open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luis Alberto Suárez

Is imreoir sacair é **Luis Alberto Suárez**. Imríonn sé le F.C. Barcelona  faoi láthair agus le foireann idirnáisiúnta Uragua freisin. 

Saolaíodh Suárez ar an 24 Eanáir 1987 i Salto. Tosaí atá ann. Ar dtús d'imir sé mar thosaí tacadaíochta: ba é Klaas-Jan Huntelaar an príomhthosaí. Tháinig Marko Pantelić i gcomharbas ar Huntelaar tar éis dó an club a fhágáil. Nuair a fuair Martin Jol post an bhainisteora, roghnaigh sé Suárez mar chaptaen na foirne. Tháinig sé i gcombharbas ar Thomas Vermaelen, a bhí imithe go hArsenal.

Le teacht mhí Eanáir, d'aistrigh Suárez go Liverpool ar €26.5 milliún (£22.8 milliún). Bhuaigh Suárez a chéad chorn le Liverpool mí Feabhra 2012 nuair a bhuadar an Football League Cup. Scoráil sé a chúigiú hat trick dá chlub sa Premier League ar an 4 Nollaig 2013; leis seo, rinneadh scórálaí an 'hat trick' is minice de ó bunaíodh an Premier League agus ceann aimsithe aige gach 17.4 cluiche.

[mion|left|Suarez ag imirt le [Uragua sa bhliain 2011]]
Aodh Mac Gabhráin

File Éireannach a bhí in **Aodh Mac Gabhráin** (c.1670–c.1738).

Níl mórán dá shaothar againn, ach tá áit thábhachtach aige i bhfilíocht na Gaeilge san ochtú céad déag.

Bhí baint aige le grúpa filí Thaidhg Uí Neachtain i mBaile Átha Cliath.

Tá clú agus cáil ar an dán *Pléaráca na Ruarcach*. Rinne Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin ceol de agus scríobh Jonathan Swift leagan Béarla de: *The Description of an Irish Feast*.

Deirtear gurbh é Mac Gabhráin a scríobh *Achasán an Mharcaigh*.

## Leabharliosta
* Ó Tuama, Seán (eag): *An Duanaire 1600-1900*
* Welch, Robert (eag): *The Oxford Companion to Irish Literature*, Clarendon Press, Oxford 1996

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Filí na hÉireann
Beannchar

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Beannchar** air:
* Beannchar, Contae an Dúin: paróiste dlí agus baile i gContae an Dúin
* Beannchar, Contae Chill Chainnigh: baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* Beannchar, Contae Dhoire: láthair eaglasta agus séadchomhartha, dúiche, agus paróiste dlí i gContae Dhoire
* Beannchar, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma
* Beannchar, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Beannchar, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe
* Beannchar, Contae Uíbh Fhailí: baile agus toghroinn i gContae Uíbh Fhailí

### Albain
* Beannchar, Contae Obar Deathain

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
An Prionsa Beag

Is saothar Fraincise é ***An Prionsa Beag*** (*Le Petit Prince* i bhFraincis), an saothar is mó aithne de chuid Antoine de Saint-Exupéry. Foilsíodh é i Nua-Eabhrac sa bhliain 1943. Is scéal fileata agus fealsúnach é atá scríofa ar nós gur scéal do pháistí é.

Insíonn gach caibidil don léitheoir faoi cad a tharlaíonn nuair a chasann an Prionsa beag le duine mór le rá mar dhea. Bíonn mearbhall air nuair a fhágann sé slán leo mar is léir dó nach dtuigeann siad cé chomh seafóideach is atá na rudaí a dhéanann siad agus a dheir siad. Is féidir na teagmhálacha seo a thuiscint mar fháthchialla.

Is an leabhar Fraincise is mó díol riamh é agus aistríodh é go breis agus 180 teangacha ar fud na cruinne.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha


Catagóir:Antoine de Saint-Exupéry
Catagóir:Ficsean
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta i nGaeilge
Prionsa Beag
Millín péinte

Cluiche nó saghas spóirt is ea m**illín péinte**.

## Stair
### Bunús
Bhunaíodh an cluiche sna Stáit Aontaithe i dtús báire mar ábhar traenála do saighdiúirí an airm agus fórsaí S.W.A.T nó póilíní timpeall 1960. Ón tús sin thosaigh daoine ag úsáid an coincheap i gcóir traenáil príobháideach agus ar aghaidh ó sin go dtí cluiche ar fáil den pobal. Bhí sé soiléir go raibh ann suim ag an pobal sa chluiche é féin agus tar éis tamaill bhí sé mar aimsir chaite ag daoine. 

Ag an t-am seo bhí comhlachtaí mór a bhí bainteach le spórtanna eile aontaisceach ag taispeáint suim ar an cluiche agus na roghanna agus buntáistí tráchtála a raibh ar fáil. Comhlacht amháin mar seo ná Delta Force Paintball nó DFI Leisure. Bhun comhlachtaí mar seo roinnt ionad millíní péinte timpeall na Stáit Aontaithe agus san Bhreatain. Scaip cáil an chluiche i measc an phobail mar aimsir siamsaíochta ach bhí cúpla duine ag iarraidh cluichí iomaíochta a dhéanamh den spórt. Anois, spórt atá ann agus tá sé ag fás go tapaidh mar spórt idirnáisiúnta.

### Spórt gairmiúil
Sna 1990'dí bhí roinnt comórtais agus conradh sna Stáit Aontaithe. Bhí comhlachtaí ag tabhairt tacaíocht do na cluichí seo. Anois bhí comhlachtaí áirithe mar PROTO agus DYE ag forbraíocht lámhach speisialta i gcóir na comórtais seo agus bhí urraíocht ag teacht isteach ó gnóanna cáiliúla.
Limistéir uirbeacha na Sualainne

Seo iad **limistéir uirbeacha na Sualainne** (31 Mí na Nollag 2005). Úsáideann na Sualainnigh an téarma Sualainnise *tätort*. 
Bhí 1,940 díobh sa tír - daonra in iomlán 7,631,952 (84.4% de dhaonra na Sualainne).

## Tagairtí
* http://www.scb.se/statistik

Catagóir:Liostaí
Catagóir:An tSualainn
Regina Spektor

Is ceoltóir, scríbhneoir amhrán, agus amhránaí Meiriceánach í **Regina Ilyinichna Spektor** (Rúisis: Реги́нa Ильи́нична Спе́ктор, AFI: [rʲɪˈɡʲinə ˈspʲɛktər], Béarla: /rɨˈdʒiːnə ˈspɛktər/;) Rugadh sa Rúis í ar an 18 Feabhra, 1980. Samhlaítear go bhfuil nasc idir a ceol agus an saolréim frith-cheol tíre a thosaigh san East Village i Nua-Eabhrac.

## Dioscliosta
**11:11* (2001)
**Songs* (2002)
**Soviet Kitsch* (2004)
**Begin to Hope* (2006)
**Far* (2009)
**What We Saw from the Cheap Seats* (2012)
**Remember Us to Life* (2016)
**Home, Before and After* (2022)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1980
Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
Caisleán na Cnapóige

Caisleán de chuid an 15ú haois atá suite i gContae an Chláir in Éirinn is ea **Caisleán na Cnapóige**. Tógadh é do Sheán Mac Con Mara sa bhliain 1467. Tá athchóiriú nua-aimseartha déanta air agus úsáidtear é sa lá atá inniu ann chun féastaí meánaoiseacha a chur i láthair do thurasóirí.

## Stair

Tógadh an caisleán do Sheán Mac Con Mara, taoiseach Gaelach, fear a chuir bailchríoch ar thógáil Chaisleán Bhun Raite chomh maith tar éis dá athair, Siodha, tús a chur leis an obair. Ba phátrún flaithiúil é Seán de chuid na hEaglaise Caitlicí chomh maith agus d'íoc sé as tógáil Mhainistir Chuinche chomh maith. Cuireadh garastún de chuid Rialtas Shasana i gceannas ar an gcaisleán in aimsir Chromail agus bronnadh tionóntacht na Cnapóige ar Arthur Smith, saighdiúir Cromalach, tar éis do mhuintir Mhic Con Mara tacú leis an rí i rith an chogaidh, ach tugadh an caisleán agus a dtailte ar ais dóibh tar éis do Shéarlas II teacht i gcoróin.

Dhíol Proinsias Mac Con Mara an caisleán le muintir Scott i rith 1800 agus chaith siadsan cuid mhaith airgid ag déanamh athchóiriú air. Cheannaigh Theobold Fitzwalter Butler, 14ú hIarla Dhún Búinne, é sa bhliain 1855 agus lean sé den obair athchóirithe a thosaigh muintir Scott, chomh maith le príomháit chónaithe theaghlach Dhún Búinne a dhéanamh de. Bhíodh Comhairle Contae an Chláir á tionól ansin i rith Chogadh na Saoirse agus d'úsáid An Ginearál Michael Brennan, oifigeach ceannaireachta an cholúin reatha áitiúil, an foirgneamh mar cheanncheathrú i rith na tréimhse céanna. 

## Naisc sheachtracha

* Eolas turasóireachta faoi Chaisleán na Cnapóige 

## Tagairtí

Cnapóige, Caisleán na
Catagóir:Contae an Chláir
Coill na Silíní

Bruachbhaile réasúnta nua is ea **Coill na Silíní** (Béarla: *Cherrywood*), soir ó dheas ó Bhaile Átha Cliath agus suite, go hoifigiúil, sa chontae Dún Laoghaire-Ráth an Dúin gar do Chontae Chill Mhantáin. Baile fearainn atá ann, a cruthaíodh timpeall an bPáirc Ghnó atá ann, ar thalamh idir na seanbhailte Baile Uí Lachnáin agus Ráth Michíl. 

Osclaíodh líne den Luas ann sa bhliain 2011, agus is é Stáisiún Sheanchill an líne den DART is giorra.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath
Aigéad sulfarach

Is é an t-**aigéad sulfarach** (H2SO4) ocsaigéad an tsulfair, agus is é an uimhir ocsaídiúcháin atá ag an sulfar ann ná +6. "Ola vitriail" an seanainm. Tá sé intuaslagtha san uisce i ngach coibhneas measctha, agus is aigéad láidir agus ocsaídeoir láidir é araon. Tá sé in ann uisce a bhaint as móilíní orgánacha freisin, agus úsáidtear i bpróisis cheimiceacha é dá réir. Is amhábhar agus imoibreán ardtábhachtach é sa tionsclaíocht. Is í an trí-ocsaíd sulfair, SO3, is ainhidríd don aigéad sulfarach - is é sin, an chomhdhúil a thabharfaidh aigéad sulfarach má imoibríonn sé leis an uisce. 

Faightear aigéad sulfarach trí shulfar a ocsaídiú. Ar dtús, dóitear sulfar go dé-ocsaíd sulfair SO2. San ocsaíd seo, áfach, níl an sulfar ach +4 ar uimhir ocsaídiúcháin, agus mar sin, tá sé riachtanach é a ocsaídiú go +6, rud a dhéantar trí thuilleadh ocsaigine a thabhairt don dé-ocsaíd agus an pheantocsaíd vanaidiam, V2O5, ag catalú an imoibriúcháin. Ansin, gheofar an trí-ocsaíd. Imoibriú an-eisiteirmeach é, áfach, imoibriú na trí-ocsaíde sulfair leis an uisce, is é sin, scaoiltear a lán fuinnimh saor dá thoradh, agus is deacair srianta maithe a choinneáil leis an imoibriú seo fiú faoi imthoscaí na monarchan. Mar sin, is é an rud a dhéantar ná go dtuaslagtar an trí-ocsaíd san aigéad sulfarach tiubhaithe, ionas go bhfaighfear leacht tromghluaiste ar a dtugtar *oleum*. Focal Laidine é *oleum* a chiallaíonn "ola", ach i ndéantús an aigéid shulfaraigh, is é is brí leis ná meascán as aigéad sulfarach agus cineál polaiméirí, ar nós an dé-aigéad sulfarach H2S2O7. Ansin, cuirfear an t-uisce leis an *oleum* go cúramach, go dtí go mbeidh sé ina aigéad sulfarach glan.

Tugtar sulfáití ar shalainn an aigéid seo. Tá an chuid is mó acu sothuaslagtha san uisce, ach is eisceachtaí iad sulfáití na miotal cré-alcaileach, ar nós sulfáit chailciam (gipseam, plástar gipsim), sulfáit strointiam, sulfáit bhairiam, agus sulfáit raidiam. Tá an tsulfáit raidiam ar an tsulfáit is dothuaslagtha ar fad. Is mianraí nádúrtha iad a lán sulfáití, na cinn seo mar shampla:

* bairít (sulfáit bhairiam)

* ceilistít (sulfáit strointiam)

* anglaisít (sulfáit luaidhe)

* ainhidrít (sulfáit chailciam, agus í saor ó uisce)

* gipseam (sulfáit chailciam, agus uisce mar chuid de struchtúr an chriostail)

* calcaintít (sulfáit chopair)

* mianraí éagsúla sulfáite maignéisiam (cíosairít, eapsaimít, agus a lán eile)

* meilintirít (sulfáit iarainn)

Catagóir:Aigéid
Bardais na Brasaíle

Tá 5,564 **bardas [[an Bhrasaíl|sa Bhrasaíl]]**.

## Tuaisceart
### [[Acre (stát)|Acre (AC)]]

### [[Amapá|Amapá (AP)]]

### [[Amazonas (AM)]]

### [[Pará|Pará (PA)]]

### [[Rondônia|Rondônia (RO)]]

### [[Roraima|Roraima (RR)]]

### [[Tocantins (stát)|Tocantins (TO)]]

## [[Oirthuaisceart]]
### [[Alagoas|Alagoas (AL)]]

### [[Bahia|Bahia (BA)]]

### [[Ceará|Ceará (CE)]]

### [[Maranhão|Maranhão (MA)]]

### [[Paraíba|Paraíba (PB)]]

### [[Pernambuco]]

### [[Piauí|Piauí (PI)]]

### [[Rio Grande do Norte|Rio Grande do Norte (RN)]]

### [[Sergipe|Sergipe (SE)]]

## Iarthar
### [[Goiás|Goiás (GO)]]

### [[Mato Grosso|Mato Grosso (MT)]]

### [[Mato Grosso do Sul|Mato Grosso do Sul (MS)]]

### [[Brazilian Federal District|Distrito Federal do Brasília (DF)]]

## Oirdheisceart
### [[Espírito Santo|Espírito Santo (ES)]]

### [[Minas Gerais|Minas Gerais (MG)]]

### [[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro (RJ)]]

### [[São Paulo (stát)|São Paulo (SP)]]

## Deisceart
### [[Paraná (stát)|Paraná (PR)]]

### [[Rio Grande do Sul|Rio Grande do Sul (RS)]]

### [[Santa Catarina|Santa Catarina (SC)]]

Catagóir:An Bhrasaíl
Catagóir:Liostaí
Catagóir:Cathracha sa Bhrasaíl
Tóraí

thumb|Tóraí
Is ball nó tacadóir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh é **Tóraí**. Ón bhfocal Meán-Ghaeilge Toraigh 'duine a rachadh sa tóir ar dhuine' a thagann an téarma.

Catagóir:Páirtithe polaitíochta na Ríochta Aontaithe
Bó Chiarraí

thumb|240px|Bó Chiarraí
Is pór annamh an eallaigh déiríochta í **Bó Chiarraí/Buinín**. 

Catagóir:Mamaigh
Catagóir:Pórtha eallaigh
An Mhuir Rua

Is muir í **an Mhuir Rua** atá suite idir an Afraic agus an Áise. 

Is bealach tábhachtach tráchtála é an Mhuir Rua do chomhlachtaí lastais mar go ngiorraíonn sé an t-aistear go suntasach idir an Áise agus an Eoraip. 

## Féach freisin

* Géarchéim na Mara Rua
* Canáil Shuais

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Mara
Catagóir:An Mhuir Rua
Catagóir:Corn na hAfraice
Muir Aral

Is muir í **an Mhuir Aral** nach bhfuil ach codanna di fágtha inniu. Bhíodh an mhuir (nó loch) i Lár na hÁise ar an teorainn idir an Chasacstáin ar an taobh thuaidh agus an Úisbéiceastáin ó dheas. An méid atá fágtha sa tuaisceart, tá sé sách cobhsaí anois arís agus táthar ag iarraidh stad a chur le cailliúint uiscí an Aral in áiteanna eile freisin. 

Catagóir:Mara
Caisleán Bhun Raite

Caisleán meánaoiseach de chineál túrthí i gContae an Chláir in Éirinn is ea **Caisleán Bhun Raite**. Tá sé suite i lár bhaile Bhun Raite agus tógadh é sa bhliain 1425. Is díol spéise do thurasóirí anois é.

Bunratty Castle-10-Turmzimmer-2017-gje.jpg|
Bunratty Park-06-Dorfstrasse-2017-gje.jpg|
Bunratty Park-12-Bauernhaus-2017-gje.jpg|
Bunratty Park-16-Stube-2017-gje.jpg|
Bunratty Park-27-Klassenzimmer-1989-gje.jpg|
Bunratty Park-Kirche-06-2017-gje.jpg|


## Naisc sheachtracha
* Eolas faoi Chaisleán Bhun Raite ar shannonheritage.com 

## Tagairtí

Bhun Raite, Caisleán
Catagóir:Contae an Chláir
Siorrachd Pheairt

Ceann de chontaetha traidisiúnta na hAlban ab ea Siorrachd Pheairt , agus ba é Peairt an phríomhchathair. Is é "*Pro Lege et Libertate*" (" Ar son an dlí agus na saoirse ") mana an chontae.

mion|clé|Peairt

## Teanga
Sa bhliain 1989, d'fhoilsigh Máirtín Ó Murchú ***Oirthear Shiorrachd Pheairt*** **/  ''East Perthshire Gaelic.***  Ó thaobh taighde ar [[Gaeilge na hAlban|Ghaeilge na hAlban]], is é an saothar is tábhachtaí, b'fhéidir.**   Toradh obair pháirce a rinne sé i measc na gcainteoirí deireanacha Gaeilge sa cheantar sin i lár na hAlban atá sa leabhar. Murach a chuid oibre, bheadh mioneolas agus saineolas ar an gcanúint sin imithe le sruth na staire.

Foilsíodh *West Perthshire Gaelic'' in 2021.

## Bailte

* Achadh Chaladair, Àth a' Chàirn, Achadh na Follt, Ailt, Àth Maol Ruibhe, Aird Talnaig, Achadh Loinne
* Blàr Athall, Blár Ghobhraidh, Baile Chloichridh, Baile an Luig, Blár-na-Gobhainn, Baile a' Chlachain, Both Bhùirnich
* Cuimrigh, Cúbar Aonghais, Craoibh, Ceann Rois, Cluainidh, A' Cheannmhor, Coille Chnagaidh, Ceann Loch Raineach, An Ceann Árd, Ceann Eas Ciad, Cinn Rosaidh, Cille Mhìcheil
* Drochaid Èireann, Drochaid Theilt, Dún Chailleann, Dáil Ghiuthais, Dul
* Feárnan, Feith nan Ceann, Forgrann Eithne, Fothair Tabhaicht, Fartairchill
* Innis Tuathar
* Labhar, Lag an Ratha, Longartaidh
* Mìgeil, Meadhainnigh, Maothail
* Obar Pheallaidh, Obar Phuill, Obar Fhargaidh, Obar Dailchinn, Obar Neithich, Obar Ruadhainn 
* Peairt, Am Port Mór 
* Ráth a' Ghoirtein
* Srath Gaoithe, Sgàin, Spideal Ghlinn Sìdh 
* Tobair Mhuire, Trian a' Phuir
* Uachdar Àrdair

## Tíreolaíocht

* Loch Dhún Alastair, Loch Éireann, Loch Faschoille, Loch Lìobhann, Loch Eireachd, Loch Raineach, Loch Tatha, Loch Teimhil

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Bhearaig

Ceann de chontaetha traidisiúnta na hAlban is ea **Siorrachd Bhearaig**, ar theorainn Shasana. Faigheann an contae a ainm 'Am Bearaig', a bhaile contae bunaidh, a bhí mar chuid d'Albain ag an am a bunaíodh an contae sa dara haois déag, ach a tháinig chun bheith ina chuid de Shasana sa bhliain 1482 tar éis roinnt céadta bliain de mhalartú anonn is anall idir an dá ríocht. Tar éis am Bearaig, Na Dùintean agus Greenlaw a chailleadh, d'fheidhmigh Na Dùintean agus Greenlaw araon mar bhailte contae ag tréimhsí éagsúla.
## Bailte
Seo cuid de na bailte sa cheantar seo:
* Abaid Bhaoithin
* Auchencrow
* Baile Alain
* Baile Eighe
* Baile nan Damh
* Burnmouth
* Chirnside
|
* Coldingham
* Cill Aba
* Dùn Airchill
* Na Dùintean
* Dùn Airchill
* Foulden
* Greenlaw
* Inbhir Eighe
|
* Labhdair
* Longphort Mhacais 

* Reston 
* An Sruthan Fuar
* Swinton

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
*
Na Pùballan

Contae de chuid na hAlban is ea **na Pùballan**.

## Bailte

* Na Pùballan
* Cille Bhríghde

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Rois

mion|Ros 
deas|250px|thumb|Sgurr Fiona agus an Corrag Bhuidhe
Contae de chuid na hAlban is ea **Ros**, i gComhairle na Gàidhealtachd.

## Bailte

* Achadh nan Allt, Achadh an Dúnaidh* Achadh Dhubhaird, An t-Achadh Garbh, Achd Ille Bhuidhe, Achadh an Dreaghainn, Achadh na Trághad, Achadh nan Gearran, Achadh na h-Áirde, Achadh na Síne, Achadh nan Seileach, Alcaig, Allt na h-Airbhe, Ámait na Tuath, Áth nan Ceann, An Annaid, Árbol, Áird nan Easgann, Áird Cheatharnaich, Áird Chrónaidh, Áird Heisleag, Áird an Dreaghainn, Áird Mhéar, An Áird Mhór, Áird Rois, Àidilidh, Arpa Phílidh, Áirde Fáillidh, Attadal, Achadh an Dreaghainn, An t-Allt Beithe, Abhach, Achadh na h-Áirde, Alltan an t-Salainn, Alanais
* Bad a' Chró, Baile Dhubhthaich, Am Bog, Bada Call, Am Bad Luachrach, Am Bad Ráilleach, Baile an Todhair, Baile na Trághad, Beul-átha na Crá, Baile nam Péiling, Baile Eóghainn, Baile Sheumais, Baile Máirí, Baile Mhuilinn Anndra, Am Blàr Dubh, Bun Lóchaidh, Baile Chailnidh
* Cinn Déis Bhig, A' Chomraich, An Cladach, Camas Teile, Camas Tearach, Cárnach, Cunndainn, Na Cúileagan, An Cúil Bháicidh, Cúil Duibh, Cúl a' Chudainn, Caoldaraigh, Cinn Chàrdainn, Ceann Loch Iú, Cnoc Fearghalaigh, An Claon, Ceasag a Tuath, Creag Tarail Bhig, Cnoc na Gaoithe
* Drochaid Sguideil, Deilgnidh
* Eadardan
* Fodhraitidh
* Geàrrloch, Gairbh, An Goirtean
* Inbhir Áiliginn, Inbhir Chómhrainn, Inbhir Ghòrdain, Inbhir Pheofharain
* Manachainn Rois, Meallan Theárlaich, Meallan Údraigil 
* An Leathad, Leac Mailm, An Leitir, Loch Carrann, Loch Slinn, An Lón Dubh, An Lón Mór
* An Neag
* Na h-Óbaidhnean, Ormasgaig 
* Port Mo Chalmaig, Am Poll Glas, Poll Iú, Portaigil, Port Mo Chalmaig, Radharaidh, An Rubha Dearg, An Rubha, Ros Mhaircnidh
* Sgoraig, Sannda Mhór, Sannda, Seannduaig, Sìldeag, Strath Carrann, Srath Chainneart, Srath Pheofhair, An t-Srathaidh
* Na Tathagan, Na Trí Port Mara, Na Tathagan, An Todhar, Toirbheartan, Toghsgaig, Toll a' Mhadaidh 
* Uachdar Niad, Ulapul, Urrath

## Tíreolaíocht

* Abhainn Sgitheach
* Beinn Mhór na Cóigich, Beinn Uais, Bealach na Bá, Bailcnidh, Beinn Dearg
* Caolas Chrombaidh, Caolas Dhórnaich, Camas Neig, Cúl Mór, Cúl Beag, Creag a' Chnocain, Càrn Eige, A' Chóigeach, Conann, Cill Tighearna, An Cuan Moireach, Carrann
* Na h-Eileanan Samhraidh, An t-Eilean Dubh
* Leòdhas, Loch Ma-ruibhe, Loch Mheathadaidh
* Ros an Ear
* Sula Bheinn, Stac Pollaidh, Seana Bhràigh, Sleaghach
* Taobh Siar Rois

## Stair

* Clach a' Charridh, Clach an Tiompain
* Lámh-sgríobhainn Fheárnaig

Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Catagóir:Contaetha na hAlban
Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann

Contae de chuid na hAlban is ea **Clach Mhanann**.

## Bailte

* Alamhagh, Allamhagh Beag
* Clach Mhanann, An Camas, Caolas Neachdainn
* Dolar
* Menstrie, Muc-Áird
* Tulach Cultraidh, Tulach Bòide

## Tíreolaíocht

* Duibhe
* Monadh Ochail
* Roinn Meadhanach

## Tagairtí

Catagóir:Ceantair chomhairle na hAlban
Catagóir:Comhairle Chlach Mhanainn
Siorrachd Inbhir Nis

deas|200px|thumb|Loch Nis
Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Inbhir Nis**.

## Ceantair

* Na Garbh Chriochan
* Loch Abar
* An Áird

## Bailte

* Inbhear Nis
* Cúil Lodair
* Malaig
* Obar Itheachan
* A' Mhanachainn
* Druim na Drochaid
* Duras
* Inbhir Farragaig
* Bun Leothaid
* Foithir
* Inbhir Mhoireastain 
* An Drochaid Bhán
* Cille Chuimein
* Ceann Loch

## Stair

* Caisteal na Sróine

## Tíreolaíocht

* An t-Eilean Sgitheanach
* Eilean Áigeis 
* Na Hearadh
* Uibhist a-Tuath
* Uibhist a Deas
* Uibhist a Deas
* Barraigh
* Rúm
* Loch Nis
* Rocal
* Na h-Eileanan Tarsainn]

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Bhaile na h-Ùige

Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Bhaile na h-Ùige**.

## Bailte
* An t-Srón Reamhar
* Úr nan Stiúbhartach
* Taigh Mhártainn 
* Baile na h-Ùige
* Machair an Sgithich
* Àrd Bhaile 
* An Druim Mòr
* Clachan Ghlinn Lus
* Port Phádraig

## Tíreolaíocht
* Na Rannaibh 
* Loch Ríoghaine
* Maol nan Gall
* Machair Ghallghaidhealaibh

clé|250px|mion|Baile na hUige

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Dhùn Breatann

Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Dhùn Breatann**.

## Stair
Rí Briotanach ar Alt Clut (Dùn Breatann inniu) sa 5ú haois ab ea Ceretic Guletic.

Scríobh Naomh Pádraig cuntais ar na ruathair rialta a thug an rí Págánach **Coroticus,** nó Ceretic Guletic is cosúil, as an mBreatain ar Éirinn ar mhaithe le Críostaithe a fhuadach nó a mharú.

Anseo a bhí cúirt ríocht lucht na Briotainice, Srath Chluaidh, i Sean-Tuaisceart na Breataine. Dúnfort ar lomán ard os cionn abhainn Chluaidh a bhí ann, a raibh *Dùn Breatainn* air i nGaeilge na hAlban (*Dún na mBriotanach* i nGaeilge na hÉireann).

## Féach freisin

* Ceretic Guletic

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Cille Chuitbeirt

Contae de chuid na hAlban is ea **Cille Chuitbeirt**.

## Bailte

* Dail Bheithe
* Caisteal Dhùghlais
* Cille Chùithbeirt
* Taigh a' Bhothair
* Gall-Ghàidhealaibh Nuadh
* Cars Feàrna
* Achadh nan Càrn 

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Chromba

deas|250px|thumb|Achd Ille Bhuidhe
Contae de chuid na hAlban, Comhairle na Gàidhealtachd, is ea **Siorrachd Chromba.**.

## Bailte
* Achadh Dhubhaird
* Cromba
* Camas nan Gall
* Ulapul
* A' Mhór-choille

Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Inbhir Narann

Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Inbhir Narann**.

## Bailte

* Áird nan Saor
* Allt Éireann
* Caladar
* Geadais
* Inbhir Narann

## Tíreolaíocht

* An Cuan Moireach
* Am Monadh Ruadh

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Contae Obar Deathain

thumb|Aberdeenshire
Contae de chuid na hAlban is ea **Obar Deathain**. 

## Bailte

* Athfort, Abéidh, Achadh nam Bláth, Achadh Leamhan, Achadh nan Cat
* A' Bhruaich, Beannchar, Baile Thurra, Baile Mheadhain, Bealadair, Bad nan Sgoth, Baile Phúir, Beannchar Dómhnaig, Baile Shealbhaigh, Am Baile Beag
* Ceann Phádraig, Cala na Creige, Ceann a' Mhuigh, Ceann Tórr, Coinmheadh, Càrnaidh, Corr Garaidh, Cnoc an Arbhair, Craichidh, Ceann a' Mhuigh, Cionn Droma, Cinn Chárdainn, Cinn Eadar
* An Dún, Deimhidh, Dúnaidh, Druim M'Aodhaig, Dún Eicht, Déir
* Eicht, An Eilreig 
* Fothair Aonghais, Fothair Chárdain, Fionndan, Fordun, Fearann Mhártainn, Fobharan, Fionntraigh
* Geárr Lagaidh, Garbh Mhonadh, Gartaidh 
* Inbhir Chruidein,Inbhir Úraidh, An Innis, Inbhir Biorbhaidh, Inbhir Úigidh
* Lògaidh, Lón Magh, Lósda, Lann Fhíonain
* Am Mód
* Obar Dheathain, Obar Chiardair, Obar Dobhair
* Am Port Leathann, Port Saoidh, Peit Fhearghais
* Ros Abhartaich, Roinnidh, Rórath, Ráth Thormoid, Ruadhainn
* Sgainn, Srath Dheathain
* Tobar Bhríde, Turlann, Tarbhais, Tórr nam Fiann, Tórr Fionn, Tollaigh, An Tulach
* Uachdar Leasa

## Stair

* Bad an Eóin, Beinn a' Bhúird, Baile Morail, Beinn Bhrotain, Balgaidh, Beinn a' Chaorainn, Beinn Athfhinn, Beinn Mac Duibh, Beinn na Cìche, Bráigh Riabhach, Beinn Chíochan
* An Cárn Bhailg, Cárn a' Bhailg, Carrann, Creag Liathach, Cáorn an t-Sabhail, Cárn a' Mháim, Cárn Aosda, Clach na Beinne, Cárn Gorm an Doire 
* Dubh Éireann, Deathan
* Am Monadh Ruadh, Am Monadh, Mór Bheinn, Monadh Caoin
* Páirc Náiseanta a' Mhonaidh Ruaidh, 
* Sgór an Lochain Uaine, Sgór Gaoith
* Uisge Chollaidh, Uisge Ìle, Uisge Úigidh, Úraidh

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Cheann Chàrdainn

Contae stairiúil, contae clárúcháin agus ceantar an leifóntachta ar chósta oirthuaisceart na hAlban is ea **Siorrachd Cheann Chàrdainn****, ar a dtugtar freisin **A' Mhaoirne*'. Tá sí teorannaithe ag Siorrachd [[Obar Dheathain]] ar an tuaisceart, agus ag [[Comhairle Aonghais]] ar an iardheisceart.

Ainmníodh an contae as a bhaile contae bunaidh Ceann Chàrdainn, in aice le Fothair Chàrdain. Aistríodh an baile contae go Stonehaven sa bhliain 1600, agus faoin am sin bhí baile Cheann Chàrdainn ag dul i léig; tréigeadh ina dhiaidh sin é. I measc na mbailte eile sa chontae tá [[Beannchar, Contae Obar Deathain|Beannchar]], [[Inbhir Biorbhaidh|Inbhir Bhiorbhaidh]] agus [[Eaglais Labhrainn]].

Cuireadh deireadh leis an gcontae mar limistéar riaracháin sa bhliain 1975. Ó 1996, tá an chuid is mó den chontae réamh-1975 mar chuid den cheantar comhairle Siorrachd Obar Dheathain, cé is moite de  Neig, atá i gCathair Obar Dheathain. Úsáidtear an t-ainm "Ceann Chàrdainn" i Ceann Chàrdainn agus a' Mhaoirne, ceantar coiste *(sgìre comataidh'') de chuid Chomhairle Siorrachd Obar Dheathain, cé go gclúdaíonn sé seo ceantar níos lú ná an Siorrachd.
## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Comhairle Aonghais

250px|thumb|Aonghas
Contae de chuid na hAlban is ea **Comhairle Aonghais**.

## Bailte
* Breichin, Baile Fharfair, Baile an Todhair, Baile an Fhraoich, Bruach Tarbha
* Cearan Mhoire, Cárn Fheusta, Cárn Mhoillidh, 
* Dún Déagh, Dùn Neachdain
* Eigill
* Glamais
* Inbhir Chìollair, Iarlaidh
* Monadh Feith, Monadh Rois
* Obar Bhrothaig, Obar Leamhnach, Obar Eilid
* Srath Catharach
* Téalainn

## Tíreolaíocht
* Abhainn Ìle
* Cárn Mhon, Cadha an Lochain
* Dris
* Easg Thuath, Easg Dheas
* Glas Maol
* Loch Ros Sgolban, Linne Tatha
* Am Monadh, Monadh Caoin, Muc-Dhruim
* Páirc Náiseanta a' Mhonaidh Ruaidh
* Na Sidhbheanntan

## Cultúr
* Baile Measa
* Oitir Fhothair Mhóir
* Stéisean Obar Bhrothaig, Stéisean Bhaile Mhossaidh, Stéisean Chárn Fheusta, Stéisean Shráid a'Ghoilf, Stéisean Mhonadh Féithe, Stéisean Mhon Rois

Catagóir:Ceantair chomhairle na hAlban
Catagóir:Aonghas
Siorrachd Bhòid

Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Bhòid** (nó **Bòd**, Béarla: *Bute*).

## Bailte
* Baile Bhòid

## Oileáin
* Cumaradh Mór
* Cumaradh Beag
* Eilean Arainn
* Eilean Bhòid 

## Naisc Sheachtracha

* Bód 

Catagóir:Bód
Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Àir

Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Inbhir Àir** nó **Siorrachd Àir**. 

## Bailte

* Allmhaigh
* An Leargaidh Ghallda
* An t-Srón
* Baile na Trágha
* Cill Fhinnean
* Cill Mheárnaig
* Cille Bhraonaidh
* Cille Mhára, Cill Osailt
* Cnoc an Tobair
* Cumnag
* Dail Ruighe, Dùn Iubhair, Dail Mhaol Chiarain
* Gleann Gairneig
* Inbhir Áir, Inbhir Gharbhain
* Irbhinn
* Machlainn, Am Magh Baoghail
* Preastabhaig, Patna

## Tíreolaíocht

* Abhainn Dhùin, Abhainn Gharbhain

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Shruighlea

Is contae (nó *siorrachd* ) stairiúil agus contae clárúcháin na hAlban é **Siorrachd Shruighlea** (Contae Shruighlea). Is é Sruighlea a baile contae.

Tá teorainn aige le Siorrachd Pheairt ó thuaidh, Siorrachd Chlach Mhanannsoir ar an taobh thoir, Lodian Thiar soir ó dheas, Siorrachd Lannraig ó dheas, agus Siorrachd Dhùn Breatann ó dheas agus san iardheisceart (roinntear an teorainn dheireanach seo ina dhá cheann de bharr na  iamhchríche 'Comar nan Allt' Dhún Breatúin.
## Stair
Sa bhliain 1130, chruthaigh an Rí Daibhidh I na h-Alba , ceann de phríomhdhaingne ríoga Ríocht na hAlban, Sruighlea ina bhuirg ríoga.

Ar an 11 Meán Fómhair 1297, chuir fórsaí Andreu de Moray agus Uilleam Uallas an ruaig ar chomhfhórsaí Sasanacha John de Warenne, 6ú Iarla Surrey, agus Hugh de Cressingham in aice le Sruighlea, ar an Uisge For, ag Blàr Drochaid Shruighlea (cath de Chogadh Saoirse na hAlban) le linn Chéad Chogadh Saoirse na hAlban.

Ar an 22 Iúil 1298 fuair an Rí Éadbhard I Shasana an ceann is fearr ar a chéilí comhraic Uilleam Uallas i gCath na hEaglaise Brice.

Contae de chuid  Siorrachd Dhùn Breatann.

## Bailte

* Baile Dearnaig
* Ceann Fháil
* Deanaidh
* An Eaglais Bhreac
* Fionn Treabh
* Cill Earnain
* Cill Saidhe
* Léirbert
* Logan
* Poll Mhonadh
* Sliabh Mhanainn
* Strath Bhláthain
* Sruighlea (cathair)

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Darú, Contae Laoise

Is baile beag é **Darú**, ar a dtugtaí *Darmhagh Ua nDuach* tráth. Tá sé suite i ndeisceart Chontae Laoise i gCúige Laighean in Éirinn, ar bhóthar an R639 cois Uircín (craobh-abhainn de chuid na Feoire).

## Stair
Deirtear gur chuir Colm Cille mainistir ar bun san áit sa bhliain 546 A.D, ach is i gContae Uíbh Fhaili atá sé suite. Sa bhliain 1155 dhóigh slua Uí Lochlainn an eaglais i nDarmhagh-Ua-nDuach. Cuireadh baile de chuid na Normannach ar bun sa 13ú haois. Sa bhliain 1245 thug rí Shasana cead do Geoffrey de Turville, easpag Osraí ó 1244 go 1250, féile a chur ar bun sa tríú seachtan i mí Iúil, agus gach Déardaoin.
thumb|left|Darú

Sa bhliain 1659 bhí 105 teaghlach sa cheantar, a bhí faoi smacht muintir Urmhumhan. Tá eaglais Chaitliceach agus eaglais Phrotastúnach le fáil i mapa de chuid Sir William Petty ón mbliain 1685. Tugadh Darú do Chontae Chiill Chainnigh, ach sa bhliain 1846 thug Parlaimint na Breataine an ceantair do Chontae Laoise. 

Bhí an-tionchar ag an MP William Flower Viscount of Ashbrook ar chruth an tsráídbhaile sa lá atá inniu ann. Thug diúc Urmhumhan an ceantar do “William Flower and his heirs, forever” ar an 19 Feabhra 1708.

Bhí stad do chóistí idir BÁC agus Corcaigh suite ag an Red Lion Hotel. Sa bhliain 1842 tháinig seirbhís laethúil Bianconi idir Mountmellick agus Cill Chainnigh i gcomharbas air.

Sa bhliain 1831 bhí 2911 duine ina gcónaí sa cheantar, agus 2977 sa bhliain 1841, de réir an daonáirimh. Bhí sé scoil sa sráidbhaile agus luaitear mar ‘small market and post village’ é. 

Sa lá atá inniu ann oibríonn formhór mhuintir na háite i mbailte móra mar Chill Chainnigh agus Phort Laoise.

## Sáisiún aimsire
Tá stáisiún aimsire lonnaithe i nDarú. http://www.laoisweather.com  Bunaíodh i mí na Bealtaine 2008 é. Davis ProVantage 2 Station atá ann.

thumb|Droichead ar imeall Dharú
## Spórt
Tá club de chuid CLG, *Na Cláirsigh*, sa cheantar, chomh maith le clubanna sacair agus iascaireachta.

## Daoine
Chónaigh William Carrigan sa cheantar. Canónach agus staraí a bhí ann
  

## Tagairtí

## Naisc
* Durrowvillage.com 

Catagóir:Bailte i gContae Laoise
Inse Orc

Is oileánra agus comhairle rialtais áitiúil amach ó chósta thuaidh na hAlban é **Inse Orc**. Is é Bàgh na h-Eaglaise ("bá na heaglaise") an príomhbhaile sna hoileáin. Tá timpeall is 20,000 duine ina gcónaí in Inse Orc.

## Bailte
* Bàgh na h-Eaglaise
* Sróimnis

mion|Inse Orc

Catagóir:Ceantair chomhairle na hAlban
Catagóir:Comhairle Árcaibh
Lodainn an Iar

Contae de chuid na hAlban is ea **Lodainn an Iar** (Gaeilge: *Lodainn Thiar*).

## Bailte
* Armadal
* An Eaglais Bhreac
* Uisge For
* Na Trosaichean
* Hamaltan
* Both Chéit
* Am Fionn Allt
* An Dubh Allt
* Gleann Iucha
* Baile Dhún Léibhe
* Srath Bhroc

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Lodainn Mheadhanach

Contae de chuid na hAlban is ea **Lodainn Mheadhanach**.

## Bailte

* Crìochtán (Baile + Críoch)
* Dail Cheith
* Peighinn na Cuthaig 
* Roslainn
* Baile nan Trodach

Catagóir:Contaetha na hAlban
Siorrachd Rosbroig

Contae de chuid na hAlban is ea **Siorrachd Rosbroig**.

## Bailte

* Maol Ros
* Baile Ùr Chille Bhoisil
* Deadard
* Hamhaig
* Cealsaidh
* Ruail Bheathaig
* Baile Chaisteil
* Eaglais Ruail
* Baile Mhacais
* Cille Bhoisil
* Ceann Tìobhiot

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Ceann Rois

Contae de chuid na hAlban is ea **Ceann Rois** nó **Siorrachd Cheann Rois**.

## Tagairtí

## Bailte

* Ceann Eas Ciad
* Ceann Rois

Catagóir:Contaetha na hAlban
Dùn Phris (contae)

Contae de chuid na hAlban is ea **Dùn Phris**.

## Bailte

* Inbhir Anainn
* Dún Phris
* Langaim
* Locarbaidh 
* Am Magh Fada
* An t-Seann Chathair 
* Cille Chonaill
* Cille Mhìcheil 
* Bàrr na Driseig
* Greatna

Catagóir:Contaetha na hAlban
Muir Ocatsc

Muir imeallach de chuid an Aigéin Chiúin is ea **Muir Ocatsc**. Tá sí suite idir chósta iarthuaisceart na hÁise ó thuaidh, Leithinis Kamchatka soir, Oileáin Chúiríl soir ó dheas, Oileán Shacailín agus Hokkaido siar ó dheas.
mion|Léarscáil Rúiseach de Mhuir Ocatsc ón mbliain 1792. Ach Oileán Shacailín mar eisceacht, bhí an mhuir léarscáilithe go cruinn faoin am úd.
mion|Cósta Shacailín ar Mhuir Ocatsc

Catagóir:Mara
Albrecht Dürer

Ba phéintéir is greanadóir Gearmánach é **Albrecht Dürer** (a rugadh  i Niirnberg na Gearmáine ar an 21 Bealtaine 1471 agus a fuair bás ar 6 Aibreán 1528). 

Bhunaigh Dürer a stiúideo féin in 1497. Sa bhliain 1498 d'fhoilsigh sé a chéad sraith de shaothair cáiliúla ar adhmad, léaráidí den Apacailipsis. 

Le linn na hAthbheochana, bhain Dürer úsáid as guais ina sceitsí de radhairc tíre is ainmhithe. 

## Saothair

Íomhá:Albrecht Dürer 081.jpg |*Johannes Kleberger* (1526)
Íomhá:Albrecht_Dürer_-_Emperor_Charlemagne.jpg |*Séarlas Mór* (1512)
Íomhá:Albrecht Dürer - Portrait of Maximilian I - Google Art Project.jpg |*Maximilan I* (1519))


## Tagairtí

Catagóir:Péintéirí Gearmánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1471
Catagóir:Básanna i 1528
Wandsworth (Buirg Londain)

Buirg i Mórcheantar Londan í **Wandsworth**, suite i Londain Theas i Sasana. Cruthaíodh sa bhliain 1965 í. Tá tuairim is 300,000 duine ina gconai i Wandsworth. 

## Ceantair

* Balham, Battersea
* Earlsfield
* Furzedown
* Nine Elms
* Putney, Putney Vale
* Roehampton
* Southfields, Streatham Park
* Tooting
* Wandsworth, Wimbledon Common

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Battersea Dogs & Cats Home
* Sacred Heart Church
* St Thomas a Becket

Catagóir:Sasana
Catagóir:London Borough of Wandsworth
Catagóir:Buirgí na Londan
Lannraig

Contae de chuid na hAlban is ea **Lannraig**.

## Bailte

* Cille Bhrìghde an Ear
* Tobar na Màthar
* An t-Àrd-Ruigh
* Drochaid a' Chòta
* Baile an t-Saoir
* Camas Long
* An Ruadh-Ghleann 
* Magh na Cruithneachd
* Bellshill
* Achadh an Locha
* An Càrn Fionn
* Comh Dobhair Alt
* Dubh Leitir

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha na hAlban
Buirg Londan Southwark

Is Buirg Londain i Londain Theas, Sasana, é ná **London Borough of Southwark**  

## Ceantair

* Bankside, Bermondsey
* Camberwell, Crystal Palace 
* Dulwich, Dulwich Thiar, Dulwich Thoir
* Elephant and Castle
* Herne Hill 
* Newington
* Nunhead
* Peckham, Peckham Rye 
* Rotherhithe
* Southwark, Surrey Quays
* Walworth

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Ardeaglais Southwark
* Borough Market
* Halla na Cathrach, The Clink
* Droichead an Túir
* HMS Belfast (C35), Hay's Galleria
* Millennium Bridge
* Shakespeare's Globe
* Tate Modern

Catagóir:Sasana
Catagóir:London Borough of Southwark
Catagóir:Buirgí na Londan
Buirg Londan Tower Hamlets

Is é **London Borough of Tower Hamlets** Buirg Londain in Londain Thoir, Sasana.

## Ceantair
 
* Bethnal Green, Blackwall, Bow, Bromley-by-Bow
* Cambridge Heath, Cubitt Town, Canary Wharf
* Docklands
* East Smithfield
* Fish Island
* Isle of Dogs
* Leamouth, Limehouse
* Mile End, Millwall
* Old Ford
* Poplar
* Ratcliff
* Shadwell, Spitalfields, Stepney
* St George in the East
* Wapping, Whitechapel

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Brick Lane, The Blind Beggar
* Cable Street, Cearnóg Cabot, Cearnóg Canada 
* St John's Chapel
* Old Spitalfields Market
* Na Seoda
* Túr Londan, Túr Bán
* Victoria Park
* York Hall

## Tagairtí

Catagóir:Sasana
Catagóir:London Borough of Tower Hamlets
Catagóir:Buirgí na Londan
Seirfeachas

Is éard a bhí i gceist leis **an seirfeachas** ná stádas sóisialta a bhain le go leor tuathánach faoin chóras feodach. Saghas daoirse faoi dhintiúr a bhí ann, cosúil leis an sclábhaíocht ar bhealaí áirithe, ach difriúil freisin, mar shampla toisc nárbh fhéidir seirfigh a cheannach, a dhíol, nó a thrádáil ina n-aonar (cé gurbh fhéidir iad a dhíol in éineacht le píosa talún, ag brath ar an gceantar). D'fhorbair an seirfeachas le linn na seandachta déanaí agus na Luath-Mheánaoiseanna san Eoraip, agus mhair sé go dtí lár an 19ú haois i dtíortha áirithe.

## Tagairtí

Catagóir:Sclábhaíocht
Catagóir:Aicmí sóisialta
Catagóir:Feodachas
Catagóir:Obair
Catagóir:Seirfeachas
Máel Mórda mac Murchada

Ba é **Máel Mórda mac Murchada** nó **Máel Mórda mac Murchada Uí Fáeláin** (An Mheán-Ghaeilge: Maol Mórdha Mac Murchadha Uí Fhaoláin) Rí Laighean. Rugadh é timpeall 965 agus maraíodh é ag Cath Chluain Tarbh ar an 23 Aibreán 1014, mac le Murchad mac Finn agus deartháir le Gormlaith (bean chéile Bhriain Bóramha) a bhí ann, agus é ina dhuine de mhuintir Uí Fhaoláin, ceann de threibheanna Uí Dhúnlainge a bhí lonnaithe timpeall na Life i Nás na Rí.

Cuimhnítear air, thar aon rud eile, mar namhad Bhrian Bóirmhe, agus maraíodh an bheirt ag Cath Chluain Tarbh ar Aoine an Chéasta 1014. D'éirigh sé amach níos luaithe freisin, sa bhliain 1012. Tar éis a bháis bhí Bran, a mhac, ina rí ar Chúige Laighean idir na blianta 1016 agus 1018. Ó shin amach ar aghaidh mhair ríogacht Uí Dhúnlainge le daoine de mhuintir Uí Mhuireadhaigh in áit mhuintir Uí Fhaoláin mar thoradh ar an slua mór a cailleadh ag Cluain Tarbh.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 965
Catagóir:Básanna i 1014
Catagóir:An Mheánaois in Éirinn
Catagóir:Básanna atá bainte le cogaí
Catagóir:Daoine as Contae Chill Dara
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Ríthe na Laighean
Catagóir:Ríthe Uí Dhúnlainge
Howard Hawks

Duine de na stiúrthóirí scannán a bhí ag obair i Hollywood i ré chlasaiceach na scannánaíochta Meiriceánaí a bhí i **Howard Winchester Hawks**, a rugadh i nGoshen, Indiana ar an 30 Bealtaine 1896 agus a fuair bás i bPalm Springs, California ar an 26 Nollaig 1977. 

Stiúrthóir bisiúil a bhí ann a bhain amach clú agus cáil le scannáin ina lán seánraí: 
* scannáin bhithiúnach (*Scarface*, 1932), 
* coiméide *screwball* (*Bringing Up Baby*, 1938; *His Girl Friday*, 1940), 
* scannáin eitleoireachta (*Only Angels Have Wings*, 1939), 
* scannáin chogaidh (*Sergeant York*, 1941), 
* scannáin bhleachtaireachta (*The Big Sleep*, 1946),
* scannáin bhuachaillí bó (*Red River*, 1948), 
* scannáin eachtránaíochta (*Hatari!*, 1962), 
agus a lán eile.

Sa bhliain 1975, bronnadh Duais an Acadaimh (Oscar) air as saothar a shaoil. Níor éirigh leis, áfach, an duais sin a bhaint amach le haon scannán ar leith riamh, cé go raibh sé ar an ngearrliosta do dhuais an stiúrthóra ab fhearr sa bhliain 1942 as an obair a rinne sé ar *Sergeant York*.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1896
Catagóir:Básanna i 1977
Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda
Catagóir:Básanna tionóisceacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam sna gradaim Academy
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Eitleoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha
Catagóir:Léiritheoirí scannán
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Catagóir:Scríbhneoirí scannáin Meiriceánacha
Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Raymond Chandler

Scríbhneoir scéalta bleachtaireachta agus scriptscríbhneoir scannán a bhí i **Raymond Thornton Chandler**, a rugadh i Chicago ar an 23 Iúil 1888 agus a fuair bás i San Diego ar an 26 Márta 1959. Bhí an-tionchar ag a stíl "chruabhruite", mar a deirtear, ar na scéalta bleachtaireachta, ar an gcineál daoine a bhíonn le feiceáil iontu agus ar an gcineál stíle a chleachtar iontu inniu. Is é príomhlaoch a chuid scéalta, Philip Marlowe, ionchollú an "bhleachtaire phríobháidigh" mar a shamhlaítear dúinn inniu é.

## A Shaol

Cé gur sna Stáit Aontaithe a rugadh é, chaith sé blianta a óige i Sasana. Thréig a athair - innealtóir a bhí ina alcólach - a theaghlach, agus chuaigh máthair Raymond, bean Éireannach, ar ais go dtí an Ríocht Aontaithe in éineacht lena mac. Ba é deartháir na máthar a choinnigh bia agus beatha leo. Ina fhear óg dó d'fhill Raymond go Meiriceá ag iarraidh a áit féin a aimsiú sa saol. Liostáil sé sna saighdiúirí sa Chéad Chogadh Domhanda, agus chaith sé seal ag troid. I ndiaidh an chogaidh, d'fhill sé go Los Angeles, agus rinne sé staidéar ar chuntasóireacht le jab seasta a fháil. Phós sé bean a bhí ocht mbliana déag ní ba sine ná é. Sna 1930idí, nuair a chaill sé a jab de dheasca na ndeacrachtaí a bhí aige leis an mbiotáille, thosaigh sé ag scríobh scéalta garrfhicsin lena chuid a shaothrú. D'éirigh leis an scríbhneoireacht, agus sna 1940idí, fostaíodh ina scriptscríbhneoir i Hollywood é. Fuair a bhean chéile bás sa bhliain 1954, agus í tinn ar feadh i bhfad roimhe sin.

Ní raibh sé ina dhuine shona riamh. Bhí sé ina dhruncaire, cosúil lena athair roimhe, agus dúlagar intinne ag goilleadh air. Chuaigh na deacrachtaí seo chun olcais i ndiaidh bhás a mhná céile. Bhí sé mór le cúpla bean ina dhiaidh sin, ach ní raibh mórán maithe sna cumainn seo, agus bhí níos mó ná bean amháin ag déanamh gur homaighnéasach a bhí ann agus é á shéanadh féin. 

## A Shaothar
Scríobh sé cuid mhór scéalta, ach is iad na húrscéalta *The Big Sleep* agus *The Long Goodbye* na cinn ba mhó a thuill clú dó.Is é an locht is mó a fhaightear ar a chuid scéalta nach raibh bua na plotála aige - rinne sé praiseach den phlota go minic - agus ní thaitníonn an stiúir mhadrúil a bhíonn faoi le cách ach an oiread, go háirithe an dóigh a mbíonn sé ag trácht ar mhná agus ar homaighnéasaigh. Ón taobh eile de, tá féith liriciúil ann a chuireann ar a chumas áiteanna agus timpeallacht na n-imeachtaí a chur os comhair an léitheora ar dhóigh bheo bhíogúil.

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1888
Catagóir:Básanna i 1959
Catagóir:Scríbhneoirí scéalta bleachtaireachta
Buirg Londan Lambeth

Is Buirg Londan i Londain Theas, Sasana é **London Borough of Lambeth**. 

## Ceantair

* Brixton
* Clapham, Clapham Park, Crystal Palace
* Dulwich
* Gipsy Hill
* Herne Hill
* Kennington
* Lambeth, Acomhal Loughborough
* Upper Norwood
* The Oval
* Stockwell, Streatham
* Tulse Hill
* Vauxhall
* Waterloo

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* BFI Southbank, Brixton Academy
* Clapham Common
* Droichead Hungerford 
* Lincoln Memorial Tower
* Morley College
* The Old Vic
* Pálás Lambeth
* Queen Elizabeth Hall
* Royal Festival Hall
* Súil Londan, Uisceadán Londain, Sts Simon and Jude Catholic Church, Southbank Centre
* Vauxhall Gardens

Catagóir:Sasana
Catagóir:Buirgí na Londan
Catagóir:London Borough of Lambeth
Clann Rurik

Rítheaghlach Rúiseach ba ea Clann Rurik.

## Na Lochlannaigh sa Rúis

Is é an scéal is túisce a chreidtear taobh amuigh den Rúis féin gurbh iad na Lochlannaigh ba luaithe a chuir tús leis an stát Rúiseach. Níl na saineolaithe Rúiseacha chomh tapa céanna á admháil, ach ar a laghad ar bith tá go leor leideanna le fáil sna foinsí staire a thugann a leithéid sin le fios.

Is í an fhoinse is tábhachtaí dá bhfuil ann ar luathstair na Rúise ná an leabhar ar a dtugtar Croinic Neastóir go minic, siúd is gurb é *Povest' Vremennykh Let* an teideal Rúisise: ciallaíonn sé "Scéal na nImeachtaí Saolta", nó "Scéal na mBlianta Caite" - cibé is fearr leat. Deir an chroinic seo go bhfuair na Rúisigh - nó na treibheanna a bhí ag cur fúthu i dtailte na Rúise fadó - go bhfuair siad amach as a stuaim féin nach raibh acmhainn a rialaithe féin iontu, agus gach treibh ag éirí amach i gcónaí in éadan an chuid eile acu. Ó bhí taithí agus aithne éigean ag na treibheanna seo ar na Lochlannaigh, thug siad cuireadh isteach dóibh: "Tá an tír seo againne as pabhar saibhir, ach níl ord ná síocháin ann. Tagaigí anseo go gcuirfidh sibh rialtas ceart i bhfeidhm orainn." Agus ar ndóigh, bhí na hUigingigh chomh cairdiúil carthanach is gur tháinig siad ag rialú na Rúiseach bocht. - Is follasach nach bhfuil i leagan seo na Croinice ach bolscaireacht. Is dealraitheach go ndeachaigh dream amháin de na Rúisigh i gcomhar agus i gcomhghuaillíocht leis na Lochlannaigh agus gur chrom siad ar an tír a rialú in éineacht.

## Clann Rurik

Deir an Chroinic gur gaireadh rí nó ruire de chineál éigin den taoiseach Lochlannach darbh ainm Rurik - *Hrærekur* in Íoslainnis an lae inniu, *Rörek* as Sualainnis - agus go ndeachaigh sé i gceannas ar an gcathair úd Novgorod. Faoin taca céanna - sa naoú haois - ghabh beirt taoiseach eile Cív in Úcráin an lae inniu le húsáid na bunáite a bhaint aisti agus iad ag ionsaí Chathair Chonstaintín.

Chuir Rurik bun le rítheaghlach a ainmnítear as féin - na *Rurikovichy* nó Clann Rurik. Fuair Rurik bás sa bhliain 879, ach má fuair féin, chrom a mhuintir ar obair an chogaidh ar áit na mbonn le tuilleadh tailte a ghabháil don tír a bhí bunaithe ag mo dhuine. Bhí luí ar leith ag Oleg (*Helgi* as Íoslainnis, *Helge* i Sualainnis an lae inniu) le cogaíocht, agus d'éirigh leis bás an bheirt taoiseach a thabhairt a bhí i seilbh Chíév. Rinne sé a phríomhchathair féin de Chíév agus d'fhág sé mac Rurik, Igor (Ingvar i dteanga na Lochlannach) ag rialú Novgorod le cleachtadh a fháil ar ghnóthaí an taoisigh.

B'iad na hUigingigh seo a bhaist a hainm ar an Rúis. *Rus* a thugann Croinic Neastóir ar an treibh ar leith de Lochlannaigh a hiarradh isteach leis na Rúisigh a rialú, agus deirtear go gcaithfidh sé go bhfuil baint ag an ainm seo le Roslagen, ceantar i dtuaisceart na Sualainne. Thairis sin, tugtar Ruotsi ar thír na Sualainne i dteanga na Fionlainne, agus tá go leor tuairimíochta á dhéanamh thart timpeall ar an dóigh a mbaineann an focal áirithe seo leis an dá cheann eile.

Catagóir:Stair na Rúise
Mahamad

mionsamhail|Dhá leagan an ainm "Mahamad".|clé
Ba fáidh Ioslam é **Mahamad**. Creideann na Moslamaigh gur nocht Dia a theachtaireacht naofa tríd na fáithe, arbh é Muhammad an duine deireanach acu. 

## Saol
Rugadh Mahamad i Meice na hAraibe circa 570-571. Abdullah an t-ainm a bhí ar a athair agus Aminah an t-ainm a bhí ar a mháthair. 

Sa bhliain 610 chaith sé tamall in uaimh Hira, gar don chathair. Deirtear gur labhair an t-aingeal Gaibriéil leis ansin. Sin mar a thosaigh Ioslam.

### Clann
Tá conspóid ann fós, i measc na Moslamach agus idir Moslamaigh agus neamh-Moslamaigh, maidir le cén aois a bhí a bhean, Aisha, nuair a phós sí Mahamad agus nuair a cuireadh an pósadh i gcrích (tá na meastacháin idir sé bliana agus naoi mbliana déag d'aois agus idir naoi mbliana agus naoi mbliana déag d'aois, faoi seach.)

Fuair Mahamad bás sa bhliain 632.

## Féach freisin

* Ioslam
* Aisha
* Naomh Gaibriéil (Ardaingeal)

## Tagairtí

Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha
Catagóir:Fáithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Moslamaigh
Proinsiasaigh

Ord rialta de chuid na hEaglaise Caitlicí iad na **Proinsiasaigh**. Ba é Naomh Proinsias a chuir an tOrd ar bun sa tríú haois déag. Déanta na fírinne, tá 3 ord i gceist leis na Proinsiasaigh seachas ceann amháin. Is Prionsiasaigh iad na Comhallaigh, na Caipisínigh agus na Prionsiasaigh Choinbhinsiúnacha.

## Ord na bProinsiasach in Éirinn

[clé|250px|mion|[San Proinsias Assisi]]

## Tagairtí

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Oird rialta
Catagóir:Proinsiasaigh
Hokusai

thumb|upright|Hokusai (féinphortráid ón bhliain 1839)
Ealaíontóir Seapánach ba ea **Katsushika Hokusai**. Rugadh in Edo (ar a dtugtar Tokyo anois) é sa bhliain 1760. *36 Radharc ar Shliabh Fuji* (富嶽三十六景, Fugaku Sanjūroku-kei) an saothar is mó a thuill clú dó. 

## Leabharliosta
* Lane, Richard (1989). *Hokusai: Life and Work.* E.P. Dutton, New York. ISBN 0-525-24455-7.
* Nagata, Seiji (1995). "Hokusai: Genius of the Japanese Ukiyo-e." Kodansha International, Tokyo.
* Smith, Henry D. II (1988). *Hokusai: One Hundred Views of Mt. Fuji.* George Braziller, Inc., Publishers, New York. ISBN 0-8076-1195-6.
* Weston, Mark (1999). *Giants of Japan: The Lives of Japan's Most Influential Men and Women.* New York: Kodansha International. ISBN 1-56836-286-2.
* Ray, Deborah Kogan (2001). "Hokusai : the man who painted a mountain" Frances Foster Books, New York. ISBN 0-374-33263-0
* Bowie, Theodore (1964). *The Drawings of Hokusai.* Indiana University Press, Bloomington.
* Forrer, Matthi (1988). *Hokusai* Rizzoli, New York. ISBN 0-8478-0989-7.
* Forrer, Matthi; van Gulik, Willem R., and Kaempfer, Heinz M. (1982). *Hokusai and His School: Paintings, Drawings and Illustrated Books.* Frans Halsmuseum, Haarlem. ISBN 90-70216-02-7
* Hillier, Jack (1955). *Hokusai: Paintings, Drawings and Woodcuts.* Phaidon, London.
* Hillier, Jack (1980). *Art of Hokusai in Book Illustration.* Sotheby Publications, London. ISBN 0-520-04137-2.
* Lane, Richard (1989). *Hokusai: Life and Work.* E.P. Dutton. ISBN 0-525-24455-7.
* van Rappard-Boon, Charlotte (1982). *Hokusai and his School: Japanese Prints c. 1800–1840 (Catalogue of the Collection of Japanese Prints, Rijksmuseum, Part III).* Rijksmuseum, Amsterdam.

## Naisc

* Saothar 
* "The Great Wave at Kanagawa."
* Músaem in Obuse na Seapáine

Catagóir:Péintéirí
Catagóir:Daoine Seapánacha