open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georgia Drummy

Is imreoir leadóige sóisearach Éireannach í **Georgia Drummy**. Rugadh í ar an 18 Aibreán 2000 i mBaile Átha Cliath.

## Gairm
### 2018
Imríonn Drummy ar chomórtais na hóige. Sa chraobh 2016 Australian Open, bhuaigh sí áit i gcomórtas na gcailíní mar cháilitheoir. Chaill sí a céad chluiche, i gcoinne Ayano Shimizu.

I 2018 d'imir Drummy ag 2018 French Open. Chaill sí a céad chluiche i gcoinne María Camila Osorio Serrano, réimnithe in ord feabhais ag uimhir a trí. Bhí sí ag imirt i gcomórtas na mbeirteanna le Simona Waltert, ón Eilvéis. Bhuaigh siad a gcéad chluiche i gcoinne Leylah Annie Fernandez agus Joanne Zuger. Chaill siad a ndara chluiche ML Carlé agus C Gauff, réimnithe in ord feabhais ag uimhir a sé.

D'imir Dummy ag 2018 Wimbledon Championships. Chaill sí a céad chluiche i gcoinne Wang Xiyu, réimnithe in ord feabhais ag uimhir a deich. D'imir sí i gcomórtas na mbeirteanna le Alexa Noel, ón Stáit Aontaithe. Bhí siad réimnithe in ord feabhais ag uimhir a seacht. Bhuaigh siad a gcéad cluiche i gcoinne Leylah Viktoryia Kanapatskaya agus Lenka Stará. Bhuaigh siad a ndara chluiche Amelia Bissett agus Morgan Cross. Chaill siad a gcluiche sa cheathrú-ceannais i gcoinne Caty McNally agus Whitney Osuigwe.

D'imir Dummy ag 2018 US Open. Bhuaigh sí a céad chluiche i gcoinne Anastasia Tikhonova. Chaill sí a dara chluiche i gcoinne Naho Sato, réimnithe in ord feabhais ag uimhir a naoi. D'imir sí i gcomórtas na mbeirteanna le Viktoriia Dema, ón Úcráin. Chaill siad a gcéad cluiche i gcoinne Taisya Pachkaleva agus Anastasia Tikhonova.

Bhain Drummy áit amach ag na Cluichí Oilimpeacha do Dhaoine óga an tSamhraidh 2018 atá ar siúl in Buenos Aires, An Airgintín. Bhuaigh sí a céad chluiche i gcoinne Valentina Ivanov, ach chaill sí a dara chluiche i gcoinne Daniela Vismane. D'imir sí i gcomórtas na mbeirteanna le Ana Makatsaria, ón tSeoirsia. Chaill siad a gcéad cluiche i gcoinne Yuki Naito agus Naho Sato, a bhain áit amach sa cheannais.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh in 2000
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine beo
Stadio Renzo Barbera

Is staidiam peile atá suite i gceantar na La Favorita, Palermo é an **Stadio Renzo Barbera**. D'óstáil sé cluichí i gCoirn an Domhain sna blianta 1990.

## Tagairtí

Catagóir:Staideanna spóirt san Iodáil
The Voice Kids (sraith 2 an RA)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é ***[[The Voice Kids (RA)|The Voice Kids]]***. Thosaigh an dara sraith de The Voice Kids ar an 14 Iúil 2018 agus chríochnaigh sé ar an 21 Iúil .

B'iad will.i.am, Pixie Lott agus Danny Jones na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Daniel Davies an tsraith.

## Foirne

## Seónna Beo
### Torthaí
: Foireann Will
: Foireann Pixie
: Foireann Danny

### Eolas faoin Seónna Beo
#### Babhta leathcheannais (20 Iúil)

#### Ceannais (21 Iúil)

Catagóir:The Voice UK
Catagóir:2018 séasúir teilifíse
Paramount Network (RA & Éire)

Is bealach teilifíse é **Paramount Network** ar chuid de Viacom International Media Networks é. Craoladh an chéad chlár ar an 4 Iúil 2018. Craolann an stáisiún in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe.

## Cláir
* *[[Access (RA)|Access]]*
* *[[Agent Carter]]*
* *[[Designated Survivor]]*
* *Dogs Make You Laugh Out Loud*
* *[[Gilmore Girls]]*
* *[[Heroes Reborn (gearrsraith)|Heroes Reborn]]*
* *[[Home and Away|Home And Away]]*
* *[[Lip Sync Battle|Lip Sync Battle US]]*
* *[[Neighbours]]*
* *[[Suits]]*
* *[[The Mick]]*
* *[[Will & Grace]]*

## Tagairtí

Catagóir:Viacom International Media Networks
Catagóir:Stáisiúin teilifíse na Breataine
Atypical

Clár atá á chraoladh ar Netflix é ***Atypical***. Thosaigh sé ar an 11 Lúnasa 2017. Cruthaithe ag Robia Rashid atá sé.

## Léiriúchán

## Carachtair
### Príomhcharachtair
* Jennifer Jason Leigh mar Elsa Gardner
* Keir Gilchrist mar Sam Gardner
* Brigette Lundy-Paine mar Casey Gardner
* Amy Okuda mar Julia Sasaki
* Michael Rapaport mar Doug Gardner

### athfhillteach
* Graham Rogers as Evan Chapin
* Nik Dodani as Zahid
* Raúl Castillo as Nick
* Jenna Boyd as Paige Hardaway
* Rachel Redleaf as Beth Chapin

## Eipeasóidí

### Sraith a Dó

### Sraith a hAon

## Tagairtí

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017
Catagóir:Cláir Netflix
Catagóir:Cláir Ghrinn
Nalini Priyadarshni

File Indiach agus scríbhneoir is ea **Nalini Priyadarshni** (a rugadh 26 Aibreán 1974). Tá a saothar foilsithe go forleathan san India agus in irisí liteartha agus i ndíolaimí thar lear.

## Beatha agus saothar

Rugadh Nalini Priyadarshni in Jhalandar. Bhí a dtuismitheoirí ina múinteoirí i scoil mhisin agus fuair sí céim onóracha Bhéarla ó Hans Raj Mahila Maha Vidyalaya. Fuair sí céim mháistir i Litríocht Bhéarla ó Ollscoil Punjab in Chandigarh. Bhí sí ag obair mar mhúinteoir meánscoile ar feadh tamall de bhlianta sular thosaigh sí ag obair mar shaorscríbhneoir agus eagarthóir.

Tá filíocht, gearrfhicsean agus ailt scríofa aici, in éineacht le léirmheasanna leabhar agus scannán. Tá a cuid filíochta agus ficsin le fáil ina lán irisí ar líne, leithéidí *Yellow Chair Review*, *Calliope Magazine*, *The In-Flight Magazine* agus *Poetry Breakfast*. 

Tá sí ina heagarthóir cúnta ar a lán díolamaí idirnáisiúnta. Orthu sin tá *Resonating Strings - Lehar Lehar Iktara*, *The Significant Anthology*, *Resonance*, *The Art of Being Human* agus *Persona-IIM C Anthology*.  

Sholáthair sí dánta do ''Contemporary Major Indian Women Poets'', leabhar a d’fhoilsigh The Poetry Society of India, agus chuir sí eagar air.

Tá cnuasach dánta léi, ''Doppelganger In My House'', foilsithe ag The Poetry Society of India. Scríobh sí cnuasach eile, ''Lines Across Oceans'', in éineacht le Dwight Russel Micnhimer.

Thiomsaigh sí agus chuir eagar ar a lán imleabhar de shaothar Madan Gopal Gandhi, a d’fhoilsigh The Poetry Society of India. Orthu sin bhí Burnished Beads, Dervishes Dance, agus Bonsai Blossoms

## Naisc

Litríocht Indiach i mBéarla

Catagóir:Litríocht Indiach
Catagóir:Litríocht Indiach i mBéarla
Alexa & Katie

Clár atá á chraoladh ar Netflix é ***Alexa & Katie***. Thosaigh sé ar an 23 Márta 2018. Cruthaithe ag Heather Wordham atá sé.

## Léiriúchán

## Carachtair
### Príomhcharachtair
* Paris Berelc mar Alexa
* Isabel May mar Katie
* Tiffani Thiessen mar Lori
* Eddie Shin mar Dave
* Emery Kelly mar Lucas
* Finn Carr mar Jack
* Jolie Jenkins mar Jennifer

### athfhillteach
* Kerri Medders mar Gwenny
* Merit Leighton mar Hannah
* Jack Griffo mar Dylan
* Iman Benson mar Reagan

## Eipeasóidí

### Sraith a hAon

## Tagairtí

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2018
Catagóir:Cláir Netflix
Catagóir:Cláir Ghrinn
Muhammad Ahmad

Ceannaire Ioslamach Súdánach é **Muhammad Ahmad**, a rugadh ar an 12 Lúnasa 1844 agus a fuair bás ar an 22 Meitheamh 1885.

Catagóir:An tSúdáin
Catagóir:Daoine a rugadh i 1844
Catagóir:Básanna i 1885
Buabhall Eorpach

Is ainmhí é an **buabhall Eorpach**. Mamach atá ann. Is luibhiteoir é, agus tá cónaí air sa Pholainn agus sa Bhealarúis. Tá sé i mbaol inniu, ach am amháin bhí cónaí air ar fud na hEorpa agus in iarthar na hÁise.  

## Féach freisin

* Bovidae

## Tagairtí

Catagóir:Bovidae
Muinseac dubh

Is ainmhí é an **muinseac dubh** (*Muntiacus crinifrons*) . Mamach atá ann. Dúchasach d'oirdheisceart na Síne.

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Cumann Naomh Pius X

Bráithreachas sagartúil idirnáisiúnta **Cumann Naomh Pius X** (Laidin: Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X) bunaithe i 1970 le Eaglais Chaitliceach Francach Ardeaspag Marcel Lefebvre. 

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Cumann Naomh Pius X
Marcel Lefebvre

Ardeaspag Francach Caitliceach ab ea **Marcel François Marie Joseph Lefebvre** a rugadh ar an 29 Samhain 1905 agus a fuair bás ar an 25 Márta 1991. Bhí sé gníomhach sa ghluaiseacht thraidisiúnaíoch Chaitliceach. Chuir an Vatacáin faoi choinnealbhá é mar choisric sé ceithre easpaig in aghaidh orduithe an Phápa.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1905
Catagóir:Básanna i 1991
Catagóir:Daoine Francacha
Catagóir:Cumann Naomh Pius X
Léigear Sidney Street

clé|250px|mion|Léigear Sidney Street
Troid ghunnaí a tharla in Eanáir 1911 ab ea **Léigear Sidney Street** , nó mar is fearr aithne Cath Stepney, san East End na Londan idir na fórsa póilíní agus an t-arm le chéile i gcoinne beirt réabhlóidithe Laitviach.  

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Stair Londan
Póilíní

deas|250px|thumb|Na Gardaí, póilíní na hÉireann ar am lóin.
Is comhlachas comhdhéanta de dhaoine iad na **póilíní** a bhfuil cumhacht an Stáit acu, agus é mar aidhm acu an dlí a fhorfheidhmiú, sábháilteacht, sláinte agus sealúchais saoránach a chinntiú, agus coiriúlacht agus neamhord sibhialta a chosc.

Catagóir:Póilíní
Siúr Lúcia

upright|thumb|Lúcia de Jesus Rosa dos Santos sa bhliain 1917
Bean rialta Cairmilíteach Portaingéalach ab ea **Lúcia de Jesus Rosa dos Santos** a rugadh ar an 28 Márta 1907 agus a fuair bás ar an 13 Feabhra 2005. 

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1907
Catagóir:Básanna in 2005
Catagóir:Daoine Portaingéalacha
Intendente (Metro Liospóin)

alt=grianghraf tíleanna i Stáisiún Metro Intendente|mion|Sonraigh tíleanna i Stáisiún Metro Intendente
Is stáisiún é **Intendente** ar Líne Glas Metro Liospóin. Tá an stáisiún suite i Ascaill an Almirante Reis. Dearadh an stáisiún leis an ailtire Denis Gomes le suiteálacha ealaíne ag an bpéintéir Maria Keil.

## Ceangal
Lisbon Metro/Green Line

### Busanna Uirbeacha

#### Carris
* 28E Martim Moniz (Metro Liospóin) ⇄ Campo de Ourique (Prazeres)
*mion208 Cais do Sodré (Metro Liospóin) ⇄ Gare do Oriente|Estação Oriente (Interface) (seirbhís maidin)
* 708 Martim Moniz (Metro Liospóin) ⇄ Parque das Nações Norte
* 734 Martim Moniz (Metro Liospóin) ⇄ Estação Santa Apolónia

#### Aerobus
* Linha 1 Aeroporto (Metro Liospóin)|Aeroporto ⇄ Cais do Sodré (Lisbon Metro)|Cais do Sodré

## Tagairtí
Pantar dubh

Is ainmhí é an **pantar dubh**, cat mór atá dubh. Is liopaird iad na pantair dhubha san Áise agus san Afraic (*Panthera pardus*), agus is iaguair dhubha iad na cinn i Meiriceá (*Panthera onca*). Ní speiceas ar leith é, ach ainmhithe aonair sa dá speiceas seo a bhfuil an iomarca meilinine acu.

Catagóir:Mamaigh
Brocaire Dubh Rúiseach

Is madadh clóis é an **brocaire Dubh Rúiseach**. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Póir mhadraí
Robin Cook

Ba pholaiteoir Briotanach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre é **Robert Finlayson "Robin" Cook** (28 Feabhra 1946 – 6 Lúnasa 2005) a bhí ina Fheisire Parlaiminte (FP) ó 1974 go dtí a bhás i 2005 agus d'fhreastail sé sa Chomh - Aireacht mar Rúnaí Gnóthaí Eachtracha ó 1997 go dtí 2001 nuair a tháinig Jack Straw isteach ina ionad. Ansin  d'fhreastail sé mar Cheannaire ar Theach na dTeachtaí ó 2001 go 2003.

Rinne sé staidéar in Ollscoil Dhún Éideann sular toghadh é mar Fheisire Parlaiminte do Dhùn Èideann Meadhain (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe) i 1974; aistrigh sé go toghcheantar Bhaile Dhunlèibhe i 1983. Sa Pharlaimint, bhí cáil air as a chumas díospóireachta agus rinne sé dul chun cinn tapa trí na céimeanna polaitiúla agus ar deireadh thiar isteach sa Chomh-aireacht. Mar Rúnaí Gnóthaí Eachtracha, rinne sé maoirseacht ar idirghabhálacha na Breataine sa Chosaiv agus i Siarra Leon.

D'éirigh sé as a phoist mar Ard-Uachtarán na Comhairle (
*Lord President of the Council*) agus mar Cheannaire Theach na dTeachtaí ar an 17 Márta 2003 mar agóid i gcoinne ionradh na hIaráice. Ag am a bháis, bhí sé ina Uachtarán ar an *Foreign Policy Centre* agus ina Leas-Uachtarán ar an *British-American Parliamentary Group*, agus ar an *Global Security and Non-Proliferation All Party Parliamentary Group*.
## Luathshaol
Rugadh Robin Cook in Ospidéal B Chontae, Bellshill, Albain, an t-aon mhac ag Peter agus Christina Cook (née Lynch). Bhí a athair ina mhúinteoir Ceimice, a d'fhás aníos in A' Bhruaich, agus bhí a sheanathair ina mhianadóir, sular cuireadh ar an liosta dubh é de bharr baint a bheith aige le stailc.

Cuireadh oideachas ar Cook i Scoil Ghramadaí Obar Dheathain agus, ó 1960, san Ardscoil Ríoga i nDún Éideann. Ar dtús, bhí sé i gceist ag Cook a bheith ina mhinistir de chuid Eaglais na hAlban, ach thráigh a mhuinín sa chreideamh de réir mar a d'aimsigh sé an pholaitíocht. Sa bhlaian 1965, ghlac sé ballraíocht i bPáirtí an Lucht Oibre, agus rinneadh aindiachaí de. D'fhan sé mar sin ar feadh an chuid eile dá shaol.

## Luathbhlianta sa Pharlaimint
In olltoghchán 1970, níor éirigh le Cook san iomaíocht i nDùn Èideann a Tuath, ach toghadh é chuig Teach na dTeachtaí in olltoghchán Feabhra 1974 mar Fheisire Parlaiminte do Dhùn Èideann Meadhain, Sa bhliain 1981, bhí Cook ina bhall den *Labour Party Defence Study Group*, a bhí frith - núicléach.[ 2]

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Básanna in 2005
Catagóir:Aindiachaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Catagóir:Polaiteoirí Albanacha
Catagóir:Sóisialaithe
Stoirm thrópaiceach Alberto

Stoirm ghaoithe a bhuail Leithinis Yucatán, Oileáin Cayman, Cúba, Stáit Aontaithe Thoir agus deisceart Ceanada idir an 25 Bealtaine agus an 31 Bealtaine 2018 ab ea **Stoirm thrópaiceach Alberto**. Cumadh Stoirm thrópaiceach Alberto ar an 25 Bealtaine mar an chéad stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2018. Fuair deichniúr bás mar gheall ar an stoirn: 7 i gCúba, 5 i gCarolina Thuaidh.

Alberto
2018 US Open

Ba comórtas Grand Slam é **2018 US Open** a imríodh ag USTA Billie Jean King National Tennis Center. Thosaigh an príomhchomórtas ar 27 Lúnasa 2018 agus críochnóidh sé ar 9 Meán Fómhair 2018.

B'é 2018 an 138ú heagrán den chomórtas, an 50ú sa ré oscailte agus an ceathrú comórtas Grand Slam an bhliain sin.

## Imreoirí aonair
;2018 US Open – Singlí na bhFear

;2018 US Open – Singlí na mBan

## Tagairtí

Catagóir:Leadóg i 2018
Catagóir:US Open (leadóg)
AR-15

mion|clé|394x394px|'''Colt ArmaLite AR-15 Model 01'''

Is raidhfil leath-uathoibríoch é an Colt AR-15. Cuasánann an Colt AR-15 an urchar 5.56×45mm NATO. Dhear Eugene Stoner, Jim Sullivan agus Bob Fremont an raidhfil. Tá an arm an-móréilimh i Stáit Aontaithe Mheiriceá, mar tá an úinéireacht de raidhfilí leath-uathoibríoch le gnáthphobal dleathach ann. Ina theannta sin, deirtear le díograiseoirí arm gur raidhfil iontaofa, modúlach agus cruinn é an AR-15. Is leagan sibhialtach den raidhfil M16 é an AR-15.

## Tagairtí

Catagóir:Gunnaí
Tarraingt suas

mion|331x331px|Bean ag déanamh tarraingt suas
Is aclaíocht d'uachtar an choirp é an **tarraingt suas.** Is éard atá i gceist leis an aclaíocht ná uachtar na droma, na bícéipsí agus na cuislí a aclú. Nuair a dhéantar an tarraingt suas, beir an duine ar bharra le dhá lámh, tarraingíonn an duine í/é féin suas go dtí a smig os cionn an bharra. Ansin, íslíonn an duine é/í féin go dtí a (h)uillinn lánchasta. Is bealach maith é an tarraingt suas le tomhas a dhéanamh ar an gcorpacmhainn atá ag duine éigin. Mar sin, úsáideann Muirshaighdiúirí na Stát Aontaithe an tarraingt suas sa tástáil chorpacmhainne s'acu. Caithfear trí cinn a dhéanamh ar a laghad, agus fiche cinn a dhéanamh chun lánmharcanna a bhaint amach, sa tástáil sin. Déantar idirdhealú idir greamanna a úsáidtear san aclaíocht seo i mBéarla, nuair atá an duine ag féachaint ar bos na lámh, tugtar **' uirthi, agus nuair atá an mhalairt i gceist, tugtar **' uirthi. Ní dhéantar an idirdhealú sin i nGaeilge, áfach.

Catagóir:Giomnáisiamaí
Catagóir:Aclaíocht
Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath

Is Ollscoil Teicneolaíochta suite i gContae Bhaile Átha Cliath é **Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath**, nó **Ollscoil Teicneolaíochta Átha Cliath** nó **OT Bhaile Átha Cliath**.  Bunaíodh OT BÁC ar an 1 Eanáir 2019.

## Stair
Tháinig Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath, Institiúid Teicneolaíochta Baile Bhlainséir agus Institiúid Teicneolaíochta, Tamhlacht le chéile mar chuid den Ollscoil Teicneolaíochta.  

## Gailearaí



File:Technological University Dublin TUD, Grangegorman entrance (2022).jpg|Príomshlí isteach chuig na hollscoile i nGráinseach Ghormáin

File:Institute of Technology Blanchardstown - geograph.org.uk - 546771.jpg|Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath, Baile Bhlainséir



## Féach Freisin
* An Líne Uaine Líne Luas

## Tagairtí

Catagóir:Institiúidí teicneolaíochta in Éirinn
Catagóir:Ollscoileanna in Éirinn
Catagóir:Ollscoil Teicneolaíochta Átha Cliath
Catagóir:Tamhlacht
Institiúid Ealaíne, Deartha agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire

Is coláiste suite i gContae Bhaile Átha Cliath é **Institiúid Ealaíne, Deartha agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire** nó IEDL (Béarla:  Dún Laoghaire Institute of Art, Design and Technology nó IADT).   

### Stair
Bunaíodh an institiúid sa bhliain 1997. Bhí Coláiste Ealaíona agus Dearadh Dhún Laoghaire ar an suíomh roimhe sin agus rinneadh cuid den Institiúid é mar Scoil na nEalaíon Cruthaitheach.  

## Alumni

* Graham Knuttel
* Catagóir:Alumni Institiúid Ealaíne, Deartha agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire

## Tagairtí

Catagóir:Institiúidí teicneolaíochta in Éirinn
Catagóir:Dún Laoghaire
Catagóir:Na hEalaíona in Éirinn
Clive King

Úrscéalaí Sasanach a rugadh i Richmond, Londain, Sasana ab ea **David Clive King** (24 Aibreán 1924 – 10 Iúil 2018). Thar aon ní eile, aithnítear é as a leabhar úd le haghaidh páistí, *Stig of the Dump* (1963). Ag obair dó don British Council chaith sé tamall i roinnt áiteanna timpeall an domhain, mar atá Amstardam, Béal Feirste, Aleppo, Damascus agus Madras. Rinne sé sin tionchar ar a chuid scríbhneoireachta.

Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna in 2018
Spéirling Beryl

Stoirm ghaoithe a na Mion-Aintillí, Pórtó Ríce, An Easpáinneoil, Cúba, Na Bahámaí agus Beirmiúda ab ea **Spéirling Beryl**. Cumadh Spéirling Beryl ar an 5 Iúil mar an dara stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2018 agus scaip sí ar an 16 Iúil. Ba é Beryl an chéad spéirling den séasúr. ní bhfuair éinne bás mar thoradh uirthi.

Beryl
Coláiste an Gharda Síochána

Is é **Coláiste an Gharda Síochána** an coláiste an Garda Síochána. Tá sé suite i An Teampall Mór, Contae Thiobraid Árann.

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Contae Bhaile Átha Cliath
Iarmhairt Ouzo

[mion|An iarmhairt ouzo le linn ullmhúcháin [Apsaint|apsainte]]
Is éard atá i gceist leis an **iarmhairt ouzo** ná eibleacht bhainniúil ola-in-uisce a chruthaítear nuair a chuirtear uisce isteach in ouzo nó i licéar nó biotáille eile de bhlas ainíse, leithéidí pastis rakı, arak, sambuca nó apsainte. Ní gá ach beag corraithe chun na heibleachtaí seo a chruthú, agus bíonn siad go han-chobhsaí.

## Próiseas
Tarlaíonn an iarmhairt ouzo nuair a thuaslagtar bláthola láidir-hidreafóbach, cosúil leis an tras-anatól (en), i dtuaslagóir atá somheasctha le huisce, leithéidí eatánóil, agus a íslítear tiúchan an tuaslagóra trí braonacha beaga uisce a chur isteach ann nó trí galú a dhéanamh ar an tuaslagóir.

Go hiondúil, ní bhíonn na heibleachtaí ola-in-uisce cobhsaí, mar sin tá an eibleacht seo an-neamhghnách. I bhformhór na dtuaslagán, comhtháthaíonn na braonacha ola go dtí go mbíonn an ola agus an t-uisce scartha go léir óna chéile. Chun bac a chur air seo, ní mór gníomhaí dromchlach a chur isteach sa tuaslagán, nó caithfidh an tuaslagán a chorraí go láidir. I meascán uisce-agus-ouzo, áfach, tarlaíonn an comhtháthú seo go drámata níos fadálaí.

## Feidhmeanna
Tá a lán feidhmeanna tráchtála ag na heibleachtaí seo – mar shampla, i dtáirgí bia ullmhaithe, i nglantaigh, agus i dtáirgí corp-aire. Tá súil ag na heolaithe an iarmhairt ouzo a úsáid chun níos mó táirgí a chruthú: táirgí nach féidir a dhéanamh ar bun tráchtála go dtí seo mar nach féidir bealach saor go leor a aimsiú a chuirfeadh bac ar na heibleachtaí scaradh óna chéile. Toisc go bhfuil an eibleacht a chruthaítear tríd an iarmhairt ouzo chomh cobhsaí, níorbh fhadhb é seo a thuilleadh dá n-aimseofaí bealach chun an eibleacht áirithe seo a úsáid i ndéantús tráchtála.

## Tagairtí
Black 47 (scannán)

Scannán 2018 atá ag teacht is ea ***Black 47***. Tháinig an scannán ar an scáileán don chéad uair ag Féile Scannán Bheirlín 2018.

Luadh é mar scannán a bhain amhlabhra de.

## Carachtair
*Hugo Weaving mar Hannah
*James Frecheville mar Feeney
*Jim Broadbent mar Lord Kilmichael
*Stephen Rea mar Conneely
*Freddie Fox mar Pope
*Moe Dunford mar Fitzgibbon
*Barry Keoghan mar Hobson
*Sarah Greene mar Ellie
*Colm Seoighe mar Swineherd
*Ronan O'Connor mar Red McCormack
*Ciaran Grace mar O' Sé
*Dermot Crowley mar Judge Bolton
*Antonia Campbell-Hughes mar Brigid Ni Dhomhnaill
*Aidan McArdle mar Cronin

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin 2018
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Ghaeilge
Catagóir:Ficsean stairiúil na Gaeilge
Catagóir:Ficsean stairiúil
Magid Magid

Polaiteoir Briotanach-Somálach agus iar-fheisire de Pharlaimint na hEorpa (toghcheantar Sír Eabhrac agus Cois Humber) is ea **Magid Magid,** a rugadh ar 26 Meitheamh 1989 i mBurao, an tSomáil.  

Tá sé ina bhall de Pháirtí Glas Shasana agus na Breataine Bige. 

## Leabhar

* Magid Magid, *The Art of Disruption: A Manifesto For Real Change* (London: Blink, 2020), 

Catagóir:Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)
Catagóir:Daoine a rugadh i 1989
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Catagóir:Sheffield
Burao

[mion|clé|250px|[Siopalann, Burao]]
Is baile suite san tSomáil é **Burao**.

## Tagairtí

Catagóir:An tSomáil
Cliff Richard

Ceoltóir Sasanach is ea **Cliff Richard** a rugadh **Harry Rodger Webb** ar an 14 Deireadh Fómhair 1940 i Lucknow, san India.  

Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Daoine beo
Lucknow

Cathair mhór san India í **Lucknow**, an 11ú chathair is mó de réir daonra sa tír. Bhí 2,817,105 duine ina gcónaí ann i 2011.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san India
Tréas

mion|Samplaː Comhcheilg an Phúdair, 1605, i Sasna
Sceitheadh ar do thír le namhaid nó gníomh fill ina coinne is ea **tréas**.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Coireanna
Ghil'ad Zuckermann

Teangeolaí, údar agus léachtóir as Tel Aviv, Iosrael é **Ghil'ad Zuckermann** (a rugadh ar an 1 Meitheamh 1971) (D.Phil., Ollscoil Oxford; Ph.D., Ollscoil Cambridge).
Oibríonn Zuckermann i dteangeolaíocht theagmhála, i léacseolaíocht agus i staidéar teanga, cultúir agus féiniúlachta. Tá sé ina Ollamh le Teangeolaíocht agus ina Chathaoirleach ar Theangacha i mBaol in Ollscoil Adelaide, san Astráil. Tá sé ina uachtarán ar Chumann na hAstráile um Léann na nGiúdach (CALG).(Béarla: *The Australian Association for Jewish Studies*(*AAJS*) )
## Forbhreathnú
Rugadh Zuckermann i Tel Aviv i 1971 agus tógadh é in Eilat. D’fhreastail sé ar an *United World College of the Adriatic* i 1987–1989. Sa bhliain 1997 fuair sé M.A. sa Teangeolaíocht ón *Adi Lautman Interdisciplinary Program for Outstanding Students* in Ollscoil Tel Aviv. Sna blianta 1997-2000 bhí sé ina Scoláire Eorpach Scatcherd in Ollscoil Oxford agus ina Scoláire Iarchéime Denise Skinner i *St Hugh's College*, Oxford, ag fáil D.Phil. (Oxon.) sa bhliain 2000. Le linn dó a bheith ag Oxford, bhí sé ina uachtarán ar an ngrúpa mac léinn *Oxford University L'Chaim Society*. Mar chomhalta taighde Gulbenkian i gColáiste Churchill (2000-2004), bhí sé cleamhnaithe le Roinn na Teangeolaíochta, Dámh an Léinn Nua-Aois agus na Meánaoise, Ollscoil Cambridge. Fuair sé Ph.D. (Cantab.) sa bhliain 2003. Is fear ilteangach é Zuckermann, agus bhí poist mhúinteoireachta aige san am atá caite i Sasana, sa tSín, san Astráil, i Singeapór, sa tSlóvaic, in Iosrael agus sna Stáit Aontaithe. Sna blianta 2010-2015, bhí sé ina ollamh cuartaíochta oirirce ar thionscadal na Síne  *Project 211*, agus ina chomhalta ollaimh "Scoláire Oirthearach Shanghai", ag Ollscoil Staidéir Idirnáisiúnta Shang-hai.

## Foilseacháin
* 
*  (''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew'') (ISBN 9781403938695)
* 
* 
* 
* 
*  
*   ''Barngarlidhi Manoo'' - PART TWO

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  
* 

## Scannánliosta
* Fry's Planet Word, Stephen Fry
* SBS: Living Black: S18 Ep9 - Linguicide
* Babbel: Why Revive A Dead Language? - Interview with Prof. Ghil'ad Zuckermann
* ''Language Revival: Securing the Future of Endangered Languages'', edX MOOC

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Ghil'ad Zuckermann, D.Phil. (Oxon.)
* University Staff Directory: Professor Ghil'ad Zuckermann 
* Ghil'ad Zuckermann, Academia 
* Jewish Language Research Website: Ghil'ad Zuckermann 
* Professor Ghil'ad Zuckermann's website
* Australian of the Day: Ghil'ad Zuckermann
* Voices of the land, Anna Goldsworthy, The Monthly, September 2014.
* BBC World Service: Reawakening Language
* Hoping to learn another language in the new year? Polyglots may hold the key to success

Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Scríbhneoirí
Catagóir:Teangeolaithe
Michael Howard

Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea **Michael Howard, Baron Howard of Lympne**. Rugadh é in Abertawe, an Bhreatain Bheag ar an 7 Iúil 1941. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1941
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Dlíodóirí
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Giúdaigh
Catagóir:Polaiteoirí na Breataine Bige
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Ann Widdecombe

Iar-pholaiteoir de chuid Páirtí Coimeádach sa Ríocht Aontaithe is ea **Ann Noreen Widdecombe**. Rugadh í in mBath, Sasana ar an 4 Deireadh Fómhair 1947. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Airí rialtais
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Craoltóirí
Catagóir:Eoraisceiptigh
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Kent
Catagóir:Mná sa pholaitíocht
Catagóir:Somerset
Dannii Minogue

Is ceoltóir popcheoil Astrálach í **Dannii Minogue**, a rugadh ar 20ú Deireadh Fómhair 1971. Tá an cáil is mó aici as a bheith ina breitheamh ar an tsraith theilifíse The X Factor idir Sraith 4 agus Sraith 7. Is deirfiúr Kylie Minogue í.

## Dioscliosta
**Dannii* (1990)
**Love and Kisses* (1991)
**Get into You* (1993)
**Girl* (1997)
**Neon Nights* (2003)
**Club Disco* (2007)

Catagóir:Daoine Astrálacha
Catagóir:Popcheoltóirí
Catagóir:Diaspóra Éireannach
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Brocaire Seiceach

mion|clé|240px|Brocaire Seiceach
Is brocaire de bhunadh an tSeicslóvaic é **brocaire Seiceach**. 
## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Póir mhadraí
Frankie Howerd

B'aisteoir Sasanach é **Francis Alick "Frankie" Howerd** (a rugadh ar an 6 Márta 1917 agus a fuair bás ar an 19 Aibreán 1992). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1917
Catagóir:Básanna i 1992
Ailbhe Ó Monacháin

Tuairisceoir san iarthuaisceart ag Nuacht RTÉ/TG4 is ea **Ailbhe Ó Monacháin**.

Bhí Ó Monacháin ar dhuine de na chéad láithreoirí ar TnaG nuair a tosaíodh an stáisiún sa bhliain 1996 agus thosaigh sé ag obair le Nuacht RTÉ/TG4 sa bhliain 1998.

Tá oifig RTÉ RnaG lonnaithe sna Doirí Beaga i nGaeltacht Thír Chonaill.

Tá obair iriseoireachta, láithreoireachta agus eagarthóireachta déanta ag Ó Monacháin ó thosaigh sé ag obair leis an Nuacht 17 bliain ó shin. Anuas ar an obair sin, bhí lámh aige i gcláracha faisnéise ar TG4 agus ba é a d’aistrigh an tsraith ‘Séideán Staire’ ar TG4 agus a thug glór do scéalaí na sraithe.

Tógadh Ó Monacháin i nGaoth Dobhair agus tá céim sna Nua-Theangacha (an Fhraincis agus an Ghearmáinis) aige ó Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Aontroma
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Lucht Raidió na Gaeltachta
Catagóir:Lucht TG4
Catagóir:Iriseoirí Gaeilge
Smig

An chuid den aghaidh faoi bhun an bhéil is ea an **smig**. Tugtar *smig* air i nGaeilge na hAlban freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Corp an duine
Rásúr

deas|250px|thumb|Rásúr
Is uirlis le lann ghéar, úsáidte chun gruaig nach bhfuil de dhíth a bhaineadh as an aghaidh nó corp é **rásúr**.

Catagóir:Gruaig
Bob Seger

Amhránaí is ea **Robert Clark Seger** a rugadh ar an 6 Bealtaine, 1945, i nDetroit, Michigan, na Stáit Aontaithe. 

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1945
Celebrity Big Brother 22

Is comórtas réaltacht teilifíse é ***[[Celebrity Big Brother]]***, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2001. Thosaigh an dara sraith is fiche ar an 16 Lúnasa, 2018 agus chríochnaigh sé ar an 10 Meán Fómhair 2018.

## Comrádaithe tí

## Tagairtí

Catagóir:Big Brother
Catagóir:2018 séasúir teilifíse
Rex Harrison

B'aisteoir Sasanach é **Sir Reginald Carey Harrison** (a rugadh ar an 5 Márta 1908 agus a fuair bás ar an 2 Meitheamh 1990). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1908
Catagóir:Básanna i 1990
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Chiyo Miyako

Ba í **Chiyo Miyako**  (都千代 Miyako Chiyo) an duine is sine ar domhan go dtí 22 Iúil 2018. 

Rugadh í ar an 2 Bealtaine 1901 i Maoracht Wakayama, An tSeapáin. D'éirigh sí an duine is sine ar domhan ar 21 Aibreán 2018, tar éis bás Nabi Tajima. Bhí cónaí uirthi in Nishi-ku, Yokohama, Maoracht Kanagawa. 

Fuair sí saol fada, a mhaigh sí, mar nár chaith sí tobac, agus d'ith sí eascann agus sushi go rialta.

D'éag 22 Iúil 2018.  

## Féach freisin

* Kane Tanaka, b. 2022

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1901
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Daoine in aois a chéid
Catagóir:Daoine Seapánacha
Nabi Tajima

Ba í **Nabi Tajima**  (田島 ナビ Tajima Nabi) an duine is sine ar domhan go dtí 21 Aibreán 2018.

Rugadh í ar an 4 Lúnasa 1900 i Maoracht Kagoshima, An tSeapáin. Fuair sí bás ar 21 Aibreán 2018. Chaith sí a saol ar oileán beag idir Okinawa agus príomhoileáin na Seapáine.

D'éirigh sí an duine is sine ar domhan ar 16 Meán Fómhair 2017 tar éis bás Violet Brown. 

Ba í an duine deireanach a rugadh sa 19ú haois a fuair bás.

## Féach freisin

* Violet Brown

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1900
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Daoine in aois a chéid
Catagóir:Daoine Seapánacha
Jane Horney

Bean Shualannach ab ea **"Jane" Ebba Charlotta Horney** (8 Iúil 1918 – 20 Eanáir 1945), a gcreidtear go raibh sí ina spiaire sa Danmhairg ar son na Gearmáine Naitsíche, agus a mharaigh gluaiseacht fhrithbheartaíochta na Danmhairge ar bhád iascaireachta ar Øresund, cé nár dearbhaíodh riamh ar son cén náisiúin a d'oibrigh sí i bhfírinne. Chreid an Gestapo sa Danmhairg gur gníomhaire ar son na Breataine nó an Aontais Shóivéadaigh í, agus tar éis an Dara Cogaidh Dhomhanda shéan siad go raibh sí riamh ina gníomhaire Gestapo. Shéan oifigigh Abwehr mar an gcéanna, nuair a d'iarradh *Säpo* (seirbhís faisnéise na Sualainne) orthu, go raibh sí ina gníomhaire dóibhse.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1918
Catagóir:Básanna i 1945
Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Daoine Sualannacha
Violet Brown

Ba í **Violet Brown** an duine is sine ar domhan go dtí 15 Aibreán 2017.  Bhain sí amach an stádas sin mar an duine is sine ar an 15 Aibreán 2017, tar éis bás Emma Morano. 

Rugadh Brown ar an 2 Bealtaine 1901 in Iamáice. Fuair sí bás ar an 15 September 2017.

## Féach freisin

* Nabi Tajima

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1900
Catagóir:Básanna in 2017
Catagóir:Daoine in aois a chéid
Catagóir:Daoine as Iamáice
George Ezra

Is amhránaí agus cumadóir amhrán Sasanach é **George Ezra Barnett** a rugadh ar 7 Meitheamh 1993. 

## Dioscliosta

**[[Wanted on Voyage]]* (2014)
**[[Staying at Tamara's]]* (2018)

## Tagairtí

Catagóir:Popcheoltóirí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Catagóir:Daoine beo
Dioscliosta George Ezra

Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí agus cumadóir amhrán Sasanach George Ezra ná dhá halbam stiúideo, dhá sheinn leabhraithe agus naoi singil mar ealaíontóir ceoil aonréadach.

## Albaim
### Albaim Stiúideo

### Ceirníní Leathfhada

## Singlí
### Mar Ealaíontóir Ceoil

### Singlí bolscaireachta

## Tagairtí

Ezra, George
Arthur Scargill

deas|250px|thumb|Arthur Scargill
Ceardchumannaí Briotanach is ea **Arthur Scargill**, a rugadh ar an 11 Eanáir 1938.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ceardchumannaithe
Catagóir:Cumannaithe
Catagóir:Eoraisceiptigh
Catagóir:Fir
Catagóir:Mianadóirí
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Sóisialaithe
Catagóir:Yorkshire Theas
Alison Spittle

Is fuirseoir, scríbhneoir grinn, léiritheoir raidió agus aisteoir Éireannach í Alison Spittle. D'oibrigh sí do iRadio, RTÉ Raidió 1 agus Newstalk agus chruthaigh sí sceitsí do Republic of Telly. Bhí sí ina scríbhneoir agus príomhaisteoir do dhráma grinn suímh ag RTÉ Two *Nowhere Fast* i 2017. Is í an t-óstach agus cruthaitheoir an podchraolta *The* *Alison Spittle Show,* atá á óstáil ag headstuff.org.
## Laethanta a hÓige
Rugadh Spittle in Harrow, Londain. Ba thógálaí é a hathair. Bhog a teaghlach go dtí áiteanna eile go minic, Dresden sa Ghearmáin, áit dúchais a mháthair - Contae na hIarmhí, Bealach an Tirialaigh, agus an Muileann gCearr san áireamh. Faoi dheireadh, bhog siad go dtí an Bhaile Mhóir nuair a bhí sí 8 mbliana d'aois. D'fhreastail sí ar mheánscoil i mBaile Átha Luain.

## Gairm
mion|Alison Spittle leis an TD Mary Lou McDonald ag an bhféile Pride i mBaile Átha Cliath, 2017
Bhain sé a céim amach ó choláiste i mBaile Átha Cliath, agus ansin bhog sí ar ais go dtí na hIarmhí, áit ar oibrigh sí mar thaighdeoir do iRadio leis an bhfear grinn Bernard O'Shea. Thosaigh sí ag obair mar fhuirseoir, ag tacaíocht PJ Gallagher. Mar thoradh ar sin, bhí sí ina rannpháirtí sna babhtaí Éireannaigh So You Think You're Funny, agus thuill sí spás sna babhtaí i nDún Éideann. Tugtar cuireadh di a bheith mar aoi ar an gcuid "Happy Hour" den *John Murray Show* ar RTÉ Radio 1 ón rath seo.

Bhí go leor seónna coiméide aici, *Alison Spittle Needs an Agent*, *Alison Spittle Discovers Hawaii* (2015), agus *Worrier Princess* (2017) ina measc. D'oibrigh sí ag na Féilte Fringe in Dún Éideann agus i mBaile Átha Cliath, chomh maith leis an fhéile ceoil Forbidden Fruit, agus ag féilte ghrinn i gCorcaigh.

Bhí Spittle mar scríbhneoir agus príomhaisteoir sceitsí ghréasáin RTÉ Two, agus mar aisteoir i sceitsí do Republic of Telly le Kevin McGahern. I 2014 ghlac Spittle páirt in eagrán píolótach den chlár RTÉ 2 *Choose or Lose*, seó painéal a bhí á óstáil ag Eoghan McDermott ó 2FM, le hiomaitheoirí Fred Cooke, Bryan Quinn, Keith Farnan, Aaron Heffernan agus Georgia Salpa.

Bhí sí ina rannpháirtí rialta ar *The Right Hook* le George Hook ar Newstalk.

### ''Nowhere Fast''

I 2017, scríobh sí agus a páirtí Simon Mulholland an dráma grinn suímh *Nowhere Fast.* Ba é Simon Gibney stiúrthóir an tsraith. Sa seó feictear Angela (rinne Spittle páirt an charachtair seo) ag bogadh ar ais go dtí Ballybeag i lár na tíre, tar éis a post a chailleadh ar sheó raidió i mBaile Átha Cliath i ndiaidh cás clúmhillte a bhí i mbéal an phobail. Thosaigh an tsraith i Samhain 2017, agus glacadh go maith leis ag léirmheastóirí agus lucht féachana go forleathan.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ban-aisteoirí
Catagóir:Fuirseoirí Éireannacha
Catagóir:Craoltóirí Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoireacht teilifíse
Catagóir:Sceitsí grinn
Imleacán

Is log cruinn snaidhmeach sa lár bolg an duine, dícheangal an gcorda imleacáin tar éis breith birth ba chúis leis é **imleacán**. *Imleag* a thugtar air i nGaeilge na hAlban freisin.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Corp an duine
Tara Flynn

Is aisteoir agus scríbhneoir Éireannach í **Tara Flynn**, iomráiteach le haghaidh a saothar grinn agus a cuid oibre mar gníomhaí.

## Gairm
Scríobh Flynn trí leabhair: *You're Grand: The Irishwoman's Secret Guide to Life, Giving Out Yards: The Art of Complaint, Irish Style and Rage-In: Trolls and Tribulations of Modern Life* 

Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí  den ghrúpa amhránaíocht grinn 'The Nualas'.

Tá sí ina guthóir agus ghlac sí páirt an guth Molly sa chlár RTÉ 'The Morbegs'.

Úsáideann sí aoir le haghaidh gníomhaíochta, rud atá le feiceáil ina sceitsí YouTube, mar shampla '*Racist B&B', 'Armagayddon*' agus *<nowiki/>'The Case for Mammy / Daddy Marriage'.*

*<nowiki/>*

In 2015, mar chuid d'fheachtas Amnesty International Ireland 'She is not a Criminal', labhair sí go poiblí don chéad uair faoina turas chun na hÍsiltíre le haghaidh ginmhilleadh a fháil (tá ginmhilleadh mídhleathach faoi láthair in Éirinn i mbeagnach gach cás). Ó sin, tá sí ina feachtasóir glórach do chearta atáirgthe agus aisghairm an t8ú leasú in Éirinn.

In 2017, rinne Flynn an guthú ar athleagan *Blind Date* ar TV3. Ghlac sí leis an ról a bhí déanta ag Graham Sidmore sa bhunchlár sna 1980í.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ban-aisteoirí
Catagóir:Sceitsí grinn
Catagóir:Scríbhneoirí
Catagóir:Mná
An Chasacstáin i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg

Ghlac **An Chasacstáin** páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2018.

## Iomaitheoirí

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse na nÓg
Kane Tanaka

Ba í **Kane Tanaka** (田中カ子 nó Tanaka Kane), an duine is sine ar domhan go dtí 19 Aibreán 2022. Rugadh í ar an 2 Eanáir 1903 i Maoracht Fukuoka, an tSeapáin, agus cailleadh í ar an 19 Aibreán 2022. Ba í an duine is sine go dtí 2022, tar éis bhás Chiyo Miyako.

## Féach freisin

* Chiyo Miyako

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1903
Catagóir:Básanna in 2022
Catagóir:Daoine in aois a chéid
Catagóir:Daoine Seapánacha
Antonio Machado

File de chuid na Spáinne ba ea **Antonio Machado Ruiz** (Sevilla, 26 Iúil 1875 — Colliure, 22 Feabhra 1939), an t-ionadaí is óige den Ghlúin 1898. D'fhorbair a chéad oibreacha, nua-aoiseacha (ar aon dul lena dheartháir Manuel), i dtreo dlúithe shiombalach le tréithe rómánsúla, a tháinig in aibíochti i bhfilíocht de thiomantas daonna, ar thaobh amháin, agus ar an lámh eile  chóir a bheith mar mharana Thaoch na beithsine, sintéis i nguth Mhachado a thugann chun cuimhne an chríonnacht shinseartha mhoréilimh a bhíonn tóir uirthi. I bhfocail Gerardo Diego, «hablaba en verso y vivía en poesía» ( "Labhair sé i véarsa agus mhair sé i bhfilíocht"). Ba cheann de na mic léinn mór le rá é de chuid an Institución Libre de Enseñanza, a raibh a idé-eolaíocht i gcónaí tiomanta leis. Fuair sé bás i ndeoraíocht i gcrá croí Dara Phoblacht na Spáinne.

## Beathaisnéis
[mion|clé|Cúinne na [linn snámha|linne snámha i gceann de na paitiónna de Palacio de las Dueñas, i gceann de na tithe seo a rugadh Antonio Machado sa bhliain 1875]]

### A luathshaol i Sevilla

Rugadh Antonio Machado ar a leathuair tar éis a ceathair ar maidin an 26 Iúil, 1875 (Lá Fhéile Naomh Áine), i gceann de na tithe ar cíos sa Phálás ar a dtugtar Las Dueñas air, i Sevilla. 

Ba é an dara leanbh fireann é a saolaíodh dá mháthair, Ana Ruiz, d'ochtar leanaí ar a iomláine. Aon mhí dhéag roimhe sin, rugadh Manuel, an chéad leanbh, comhpháirtí i go leor pasanna de shaol Antonio, agus le himeacht ama freisin ina fhile agus dhrámadóir.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1939
Catagóir:Daoine a rugadh i 1875
Norah Patten

Is innealtóir aerloingseoireachta agus spáseolaí Éireannach í **Norah Patten** ó Bhéal an Átha, Contae Mhaigh Eo, atá ina spásaire faoi oiliúint. Tá sé i gceist go mbeadh sí ar fhoireann idirnáisiúnta a dhéanfas turas sa spás sa bhliain 2026. 
clé|mion|Virgin Galactic "Unity" in 2016

## Gairm
Rugadh Patten i mBéal an Átha, Contae Mhaigh Eo agus bhí sí an-tógtha ag an spás mar leanbh. Thug sí cuairt ar NASA nuair a bhí sí 11.  

Chríochnaigh sí a dochtúireacht i innealtóireacht aeraspáis in Ollscoil Luimnigh in 2011. Lean Patten cúrsa de chuid PoSSUM (Eolaíocht Pholach Fho-fhithiseach sa Mhéisisféar Uachtarach) in 2018. 

D'oibrigh Patten in Ionad na Cumaiscí san Ollscoil Luimnigh (2012-2015). D'eagraigh sí an tionscadal "An t-aon Bhealach Suas", a chur sé an chéad turgnamh mhic léinn Éireannach chun an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta.  

Scríobh Patten leabhar do pháistí, 44 lch, "Shooting for the Stars" in 2019.

Tá Patten ag obair le comhlacht innealtóireachta Realtra Space Systems Engineering, cuid de Realtime Technologies Ltd., sa Chúlóg i mBaile Átha Cliath.

### 2026
Beidh Patten féin agus beirt thaighdeoirí eile, bean óna Stáit Aontaithe agus bean ó Cheanada, le tabhairt faoin turas ar spásárthach Delta de chuid Virgin Galactic. Is ar mhaithe le taighde, is cosúil, an turas seo á thabhairt. Tá tacaíocht airgid faighte, is cosúil, ag Virgin ó infheisteoirí agus lucht urraíochta.

## Tagairtí

Catagóir:Spásairí Éireannacha
Catagóir:Alumni Ollscoil Luimnigh
Catagóir:Innealtóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo
Foirmeacht Uí Mhuireasáin

thumb|right|250px|Radharc den fhoirmeacht.
Seicheamh sainiúil is ea **Foirmeacht Uí Mhuireasáin** (Béarla *Morrison Formation*) de charraigeacha dríodair an Iúrasaigh Uachtaraigh, le fáil in iarthair na Stát Aontaithe, áit ina bhfuarthas an chuid is mó foinsí torthúla d'iontaisí dineasár i Meiriceá Thuaidh. Tá sé comhdhéanta de láibchloch, ghaineamhchloch, shioltachloch, agus aolchloch, agus tá sé fionnliath, glasliath, nó dearg. Bíonn an chuid is mó de na hiontaisí ar fáil sna gaineamhchlocha uochtaracha, iarsmaí na n-aibhneacha agus na dtuilemhánna de chuid na Tréimhse Iurasach.

Catagóir:Foirmeacha geolaíochta na Stáit Aontaithe
Catagóir:Foirmeacha geolaíochta na Sléibhte Creagacha
Rhys Iorwerth

Is file agus príomhbhard é **Rhys Iorwerth** (a rugadh 1 Aibreán 1983). Bhuaigh sé an Chathaoir ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam, sa bhliain 2011.

Tá sé ina chónaí agus ag obair i gCaernarfon.

## Luathshaol agus oideachas
[mion|clé|Cathaoireacha an bhaird [Hedd Wyn.]]
Rugadh Rhys i mBangor na Breataine Bige agus tógadh é i gCaernarfon agus d'fhreastail sé ar Ysgol Syr Hugh Owen.

Tar éis dó an scoil a fhágáil, bhog sé go dtí Caerdydd d'fhonn staidéar a dhéanamh ar Dhlí agus ar Pholaitíocht i bPrifysgol Caerdydd (Gaeilge: *Ollscoil Chaerdydd*). D'athraigh sé a chonair ghairme áfach agus rinne sé staidéar i Roinn na Breatnaise san Ollscoil, áit a bhain sé an cháilíocht BA (*Baitsiléir Ealaíon*) amach sa bhliain 2004 agus ansin fuair sé a MA (*Máistir Ealaíon*) sa bhliain 2005. D'oibrigh sé ina dhiaidh sin ar son na seirbhíse taighde san Cynulliad Cenedlaethol (*An Tionól Náisiúnta*).

Ina dhiaidh sin bhog sé ar ais go Caernarfon ag obair mar aistritheoir neamhspleách.

## Tagairtí
* Gabhann Rhys Iorwerth an Chathaoir, BBC Cymru Fyw, 5 Lúnasa, 2011

## Naisc sheachtracha
* http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_9550000/newsid_9557100/9557174.stm

Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Filí Breatnaise
Catagóir:Daoine ó Chaernarfon
Catagóir:Daoine a d'fhreastail ar Ysgol Syr Hugh Owen
Catagóir:Daoine beo
An Mac Drabhlásach

deas|250px|thumb|An Mac Drabhlásach
Is é **Parabal an Mhic Dhrabhlásaigh** ceann de pharabail Íosa, i Soiscéal Lúcáis 15:11–32. Insíonn Íosa Críost é dá chuid deisceabal, do na Fairisínigh agus do dhaoine eile.

Sa scéal, tá fear ann a bhfuil beirt mhac aige. Iarrann an mac is óige a chuid den oidhreacht óna athair, agus roinneann an fear a mhaoin idir an dá mhac. Téann an mac is óige “go tír i gcéin”, agus caitheann sé a chuid airgid go léir, “ag tabhairt a shaoil go drabhlásach” (Lúcas 15:13). Buaileann gorta an tír agus tá sé i gcruachás cheal airgid. Mar thoradh air sin, filleann sé abhaile agus an plean atá aige ná impí ar a athair glacadh leis mar sheirbhíseach. Deir sé lena athair, “pheacaigh mé in aghaidh na bhflaitheas agus i do láthairse; ní fiú mé feasta go dtabharfaí mac duit orm” (Lúcas 15:18–19). Deir an t-athair lena sheirbhísigh “an éide is uaisle” a bhailiú agus a chur ar a mhac, agus an lao biata a mharú le haghaidh cóisire, “óir bhí an mac seo agam marbh agus tá sé beo arís, bhí sé caillte agus fuarthas é” (Lúcas 15:24). Nuair a fheiceann an mac is sine an chóisir, tá fearg air, agus diúltaíonn sé páirt a ghlacadh sa gceiliúradh. Deir an t-athair leis an mac is sine: ”A mhic, bíonn tusa liom i gcónaí, agus gach a bhfuil agam is leat; ach bhí sé ceart aoibhneas a dhéanamh agus áthas, óir bhí an deartháir seo agat marbh agus tá sé beo arís, bhí sé caillte agus fuarthas é” (Lúcas 15:31–32).

Catagóir:Soiscéal Lúcáis
FC Persepolis

Club sacair atá suite in Tehran na hIaráine is ea **Persepolis Football Club**..

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil 

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna sacair
Pocaire gaoithe coiteann

Speiceas beag d'éan creiche atá sa **phocaire gaoithe coiteann** (*Falco tinninculus*). Tugtar **bod gaoithe**, **bodaire gaoithe**, **seabhac buí**, nó **pocaire gaoithe** air freisin. Speiceas de phocaire gaoithe atá ann, agus tá sé i bhfine na bhfabhcún, nó na *bhFolcanidae *as Laidin. Tá sé ar cheann de na héin chreiche is coitianta in Éirinn, agus toisc nach bhfuil cónaí ar speiceas ar bith eile de phocaire gaoithe in Éirinn, is gnáth a tugtar *pocaire gaoithe* go simplí air.
## Tagairtí

Catagóir:Éin
Fairisínigh

[deas|250px|thumb|[Íosa agus na Fairisínigh]]
Ball seict Giúdach, a leanann comhlíonadh dochta an dlí traidisiúnta agus scríofa ab iad na **Fairisínigh**.

Catagóir:Fairisinigh
Tipu Sabhdán

Rialtóir Ríocht Mysore ab ea Sabhdán **Fateh Ali Sahab Tipu**. Rugadh é i Devanahalli, Karnataka ar an 20 Samhain 1750 agus fuair bás ar an 4 Bealtaine 1799. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1750
Catagóir:Básanna i 1799
Catagóir:Stair na hIndia
Daniel Auteuil

Is aisteoir agus stiúrthóir Francach é **Daniel Auteuil** a rugadh ar an 24 Eanáir 1950 i gCathair na hAilgéire san Ailgéir Fhrancach. Bronnadh Gradam an Aisteora Is Fearr ag Féile Scannánaíochta Cannes airsean agus ar Pascal Duquenne, aisteoir Beilgeach sa bhliain 1996. I measc gradam eile, bronnadh an Gradam BAFTA don Aisteoir Is Fearr i Ról Taca as a ról in *Jean de Florette* (1986). Aithnítear é freisin as a ról in *Manon des sources* (“Fear an fhuaráin”, 1986) agus in *La fille sur le pont* (“An ghirseach ar an droichead”, 1999).

Catagóir:Daoine a rugadh i 1950
Catagóir:Aisteoirí Francacha
Catagóir:Daoine beo
Ailgéir Fhrancach

thumb|Ailgéir Fhrancach
Cuid den Fhrainc ab ea an  **"Ailgéir Fhrancach"** (l'Algérie Française).   

## Tagairtí
   

Catagóir:Stair na Fraince
Catagóir:Stair na hAilgéire
Sagittarius A*

Is éard is **Sagittarius A*** ann (fuaimnithe "Sagittarius A-réalt", giorrúchán caighdeánach **Sgr A***) ná foinse gheal an-dlúth raidió réalteolaíoch, ag lár Bhealach na Bó Finne, in aice le teorainn na réaltbhuíonta Sagittarius agus Scorpius. Cuid de ghné réalteolaíoch is ea é, ar a dtugtar 'Sagittarius A'. Creidtear gur suíomh dúphoill sár-ollmhóir é, cosúil leo siúd a nglactar go ginearálta anois a bheith ag lár an chuid is mó de na réaltraí bíseacha agus éilipseacha. D'úsáidtí grinnithe réaltacha ar an réalta S2, i bhfithis timpeall ar Saighdeoir A*, chun láithreachta de, agus sonraí a tháirgeadh faoin dhúpholl sár-ollmhór atá i lár Bhealach na Bó Finne, agus threoraítí ar an tuairim gur suíomh an dúphoill sár-ollmhóir é Sagittarius A* .

## Nótaí
Imran Khan

Polaiteoir na Pacastáine agus iar-chaptaen cruicéid is ea **Imran Ahmad Khan Niazi**. Rugadh é i Lahore, Puinseáb ar an 5 Deireadh Fómhair 1952. 

Bhí sé ina Phríomh-Aire ar an bPacastáin ó 18 Lúnasa  2018 - 10 Aibreán 10 2022 

Ar 3 Samhain 2022, lámhachadh Khan sa chos i gcathair Wazirabad in oirthear na tíre. Bhí sé ag tabhairt óráide ag slógadh polaitíochta ag an am, nuair a scaoil gunnadóir urchar leis. Iarracht feallmharaithe a bhí ann. Bhí Khan chun tosaigh ag an slógadh polaitíochta a bhí ag éileamh go reachtáilfí toghchán tobann.

## Féach freisin

* Imreoirí cruicéid‎ 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Polaiteoirí as an bPacastáin
Catagóir:Imreoirí cruicéid
John Cleese

Is aisteoir Sasanach é **John Marwood Cleese** (a rugadh ar an 27 Deireadh Fómhair 1939). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1939
Catagóir:Daoine beo
Michael Palin

Is aisteoir Sasanach é **Michael Edward Palin** (a rugadh ar an 5 Bealtaine 1943). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Daoine beo
Constantin Brâncoveanu

Ba Phrionsa Wallachia é **Constantin Brâncoveanu** idir 1688 agus 1714. Rugadh é i 1654 agus fuair bás ar an 15 Lúnasa, 1714). 

Catagóir:Stair na Rómáine
Catagóir:Daoine a rugadh i 1654
Catagóir:Básanna i 1714