Yuri Gagarin

Ba spásaire Sóivéadach é **Yuri Alekseyevich Gagarin** ().  Ba é Yuri Gagarin an chéad duine riamh a chuaigh lasmuigh d'atmaisféar an domhain.  

## Luathshaol
Rugadh Gagarin ar an 9 Márta 1934 ar an taobh thiar de phríomhchathair na Rúise, Moscó.  

Tháinig sé i méadaíocht ar fheirm chumannach mar a raibh a athair ina shiúinéir. Chuaigh an t-athair isteach san arm nuair a rinne an Ghearmáin ionradh ar an Rúis agus tugadh Yuri agus an chuid eile den teaghlach amach as láthair na cogaíochta.  

Nuair a bhí sé san iarbhunscoil chuir Yuri spéis sa teicneolaíocht agus fuair sé oiliúint sa mhiotalóireacht.  

Chuir sé spéis in eitleáin ina dhiaidh sin agus é ar choláiste agus d'fhreastail sé ar ranganna eitleoireachta. Ba léir go raibh an tallann aige mar phíolóta agus chuaigh sé isteach san Aerfhórsa nuair a bhí sé réidh leis an choláiste.

Píolóta trialach a bhí ann, eitleáin nua á dtriail aige in aois nua na scairdeitleán. Nuair a thosaigh clár taiscéalaíocht spáis na Rúise bhí Gagarin ar bís le páirt a ghlacadh ann. Bhí sé ar dhuine den seisear a oileadh mar spásairí san Aontacht Shóivéadach agus piocadh é le bheith ina phíolóta ar an chéad spáslong.  

## An chéad duine riamh sa spás
Ar an 12 Aibreán 1961 ba é Yuri Gagarin an chéad duine riamh a chuaigh lasmuigh d'atmaisféar an domhain. Rinne sé timthriall ar an bpláinéad  ar bhord an spásárthach *Vostok a hAon* ("Oirthear" is brí leis an bhfocal Rúisise sin *vostok*).  Bhí sé seacht mbliana fichead d'aois nuair a teilgeadh sa spás é as Baikonur. Turas 108 nóiméad a bhí ann. Ba é 28,260 ciliméadar san uair an luas b'airde a shroich a árthach agus é sa spás.

Ba iad Sergey Korolyov agus Kerim Kerimov (nó Kərim Əli oğlu Kərimov, mar a litrítear a ainm ina theanga dhúchais féin - Asarbaiseánach a bhí ann) príomhailtirí an turais seo. Ba é Korolyov "athair na spáseitilte" san Aontas Sóivéadach.

## Cáil agus bás
clé|mion|160x160px|Mig-15 RA-0488G (14678763899)
Ón lá sin amach, 12 Aibreán 1961, bhí Gagarin ina laoch ar fud an domhain. Bhain sé an-taitneamh as a cháil. 

Ar dtús, ní raibh cead ag Gagarin eitilt arís áfach. Cuireadh luach an-ard ar a shaol. Chuir an srian as go mór dó. 

I 1968, thosaigh Gagarin ag dul faoi oiliúint san aer. Cúpla seachtain níos déanaí, maraíodh Gagarin i dtimpiste ar an 27 Márta 1968 agus eitleán nua (MIG-15) á thriail aige. 34 bliana d'aois a bhí sé. Bhí an timpiste faoi bhrat rúndachta, agus tá go leor conspóide ag baint leis fós.

Créamadh a chorp agus cuireadh an laoch i mballa sa Chreimil.

## Gailearaí

File:The Soviet Union 1964 CPA 3014 stamp (Space Exploration. Gagarin and Vostok 1).jpg|1964
File:1976 4569.jpg|1976
File:1981 5175.jpg|1981
File:Stamp of Moldova md383.jpg|2001
File:Stamps of Azerbaijan, 2001-595s.jpg|2001
File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg|2011
File:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png||2001
File:RR5714-0010R.png|2011
File:RR5220-0010R.png|2011


## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1934
Catagóir:Básanna i 1968
Catagóir:Cumannaithe
Catagóir:Daoine as Moscó
Catagóir:Daoine Sóivéadach
Catagóir:Eitleoirí
Catagóir:Fir
Catagóir:Laochra
Catagóir:Pearsanra míleata
Catagóir:Polaiteoirí na Rúise
Catagóir:Scríbhneoirí Rúiseacha
Catagóir:Spásairí Rúiseacha
Catagóir:Taiscéalaithe Rúiseacha