open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Derek Nolan

Is polaiteoir Éireannach agus iarTheachta Dála do cheantar Gaillimh Thiar é **Derek Nolan** (Gaeilge: *Ó Nualláin*) (a rugadh i nDeireadh Fómhair 1982). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre agus ina TD ó thoghchán na bliana 2011.  

Bhuaigh Nolan suíochán ar Chomhairle Chathair na Gaillimhe i Meitheamh na bliana 2009. Ainmníodh é i gcomharbacht ar Mhícheál D. Ó hUiginn, iarrthóir Pháirtí an Lucht Oibre don uachtaránacht, sa toghchán do Dháil Éireann agus tháinig sé sa chéad áit i gceantar na Gaillimhe Thiar ar an gcéad iarracht dó. 

Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.

## Féach freisin

* Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i nGaillimh Thiar

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1982
Catagóir:Aturnaetha Éireannacha
Catagóir:Baill den 31ú Dáil
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Gaillimh
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla i gContae na Gaillimhe
Catagóir:Daoine beo

Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe
Jan O'Sullivan

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chathair Luimnigh í **Jan O'Sullivan** née *Gale* (Gaeilge: *Jan Uí Shúilleabháin*) (a rugadh ar an 6 Nollaig 1950). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre agus an tAire Stáit reatha Um Thithíocht agus Pleanáil.

Sheas O'Sullivan san Olltoghchán 2016 agus atoghadh í le 11.2% de na vótaí céad rogha.

## Féach freisin

* Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i gCathair Luimnigh

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1950
Catagóir:Baill den 32ú Dáil
Catagóir:Baill den 31ú Dáil
Catagóir:Baill den 30ú Dáil
Catagóir:Baill den 29ú Dáil
Catagóir:Baill den 28ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Seanad
Catagóir:Daoine as Contae an Chláir
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill Pháirtí Sóisialach Daonlathach
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla i gContae
Catagóir:Méaraí Luimnigh
Catagóir:Méaraí mná
Catagóir:Méaraí Éireannacha
Catagóir:Múinteoirí Éireannacha
Catagóir:Feiminigh Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh
Chris Hardwick

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Christopher Ryan** "**Chris**" **Hardwick**, a rugadh ar an 23 Samhain, 1971.

Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Podchraoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Crispin Glover

Is aisteoir Meiriceánach é **Crispin Hellion Glover**, a rugadh ar an 20 Aibreán, 1963.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1963
Catagóir:Daoine beo
Joel McHale

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Joel Edward McHale**, a rugadh ar an 20 Samhain 1971. Rugadh sa Róimh é mar bhí a athair ina dhéan i gcampas Ollscoil Loyola sa chathair sin. Tógadh mar Chaitliceach é in Seattle, Washington. Tá sé pósta le Sarah Williams agus tá beirt mhac acu. Tá cónaí orthu in Hollywood Hills, California.

## Naisc sheachtracha
*  Suíomh oifigiúil

Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Eddie Izzard

Is fuirseoir agus aisteoir Sasanach atá in **Edward John** "**Eddie**" **Izzard**, a tháinig ar an saol an 7 Feabhra, 1962.

## Tagairtí

Catagóir:Fuirseoirí Sasanacha
Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1962
Catagóir:Daoine beo
Na Broicíní

Is sráidbhaile agus baile fearainn é **na Broicíní.** Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo idir Béal Átha hAmhnais and Clár Clainne Mhuiris. 

## Féach Freisin
* Na Broicíní, Contae an Longfoirt

## Tagairtí

Na Broicíní
Mick Wingert

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Mick Wingert**, a rugadh ar an 4 Iúil, 1974.

## Tagairtí

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1974
Catagóir:Daoine beo
Fred Tatasciore

Is aisteoir Meiriceánach é **Frederick** "**Fred**" **Tatasciore**, a rugadh ar 15 Eanáir 1967 i gCathair Nua-Eabhrac.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1967
Catagóir:Daoine beo
An Seamar Bán

Is sráidbhaile é **an Seamar Bán.** Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 
clé|250px|thumb|An Seamar Bán

## Tagairtí

An Seamar Bán
Tóchar Phádraig

Is seanbhóthar oilithreachta go Cruach Phádraig é **Tóchar Phádraig**. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.

## Tagairtí

Tóchar Phádraig
Catagóir:Reiligiún
Catagóir:Oilithreachtaí
Tulach Shrutháin

Is sráidbhaile é **Tulach Shrutháin** nó **Tulach Ruacháin**. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Port Asgaig

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Port Asgaig**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Charles Boycott

Aibhéardaí Briotanach ab ea **Charles Cunningham Boycott** (12 Márta 1832 – 19 Meitheamh 1897). 

Thug an pobal cúl droma dó (dúdhiúltú sóisialta);  is é sin le rá, ní bheadh baint ná páirt ag an bpobal leis. As a shloinne a tháinig na focail *baghcat* agus *baghcatáil* agus na macasamhla i dteangacha eile.

## Tagairtí



Catagóir:Daoine a rugadh i 1832
Catagóir:Básanna i 1897
James Horan

Moinsíneoir Éireannach ab ea **James Horan** (4 Bealtaine 1911 – 1 Lúnasa 1986). Rugadh é i bPártraí, i gContae Mhaigh Eo. 

Bhí sé ina shagart paróiste i gCnoc Mhuire agus nuair a bhí an cúram sin air, bhí sé freagrach as Aerfort Iarthar Éireann Chnoc Mhuire a thógáil sa bhaile sin. 

Osclaíodh an t-aerfort sa bhliain 1985. 

Fuair Horan bás an bhliain ina diaidh sin agus é a tabhairt cuairte ar Lourdes, san Fhrainc.
clé|mion

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1911
Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Alumni Choláiste Phádraig, Má Nuad
Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha sa 20ú haois
Naomh Áine

Is naomh Críostaí í **Naomh Áine** (nó Naomh Anna nó Anne), máthair na maighdine Mhuire. Ba iad Naomh Iochaim is Naomh Anna seantuismitheoirí Íosa, agus tuismitheoirí Mhuire.  

Ceiliúrtar lá fhéile Áine ar an 26 Iúil.

## Béaloideas

clé|mion|Naomh Áine agus an Mhaighdean Mhuire

Déantar ceiliúradh ar an 26 Iúil i gceantar na nOileán, áit a mbíonn tarraingt na mílte ar Thobairín Naomh Anna i dTír an Fhia. 

Tá an deá mhóid do Naomh Anna sa taobh seo tíre, agus tá cuntas tugtha faoi dhaoine ó chian agus ó chongair a fuair leigheas as Tobairín Naomh Anna.   

## Tagairtí
 

Catagóir:Ioslam
Catagóir:Giúdaigh
Catagóir:Mná
Catagóir:Muire
Catagóir:Naoimh
Sliabh Phartraí

Is sliabhraon é **Sliabh Phartraí.** Tá sé suite i nDúiche Sheoigheach, in iarthar Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Néifinn Bheag
Bealach an Iarthair

deas|250px|thumb|Bealach an Iarthair
Is rian é **Bealach an Iarthair**. Tá sé suite i gContae na Gaillimhe agus i gContae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Bealach an Iarthair
Siúlóid Oidhreachta Chruach Phádraig

deas|250px|thumb|Cruach Phádraig
Is cosán siúlóide é **Siúlóid Oidhreachta Chruach Phádraig** (Béarla: *Croagh Patrick Heritage Trail* ). Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Siúlóid Oidhreachta
An Pollach

Is sráidbhaile é **an Pollach** (nó  **An Phollaigh**, nó **Pollagh** as Béarla). Tá sé suite ar Oileán Acla i gContae Mhaigh Eo, idir Dumha Acha agus An Caol.

## Gníomhaíochtaí
Tá traidisiún bannaí píob an-láidir ar Oileán Acaill agus tá banna píob  sa Phollach.  Lá Féile Pádraig, bailíonn na bannaí ag breacadh lae ag an Achill Head Hotel agus máirseáileann siad ar ais go dtí a sráidbhailte féin.

Tá dhá ionad leighis, sa Phollach agus i nGob an Choire, ceathrar dochtúirí leighis lán aimsire agus beirt bhanaltra Sláinte Poiblí ag clúdach an cheantairmion|Bóthar chun Dooagh|clé
clé|mion|Keel

## Conspóid
I mí na Samhna 2019, bhí conspóid sa Phollach tar éis do dhaoine áitiúla tús a chur le hagóid trí mhí 24/7 chun cosc ​​a chur ar dhídeanaithe a bheith san *Achill Head Hotel* sa sráidbhaile. 

Mar gheall ar an agóid, chinn an An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais, atá freagrach as dídeanaithe agus  daoine a lorgaíonn tearmann sa chóras soláthair, nach raibh fanacht sa Phollach chun leasa na ndídeanaithe mná leochaileacha lena mbaineann.

Ansin d'fhógair an Roinn Dlí agus Cirt nach rachfar chun cinn leis an bplean i bhfianaise na hagóide ina aghaidh. Dúirt gníomhaithe in Acaill go raibh daoine an-díomách nach mbeadh imircigh ag teacht chun an oileáin agus ag cur fúthu in ionad soláthar díreach mar a bhí beartaithe.  Dúirt an t-ardeaspag go bhfuil clú agus cáil ar fud an domhain ar mhuintir Acla mar dhream soicheallach agus go bhfuil fáilte curtha acu roimh dhaoine ón iasacht san am atá caite.
## Tagairtí

Catagóir:Agóidíocht in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae Mhaigh Eo
Catagóir:Acaill
An Corrán

Is leithinis é **an Corrán**. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

An Corrán
Catagóir:Gaeltacht Chontae Mhaigh Eo
Max Koch

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Jeffrey Brian Koch**.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1970
Catagóir:Daoine beo
Antares (réalta)

Is í **Antares** nó *Alpha Scorpii* an séú réalta déag is gile i spéir na hoíche, agus í ar ceann de na ceithre réalta is gile in aice leis an éiclipteach in éineacht le hAldebaran, Spica, agus Regulus. Réalta mhallathraitheach í Antares, agus í +1.09 ar meánmhéid.

Is ollfhathachréalta í Antares, agus is é a rangú réalteolaíoch ná M1.5Iab-b - is é sin, réalta cuíosach fuar í, agus í dearg ar a dath. Is ionann a ga agus ga na Gréine méadaithe faoi 883, agus dá gcuirfí in áit na Gréine í, bheadh fithis Mharsa féin taobh istigh den réalta. De réir an tsaobhdhiallais, is féidir a oibriú amach go bhfuil Antares suite faoi 550 solasbhliain, nó 170 parsoic, den Domhan s'againn. Tá a hamharclonrachas timpeall ar 10,000 oiread agus amharclonrachas na Gréine, ach is mar radaíocht infridhearg a astaíonn sí an chuid is mó dá cuid fuinnimh, agus mar sin, tá a lonrachas bólaiméadrach timpeall ar 65,000 oiread agus lonrachas bólaiméadrach na Gréine. (Is éard is lonrachas bólaiméadrach ná tomhas ar lonrachas na réalta a chuireann san áireamh na cineálacha eile radaíochta i mbreis ar an solas infheicthe.) Mór millteanach is mar atá Antares, níl ach mais na Gréine méadaithe faoi 15 nó 18 ann, agus mar sin, tá an mhais sin scaipthe an-tanaí sa réalta.

## Tagairtí

Catagóir:Réaltaí
Séipéal Naomh Pádraig

Is eaglais é **Séipéal Naomh Pádraig.** Tá sé suite i mBéal Átha hAmhnais, Contae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Agaistínigh
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Eaglaisí in Éirinn
Port na h-Abhainne

Is sráidbhaile atá suite ar oileán Íle in Earra-Ghàidheal é **Port na h-Abhainne** (Béarla: *Portnahaven*). Tá 31% den daonra ábalta Gaeilge na hAlban a labhairt de réir dhaonáireamh na Ríochta Aontaithe 2011.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Wallace Shawn

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Wallace Michael Shawn**, a rugadh ar an 12 Samhain, 1943.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Daoine beo
Ian McShane

Is fuirseoir, stiúrthóir, aisteoir agus aisteoir gutha é **Ian David McShane**, a rugadh ar 29 Meán Fómhair, 1942. Rugadh agus tógadh é i Lancashire, i Sasana. Tá clú air as a róil in *Lovejoy* (1986–1994) de chuid an BBC agus in *Deadwood* (2004–2006) de chuid HBO.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Ian McShane ar IMDb

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:fuirseoirí Sasanacha
Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1942
John Goodman

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Jonathan Stephen** "**John**" **Goodman**, a rugadh ar 20 Meitheamh, 1952.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Buaiteoirí gradaim Golden Globe
Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Fir
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Peileadóirí Meiriceánacha
Inis Toirc Beag

Is oileán ar chósta na hÉireann í **Inis Toirc Beag** 

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Oileáin Chonnachta
Catagóir:Oileáin Mhaigh Eo
Páirc Mhic Éil

Is staidiam de chuid Chumann Lúthchleas Gael í **Páirc Mhic Éil**, agus í suite i gCaisleán an Bharraigh, Contae Mhaigh Eo. Is ann atá cumann áitiúil an bhaile lonnaithe, agus foirne Chontae Mhaigh Eo chomh maith. Toilleann an staidiam 38,000 duine.

Oscalíodh an pháirc sa bhliain 1931 agus ainmníodh í i gcuimhne ar Sheán Mac Éil, Ard-Easpag Tuaim idir 1831 agus 1881. Cuireadh leis an staid agus cuireadh athchaoi uirthi sa bhliain 2009. 

## Tagairtí

Páirc Mhic Éil
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Caisleán Charraig an Chabhlaigh

mion| Caisleán Charraig an Chabhlaigh
mion| Eolas stairiúil lasmuigh de Caisleán Charraig an Chabhlaigh
Túrtheach in aice le Baile Uí Fhiacháin i gContae Mhaigh Eo, Éire is ea **Caisleán Charraig an Chabhlaigh**. Tógadh é i lár na cúigiú haoise déag, agus is cáiliúla é Gráinne Ní Mháille, an 'banríon foghlaí mara' agus taoiseach Chlann Uí Mháille. Tá tuairimíocht déanta ar an gcaisleán mar áit a báis.

Tá ceithre urlár ag Caisleán Charraig an Chabhlaigh agus tá sé os cionn ocht méadar déag ar airde ag féachaint amach i dtreo droimníní Chuan Mó. Cé go raibh rochtain ag an bpobal ar an gcaisleán tráth, tá cosc dian air anois ar chúiseanna sábháilteachta. Thóga cosán miotail sa chaisleán in 2015, óna thalamh féaraigh in aice leis go dtí an doras mar gheall ar an míchaoithiúlacht ollmhór a bhaineann le rochtain a fháil ar an mbealach isteach le linn taoidí arda.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Photographs of Rockfleet Castle (By Frank Cawley), accessed: 5 January 2009

Catagóir:Caisleáin i gContae Mhaigh Eo
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Mhaigh Eo
Eaglais Naomh Cólman

Is eaglais Chaitliceach í **Eaglais Naomh Cólman.** Tá an eaglais suite i gClár Chlainne Mhuiris, Contae Mhaigh Eo. 

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Eaglaisí in Éirinn
Seanachaidh, Tír Fhiachrach

Is baile fearainn é **Seanachaidh** (nó **Ard na Ria**). Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo, ó dheas ó Bhéal an Átha. Is fo-bhaile de Bhéal an Átha é inniu.

## Féach freisin
* Ard na Ria (ainm an tsráidbhaile)

## Tagairtí

Sean-Achaidh
Adam Yauch

Bunbhall agus comhbhunaitheoir an ghrúpa hip hap Beastie Boys ab ea **Adam Yauch** nó **MCA** go minic (5 Lúnasa 1964 – 4 Bealtaine 2012). Dordghiotáraí i bpuncbhanna ina chathair dhúchais Nua-Eabhrac a bhí ann ina óige, sula ndeachaigh sé leis an hip hap sa bhliain 1979.

Stiúrthóir scannán ab ea é chomh maith, agus é ag freagrach as físeáin an ghrúpa faoin ainm cleite **Nathanial Hörnblowér**.

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Rapcheoltóirí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1964
Catagóir:Básanna in 2012
Catagóir:Dord-ghiotáraithe Meiriceánacha
Daryl Sabara

Is aisteoir Meiriceánach é **Daryl Christopher Sabara**, a rugadh ar an 14 Meitheamh sa bhliain 1992. Bhí ról Juni Cortez aige sa tsraith scannán *Spy Kids*.

## Nasc seachtrach
* Agallamh gearr le Daryl Sabara 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1992
Catagóir:Daoine beo
An Rómainis

:*Is alt faoi theanga a labhraítear san Eilvéis é seo. Déantar idirdhealú idir í agus [[an Rómáinis]], teanga na Rómáine; agus [[an Romainis]], teanga na Romach.*
Teanga Rómánsach, nó b'fhéidir dlúthghrúpa de theangacha comh-ghaolmhara, í an **Rómainis** () agus í ina teanga oifigiúil san Eilvéis.

## Daonra
Tá an Rómainis ó dhúchas ag níos mó ná 35,000 duine de réir na bhfigiúirí ón mbliain 2000. An chuid is mó de na cainteoirí dúchais tá cónaí orthu in Grischun (Gearmáinis: *Graubünden*, Iodáilis: *Grigioni*, Fraincis: *Grisons*), ceann de chantúin na hEilvéise. Iad siúd a labhraíonn Rómainis, bíonn siad dátheangach nó fiú trítheangach, agus an Iodáilis nó an Ghearmáinis ar aon leibhéal leis an teanga dhúchais acu chomh maith. mion|clé|An Rómainis i gcantún Graubünden/Grischun/Grigioni sa bhliain 2000.

## Stair
Tá an Rómainis gaolmhar leis an Laidinis, teanga Rómánsach a labhraítear i réigiún na Tioróile Theas san Iodáil. Mionteanga eile den ghrúpa chéanna í an Fhriúilis (an Fhurláinis), an teanga a bhí ó dhúchas ag Pier Paolo Pasolini agus í á saothrú aige ina chuid luathfhilíochta.mion|clé|An Rómainis ar bhalla bhán i Sagogn /Surselva, Grischun.

## Caighdeánú
Tá an Rómainis mar a chleachtaítear san Eilvéis í roinnte ina canúintí éagsúla, agus bhí sé ina chnámh spairne ar feadh i bhfad cén cineál Rómainise ba chóir a úsáid mar theanga chomhoifigiúil don Eilvéis ar fad.  

Sna hochtóidí tháinig an comhchaighdeán Rómainise, *Rumantsch Grischun*, ar an bhfód, ach tá cuid mhaith de na cainteoirí dúchais míshásta leis an gcaighdeán seo i gcónaí.  

Mar sin, cloíonn siad go stobarnáilte leis na leaganacha canúnacha den teanga scríofa, go háirithe nuair a bhíonn cúrsaí áitiúla nó cantúin á bplé acu. 

## Tagairtí

Catagóir:Teangacha Rómánsacha
Catagóir:Teangacha na hEorpa
Catagóir:An Eilvéis
Cuan Chill Ala

Is bá é **Cuan Chill Ala**. Tá sé suite in oirthuaisceart Chontae Mhaigh Eo, cóngarach do Chontae Shligigh. Béal na Muaidhe atá ann. 

Tá sráidbhaile Chill Ala suite ar an taobh thiardheas den bhá. Is trá Bhrait Ghoirm í Trá an Rois lámh leis an sráidbhaile.

## Tagairtí

Cuan Chill Ala
Cill tSéine

Is baile fearainn í **Cill tSéine** (nó **Cill tSéadhna**). Tá sé suite in Iorras i gContae Mhaigh Eo agus tá sé lonnaithe sa Ghaeltacht go hoifigiúil. Glacann foireann CLG an bhaile páirt i gComórtas Peile na Gaeltachta. 

## Tagairtí

Cill tSéadhna
Gleann Chuilinn (Iorras)

Is dhá bhaile fearainn i bparóiste Chill tSéadhna é **Gleann Cuilinn** (Béarla: *Glencullen* ). Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Féach:
* Gleann Chuilinn Íochtarach
* Gleann Chuilinn Uachtarach

Gleanncuillean
Veicteoir

I matamaitic, fisic agus innealtóireacht tá méid agus treo ag **veicteoir** Eoiclídeach. Is féidir na veicteoirí a shuimiú de réir an dlí de bhreis comhthreomharán. Uaireanta seasann deighleog líne do veicteoir Eoiclídeach. Tá treoir chinnte ag an líne agus ceangail idir pointe A agus pointe B agus tá mar ainm na \overrightarrow{AB}.. 

Tá veicteoir riachtanach chun pointe A a iompar go dtí pointe B. Is é míniú an fhocail veicteoir as Laidin ná 'iompróir'. Is é méid an veicteoir ná achar idir an dá phointe.

Tá analógacha gar mar veicteoirí ag a lán oibríochtaí ailgéabracha ar réaduimhreacha, cosúil le suimiú, dealú, iolrú agus frithrá. Tá ról tábhachtach ag veicteoirí san fhisic. Déanann veicteoirí cur síos ar threoluas agus luasghéarú ar rud atá ag gluaiseacht agus fórsaí atá ag gníomhú air.

Catagóir:Matamaitic
Comhar Dún Chaocháin Teo

Is comhar áitiúil é **Comhar Dún Chaocháin Teo.** Tá sé suite i gCill Chomáin, Contae Mhaigh Eo. 

Comhar Dún Chaocháin Teo
Ráth na gCoinín

Is sráidbhaile é **Ráth na gCoinín**. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Ráth na gCoinín
Baile an Ghrána

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Baile an Ghrána**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Páirc Náisiúnta Néifinne Fiáine

Is páirc náisiúnta í **Páirc Náisiúnta Néifinne Fiáine**, agus í suite in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. Tá sí ar cheann de na tailte portaigh is mó san Eoraip, 117.9 ciliméadar cearnógach de bhratphortach Atlantach ar fad. Tá gnáthóga agus speicis éagsúla thábhachtacha eile faoi chosaint ann. Ina measc tá fraochmhá Alpach, féarach sléibhe, fraochmhá, agus dobharcheantair lochanna agus aibhneacha. Tá fraochmhá Alpach le fáil ar an mbinn is airde, is í sin an Corrshliabh.

Bunaíodh an pháirc in 1998 mar **Páirc Náisiúnta Bhaile Chruaich**. Leathnaíodh agus athainmníodh í sa bhliain 2018.

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Páirceanna Náisiúnta na hÉireann
Verne Troyer

Ba aisteoir Meiriceánach é **Vernon Jay** "**Verne**" **Troyer**, a rugadh ar sa bhliain 1 Eanáir, 1969 agus a fuair bás ar an 21 Aibreán, 2018.

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Comhairle Contae Mhaigh Eo

Is comhairle i gContae Mhaigh Eo í **Comhairle Contae Mhaigh Eo.** 

## Tagairtí

Comhairle Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn
Beinn Bheigeir

Is cnoc in Albain í **Beinn Bheigeir**, atá suite ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Cill Taobháin

Is paróiste í **Cill Taobháin** (Béarla: *Kilteevan*), atá suite 6 chiliméadar soir ó bhaile Ros Comáin agus 9 gciliméadar ó thuaidh ó Chnoc an Chrochaire, i gContae Ros Comáin, Éire.

Tá séipéal Caitliceach, iar-chloch aifrinn, ionad pobail, bunscoil, teach tábhairne, rás-raon chairtín agus páirc CLG sa sráidbhaile.

Tháinig sinsear an aisteora Tom Cruise as Cill Taobháin.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
Dean Edwards

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Dean Edwards**, a rugadh sa bhliain 1970.

## Tagairtí

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1970
Catagóir:Daoine beo
Keke Palmer

Is ceoltóir agus ban-aisteoir Meiriceánach í **Lauren Keyana** "**Keke**" **Palmer**, a rugadh sa bhliain 1993.

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Catagóir:Daoine beo
Ciara Bravo

Is aisteoir Meiriceánach í **Ciara Quinn Bravo**, a rugadh sa bhliain 1997.

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1997
Catagóir:Daoine beo
Lavínia Vlasak

Aisteoir Brasaíleach is ea **Lavínia Gutmann Vlasak** (14 Meitheamh, 1976 a rugadh í).

Catagóir:Daoine Brasaíleacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1976
Catagóir:Daoine beo
Warwick Davis

Is aisteoir Sasanach é **Warwick Ashley Davis**, a rugadh ar 3 Feabhra, 1970.

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1970
Catagóir:Daoine beo
Wayne Knight

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Wayne Eliot Knight**, a rugadh ar 7 Lúnasa 1955.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1955
Catagóir:Daoine beo
Neil Patrick Harris

Is aisteoir Meiriceánach é **Neil Patrick Harris**, a rugadh sa bhliain 1973.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Jeremy Renner

Is aisteoir Meiriceánach é **Jeremy Lee Renner** a rugadh ar 7 Eanáir 1971 i Modesto, California.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Port Reanna

Is sráidbhaile é **Port Reanna** (Béarla: *Portrun* / *Portrunny*) atá suite ar bhruach Loch Rí ar Abhainn na Sionainne i gContae Ros Comáin.

Tá áiseanna do bháideanna ann, áit súgartha do leanaí, boird phicnic agus suíomh campála ann; agus téann a lán daoine ann le linn an tSamhraidh.

Tá tobar Naomh Ciarán suite anseo agus deirtear gur mhinic a stop sé i bPort Reanna ar a bhealach go dtí Inis Cloithreann — áit a bhfuil fothraigh seacht séipéal le feiceáil inniu.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
Dún Naomhaig

deas|250px|thumb|Dún Naomhaig
Is caisleán ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Dún Naomhaig**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Na Roinn Ìleach

Is ceantar ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, iad **na Roinn Ìleach**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Dún Bhruichlinn

Is dún ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Dún Bhruichlinn**.

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Jeff Bennett

Is aisteoir Meiriceánach é **Jeffrey Glenn** "**Jeff**" **Bennett**, a rugadh sa bhliain 1962.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1962
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Houston, Texas
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Fir
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
James Patrick Stuart

Is aisteoir Meiriceánach é **James Patrick Stuart**, a rugadh ar 16 Meitheamh 1968. Tá sé ag léiriú Valentin Cassadine faoi láthair ar an sobaldráma lae *General Hospital*, as a bhfuair sé trí ainmniúchán *Daytime Emmy Awards* le haghaidh 'Aisteoir Tacaíochta den Scoth i Sraith Drámaíochta'.

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California
Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Fir
Don Rickles

B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Donald Jay** "**Don**" **Rickles**, a rugadh sa bhliain 1926. Fuair sé bás ar 6 Aibreán 2017.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1926
Catagóir:Básanna in 2017
Estelle Harris

B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach í **Estelle Harris** (née **Nussbaum**), a rugadh sa bhliain 1928. Fuair sí bás ar 2 Aibreán 2022.

Catagóir:Básanna in 2022
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Jon Lovitz

Is aisteoir, fuirseoir agus amhránaí Meiriceánach é **Jonathan M.** "**Jon**" **Lovitz**, a rugadh sa bhliain 1957. Bhí sé ar Friends mar Steve.

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1957
Catagóir:Daoine beo
Orasaigh, Ile

Is oileán gar den Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Orasaigh**.

## Cultúr
* Prióireacht Orasaigh

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Prióireacht Orasaigh

clé|250px|mion|Prióireacht Orasaigh
Is prióireacht ar an Orasaigh gar den Íle é **Prióireacht Orasaigh **. Bhí an phrióireacht ann faoin mbliain 1353. Ceaptar gur Eòin Mac Dòmhnuill a bhunaigh í. 

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Íle
Buailteachas

Is cineál tréadaíochta é an **buailteachas** ina n-aistrítear beostoc idir tailte féaraigh éagsúla sa samhradh agus sa gheimhreadh.

In áiteanna sléibhtiúla, cuirtear an tréad ar féarach sna sléibhte le linn an tsamhraidh agus ar thalamh níos ísle nó i ngleannta le linn an gheimhridh, cleachtas a dtugtar "buailteachas sléibhe" air. Go ginearálta, is iad na tréada amháin a théann ó áit go háit, in éineacht le líon beag daoine a dhéanann buachailleacht orthu, agus fanann an chuid eile den phobal sa bhaile, go hiondúil sna gleannta.

I gcodarsnacht leis seo, tugtar "buailteachas cothrománach" ar ghluaiseacht ar thalamh cothrom, mar shampla ar mhachairí nó ar ardchlár. Is mó seans go gcuirtear cúrsaí aeráide, eacnamaíochta, nó polaitíochta isteach ar an mbuailteachas cothrománach.

Tá samplaí den bhuailteachas ar fáil ar fud an domhain, go háirithe san Eoraip agus in iarthar na hÁise. Tá sé tábhachtach do shochaithe tréadacha, toisc go gcuimsíonn na táirgí déiríochta a thagann ó na tréada (bainne, im, iógart, agus cáis) cuid mhór d'aiste bia na bpobal sin.

## An t-ainm agus logainmneacha
I nGaeilge, tugtar "buaile" ar ghort féaraigh a úsáidtear le linn an tsamhraidh (nó ar áit le ba a chrú ina leithéid de ghort), agus is as sin a thagann an focail *buailteachas*. In go leor teangacha eile, tá téarmaí speisialta ar na tailte arda féaraigh a úsáidtear le linn an tsamhraidh, agus is minic a fheictear na téarmaí sin i logainmneacha: m.sh. hafod sa Bhreatain Bheag, shieling in Albain, nó alp sa Ghearmáin, san Ostair, agus san Eilvéis.

In Éirinn, faightear an focal “buaile” in go leor logainmneacha in áiteanna a gcleachtaí an buailteachas, mar shampla An Bhuaile, An Bhuaile Bhán, An Bhuaile Bheag, An Bhuaile Dhubh, Baile na Buaile, Buaile na hAbhann, srl. Tá an logainm Cnoc an tSamhraidh measartha coitianta freisin, ar an gcúis chéanna. Téann an buailteachas siar go dtí an Mheánaois Luath in Éirinn, nó fiú níos luaithe. Bhí sé luaite san Fhéineachas. Tháinig laghdú ar an gcleachtas sa 19ú haois mar gheall ar thiarnaí talún a chuir cosc ar innilt ar a n-eastát. Chuirtí an beostoc i ngabhann agus ghearrtaí fíneálacha troma ar na tréadaithe. Mar sin féin, mhair an buailteachas in iarthar na hÉireann suas go dtí aimsir an Dara Cogadh Domhanda. Chuir imirce shéasúrach go hAlbain agus go Sasana isteach ar an gcóras, in éineacht le heisimirce bhuan go dtí na Stáit Aontaithe.

## Féach freisin

* Tréadaíocht

## Naisc sheachtracha

* Alt ar bhlag Logainm.ie: Buaile an Earraigh

## Tagairtí

Catagóir:Talmhaíocht
Catagóir:Talmhaíocht in Éirinn
Catagóir:Feirmeoireacht in Éirinn
Catagóir:Feirmeoireacht déiríochta
Catagóir:Beostoc
Catagóir:Cultúr Gaelach
Eric Freeman

Is aisteoir scannáin agus teilifíse Meiriceánach é **Eric Freeman**, a rugadh sa bhliain 1965. Rinne sé páirt Ricky Chapman sa scannán uafáis úd *Silent Night, Deadly Night Part 2* (1987).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1965
Catagóir:Daoine beo
Teugsa

clé|250px|mion|Ceann Garbh, an pointe is airde ar Theugsa
Is oileán gar d'Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, san Albain, é **Teugsa** no **Teacsa**. Tá an t-oileán neamháitrithe faoi láthair.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Danny Jacobs

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Daniel Charles** "**Danny**" **Jacobs, Jr.**, a rugadh sa bhliain 7 Iúil, 1968.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Eas Mór (íochtar)

Is eas ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Eas Mór**(íochtar).

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Eas Mór (uachtar)

Is eas ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Eas Mór** (uachtar). 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Larry the Cable Guy

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Daniel Lawrence "Larry" Whitney**, a rugadh ar 17ú Feabhra sa bhliain 1963. As Pawnee City, Nebraska dó. Is ball den Blue Collar Comedy Tour é.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1963
Catagóir:Daoine beo
Terry Crews

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Terrence Alan** "**Terry**" **Crews**. Glacann sé an ról mar Detective Sergeant Terry Jeffords sa chlár *[[Brooklyn Nine-Nine]]*.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Daoine beo
Ice Cube

Is aisteoir agus rapcheoltóir Meiriceánach é **O'Shea** "**Ice Cube**" **Jackson**.

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Rapcheoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Daoine beo
Liopleurodon

Géineas díofa de reiptílí mara móra, feoiliteacha a bhaineann leis na Thalassophonea, clád de  phléiseasáir gearrmhuineálacha is ea ***Liopleurodon***  Bhí cónaí ar an *Liopleurodon* ón gCéim Chalaitheach san Mheán-Iúrasach go dtí an gCéim Chimiritseach san Tréimhse Iúrasach-Déanach (c. 166 go 155 milliún bliain ó shin). Sa tréimhse Méan go Déanach Iúrasach, b' é rinnchreachadóir na bhfarraigí a chlúdaigh an Eoraip. Meastar gur fhás an speiceas is mó, *L. ferox*, suas le 6.6 méadar  ar fhad bunaithe ar an mblaosc is mó atá ar eolas. D'íosfadh sé éisc agus reiptílí mara eile. Faightear a gcuid iontaisí san Eoraip.    

Tagann an t-ainm "Liopleurodon" (a chiallaíonn "fiacail réidhthaobhacha ") ó na focail Shean-Ghréigise: λειος *leios* ," réidh "; πλευρά *pleurá*," taobh "nó" easna "; agus  ὀδόν *odṓn*, "fiacail". 

## Fionnachtain agus speicis

Fiú sular ainmníodh *Liopleurodon*, rinneadh cur síos ar ábhar is dócha a bhain leis.  Sa bhliain 1841, d'ainmnigh Hermann von Meyer an speiceas *Thaumatosaurus oolithicus* bunaithe ar eiseamal ilroinnte ina raibh codanna de fhiacla, chloigeann, veirteabraí, agus easnacha ó thaiscí i Württemberg na Gearmáine, b'fhéidir, ag dul go dtí an Chéim Ocsfordach. Mar sin féin, tá an t-ábhar seo neamhdhiagnóiseach, ós rud é nach bhfuil gnéithe idirdhealaitheacha ann. D'fhoilsigh Johann Andreas Wagner cur síos ar fhiacail mhór pléiseasáir ón Bhaváir, an Ghearmáin, sa bhliain 1852, ar a shann sé do speiceas nua a d'ainmnigh sé *Pliosaurus giganteus*. Sa bhliain 1824, áfach, d'ainmnigh William Conybeare speiceas de Phlesiosaurus, *Plesiosaurus giganteus,*  ach  d'fhéach na húdair ina dhiaidh sin ar an speiceas seo mar chomhchiallach de *Pliosaurus brachydeirus* nó *P. brachyspondylus*. Ós rud é gur úsáideadh an t-ainm *Pliosaurus giganteus* roimh sin, i bhfoilseachán Wagner, tá ainm Wagner neamhbhailí de bharr réamhlonnaíochta. Sa bhliain 1838, chuir Hermann von Meyer an t-ainm *Ischyrodon meriani* i bhfeidhm ar fhiacail mhór ó charraigeacha sa chéim Ocsfordach i bhFricktal na hEilvéise. Níl tréithe aitheantais ag baint leis an bhfiacail seo, agus dá bhrí sin ní léir cad leis a bhain sí, cé gur thug Lambert Beverly Tarlo faoi deara an fhéidearthacht go mbainfeadh sé le *Liopleurodon* i 1960. Thug staidéar 2022 le Daniel Madzia agus a chomhghleacaithe faoi deara, cé gur dócha gur tháinig an fhiacail ó *Liopleurodon* nó rud éigin cosúil leis, nach raibh mórán faisnéise ar fáil chun sannadh muiníneach a dhéanamh, agus mar sin chaith siad le *Ischyrodon* mar *nomen dubium*. Sa bhliain 1860, shann Hermann Trautschold an t-ainm *Pliosaurus giganteus* ar fhiacail bheag a shíltear anois a bhaineann le *Liopleurodon*. Mar sin féin, toisc gur úsáideadh an t-ainm *Pliosaurus giganteus* faoi dhó cheana faoin bpointe seo, tá ainm Trautschold neamhbhailí freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Pléiseasáir
Eaglais Cill an Rubha

Is eaglais ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, í **Eaglais Cill an Rubha**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Eaglaisí sa Bhreatain
Catagóir:Íle
Catagóir:Preispitéireachas
Berga

Baile mór sa Chatalóin, An Spáinn is ea **Berga**. Tá 17,160 duine ina gcónaí ann, agus is é príomhbhaile an chontae Berguedà. I mí na Bealtaine 2012, rinneadh an Rí Juan Carlos *persona non grata* ann, tar éis roinnt scannal a bhaineann le Teaghlach Ríoga na Spáinne.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte sa Spáinn
Keith Ferguson

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Keith James Ferguson**.

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Catagóir:Daoine beo
Mórbheannach

thumb|upright|''Megaloceros giganteus''
Géineas d'fhianna a chónaigh san Eoraip is é an géineas **mórbheannach** nó ***megaloceros*** (ón nGréigis: *megalos* + *keras*, go litriúil "Mór-Bheann"). Is é Fia mór na mbeann (*Megaloceros Giganteus*- "Mórbheannach Ollmhór") an speiceas mhórbheannach is cáiliúla.

Catagóir:Fianna
Taigh-staile na h-Àirde Bige

clé|250px|mion|Taigh-stail Áirde Beaga
Is drioglann ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Taigh-staile na h-Àirde Bige**.

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Dún Guaidhre

Is dún ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain, é **Dún Guaidhre**. Tógadh san Iarannaois é.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Bun na h-Abhainn

Is drioglann agus sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Bun na h-Abhainn **.

## Féach Freisin
* Bun Abhann
* Bun na hAbhann
* Bun na hAbhna
* Bun na h-Aibhne

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Caisteal Mhic Dhomhnuill

Is caisleán ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Caisteal Mhic Dhomhnuill**.

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Blár Trá Ghruineart

Ba chath ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Cath Thrá Ghruineart** (Gàidhlig: **).

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Racing de Santander

Club sacair is ea **Racing de Santander**, atá lonnaithe i Santander, Cantabria, i dTuaisceart na Spáinne. Bunaíodh sa bhliain 1913 iad, agus d'imir siad i La Liga (Primera División de España) idir 2002/03 agus Bealtaine 2012. Chríochnaigh siad an séasúr ag bun na sraithe agus beidh siad ag imirt sa Segunda Division don séasúr 2012/2013. I measc a n-iarimreoirí mór le rá ná Pedro Munitis, Francisco Gento (iarimreoir Real Madrid freisin ó 1953 go dtí 1971), agus Alan Campbell (iarimreoir ó Shamrock Rovers agus Éire). 

Is é **Real Racing Club de Santander** ainm oifigiúil an chlub.

Catagóir:Clubanna sacair na Spáinne
Ronnie James Dio

Amhránaí agus scríbhneoir amhrán ab ea **Ronnie James Dio** (10 Iúil, 1942 - 16 Bealtaine, 2010), a rugadh faoin ainm **Ronald James Padavona** i New Hampshire, Stáit Aontaithe. Amhránaí leis an mbanna miotal troma Black Sabbath sna 1980idí a bhí ann.

## Saol
Rugadh Ronald James Padavona sa bhliain 1942 i bPortsmouth, New Hampshire. 

Sa bhliain 1975, ghlac sé áit sa bhanna ceoil Rainbow in éineacht le príomh-ghiotáraí Ritchie Blackmore, (iarbhall Deep Purple). Sa bhliain 1979, bhí sé ina bhall de Black Sabbath - tar éis Ozzy Osbourne a bhaineadh. Rinne siad an t-albam *Heaven and Hell* sa bhliain 1980. Fuair ​​sé bás sa bhliain 2010 tar éis streachailt fhada le hailse.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna in 2010
Catagóir:Daoine a rugadh i 1942
Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha
Telma Hopkins

Is amhránaí agus ban-aisteoir Meiriceánach í **Telma Louise Hopkins**, a rugadh ar 28 Deireadh Fómhair 1948.

## Tagairtí

Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Daoine beo
Essence Atkins

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Essence Uhura Atkins**, a rugadh ar 7 Feabhra 1972.

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Catagóir:Daoine beo
Steve Prefontaine

Lúthchleasaí Meiriceánach ab ea **Steve Roland "Pre" Prefontaine** (25 Eanáir 1951 – 30 Bealtaine 1975). Rugadh sa i gCoos Bay, Oregon, sa bhliain 1951 é, agus ba iad Elfriede agus Raymond Prefontaine a thuismitheoirí. Sa choláiste, d’fhorbair sé a chuid buanna mar reathaí, agus sa bhliain 1972 ghlac sé páirt sna Cluichí Oilimpeacha in München.

Fuair ​​sé bás i dtimpiste bóthair in aice le hOllscoil Oregon nuair a bhí sé 24 d’aois.

## Tagairtí

Catagóir:Lúthchleasaithe Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1951
Catagóir:Básanna i 1975
Daniel Campbell

Ba fheisire as an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Daniel Campbell** (1671 nó 1672 - 1753). Feisire Parlaiminte ar son Inbhir Aora a bhí ann. Ceannaí a bhí ann chomh maith. Thosaigh sé ag trádáil earraí i Sasana Nua nuair a bhí sé ina ógfhear. Ansin chuir sé faoi i nGlaschú ag trádáil tobac ar iarann. Ceannaí sclábhaithe a bhí ar feadh tamaill freisin. "Great Daniel" a thugtaí air as a chuid rachmais agus as méid a choirp.

## Tagairtí

Catagóir:Íle
Catagóir:Daoine a rugadh sna 1670í
Catagóir:Básanna i 1753
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Catagóir:Polaiteoirí Albanacha
Donald Caskie

Ba mhinistir de chuid Eaglais na hAlban ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Donald Caskie** (22 Bealtaine 1902 – 27 Nollaig 1983). Le linn an Dara Cogadh Domhanda chuidigh sé le cúpla míle saighdiúir de chuid na gComhghuaillithe éalú as an bhFrainc, a bhí faoi rialtas Vichy agus na nGearmánach, go Sasana. Gabhadh é dhá uair agus ar an dara hócáid, daoradh chun báis é. Cuireadh an breithiúnas sin ar ceal, áfach. D'fhan sé sa Fhrainc go dtí 1961, agus ansin d'fhill sé ar Albain.

Catagóir:Íle
Catagóir:Daoine Albanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1902
Catagóir:Básanna i 1983
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Beinn an Òir

Is cnoc in Albain í **Beinn an Óir**, atá suite ar an Diùra, Earra-Ghàidheal agus Bòd.

## Tagairtí
 

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Catagóir:Diùra
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Club Esportiu Europa

Club sacair de chuid na Catalóine/na Spáinne is ea **Club Esportiu Europa** nó **C.E. Europa**. Tá sé lonnaithe i sa pháirc beag *Nou Sardenya* in aice le séipéal Gaudi i lár Bharcelona. Sa séasúr 2011/2012, tá siad ag imirt sa Terraca Division, Grúpa 5. 

I measc na hiar-imreoirí mór le rá ná Antonio Ramallets, iar-chúl báire le Barcelona freisin. Imríonn siad i geansaithe gorma agus bána.

## Stair
Sa bhliain 1928, ghlac C.E. Europa páirt sa chéad La Liga, in éineacht le Barcelona, Real Madrid agus Athletic Bilbao. D'imir siad ann go dtí 1931.

Bhuaigh siad an Tercera División sna séasúir 1961/62 agus 1962/63.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna sacair na Spáinne
Toshiro Mifune

Ba aisteoir Seapánach é **Toshiro Mifune** a rugadh 1ú Aibreán 1920 agus a d'éag 24ú Nollaig 1997.

## Naisc sheachtracha
* Leathanach oifigiúil Toshiro Mifune 
* Toshiro Mifune - IMDb

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1920
Catagóir:Básanna i 1997
Catagóir:Aisteoirí Seapánacha
Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Fir
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Saighdiúirí
Amir Talai

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Amir Talai**, a rugadh sa bhliain 1977.

Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine beo
Andy Richter

Is fuirseoir, scríbhneoir agus aisteoir Meiriceánach é **Paul Andrew** "**Andy**" **Richter**, a rugadh ar an 28 Deireadh Fómhair 1966 i Grand Rapids, Michigan.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1966
Catagóir:Daoine beo
Cedric the Entertainer

Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **Cedric Antonio Kyles**, a rugadh sa bhliain 1964.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1964
Catagóir:Daoine beo
Nicole Sullivan

Is fuirseoir, ban-aisteoir agus aisteoir gutha Meiriceánach í **Nicole Julianne Sullivan**, a rugadh ar an 21 Aibreán 1970 i Manhattan, Nua-Eabhrac. Tógadh ansin í agus bhí sí páirteach i gcúrsaí cultúrtha, idir cheachtanna agus an stáitse gur thug a athair, polaiteoir stáit, go Middleburgh níos faide ó thuaidh, sa bhliain 1982.

Tá clú uirthi as na sé shéasúr a chuir sí isteach ar chlár fuirseoireachta ar MADTV (1995-2001) agus as na cúig bliana a raibh sí ar an sitcom CBS *The King of Queens*. Bhíodh páirteanna gutha aici ar *[[Family Guy]]* freisin. Faoi láthair guthaíonn sí an carachtar Marlene sa tsraith sin *The Penguins of Madagascar*.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1970
Catagóir:Daoine beo
Jane Krakowski

Is ceoltóir agus ban-aisteoir Meiriceánach é **Jane Krakowski**, a rugadh sa bhliain 1968.

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Daoine beo
Kevin Michael Richardson

Is aisteoir Meiriceánach é **Kevin Michael Richardson III**, a rugadh sa bhliain 1964.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1964
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Sacha Baron Cohen

Is fuirseoir agus aisteoir Sasanach é **Sacha Noam Baron Cohen**, a rugadh ar an 13 Deireadh Fómhair 1971 in Hammersmith, Londain i Sasana. Bhain sé céim bhaitsiléara amach ó Ollscoil Cambridge. Ar na carachtair is cáiliúla atá cruthaithe aige tá Borat, Ali G., agus Brüno. In *[[Da Ali G Show]]*, ** agus *[[Brüno]]* a tháinig siad seo chun cáile.

Catagóir:fuirseoirí Sasanacha
Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Mórcheantar Londan

Is contae i Sasana é *Mórcheantar Londan *' atá suite in oirdheisceart na tíre. 

## Féach freisin

* Londain 
* An Cuarbhóthar Thuaidh, Londain (A406)

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Londain Mhór
Contae Durham

deas|250px|thumb|Contae Durham
Is contae i Sasana é **Contae Durham** atá suite in oirthear na tíre. Is é Durham príomhbhaile an chontae.

## Bailte

* Blackhall Colliery, Blackhall Rocks
* Clough Dene 
* Dawdon
* Easington Colliery
* Hartlepool, Horden, Houghall
* Killhope, Kelloe
* Shildon, Stockton-on-Tees

## Tíreolaíocht

* Abhainn Tees
* Burnhope Seat
* High Force
* Low Force
* Mickle Fell

## Cultúr

* Ard-Eaglais Durham
* Caisleán Durham, Caisleán Lambton
* Eaglais Escomb
* Longovicium
* Prióireacht Finchale
* Vinovia

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Contae Durham
Surrey

Is contae i Sasana é **Surrey** atá suite in oirthear na tíre. Is é Kingston upon Thames príomhbhaile an chontae.

## Bailte

* Addlestone, Ashford
* Banstead, Bellfields
* Camberley, Caterham, Chertsey, Cobham
* Dorking
* Earlswood, Egham, Egham Hythe, Epsom, Esher, Ewell
* Farnham
* Godalming, Guildford
* Haslemere, Horley
* Leatherhead
* Oxted
* Redhill
* Shepperton, Staines-upon-Thames, Sunbury-on-Thames
* Walton-on-Thames, Weybridge, Whyteleafe, Woking

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Abhainn na Tamaise
* Bushy Park
* Clandon Park, Colley Hill
* Downs Thuaidh
* Ham House
* Newark Priory
* Richmond Park

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Surrey
Lincolnshire

Is contae i Sasana é **Lincolnshire ** atá suite in oirthear na tíre. Is é Lincoln príomhbhaile an chontae.

## Bailte

* Alford
* Barton-upon-Humber, Boston, Bottesford, Bourne, Broughton, Burgh Le Marsh
* Caistor, Cleethorpes, Coningsby, Crowland, Crowle
* The Deepings
* Epworth
* Gainsborough, Grantham, Grimsby
* Holbeach, Horncastle
* Immingham
* Kirton in Lindsey
* Little Coates, Long Sutton, Louth
* Mablethorpe, Market Deeping, Market Rasen
* Hykeham Thuaidh
* Scunthorpe, Skegness, Sleaford, Spalding, Spilsby, Stamford
* Wainfleet, Winterton

## Cultúr

* Ardeaglais Lincoln 
* Burghley House, Belton House
* Caisleán Bolingbroke, Caisleán Lincoln
* Lincoln Medieval Bishop's Palace
* St Martin's Church
* St Wulfram's Church

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Lincolnshire
Taigh na Creige

Is sráidbhaile ar Diùra, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é **Taigh na Creige**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Diùra
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Coire Bhreacain

Is caolas i ngar den Diùra, Earra-Ghàidheal agus Bòd é **Coire Bhreacain**.

Catagóir:Diùra
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Beanntan Dhiùra

Is sléibhte ar an Diùra, Earra-Ghàidheal agus Bòd, iad **Beanntan Dhiùra**.

## Tagairtí

Catagóir:Diùra
Catagóir:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Lancashire

Is contae i Sasana é **Lancashire** atá suite in iarthar na tíre. Is é Preston príomhbhaile an chontae.

## Bailte

* Accrington, Adlington
* Bacup, Blackburn, Blackpool, Burnley
* Carnforth, Chorley, Clayton-le-Moors, Cleveleys, Clitheroe
* Darwen
* Fleetwood
* Garstang, Great Harwood
* Haslingden
* Kirkham
* Lancaster, Leyland, Longridge, Lytham St. Annes
* Morecambe
* Ormskirk, Oswaldtwistle
* Padiham, Penwortham, Poulton-le-Fylde
* Rawtenstall, Rishton
* Skelmersdale
* Thornton, Thornton-Cleveleys
* Urmston
* Wesham, Whitworth

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Ardeaglais Meitreapholaiteach Learpholl 
* Bá Mhorecambe  
* Caisleán Lancaster
* Ewood Park
* Farantóireachta Mhersey
* Hoghton Tower
* Pendle Hill
* St George's Hall 
* Whalley Abbey

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Lancashire
Cumbria

Is contae i Sasana í **Cumbria** atá suite in iarthuaisceart na tíre. Is í Cathair Luail príomhbhaile an chontae.

## Príomhbhailte

* Cathair Luail 
* Píoraid

## Bailte

* Alston, Ambleside, Appleby-in-Westmorland, Aspatria, Aughertree
* Barrow-in-Furness, Bowness-on-Windermere, Brampton, Broughton-in-Furness, Blencarn
* Cleator Moor, Cockermouth, Ceann an Dail
* Dalton-in-Furness
* Egremont
* Faugh
* Grange-over-Sands
* Harrington
* Kendal, Keswick, Kirkby
* Longtown
* Maryport, Millom, Milnthorpe
* Orgill, Oughterside
* Sedbergh, Silloth
* Ulverston
* Whitehaven, Wigton, Windermere, Workington

## Tíreolaíocht

* Ard-Eaglais Cathair Luail, Abhainn Clough, Abhainn Glenderamackin, Abhainn Gowan 
* Blencathra
* Caisleán Lowther
* Dove Crag, Dúnfort Rómhánach Hardknott
* Great Dun Fell, Glenderaterra Beck, Glaramara, Glenridding Dodd
* High Crag, Helvellyn
* Scafell Pike
* Lake District, Loughrigg Fell, Liagchiorcal Castlerigg
* Mám Hardknott
* Old Man of Coniston
* Skiddaw, Sellafield
* Windermere

## Cultúr

* An Cumbric

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Cumbria
Shropshire

thumb|deas|250px|The Wrekin
Is contae i Sasana é **Shropshire ** atá suite in iarthar na tíre. Is é Shrewsbury príomhbhaile an chontae.

## Bailte

* Bishop's Castle, Bridgnorth, Broseley
* Church Stretton, Cleobury Mortimer, Clun, Craven Arms
* Dawley
* Ellesmere
* Ludlow
* Madeley, Market Drayton, Much Wenlock
* Newport
* Oakengates, Oswestry
* Shifnal, Shrewsbury
* Telford
* Wellington, Wem, Whitchurch

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Avebury
* Buildwas Abbey
* Caisleán Ludlow
* Haughmond Abbey
* The Iron Bridge
* Long Mynd
* An tSabhrainn
* Wenlock Priory

Catagóir:Contaetha i Sasana
Catagóir:Sasana
Catagóir:Shropshire