open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas Finlay

Polaiteoir agus breitheamh Éireannach ba ea **Thomas Finlay**  (17 Meán Fómhair 1922 – 3 Nollaig 2017). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. Príomh-Bhreitheamh na hArd-Chúirte a bhí ann.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Theas-Lár
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár

Finlay, Thomas
Catagóir:Básanna in 2017
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Kathleen O'Connor

Polaiteoir Éireannach ba ea **Kathleen O'Connor** a rugadh ar 30 Iúil 1934. Bhí sí ina ball de Chlann na Poblachta.

Múinteoir i scoil náisiúnta ba ea í. Nuair a fuair a hathair, Johnny Connor, bás, sheas sí i seachthoghchán ar an 29 Feabhra 1956 dá shuíochán i nDáil Éireann (Ciarraí Thuaidh) mar bhall de Chlann na Poblachta agus fuair sí an bua sa toghchán. Bhí sí 27 bliana d'aois ag an am, an 4ú duine ab óige a toghadh riamh don Dáil.

Fuair sé bás ar an 13 Nollaig 2017.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1934
Catagóir:Baill Chlann na Poblachta
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Básanna in 2017
Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí
Batt Donegan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Batt Donegan**  (21 Nollaig 1910 – 26 Lúnasa 1978). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Donegan, Batt
Donegan, Batt
Donegan, Batt
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Daniel Moloney

Polaiteoir Éireannach ab ea **Daniel Moloney**  (1909 – 26 Meitheamh 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Moloney, Daniel
Moloney, Daniel
Moloney, Daniel
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Seán Doherty (Maigh Eo)

Polaiteoir Éireannach ab ea **Seán Doherty**  (9 Iúil 1928 – 17 Márta 1985). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Doherty, Sean
Doherty, Sean
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Edward Kelly (Muineacháin)

Polaiteoir Éireannach ab ea **Edward Kelly**  (6 Deireadh Fómhair 1883 – 23 Aibreán 1972). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Kelly, Edward
Kelly, Edward
Kelly, Edward
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Maureen O'Carroll

Polaiteoir Éireannach ab ea **Maureen O'Carroll**  (29 Márta 1913 – 9 Bealtaine 1984). Bhí sí ina ball de Pháirtí an Lucht Oibre. Is é Brendan O'Carroll a mac.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh
* Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Gaillimh
O'Carroll, Maureen
O'Carroll, Maureen
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
James O'Toole

Polaiteoir Éireannach ab ea **James O'Toole**  ( – 24 Meán Fómhair 1969). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCill Mhantáin
* Cill Mhantáin (Dáilcheantar)

## Tagairtí

O'Toole, James
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Cill Mhantáin (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chill Mhantáin
Eighneachán Ó hAnnluain

Polaiteoir Éireannach ab ea **Eighneachán Ó hAnnluain**  (1933 — 14 Nollaig 1994). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1933
Catagóir:Básanna i 1994
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Daoine as Contae Mhuineacháin
Catagóir:Fir
Eid al-Adha

clé|250px|mion|Eid al-Adha
Is an fhéile Moslamach a tharlaíonn mar bhuaic an oilithreacht bhliantúil go Meice agus ag comóradh an íobairt Abrahám é **Eid al-Adha**. (Araibis: عيد الأضحى, rómhánaithe: ʿĪd al-ʾAḍḥā, ''go litriúil''. 'Féile na híobartha')

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Ioslam
David Koresh

Bhí **David Koresh** (rugadh *Vernon Wayne Howell*; 17 Lúnasa, 1959 – 19 Aibreán, 1993) ceannaire Meiriceánach na Branch Davidians seict chreidimh, ag creidiúint é féin a bheith a fháidh deireanach.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1959
Catagóir:Básanna i 1993
Léigear Waco

Ba **Léigear Waco** léigear an campún a bhaineadh leis an dream Branch Davidians le oifigigh forfheidhmiú feidearálach Meiriceánach  agus oifigigh forfheidhmiú Texas stáit agus S.A.M míleata idir 28 Feabhra agus 19 Aibreán, 1993. Thug David Koresh ceannaireacht na Branch Davidians, seict a scartha as an Eaglais Ateachtach an tSeachtú Lá i 1955, agus bhí ina gcónaí ag Mount Carmel Center rainse sa phobal Elk, Texas, 14 ciliméadair, thoir-thoir thuaidh Waco. 

Catagóir:Stair na Stát Aontaithe
John Heard

B'aisteoir Meiriceánach é **John Matthew Heard Jr.** (7 Márta, 1946 – 21 Iúil, 2017).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Básanna in 2017
Meiriceánaigh

thumb|Bratach na Stát Aontaithe
Is grúpa eitneach i Meiriceá Thuaidh agus saoránaigh na Stát Aontaithe iad na **Meiriceánaigh** (). Is é an Béarla a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Críocha Mheiriceá
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Dufair Calais

Ba téarma neamhfhoirmiúil í **Dufair Calais** i gcomhair suíomh campála teifeach agus imirceach sa chomharsanacht Calais, an Fhrainc. 

Bhí na campaí i bhfeidhm go Deireadh Fómhair 2016, nuair a scriosadh iad.

I 2017, bhí cúpla míle teifigh ann i gcónaí gan teach gan áras gan seirbhís ar bith.

## Tagairtí

Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa
Folachánaí

deas|250px|thumb|Folachánaí
Is duine a théann ar bord feithicle gan fhios ar na húdaráis é **folachánaí**.

## Tagairtí

Catagóir:Inimirce
Stair mhíleata

mion|Laoch Ceilteach, Südpolen, 3ú haois roimh Chríost
Is é atá i gceist le **Stair mhíleata** ná an chuid den stair a dhéanann cur síos agus staidéar ar chogaí, airm, cogaíocht agus a dtionchar ar sochaithe, a gcultúir, geilleagair agus ar caidreamh idirnáisiúnta tharr na mblianta.

Sé croí an ábhar ná dian-fhéachaint ar chúiseanna cogaí, a dtionchar cultúrtha agus sóisialta, straitéisí, lóistíochta, ceannasaíocht, teicneolaíocht, modhanna troda agus mar a d’athraigh siad thar na mblianta.
mion|laochra Eireannacha, sna 1500idí.
Tá an ábhar mar chuid dá cheird do lucht na n-arm agus is minic go bhfuil sé a mhúineadh do oifigí agus saighdiúirí mar chuid dá bhfóbairt proifisiúnta. Sé atá beartaithe ná na sean botúin a sheachaint agus a gcuid straitéisí a fheabhsú sa lá atá inniu ann trí cosúlachtaí a aithint leis an méid a tharla san am a bhí. Bíonn níos mó béime ar téamaí ginearálta agus comhthéacs na cogaíocht sa lá atá inniu ann ná ar dhátaí cathanna agus ainmneacha ginearáil mar a bhí. 

Mar gheall gur ábhar é ata in úsáid go laethúil, tá se de síoraí ag athrú fad is a athríonn na sochaí ina bhfuil sé á mhúineadh. Deirtear go mbaineann an luas seo le luas na hathraithe i dteicneolaíochta agus airm le gairid, ón Réabhlóid Thionsclaíoch go dtí an Ré Núicléach agus anois, isteach i n-Aois an Eolais.
[mion|[Músaem Fhiúsailéirí Ríoga na hÉireann (Royal Irish Fusiliers Museum), Ard Mhacha]]
Ní ritheann Aoiseanna an Stair Mhíleata le Aoiseanna na Staire, tá deilt idir Cogaíocht Ársa, Cogaíocht Mheánaoiseach, Cogaíocht an Phúdar, Cogaíocht Thionsclaíoch agus Cogaíocht Chomhaimseartha.

**Dílleachta na Staire** 

Mar chuid den stair, níl sí chomh fite fuaite leis an saol acadúil le gnéithe eile den stair cé go bhfuil an-dúil air i measc an phobail. Tá deilt eile le feiceáil taobh istigh den ábhar, idir na staraithe acadúla agus na staraithe áitiúla. De ghnáth, bíonn an bhéim ag an lucht proifisiúnta ar na tionchair mhóra agus bíonn níos béime ag an lucht neamh-proifisiúnta ar gnéithe bheaga de cathanna, cultacha agus airm. 

Feictear go bhfuil sé mar ábhar scoilte on na gnéithe acadúla eile den stair san ollscoileanna agus go bhfuil dímheas éigin ina leigh mar ábhar acadúil. Mar ábhar acadúil, ta sé ceangailte leis na hairm agus a gcuid gnó, rud nach ritheann ró mhaith le scoláirí ó lár na seascaidí.

**Scríobh na Staire** 

Tá fadhbanna airithe a bhaineann leis an stair míleata, dár lena gcáinteoirí. Ní ritheann na réanna leis an leagan amach ginearálta agus cuirtear ina léigh an ábhar go bhfuil sé ró-tuigthe leis an Eoraip. Bíonn an bhéim go minic ar an dream is láidre. 

Tá deacrachtaí leis mar ábhar staidéar freisin. Bíonn an-chuid rúndacht ag baint le cúrsaí míleata. Mar shampla, níl fhios fós san lá atá inniu ann cé déanamh a bhí ar an “ignis graecus”, an uirlis cogaíocht cáiliúla a d’úsáid na Biosántaigh.

## Tagairtí

Catagóir:Stair mhíleata
An Asarbaiseáin i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg

Ghlac **An Asarbaiseáin** páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2012. 

## Iomaitheoirí

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse na nÓg
An Bheilg i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg

Ghlac **An Bheilg** páirt sa Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2003. Tharraing siad i 2013.

## Iomaitheoirí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse na nÓg
William Kenneally

Polaiteoir Éireannach ab ea **William Kenneally** (1899 – 13 Meán Fómhair 1964). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Kenneally, William
Kenneally, William
Kenneally, William
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
John Carew

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Carew**  (5 Bealtaine 1901 – 12 Iúil 1968). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Carew, John
Carew, John
Carew, John
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
George Coburn

Polaiteoir Éireannach ab ea **George Coburn**  (4 Márta 1920 – 25 Feabhra 2009). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Coburn, George
Coburn, George
Coburn, George
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Thomas Byrne (Baile Átha Cliath)

Polaiteoir Éireannach ab ea **Thomas Byrne** (7 Samhain 1917 – 16 Márta 1978). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.

## Féach freisin
* Polaiteoirí i mBÁC Thiar-Thuaidh
* Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh  (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Byrne, Thomas
Byrne, Thomas
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Tadhg Manley

Polaiteoir Éireannach ab ea **Tadhg Manley**  (20 Aibreán 1893 – 24 Lúnasa 1976). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Manley, Tadhg
Manley, Tadhg
Manley, Tadhg
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Laethanta saoire Moslamacha

Tá dhá **lá saoire oifigiúil Moslamach** in Ioslam; **[[Eid al-Fitr|Eid Al-Fitr]]** agus **[[Eid al-Adha|Eid Al-Adha]]**. Ceiliúrtar Eid Al-Fitr ag deireadh Ramadan (mí throscadh i rith an lae ghil), agus de ghnáth tugann Moslamaigh zakat (carthanas) amach ar an ócáid. Ceiliúrtar Eid Al-Adha ar an deichiú lá de Dhu al-Hijjah agus maireann sí ar feadh trí lá, lena linn, déanann Moslamaigh íobairt, tré chaora a mharú agus a fheoil a dháileadh amach i dtrí chuid: i measc an teaghlaigh, na gcairde, agus na mbocht. 

Tarlaíonn an dá lá saoire ar dhátaí san fhéilire Moslamaigh (Hijri), gur fhéilire na gealaí é, agus dá bhrí sin athraíonn a n-dátaí san fhéilire Ghréagóra, gur féilire na gréine é, gach bliain. Tá an féilire Ghréagóra bunaithe ar thréimhse na fitise de réabhlóid an Domhain timpeall ar an Ghrian, thart ar 365&#x20; lá, cé go bhfuil an féilire Ioslamach bunaithe ar thréimhse shionadach de réabhlóid na Gealaí timpeall ar an Domhain, thart ar 29&#x20; lá. Athraíonn san fhéilire Ioslamach ó 29 agus 30 lá (a thosaíonn leis an ghealach nua). Is ionann dhá cheann déag de na míonna seo agus an bhliain Ioslamach, a bhfuil 11 lá níos giorra ná an bhliain Ghreagórach.

## Laethanta saoire Eid

## Cleachtais reiligiúnach

Is éard is Ramadan ann ná an mhí naofa ina mbíonn ar na muslamaigh bheith ar céalacan, ó éirí go luí na gréine, go príomha mar deabhóid do aithne Allah (áirítear leis sin troscadh, urnaí agus carthanas chomh maith), ach freisin chun na buntáistí sláintiúla an troscaidh a bhaint amach (Féin-léargas, an Córas imdhíonachta a threisiú, fheidhm na hinchinne agus Íogaireacht i leith Insline a fheabhsú). Cé gurb é an smaoineamh taobh thiar de throscadh ná go mbraitheann daoine  an fhulaingt a acu síúd a bhíonn beo bocht agus ocrach, agus bíonn ar na daoine bochta fanacht glan ar an bhia freisin. 

Catagóir:Ioslam
Catagóir:Laethanta
John Galvin

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Galvin**  (15 Bealtaine 1907 – 11 Deireadh Fómhair 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil. 

Toghadh don Dáil é do Chorcaigh i bhfothoghgchán i mí Lúnasa, 1956 ag glacadh suíochán Patrick McGrath, ball de chuid Fianna Fáil freisin. Atoghadh é i dtoghcháin ghinearálta na mblianta 1957 agus 1961. Fuair sé bás sa bhliain 1963 agus é in oifig. Coimeádadh an suíochán ar oscailt go dtí fothoghchán i mí Feabhra, 1964 ina bhfuair a bhaintreach, Sheila Galvin, an suíochán.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir::Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)

Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Galvin, John
Galvin, John
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Porfirio Barba-Jacob

File agus scríbhneoir Colómach ba ea **Miguel Angel Osorio Benítez** (29 Iúil 1883 &#x2013; 14 Eanáir 1942), nó ag a ainm cleite **Porfirio Barba-Jacob**, mar ab fhearr aithne air.

[mion|Séadchomhartha cré-umha agus coincréite chuig Porfirio Barba Jacob ins an pháirc bardasach de Santa Rosa de Osos, [Antioquia (Roinn)|Antioquia, an Cholóim. Dealbh le Rodrigo Arenas Betancur.]]

Catagóir:Daoine a rugadh i 1883
Catagóir:Básanna i 1942
Martin Medlar

Polaiteoir Éireannach ab ea **Martin Medlar** (4 Nollaig 1899 – 4 Meitheamh 1965). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Medlar, Martin
Medlar, Martin
Medlar, Martin
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
John Moher

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Moher**  (7 Feabhra 1909 – 10 Samhain 1985). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i Corcaigh Thoir

## Tagairtí

Moher, John
Moher, John
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Kieran Egan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Keran Egan**  (26 Bealtaine 1916 – 25 Márta 1976). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Egan, Kieran
Egan, Kieran
Egan, Kieran
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Patrick Dooley

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Dooley**  (14 Eanáir 1910 – 2 Bealtaine 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Dooley, Patrick
Dooley, Patrick
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Polaiteoirí as Cill Dara
Frank Sherwin

Polaiteoir Éireannach ab ea **Frank Sherwin**  (1905–1981). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh
* Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Sherwin, Frank
Sherwin, Frank
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
James Carroll

Polaiteoir Éireannach ab ea **James Carroll**  (29 Márta 1907 – 30 Iúil 1973). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBÁC Thiar Theas
* Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar Theas
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Carroll, James
Carroll, James
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
James O'Keeffe

Polaiteoir Éireannach ab ea **James O'Keeffe**  (1912 – 20 Bealtaine 1986). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBÁC Thiar Theas
* Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar Theas
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Catagóir:Daoine a rugadh i 1912
Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Séamus Dolan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Séamus Dolan**  (10 Nollaig 1914 – 10 Lúnasa 2010). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Dolan, Seamus
Dolan, Seamus
Dolan, Seamus
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Anthony Barry

Polaiteoir Éireannach ab ea **Anthony Barry**  (7 Meitheamh 1901 – 24 Deireadh Fómhair 1983). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)

Catagóir:Daoine a rugadh i 1901
Catagóir:Básanna i 1983
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baill Sheanad Éireann
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Fir
Catagóir:Méaraí Éireannacha
John Joe McGirl

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Joe McGirl**  (nó *Seán Seosamh Mac Fhearghail* as Gaeilge; 25 Márta 1921 – 8 Nollaig 1988). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

## Tagairtí

McGirl, John Joe
McGirl, John Joe
McGirl, John Joe
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
John Joe Rice

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Joe Rice**  (1893 – 1 Iúil 1970). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

## Féach freisin

* Ciarraí (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i gCiarraí

## Tagairtí

Rice, John Joe
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Ciarraí (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chiarraí
Florence Wycherley

Polaiteoir Éireannach ab ea **Florence Wycherley**  (20 Feabhra 1908 – 23 Aibreán 1969). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan nuair a sheas sé don Dáil den chéad uair sa bhliain 1954, ach theip air an babhta sin. D'éirigh leis mar iarrthóir neamhspleách sa chéad toghchán ginearálta eile. Bhí sé ina Theachta Dála ó 1957 go 1961. Is mac leis Don Wycherley, aisteoir.

## Tagairtí

Wycherley, Florence
Wycherley, Florence
Wycherley, Florence
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Chlann na Talmhan
Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Michael Browne

Polaiteoir Éireannach ab ea **Michael Browne** (12 Eanáir 1930 – 20 Nollaig 2008). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1930
Catagóir:Básanna in 2008
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Fir
Joseph Barron

Polaiteoir Éireannach ab ea **Joseph Barron**  ( – 30 Iúil 1968). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Theas-Lár
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár

Catagóir:Básanna i 1968
Catagóir:Baill Chlann na Poblachta
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Fir
Catagóir:Múinteoirí Éireannacha
Ted Russell

Polaiteoir Éireannach ab ea **Ted Russell**  (1 Aibreán 1912 – 28 Samhain 2004). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1912
Catagóir:Básanna in 2004
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Catagóir:Baill Chlann na Poblachta
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh
Henry Johnston

Polaiteoir Éireannach ab ea **Henry Johnston**  (1 Feabhra 1924 – 31 Eanáir 2012). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Johnston, Henry
Johnston, Henry
Johnston, Henry
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Sheila Galvin

Polaiteoir Éireannach ab ea **Sheila Galvin**  (23 Feabhra 1914 – 20 Márta 1983). Bhí sí ina ball d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)

Galvin, Sheila
Galvin, Sheila
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Patrick Teehan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Teehan** (14 Aibreán 1904 – 25 Nollaig 1985). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Teehan, Patrick
Teehan, Patrick
Teehan, Patrick
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
William Murphy

Polaiteoir Éireannach ab ea **William Murphy** (12 Feabhra 1892 – 16 Samhain 1967). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Murphy, William
Murphy, William
Murphy, William
Catagóir:Baill den 13ú Dáil
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Thaddeus Lynch

Polaiteoir Éireannach ab ea **Thaddeus Lynch**  (1901 – 25 Deireadh Fómhair 1966). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1901
Catagóir:Básanna i 1966
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge
Seán Casey

Polaiteoir Éireannach ab ea **Seán Casey**  (9 Bealtaine 1922 – 29 Aibreán 1967). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)

Catagóir:Daoine a rugadh i 1922
Catagóir:Básanna i 1967
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Phelim Calleary

Polaiteoir Éireannach ab ea **Phelim Calleary**  (3 Deireadh Fómhair 1895 – 4 Eanáir 1974). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Calleary, Phelim
Calleary, Phelim
Calleary, Phelim
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
John Fanning

Polaiteoir Éireannach ab ea **John Fanning** (22 Deireadh Fómhair 1903 – 1 Eanáir 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil. Toghadh é do Thiobraid Árann Thuaidh den chéad uair sa bhliain 1951 agus d'fhan sé sa suíochán sin gur éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 1969.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1903
Catagóir:Básanna i 1982
Catagóir:Daoine as Contae Thiobraid Árann
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Stephen Barrett

Polaiteoir Éireannach ab ea **Stephen Barrett** (26 Nollaig 1913 – 8 Meán Fómhair 1976). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)

Catagóir:Daoine a rugadh i 1913
Catagóir:Básanna i 1976
Catagóir:Abhcóidí Éireannacha
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Breithiúna Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Fir
Catagóir:Daoine ón Irish Examiner
Anthony Millar

Polaiteoir Éireannach ab ea **Anthony Millar**  (24 Meán Fómhair 1934 – 23 Eanáir 1993). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Millar, Anthony
Millar, Anthony
Millar, Anthony
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Paddy Clohessy

Polaiteoir Éireannach ab ea **Paddy Clohessy**  (16 Aibreán 1908 – 6 Lúnasa 1971). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Clohessy, Paddy
Clohessy, Paddy
Clohessy, Paddy
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Patrick Tierney

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Tierney**  ( – 29 Meán Fómhair 1990). Bhí sé ina bhall de Páirtí an Lucht Oibre.

## Tagairtí

Tierney, Patrick
Tierney, Patrick
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Joseph McLoughlin

Polaiteoir Éireannach ab ea **Joseph McLoughlin**  (12 Lúnasa 1916 – 3 Iúil 1991). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

McLoughlin, Joseph
McLoughlin, Joseph
McLoughlin, Joseph
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Patrick Connor

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Connor**  (15 Márta 1906 – 26 Lúnasa 1989). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Ciarraí (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i gCiarraí

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1906
Catagóir:Básanna i 1989
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Ciarraí (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chiarraí
Denis Farrelly

Polaiteoir Éireannach ab ea **Denis Farrelly**  (18 Meán Fómhair 1912 – 27 Nollaig 1974). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Farrelly, Denis
Farrelly, Denis
Farrelly, Denis
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Lionel Booth

Polaiteoir Éireannach ab ea **Lionel Booth** (12 Meitheamh 1914 – 31 Bealtaine 1997). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1914
Catagóir:Básanna i 1997
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Aturnaetha Éireannacha
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht gnó na hÉireann
Michael Mullen

Polaiteoir Éireannach ab ea **Michael Mullen**  (1 Feabhra 1919 – 1 Samhain 1982). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.

## Féach freisin
* Polaiteoirí i mBÁC Thiar-Thuaidh
* Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh  (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Mullen, Michael
Mullen, Michael
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Don Davern

Polaiteoir Éireannach ab ea **Don Davern**  (4 Márta 1935 – 2 Samhain 1968). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Davern, Don
Davern, Don
Davern, Don
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
James Kennedy

Polaiteoir Éireannach ab ea **James Kennedy**  (10 Márta 1909 – 13 Meán Fómhair 1968). Bhí sé ina bhall d'Fianna Fáil.

## Tagairtí

Kennedy, James
Kennedy, James
Kennedy, James
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Michael Lyons

Polaiteoir Éireannach ab ea **Michael Lyons**  (1 Samhain 1910 – 19 Samhain 1991). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Lyons, Michael
Lyons, Michael
Lyons, Michael
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Patrick Norton

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Norton**  (1928 – ). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre ar dtús agus ansin Fianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Polaiteoirí as Cill Dara
Patrick Byrne

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Byrne** (2 Aibreán 1925 – 19 Deireadh Fómhair 2021). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Byrne, Patrick
Byrne, Patrick
Catagóir:Básanna in 2021
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Henry Byrne

Polaiteoir Éireannach ab ea **Henry Byrne**  (6 Márta 1920 – 6 Aibreán 1976). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.

## Tagairtí

Byrne, Henry
Byrne, Henry
Byrne, Henry
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Denis J. O'Sullivan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Denis J. O'Sullivan**  (5 Márta 1918 – 20 Iúil 1987). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

O'Sullivan, Denis J.
O'Sullivan, Denis J.
O'Sullivan, Denis J.
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Patrick Lindsay

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Lindsay** (18 Eanáir 1914 – 29 Meitheamh 1993). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Lindsay, Patrick
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Gaillimh
Lindsay, Patrick
Lindsay, Patrick
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Denis Larkin

Polaiteoir Éireannach ab ea **Denis Larkin**  (1908 – 2 Iúil 1987). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Larkin, Denis
Larkin, Denis
Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Arthur Balfour

Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é **Sir** **Arthur James Balfour, 1st Earl of Balfour** (a rugadh 25 Iúil 1848 agus a d'éag 19 Márta 1930), go mór i bhfách leis an eite dheas agus fear a tharraing conspóid lena bheo agus lena mharbh. clé|mion|1922
[clé|mion|[scigphictiúr  sa nuachtán Falastin,  2 Samhain 1932]]

### Gairm
Príomh-Rúnaí na hÉIreann ba ea é, 1887-1891.  Sa bhliain 1891, bhunaigh sé Bord na gCeantar Cúng chun bochtaineacht agus coinníollacha maireachtála plódaithe in iarthar agus iarthuaisceart na hÉireann a mhaolú. 

Rúnaí Gnóthaí Eachtracha sa Bhreatain ba ea Balfour idir 1916-1919. 

Ar 2 Samhain 1917 d'fhógair Balfour go mbunófaí stát Giúdach sa Phalaistín. Tugtar an "Balfour Declaration" nó Dearbhú Balfour, 1917 air,  i gcroí na coimhlinte sa Mheánoirthear sa lá atá inniu ann.  Mar sin gheall na Sasanaigh “tír dhúchais” do na Giúdaigh. Ní raibh á ofráil do na hArabaigh ach an moladh nach n-imreofaí leatrom orthu.  

B'fhéidir nach raibh ach iarracht ann i bhforógra Balfour Giúdaigh an domhain a mhealladh chuig cúis na Comhghuaillíochta sa Chéad Chogadh Domhanda. Ach bhí impleachtaí tromchúiseacha ag baint leis.  

Sa bhliain 2017, dúirt Príomh-Aire na Breataine, Theresa May go mbeadh sí ag comóradh an fhorógra “le bród”.    

## Féach freisin

* Dearbhú Balfour, 1917
* Dearbhú Balfour, 1926
* Bord na gCeantar Cúng

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1848
Catagóir:Básanna i 1930
Catagóir:Acadóirí Briotanacha
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Coimhlint Iosraelach-Phalaistíneach
Catagóir:Fealsúna Albanacha
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí Albanacha
Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Preispitéirigh
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Ré Victeoiriach
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Síónaigh
Catagóir:Stair na Palaistíne
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Marú onóra

Is an marú duine atá muinteartha, cailín nó bean go háirithe, a airítear a thabhairt easonóir ar an teaghlach é **marú onóra**.

Catagóir:Coirpeacht
Buamáil Dhomhnach na Pailme, 2017

Tharla ar Domhnach na Pailme, 9 Aibreán 2017, dhá bhuamáil féinmharú ag 

Eaglais Naomh Seoirse sa chathair Éigipteach thuaidh i dTanta ar an nDeilt na Níle, agus

Ardeaglais an Naomh Marcas Ortadocsach Choptach, an phríomheaglais i gCathair Alastair, suíochán an phápacht Choptach.

Bhí 45 daoine tuairiscithe maraithe ar a laghad agus 126 gortaithe.   

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Coptaigh
Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Naomh

deas|250px|thumb|San Proinsias Assisi
Sa Chríostaíocht, is éard is **naomh** ann ná duine a aithnítear mar thar a bheith naofa, nó mar dhuine a bhfuil gaol an-ghairid aige nó aici le Dia. Mar sin féin, braitheann úsáid an téarma *naomh* ar an gcomhthéacs agus ar an sainchreideamh. Sa Chaitliceachas, Ceartchreidmheachas, Anglacánachas, agus Liútarachas, creidtear gur naoimh iad na daoine go léir atá ar shlí na fírinne, ach gur fiú níos mó onóra a thabhairt do dhaoine áirithe. Bronntar aitheantas oifigiúil, agus dá réir sin cultas poiblí adhartha, ar naoimh áirithe trí “chanónú” san Eaglais Chaitliceach, nó “glóiriú” in Eaglais Cheartchreidmheach an Oirthir.

Tagann an focal *naomh* ón tSean-Ghaeilge *noíb*, ó Phrótai-Cheiltis **noybo-*, ó Prótai-Ind-Eorpais **neybʰ-* (“beannaithe, naofa”).

## Tagairtí

Catagóir:Naoimh
Catagóir:Creideamh
Patrick Lenihan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Lenihan**  (4 Meán Fómhair 1902 – 11 Márta 1970). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí x

Lenihan, Patrick
Lenihan, Patrick
Lenihan, Patrick
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Homer and Apu

Craoladh ***Homer and Apu***, an tríú heipeasóid déag den chúigiú sraith de *[[The Simpsons]]*, ar an 10 Feabhra 1994. Scríobh Greg Daniels an eipeasóid seo. D'fhéach 21.8 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 5)
Lisa vs. Malibu Stacy

Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, **"Lisa vs. Malibu Stacy"**, den cúigiú sraith *[[The Simpsons]]* ar an 17 Feabhra 1994. Scríobh Bill Oakley agus Josh Weinstein an eipeasóid seo. D'fhéach 20.5 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 5)
Paddy Forde

Polaiteoir Éireannach ab ea **Paddy Forde**  (22 Iúil 1922 – 13 Bealtaine 1972). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Forde, Paddy
Forde, Paddy
Forde, Paddy
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Kevin Boland

Polaiteoir Éireannach ab ea **Kevin Boland** (15 Deireadh Fómhair 1917 – 23 Meán Fómhair 2001). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Dublin South (Dún Laoghaire (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1917
Catagóir:Básanna in 2001
Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Ceannairí na bpáirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann
Catagóir:Fir
Catagóir:Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
Bart of Darkness

Craoladh an chéad eipeasóid, **"Bart of Darkness"**, den séú sraith *[[The Simpsons]]* ar an 4 Meán Fómhair 1994. Scríobh Dan McGrath an eipeasóid seo. D'fhéach 15.1 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 6)
Treehouse of Horror V

Craoladh an séú heipeasóid, **"Treehouse of Horror V"**, den séú sraith de *[[The Simpsons]]* ar an 30 Deireadh Fómhair 1994. Greg Daniels, Dan McGrath, David S. Cohen agus Bob Kushell a scríobh an eipeasóid. D'fhéach 22.2 milliún duine ar an eipeasóid.

Rinne an eipeasóid seo ceiliúradh ar Oíche Shamhna, agus is an cúigiú heipeasóid a rinne sin.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:Treehouse of Horror (sraith theilifíse)
Catagóir:The Simpsons (séasúr 6)
Fear of Flying (idirdhealú)

Úrscéal de chuid Erica Jong ón bhliain 1973 is ea ***[[Fear of Flying (úrscéal)|Fear of Flying]]***. 

Tá níos mó ná brí amháin leis an bhfocal **Fear of Flying (idirdhealú)**; déan rogha ón liosta seo thíos. Is féidir leis baint freisin le:

* Fear of Flying, úrscéal le Erica Jong sa bhliain 1973
* Fear of Flying, eipeasóid The Simpsons ón 1994
* Fear of Flying, deighleog den eipeasoíd Tom & Jerry Kids ón bhliain 1992
* Fear of Flying, albam le Mýa ón bhliain 2000
* Fear of Flying, amhrán le Teenage Fanclub as a n-albam Thirteen
* Fear of Flying, amhrán le Bowery Electric
* Fear of Flying, amhrán le Kimberly Caldwell
* Fear of Flying, banna rac-cheol indie na Breataine a raibh díscaoilte (Cuimsíonn baill anois White Lies)
The Springfield Connection

Craoladh **"The Springfield Connection"**, an tríú heipeasóid is fiche den séú sraith *[[The Simpsons]]* ar an 7 Bealtaine 1995. Scríobh Jonathan Collier an eipeasóid. D'fhéach 12.7 milliún duine uirthi.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 6)
Who Shot Mr. Burns

Is eipeasóid ina dhá chuid de chuid *[[The Simpsons]]* é **"'Who Shot Mr. Burns?"**. Craoladh an cúigiú heipeasóid is fiche, *Who Shot Mr. Burns? (Cuid 1)*, den séú sraith *[[The Simpsons]]* ar an 21 Bealtaine 1995 (d'fhéach 15.0 milliún duine ar an eipeasóid seo), agus chraol an chéad eipeasóid den seachtú sraith, *Who Shot Mr. Burns? (Cuid 2)* ar an 17 Meán Fómhair 1995 (d'fhéach 16.0 milliún duine ar an eipeasóid seo). Scríobh Bill Oakley agus Josh Weinstein an eipeasóid seo. 

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 6)
Catagóir:The Simpsons (séasúr 7)
Radioactive Man (eipeasóid The Simpsons)

Craoladh an dara heipeasóid, **"'Radioactive Man"**, den seachtú sraith *[[The Simpsons]]* ar an 24 Meán Fómhair 1995. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 15.7 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 7)
Anthony Esmonde

Polaiteoir Éireannach ab ea **Anthony Esmonde**  (18 Eanáir 1899 – 17 Márta 1981). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1899
Catagóir:Básanna i 1981
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Daoine Sasanacha
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa as Éirinn
Catagóir:Fir
Catagóir:Ré Victeoiriach
Catagóir:Taidhleoirí Éireannacha
Catagóir:Uaisleacht Éireannach
Terence Boylan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Terence Boylan**  (10 Meán Fómhair 1910 – 10 Eanáir 1991). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1910
Catagóir:Básanna i 1991
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht gnó na hÉireann
Catagóir:Polaiteoirí as Cill Dara
Philip Burton

Polaiteoir Éireannach ab ea **Philip Burton**  (26 Iúil 1910 – 3 Eanáir 1995). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Burton, Philip
Burton, Philip
Burton, Philip
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Patrick Hogan (Tiobraid Árann)

Polaiteoir Éireannach ab ea **Patrick Hogan**  (25 Márta 1907 – 5 Deireadh Fómhair 1972). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Hogan, Patrick
Hogan, Patrick
Hogan, Patrick
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Des Foley

Polaiteoir Éireannach ab ea **Des Foley**  (12 Meán Fómhair 1940 – 5 Feabhra 1995). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Foley, Des
Foley, Des
Foley, Des
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Fad Browne

Polaiteoir Éireannach ab ea **Kevin "Fad" Browne**  (12 Meán Fómhair 1906 – 19 Feabhra 1991). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1906
Catagóir:Básanna i 1991
Catagóir:Baill den 13ú Seanad
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge
Catagóir:Fir
Gerard Cott

Polaiteoir Éireannach ab ea **Gerard Cott** (30 Aibreán 1940 – 1 Iúil 2023). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Billy Fox

Polaiteoir Éireannach ab ea **Billy Fox**  (3 Eanáir 1939 – 12 Márta 1974). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. Dúnmharaigh an tIRA Sealadach é.  Ba é Billy Fox an t-aon Chomhalta de Thithe an Oireachtais a dúnmharaíodh le linn Thrioblóidí Thuaisceart Éireann.

clé|mion|An Rolla, 1974|220x220px

### Gairm
Toghadh é den chéad uair chun na Dála mar TD de chuid Fhine Gael do thoghcheantar Mhuineacháin in 1969.

Mar TD, cháin Fox arm na Breataine as urchair phlaisteacha a úsáid le haghaidh smachtú gráscair agus as cráitéir a chur in ‘bóithre neamhcheadaithe’ cois teorann. Tharraing sé poiblíocht náisiúnta nuair a cuireadh le forneart ó sheomra na Dála é le linn díospóireacht Dála i mí na Nollag 1971 nuair a chuir sé dhá urchar phlaisteacha agus ceanastar de ghás CS ar taispeáint, a mhaígh sé a scaoileadh trasna na teorann ag fórsaí na Breataine.”

Tar éis dó a shuíochán a chailleadh in 1973, toghadh é ina Sheanadóir ar an Rolla Saíochta agus Oideachais.

### Dúnmharú
Ar an 11/12 Márta 1974 dhúnmharaigh Sealadaigh an IRA é le gníomh díchéillí foréigin nuair a tháinig sé ar ruathar ar theach feirme an teaghlaigh Coulson, i dTír Chuanna, Contae Mhuineacháin. Ní raibh ach 35 bliana slánaithe aige tráth a bháis.

### Cuimhneachán

* Osclaíodh Páirc Cuimhneacháin Seanadóir Billy Fox i 1977, suite i nDroim Coinín, Co Muineacháin.
* Nochtadh portráid de Billy Fox a i dTeach Laighean ar an 10 Iúil 1974.

## Féach freisin

* An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Fox, Billy
Fox, Billy
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Daoine a maraíodh le linn na dTrioblóidí
Catagóir:Daoine dúnmharaithe
Catagóir:Seanadóirí Éireannacha
Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhuineacháin
Seán Sherwin

Polaiteoir Éireannach ab ea **Seán Sherwin**  (1946 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus Aontacht Éireann.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBÁC Thiar Theas
* Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar Theas
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Sherwin, Seán
Sherwin, Seán
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Daoine beo
Thomas O'Hara

Polaiteoir Éireannach ab ea **Thomas O'Hara**  (20 Iúil 1911 – 5 Aibreán 1984). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan agus Fine Gael.

## Tagairtí

O'Hara, Thomas
O'Hara, Thomas
O'Hara, Thomas
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baill den 14ú Dáil
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
John O'Donovan

Polaiteoir Éireannach ab ea **John O'Donovan**  (1908 – 17 Bealtaine 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael agus Páirtí an Lucht Oibre.

## Féach freisin
* Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thoir Theas

## Tagairtí

O'Donovan, John
O'Donovan, John
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baile Átha Cliath Thoir Theas (roimh 2016)
Catagóir:Maigh Chromtha
Joseph Lenehan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Joseph Lenehan**  (1916 – 6 Nollaig 1981). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Lenehan, Joseph
Lenehan, Joseph
Lenehan, Joseph
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Sáirí

deas|225px|thumb|Sáirí
Is ball éadaigh déanta de fhad cadás nó síoda clúdaithe timpeall an corp go greanta, caite le mná women as an Áise Theas go traidisiúnta é **sáirí**.

Catagóir:Éadaí
Catagóir:An India
Ionsaí Bheirlín, 2016

Ar an 19 Nollaig 2016, tiomáineadh leoraí d'aon turas isteach sa slua a bhí i láthair ag margadh na Nollag in aice leis Eaglais Chuimhneacháin Kaiser Wilhelm ag Breitscheidplatz i mBeirlín na Gearmáine, ag fágáil 13 duine marbh agus 48 eile gortaithe.

clé|250px|thumb|I ndiaidh an ionsaí

## Tagairtí

Catagóir:Beirlín
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Cath na Fraince

Le linn an Dara Cogadh Domhanda, thosaigh **Cath na Fraince** ar 10 Bealtaine 1940.  Tháinig deireadh leis an gCogadh Bréige nuair a thug arm na Gearmáine ruathar ar Lucsamburg, ar an mBeilg agus ar an Ísiltír. Tháinig deireadh le Cath na Fraince nuair a ghlac na Naitsithe seilbh ar Thuaisceart na Fraince agus tháinig Hitler go Compiegne ar 21 Meitheamh chun sos cogaidh a shíniú.

### Ionradh
Is ar an tríú lá Meithimh a thit na chéad bhuamaí ar Pháras. Theith rialtas na Fraince, rialtas Paul Reynaud, go Bordeaux ar an 10 Meitheamh. Is faoi cheannas an Wehrmacht ceithre lá níos déanaí, ar 14 Meitheamh, a thit an phríomhchathair, Páras.

D'éirigh Reynaud as ar 16 Meitheamh.

Tháinig Maréchal Pétain, laoch míleata na Fraince sa Chéad Chogadh Domhanda, i gcomharbacht ar rialtas Reynaud. Ar 17 Meitheamh, dúirt Pétain leis an bpobal, i gcraoladh raidió náisiúnta: C’est le coeur serré que je vous dis aujourd’hui qu’il faut cesser le combat nó 'Le briseadh croí a deirim go gcaithfear géilleadh'.

### ‘''Appel du 18 juin''’
Theith De Gaulle ar an lá céanna agus bhain sé Londain amach. Thug sé freagra ar óráid Pétain an lá dár gcionn, ar an mBBC, gníomh dúshlánach nuair a bhí an pobal i ngreim ag an éadóchas. Dúirt de Gaulle, *'Quoi qu’il arrive, la flame de la résistance française ne doit pas s’éteindre et ne s’éteindra pas*" nó "Más mall lasair na saoirse, ná múchtar is ní mhúchfar í'.  clé|mion|‘''Appel du 18 juin''’
Glaoitear an ‘*[[Appel du 18 juin 1940 (Ginearál de Gaulle)|Appel du 18 juin]]*’ ar an bhfógairt seo. Níor thug de Gaulle aitheantas riamh do rialtas Pétain, nó do rialtas Vichy mar is fearr aithne air, ach d’iarr sé ar gach Francach bailiú timpeall air agus tús a chur le slógadh a chuirfeadh an ruaig ar an namhaid. Mar sin chuir de Gaulle tús leis an ngluaiseacht *France Libre* agus an *Résistance* sa Fhrainc.

### Dénouement
Tháinig Hitler go Compiegne ar 21 Meitheamh chun sos cogaidh a shíniú.

Ina leabhar *Suite Française*, tugann Irène Némirovsky cur síos ar an gcíor thuathail inar fágadh na daoine i rith na tréimhse sin.

A luaithe a bhí an Fhrainc faoi chois, chuir an Wehrmacht tús le feachtas bolscaireachta inar iarradh ar phobal na Fraince glacadh le forlámhas fórsaí na Gearmáine agus cabhrú leo aghaidh a thabhairt ar an sean-namhaid, An Ríocht Aontaithe.

## Féach freisin
*[[Appel du 18 juin 1940 (Ginearál de Gaulle)|Appel du 18 juin]]*

## Tagairtí

Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Stair na Fraince
Olga Scheps

Pianódóir Gearmanach-Rúiseach is ea **Olga Scheps** (rugadh í ar 4 Eanáir 1986), a bhfuil cónaí faoi láthair uirthi in Köln, an Ghearmáin.

## Beathaisnéis

### 1986-2001: tús a saoil agus a gairm bheatha
Rugadh Olga Scheps ar 4 Eanáir, 1986, i Moscó, an Rúis, agus tháinig sí go dtí an Ghearmáin ag aois a sé. Bhí ceoil mór thimpeall uirthi agus í ag teacht i méadaíocht,  go háirithe óna hathair Ilja Scheps atá freisin ina phianódóir agus ina theannta sin ina ollamh san rannóg in Aachen, in  *Hochschule für Musik und Tanz Köln*. Thosaigh sí ag foghlaim an phianó ag aois a ceathair.

Ag aois a dó dhéag, thosaigh sí ag obair ceolchoirme, agus cheana féin bhain sí aird an phobail amach tré a roinnt chéad duaiseanna ag comórtais Gearmanacha a bhuachaint, *Jugend musiziert* sa bhliain 1999 chomh maith le *Jugend spielt Klassik* sa bhliain 2001. Ag aois 14,  den chéad uair sheinn sí ar an phianó ag an tsraith cheolchoirme *Junge Elite* le Coinséartó pianó Uimhir 1 le Prokofiev ag Tonhalle Düsseldorf. I ndiaidh an túis seo, lean sí ar aghaidh sa tsraith ceolchoirm *Best of NRW agus The Next Generation* i nDortmund.

## Dioscliosta
Ar RCA Red Seal (Sony Music):

* Coinséartónna pianó Chopin 1 & 2 *(2014)*  
* Chopin *(2010)*
* Russian Album *(2010)*
* Schubert *(2012)*

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1986
Catagóir:Daoine beo
Johnny Geoghegan

Polaiteoir Éireannach ab ea **Johnny Geoghegan** (5 Samhain 1913 – 5 Eanáir 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Geoghegan, Johnny
Geoghegan, Johnny
Geoghegan, Johnny
Catagóir:Baill den 15ú Dáil
Catagóir:Baill den 16ú Dáil
Catagóir:Baill den 17ú Dáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil