Michelle O'Neill

Is polaiteoir Éireannach í **Michelle O'Neill** (née **Doris**;a saolaíodh 10 Eanáir 1977 ), atá mar Chéad-Aire Thuaisceart Éireann ó mhí Feabhra 2024. Bhí sí in oifig roimhe seo mar an LeasChéad-Aire ó 2020 go 2022. 

Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Lár Uladh, ó 2007 ar aghaidh.   
clé|mion|Michelle O'Neill in 2018
clé|mion|2022
## Saol
I Mainistir Fhear Maí i gcontae Chorcaí a rugadh Michelle Doris sa mbliain 1977 ach i gCluain Eo i gcontae Thír Eoghain a tógadh í i dteaghlach Poblachtach.

Chaith a hathair Brendan Doris seal i ngéibheann mar bhall den IRA agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Chomhairleoir de chuid Shinn Féin i nDún Geanainn.

In 2005 chuir Michelle O'Neill tús lena saol sa bpolaitíocht nuair a ghlac sí suíochán a hathar ar Chomhairle Buirge Dhún Geanainn agus ba ise an chéad bhean riamh a bhí ina méara ar an mbaile sin.

Dhá bhliain ina dhiaidh sin a toghadh ar dtús í go dtí an Tionól i Stormont agus í i dteannta bheirt sheanfhondúirí an pháirtí, Martin McGuinness agus Francie Molloy, agus iad ina n-ionadaithe ag Lár Uladh.

Nuair a ceapadh ina hAire Sláinte í in 2015 is ea is mó a tháinig sí i mbéal an phobail agus ise a chuir deireadh leis an gcosc a bhí ar fhir aeracha aon fhuil a dheonú lena mbeo.

Nuair a bhásaigh Martin McGuinness in 2017, ba í O'Neill a ceapadh ina ceannaire ar Shinn Féin i Stormont agus an bhliain dár gcionn ceapadh í mar Leas-Uachtarán ar pháirtí Shinn Féin.

Sa mbliain 2020, toghadh O’Neill mar LeasChéad-Aire ar Thionól Stormont. 

Ar an 3 Feabhra 2024, ainmníodh O’Neill mar Chéad-Aire ar Fheidhmeannas an Tuaiscirt.

## Clúmhilleadh
I mí na Bealtaine 2023, thionscain O'Neill caingean chlúmhillte in éadan chomhairleoir an DUP John Carson; tar éis tráchta a rinne sé ar na meáin shóisialta i mí Aibreáin 2021, agus ar ghabh sé leithscéal ina dhiaidh sin ina leith. I mí na Samhna 2023, rialaigh an Ard-Chúirt Bhreithiúnai, "*no award of damages is payable*"  mar d'fhan a cáil slán. D'aithin an chúirt go raibh an trácht "*abusive, highly offensive and misogynistic*" ach chinn an breitheamh gur theip air a bheith clúmhillteach. Ordaíodh do gach páirtí a gcostais dlí féin de bhreis agus £ 12,000 an ceann a íoc. 

Chinn an Breitheamh Bell gur mionchás a bhí ann, nár cheart go sroichfí an Ard-Chúirt choíche. Chuir an DUP Carson ar fionraí ar feadh trí mhí, nuair a d’aimsigh an coimisinéir rialtais áitiúil um chaighdeái *'Mr Carson had breached the code of conduct for councillors*' agus forchuireadh smachtbhanna comhchosúil.clé|mion|2022

## Mar Chéad Aire
Ar an 8 Márta 2024, nuair a foilsíodh tuarascáil eatramhach de chuid Kenova, ghabh O'Neill leithscéal leis na teaghlaigh ar fad ar maraíodh daoine muinteartha leo le linn na dTrioblóidí mar gur síleadh gur brathadóirí a bhí iontu. Dúirt sí  go raibh aiféala uirthi faoi chuile dhuine a bhí thíos leis na Trioblóidí ó Thuaidh. D'admhaigh sí go raibh sé mícheart an bealach a ndeachaigh an tIRA i ngleic leis an dream a raibh siad in amhras fúthu i dtaca le brathadóireacht.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Catagóir:Mná Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain