open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seosamh Watson

Ollamh Emeritus le Nua-Ghaeilge ag an Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath is ea **Seosamh Watson**, né **Joseph**. Déan na Dáimhe Ceiltí ab ea é ó 1995 go 2001. 

## Saol
Príomhchinnire a bhí in Seosamh Watson ag Foras Ríoga Ollscolach Bhéal Feirste ("Inst") sa tréimhse 1961–1962. Fuair sé scoláireacht oscailte i gClasaicí ansin ag Coláiste an Rí, Cambridge. 

Chuir sé obair iarchéime i bhfeidhm ina dhiaidh sin ar theangacha Ceilteacha ag Ollscoil Dhún Éidinn agus ag Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath. 

I ndiaidh tamaill ag obair sa Státseirbhís, ceapadh é sa bhliain 1970 i bpost i Roinn na Nua-Ghaeilge ag Coláiste na hOllscoile i mBaile Átha Cliath.

Phos sé An Dr Vivien Hick sa bhliain 1966. 

Tá áit faoi leith ag Watson agus a bhean chéile, an Dochtúir Vivien Hick (iarbhall de mheitheal Ard-Mhúsaem na hÉireann), i saol lucht an chreidimh Bahá'í in Éirinn. Tá seisear clainne acu. Sa bhliain 1984 chuir Watson—in éineacht le Liam Ó Cuinneagáin — scoil Gaeilge do dhaoine fásta ar bun i nGleann Cholm Cille, Contae Dhún na nGall. Bíonn breis is cúpla míle duine sa bhliain páirteach anois i gcúrsaí na scoile úd.

## Tagairtí

Catagóir:Scoláirí Gaeilge
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Alumni COBÁC
Corner Brook

Cathair i dTalamh an Éisc agus Labradar, Ceanada, is ea **Corner Brook**. Tá sé suite ar chósta thiar oileán Thalamh an Éisc. Tá 19,886 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 26,623 i mórcheantar na cathrach.

Tá Corner Brook suite ar Bhá na nOileán ag béal Abhainn an Humber. Is é an baile is mó sa chúige lasmuigh de leithinse Avalon, mar a bhfuil St. John's, príomhchathair an chúige. Áit thábhachtach é Corner Brook mar sin mar ionad seirbhísí do dhaoine in iarthar agus i dtuaisceart Thalamh an Éisc.
clé|mion|500px|Corner Brook

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i dTalamh an Éisc agus Labradar
Bedfont

Is baile é **Bedfont** atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.

Catagóir:London Borough of Hounslow
Guangzhou

Príomhchathair chúige Guangzhou i nDaon-Phoblacht na Síne is ea **Guangzhou**. Is é Guangzhou an chathair is mó sa chúige agus an tríú cathair is mó sa tSín. Tá Guangzhou suite ar Abhainn na bPéarlaí (an *Zhujiang*), 120km thiar thuaidh ó Hong Cong. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 12.7 milliún duine ina gcónaí ann. 

Catagóir:Cathracha na Síne
Good Boy!

Scannán is ea ***Good Boy!*** (2003). Ba é John Hoffman an stiúrthóir agus duine den bheirt scríbhneoirí, agus ba iad Lisa Nelson agus Kristine Belson na léiritheoirí. Tá seacht madraí sna príomhpháirteanna agus iad in ann caint.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Good Boy! ar IMDb

Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin 2003
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Jim Varney

Ba fhuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é **James Albert** "**Jim**" **Varney, Jr.** (15 Meitheamh 1949 – 10 Feabhra 2000).

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1949
Catagóir:Básanna in 2000
Binn Ghuaire

Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea **Binn Ghuaire** (Béarla: *Diamond Hill*, 442 m). 
clé|mion|Binn Ghuaire, Lúnasa 2013

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann
Brentford

Is baile é **Brentford** atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar. Tá príomhoifig GlaxoSmithKline plc (GSK) suite in Brentford. Tá 27,907 duine ina gcónaí sa bhuirg.

Catagóir:London Borough of Hounslow
AFC

'Séard is **Cónaidhm Pheile na hÁise** nó **AFC** (Asian Football Confederation) ná comhlachas riaracháin sacair na hÁise. Tá daichead seacht cumann sacair náisiúnta mar bhall. Bunaíodh AFC sa bhliain 1954 i Mainile, na hOileáin Fhilipíneacha. Faoi láthair is é Salman Bin Ibrahim Al-Khalifa uachtarán AFC. Is é Kuala Lumpur, an Mhalaeisia ceanncheathrú an chomhlachais.

## Ballstáit




## AFC Corn na hÁise
Is é Craobhchomórtas Sacair na hÁise príomhchomórtais sacair na bhfear. Tosaíodh an comórtas sa bhliain 1956. 

### '''De Tír'''
  

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
Paul von Hindenburg

Ba é **Paul von Hindenburg** (2 Deireadh Fómhair 1847 - 2 Lúnasa 1934) dara hUachtarán na Gearmáine. Rinneadh Uachtarán i 1925 agus bhí sé san oifig sin ar feadh naoi mbliana, go dtí an lá a fuair sé bás. 

## Saighdiúireacht
Tháinig von Hindenburg chun cinn i gCath Tannenberg don chéad uair (Lúnasa - Meán Fómhair 1914). Chloígh na Gearmánaigh, faoi cheannas von Hindenburg, trúpaí Impiriúla na Rúise. Chuir Impireacht na Gearmáine an ruaig ar dhá arm Rúiseacha.

Thosaigh an cath timpeall 17/23 Lúnasa 1914, agus bhí bua iontach ag von Hindenburg agus Ludendorff roimh dheireadh na míosa, nuair a scoitheadh cliathán an namhad.

Tharla an troid is mó in aice Allenstein (Olsztyn), 30 km ó Tannenberg, áit a cuireadh an ruaig ar an ridirí Gearmánacha sa bhliain 1410 (Cath Tannenberg nó Cath Grunwald). Ach bhaist von Hindenburg "Cath Tannenberg" ar a bhua chun gradam a tharraingt air féin agus ar a thír dúchais.clé|mion|1914|upright

## Polaitíocht
I ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda, rinneadh Uachtarán na Gearmáine de. Bhí sé san oifig go dtí an lá a d'éag sé i 1934. Chuaigh Adolf Hitler i gceannas i ndiaidh Hindenburg, agus chruthódh sé ansin Gearmáin na Naitsithe.  

## Féach freisin

* Cath Tannenberg (1914)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1847
Catagóir:Básanna i 1934
Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda
Catagóir:Básanna de bharr ailse
Catagóir:Fir
Catagóir:Gearmáin na Naitsithe
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Poblacht Weimar
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Uachtaráin na Gearmáine
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Turas On with the Show

**On with the Show** is ea an turas cheolchoirm leis an banna rac-cheol Fleetwood Mac. Thosaigh an turas i Minneapolis, Minnesota ar 30 Meán Fómhair, 2014 agus tá sé sceidealta faoi láthair a chríochnú i mBaile Átha Cliath ar 11 Iúil, 2015. Thosaigh díol ticéid don phobal i gcoitinne ar 7 Aibreán, 2014.

## Liosta atá leagtha
Tá an liosta seo ionadaíoch an fheidhmíocht ar 6 Deireadh Fómhair, 2014. Ní chuireann sé ionadaíocht ar na ceolchoirmeacha go léir don ré an turas.
# "The Chain"
# "You Make Loving Fun"
# "Dreams"
# "Second Hand News"
# "Rhiannon"
# "Everywhere"
# "I Know I'm Not Wrong"
# "Tusk"
# "Sisters of the Moon"
# "Say You Love Me"
# "Seven Wonders"
# "Big Love"
# "Landslide"
# "Never Going Back Again"
# "Over My Head"
# "Gypsy"
# "Little Lies"
# "Gold Dust Woman"
# "I'm So Afraid"
# "Go Your Own Way"

#### Encore 1
21. "World Turning"

22. "Don't Stop"

23. "Silver Springs"

#### Encore 2
24. "Songbird"

Catagóir:Fleetwood Mac
Liosta cathracha na hElvéise

[thumb|right|250px|[Zürich]]
[thumb|right|250px|[An Ghinéiv]]
[thumb|[Basel - Radharc na cathrach.]]
[thumb|[Lausanne cois Loch na Ginéive.]]
[thumb|[Beirn]]
[thumb|[Luzern - Radharc na cathrach leis an droichead *Kapellbrücke* agus an túr uisce.]]
[thumb|[Winterthur]]
[thumb|right|[Lugano]]
Seo thíos **liosta cathracha na hEilvéise**:
#Zürich
#An Ghinéiv
#Basel
#Lausanne
#Beirn
#Winterthur
#Luzern
#Sankt Gallen
#Lugano
#Biel
#Thun
#Köniz
#La Chaux-de-Fonds
#Schaffhausen
#Fribourg
#Chur
#Neuchâtel
#Vernier
#Uster
#Sion
#Lancy
#Emmen
#Yverdon
#Zug
#Kriens
#Rapperswil-Jona
#Dübendorf
#Montreux
#Dietikon
#Frauenfeld
#Wetzikon
#Baar
#Meyrin
#Riehen
#Wädenswil
#Wettingen
#Carouge
#Renens
#Kreuzlingen
#Aarau
#Allschwil
#Bulle
#Horgen
#Nyon
#Reinach
#Vevey
#Kloten
#Wil
#Baden
#Schlieren
#Adliswil
#Onex
#Volketswil
#Bellinzona
#Regensdorf
#Gossau
#Olten
#Pully
#Glarus Nord
#Muttenz
#Thalwil
#Martigny
#Monthey
#Ostermundigen
#Grenchen
#Solothurn
#Sierre
#Pratteln
#Illnau-Effretikon
#Burgdorf
#Freienbach
#Locarno
#Cham
#Wallisellen
#Herisau
#Steffisburg
#Morges
#Wohlen
#Binningen
#Langenthal
#Einsiedeln
#Mendrisio
#Schwyz
#Lyss
#Arbon
#Liestal
#Stäfa
#Küsnacht
#Thônex
#Horw
#Meilen
#Richterswil
#Versoix
#Oftringen
#Amriswil
#Ebikon
#Rheinfelden
#Brig-Glis
#Muri bei Bern
#Uzwil
#Zollikon
#Gland
#Delémont
#Glarus
#Spiez
#Buchs
#Écublens
#Münsingen
#Münchenstein
#Villars-sur-Glâne
#Le Grand-Saconnex
#Rüti, Zürich
#Prilly
#Affoltern am Albis
#Pfäffikon
#Arth
#Bassersdorf
#Belp
#Zofingen
#La Tour-de-Peilz
#Ittigen
#Altstätten
#Veyrier
#Spreitenbach
#Oberwil
#Chêne-Bougeries
#Brugg
#Weinfelden
#Davos
#Hinwil
#Val-de-Travers
#Möhlin
#Männedorf
#Romanshorn
#Birsfelden
#Le Locle
#Flawil
#Plan-les-Ouates
#Neuhausen am Rheinfall
#Risch-Rotkreuz
#Aesch, Basel-Landschaft
#Sarnen
#Zollikofen
#Münchenbuchsee
#Aigle
#Suhr
#Lutry
#Urdorf
#Steinhausen
#Sursee
#Payerne
#Arlesheim
#Rorschach
#Altdorf
#Lenzburg
#Conthey
#Lachen
#Stans
#Bussigny
#Chiasso
#Murten
#Bremgarten
#Crissier
#Aarburg
#Willisau
#Visp
#Moutier
#Nidau
#Orbe
#Porrentruy
#Losone
#Châtel-Saint-Denis
#Beromünster
#Uznach
#Estavayer-le-Lac
#Biasca
#Rolle
#Sargans
#Moudon
#Peseux
#Bischofszell
#Appenzell
#Zermatt
#Boundry
#Interlaken
#Unterseen
#Échallens
#Saint-Prex
#Laufen
#Walenstadt
#Villeneuve
#Ascona
#Greifensee
#Mellingen
#Romont
#Eglisau
#St. Moritz
#Huttwil
#Ilanz
#Aarberg
#Gordola
#Le Landeron
#Saint-Maurice
#Agno, Ticino
#Elgg
#Bad Zurzach
#Sempach
#Avenches
#Leuk
#Steckborn
#La Neuveville
#Diessenhofen
#Cossonay
#Büren an der Aare
#Laufenburg
#Grüningen
#Stein am Rhein
#Klingnau
#Rheineck
#Grandson
#Aubonne
#Arosa
#Orsières
#Coppet
#Laupen
#Thusis
#Maienfeld
#Riva San Vitale
#La Sarraz
#Saillon
#Wangen an der Aare
#Wiedlisbach
#Gruyères
#Neunkirch
#Lichtensteig
#Cully
#Cudrefin
#Riva San Vitale
#Erlach
#Rheinau
#Waldenburg
#Hermance
#Sembrancher
#Croglio
#Grandcour
#Morcote
#Saint-Ursanne
#Romainmôtier-Envy
#Valangin
#Regensberg
#Kaiserstuhl, Aargau
#Splügen
#Les Clées
#Bourg-Saint-Pierre
#Grabs
Biel/Bienne

Is cathair dhátheangach í **Biel/Bienne** in aice le Beirn, (príomhchathair na hEilvéise). Is iad an Ghearmáinis (55.4%) agus an Fhraincis (28.1%) na teangacha oifigiúla. Is í an deichiú cathair is mó san Eilvéis. Tá thart ar 50,000 duine ag maireachtaint i mBiel/Bienne.

## Gailearaí

File:Swiss-bienne-city-1.JPG|Loch Biel
File:Parc municipal2005.JPG|Páirc Chathrach
File:CH Biel Schüss.JPG|An abhainn Schüss/Suze
File:CH Biel Altstadt-8.JPG|An Altstadt nó seanbhaile
File:Biel.jpg|Place du Ring
File:CH Biel Altstadt-2.JPG|Túr sa seanbhaile
File:CH Biel Altstadt-6.jpg|Tithe sa seanbhaile
File:Picswiss BE-98-55 Biel Bienne- Funiculaire nach Magglingen (Macolin).jpg|An cáblach go Magglingen


## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil na cathrach 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Marco Rubio

Polaiteoir Meiriceánach is ea **Marco Antonio Rubio**, a rugadh ar 28 Bealtaine 1971 in Miami, Florida. Ball den Pháirtí Poblachtach atá ann.  Cheap Donald Trump Rubio mar Státrúnaí Mheiriceá  (an tAire Gnóthaí Eachtracha) in 2025. 

## Gairm
Tháinig tuismitheoirí Marco Rubio go Florida ó Chúba sa bhliain 1956.

Bhain Rubio céimeanna amach ó Ollscoil Florida agus ó Scoil Dlí Ollscoil Miami. 

Sna 1990idí bhí sé ina choimisinéir cathrach ar son Miami Thiar agus toghadh é mar bhall de Theach na nIonadaithe Florida sa bhliain 2000.  Ceann comhairle Theach na nIonadaithe i bhFlorida ba ea é (2007–2009).

Nuair a sheas sé do Sheanad na Stát Aontaithe i mí na Samhna, 2010, fuair sé 49% de na vótaí  i gcoinne beirt eile, mar atá Charlie Christ (Poblachtánach ag rith mar iarrthóir neamhspleách) agus Kendrick Meek (Daonlathach).
clé|mion|Tá Rubio an-mhór le hIosrael, 2025
Nuair a sheas Rubio do Uachtaránacht na Stát Aontaithe in 2016, b'é an t-iarrthóir is mó a thaitin leis na nuachoimeádaithe, agus ba iad a chuid comhairleoirí, leithéidí Bill Kristol agus Robert Kagan, ba chúis leis an gCogadh san Iaráic. Fuair  Trump an ceann is fearr air;  thug sé an leasainm "little Marco" air.

Ceapadh Rubio mar Státrúnaí Mheiriceá i Nollaig 2024  agus chuaigh sé i mbun oibre ar an 20 Eanáir 2025.

### Conspóidí
I mí Feabhra 2025, bhí amhras caite ag Rúnaí Stáit Mheiriceá Marco Rubio ar aisling gháifeach an Uachtaráin Donald Trump maidir le cinniúint Gaza. Taibhríodh do Trump na Palaistínigh a dhíbirt as Gaza go buan agus sórt parthais a dhéanamh den áit le haghaidh "an phobail idirnáisiúnta", mar a dúirt sé. Dar le Marco Rubio nach le teann naimhdis a rinne Trump an moladh ach a mhalairt.

## Féach freisin

* Cainteanna síochána díreacha idir an Rúis agus an Úcráin
* Dara téarma Trump

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Senator Marco Rubio  Suíomh Seanad oifigiúil

Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine de shliocht Easpáinneach agus Latino
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá
Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla
Catagóir:Lucht Trump
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Síónaigh
Catagóir:Státrúnaithe Mheiriceá
Hanworth

Is baile é **Hanworth** atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.

Catagóir:London Borough of Hounslow
Parsons Green

Is baile é **Parsons Green** atá suite sa bhuirg London Borough of Hammersmith and Fulham, Londain thiar.

## Féach freisin
* 2017 Buamáil‎ Parsons Green

Catagóir:London Borough of Hammersmith and Fulham
Áed mac Bricc

Ba easpag agus naomh é **Áed mac Bricc ** (bás - 589). 

## Tagairtí
 

Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid
Catagóir:6ú haois
Catagóir:An Mheánaois in Éirinn
Catagóir:An Mheánaois Luath
Catagóir:Daoine as Contae na hIarmhí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Naoimh Éireannacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Sagairt Éireannacha
Liosta de charachtair Ros na Rún (1997)

Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é *[[Ros na Rún]]*. Is liosta é seo de charachtair Ros na Rún. Bhí na carachtair seo ar an seó den chéad uair sa bhliain 1997.

## Mack Ó Riain

## Owen Collins

## Dylan Doherty

## Sinéad Ní Bhaoill

## Tagairtí

Catagóir:Ros na Rún
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1997
Battersea

Is baile é **Battersea** atá suite sa bhuirg London Borough of Wandsworth, Londain Theas, i lár na cathrach. Sa bhliain 2001, bhí 75,651 duine ina gcónaí ann. 

Catagóir:London Borough of Wandsworth
Olltoghchán na hÉireann, 2016

mion|clé|Torthaí
Reáchtáladh **Olltoghchán na hÉireann, 2016** ar an 26 Feabhra 2016. Ritheadh é ó 7 ar maidin go dtí 10 san oíche.

## Cúlra
Dúirt Taoiseach Éanna Ó Coinnigh ag preas-ócáid sa bhliain 2013 go dtarlódh an t-olltoghchán i mí Mhárta 2016.  

Ar an 6 Bealtaine 2016 fuair Enda Kenny go leor vótaí agus d’éirigh sé ina thaoiseach arís ... rinne Fine Gael margadh le Fianna Fáil agus roinnt TD neamhspleách chun rialtas mionlaigh a chur i mbun. Bhí deich seachtaine imithe ó bhí an t-olltoghchán.

## Feachtas
*Fine Gael: 
*Páirtí an Lucht Oibre: 
*Fianna Fáil: "Éire do Chách" *(An Ireland for all)*
*Sinn Féin: "Níos Fearr le Sinn Féin" *(Better with Sinn Féin)*
*Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús: 
*Renua Éireann: 
*Na Daonlathaigh Shóisialta: 
*Comhaontas Glas:

### Díospóireachtaí

## Teachtaí Dála ag dul ar scor

## Pobalbhreitheanna

## Dáilcheantair nua

*Ciarraí
*Contae Luimnigh
*Cuan Bhaile Átha Cliath Theas
*Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh
*Dún na nGall
*Baile Átha Cliath Fine Gall
*Laois
*Baile Átha Cliath Ráth an Dúin
*Tiobraid Árann
*Uíbh Fhailí

## Torthaí

## Tagairtí

2
Inherent Vice

Is úrscéal de chuid Thomas Pynchon é ***Inherent Vice*** (Gaeilge: *Locht Bunaidh *) a tháinig amach in 2009.

## Teideal

Is téarma sa Bhéarla é "inherent vice" a chiallaíonn fabht sa rud a chuireann an rud féin chun meatha.

## Achoimhre ar an bPlota

Tá an scéal ann in Los Angeles in 1970. Is ar Larry "Doc" Sportello (príomhcharachtar an úrscéil agus bleachtaire príomháideach) a thagann Shasta Fay Hepworth (a sheanchailín) cuairt. Insíonn sí do Doc faoina stócach nua, Mickey Wolfmann, forbróir réadmhaoine atá an-saibhir agus pósta, agus faoin gcomhcheilg a chothaigh a bhean chéile agus an stócach aicise chun Mickey a fhuadach agus a chur i dteach na ngealt. Tá ar Doc ina dhiaidh sin a thosú ag fiosrú, go háirithe tar éis imeacht Mickey as amharc.

Ar fud an scéil, bítear ag insint do Doc: "Fainic ar an Starrfhiacail Óir!"

## Athchóiriú Scannáin

Rinneadh scannán de in 2014 arbh é Paul Thomas Anderson a stiúrthóir.

Catagóir:Úrscéalta
Catagóir:Úrscéalta bleachtaireachta
Castelnau, Londain

Is sráid é **Castelnau** atá suite sa bhuirg London Borough of Richmond upon Thames, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Richmond upon Thames
Middle Quinton

Is baile suite i Warwickshire é **Middle Quinton**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Warwickshire
Warwick

Is baile suite i Warwickshire é **Warwick**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Warwickshire
Liosta eipeasóidí The Garfield Show

Is sraith theilifíse Mheiriceánach-Francach é **[[The Garfield Show]]** (Teideal Fraincis **Garfield et Cie**). Tá 156 eipeasóid de chuid *The Garfield Show* tagtha ar an saol faoi láthair.

## Sraith

## Eipeasóidí
### Sraith 1

### Sraith 2

### Sraith 3

### Sraith 4

### Sraith 5

## Tagairtí

Catagóir:Garfield
Catagóir:The Garfield Show
Catagóir:Liosta eipeasóidí sraitheanna cartún
Catagóir:Liosta eipeasóidí sraitheanna grinn
Fraincis Shasana Nua

Canúint Fraincise atá nasctha leis an bhFraincis Cheanadach is ea **Fraincis Shasana Nua** (as Fraincis: *Français de Nouvelle-Angleterre*). De réir figiúirí ón mbliain 2015, labhraíonn thart ar 170,000 daoine Fraincis Shasana Nua agus na daoine sin ina gcónaí i Sasana Nua.

Tá Fraincis Shasana Nua ar cheann desna cineálacha Fraincise a tháinig chun cinn sa réigiún sin ar a dtugtar Stáit Aontaithe Mheiriceá anois. Is iad na cineálacha Fraincise eile atá á labhairt ann, nó a bhíodh á labhairt tráth, ná Fraincis Louisiana, Fraincis Missouri, atá ag dul in éag, Fraincis an Mhuscfhrancaigh agus Fraincis na *Métis*, nó an cineál Fraincise sin a bhíodh á labhairt agesna daoine de chine measctha. Má chuirtear an Fhraincis chaighdeánach as an áireamh, is í Fraincis Shasana Nua an sóirt Fraincise is forleithne i Sasana Nua - ach amháin i nGleann San Seáin, áit atá suite i dtuaisceart an chontae Aroostook, i Maine, ina bhfuil an Fhraincis Acadach níos láidre ná í.

Tar éis an Chéad Chogaidh Dhomhanda, do glacadh le dlíthe chun cosc oifigiúil a chur ar an dtumoideachas dátheangach lasmuigh de ranganna teangan amháin. Níos déanaí, sna blianta 1960 agus 1970, dheineadh scoileanna poiblí áirithe i Shasana Nua iarracht stop a chur le labhairt na Fraincise i measc mac léinn. Le blianta anuas, áfach, tá tóir úr tagtha ar ar an dteagasc dátheangach i Sasana Nua agus, ón mbliain 1987 ar aghaidh, do cuireadh scéimeanna nua ar bun chun cabhrú leis an modh teagaisc sin. Ón mbliain 2010 amach, áfach, tá laghdú ag teacht ar an oideachas dátheangach agus ar mhúineadh teangacha eachtrannacha i gcoitinne, laghdú a bhfuil a rian le feiscint i líon na ndaoine óga a bhfuil Fraincis Shasana Nua ar a dtoil acu. Fós féin, i gcathracha ar nós Lewiston, cuireadh scéimeanna cultúir ar bun le déanaí atá dírithe go príomha ar dhaoine níos aosta a bhfuil an chanúint acu agus theifigh Afracacha ó thíortha ina labhraítear an Fhraincis.

## Frainciseoirí i ngach stát i Sasana Nua

## Naisc sheachtracha
* http://www.mla.org/cgi-shl/docstudio/docs.pl?map_data_results 

## Tagairtí

Catagóir:An Fhraincis
Catagóir:Sasana Nua
Dennis + Gnasher

Is sraith theilifíse Astrálach-Briotanach é **Dennis + Gnasher**. Thosaigh sé ag craolachán as Béarla ar an 7 Meán Fómhair, 2009.

## Eipeasóidí
Craoladh na heipeasóidí ar TG4 san ord seo:

### Sraith 1

### Sraith 2

## Tagairtí

Catagóir:Cartúin
Catagóir:Cláir Ghrinn
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2009
Catagóir:Cláir Teilifíse na Breataine
Catagóir:Cláir Teilifíse Astrálach
Catagóir:Cláir do pháistí
Mississauga

Is cathair í **Mississauga** i ndeisceart Ontario i gCeanada. Sa bhliain 2011 bhí 713,443 ag maireachtáil i Mississauga. Is í an séú cathair is mó i gCeanada.

Catagóir:Cathracha Cheanada
Liosta cathracha i gCeanada

Seo thíos '''liosta cathracha i gCeanada
#Toronto
#Montréal
#Calgary
#Ottawa
#Edmonton
#Mississauga
#Winnipeg
#Vancouver
#Brampton 
#Hamilton
#Cathair Québec
#Surrey 
#Laval 
#Halifax 
#Londain 
#Markham 
#Vaughan 
#Gatineau
#Longueuil 
#Burnaby 

Catagóir:Cathracha Cheanada
Chur

Cathair san Eilvéis is ea **Chur** (, , ). Sa bhliain 2010 bhí 36,690 duine ag maireachtaint sa chathair.

## Baint le hÉirinn
Tá Harry Clarke, an t-ealaíontóir gloine Éireannach clúiteach, curtha ann, in uaigh gan leac.

Tá cónaí ar Torlach Mac Con Midhe, scríbhneoir Éireannach ann freisin.

## Teangacha

Sa bhliain 2000 ba í an Ghearmáinis an chéad teanga ag 81% de dhaonra Chur. Ba í an Rómainis an dara teanga is comónta agus í mar chéadteanga do 5.4%. Bhí Iodáilis an tríú teanga is comónta agus í an chéad teanga do 5.1%.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Thun

Cathair san Eilvéis is ea **Thun**. Ag tús 2014 bhí 43,783 ina gcónaí sa chathair.

Sa bhliain 2000 bí  an Ghearmáinis an teanga ba chomónta i Thun agus í mar chéad teanga ag 90.5% den daonra. Bí an Iodáilis an dara teanga ba chomónta agus í mar chéad teanga ag 1.8%. Ba í an Albáinis an tríú teanga ba chomónta agus í mar mháthairtheanga ag 1.3%. Bhí Fraincis ó dhúchas ag 399 duine agus  Rómainis mar an chéad teanga ag duine is tríocha.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Uster

mion|clé|Uster inniu
Cathair san Eilvéis is ea **Uster**. Ag deireadh 2013 bhí 33,048 ag maireachtaint sa chathair. 

Is í Gearmáinis an teanga is comónta agus í an chéad teanga do 85% (de dhaonra Uster). Is í Iodáilis an dara teanga is comónta agus í an chéad teanga do 4.5%, Is í Albáinis an tríú teanga is comónta agus í an chéad teanga do 1.7%.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Vernier

Cathair san Eilvéis is ea **Vernier**. In 2000, bhí 34,973 ina gcónaí sa chathair.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Sion

Cathair san Eilvéis is ea **Sion**. Ag deireadh 2013 bhí 32,797 ag maireachtáil sa chathair.

Ba í Fraincis an teanga is comónta i Sion sa bhliain 2000 agus í an céad theanga do 82.2%(de dhaonra Sion), Is í an Gearmáinis an dara teanga is comónta agus í an céad theanga do 5.6%, Is í an Phortaingéilis an tríú teanga is comónta agus í an céad theanga do 3.4%. Bhí Iodáilis an céad theanga do 855 agus bhí Rómainis an céad theanga do naoinúir déag.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Brampton

Is cathair Ceanadach i ndeisceart Ontario **Brampton**. De réir an daonáireamh i 2011 tá 523,911 ag maireachtáil sa chathair. Is í an naoú cathair is mó i Ceanada.

## Teangacha

Catagóir:Cathracha Cheanada
Riehen

Cathair san Eilvéis is ea **Riehen**. Tá Riehen suite i gcantún Stadt-Basel. Tá 20,971 duine ina gcónaí ann (2016).

mion|clé|Sráid in Riehen

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Aarau

Cathair san Eilvéis is ea **Aarau**. Bhí 20,185 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.

mion|clé|Aarau, lár na Seanchathrach

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Köniz

Cathair i gcroílár na hEilvéise is ea **Köniz.** Taifeadadh an baile seo den chéad uair sa bhliain 1011 mar Chunicis, cé go raibh daoine ina gcónaí anseo roimh aimsir na Rómhánach. Tá sé suite in aice leis an Abhainn Aare ar imeall Beirn, ag 606m os cionn leibhéal na farraige, sa cantún  (Gearmáinis: *Kanton*) Beirn, 99km ar shiúl ó Zürich, 125km ón Ghinéiv agus 156km ó Lugano. . Tá 38,823 duine ina gcónaí sa chathair, an 12 chathair is mó sa tír de réir daonra. Labhraíonn an chuid is mó de na daoine i Köniz Gearmáinis.
## Stair

Tá daoine ina gcónaí sa bhardas reatha le fada; fuarthas roinnt fionnachtana ón gCré-umhaois agus ón Iarannaois ann, chomh maith le villae Rómhánacha (*villae rusticae*) agus reiligí ón Mheánaois Luath. Téann na codanna is sine den eaglais pharóiste leasaithe reatha siar go dtí timpeall na bliana 1100. B'fhéidir go raibh foirgnimh eile ar an láithreán seo roimhe seo, ach níor aimsigh tochailtí seandálaíochta aon fhianaise orthu go dtí seo. 

## Daonáireamh
Daonáireamh (2010):
Bhí 38,793 mhíle duine ina gcónaí sa chathair.

### Teangacha
* Gearmáinis 87.3% den daonra,
* Fraincis  2.7%,   
* Iodáilis  2.2%.  

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
La Chaux-de-Fonds

Cathair san Eilvéis is ea **La Chaux-de-Fonds**. 

## Daonáireamh

Daonáireamh (2014): bhí 38,699 duine ina gcónaí sa chathair.

### [[Teanga (cumarsáid)|Teanga]]cha
* Fraincis 85.5% 
* Iodáilis 3.6%. 
* Portaingéilis 3.2% den daonra.  

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Schaffhausen

Cathair san Eilvéis is ea **Schaffhausen**. Is í an chathair í is faide ó thuaidh sa tír, gar do Basel. Tá sé 403 méadar (1,322 troigh os cionn cothrom farraige). Tá an t-eas is mó san Eoraip ina aice. Ag tús na bliana 2009, bhí 34,587 ag maireachtaint sa chathair. Gearmáinis an chéad teanga atá ag formhór an daonra.

 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Fribourg

Cathair san Eilvéis is ea **Fribourg**. Ag tús 2014 bhí 37,485 ag maireachtáil sa chathair.

Is cathair dhátheangach Fribourg, is iad Fraincis agus Gearmáinis na teanga oifigiúil. I 2000 bhí Fraincis an teanga is comónta agus í an céad theanga do 63.6% de dhaonra Fribourg. Bhí Gearmáinis an dara teanga is comónta agus í an céad theanga do 21.2%. Bhí Iodáilis an tríú teanga is comónta agus í an céad theanga do 3.8%. Bhí Rómainis an céad theanga do 55 daoine.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Neuchâtel (cathair)

Cathair san Eilvéis is ea **Neuchâtel**. Ag deireadh 2013 bhí 33,600 ag maireachtáil sa chathair fhéin. 

I 2000 bhí Fraincis an teanga is comónta agus í an céad theanga do 78.6%(de dhaonra Neuchâtel), bhí Gearmáinis an dara teanga is comónta agus í an céad theanga do 5.6%, bhí Iodáilis an tríú teanga is comónta agus í an céad theanga do 4.3%. Bhí Rómainis an céad theanga do seisear. 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Emmen

Cathair san Eilvéis is ea **Emmen**. Ag deireadh 2013 bhí 28,926 duine ina gcónaí sa chathair.

## Daonáireamh

De réir daonáireamh sa bhliain 2000, 
* bhí na Caitlicigh 64% (17,253) den daonra. 
* Gearmáinis an teanga is coitianta (82%), Seirbea-Chróitis an dara teanga (5%), agus Iodáilis an tríú teanga (4%).

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Yverdon-les-Bains

Cathair san Eilvéis is ea **Yverdon-les-Bains**. 

## Daonáireamh
Daonáireamh (2013):
Bhí 28,894 duine ina gcónaí sa chathair, ag labhairt:
* Fraincis  82.6%,
* Seirbea-Chróitis 3.9%, agus
* Portaingéilis 3.5%.  

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Baar

Cathair san Eilvéis is ea **Baar** atá suite i gcantún Zug.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Wil

Cathair in oirthuaisceart na hEilvéise is ea **Wil** (nó *Wil SG*).  Bhí 23,292 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013. Tá an chathair sa réigiún don Eilvéis ina mbíonn an Gearmáinis á labhairt agus léiríodh é seo i daonáireamh na hEilvéise 2000 ina ndúirt 85% don daonra go mbíonn siad ag labhairt na Gearmáinise sa bhaile. 

mion|clé|Wil na hEilvéise

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Baden (Aargau)

Cathair san Eilvéis is ea **Baden** atá suite i gcantún Aargau.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Burnaby

Is cathair sa Cholóim Bhriotanach é **Burnaby**, agus é suite lámh le Vancouver. Sa bhliain 2011, bhí 223,218 ag maireachtaint sa chathair. Is é an fichiú cathair is mó i gCeanada.

## Comhchathracha
* Zhongshan, An tSín 
* Kushiro, An tSeapáin 
* Mesa, Stáit Aontaithe Mheiriceá 
* Hwaseong, An Chóiré Theas 

Catagóir:Bailte agus cathracha sa Cholóim Bhriotanach
Longueuil

Is cathair í Québec **Longueuil**. I 2011 bhí 231,409 ag maireachtáil sa chathair. Is í an naoú cathair déag is mó i gCeanada. 

Is í Fraincis an mháthairtheanga do 81.4% don daonra. Is í Béarla an mháthairtheanga do 7.5%. Tá máthairtheanga eile ag 13.6% don daonra.
Gatineau

Is cathair in iarthar chúige Québec é **Gatineau**. Sa bhliain 2011 bhí 265,349 ag maireachtaint sa chathair fhéin. Is í an t-ochtú cathair déag is mó i gCeanada í.

## Teangacha

lár|750px|Lánléargas ar Gatineau cois Ottawa
Surrey, an Cholóim Bhriotanach

Is cathair sa Cholóim Bhriotanach é **Surrey**. Sa bhliain 2011 bhí 468,251 duine ag maireachtaint sa chathair. Is é an dara cathair is mó sa Cholóim Bhriotanach agus an dóú cathair dhéag is mó i gCeanada. Is cuid de Mhórcheantar Réigiúnda Vancouver é. Tá Surrey ar theorainn na Stáit Aontaithe. Scannánaíodh an tsraith theilifíse úd *Smallville* in Surrey.

Catagóir:Bailte agus cathracha sa Cholóim Bhriotanach
Laval, Québec

Cathair i Québec, Ceanada, is ea **Laval**. Sa bhliain 2011 bhí 401,553 duine ina gcónaí sa chathair. Is í an tríú cathair déag is mó (ó thaobh daonra de) i gCeanada.

Is í Fraincis an teanga is coitianta i Laval agus í an mháthairtheanga de 61 faoin gcéad de dhaonra na cathrach sa bhliain 2011. Bá í an Béarla an mháthairtheanga de 7%. Ba í an Araibis an teanga neamh oifigiúil is comónta sa chathair (an mháthairtheanga de 6 faoin gcéad de dhaonra na cathrach). Bhí 57% dátheangach.  

## Tagairtí
 

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Cathracha Cheanada
Vaughan

Is cathair in Ontario **Vaughan**.

## Daonáireamh
Daonáireamh (2011):  bhí 288,301  mhíle duine ina gcónaí sa chathair. Is í an seachtú déag cathair is mó i gCeanada.

### [[Teanga (cumarsáid)|Teanga]]cha
* Béarla46% den daonra.
* Iodáilis 14% 
* Rúisis 7%. 
* Spáinnis 2.6%. 
* teangacha eile Tagálaigis,Eabhrais,Vítneaimis, Sínis, Dairis, Puinseáibis,Urdúis agus Cantainis.

Catagóir:Cathracha Cheanada
Markham

mion|325px|Markham: radharc ón aer a thaispeánann an chuma fhobhailteach atá ar an mbaile
Is cathair i Ontario **Markham**. I 2011 bhí 301,709 ag maireachtáil sa chathair. Is í an séú dhéag cathair is mó I gCeanada.

I 2011 bhí 91% de dhaonra Markham ábalta Béarla a labhairt ach ní raibh ach 1.7% ábalta Fraincis  a labhairt. 



## Tagairtí
Londain, Ontario

Is cathair in Ontario Ceanada í **Londain**. Sa bhliain 2011 bhí 366,151 duine ag maireachtáil sa chathair. Is í an cúigiú cathair déag is mó i gCeanada.

Catagóir:Cathracha in Ontario
Saskatoon

Is cathair i lár Saskatchewan, Ceanada, é **Saskatoon**. Tagann an t-ainm as an focal Cree ar na caora milse corcraghorma a fhásann sa chuid sin den tír. Tá 233,923 duine ina gcónaí sa chathair. Is é Saskatoon an chathair is mó i Saskatchewan.

Catagóir:Cathracha Cheanada
Little Rock, Arkansas

Is í **Little Rock** príomhchathair agus an chathair is mó in Arkansas.

Catagóir:Little Rock, Arkansas
Catagóir:Cathracha in Arkansas
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Arkansas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Columbia, Carolina Theas

Is é **Columbia** príomhchathair agus an chathair is mó sa stát Carolina Theas.

Dhear James Hoban roinnt foirgnimh ann, mar shampla an Teach Stáit Carolina Theas i gColumbia.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha in Carolina Theas
Catagóir:Contae Kershaw, Carolina Theas
Catagóir:Contae Lexington, Carolina Theas
Catagóir:Contae Richland, Carolina Theas
Catagóir:Príomhbhailte na gContaetha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Cathair Salt Lake, Utah

Is í **Cathair Salt Lake** nó **Salt Lake City** príomhchathair Utah agus an chathair is mó sa stát. Measadh 190,884 duine a bheith ina gcónaí sa chathair féin sa bhliain 2014. Measadh cónaí ar 2,094,035 duine i mórcheantar Salt Lake City-Ogden-Clearfield ar 1 Iúil 2008. 

Catagóir:Utah
Catagóir:Cathracha in Utah
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Utah
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Charlotte, Carolina Thuaidh

Is é **Charlotte** an chathair is mó i gCarolina Thuaidh. Sa bhliain 2014 measadh 809,958 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:Bunaithe sna 1760í
Catagóir:Cathracha in Carolina Thuaidh
Catagóir:Contae Mecklenburg, Carolina Thuaidh
Catagóir:Príomhbhailte na gContaetha sna Stáit Aontaithe
Charleston, Virginia Thiar

Is é **Charleston** príomhchathair agus an chathair is mó i Virginia Thiar, stát in oirthuaisceart na Stáit Aontaithe.

Catagóir:Cathracha in Virginia Thiar
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Nómach

Saghas cluiche is ea **Nómach** (Béarla: *Nomic*) nach bhfuil rialacha ar bith aige seachas na rialacha a chruthaíonn na himreoirí.

Ba é an fealsamh Peter Suber a chruthaigh an cluiche agus tá an coincheap leagtha amach ina leabhar *The Paradox of Self-Amendment*. Dar leis an údar:

## Tagairtí

Catagóir:Cluichí
Stoirm ghainimh

thumb|Stoirm ghainimh
Is gaoth láidir ag iompair scamaill gaineamh léi, go hairithe i ngaineamhalaigh í **stoirm ghainimh**.

Catagóir:Meitéareolaíocht
Clapham

Is baile é **Clapham** atá suite sa bhuirg London Borough of Lambeth, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Lambeth
An Tioróil Theas

Is cúige i dtuaisceart na hIodáile í **an Tioróil Theas**. Is é achar an chúige ná 7,400 km² agus 511,750 duine ina gcónaí ansin. Is í Bolzano (*Bozen*) príomhchathair an chúige. Is iad an Ghearmáinis agus an Iodáilis na teangacha oifigiúla, agus aitheantas ag an Laidinis mar theanga oifigiúil chomh maith sna bardais ina bhfuil sí ar an teanga is coitinne.
An Laidinis

Is teanga Rómánsach í an **Laidinis** a labhraítear i dtuaisceart na hIodáile (Tirol Theas, Trentino, Trentino-Tirol Theas). Tá thart ar 42,000 cainteoir dúchais ann. Tá an Laidinis aitheanta i 54 bhardas san Iodáil.

Áirítear an Laidinis ar na teangacha Raeta-Rómánacha, cosúil leis na canúintí Raeta-Rómánacha san Eilvéis. Ní úsáideann sí an teanga chaighdeánach chéanna, áfach.

Thosaigh an RAI - comhlacht craolacháin náisiúnta na hIodáile - ag úsáid na Laidinise ar an teilifís sa bhliain 1988. Thairis sin tá an teanga le cloisteáil ar an raidió ón gcraoltóir príobháideach *Radio Gherdëina Dolomites*. *Usc di Ladins* atá ar an nuachtán is tábhachtaí sa teanga. 

Catagóir:Teangacha Rómánsacha
Catagóir:Teangacha na hEorpa
Catagóir:Teangacha Rómánsacha
Southwark

Is baile é **Southwark** atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Southwark
Quartier Latin

Is ceantar cáiliúil den chathair Páras, sa bhFrainc, é an **Quartier latin** ("An Cheathrú Laidineach"). Do bhítí Laidin le cloisteáil anseo fadó, mar do bhíodar na mic léinn ina gcónaí inti agus do bhíodar ag caint lena chéile as Laidin. Is ceantar mac léinn é an *Quartier latin* fós sa lá atá inniu ann.

## Tagairtí

Catagóir:Páras
Place de la Concorde

Is é an plás is mó sa chathair Páras é, an **Place de la Concorde** ('Plás an Chomhaontaithe'). Tá sé suite sa 8ú *arrondissement* agus ag ceann na *[[Champs-Élysées]]*. Deirtear gur roghnaigh an *[[Directoire]]* ('Stiúrthóireacht') ainm an phláis chun gur thaispeáin athmhuintearas muintire na Fraince tar éis na n-uafás fuilteach a tharlaíodar i rith na *[[Terreur]]* ('Ré an Uafáis').

## Tagairtí

Catagóir:Páras
Bitola

Is cathair í **Bitola** i bPoblacht na Macadóine. I 2002 bhí 74,550 ina gcónaí sa chathair agus 105,644 ina gcónaí i bhfobhailte. Is í an dara cathair is mó sa Macadóine.

## Teangacha

Catagóir:Poblacht na Macadóine
Kumanovo

Is cathair í **Kumanovo** i bPoblacht na Macadóine. I 2002 bhí 70,842 mhíle duine ina gcónaí sa chathair agus 105,484 sna bruachbhailte.

## Teangacha
Is í an Macadóinis an teanga is mó a labhraítear :

*Macadóinis, 45,306 (64.0%)
*Albáinis, 18,283 (25.8%)
*Romainis, 4,007 (5.7%)
*Seirbis, 2,399(3.4%)
*Tuircis, 215 (0.3%)
*Teanga eile, 632 (0.9%)

Catagóir:Poblacht na Macadóine
Theodor Fontane

Scríbhneoir, iriseoir agus cógaiseoir Gearmánach ab ea Heinrich Theodor Fontane (1819 - 1898). Rugadh é i Neuruppin agus do fuair sé bás i mBeirlín. Bhain sé an-cháil amach dó féin ina ghairm mar scríbhneoir réalaíoch. Tá cúpla ceann dá chuid saothar, mar shampla an t-úrscéal *Effi Briest*, i measc na saothair is cáiliúla sa litríocht na Gearmáine.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Réalachas (na healaíona)
Catagóir:Daoine a rugadh i 1819
Catagóir:Básanna i 1898
Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Catagóir:Iriseoirí Gearmánacha
François Rabelais

[clé|mion|Gargantua, aistrithe ag [Breandán Ó Doibhlin]]
Scríbhneoir, dochtúir, manach agus sagart Francach ab ea François Rabelais (1483 nó 1494 - 1553). Rugadh é í La Devinière agus fuair sé bás i bPáras. Is iad *[[Pantagruel]]* (1532) agus *[[Gargantua]]* (1534) a shaothair is iomráití.

### As Gaeilge

* Gargantua, aistrithe ag Breandán Ó Doibhlin.  Sárshaothar grinn is ea an leabhar seo, a d’fhág ainm an údair - Rabelais - ina aidiacht i mórán de theangaí Iarthar na hEorpa.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh sa 15ú haois
Catagóir:Básanna i 1553
Catagóir:Beinidictigh
Catagóir:Creideamh san Fhrainc
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Filí Francacha
Catagóir:Lianna Francacha
Catagóir:Proinsiasaigh
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Scoláirí Francacha
Catagóir:Úrscéalaithe Francacha
Ohrid

Is cathair í **Ohrid** i bPoblacht na Macadóine. 

## Daonáireamh

Daonáireamh (2002):  bhí 42,033 mhíle duine ina gcónaí sa sa chathair. Tugtar an leasainm 'Balkan Jerusalem' uirthi.

### Teangacha

*Macadóinis, 34,910 (83.1%)
*Albáinis, 3,957 (9.4%)
*Tuircis, 2,226 (5.3%)
*Teanga eile, 1,017 (2.4%)

Catagóir:Poblacht na Macadóine
An Istria Shlóivéanach

Is réigiún é **an Istria Shlóivéanach** i ndeisceart na Slóivéine. Is í Koper an baile is mó san Istria Shlóivéanach.

## Daonáireamh
Daonáireamh (2002):  bhí 93,089  mhíle duine ina gcónaí sa réigiún.

### Teangacha
Is í Slóivéinis an teanga oifigiúil. Is í an teanga is mó a labhraítear (70% den daonra) ach tá Iodáilis oifigiúil chomh maith. 

Catagóir:An tSlóivéin
Piran

Is baile é **Piran** in Istria Slóivéanach.
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir

## Daonáireamh
Daonáireamh (2012): bhí 4,092 mhíle duine ina gcónaí sa chathair.

## Tagairtí

Catagóir:An tSlóivéin
Catagóir:Cathracha na Slóivéine
Spáinnigh

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Spáinnigh**. Is í an Spáinnis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:An Spáinn
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
André Gide

Scríbhneoir Francach ab ea **André Gide** (22 Samhain 1869 – 19 Feabhra 1951), nó **Paul Guillaume André Gide** mar atá a ainm scríte ar a theastas breithe. Do rugadh é i bPáras ar an 22ú lá de Shamhain 1869 agus do fuair sé bás san áit chéanna ar an 19ú lá d'Fheabhra 1951. Ba iad Paul Gide agus Juliette Rondeaux a thuismitheoirí. Do chum sé úrscéalta, gearrscéalta, drámaí agus aistí. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1947. Do chuir an Vatacáin a shaothair ar an *Index Librorum Prohibitorum* ('Innéacs na Leabhar Toirmiscthe') sa bhliain 1952.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1869
Catagóir:Básanna i 1951
Catagóir:Scríbhneoirí Francacha
Portaingéalaigh (grúpa eitneach)

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Portaingéalaigh**. Is í an Phortaingéilis a bpríomhtheanga. 

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Albanaigh

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **[[Alba|hAlbanaigh]]**. Is é an Béarla a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Albain
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Londain
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Catagóir:Na Ceiltigh
Suvaisigh

Is grúpa eitneach Tuirciceach iad na **Suvaisigh**. Is í an tSuvaisis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Jean Racine

Drámadóir agus file Francach ab ea **Jean Racine** (1639 – 1699). Do rugadh é i La Ferté-Milon ar an 22ú lá de mhí na Nollag agus do fuair sé bás i bPáras ar an 21ú lá d'Aibreán. Duine desna scríobhnóiribh Francacha is cáiliúla is ea é. *Phèdre* (1677), *Andromaque* (1667), *Britannicus* (1669), *Bérénice* (1670) agus *Iphigénie* (1674) cúpla ceann desna sárdhrámaibh a scríobh sé.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1639
Catagóir:Básanna i 1699
Catagóir:Drámadóirí Francacha
Catagóir:Filí Francacha
Gréagaigh (grúpa eitneach)

deas|250px|thumb|Gréagaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Gréagaigh**. Is í an Ghréigis a bpríomhtheanga. Is ón nGréig iad. Is clú agus cáil ar an Miotaseolaíocht na Gréige.    

Catagóir:An Chipir
Catagóir:An Ghréig
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Londain
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Ioruaigh

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Ioruaigh**. Is í Ioruais a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Crótaigh

deas|250px|thumb|Crótaigh
Is náisiún Eorpach agus grúpa eithneach iad na **Crótaigh**. Is í an Chróitis a bpríomhtheanga.  Tá siad ina chónaí don chuid is mó sa Chróit agus i Boisnia-Heirseagaivéin, ach tá siad mar mionlach oifigiúil san Ostair, Poblacht na Seice, an Ongair, an Iodáil, Montainéagró, an Rómáin, an tSeirbia, agus an tSlóvaic. De bharr fadhbanna politiúla agus brú eacnamaíochta d'imir go leor acu ar fud na hEorpa (go háirithe an Ghearmáin, an Ostair, an Eilvéis, an Fhrainc agus an Iodáil) agus an domhain le comhphobail áirithe san Astráil agus na Meiriceá.  Don chuid is mó is Caitlicigh iad na Crótaigh.

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Dúitsigh

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Dúitsigh**. Is í an Ollainnis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:An Ísiltír
Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Ostaraigh

Is náisiún Gearmánach agus grúpa eitneach  iad **na hOstaraigh** (Gearmáinis: *Österreicher*), tá siad dúchasach don Ostair (*na linne seo*) agus don Tioróil Theas a roinneann i bpáirt cultúr na hOstaire, sliochtach na hOstaire, agus stair na hOstaire. Is í an Ghearmáinis a bpríomhtheanga. 

## Tagairtí

Catagóir: Muintir na hOstaire
Catagóir: Grúpaí eitneacha Gearmánacha
Catagóir: Grúpaí eitneacha san Ostair
Catagóir: Baváirigh
Catagóir: Grúpaí eitneacha san Eoraip
Coptaigh

deas|250px|thumb|Coptaigh
Is grúpa eitneach-reiligiúnach Tuaidh-Afracach iad na **Coptaigh**. Is í an Choptais agus an Araibis a bpríomhtheangacha. 

## Féach freisin
* Géarleanúint na gCoptach 

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Coptaigh
Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Afraic Thuaidh
Seoirsigh

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Seoirsigh**. Is í Seoirsis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Puinseábaigh

mion|clé|250x250px|Puinseábaigh
Is grúpa eitneach Áiseach iad na **Puinseábaigh**. Is í an Phuinseáibis a bpríomhtheanga. 

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Áise
Blackheath, Londain

Is baile é **Blackheath** atá suite sa bhuirg London Borough of Lewisham, Londain Theas.

## Tagairtí

Catagóir:London Borough of Lewisham
Bellingham, Londain

Is baile é **Bellingham** atá suite sa bhuirg London Borough of Lewisham, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Lewisham
The Oval

Is faiche imeartha cruicéad é **The Oval** atá suite sa bhuirg London Borough of Lambeth, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Lambeth
Streatham

Is baile é **Streatham** atá suite sa bhuirg London Borough of Lambeth, Londain Theas.

Catagóir:London Borough of Lambeth
Stéphane Mallarmé

File Francach ab ea **Étienne Mallarmé**, nó **Stéphane Mallarmé** (1842 - 1898) mar is fearr aithne air. Rugadh é an 18ú lá de Mhárta i bPáras agus fuair sé bás an 9ú lá de mhí Mheán Fómhair i Valvains. Eisean a chuir tús le hathnuachan ar fhilíocht na Fraince sa dara leath den 19ú haois, rud a rinne sé le dánta amhail '**''<nowiki/>**sonnet en X*<nowiki/>'<nowiki/> (1899) agus '<nowiki/>*Un coup de dés jamais n'abolira le hasard''' (1897). Tá a thionchar le feiceáil fós sa lá atá inniu ann, mar shampla i bhfilíocht Yves Bonnefoy.

Catagóir:Filí Francacha
Vallúnaigh

deas|250px|thumb|Vallúnach
Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Vallúnaigh**. Is í an Fhraincis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Naomh Labhrás

Is naomh na bhfear grinn é **Labhrás** (225 – 258). Rugadh in Osca, Hispania (An Spáinn) é. 

Nuair a dhiúltaigh Labhrás maoin na hEaglaise a thabhairt uaidh is amhlaidh gur daoradh chun báis é. Cheangail na Rómhánaigh ar bior é agus lasadh tine faoi. Arsa an naomh agus é a róstadh beo beathach: “Iompaigh timpeall mé. Táim déanta ar an dtaobh seo.” 

## Tagairtí
 

Catagóir:Daoine a rugadh i 225
Catagóir:Básanna i 258
Catagóir:Cléir
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Fir
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Naoimh Spáinneacha
An Istria Chrótach

Is réigiúin in iarthar na Cróite í **an Istria Chrótach**. Sa bhliain 2011 bhí 208,055 ina gcónaí sa réigiún. Ia iad an Chróitis agus an Iodáilis na teangacha oifigiúla. Is iad Púla, Rovinj, Poreč, Pazin agus Buje na cathracha is tábhachtaí sa réigiún. Is é turasóireacht an tionscadal is tábhachtaí sa réigiún chomh maith. 

Catagóir:An Chróit

Istria Crótach
Catagóir:Istria Crótach
Lendava

Is baile agus bardas in oirthear na Slóivéine **Lendava**. Sa bhliain 2002 bhí 11,151 ag duine maireachtaint i Lendava. Tá sé in aice leis an Ungáir agus dá bharr sin tá an Ungáiris agus an tSlóivéinis araon oifigiúil. 

## Teangacha

Seo na teangacha dúchasacha is comónta i Lendava i 2002:
*Slóivéinis      5,516 (49.47%)
*Ungáiris  4,390 (39.37%)
*Teanga eile               1,245 (11.16%)
*Daonra iomlán                11,151

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na Slóivéine
Corn an Domhain sa Rugbaí 2015

Bhí **Corn an Domhain sa Rugbaí 2015** an 8ú heagrán de Chorn Rugbaí an Domhain. Bhí sé ar siúl i Sasana ón 18 Meán Fómhair go dtí an 31 Deireadh Fómhair 2015 agus bhí 20 foireann rannpháirteach ann. Cháiligh 12 fhoireann a bhuí lena n-áit deiridh i gCorn Rugbaí an Domhain 2011 agus cháiligh 8 bhfoireann ó bhabhtaí cáiliúcháin. Bhuaigh an Nua-Shéalainn an comórtas, le bua 34-17 i gcoinne na hAstráile sa chluiche ceannais.

## Iarrthóirí
Bhí na tíortha seo a leanas ina n-iarrthóirí chun an comórtas a óstáil:
* 
* 
* 
* 

Roghnaíodh Sasana.

## Staideanna

## Foirne cáilithe
Seo ord cáilithe na bhfoirne:

*  (Curadh Domhanda)
*  (Cluiche Ceannais)
*  (Tríú hÁit)
*  (Ceathrú hÁit)
*  (Ceathrú Ceannais)
*  (Ceathrú Ceannais agus óstach)
*  (Ceathrú Ceannais)
*  (Ceathrú Ceannais)
*  (Tríú áit sa ghrúpa)
*  (Tríú áit sa ghrúpa)
*  (Tríú áit sa ghrúpa)
*  (Tríú áit sa ghrúpa)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn Mheiriceá mar Meiriceá1)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn na hEorpa mar Eoraip1)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn na hEorpa mar Eoraip2)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn Mheiriceá mar Meiriceá2)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn na hÁise mar Áise1)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn na hAigéine mar Aigéine1)
*  (Cáilithe ó mhór-roinn na hAfraice mar Afraic1)
*  (Cáilithe mar bhaiteoir an repechage)

## Babhta na nGrúpaí

### Grúpa A

### Grúpa B

### Grúpa C

### Grúpa D

## Babhtaí Deiridh

### Cluichí Ceathrú Ceannais

### Cluichí Leathcheannais

### Cluiche don Tríú hÁit

### Cluiche Ceannais

## Scórálaithe is mó
### Pointí

### Úid

## Tagairtí

Catagóir:Spórt i 2015
Catagóir:Corn an Domhain sa Rugbaí
Izola

Is bardas agus baile í **Izola** san Istria Slóivéanach in iarthar na Slóivéine. Sa bhliain 2002 bhí 14,549 ag maireachtáil sa bhardas. Is iad an tSlóivéinis agus an Iodáilis na teangacha oifigiúla.

## Teangacha
Daonra de réir máthairtheanga, 2002:
*An tSlóivéinis 10,059 (69.14%)
*An Chróitis 1,199 (8.24%)
*An Iodáilis 620 (4.26%)
*An tSeirbea-Chróitis 562 (3.86%)
*An Bhoisnis 537 (3.69%)
*An tSeirbis 385 (2.65%)
*An Mhacadóinis 124 (0.85%)
*An Albáinis 93 (0.64%)
*An Ungáiris 19 (0.13%)
*An Ghearmáinis 10 (0.07%)
*Teanga eile 941 (6.47%)
*Iomlán 14,549

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na Slóivéine
Catagóir:Istria Slóivéanach
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir
Koper

Is cathair san Istria Slóivéanach in iarthar na Slóivéine í **Koper** nó **Capodistria**. Is í an príomhbhaile agus an baile is mó san Istria Slóivéanach. Is baile dátheangach í, is iad Slóivéinis agus Iodáilis na teangacha oifigiúla. Nil an chathair ach cúig km ón teorainn leis an Iodáil. 

## Teangacha
Daonra de réir máthairtheanga, 2002
*Slóivéinis 35,246 (74.14%)
*Cróitis, Boisnis nó Seirbis 8,314 (17.49%)
*Iodáilis 1,059 (2.23%)
*Albáinis 240 (0.50%)
*Macadóinis 227 (0.48%)
*Teanga eile 2,453 (5.16%)
*Daonra na cathrach 47,539

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Slóivéine
Catagóir:Istria Slóivéanach
Grožnjan

Is bardas san Istria Crótach in iarthar na Cróite é 
**Grožnjan**. Is é an t-aon bhardas sa Chróit le tromlach eitneach Iodálach. Tá an Iodáilis agus an Chróitis oifigiúil sa bhardas. 

## Teangacha
Is í Iodáilis an teanga dhúchais do 66.11%, agus is í Cróitis an teanga dhúchais do 29.17%. Is í Slóivéinis an teanga dhúchais do 3.57%.

Catagóir:Istria Crótach
Afracánaigh

deas|250px|thumb|Afracánaigh

Is grúpa eitneach ón Afraic Theas iad na h**Afracánaigh** (Afracáinis: [afriˈkɑːnərs]) de shliocht lonnaitheoirí Ollannacha a tháinig go Rinn an Dóchais go luath sa 17ú agus san 18ú haois. Go traidisiúnta, bhí siad chun tosaigh ar pholaitíocht na hAfraice Theas agus ar earnáil talmhaíochta tráchtála roimh 1994. Is í an Afracáinis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Afraic
Ámácaigh

Is grúpa eitneach Áiseach iad na **Ámácaigh**. Is í Peirsis a bpríomhtheanga. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Áise