Shmuel Eliyahu

Is raibí Ceartchreidmheach Iosraelach é **Shmuel Eliyahu** ( rugadh é ar an 29 Samhain 1956). Tá sé ina Phríomh-Raibí Safed agus is ball de Chomhairle na bPríomh-Raibíní é.

Forléiríodh cuid de ráitis Eliyahu i dtaobh na nArabach agus na bPalaistíneach léirithe mar ráitis mar ráitis idirdhealaitheacha. Ar an 30 Bealtaine 2022, chuir Rannóg Stáit SAM faoi rialtas Biden cosc ar víosa Eliyahu dul isteach sna Stáit Aontaithe.

## Luathshaol
Rugadh Shmuel Eliyahu do Mordechai Eliyahu, iar-Phríomh-Rabbi Sefaradach ar Iosrael, agus dá bhean chéile Tzviya. Agus é ina bhuachaill, d’fhreastail sé ar scoil Yashlatz in Iarúsailéim, agus níos déanaí ar Mercaz HaRav Kook, áit a raibh sé ina dhalta ag Zvi Yehuda Kook. Rinne sé seirbhís in aonad comhraic de chuid Fórsaí Cosanta Iosrael (IDF) freisin.

## Gairmréim
deas|mion|230x230px| Shmuel Eliyahu ag labhairt ag Yeshivat Mevaser Shalom
[mion| Eliyahu ag labhairt i [Tel Aviv|dTel Aviv ar Lá Neamhspleáchais Iosrael]]
Fuair Eilíá a *shemikhah* (ceapachán mar raibí) ag 23 bliana d’aois, agus ag aois 29 ceapadh é ina Raibí Bardasach ar Shlomi. Trí bliana ina dhiaidh sin, ceapadh é ina Phríomh-Raibí ar Safad.

I mí Iúil 2013, chuaigh Eliyahu san iomaíocht don phost mar Phríomh-Raibí Safárdach ar Iosrael. D'iarr Ard-Aighne Iosrael, Yehuda Weinstein, ar Eliyahu éirí as an iomaíocht, ag tagairt do roinnt ráiteas maslacha a rinne sé i gcoinne na nArabach. Chuir an Comhalta den Knesset Issawi Frej ( Meretz ) achainí éigeandála faoi bhráid na hArd-Chúirte ag iarraidh go ndícháileofaí Eliyahu, toisc "go mbeadh toghchán ciníoch cosúil le Eliyahu don phost ina thús le scrios luachanna i Stát Iosrael". Dhiúltaigh an Ard-Chúirt don achainí bunaithe ar ghnéithe teicniúla. I mí na Nollag 2013, rinne Eliyahu achainí chuig an Ard-Chúirt i gcoinne an Ard-Aighne as úsáid a bhaint as faisnéis rúnda a bailíodh le linn imscrúdú coiriúil nár éirigh leis, a sheol Weinstein chuig an gcoiste toghcháin chun Eliyahu ina iarracht cosc a chur ar Eliyahu seasamh san iomaíocht.

I mí Dheireadh Fómhair 2014, theip ar Eliyahu an toghchán mar Phríomh-Raibí Iarúsailéim a bhuachan, agus chaill sé do Shlomo Amar le vóta 28 i gcoinne 18 i dtoghcheantar 48 ball an bhardais.leabhar

I mí an Mheithimh 2015, bhí Eliyahu páirteach in imscrúdú ar líomhaintí mí-úsáide gnéis a rinne Ezra Sheinberg, " cabalaí " nó Saféd mar a thug sé air féiné, i gcoinne 14 bean a tháinig chuige le haghaidh teiripe pósta. Thug Eliyahu an cás faoi bhráid Phóilíní Iosrael, agus sa bhliain 2018 gearradh pianbhreith níos mó ná 7 mbliana príosúin ar Shea rinne sé air féininberg.

I mí na Samhna 2021, bhí an t-údar leabhar do pháistí Haredi Chaim Walder ina ábhar nochta *Haaretz*, agus cúisíodh é as drochúsáid ghnéasach leanaí agus ar mhná pósta a tháinig chuige chun teiripe a fháil thar thréimhse 25 bliain. Thionóil Eliyahu beth din (cúirt raibíneach) i Safed, ag spreagadh íospartaigh Walder teacht chun tosaigh agus fianaise a chur ina choinne, agus fuarthas "ciontach gan aon amhras" é.  Ar an 16 Nollaig, ghair Eliyahu Walder chuig an mbet din. Deich lá ina dhiaidh sin, thuairiscigh *Haaretz* gur oscail Póilíní Iosrael imscrúdú ar Walder, ach nár cuireadh ceist air go fóill. An lá dár gcionn, thángthas ar Walder marbh de bharr créachta gunna féinfhulaingthe in aice le huaigh a mhic, i Reilig Segula i Petah Tikva. D’fhág sé nóta féinmharaithe inar dhearbhaigh sé a neamhchiontacht, ag tosú leis an méid seo a leanas

Nuair a chuala sé seo, dúirt Eliyahu

## Dearcthaí

### Rialtas Iosrael
deas|mion| Eliyahu ag Heichal Yaakov, sionagóg Iarúsailéim a athar
Sa bhliain 2008, i ndiaidh imscrúdú éillithe a dhírigh ar Ehud Olmert, d’eisigh Eliyahu bileog dar teideal "A Religious Prime Minister – It’s Possible", inar scríobh sé

Sa bhliain 2022, bhí ról lárnach ag Eliyahu i gcur ina luí ar an gComhalta den Knesset , Idit Silman, éirí as an bpáirtí Yamina, gníomh a ba chúis le géarchéim an chomhrialtais, i rialtas Bennett-Lapid, a mheas Eliyahu a bheith ró- chomhghleacaithe do na hArabaigh agus naimhdeach don Phríomh-Rabíneacht. I mí Aibreáin na bliana sin, bhuail Eliyahu agus a bhean chéile Tova le Silman ina dteach in Iarúsailéim chun comhghairdeas a dhéanamh léi as a cinneadh.

Tá dlúthbhaint ag Eliyahu le Itamar Ben-Gvir, ceannaire pháirtí i bhfad amach ar an eite dheas Otzma Yehudit.  Toghadh mac Eliyahu, Amihai, ball den pháirtí sin, chuig an Knesset i 2022, agus ghlac sé post mar Aire Oidhreachta.

### Arabaigh agus Palaistínigh
mion| Eliyahu ag an mBalla Thiar le linn laethanta saoire Sukkot i 2018
*I mí na Bealtaine* 2007, mhol Eliyahu le " cairpéadbhuamáil a dhéanamh ar an gceantar ginearálta as ar seoladh na roicéid airtlire Kassam, beag beann ar an gcostas i saol na bPalaistíneach. Dúirt sé freisin, "*Mura stopann siad tar éis dúinn 100 a mharú, ansin ní mór dúinn 1,000 a mharú. Mura stopann siad tar éis 1,000, ansin ní mór dúinn 10,000 a mharú. Mura stopann siad fós, ní mór dúinn 100,000 a mharú, fiú milliún. Cibé rud a thógann sé chun iad a stopadh.*" 

I mí an Mhárta 2008, d'éiligh Eliyahu díoltas le cead an stáit i gcoinne na nArabach. De réir *Haaretz*, scríobh Eliyahu alt don nuachtlitir *Eretz Yisrael Shelanu* ("Ár dTír Iosrael"), inar mhol sé "*clann an [[Sceimhlitheoireacht|sceimhlitheora]] a rinne an t-ionsaí i yeshiva Mercaz Harav a chrochadh ó chrann*".

Sa bhliain 2009, bhí Eliyahu páirteach i bhfoilsiú an phaimfléid teoirice comhcheilge *Ar Either Side of the Border*, i gcomhar le Union of Orthodox Jewish Congregations of America (OU). D’áitigh an OU níos déanaí nár údaraigh an bhainistíocht shinsearach a nasc leis an bpamfléad. Sa phaimfléad, ina luaitear cuntas pearsanta ó dhuine a d'iompaigh ar an Giúdachas le déanaí a bhí ina bhall den eagraíocht Hezbollah sa Liobáin roimhe seo, maítear go líomhnaítear gur chabhraigh an Pápa agus Cairdinéalaigh na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí le turais ar Auschwitz a eagrú do bhaill Hezbollah, chun a mhúineadh dóibh conas Giúdaigh a dhíothú. Dáileadh an bhileog ar shaighdiúirí IDF.  Dúirt Danny Orbach, staraí Iosraelach atá lonnaithe in Harvard, go bhfuil earráidí móra fíorasacha sa phaimfléad, a scríobhadh de réir cosúlachta ag Liobánach, nach bhféadfadh aon Arabach a dhéanamh. Ina theannta sin, tá go leor botúin gheografacha agus chultúrtha follasacha eile sa phaimfléad, rud a chruthaíonn gur Giúdach Haredi ó Iosrael an t-údar i ndáiríre, nach bhfuil mórán eolais aige faoin domhan Arabach. Is é conclúid Orbach gur ghlac Eliyahu páirt i mbrionnúchán, d’fhonn fuath a scaipeadh i gcoinne Arabach agus Moslamach. Theip ar Eliyahu na cúisimh a fhreagairt, ach dhearbhaigh a urlabhraí barántúlacht an phaimfléid i gcomhrá le *Haaretz*.  Ina theannta sin, rinne Eliyahu tagairtí fairsing as an bpaimfléad in alt ina dhiaidh sin.. 

I mí na Nollag 2010, bhí Eliyahu ar thús cadhnaíochta i litir, ar shínigh 50 raibí í, ag impí ar Ghiúdaigh Iosraelacha gan tithe a thabhairt ar cíos d’Arabaigh. Mar thoradh ar scaipeadh na litreach, rinneadh glaonna go gcuirfí Eliyahu ar fionraí, agus ar a ionchúiseamh ar chúiseanna gríosaithe ciníocha. I mí Iúil 2012, dhún Aireacht Dlí agus Cirt Iosrael an t-imscrúdú ar líomhaintí gríosaithe, ar an mbonn nach raibh fianaise ann go bhféadfaí na ráitis a chur i leith Eliyahu. 

I ndiaidh chrith talún na Tuirce agus na Siria in 2023, scríobh Eliyahu alt san Olam Katan *(nuachtlitir),* inar dúirt sé gur pionós diaga don tSiria a bhí san eachtra, rud a chuir sé i gcomparáid le scéal bíobalta faoi thrasnú na Mara Rua. a
 agus dá bhrí sin níor thuill siad aon trua. Maidir leis an Tuirc, a d’fhulaing i bhfad níos mó taismeach, chuir sé ina leith gur cháin sí Stát Iosrael, agus “ *everything that happens, happens in order to cleanse the world and make it better*." Dúirt ceann an *World Jewish Congress*, Ron Lauder, go raibh sé "*aghast and appalled*"” ag focail Eliyahu. D’fhógair Avraham Stav agus Yehuda Gilad nach raibh ráitis Eliyahu ag teacht le teagasc an Tórá. 

### Iarúsailéim
deas|mion| Eliyahu le Moshe Lion, a bheidh ina mhéara ar Iarúsailéim sa todhchaí (ar chlé) sa bhliain 2018, tar éis paidir ''Hallel'' in aice le hÁirse Robinson.
Tar éis óráide i mí na Nollag 2017 inar aithin Uachtarán na Stát Aontaithe, Donald Trump, Iarúsailéim mar phríomhchathair Iosrael agus inar fhógair sé pleananna chun ambasáid na Stát Aontaithe a athlonnú ann óna suíomh reatha i dTel Aviv, d'eagraigh Eliyahu litir chomhpháirteach a shínigh 250 raibí Cheartchreidmheach Iosraelach ag moladh forógra stairiúil Trump, ag rá,"*You will be remembered in the history of the Jewish people*."." 

Ar Lá Iarúsailéim sa bhliain 2022, d’ordaigh Eliyahu go mbeadh slua mór i láthair le haghaidh máirseáil na brataí bliantúla, ag rá go gcuirfeadh aon rud níos lú ná sin misneach sna Palaistínigh, tar éis sraith ionsaithe le déanaí ar Iosraelaigh. An lá dár gcionn, chuir Roinn Stáit na Stát Aontaithe i riarachán Biden víosa Eliyahu ar ceal chun dul isteach sna Stáit Aontaithe. Cé nár tugadh aon mhíniú air seo, cheap oifigigh Iosraelacha gur mar gheall ar ráitis Eliyahu faoi na hArabaigh a bhí sé. Chuir urlabhraí thar ceann Eliyahu an milleán ar eilimintí Leasaitheacha agus frith-Shiónacha as an ngníomh. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956