith a shaoil, d'fhoilsigh sé an saothar *Kitchen Confidential*  agus trí bliana agus dhá scór d’aois aige, an obair iomráiteach a rinne sé mar láithreoir le CNN, an andúil a bhí aige  agus an caidreamh a bhí aige le hAsia Argento ó 2016 ar aghaidh.

Bhí de bhua aige a bheith ábalta léargas a bhí éagsúil lena raibh ar fáil go dtí sin a thabhairt ar an mbia. Ceannródaí ab ea é ó thaobh an tionchair a d’imir sé ar an tuiscint agus an meas atá againn ar an mbia sa lá atá inniu ann.

Ba andúileach é Bourdain agus chuir sé lámh ina bhás féin sa Fhrainc ar an 8 Meitheamh 2018.

### In Éirinn
Tháinig Bourdain go hÉirinn faoi dhó. Bhí sé in Éirinn mar chuid den chlár *No Reservations*, agus arís ina dhiaidh sin mar chuid den chlár *The Layover*. Tharraing sé aird ar chadal Bhaile Átha Cliath agus cuairt aige ar *The Gravediggers* i mBaile Átha Cliath, áit ar ith sé babhla de. Shínigh sé leabhar na gcuairteoirí in *The Gravediggers* mar seo a leanas: “Your pig’s feet are sublime, your coddle is amazing! Heaven looks just like this!”.

## Saothar

* An tsraith teilifíse *Parts Unknown* 
* An leabhar  *Kitchen Confidential: Adventures in the Culinary Underbelly*.

## Féach freisin

* *[[:en:Roadrunner:_A_Film_About_Anthony_Bourdain|Roadrunner: A Film About Anthony Bourdain]]*. Scannán faisnéise a chuimsíonn léargas ar shaol agus ar shaothar Anthony Bourdain. Rinneadh cáineadh ar an domhainbhrionnú a deineadh ar ghuth Bourdain in áiteanna éagsúla sa scannán.

## Tagairtí

Catagóir:Cócairí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Láithreoirí teilifíse
Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin
Sipéir Beilgeach Laekenois

thumb|240px|Sipéir Beilgeach Laekenois
Madra as an Bheilg é **sipéir Beilgeach Laekenois**.

Catagóir:Mamaigh
Catagóir:Póir mhadraí
An leathsféar theas

Is leath an domhan atá theas faoin Meánchiorcal é **an leathsféar theas**.

De bhrí go bhfuil ais an Domhain claonta i dtaca lena fhithis thart ar an nGrian, ní hionann an oiread griansolais a thiteann ar an dá leathsféar an t-am ar fad i rith na bliana. Cuireann sé seo leis na hathruithe aeráide is bun leis na séasúir éagsúla sna leathsféir, samhradh sa leathsféar theas nuair atá sé ina gheimhreadh sa leathsféar thuaidh, agus a mhalairt.

## Féach freisin
* Córas comhordanáide geografaí
* Domhanleithead
* Meánchiorcal

## Tagairtí

Catagóir:Leathsféir an domhain
Catagóir:Geodasaíocht
Cangarú crainn Bennet

Is ainmhí é an **cangarú crainn Bennet**. Mamach atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Catagóir:Cangarúnna
Pápa Beinidict XI

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Beinidict XI**. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1240
Catagóir:Básanna i 1303
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Doiminicigh
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Taidhleoirí
Pápa Cléimeans V

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Cléimeans V**. 

## Tagairtí

Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí
Tréanghaotha Aniar

deas|250px|thumb|Tréanghaotha Aniar
Is gaotha láidir aniar suite sa leathsféar theas iad **Tréanghaotha Aniar**.

## Tagairtí

Catagóir:Gaoth
Pápa Cléimeans VI

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Cléimeans VI**. 

Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Beinidicteach
Pápa Innocentius VI

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Innocentius VI**. 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Billy Kenneally

Polaiteoir Éireannach ab ea **Billy Kenneally**  (12 Deireadh Fómhair 1925 − 26 Lúnasa 2009). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Kenneally, Billy
Kenneally, Billy
Kenneally, Billy
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Mark Killilea, Óg

Polaiteoir Éireannach ab ea **Mark Killilea, Óg** (5 Meán Fómhair 1939 – 31 Nollaig 2018). Rugadh é i dTuaim i gContae na Gaillimhe. Feirmeoir agus ceantálaí a bhí ann chomh maith. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil. D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 1999.

## Tagairtí

Killilea, Mark
Catagóir:Daoine a rugadh i 1939
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa as Éirinn
Carrie Acheson

Iar-pholaiteoir Éireannach ab ea **Carrie Acheson**  (11 Meán Fómhair 1934 – 16 Eanáir 2023). Bhí sí ina ball d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1934
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae Thiobraid Árann
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Carey Joyce

Polaiteoir Éireannach ab ea **Carey Joyce**  (1 Lúnasa 1922 – 24 Deireadh Fómhair 2010). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i Corcaigh Thoir

## Tagairtí

Joyce, Carey
Joyce, Carey
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Pápa Bonifatius IX

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Bonifatius IX** (*Boniface* i mBéarla agus i bhFraincis, *Bonifacio* in Iodáilis) . 

Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Crosáidí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Pápa Urban VI

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **Urban VI**. 

Catagóir:Ardeaspaig
Catagóir:Básanna tionóisceacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Ned Brennan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Ned Brennan**  (1 August 1920 – September 1988). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1920
Catagóir:Básanna i 1988
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Fir
Jim Corr (polaiteoir)

Polaiteoir Éireannach is é **James A. Corr**  (25 Eanáir 1934 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCorcaigh Theas-Lár
* Corcaigh Theas-Lár (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Corr, Jim
Corr, Jim
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Corcaigh Theas-Lár (Dáilcheantar)

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Patrick Gallagher

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick "Paddy" Gallagher**  (1 Nollaig 1946 – ). Bhí sé ina bhall de Pháirtí na nOibrithe Sinn Féin.

## Tagairtí

Gallagher, Patrick
Gallagher, Patrick
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Thomas Bellew

Polaiteoir Éireannach ab ea **Thomas Bellew** (11 Aibreán 1943 – 28 Deireadh Fómhair 1995). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Básanna i 1995
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Daoine as Contae Lú
Catagóir:Fir
Richard Burke

Polaiteoir Éireannach ab ea **Richard (Dick) Burke**  (29 Márta 1932 – 15 Márta 2016). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael, agus Iar-Choimisinéir Eorpach agus an tIar-Aire Rialtais; bhí sé ina Aire Oideachais ó 1973-1977, tréimhse  nuair a bhí Fine Gael agus Páirtí an Lucht Oibre i mbun comhrialtais.
clé|mion|Burke (ar chlé) in 1973

## Gairm
Sa bhliain 1973, ceapadh Dick Burke, fear a raibh togha na Gaeilge aige, i gceannas ar an Roinn Oideachais. 

Tharla feachtas ar son oscailt Scoil Dhún Chaoin**,** Scoil Naomh Gobnait,.idir 1970-1973, ceann de na feachtais is cáiliúla i stair na Gaeltachta agus na teanga. Ag deireadh seachtaine na Cincíse 1973, thug Burke cead chun an scoil a athoscailt.

Sa bhliain 1974 dhún Burke na coláistí oiliúna do mhúinteoirí bunscoile na hÉireann a bhí freagrach as múinteoirí nua a oiliúint sa Ghaeilge agus sna hábhair bhunscoile eile.

Sa bhliain chéanna, ar an 5 Aibreán 1974, fuair Burke réidh le Gaeilge Éigeantach na scrúduithe stáit, mar a gealladh sa bhForógra Toghcháin.

Thogh an Taoiseach, Liam Cosgrave, Fine Gael ina choimisinéir ar dtús é i 1976 agus thogh Taoiseach Fhianna Fáil, Charlie Haughey ina choimisinéir arís é i 1982.

D'éag 15 Márta 2016; 83 bliain d'aois a bhí sé.

## Féach freisin

* Olltoghchán na hÉireann, 1973
* An feachtas ar son oscailt Scoil Dhún Chaoin, 1970-1973
* Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thiar

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar

Catagóir:Daoine a rugadh i 1932
Catagóir:Básanna in 2016
Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann
Catagóir:Alumni COBÁC
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Coimisinéirí Eorpacha
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Brooklyn, Nua-Eabhrac
Catagóir:Fir
Catagóir:Gaeilgeoirí
Brendan Crinion

Polaiteoir Éireannach ab ea **Brendan Crinion**  (11 Samhain 1923 – 2 Iúil 1989). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Crinion, Brendan
Crinion, Brendan
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Polaiteoirí as Cill Dara
Gerry Brady

Polaiteoir Éireannach is ea **Gerry Brady**  (1948 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí as Cill Dara
Johnny Callanan

Polaiteoir Éireannach is ea **Johnny Callanan**  (20 Bealtaine 1910 – 15 Meitheamh 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Callanan, Johnny
Callanan, Johnny
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Timothy Killeen

Polaiteoir Éireannach ab ea **Timothy Killeen** (10 Bealtaine 1923 – 2 Márta 1993). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Killeen, Timothy
Killeen, Timothy
Killeen, Timothy
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Hugh Byrne (Fine Gael)

Polaiteoir Éireannach de chuid Fhine Gael ó Bhaile Átha Cliath ab ea **Hugh Byrne** (5 Iúil 1939 – 22 Aibreán 2023). Bhí sé ina Theachta Dála (TD) ar feadh 13 bliana.

Toghadh Byrne do Dháil Éireann ar a chéad iarracht, in olltoghchán 1969, nuair a bhuaigh sé suíochán sa 19ú Dáil mar Theachta Dála do dháilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar Thuaidh. Bhí a shuíochán aige in olltoghchán 1973, agus tar éis athruithe teorann d'olltoghchán 1977 atoghadh é do shuíochán nua Chabrach Bhaile Átha Cliath. Nuair a cuireadh deireadh leis an dáilcheantar sin d'olltoghchán 1981, tugadh ar ais é do dháilcheantar nua Bhaile Átha Cliath Thiar-Thuaidh.

Tar éis do chomhrialtais Fhine Gael-Lucht Oibre de chuid Ghearóid Mac Gearailt titim i mí Eanáir 1982, chaill Byrne a shuíochán ag olltoghchán Feabhra 1982 a bhí ann dá bharr, do Phroinsias De Rossa ó Pháirtí na nOibrithe. Tar éis dó gan a shuíochán a fháil ar ais in olltoghchán mhí na Samhna 1982, níor sheas sé arís. Tar éis na polaitíochta, d'fhill sé ar a ghairm leighis mar dhochtúir teaghlaigh.. 

D'éag Byrne ar an 22 Aibreán 2023, agus é 83 bliain d'aois.

## Féach freisin
* Polaiteoirí i mBÁC Thiar-Thuaidh
* Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh  (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Catagóir:Daoine a rugadh i 1939
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
James White

Polaiteoir Éireannach is é **James White** (2 Eanáir 1938 – 2 Meán Fómhair 2014). Bhí sé ina bhall de Fhine Gael.

## Tagairtí

White, James
White, James
White, James
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Lorcan Allen

Polaiteoir Éireannach is é **Lorcan Allen** (27 Márta 1940 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha
Catagóir:Fir
An Mhaighdean Mhara Bheag

mion
Finscéal a scríobh Hans Christian Andersen é **An Mhaighdean Mhara Bheag**. 

Catagóir:Leabhair
John Mannion Óg

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Mannion Óg** (26 Deireadh Fómhair 1944 – 2 Aibreán 2006). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Mannion, John
Mannion, John
Mannion, John
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Kit Ahern

Polaiteoir Éireannach ab ea **Kit Ahern** (née Liston; 13 Eanáir 1915 – 27 Nollaig 2007). Bhí sí ina ball de Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1915
Catagóir:Básanna in 2007
Catagóir:Baill den 13ú Seanad
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Joe Fox

Polaiteoir Éireannach ab ea **Christopher Joseph "Joe" Fox** (4 April 1931 – 1 October 1981). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Fox, Joe
Fox, Joe
Fox, Joe
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Michael Lipper

Polaiteoir Éireannach ab ea **Michael Lipper**  (1 Meitheamh 1932 – 18 Deireadh Fómhair 1987). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.

## Tagairtí

Lipper, Michael
Lipper, Michael
Lipper, Michael
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Donal Ormonde

Polaiteoir Éireannach is é **Donal Ormonde**  (21 Eanáir 1943 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Ormonde, Donal
Ormonde, Donal
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Larry McMahon

Polaiteoir Éireannach is é **Lawrence "Larry" McMahon**  (18 Eanáir 1929 – 16 Feabhra 2006). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBÁC Thiar Theas
* Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar Theas
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

McMahon, Larry
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Eddie Filgate

Polaiteoir Éireannach is é **Eddie Filgate**  (16 Meán Fómhair 1915 – 19 Eanáir 2017). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1915
Catagóir:Básanna in 2017
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Seán Keegan

Polaiteoir Éireannach is é **Seán Keegan**  (2 Feabhra 1930 – 9 Iúil 2007). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Keegan, Sean
Keegan, Sean
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Bill Loughnane

Polaiteoir Éireannach is é **William "Bill" Loughnane**  (5 Lúnasa 1915 – 18 Deireadh Fómhair 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1915
Catagóir:Básanna i 1982
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Thomas Meaney

Polaiteoir Éireannach ab ea **Thomas Meaney**  (11 Lúnasa 1931 – 26 Nollaig 2022). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCorcaigh Thiar Thuaidh
* Corcaigh Thiar Thuaidh (Dáilcheantar)

## Tagairtí

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1931
Catagóir:Básanna in 2022
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Corcaigh Thiar Thuaidh (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Ciarán Murphy

Polaiteoir Éireannach is é **Ciarán Murphy**  (r. 30 Bealtaine 1940). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCill Mhantáin

* Cill Mhantáin (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Murphy, Ciaran
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Cill Mhantáin (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chill Mhantáin
Martin O'Donoghue

Polaiteoir Éireannach ab ea **Martin O'Donoghue**  (13 Bealtaine 1933 – 20 Iúil 2018). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
## Féach freisin

* Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i nDún Laoghaire
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1933
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Alexis FitzGerald Óg

Polaiteoir Éireannach is é **Alexis FitzGerald**  (7 Bealtaine 1945 – 15 Iúil 2015). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

FitzGerald, Alexis
FitzGerald, Alexis
FitzGerald, Alexis
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Seán French (1931–2011)

Polaiteoir Éireannach ba ea **Seán French**  (8 Samhain 1931 – 25 Nollaig 2011). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)

French, Sean
French, Sean
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Corcaigh Thuaidh-Lár (Dáilcheantar)
Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)

Polaiteoir Éireannach ba ea **Thomas J. "Tom" Fitzpatrick**  (29 Iúil 1926 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Láir  
* Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)

Fitzpatrick, Thomas
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Bernard Cowen

Polaiteoir Éireannach is é **Bernard Cowen**  (29 Eanáir 1932 – 24 Eanáir 1984). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil. 

Tháinig deireadh le ré mhuintir Cowen sa Dáil in 2024, ré a théannn siar go 1969, nuair a toghadh Bernard Cowen den chéad uair. Nuair a bhásaigh sé i 1984 d’éirigh lena mhac Brian Cowen (FF) suíochán a athar a choinneáil sa gclann i bhfothoghchán. Nuair a d’éirigh Brian as in 2011 toghadh a dheartháir Barry Cowen ina Theachta Dála. Ansin d'éirigh Barry ina Fheisire Eorpach in 2024. Mar sin, sa bhliain 2024, ní raibh an t-ainm Cowen ar an bpáipéar ballóide ó 1969.

## Féach freisin

* Laois (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i Uíbh Fhailí

## Tagairtí

Cowen, Bernard
Cowen, Bernard
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Laois (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Uíbh Fhailí
Desmond Governey

Polaiteoir Éireannach is é **Desmond Governey**  (nó *Deasún Mac Goibheannaigh*; 11 Meán Fómhair 1920 – 29 Nollaig 1984). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Governey, Desmond
Governey, Desmond
Governey, Desmond
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Brian Fleming

Polaiteoir Éireannach is é **Brian Fleming**  (20 Iúil 1946 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thiar

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar

Fleming, Brian
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Daoine beo
Clement Coughlan

Polaiteoir Éireannach is é **Clement Coughlan**  (14 Lúnasa 1942 – 1 Feabhra 1983). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1942
Catagóir:Básanna i 1983
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Cathal Coughlan

Polaiteoir Éireannach ba ea **Donal Coughlan** nó *Cathal Ó Cochláin* (3 Deireadh Fómhair 1937 – 21 Meitheamh 1986). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Coughlan, Cathal
Coughlan, Cathal
Coughlan, Cathal
Catagóir:Baill den 24ú Dáil