Flann mac Lonáin

File agus Ollamh Éireann ba ea ** Flann mac Lonáin ** (bás 896).  File mór le rá agus uaireanta conspóideach ba ea é.

Is amhlaidh go rugadh Flann in oirthear an Chláir nó in iarthar Thiobraid Árann.  

Dhéantaí staidéar ar a chuid saothar agus thugtaí iad mar eiseamláirí i ndréachtaí mheánaoiseacha.

Ina shaothar a foilsíodh tar éis a bháis, *The Irish Tradition* (1946), scríobh Robin Flower alt fada faoin bhfear agus na seanscéalta faoina bheatha.

Luaitear Flann sa litir pearsanta is sine as Éirinn atá ar marthain, a théann siar go dtí lár na 12ú haoise, seolta chuig Áed Ua Crimthainn, tiomsaitheoir den Leabhar Laighneach, ag *Find* easpag Cill Dara, a scríobh:
:*Let the poem book of Mac Lonáin be brought to me so that we may study the meanings of the poems that are in it, *et vale in Christo*.

== Rainn annálacha ==
Feictear i n[[Annála na gCeithre Máistrí]] dhá rann de [[caoineadh|chaoineadh]] a chum Flann tar éis do *Tresach, mac Becáin, flaith Ua m-Bairrche Maighe, do mharbhadh la h-Aodh, mac Iolghuine* sa bhliain 884:
:* Trom-cheó for chóiceadh m-Bresail,
:*ó at-bath leo i Liphi lessaigh,
:*tromm essnadha Assail,
:*do brón tesbhadha Tressaigh.<br><br>
:*Scith mo mheanma, muad mo ghnas,
:*ó l-luidh Treassach i tiughbhás
:*osnadh Oenaigh Lifi láin,
:*Laighin co muir mac Becáin


:Trom-cheo ar chúige Bhreasail
:ó básadh i Life leasa
:trom osnaí Assail
:do bhrón easpa Threasaigh.<br><br>
:Scíth mo mheamna, dubhach mo ghnás,
:ó luí Treasach i dtiugh-bhás
:osna Aonaigh Life lán
:Laighin go muir, mac Beacáin.

Chum Flann na rainn a leanas chun bás [[Ceallach mac Flannagáin|Cheallaigh mhic Fhlannagáin]], [[ríthe Bhreá|rí Bhreá]] sa bhliain 890 a chomóradh:
:*Amhra tréceng,
:*trí meic Flainn
:*im-luaidhet Odhba,
:*Congalach Cuilt,
:*Ceallach Cerna
:*is Cionaodh Cnodhbha.<br><br>
:*Ma ro bith Ceallach
:*cintach dirsan
:*a dith ba belchath,
:*Moruar
:*ba rom a bhoeghal,
:*nad rumalt saeghal
:*seanchadh.

:Amhra ceirdeanna
:triúr mac Fhlainn
:iomluaigh Óbha
:Congalach Choilt
:Ceallach Chearna
:is Cionaoth Chnóbha.
:Má bhásaigh Ceallach
:ciontach, ochón
:go dtitfeadh ag béalchath
:faraor!
:ba luath a bhaol;
:nach * mairfeadh * sé saol
:seanchaí.

## Tásca
D'éag sé i bPort Láirge.
* Annála Uladh, AU 896.10: * Flann m. Lonain .h. Ghuaire do ghuin lasna Deise Muman.
* [[Annála Inis Faithlinn]], AIF 896.3: * Guin Flaind meicc Lonáin, rí filed n-Erend, la h-úa Fothaid Tíre.
* Chronicon Scotorum CS 896: * Flann mac Lonain [[Virgil|Firgil]] Gaedeal .i. primfile Gaoideal do marbadh d'Uíbh Cuirrbuide .i. o hUibh Fothaidh ag Loch da Caoch a n-Desibh Muman.
* [[Annála na gCeithre Máistrí]], M891.14: * Flann mac Lonáin, Uirghil Shil Scota primh-fhileGaoidheal uile, file as deach baí i n-Erinn ina aimsir, do mharbhadhla macaibh Cuirbhuidhe, do Uibh Fothaith iat-sen, h-in-duinetaidhe h-ic Loch Dá Caochi n-Deisibh Mumhán.

## Foinsí
* Robert Welsh, *Oxford Concise Companion to Irish Literature,* 1996. 
* Moore, Norman (1893). "Maclonan, Flann". In Lee, Sidney (eag.). Dictionary of National Biography. 35. Londain: Smith, Elder & Co.
* Robin Flower, *The Irish Tradition*, 1946.
* J. G. O’Keeffe (eag.), *[http://www.ucc.ie/academic/smg/CDI/PDFs_textarchive/IrishTexts1.pdf Irish Texts]*, 1 (1931), ll.  22–24, 54–62
** ‘Flann Mac Lonain in Repentant Mood’ agus ‘Eulogy on Ecnechan son of Dálach Kingof Tír Conaill' le Fland mc Lonain ollam Connacht
** ‘Ard do scela a meic nacuach’
* *A Story of Flannmac Lonáin*, tras-scríofa ag O. J. Bergin, *[http://www.ucc.ie/academic/smg/CDI/PDFs_textarchive/AnecdotaIpt2.pdf Anecdota from Irish Manuscripts]*, iml.1, lch.&nbsp;45
* Ubink, Jeanette, *[https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/320467/Poems%20attributed%20to%20Flann%20mac%20Lonain%20-%20Final%20Version.pdf Poems attributed to Flann mac Lonáin: including a critical edition of Maiccni Echach ard a nglé] *, University of Utrecht. 2015.

## Naisc sheachtracha
* *[https://archive.org/stream/historyandantiq01fahegoog/historyandantiq01fahegoog_djvu.txt The history and antiquities of the diocese of Kilmacduagh]*, archive.org

## Tagairtí

Catagóir:Ollaimh Éireann
Catagóir:Filí na hÉireann