open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ossian Smyth

Is polaiteoir Éireannach agus iarTheachta Dála do cheantar Dhún Laoghaire é **Ossian Smyth** ón Olltoghchán 2020. Is polaiteoir Éireannach é le haghaidh an Pháirtí Ghlais. Tá Smyth le cloisteáil go tráthrialta ar RTÉ Raidió na Gaeltachta. 

## Gairm
Tá céim Baitsiléir Ealaíon i ríomheolaíocht aige ó Choláiste na Tríonóide.

Tar éis an toghchán áitiúil in Éirinn i 2014, bhí Ossian Smyth tofa do Dún Laoghaire - Rath an Dúin Comhairle Contae. Bhí sé ina Chathaoirleach don Dún Laoghaire - Rath and Dúin Comhairle Contae ó 2018 - 2019.

Bhí ina aire stáit sa rialtas 2020-2024.

In 2025, sheas sé don Seanad ar rolla Ollscoil Bhaile Átha Cliath (Coláiste na Tríonóide).

## Féach freisin

* Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i nDún Laoghaire
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Dún Laoghaire (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Fir
Catagóir:Gaeilgeoirí
Seanchas Fear Alban

Ginealach agus daonáireamh ríochta an Dáil Riada is ea ***Seanchas Fear Alban*** (Sean-Ghaeilge ***Senchus Fer n-Alban***).  Meastar gur tiomsaíodh é sa deichiú haois.

## Féach freisin
* *[[Fáistine Bhearcháin]]
* [[Duan Albanach]]
* *Pictish Chronicle
* *[[Chronicle of the Kings of Alba]]
* [[Deda mac Sin]]

==Foinsí==
* [[Alan Orr Anderson|Anderson, Alan Orr]], *Early Sources of Scottish History A.D. 500  to 1286, volume one.* Athchló le ceartúcháin, Stamford: Paul Watkins, 1990. 
* [[John Bannerman (staraí)|Bannerman, John]], *Studies in the History of Dalriada.* Dún Éadain: Scottish Academic Press, 1974.  
* N. A. M. Rodger (1997) *The Safeguard of the Sea: A Naval History of Britain. Volume One 660-1649*. Londain: Harper Collins. 
* Sharpe, Richard, "The thriving of Dalriada" in Simon Taylor (eag.), *Kings, clerics and chronicles in Scotland 500–1297.* Baile Átha Cliath: Four Courts, 2000. 

==Tuilleadh le léamh==
* Lucius Gwynn, [https://www.jstor.org/pss/30007892 "De Síl Chonairi Móir"], in *Ériu 6* (1912), ll. 130-43. [https://web.archive.org/web/20081007001117/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/De_Shil_Chonairi.htm Summary by Dan M. Wiley]
* Michael A. O'Brien (eag.), réamhrá le John V. Kelleher, *Corpus genealogiarum Hiberniae*. [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath|IALBÁC]]. 1976. Páirteagrán digiteach: [[Donnchadh Ó Corráin]] (eag.), [http://www.ucc.ie/celt/published/G105003/index.html Genealogies] o [[Rawlinson B 502]]. [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]]: [http://celt.ucc.ie/ Corpus of Electronic Texts]. 1997.
* [[Donnchadh Ó Corráin]] (eag.), ***Genealogies (H.2.7)*** ([http://www.ucc.ie/celt/irllist.html fós neamhchlóite])
* [[T. F. O'Rahilly]], *Early Irish History and Mythology''. Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath. 1946.

## Tagairtí

Catagóir:Ulaid
Duan Albanach

Dán Meán-Ghaeilge is ea an **Duan Albanach**, scríofa agus *[[Mael Coluim III]]* i gcoróin. Leanann sé ar an Duan Éireannach, a insíonn stair níos luaite na nGael.  

[mion|200px|Uirlis nasctha le cultúr meánaoise na nGael, idir Éire agus Alba, is ea an [cláirseach|chláirseach.  Caomhnaítear an ceann seo i Músaem na hAlban.]]

Faightear an dán mar chuid den *[[Lebor Bretnach]]*, leagan Gaeilge den *Historia Brittonum* le Nennius, le tuilleadh ábhair go bhformhór i dtaobh na hAlban.  Caomhnaítear é i bhfoinsí Gaelacha éagsúla, ach is as Leabhar Mór Leacáin agus Leabhar Uí Mhaine an leagan is coitianta.

Is dán molta le 27 rann, a chantaí   sa chúirt le tionlacan cláirsigh.  Agus é á chasadh os comhair an phobail, a is dócha é go nglacfadh an lucht féachana páirt sa léiriú.

Insíonn an Duan rithe na hAlban of the Scots ó theacht an sinsear eapainmneach, Albanus.  Tosaíonn agus críochnaíonn an dán leis na rannta a leanas.  Sna ranna deiridh, is léir go dtéann an dán siar go dtí aimsir Mhaoil Choilm III, sa dara leath na 11ú haoise. 

## Féach freisin
* *[[The Prophecy of Berchán]]
* *Pictish Chronicle
* *[[Chronicle of the Kings of Alba]]
* [[Seanchas Fear Alban]]
* [[Flann Mainistreach]]

==Naisc sheachtracha==
* [http://www.ucc.ie/celt/online/G100028/text002.html *Duan Albanach*] ar [http://celt.ucc.ie/index.html CELT]
* [http://sejh.pagesperso-orange.fr/keltia/alba/albanic-en.html *Duan Albanach*], aistriúchán Béarla le William F. Skene
* *The Albanic Duan'' ar Electric Scotland

## Tagairtí

Catagóir:Ulaid
Billy Bremner

Ba pheileadóir é **William John "Billy" Bremner** (9 Nollaig 1942 – 7 Nollaig 1997). D'imir sé ar son Leeds United ar feadh tréimhse fhada agus bhuaigh sé roinnt trófaithe. Ba é ceann de na himreoirí is fearr riamh ag an gclub agus chruthaíodh dealbh dó lasmuigh do Elland Road.

Catagóir:Imreoirí sacair Albannacha
An Carraigín Corr

Is baile fearainn é **An Carraigín Corr**, suite i dtuaisceart Contae Liatroma. Tá loch ann i lár an bhaile fearainn.

## Tagairtí
Gleann Bhriain

Is paróiste beag é **Gleann Bhriain** (Béarla: *Glenbrien*) atá suite leath bealaigh idir baile Inis Córthaidh agus an tAbhallort, i gcontae Loch Garman.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Loch Garman
Liosta eipeasóidí Breaking Bad

deas|300x300px
Is sraith teilifíse Meiriceánach é Breaking Bad.

## Sraitheanna




## Eipeasóid

### Séasúr 1

### Séasúr 2

### Séasúr 3

### Séasúr 4

### Séasúr 5

### El Camino: A Breaking Bad Movie (2019)

## Mion-eipeasóidí

## Naisc sheachtracha

* Suíomh oifigiúil (en)

## Tagairtí
 

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2008
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2013
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Catagóir:Cláir AMC
Catagóir:Scéinséirí
Patricia Ryan (polaiteoir)

Is polaiteoir Éireannach agus teachta dála do cheantar Chill Dara í **Patricia Ryan**. Is as Laois í. Bhí sí ina ball de Shinn Féin go dtí 2024. 

D'oibrigh sí mar chomhairleoir contae ón mbliain 2019. Toghadh í mar TD in 2020.

## Féach freisin

* Cill Dara Theas (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae Laoise
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:Cill Dara Theas (Dáilcheantar)
Michael Coleman

Ba fhidléir Éireannach é Michael Coleman (1891 - 1 Aibreán, 1945). Rugadh é i mBaile an Mhóta, Sligeach. Chuaigh sé ar imirce go Meiriceá nuair a bhí sé fiche bliain d'aois.
Ernesto García

Polaiteoir as Meicsiceo ab ea **José Ernesto García Castañeda** (26 Feabhra 1884 – 28 Eanáir 1955). Ghlac sé páirt  i Réabhlóid Mheicsiceo agus i gCath Zacatecas. 

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1955
Catagóir:Daoine a rugadh i 1884
Catagóir:Polaiteoirí Meicsiceacha
Conmhaicne

Dream in Éirinn ná meánaoise ba ea an  **Conmhaicne** (Sean-Ghaeilge: *Conmaicne*), b'fhéidir gaolta leis na Laigin, a lonnaigh i gcúige Chonnacht agus i gContae an Longfoirt. Ní chreidtear go forleathan anois moladh Thomáis Uí Rathile nár  iad.

mion | Luathdreamanna agus ríochtaí na hÉireann, c. 800

## Sanasaíocht
Is éard atá san ainm *Conmhaicne* ná Cú/Con-mac-ne.

Dúradh go raibh an t-ainm fréamhaithe ó shinsear miotasach, *Conmac*, de shliocht Fhearghasa mhic Róigh agus Méabha na gConnachta. Dúirt Breathnach ámh gur bréagstair é seo.

## Clanna
Lonnaigh clanna Conmhaicne i láithreacha éagsúla:

### Conmaicne na Gaillimhe
* Conmhaicne Mara, iarthair Chontae na Gaillimhe, litrithe Conamara inniu.
* Conmhaicne Dhúin Mhóir (*Conmaicne Dúna Móir*) nó *Conmaicne Cenél Dubáin*, ag Dún Mór.

### Conmhaicne Mhaigh Eo
* Conmhaicne Coille, Cill Mheáin, Contae Mhaigh Eo
* Conmhaicne Ceara, Ceara
* Conmhaicne Mhic Oirbsean Mhóir (*Conmaicne Meic Oirbsen Máir*), gar do Loch Coirib/Oirbsean

### Conmhaicne Ros Comáin
* Conmhaicne Shliabh Formhaile (*Conmhaicne Sléibe Formaile*), gar do Bhaile an Locha, iarthair Chontae Ros Comáin.

### Conmhaicne Réin
* Conmhaicne Réin (*Conmaicne Réin*) (Bréifne), deisceart Chontae Liatroma agus i gContae an Longfoirt isteach.
** *Conmhaicne Maigh Rein*, Maothail, Barúntacht an lae inniu.
** *[[Cluain Chonmhaicne]]*, An Chluain, sa bharúntachtaoí Carraig Álainn agus Maothail. 
** *[[Conmhaicne Cineál Luacháin]]*, paróistí Uachtar Achaidh agus Droim Oiríolaigh i gCarraig Álainn
** *Conmaicne Maigh Nissi*, taobh leis an Sionainn, barúntacht Liatroma.
* Conmhaicne Anaíle (Conmhaicne Anghaile), An Anaíle/Anghaile, An Longfort.

### Deoise Ardach
Bunaíodh Deoise Ardach in oirthear Chonnacht sa bhliain 1111. Ceithre bliana déag níos deireanaí ag Sionad Cheannanis-na Mainistreach Móire, laghdaíodh a limistéar go críocha Chonmhaicne Réin agus Conmhaicne Anghaile. Thugtaí go forleathan "Deoise Chonmhaicne" uirthi.

## Féach freisin
* *[[Delbna]]
* *Ciarraige

## Foinsí
* Nollaig Ó Muraíle, *Some Connacht Population-Groups*, in *Seanchas:Studies in Early and Medieval Archaeology, History and Literature in Honour of [[Francis John Byrne]]*, ll.&nbsp;176–76, Four Courts Press, Baile Átha Cliath, 2000
* Paul Mac Cotter, *Medieval Ireland: Territorial, Political and Economic Divisions*, Four Courts Press, 2008, ll.&nbsp;134–135. 
* 
* 

## Tagairtí

Catagóir:Ulaid
Catagóir:Conmhaicne
Ciarraige

Dream Gaelach in Éirinn ná meánaoise ba ea na **Chiarraí** (Sean-Ghaeilge **Ciarraige**).

## Sanasaíocht
Is éard atá san ainm *Ciarraige* na *Ciar* mac Fearghasa mhic Róigh, agus *-riage*, ríocht (muintir, fine), 'sé sin, de shliocht Chiar.

## Géaga Ciarraí
Fuarthas géaga Ciarraí ar fud na hÉireann:

* *[[Ciarraige Luachra]]* – suite i dtuaisceart Chontae Chiarraí agus Sliabh Luachra, a bhfuil dtús ainmnithe a astu
* *Ciarraige Altraige - Mocu Alti*; ina gcónaí thar timpeall Thrá Laoi Tralee, iarthuaisceart Chontae.
* *[[Ciarraige Cuirche]]* – suite taobh ó dheas de Chathair Chorcaí mar atá inniu ann, i gcúige Mumhan.
* *[[Ciarraige Aí]]* – *[[Magh Luirg]]*, Contae Ros Comáin, i gcúige Chonnacht.
* *[[Ciarraige Locha na nÁirne]]* – oirthear Contae Mhaigh Eo i gConnachta.
* *[[Ciarraige Airtig]]* – ar Mhaigh Airtigh, iarthuaisceart Chontae Ros Comáin, paróiste Tigh Baoithín.
* *Ciarraige Diurgí* – áit éigin i Mumhain.
* *Ciarraige Irluachra* – taobh thiar de Shliabh Luachra, gar do Chiarraí Luachra.
* *Ciarraige Sléibhe* – suite i gContae Phort Láirge mar atá inniu ann. 
* *Ciarraige Muman*
* *Ciarraige Choinchenn* – láthair éiginnte.
* *Ciarraige Conmend* – láthair éiginnte.
* *Ciarraige Maige Glais* – oirthuaisceart *[[Ciarraige Aí|Maigh Ai]]* i Magh Loirg, tuaisceart Ros Comáin.
* *Ciarraige Des Cechair* – b'fhéidir i *d[[Tethba]]*, i gContae an Longfoirt sa lá atá inniu ann.
* *[[Ciarraige Óic Bethra]]*       – suite i *n[[Aidne]]*, taobh ó dheas de Chontae na Gaillimhe anois.

## Féach freisin
* Conmhaicne

## Foinsí
* *Irish Kings and High Kings*, ll. 160, 236, 247, Francis John Byrne, 3ú heagrán, Baile Átha Cliath, 2001
* *Ciarraige*, ll. 165-174, *Some Early Connacht Population Groups*, Nollaig Ó Muraíle,  in *Seachas: Studies in Early and Medieval Irish Archaeology, History and Literature in Honour of [[Francis J. Byrne]]*, eag. Alfred P. Smyth, Four Courts Press, Baile Átha Cliath, ll. 161–177, 2000. .
* 
*

## Tagairtí
Sorca Clarke

Is polaiteoir í **Sorca Clarke,** atá ina ball de Shinn Féin agus is Teachta Dála í do cheantar Longfort agus an Iarmhí ó olltoghchán 2020. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae na hIarmhi ó 2014–2019.
 
## Naisc sheachtracha
*A leathanach ar shuíomh Shinn Féin. Dáta rochtana: 2 Aibreán 2021

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Ráith

Is baile fearainn in iarthuaisceart Dhún na nGall é **Ráith**. Tá sé suite cois farraige agus feictear an Earagail ón áit bheag seo.

## Féach Freisin
* An Ráith

## Naisc sheachtracha
* logainm.ie

## Tagairtí
Corca Mrua

Tuath Gaelach i gContae an Chláir ba ea **Corco Mrua**. Tá barúntacht ann leis an ainm céanna sa lá atá inniu ann.

thumb|Barúntachtaí Contae an Chláir of Clare, le Corca Mrua taobh ó thuaidh.

## Ríthe Chorca Mrua
Féach Annála Inis Faithlinn le tuilleadh tagairtí:

* Torpaid, bás 769.
* Flaithbertach mac Dub Ruip, bás 873.
* Cet mac Flaithbertach, 907-919
* Aniudán mac Mael Gorm, bás 936.
* Conchobar mac Mael Sechnaill, fl. 993, bás 1003. 
* Cathal mac Conchobur, bás 1015
* Lochlainn, bás 1015.
* Conchobar mac Mael Sechnaill, bás 1027.
* Congalach Ua Lochlainn, bás 1045.
* Anad Ua Lochlainn, maraithe 1060.
* Conchobar Ua Chonchobuir, bás 1104

## Annála Inis Faithlinn
Faightear an Chorca Mrua i nAnnála Inis Faithlinn mar a leanas (neamh iomlán):

## Féach freisin
* Corc mac Fearghasa

## Tagairtí

Catagóir:Ulaid
Na Machairí Móra

Is éard atá i gceist leis **na Machairí Móra** ná ollfairsinge leathan talún atá suite i dtuaisceart na Stát Aontaithe agus deisceart Cheanada.  Tá móramh maith dóibh clúdaithe le féarthalamh. Luíonn na Machairí Móra siar ón Abhainn Mississippi sna Stáit Aontaithe agus soir ó na Sléibhte Creagacha sna Stáit Aontaithe agus Ceanada. 

Na réigiúin a chuimsítear ná:
* Iomlán Nebraska,  Dakota Thuaidh agus Dakota Theas
* Stráiceanna de Cholorado, Montana, Nua-Mheicsiceo, Oklahoma, Texas, Wyoming agus Kansas
* Stráiceanna deisceartacha d'Alberta, Saskatchewan, agus Manitoba

Catagóir:Tíreolaíocht na Stát Aontaithe Mheiriceá

Catagóir:Tíreolaíocht Cheanada
Pauline Tully

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í **Pauline Tully**. Rugadh í i gCill na Leice, i gContae an Chabháin. Is múinteoir í Tully sa mhéanscoil i gContae an Chabháin. Tá sí ina ball de Shinn Féin. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae an Chabháin ón mbliain 1999 go dtí 2012.

## Féach freisin

* An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i gCabhán–Muineachán

## Naisc sheachtracha
*Leathanach Pauline Tully ag suíomh Shinn Féin. Data rochtana: 2 Aibreán 2021

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)
Coill an Aird

Is sráidbhaile i gContae Laoise é **Coill an Aird**. Sa bhliain 2016 ní raibh ach 671 duine ina gcónaí ann. Is é 'The Heritage Hotel and Spa' an rud is cáiliúla i gCoill an Aird. Tógadh an t-óstán sa bhliain 2004.
Philip McGuinness

Ba pheileadóir do cheantar Liatroma é **Philip McGuinness**. B'innealtóir é McGuinness freisin. Rugadh é ar 29 Feabhra 1984. Bhí sé ina chónaí i Maothail, Liatroim. Bhí sé ina bhall den chlub peile i Maothail. Fuair sé bás ar 19 Aibreán 2010 de bharr timpiste a tharla nuair a bhí sé ag imirt cluiche peile.
Fearann na Manach

Is baile fearainn é **Fearann na Manach** (Béarla: *Monksland*) atá taobh amuigh de Bhaile Átha Luain. Tá réimse leathan áiseanna ann, cosúil le bialanna, siopa caife agus óstán — The Athlone Springs.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Otto II, Cunta Habsburg

Ba Ghraf von Habsburg () é **Otto II** (a fuair bás ar an 8 Samhain 1111) a bhí ina dhuine de na daoine a bhunaigh an ríshliocht Teaghlach Habsburg. Ba mhac Werner I, Cunta Habsburg é.   

Sa bhliain 1108, chuaigh sé in éineacht leis an rí Heinrich V ar fheachtas in aghaidh na hUngáire. Nuair a d'fhill sé air, sa bhliain 1111, dúnmharaíodh é. Meastar gurb é Otto an chéad duine a ghlac an teideal *Graf von Habsburg*. 

Phós sé Hilla, an chuntaois von Pfirt  (a fuair bás c. 1076 ), a raibh beirt pháistí aige léi, Werner II agus Adelheid . 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* (i nGearmáinis) 

Catagóir:Daoine a rugadh sa 11ú haois
Catagóir:Básanna i 1111
Catagóir:Daoine Gearmánacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach
Catagóir:Teaghlach Habsburgach
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Werner II, Cunta Habsburg

Ba é **Werner II Habsburg** (a fuair bás an 19 Lúnasa 1167) an Cunta Habsburg, ar a dtugtar Werner III freisin, agus uaidhsean a shíolraigh an rísliocht Teaglach Habsburg. Ba é mór-sean-seanathair Rí Rudolph I na Gearmáine é.   

Ba mhac an Chuntais Otto II Habsburg agus Hilla de Pfirt é. Phós Werner Ida Von Homberg.  

Tá cáil air as a bheith páirteach i gCogadh Chomharbas Bhregenz 1164 – 1166.   

Fuair sé bás in aice le Tusculum tar éis Cath Mhonte Porzio.   

Athair an Chuntais Albrecht III Habsburg agus an Easpaig Otto II de Konstanz (1165–1174) ab ea é. Phós a iníon Richenza an  Ludwig I., Graf von Pfirt .

Catagóir:Daoine a rugadh sa 12ú haois
Catagóir:Daoine Gearmánacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach
Catagóir:Teaghlach Habsburgach
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Ruairí Ó Murchú

Is Teachta Dála do dháilcheantar Lú é **Ruairí Ó Murchú**. Is ball é de Shinn Féin agus toghadh é do Dháil Éireann (an 33ú Dáil) in Olltoghchán 2020 ar an chéad bhabhta.  Bhuaigh sé an chéad suíochán sa dáilcheantar in 2024.

Is as Droichead an Chnoic, Contae Lú é. Is cainteoir Gaeilge líofa é.

## Féach freisin

* Lú (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1978
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Chathair Átha Cliath
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae Lú
Catagóir:Fir
Catagóir:Lú (Dáilcheantar)
Catagóir:Gaeilgeoirí
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Patrick Costello

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála sa dáilcheantar Baile Átha Cliath Theas-Lár é Patrick Costello (rugadh c.1980). Is ball é den Chomhaontas Glas agus toghadh é do Dáil Éireann (An 33ú Dáil) san Olltoghchán 2020 le 9.4% na vótaí chéad rogha. Toghadh é ar an séú comhair le 8,582 vótaí.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Theas-Lár
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár

Catagóir:Daoine a rugadh i 1980
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Alumni COBÁC
Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Claire Kerrane

Is polaiteoir as Ros Comáin agus Teachta Dála do cheantar Ros-Comáin/Gaillimh í **Claire Kerrane** (a rugadh ar 24 Aibreán 1992). Tá sí ina ball de Shinn Féin. 
clé|mion|2021|220x220px

## Féach freisin

* Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i Ros Comáin–Gaillimh

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ros Comáin
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Violet-Anne Wynne

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála í **Violet-Anne Wynne**. Is as Corcaigh í.

Tá cúigear páistí aici. Tá céim aici sa tsíceolaíocht as Coláiste na Tríonóide. Is Anglacánach í.

Toghadh Violet-Anne Wynne ag seasamh do Shinn Féin in 2020 sa Chlár ach d’fhág sí Sinn Féin níos déanaí mar gheall ar aighneas a bhí aici go háitiúil leis an bpáirtí.

Chaill sí a suíochán i 2024, tar éis 310 vótaí céad rogha a fháil, laghdú de 96% ó 2020.

## Féach freisin

* An Clár (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí sa Chlár

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1988
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Daoine as Contae Uíbh Fhailí
Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha
Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:An Clár (Dáilcheantar)
Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann
Malcolm Noonan

Is polaiteoir Éireannach é **Malcolm Noonan.** Toghadh é don Dáil, Toghcheantar Cheatharlach-Cill Chainnigh, in Olltoghchán 2020. Ceapadh é ina Aire Stáit don Oidhreacht agus don Athchóiriú Toghchán i mí Iúil 2020.

## Gairm
Sular chinn Noonan díriú ar an bpolaitíocht is ar an ngníomhaíochas comhshaoil agus pobail a bhí sé ag díriú, ina ról mar stiúrthóir agus comhordaitheoir náisiúnta Chairde Cruinne na hÉireann agus bhí baint aige le gníomhaíochas pobalbhunaithe chomh maith; bithéagsúlacht, gníomhú ar son na haeráide, soghluaisteacht, abhcóideacht ar son lucht míchumais, lánpháirtiú, forbairt an lucht siúil agus meabhairshláinte.

I rith a shaoil oibre tá tréimhsí caite aige ag díriú ar gharraíodóireacht tírdhreacha, féinmharú a chosc agus dearadh grafach. Tá cáilíochtaí aige sa dearadh tionsclaíoch agus BA (Onór) san Fhorbairt Tuaithe. Bhain sé MA san Fhorbairt Idirnáisiúnta amach in Ollscoil na hÉireann, Má Nuad.

### Polaitíocht
Tá Noonan ina bhall den Comhaontas Glas ón mbliain 2004.

Ceapadh é ina chomhalta de Chomhairle Buirge Chill Chainnigh agus Comhairle Contae Chill Chainnigh in 2004, tá 16 bhliain caite aige ag obair in earnáil an rialtais áitiúil agus ceapadh é mar Mhéara Chill Chainnigh in 2009; ba é an chéad Mhéara ón bPáirtí Glas a ceapadh i stair fhada na Cathrach. Chaith sé tréimhse ghairid ag feidhmiú mar Thoscaire na hÉireann ar Choiste Eorpach na Réigiún agus mar Chomhchathaoirleach ar Fhóram Uile-Oileáin na nÚdarás Áitiúil Neamhnúicléach.

## Féach freisin

* Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1966
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Fir
Catagóir:Méaraí Éireannacha
Catagóir:Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Phort Láirge
Paul Donnelly

Is Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thiar é **Paul Donnelly**. Rugadh Donnelly sa bhliain 1968. Tá sé ina bhall de Shinn Féin ón mbliain 2014. Toghadh é mar Theachta Dála sa bhliain 2020 tar éis na blianta a chaitheamh ag obair mar chomhairleoir áitiúil.  Atoghadh é in 2024.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thiar

## Tagairtí

Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Fir
Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Tomás Ó Dubhghaill

Ba pholaiteoir Éireannach é Tomás Ó Dubhghaill (c.1917-12 Márta 1962). Ba uachtarán Shinn Féin é idir 1953 agus 1954, agus tar éis sin ghlac sé páirt san Olltoghchán 1957 sa dáilcheantar Baile Átha Cliath Theas-Lár ach níor bhuaigh sé suíochán. Fuair sé bás ar 12ú Márta 1962 agus tá sé curtha i Reilig Ghlas Naíon.
Brian Leddin

Is polaiteoir Éireannach é **Brian Leddin** as Contae Luimnigh. Toghadh é mar Theachta Dála agus é ag seasamh mar iarrthóir an Chomhaontais Ghlais in olltoghchán na bliana 2020. Oibríonn sé mar innealtóir i Luimneach.Tá suim aige gníomh maidir leis an athrú aeráide a dhéanamh.

## Féach freisin

* Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i gCathair Luimnigh

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais
Catagóir:Baill den 33ú  Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Luimneach
Catagóir:Fir
Catagóir:Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)
Richard O'Donoghue

Is polaiteoir de chuid Independent Ireland agus Teachta Dála do Chontae Luimnigh é **Richard O’Donoghue**. Sheas sé sa toghchán áitiúil sa bhliain 2009 agus bhí sé mírathúil mar iarrthóir d'Fhianna Fáil. D’fhág sé Fianna Fáil i 2015 agus shuigh sé mar neamhspleách san olltoghchán 2020 agus bhuaigh sé suíochán sa Dáil (i gContae Luimnigh).

Chuaigh sé le Independent Ireland in 2023 agus atoghadh é in Olltoghchán 2024.

## Féach freisin

* Contae Luimnigh (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i gContae Luimnigh

* Independent Ireland

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Fir
Catagóir:Independent Ireland
Catagóir:Contae Luimnigh (Dáilcheantar)
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Cathal Berry

Is polaiteoir Éireannach Neamhspleách agus iaroifigeach de chuid Arm na hÉireann é **Cathal Berry**, a bhí ina Theachta Dála ar son Chill Dara Theas ó olltoghchán 2020. 

Tháinig aird ar Berry sa bhliain 2019 nuair a chuaigh sé ar scor tar éis 23 bliana in Arm na hÉireann. Labhair sé leis na meáin chumarsáide maidir le drochphá agus coinníollacha oibre an airm agus míshástacht phearsanra an airm leis an gcaidreamh mífheidhmiúil a bhraitear idir na húdaráis mhíleata agus an Roinn Cosanta. 

D'iarr Berry go n-éireodh Paul Kehoe, an tAire Stáit sa Roinn Cosanta as a phost. Rinne sé cur síos air mar "chulaith fholamh" a bhí "i gceannas ar mheath an airm" ó thosaigh sé sa ról in 2011. 

Toghadh Berry go Dáil Éireann mar iarrthóir Neamhspleách i ndáilcheantar Chill Dara Theas in olltoghchán 2020. Theip air in 2024. Ba iad "an tsláinte, tithíocht, an comhshaol, oideachas agus teaghlaigh an airm" na tosaíochtaí a bhí aige. 

## Féach freisin

* Cill Dara Theas (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Gaillimh
Catagóir:Alumni Ollscoil Mhá Nuad
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge
Catagóir:Fir
Catagóir:Cill Dara Theas (Dáilcheantar)
Catagóir:Teachtaí Dála neamhspleácha
Gwened

Is cathair i ndeisceart na Briotáine í **Gwened** (*Vannes* as Fraincis). Tá tuairim is 56,000 duine ina gcónaí inti.

## Suíomh
Tá an chathair suite ar mhurascaill Mor-Bihan. Tá sí 100km siar ó thuaidh ó Naoned agus 450km siar ó dheas ó Pháras.
Cúirt Ioma

Is teach mór nuachlasaiceach é **Cúirt Ioma** () i gContae Laoise. Dearadh an t-ailtire James Gandon an teach i 1790 do John Dawson, an chéad Iarla Cúil an tSúdaire. Bíonn an teach oscailte do chuairteoirí de ghnáth, ach dúnadh an teach sa bhliain 2020 mar gheall ar an bpaindéim COVID-19. D'oscail sé arís in 2021.

## Stair
Chuaigh an t-ailtire, James Gandon, a bhí díreach críochnaithe lena chuid oibre ar Theach an Chustaim agus ar na Ceithre Cúirteanna i mBaile Átha Cliath, i mbun oibre ar Chúirt Ioma in 1790. Ainneoin sin, níor críochnaíodh an foirgneamh atá ina sheasamh anois go ceann 70 bliain ina dhiaidh sin.

Bhí an t-eastát mar áit chónaithe ag iarlaí Chúl an tSúdaire nó gurbh éigean dóibh imeacht as Éirinn go buan de bharr Chogadh na Saoirse. Ghlac na hÍosánaigh seilbh ar an áit roinnt blianta ina dhiaidh sin, agus is ann a cuireadh oiliúint ar thart ar 500 nóibhíseach de chuid an oird nuair a bhí sí mar Nóibhíseacht ag Proibhinse na hÉireann.

Ghlac an Maor Cholmeley-Harrison seilbh ar Chúirt Ioma sna 1960idí agus rinne sé athchóiriú iomlán uirthi. D’oscail sé na gairdíní áille agus an fearann páirce don phobal agus i ndeireadh na dála bhronn sé an t-eastát go léir ar mhuintir na hÉireann in 1994.

## Nasc seachtrach
*Cúirt Ioma ar shuíomh Heritage Ireland. Dáta rochtana: 20 Bealtaine 2023

## Tagairtí

Catagóir:Contae_Laoise
Catagóir:Tithe móra in Éirinn
An Ghráig, Contae Laoise (Sliabh Mairge)

Is sráidbhaile in Éirinn é **An Ghráig**. Tá sé suite in iardheisceart na tíre i gContae Laoise. Tá sé ar theorainn Cheatharlach. Mar gheall ar seo tá go leor argóintí ann maidir le cibé ar chóir don Ghráig a bheith i Laois nó i gCeatharlach.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Cheatharlach
Catagóir:Contae Laoise
Alan Dillon

Is polaiteoir de chuid Fhine Gael é **Alan Dillon** (an 28 Meán Fómhair 1982 a rugadh é). Tá sé ina Theachta Dála (TD) do thoghcheantar Mhaigh Eo ó olltoghchán 2020.

Sular chuaigh sé isteach sa pholaitíocht, bhí sé ina imreoir peile Gaelaí agus bronnadh an duais  'Sárimreoirí na Bliana' air faoi dhó, in 2006 agus 2012. Bhí sé ina chaptaen ar fhoireann shinsearach Chontae Mhaigh Eo freisin. D’imir sé peil le Maigh Éo, chomh maith le Baile An Tobair CLG. D’éirigh sé as an bpeil in 2017.

## Saol pearsanta
Tá sé pósta le Ashling Dillon, agus tá beirt mhac acu. D'fhreastail Dillon ar Choláiste Dáibhéid i gCaisleán an Bharraigh dá oideachas meánscoile.  Rinne sé staidéar in Ollscoil na Gaillimhe,  agus d'imir sé d'fhoireann peile na hollscoile.  Tá M.Sc.san Eolaíocht Chógaisíochta ag Dillon ó Choláiste Ríoga na Máinleá in Éirinn, Dioplóma Iarchéime san Oideachas ó OÉ Gaillimh, agus BSc sa Mhatamaitic Fheidhmeach agus sa Bhitheolaíocht ó Ollscoil Mhá Nuad.   Ghlac Dillon páirt freisin i bhfeachtas margaíochta ar son Aerfort Iarthar Éireann.
## Saol sa pháirc spóirt
D'imir Dillon peil lena chlub áitiúil i mBaile an Tobair i gContae Mhaigh Eo agus bhí sé ina bhall lárnach d'fhoireann shinsir chontae Mhaigh Eo ó 2003 go dtí gur éirigh sé as in 2017, ag imirt i sé chluiche ceannais Uile-Éireann. Cuireann a scil mionchoigeartaithe, a shúil ghéar fháin agus a léamh cliste ar an gcluiche go léir lena chumais peile eisceachtúla.

## Gairmréim pholaitiúil
Tar éis dó éirí as an bpeil idirchontae in 2017, bhí go leor tuairimíochta ann go dtiocfadh Dillon i gcomharbacht ar an iarThaoiseach Éanna Ó Coinnigh mar iarrthóir Fhine Gael do Mhaigh Eo. Is iomaí nasc atá aige le Fine Gael, aintín a bhí ina rúnaí ar Chaisleán an Bharraigh d'Éanna Ó Coinnigh agus a fear céile ina thiománaí d'Éanna agus ina chomhairleoir contae.

D'éirigh leis seasamh mar iarrthóir Fhine Gael in olltoghchán 2020 i dtoghcheantar Mhaigh Eo. I mí Iúil 2020, toghadh Dillon mar rúnaí ar pháirtí parlaiminteach Fhine Gael, tar éis a Chruinniú Cinn Bhliana san Ionad Comhdhála, i mBaile Átha Cliath.

I mí Dheireadh Fómhair 2023, tháinig Dillon i gcomharbacht ar Richard Bruton mar chathaoirleach ar pháirtí parlaiminteach Fhine Gael. Bhí sé ina chathaoirleach go dtí Aibreán 2024, nuair a tháinig Alan Farrell i gcomharbacht air.

An 10 Aibreán 2024, ceapadh Dillon mar Aire Stáit sa Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta tar éis Simon Harris a bheith ceaptha ina Thaoiseach.

Ar an 29 Eanáir 2025, ceapadh Alan Dillon ina aire stáit sa Roinn Fiontair i Rialtas an 34ú Dáil, chomh maith le Niamh Smyth.

## Féach freisin

* Maigh Eo (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i Maigh Eo

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1982
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Ollscoil Mhá Nuad
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Fir
Catagóir:Peileadóirí Mhaigh Eo

Catagóir:Maigh Eo (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Faiche Úrach

Is baile fearainn sa Sciobairín in iarthar Chorcaí é **Faiche Úrach**. Is é an 4525ú baile fearainn is mó i gCorcaigh.
Anna Hyland

Ba as Contae Laoise í an tSiúr **Anna Hyland**. Ba bhean rialta í. Mhúineadh sí i Scoil Mhuire gan Smál i gCeatharlach ar feadh níos mó ná 40 bliain. Ba phríomhoide ar Scoil Mhuire í freisin. Bhí spéis mhór aici sa cheol. Thosaigh sí banna máirseála í Scoile Mhuire in 1968. Tá an banna ceoil fós ar siúl. Chuaigh siad thar lear cúpla uair, go Meiriceá agus go Sasana chun páirt a ghlacadh i bparáidí Lá Fhéile Pádraig.

Catagóir:Daoine as Contae Laoise
Emer Higgins

Is Teachta Dála í **Emer Higgins**. Tá sí ina ball d'Fhine Gael. Toghadh í in Olltoghchán 2020 don chéad uair.

Ar an 10 Aibreán 2024, ceapadh Higgins mar aire stáit sa Roinn Fiontar agus Trádála.
clé|mion|291x291px
Ar an 29 Eanáir 2025, ceapadh Higgins mar aire stáit sa Roinn Caiteachais Phoiblí i Rialtas an 34ú Dáil.    Ar an 18 Samhain 2025, ceapadh Higgins mar aire stáit  sa Roinn Leanaí, Míchumais agus Comhionannais.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBÁC Thiar Meán
* Baile Átha Cliath Thiar-Meán (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar-Meán
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Baile Mhaí

Is baile fearainn é **Baile Mhaí** (nó **Baile Mhuighe Móire**) i gContae Laoise. Tá sé suite idir an tsráidbhaile Buiríos Mór Osraí agus Maighean Rátha i lár an chontae.  Níl ach cúpla céad daoine ina gcónaí ann. 

Bhí oifig an phoist ann tráth ach anois níl ach séipéal agus bunscoil ann. Tá an baile fearainn seo suite ag bun na sléibhte Sliabh Bladhma. Tá radharcanna áille le feiceáil timpeall an bhaile fearainn seo. Anois, áfach tá ainm níos comhaimseartha agus níos giorra ar an mbaile fearainn seo darbh ainm 'An Paidhc'.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Laoise
An Chrannaigh

Is áit bheag í **An Chrannaigh** suite i gContae an Chláir. Níl mórán ann ar chor a bith seachas oifig an phoist. Is é CLG Cúil Mhín an fhoireann áitiúil agus bhuaigh siad craobhacha i 1958 agus 1964.

## Tagairtí
Marc Ó Cathasaigh

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Phort Láirge é **Marc Ó Cathasaigh**. Rugadh ar an 3 Eanáir 1977 i bPort Láirge é. Tá sé ina bhall de na Glasaigh.

Ba mhúinteoir bunscoile é i mBunscoil Ghlór na Mara i dTrá Mhór.

Bhí sé ina bhall do Chomhairle Contae Phort Láirge don toghcheantar rialtais áitiúil úd Trá Mhór agus Cathair Phort Láirge Thiar, sa bhliain 2019 - 2020. Is duine eisean freisin a bhíonn le cloisteáil ar Raidió na Gaeltachta mar urlabhraí an Chomhaontais Ghlais. 

Toghadh é mar TD in Olltoghchán 2020. Fuair sé 3,996 vóta in 2020 ag tráth a raibh bá leis na Glasaigh.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i bPort Láirge

* Port Láirge (Dáilcheantar)
* Comhantas Glas

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh
Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Fir
Catagóir:Port Láirge (Dáilcheantar)
Catagóir:Gaeilgeoirí
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Phort Láirge
Loscadh Mór Meireki

mion|clé|Dóiteán Mór Meireki (明暦の大火
clé|mion|Vereenigde Nederland aan de Kaisaren van Japan. 1669.
Scriosadh cathair mheánaoiseach Edo (Tokyo inniu) nuair a réab **Dóiteán Mór Meireki** (明暦の大火, Meireki no taika) trí lár na cathrach, idir 2-5 Márta 1657.

Mhair an tubaiste trí lá agus maraíodh b’fhéidir 100,000. D’úsáid na daoine adhmad chun a lán de na foirgnimh a thógáil sa chathair. Bhí adhmad sna cosáin, fiú! 
clé|mion|Albam Musashi, 1661
Réab Loscadh Mór Londan tamaill níos déanaí, i 1666 ach bhí an líon taismeach i bhfad níos lú.

## Tagairtí

Catagóir:Dóiteáin
Catagóir:Tóiceo
Catagóir:Stair na Seapáine
Catagóir:1657
Roderic O’Gorman

Is polaiteoir Éireannach agus teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thiar, é **Roderic O’Gorman** (a rugadh ar an 12 Nollaig 1982).  D'éirigh sé ina cheannaire ar an gComhaontas Glas ar an 7 Iúil 2024.

## Gairm
Bain suíochán ar Comhairle Chontae Fhine Gall i 2014 sular éirigh leis suíochán Dála a bhaint amach i 2020. Chinn air suíochán a fháil i 2007, 2011 agus 2016.

D'éirigh O'Gorman ina Chathaoirleach ar an gComhaontas Glas in 2011, post a choinnigh sé go dtí 2019.

mion|2022|clé|293x293px
In Olltoghchán 2020, sciob O’Gorman an ceathrú suíochán ó Ruth Coppinger (PsB) in 2020. 

Ceapadh O'Gorman mar Aire Leanaí, Comhionannais, Míchumais, Imeasctha agus Óige in 2020.

I mí Iúil 2024, fuair O'Gorman an ceann is fearr ar an Seanadóir Pippa Hackett sa chomórtas do cheannaireacht an pháirtí (984 vóta a fuair O’Gorman ó bhaill an pháirtí agus 912 vótá a fuair Pippa Hackett sa vótáil a reáchtáladh ar líne).  Vótáil 1896 ball sa toghchán, as na 3,425 duine a bhí i dteideal vóta a chaitheamh. Tháinig O’Gorman i gcomharbacht ar Eamon Ryan.

Ó shin i leith, bhí laghdú mór ar thacaíocht na nGlasach ach bhí próifíl náisiúnta ag O’Gorman mar cheannaire a pháirtí, rud a chabhraigh leis a shuíochán a choinneáil in Olltoghchán 2024. Toghadh Roderic O’Gorman (CG) don 5ú suíochán i ndiaidh an 13ú comhaireamh. Níor éirigh le Comhaontas Glas aon suíochán eile a bhuachan san olltoghchán 2024.

## Féach freisin

* Bhaile Átha Cliath Thiar

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*A leathanach ag suíomh an Aontais Ghlais. Dáta rochtana: 2 Iúil 2021

Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine a rugadh i 1982
Catagóir:Fir aeracha
Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann
Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Michelle Paisley Reed

Is údar as Sacramento, California í **Michelle Paisley Reed** atá dhá úrscéal, ceithre leabhair neamhfhicsin agus dhá script scannáin bunaithe ar an tsícé agus spioradáltachta scríofa aici.

## Tús a shaoil

Rugadh Michelle Paisley Reed in Seattle, Washington an 11 Lúnasa 1968. D’fhreastail sí ar an ardscoil in Fairfield, California, thoir-thuaidh de San Francisco, agus bhain sí amach Baitiléir Ealaíon sa Bhéarla le *summa cum laude* ó Ollscoil Stáit California, Sacramento.

## Gairm

Tar éis dí céim a bhaint amach ón ollscoil i 1994, d’oibrigh sí mar thuairisceoir agus  eagarthóir gné-altanna leis an Benicia Herald agus Contra Costa Times in Walnut Creek, CA. Ina dhiaidh sin bhí sí ina stiúthóir ar  eagraíocht neamhbrabúis ar son páistí; stiúrthóir cláir le haghaidh Richmond YMCA; agus stiúrthóir do Renaissance ClubSport in Walnut Creek. 

Bhain Paisley amach teastas mar mhúinteoir ióga in 2002 agus d’oscail sí a stiúideo ióga féin darbh ainm Yoga Junction. Bhí an stiúideo lonnaithe i gCathair Suisun ar dtús agus in Green Valley ina dhiaidh sin. D’oibrigh sí ar a céad leabhar in 2005-2006 agus foilsíodh *Yoga for a Broken Heart: A Spiritual Guide to Healing from Break-up, Loss, Death or Divorce* in éineacht leis an gcomhlacht foilseacháin Findhorn Press in 2007.

## Céad leabhar

### ''Yoga for a Broken Heart: A Spiritual Guide to Healing from Break-up, Loss, Death or Divorce'' (2007)

## Úrscéalta

### ''All in Her Head'' (2011)

### ''All Over It'' (2012)

## Leabhair Power of 10

### ''Manifesting Miracles and Money: How to Achieve Peace, Purpose, and Plenty Without Getting in Your Own Way'' (2017)

### ''Peace Is Power: A Course in Shifting Reality Through Science and Spirituality'' (2017)

### ''Keep Your Spirits Up: A Simple Guide to Lift Your Vibes Sky-high Without Struggle or Pain'' (2018)

## Tagairtí

## Féach freisin

* Esther Hicks
* Neale Donald Walsch
* Paddy McMahon

## Naisc Sheachtracha

*  Michelle Paisley Reed - suíomh gréasáin
* We are The Power of 10 - suíomh gréasáin
* We are The Power of 10 - Youtube

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Scríbhneoirí as California
Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Lisa Hannigan

Is amhránaí, cumadóir amhrán agus iluirliseoir Éireannach í **Lisa Margaret Hannigan** (a rugadh ar 12 Feabhra 1981). 

## Dioscliosta
**Sea Sew* (2008)
**Passenger* (2011)
**At Swim* (2016)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1981
Catagóir:Amhránaithe Éireannacha
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge
Catagóir:Mná Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae na Mí
Catagóir:Cumadóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Amhrán na Bliana
Catagóir:Cumadóirí ban
Buamáil Abercorn (1972)

[mion|Castle Lane, Béal Feirste, áit a raibh an Abercorn i 1972. Leagadh an [foirgneamh sa bhliain 2007.]]
Ionsaí sceimhlitheoireachta i dTuaisceart Éireann ab ea **Buamáil Abercorn** sa bhliain 1972.  Ionsaí fánach a bhí ann, san iarnóin ar an Satharn, agus daoine ag  siopadóireacht fuinneoige srl, an chéad ionsaí buama ar shibhialtaigh neamhchiontacha le linn na dTrioblóidí.

## Pléasc
mion|Royal Victoria Belfast, ag an am
Phléasc buama geilignít (2.3kg) i mbialann Abercorn i mBéal Feirste, ar an 4 Márta 1972. Bhí an buama i mála a d’fhág beirt bhan óg nár ordaigh aon rud. 

Maraíodh beirt bhan eile, Anne Owens (22), agus Janet Bereen (21), Caitlicigh a bhí amach ag siopadóireacht an lá sin, nuair a stop siad le sos a ghlacadh. Gortaíodh 130 eile. Bíonn caint i mBéal Feirste go dtí an lá inniu faoin slad a rinneadh agus na huafáis a chonaic lucht tarrthála sa smionagar.

Chuir an t-ospidéal Royal Victoria a phlean éigeandála i ngníomh don chéad uair le linn na dTrioblóidí. 

Cháin an pobal an t-ionsaí d'aon ghuth. Níor cúisíodh riamh na daoine a raibh baint acu leis an sléacht. Níor ghlac aon duine an fhreagracht. Shéan an t-IRA Oifigiúil agus na Sealadaigh ag an am gurbh iad ba chiontaí leis an ionsaí.

## Níos déanaí
Leagadh an foirgneamh sa bhliain 2007.

Bhí daoine ann ag fanacht beagnach 50 bliain ar thacaíocht airgid.

## Féach freisin

* Domhnach na Fola (1972)
* Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)
* Buamáil Aldershot (1972)

## Tagairtí

Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Catagóir:Bialanna Éireannacha
Catagóir:1972
Catagóir:Stair Bhéal Feirste
Buamáil Shráid Dhún na nGall

mion|clé|Phléasc an buama lasmuigh den oifig
Ionsaí sceimhlitheoireachta i dTuaisceart Éireann ab ea **Buamáil Shráid Dhún na nGall** (Donegall Street) ar 20 Márta 1972, an chéad  ionsaí carrbhuama le linn na dTrioblóidí.
clé|mion|Sráid Donegall

## Pléascadh
Phléasc buama geilignít ollmhór (45kg) i gcarr i mBéal Feirste, ar an 20 Márta 1972, ag 11ː58 a.m. Dúnmharaíodh seachtar agus gortaíodh 148.

Phléasc an buama lasmuigh d'oifig an *[[Belfast Telegraph]]*, nuachtán aontachtach. B'fhéidir mar sin go raibh  fuath seicteach taobh thiar den ionsaí.

Ghlac na Sealadaigh leis an bhfreagracht, ach trí lá níos déanaí.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*

Catagóir:Constáblacht Ríoga Uladh
Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Catagóir:Stair Bhéal Feirste
Catagóir:1972
Sergei Skripal

mion|An GRU, gníomhaireacht spiaireachta Rúiseach
Spiare, nó gníomhaire an dá thaobh, An Rúis agus an Ríocht-Aontaithe, ab ea **Sergei Skripal**, a rugadh ar 23 Meitheamh 1951.

Gabhadh i Krylatskoye, Moscó é i Nollaig 2004. Cuireadh ar triail ansin é. I Lúnasa 2006, ciontaíodh é agus daoradh é. Chuir siad téarma príosúin trí bliana déag air. "Dá mbeadh fonn orthu é a mharú d’fhéadfaidís é a dhaoradh chun báis an uair sin."

Thug na Rúisigh pardún ansin do Skripal agus lig siad amach as an tír é mar mhargadh faoinar scaoileadh abhaile chun na Rúise spiairí a bhí faoi choinneáil san Iarthar.

Tairgeadh tearmann dó i Sasana sa bhliain 2010, áit a bhful sé fós ina chónaí i láthair na huaire.
[link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:House_in_Salisbury_previously_occupied_by_Sergei_Skripal.jpg|clé|mion|Baile Skripal i [Salisbury, Sasana.]]
Ar 4 Márta 2018 rinneadh iarracht Skripal agus a iníon Yulia a nimhiú leis an oibreán néaróige Novichok.

## Féach freisin

* Nimhiú Sergei agus Yulia Skripal

## Tagairtí

Catagóir:Spiaireacht
Catagóir:Stair na Rúise
Jennifer Carroll MacNeill

Is Teachta Dála do cheantar Dún Laoghaire í **Jennifer Carroll MacNeill**. Is polaiteoir de chuid Fhine Gael í sa Dáil ón mbliain 2020. Atoghadh í ag olltoghchán 2024.

Ar an 23 Eanáir 2025, ceapadh Carroll MacNeill ina Aire Sláinte i Rialtas an 34ú Dáil.

## Féach freisin

* Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i nDún Laoghaire
* Hugo MacNeill
## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
Catagóir:Baill den 34ú Dáil
Catagóir:Baill den 33ú Dáil
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Teachtaí Dála mná
Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann
Catagóir:Abhcóidí Éireannacha
Catagóir:Alumni COBÁC
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Yuval Noah Harari

Staraí Iosraelach agus ollamh in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim is ea **Yuval Noah Hariri** (Eabhrais: יובל נח הררי, foghraíocht AIF: |juˈval ˈnoaχ (h)aˈʁaʁi|) a rugadh ar 24 Feabhra 1976 in Kiryat Atta. Scríobh sé trí leabhar neamhfhicsin sárdhíola, mar atá ** (2014), *[[Homo Deus: A Brief History of Tomorrow]]* (2016), agus *[[21 Lessons for the 21st Century]]* (2018). Iniúchann sé a leithéid téamaí mar an tsaorthoil, an comhfhios, an intleacht agus an sonas.

## Beathaisnéis
Rugadh Yuval Noah Harari in Kiryat Atta, Iosrael, baile beag tionsclaíoch gar do Haifa sa bhliain 1976. D'fhás sé aníos i dteaghlach Giúdach saolach a raibh fréamhacha Liobánacha agus Eorpacha Thoir acu. Chuir sé aithne ar Itzik Yahav sa bhliain 2002. Is é Yahav a bhainisteoir pearsanta. Phós siad in Toronto, i gCeanada. 

Sa bhliain 2000 agus é in Oxford go fóill, chuaigh Harari leis an machnamh Vipassana, "rud a d'athraigh mo shaol". Cleachtann sé an machnamh go laethúil), agus téann sé ar chúrsa mhachnaimh gach bliain ar feadh 30 lá, gan chead labhartha, gan leabhair ná teacht ar na meáin shóisialta

Rinne Harari staidéar ar stair na meánaoise agus an stair mhíleata nuair a bhí sé ina mhac léinn in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim ó 1993 go 1998. Bhain sé céim dochtúireachta amach in Jesus College, Ollscoil Oxford, sa bhliain 2002, faoi stiúradh Steven J. Gunn. Ó 2003 go 2005 rinne sé staidéir iar-dhochtúireachta sa stair mar scoláire Yad Hanadiv Fellow.

Is veigeán é Harari, toradh a deir sé ar a chuid taighde faoi réabhlóid na curadóireachta.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*A shuíomh oifigiúil. Dáta rochtana: 5 Márta 2020

Catagóir:Scríbhneoirí Iosraelacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1976
Catagóir:Daoine LADT
Catagóir:Daoine beo
Luíochán Chill Mhichíl

Ba é **Luíochán Chill Mhichíl** ar 28 Samhain 1920  i gContae Chorcaí an luíochán ba mhó le linn Chogadh na Saoirse.  Maraíodh seisear ball déag  de Rannán Póilíní Cúnta (an RIC, Auxiliaries nó Dúchrónaigh) gar do Chill Mhichíl,  idir Dún Mánmhaí agus Maigh Chromtha.
clé|mion

### Cúlra
clé|mion
Ar an 21 Samhain tharla sléacht Dhomhnach na Fola i mBaile Átha Cliath (21 Samhain), agus seachtain ina dhiaidh sin, luíochán Chill Mhichíl. 

### An luíochán
[clé|mion|'''[Tom Barry (Poblachtánach)|Tom Barry''' ]]
Óglaigh de chuid Airm Phoblacht na hÉireann, faoi stiúir Tom Barry, a bhí freagach as.  Rinne an colún reatha de Bhriogáid Chorcaí Thiar luíochán agus mharaigh siad seachtar Póilíní Cúnta déag den ochtar déag, a bhí faoi cheannas Chigire Ceantair an RIC Francis Crake.

D’áitigh Tom Barry go diongbháilte gur lig na Póilíní Cúnta orthu go raibh siad ag géilleadh ag pointe amháin sa chomhrac, sular thosaigh siad ag troid arís. De thoradh na calaoise sin, d’áitigh Barry, maraíodh beirt dá fhir a tháinig amach as an áit ina raibh siad i bhfolach.

Mar gheall ar an bhfeillbheart sin, shocraigh sé gan príosúnaigh ar bith a ghlacadh. Mhaígh lucht cáinte Barry gur chum sé an scéal faoin ngéilleadh bréagach chun bonn cirt a thabhairt le sléacht réamhbheartaithe. 

Cibé rud a tharla sa cheo cogaidh, rinneadh bearta díoltais go luath ina dhiaidh sin.

### Iarmhairt
Ba léir go raibh feachtas míleata na Óglach chun dul i dtreise. Thit buille an díoltais gan mhoill: cuireadh contaetha Chorcaí, Thiobraid Árann, Chiarraí agus Luimnigh faoi dhlí míleata. Ar an 11/12 Nollaig, creachadh agus loscadh lár chathair Chorcaí. Níor léir fonn ar bith a bheith ar cheachtar den dá thaobh céim ar gcúl a thabhairt.

Tar éis na n-eachtraí seo, níorbh fhéidir an chogaíocht a shainmhíniú níos mó go simplí mar bheart de chuid na bpóilíní. Coinbhleacht mhíleata a bhí inti.

## Féach freisin

* Sléacht Dhomhnach na Fola

* Creachadh agus loscadh lár chathair Chorcaí.

## Tagairtí

Catagóir:Stair Chontae Chorcaí
Catagóir:1920 in Éirinn
Catagóir:Constáblacht Ríoga na hÉireann
Catagóir:Eachtraí míleata le linn Chogadh na Saoirse (Éire)
Catagóir:Luíocháin
Luíochán Shulchóid Bheag

clé|mion|177x177px|Cuimhneachán
Tugtar **Luíochán Shulchóid Bheag** ar ionsaí a rinne baill d'Óglaigh na hÉireann i ngar do Shulchóid Bheag, Contae Thiobraid Árann ar an 21 Eanáir 1919. Maraíodh beirt shaighdiúir de chuid Chonstáblacht Ríoga na hÉireann agus lasta tréanphléascán (geilignít) á chosaint acu. 
clé|mion|177x177px|Cuimhneachán
clé|mion|177x177px|comóradh céad bliain,2019
Ní raibh cead ná údarás faighte roimh ré ag comhaltaí an IRA a d’ionsaigh na póilíní. Ach b’éigean aghaidh a thabhairt ar an gceist a dhúisigh an t-ionsaí a luaithe is a d’fhág fórsaí na Breataine an chuid is mó den tír i 1922.

Ós rud é gur tharla sé ar an lá ar bhunú na Chéad Dála, is minic a fheictear air mar chéad bheart Chogadh na Saoirse.

## Féach freisin

* An Chéad Dáil
* Cogadh na Saoirse
* Dan Breen

[clé|mion|271x271px|[Dónall Ó Braoin]]

## Tagairtí

Catagóir:Stair Chontae Thiobraid Árann
Catagóir:1919 in Éirinn
Catagóir:Eachtraí míleata le linn Chogadh na Saoirse (Éire)
Catagóir:Luíocháin
Nancy

Cathair in oirthuaisceart na Fraince is ea **Nancy**. Is é Nancy príomhchathair riaracháin an *départment* Meurthe-et-Moselle in Grand Est. Sa bhliain 2017 bhí 104,286 duine ina gcónaí ann. Ón mbliain 1983 i leith tá Place Stanislas, Place de la Carrière agus Place d'Alliance ar liosta Suíomhanna Oidhreachta Domhanda UNESCO.

## Tagairtí

mion|lár|850px|Radharc ar Nancy na Fraince

Catagóir:Cathracha na Fraince