Alga

[thumb|''[Laurencia*, Alga dearg na mara, ó [[Haváí]]]]
[[Íomhá:Algae 5193, Dingle Peninsula, Co. Kerry, Ireland.jpg|mion|[[Bá Thrá Lí]]]]
Is [[planda|plandaí]] simplí fótaisintéiseacha iad na *'halgaí** (uatha **alga*'), cuid díobh aoncheallach agus cinn eile ilcheallach. Is plandaí uisce iad a bhformhór agus glaoitear [[feamainn]] ar na cinn is mó agus is coimpléascaí. Síneann na foirmeacha algaí ó phlanctón simplí plandúil aoncheallach go dtí feamainn thromábhal anfhada.  

== Tréithe ==
Grúpa plandaí bunúsacha uisciúla iad na halga, le clóraifill mar phríomhlí fhótaisintéiseach. Níl an cholainn, a dtugtar an [[tallas]] uirthi, eagraithe ina fhréamh, ina [[Gas|ghas]] ná ina [[Duilleog|dhuilleog]]. Níl aon chóras soithíoch ann. Níl na h[[Atáirgeadh|orgáin atáirgthe]] timpeallaithe ag ciseal de [[Cill (bitheolaíocht)|chealla]] steiriúla.  

Meastar na halgae i measc 'na bplandaí' mar gheall ar a gcumas [[Fótaisintéis|fótaisintéiseach]], agus 'simplí', toisc nach bhfuil orgáin leithleacha na bplandaí uaisle acu (mar shampla duilleoga, [[Fréamh (planda)|fréamh]]<nowiki/>acha nó [[Fíochán|fíocháin]] soithíocha). 

== Aicmiú ==
Is féidir iad a idirdhealú ó [[protozoa]], mar nach bhfuil an cumas fótaisintéiseach ag na protozoa. 

Tá go leor díobh [[autotrophic|photoautotrophic]], cé go mbíonn grúpaí acu [[mixotrophic]], ag fáil fuinnimh ní amháin ó a gcumas fótaisintéiseach, ach freisin ó iontógáil nó comhshamhlú carbóin orgánaigh trí [[osmotrophy]], [[myzocytosis|myzotrophy]], nó [[phagocytosis|phagotrophy]]. 

[[Algaí dearga]] 

Grúpa ilchineálach mór [[Planda|plandaí]], cosúil le [[Algaí|halgaí]] agus foirmeacha ó chealla aonaracha go dtí coirp mhóra idirdhealaithe. Tagann an dath scothdhearg ón meascán de líocha fótaisintéiseacha, [[clóraifill]] *a*, ficibileaphróitéiní is cairitéineóidigh taobh istigh de na cealla. Tarlaíonn [[atáirgeadh]] trí chruthú orgáin ar leith atá gabhálach ar an [[Gaiméit|ngaiméit]] fhireann taobh istigh den ubh. 

[[Algaí glasa]] 

Grúpa mór ilghnéitheach [[Planda|plandaí]] atá cosúil le [[Algaí|halgaí]] agus na líocha fótaisintéiseacha [[clóraifill]] *a* is clóraifill *b*, a thugann a ndath glas dóibh. De réir cineáil, déanann siad bia a stóráil mar [[stáirse]] i gclóraplaist. Faightear in uisce úr iad, den chuid is mó. Bíonn staideanna inghluaiste (zóspóir) ag cuid mhaith díobh, agus snámhann siad le cabhair [[Lascnaid|lascnaidí]]. 

[[Alga buíghlas]]

[[Algaí|Alga]] leis na líocha fótaisintéiseacha [[clóraifill]] *a* is clóraifill *c*, agus caraitéanóidigh éagsúla a dhéanann na clóraplaist buíghlas. Ina gcealla aonaracha agus ina ribí. Tálann sé spóir inghluaiste le [[lascnaid]] ghruagach chun tosaigh is lascnaid mhaol ar chúl.

*Phaeophyceae*

Grúpa [[Feamainn|mórfheamainní]] muirí, den chuid is mó, le líocha fótaisintéiseacha sainiúla, [[clóraifill]] *a*, clóraifill *c'', béite-charaitéin is fúcaxaintin. An t-atáirgeadh gnéasach le speirm le dhá lascnaid tiomána, de ghnáth. Níos mó ná 1,500 speiceas ar eolas. Ón gcrios idirthaoideach is an crios fo-chladach, den chuid is mó. Foirmeacha colainne ó fhiliméadchruthach go lannchruthach.

## Féach freisin

* Feamainn 
* Algaí dearga 
* Algaí glasa 
* Alga buíghlas 

## Tagairtí

Catagóir:Eocaróit
Catagóir:Feamainn
Catagóir:Algaí