open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sprús Sitceach

Is é **sprús Sitceach** a thugtar ar chineál crann buaircíneach (*Picea sitchensis*). Tá sé dúchasach i ndeisceart Alasca, ar chósta thiar Cheanada agus ar chósta iarthuaisceart na Stát Aontaithe ó dheas go tuaisceart Chalifornia. Is é an speiceas de sprús is mó méid é. 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Thomas Garnet

Is naomh Sasanach é **Thomas Garnet**. Rugadh é sa bhliain 1585 i Southwark. Cuireadh chun báis é ar an 23 Meitheamh 1608, i dTyburn, Londain.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1585
Catagóir:Básanna i 1608
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Íosánaigh
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Edmund Gennings

Naomh Caitliceach is ea  **Edmund Gennings**. Rugadh é ar an 1567 i Lichfield é agus cuireadh chun báis é ar an 10 Nollaig 1591, i nGray's Inn, Londain.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1567
Catagóir:Básanna i 1591
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Ionsaí Bir al-Abed

D'ionsaíodh, ar Aoine 24 Samhain 2017, an mosc Súfaíoch al-Rawda sa bhaile Bir al-Abed, Síonáí Thuaidh, an Éigipt, i rith an gnímh adhartha. Maraíodh 305 daoine ar a laghad agus gortaíodh níos mó ná 120.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
An Sealad Luath-Chailceach

Ceann de na foranna d'am geolaíoch is ea **an Luath-Chailceach** nó **an Sealad Luath-Chailceach**. Cuimsíonn sé an sealad is luaithe (nó is ísle, ó dhearcadh na cronastratagrafaíochta) de rannán an Chailcigh. De ghnáth, áirítear é mar an tréimhse idir 146 meigibhliain (Mb) go 100 Mb ó shin. Tá sé roinnte ina sé aois: an tAlbach, an tAipteach, an Bairéimeach, an tÓtraíveach, an Valangaineach, agus an Beiriasach.

## Tagairtí

Catagóir:Amscála geolaíoch
James Hunt

deas|250px|thumb|James Hunt
Tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana ab ea **James Simon Wallis Hunt**, a rugadh ar 29 Lúnasa 1947 i mBelmont, Surrey agus a fuair bás ar an 15 Meitheamh 1993 i Wimbledon, Londain Mhór. 

## Tagairtí

Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon
Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Básanna i 1993
Jackie Stewart

Tiománaí Foirmle a hAon ó Albain is ea **Sir John Young "Jackie" Stewart**, a rugadh ar 11 Meitheamh 1939 i Milton, Dún Breatainn. 

## Tagairtí

Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon
Catagóir:Daoine a rugadh i 1939
Sailchearnach

Is crann í an t**sailchearnach** (*Salix caprea*). Tá sé dúchasach don Eoraip agus d'iathar agus lár na hÁise.  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Poibleog gheal

Is crann í an **phoibleog gheal** (*Populus alba*). Tá sí dúchasach i Maracó agus sa Spáinn agus ansin soir go lár na hÁise. Speiceas ionrach í san Astráil. 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Stirling Moss

deas|250px|thumb|Stirling Moss
Tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana ab ea **Sir Stirling Craufurd Moss**, a rugadh ar 17 Meán Fómhair 1929 i Kensington Thiar, Londain  agus a fuair bás ar an 12 Aibreán 2020. 

## Tagairtí

Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon
Catagóir:Daoine a rugadh i 1929
Catagóir:Básanna in 2020
Naomh Tiomóid

Ba naomh é **Tiomóid**. Rugadh é sa bhliain 17 i Liostra agus fuair sé bás i 97, sa Mhacadóin.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 17
Catagóir:Básanna i 97
Catagóir:Daoine an Tiomna Nua
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Fir
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Naoimh
Richard Gwyn (mairtíreach)

Naomh Caitliceach is ea **Richard Gwyn**. Rugadh é sa bhliain 1537 i Montgomeryshire, an Bhreatain Bheag. Cuireadh chun báis é ar an 15 Deireadh Fómhair 1584, i Wrecsam.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1537
Catagóir:Básanna i 1584
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Filí Breatnaise
Catagóir:Fir
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Múinteoirí
Catagóir:Naoimh Breatnacha
An tSeoirsia Theas agus Oileáin Sandwich Theas

Is Críocha Briotanacha Thar Lear iad **an tSeoirsia Theas agus Oileáin Sandwich Theas**, suite san Aigéan Atlantach Theas. 

## Tagairtí

Catagóir:Ríocht Aontaithe
John Houghton (mairtíreach)

Naomh Caitliceach is ea **John Houghton**. Rugadh é ar an 1486 i Sasana. Cuireadh chun báis é ar an 4 Bealtaine 1535, i dTyburn, Sasana.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1486
Catagóir:Básanna i 1535
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
María Teresa Toral

Ceimiceoir, cógaiseoir, ealaíontóir agus greanadóir Spáinneach ab ea **María Teresa Toral.**

## Beathaisnéis
Rugadh í i Maidrid i dteaghlach mór saibhir. Thosaigh sí ag déanamh staidéir ar an gceol agus ar an ealaín, mar a rinne a muintir roimpi, ach chuir sí iontas ar go leor nuair a chinn sí dul leis na hEolaíochtaí. Ba é mian a croí staidéar a dhéanamh ar an gceimic, agus conair Marie Curie a leanúint, duine a raibh meas mór aici uirthi. Rinne sí staidéar ar na hEolaíochtaí Ceimiceacha agus na hEolaíochtaí Cógaisíochta in Ollscoil Lárnach Mhaidrid (Ollscoil Mhaidrid mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin), áit ar bhain sí céim chéadonóracha amach sa bhliain 1933.

Bhí sí ina cúntóir i ranganna praiticiúla Enrique Moles agus leis bhog sí go Rannóg na Ceimice-na Fisice in Institiúid Náisiúnta na Fisice agus na Ceimice. Le chéile rinne siad dianobair taighde ag iarraidh meáchain adamhacha na ndúl ceimiceach a oibriú amach. Measadh go hidirnáisiúnta gurbh í foireann Enrique Moles, ar a dtugtaí “*Escuela de Madrid*”, an tsaotharlann is fearr chun meáchain mhóilíneacha agus adamhacha a oibriú amach go fisiciceimiceach.

## Naisc sheachtracha
*María Teresa Toral, la ciencia encarcelada
## Tagairtí

Catagóir:Ealaíontóirí Spáinneacha
Catagóir:Ceimiceoirí Spáinneacha
Rosalind Franklin

Ceimceoir agus criostalagrafaí x-ghathach▼ Sasanach ab ea **Rosalind Elsie Franklin** (25 Iúil 1920 - 16 Aibreán 1958)  a chuir le tuiscint struchtúir mhóilíneacha ADN, ARN , víris, gual, agus graifít. Cé go raibh meas ar a cuid oibre ar ghual agus ar víris i rith a saoil, is beag an aitheantais a fuair a cuid oibre ar struchtúr ADN go dtí tar éis a báis. ní bhfuair an obair a rinne sí ar struchtúr ADN mórán aitheantais go dtí tar éis a báis. 

Tá cáil ar Franklin de bharr a cuid oibre  i King's College Londain ar na híomhánna díraonta X-ghathacha d' ADN, go háirithe Grianghraf 51. Bhí Grianghraf 51 mar chuid den fhianaise i moladh héilics dúbailte ADN  le James Watson agus Francis Crick. Roinn James Watson, Francis Crick agus Maurice Wilkins Duais Nobel san Fhiseolaíocht nó Leigheas i 1962. Mhol Watson go mbronnfaí Duais Nobel sa Cheimic ar Franklin go hidéalach, in éineacht le Wilkins ach, cé nach raibh riail ann fós i gcoinne gradaim i ndiaidh a báis, go ginearálta ní dhearna an Coiste Nobel ainmniúcháin iarbháis.

Tar éis di críoch a chur lena cuid oibre ar ADN, rinne Franklin obair cheannródaíoch ag Birkbeck ar struchtúir mhóilíneacha na víreas. Lean a comhghleacaí Aaron Klug lena chuid taighde agus bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1982.

[thumb|left|alt=Grianghraf de plaic chuimhneacháin ina onóir i Sasana|mion|Rosalind Franklin - ceannródaí de struchtúir móilíneach de [Aigéad dí-ocsairibeanúicléasach|ADN]]

## Fonótaí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1920
Catagóir:Básanna i 1958
Catagóir:Ceimiceoirí Meiriceánacha‎
Catagóir:Eolaithe
Catagóir:Eolaithe Sasanacha
Castán

Is iad na **castáin** na crainn agus na toir dhuillsilteacha sa ghéineas ***Castanea*** (Fagaceae). Tá siad dúchasach do réigiúin mheasartha den Leathsféar Thuaidh.

Tugtar **cnónna castáin** ar na cnónna inite a tháirgeann siad.

Níl aon ghaol idir na castáin agus castáin uisce, tiúbair a thagann ón phlanda luibheach uisceach *Eleocharis dulcis* san fhine Cyperaceae.

### Tacsanomaíocht
Rinne Louis Jean-Marie Daubenton cur síos ar an ghéineas *Castanea* Daubenton sa bhliain 1753. Is é *[[Castanea sativa]]* Mill. an cineál tacsanomaíoch.
### Speicis
Tá naoi speiceas sa ghéineas *Castanea*:
**[[Castanea alabamensis]] Ashe
**Castanea crenata Siebold & Zucc.
**[[Castanea dentata]] (Marshall) Borkh.
**Castanea henryi (Skan) Rehder & E.H.Wilson
**[[Castanea mollissima]] Blume
*[[Castanea × neglecta|*Castanea* × *neglecta*]] Dode
**Castanea ozarkensis Ashe
**[[Castanea pumila]] (L.) Mill.
**Castanea sativa Mill.
*''Castanea seguinii Dode

## Tagairtí

Catagóir:Crainn
Catagóir:Plandaí
Singin' in the Lane

Craoladh an seachtú heipeasóid, **"Singin' in the Lane"**, den naoú sraith is fiche de *[[The Simpsons]]* ar an 19 Samhain 2017. Scríobh Ryan Koh an eipeasóid seo. D'fhéach 2.67 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 29)
Meghan, Bandiúc Sussex

Is iar-aisteoir Meiriceánach í **Meghan Markle**, a rugadh ar an 4 Lúnasa, 1981 agus atá pósta le Prionsa Harry, Diúc Sussex. 

## Saol
Sna 2010idí, bhí Markel ag aisteoireacht i ról “Rachel Zane” sa chlár teilifíse *Suits*. Ansin d’éirigh sí as an bpáirt mar bhog sí go Sasana.

Thosaigh Meghan agus Harry ag siúl amach le chéile i mí Dheireadh Fómhair 2016. Ar an 27 Samhain 2017, d’fhógair an Prionsa Harry go raibh siad le pósadh, rud a tharla ar an 19 Bealtaine 2018. 

Saolaíodh buachaill di ar an 6 Bealtaine 2019.

Tá Harry agus Meghan ina gcónaí i Montecito, California ó 2020 tar éis scoilt le teaghlach ríoga na Breataine.

Sa bhliain 2022, bhí aird na meán ar an lánúin arís tar éis doiciméad fuathu, *Harry and Meghan*, a scaoileadh ar Netflix.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1981
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Los Angeles, California
Catagóir:Daoine Briotanacha gorma
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Feiminigh Shasanacha
Catagóir:Mainicíní
Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Ríshliocht Windsor
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Crann soirb fiáin

Is crann é an **crann soirb fiáin** (*Sorbus torminalis*).  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Mike Hawthorn

Tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana ab ea **John Michael Hawthorn**, a rugadh ar 10 Aibreán 1929 i Mexborough agus a fuair bás ar an 22 Eanáir 1959 san Guildford. 

Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon
Catagóir:Daoine a rugadh i 1929
Catagóir:Básanna i 1959
Donnroisc

Is crann blátha é an **donnroisc** (*Prunus padus*). Dúchasach do chuid mhaith den Eoraip agus den Áise Thuaidh, an tSeapáin san áireamh. Tá an toradh inite, ach ní úsáidtear go minic é sa chócaireacht, seachas uaireanta sa Rúis.   

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Philip Howard, 20ú hIarla Arundel

Naomh Caitliceach is ea **Philip Howard, 20th Earl of Arundel**. Rugadh é ar an 28 Meitheamh 1557. Cuireadh Howard i ngéibhinn i dTúr Londan ar 25 Aibreán 1585. Cúisíodh é os comhair an Star Chamber as a bheith ina Chaitliceach Rómhánach, as Sasana a fhágáil gan cead, as páirt a ghlacadh i gcomhchealga Íosánacha, agus as Diúcacht Norfolk a éileamh. Chaith Howard deich mbliana sa Túr, go dtí go bhfuair sé bás leis an dinnireacht ar 19 Deireadh Fómhair 1595.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1557
Catagóir:Básanna i 1595
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Fir
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Hippophae rhamnoides

Is planda bláthanna é an **draighean mara** (*Hippophae rhamnoides*) san fhine Elaeagnaceae, agus is planda nádúrtha é do réigiúin fhuar-mheasartha na hEorpa agus na hÁise. Is tor duillsilteach spíonach é. Úsáidtear an phlánda sna tionscail bhia agus chosmaidí, sa leigheas traidisiúnta, mar fhodar ainmhithe, agus chun críocha éiceolaíochta. 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
rhamnoides
Catagóir: Flóra na hEorpa
Catagóir: Flóra na hÁise measartha
Catagóir: Flóra fho-réigiún na hIndia
Catagóir: Plandaí míochaineacha na hÁise
Catagóir: Plandaí míochaine na hEorpa
Catagóir: Plandaí a ndearna tuairisciú faoi sa bhliain 1753
Catagóir: Crainn torthaí
Paide bréan

Is crann é an **paide bréan** (*Rhamnus cathartica*).

## Tagairtí
  

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Caor chon

Tom duillsilteach nó crann beag leata a fhásann 4 m ar airde is ea an **chaor chon**, nó an **rós Ollannach** (*Viburnum opulus*). Tá sé dúchasach don Eoraip is iarthar na hÁise. 3-5 mhaothán neamhrialta fiaclach ar na duilleoga. Na bláthanna cúigpheitealach bán, i mbraisle 4-10 cm ar leithead, na bláthanna seachtracha seasc, i bhfad níos mó ná na bláthanna inmheánacha. Na torthaí cosúil le caora, dearg, go minic ar an gcrann fós tar éis do na duilleoga titim. Fuarthas foirm shóite de le bláthanna seasca amháin is iad i gcrobhaingí cruinneogacha den chéad uair i gcúige Gueldeland na hOllainne sa 14ú céad. Fástar go forleathan é mar mhaisiúchán, mar an gcrann *liathróid sneachta*.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Nigel Mansell

Tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana is ea **Nigel Ernest James Mansell**, a rugadh ar 8 Lúnasa 1953 in Upton-upon-Severn, Worcestershire. 

Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon
Catagóir:Daoine a rugadh i 1953
John Jones (mairtíreach)

Naomh Caitliceach is ea **John Jones**, a rugadh i gClynnog, an Bhreatain Bheag agus a fuair bás ar an 12 Iúil 1598, i Londain.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1598
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Breatnacha
Catagóir:Proinsiasaigh
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Spirit Radio

Is é **Spirit Radio** stáisiún raidió Críostaí in Éirinn. Thosaigh sé ar 1 Eanáir 2011.

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn
Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2011
Midlands Gold

Stáisiún raidió i gContae na hIarmhí in Éirinn ab ea **Midlands Gold**. Chraoladh sé ón Muileann gCearr.

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn
Catagóir:An Muileann gCearr
Meitreo Chathair Mheicsiceo

Is é **Meitreo Chathair Mheicsiceo** (Spáinnis: *Metro de la Ciudad de México*, go hoifigiúil *Sistema de Transporte Colectivo* (STC)) córas olliompair tapa a riaraíonn Cathair Mheicsiceo agus a cheantar máguaird. Is é an naoú meitreo is gnóthaí ar domhain agus an dara is mó i Meiriceá Thuaidh, i ndiaidh Fobhealach Chathair Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2015, bhí 1.624 billiún duine á úsáid.

## Línte, stáisiúin, ainmneacha, dathanna, agus lógónna

## Aistriúithe go dtí córais iompair eile

## Táillí agus córais táille

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Meitreo
Catagóir:Cathair Mheicsiceo
Liosta stáisiún meitreo Chathair Mheicsiceo

Liostaítear san alt seo 195 stáisiún meitreo Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo.  While the first column shows the official name of each station, the second one provides the metro lines it serves.

## Stáisiúin meitreo sa Mheitreo Chathair Mheicsiceo

## Féach freisin
* Línte mheitreo Meitreo Chathair Mheicsiceo

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Iarnróid
Catagóir:Córais oll-iompair
Catagóir:Córais iompair phoiblí
Catagóir:Iompar poiblí
Catagóir:Cathair Mheicsiceo

Cathair Mheicsiceo
Cathair Mheicsiceo
Catagóir:Liostaí a bhaineann leis Cathair Mheicsiceo
Damon Hill

deas|250px|thumb|Damon Hill
Tiománaí Foirmle a hAon agus craoltóir ó Shasana is ea **Damon Graham Devereux Hill**, a rugadh ar 17 Meán Fómhair 1960 in Hampstead, Londain. Chuaigh sé in iomaíocht i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon ó 1992 go 1999. Thiomáin sé le Brabham, Williams, Arrows agus Jordan. Bhuaigh sé craobh an domhain F1 i 1996.

## Saol Pearsanta
Is mac le Graham Hill. Tá sé pósta le Susan George (Georgie). Tá ceathrar páistí acu.

## Tagairtí

Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon
Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
John Kemble (mairtíreach)

Naomh Caitliceach is ea **John Kemble**. Rugadh é i 1599 i St Weonards, Herefordshire é agus fuair sé bás ar an 22 Lúnasa 1679, i Widemarsh Common, Hereford.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1599
Catagóir:Básanna i 1679
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Misinéirí
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Stair Londan

[deas|250px|thumb|[Léarscáil Londan, 1593]]
Tá stair fhada ó 2000 bliain siar ag Londan, príomhchathair Shasana agus na Ríochta Aontaithe. Tá sí ar na príomhchathracha cultúrtha agus airgeadais is mó sa domhan. Tháinig sí slán ó plá, tinte mhóra, cogadh cathartha, buamáil ón aer, ionsaithe sceimhlitheoireachta agus círéibeacha. 

## Féach freisin

* Stair Londain

## Tagairtí

Catagóir:Stair Londan
Catagóir:Stair na gcathracha
Dancing with the Stars (sraith 2 na hÉireann)

Is comórtas damhsa teilifíse é ***Dancing with the Stars*** (Gaeilge: *Ag Damhsa le na Réaltaí*), a thosaigh in Éirinn sa bhliain 2017. Thosaigh an dara sraith ar an 7 Eanáir 2018 agus chríochnaigh sé ar an 25 Márta 2018.

Ba iad Loraine Barry, Brian Redmond agus Julian Benson ag filleadh don phainéal moltóirí don dara bhliain. D'fhill Amanda Byram agus Nicky Byrne mar láithreoirí. Níor fhill Sean Smullen don tsraith seo agus tháinig Robert Rowiński ina áit.

## Cúlra
Fógraíodh ag RTÉ ar an 16ú Meitheamh 2017 go mbeadh an chlár ag filleadh don dara sraith.

## Cúplaí
Deimhníodh ar 3 Nollaig 2017, go mbeadh Deirdre O'Kane in iomaíocht ar an tsraith. Nochtadh ar 4 Nollaig 2017, go mbeadh óstach *[[Breakfast Republic]]* ar RTÉ 2fm Bernard O'Shea in iomaíocht. Ar 6 Nollaig i lár agallamh le Ryan Tubridy ar a sheó bricfeasta ar RTÉ Radio 1, fógraíodh go mbeadh Maia Dunphy in iomaíocht ar an gclár.Ar an 8 Nollaig 2017, rinne Erin McGregor, Marty Morrissey agus Norah Casey cuma ar *[[The Late Late Show]]* ag deimhniú go mbeidh siad in iomaíocht ar an gclár. Bhí an cúigear iomaitheoirí deimhnithe níos déanaí ar an gclár, an oíche chéanna. Fógraíodh ar an 20 Nollaig 2017 go mbeadh Aoife Walsh ag tarraingt siar ón gcomórtas mar gheall ar gortú.

## Cairt Scórála

:*Uimhreacha dearg* an scór is lú don seachtain.
:**Uimhreacha glas** an scór is mó don seachtain.
: an cúpla atá díbeartha don seachtain sin
: an cúpla ag filleadh a raibh deireanach chun a bheith slán
: an cúpla ag filleadh a raibh sa bhunbheirt
: an cúpla a bhuaigh an tsraith
: an cúpla sa dara háit

### Meán

## Léirithe is airde agus is ísle

## Scóranna is mó agus is lú de réir cúpla

## Torthaí Seachtainiúil
### Seachtain a hAon: 7 Eanáir 2018
Mar gheall ar tinneas, sheas Darren Bennett in áit Julian Benson.

;Fir

### Seachtain a Dó: 14 Eanáir 2018
Mar gheall ar tinneas, sheas Darren Bennett in áit Julian Benson arís.

;Mná

### Seachtain a Trí: 21 Eanáir 2018
D'fhill Julian Benson tar éis easpa dhá sheachtain.

### Seachtain a Ceathair: 28 Eanáir 2018

### Seachtain a Cúig: 4 Feabhra 2018

### Seachtain a Sé: 11 Feabhra 2018

### Seachtain a Seacht: 18 Feabhra 2018

;Vóta na moltóirí chun shábháil
*Benson: Erin & Ryan
*Redmond: Erin & Ryan
*Barry: *níl aon vóta*

### Seachtain a hOcht: 25 Feabhra 2018

;Vóta na moltóirí chun shábháil
* Benson: Alannah & Vitali
* Redmond: Alannah & Vitali
* Barry: *Níl aon vóta*

### Seachtain a Naoi: 4 Márta 2018

; Vóta na moltóirí chun shábháil
* Benson: Erin & Ryan
* Redmond: Erin & Ryan
* Barry: *Níl aon vóta*

### Seachtain a Deich: 11 Márta 2018

;Vóta na moltóirí chun shábháil
*Benson: Erin & Ryan
*Redmond: Erin & Ryan
*Barry: *Níl aon vóta*

### Seachtain a hAon Déag: Leathcheannais, 18 Márta 2018

;Vóta na moltóirí chun shábháil
*Benson: Jake & Karen
*Redmond: Erin & Ryan
*Barry: Jake & Karen'

### Seachtain a Dó Dhéag: Ceannais, 18 Márta 2018

## Cairt Damhsa
: Damhsa leis an scór is airde
: Damhsa leis an scór is ísle
: Níl aon damhsa

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:2018 séasúir teilifíse
Biorphiobar

Is planda é an **biorphiobar** (*Persicaria hydropiper*).  Dúchasach i gcuid mhór den domhan. Lus bliantúil atá ann. Fásann sé i dtalamh fliuch agus in uisce tanaí.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Glúineach dhearg

Is planda í an **ghlúineach dhearg** (*Persicaria maculosa*, nó ainm comhchiallach *Polygonum persicaria*). 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Lorin Morgan-Richards

Tá **Lorin Morgan-Richards** (16 Feabhra 1975) ina healaíontóir agus ina scríbhneoir i Stáit Aontaithe Mheiriceá, do pháistí den chuid is mó. Bhí a cuid sinsear ón mBreatain Bheag, ón Eilvéis agus ó Mheiriceá.

Scríobh sé go leor leabhar ar nós *The Goodbye Family*, *A Boy Born from Mold*, *A Welsh Alphabet*, *Welsh in the Old West*, agus bhí sé mar fhoilsitheoir de The ''Celtic Family Magazine''.

## Leabhair
* Simon Snootle and Other Small Stories (2009) 
* 13 Disturbing Postcards to Send to Your Grandparents (2010) 
* A Boy Born from Mold and Other Delectable Morsels (2010) 
* A Little Hard to Swallow (2010) 
* A Welsh Alphabet* (2010), <small>with notes by Peter Anthony Freeman</small> 
* 'The Terribly Mini Monster Book & a Lesser Known Story About a Rare Benign Belbow (2011) 
* Me’ma and the Great Mountain]] (2012), <small>with foreword by Corine Fairbanks</small> 
* Welsh in the Old West (2015), <small>with foreword by Jude Johnson</small> 
* Dark Letter Days: Collected Works (2016) 
* The Night Speaks to Me: A Posthumous Account of Jim Morrison (2016) 
* The People of Turtle Island: Book One in the Series (2016) 
* Memento Mori: The Goodbye Family Album (2017) 
* The Dreaded Summons and Other Misplaced Bills (2017) 
* Wanted: Dead or Alive...but not stinkin' (2017) 
* The Goodbye Family Unveiled (2017) 
* *Down West* (2018) 
* *Nicklesworth: Featuring the Goodbye Family* (2018) 
* *Gallows Humor: Hangin' with the Goodbye Family* (2018) 
* *Dead Man's Hand-kerchief: Dealing with the Goodbye Family* (2019) 
* *The Importance of Being Otis: Undertaking with the Goodbye Family* (2019) 
* *Yippee Ki-Yayenne Mother Pepper: Getting Saucy with the Goodbye Family'' (2019) 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1975
Metro Acatitla

Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é **Acatitla**. Is stáisiún os cionn talún é. Tá ceangail leis na bealaí bus 162B, 163, 163A, 163B, 164, 166, agus 167 ann. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.

Tá picteagram Astacach a léiríonn an tsiombail i Nahuatl a sheasann don **Lá-Cánaí** (Nahuatl: *Ácatl*) mar lógó ag an stáisiún. Ciallaíonn an t-ainm **Acatitla** *idir na cánaí* i Nahuatl (Spáinnis: *entre las cañas*).

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Léarscáil mheitreo Chathair Mheicsiceo 

## Féach freisin
* Liosta stáisiún meitreo Chathair Mheicsiceo

mionsamhail|250px|clé|Ardán traenacha Acatitla.

Catagóir:Stáisiúin meitreo Chathair Mheicsiceo
Catagóir:Stáisiúin meitreo i Meicsiceo
Catagóir:Cathair Mheicsiceo
Catagóir:Stáisiúin meitreo bunaithe sa bhliain 1991
Catagóir:Áiteanna i Meicsiceo a bhfuil ainmneacha a thagann ón Nahuatl orthu
Luke Kirby (sagart)

Is naomh Caitliceach é **Luke Kirby**. Rugadh é sa bhliain 1549.  Cuireadh chun báis é ar an 30 Bealtaine 1582.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1549
Catagóir:Básanna i 1582
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
An Anatóil

Leithinis mhór idir an Mhuir Dhubh agus an Mhuir Aeigéach is ea **an Anatóil** nó **Áise Bheag**. Is é atá ann formhór Phoblacht na Tuirce sa lá atá inniu ann. Tá an réigiún teorantach le Caolas na Tuirce san iarthuaisceart, an Mhuir Dhubh ó thuaidh, Ardchríocha na hAirméine san oirthear, an Mheánmhuir ó dheas, agus an Mhuir Aeigéach siar.

Cruthaíonn Muir Marmara nasc idir na farraigí Dubh agus Aeigéach trí an Bhosparais agus an Dardainéil agus scarann ​​sé Anatolia ón Tráicia ar leithinis na mBalcáin. Measadh go raibh teorainn thoir Anatolia mar líne idir Murascaill Alexandretta agus an Mhuir Dhubh, atá teorantach le Ardchríocha na hAirméine soir agus an Mheaspatáim san oirdheisceart.

thumb|200px|Tuamaí Liciach i Kaunos (Dalyan), iarthar na hAnatóil

Labhair na pobail ársa Anatolianacha teangacha atá dearmadta, I measc na dteangacha móra Anatóileacha, labhraíodh an Hitis, agus an Ghalátais, teanga Cheilteach, sa Galáta, i lár na hAnatóile. 

Bíonn mionlaigh in Anatóil ag labhairt teangacha éagsúla neamh-Thurcacha inniu, lena n-áirítear Coirdis, Nua-Aramais, Airméinis, Araibis, Laz, Seoirsis agus Gréigis.

## Miotaseolaíocht
Is féidir finscéal Dhaidí na Nollag a rianú siar go San Nioclás, easpag Críostaí de bhunadh na Gréige a rugadh sa bhliain 270 agus a mhair san Anatóil (san áit a bhfuil an Tuirc anois).

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:An Tuirc
Björn Borg

Iar-imreoir leadóige is ea **Björn Rune Borg**. Rugadh i Stócólm, an tSualainn é ar an 6 Meitheamh 1956.

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Daoine beo
Debby Ryan

Ban-aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach is ea **Debby Ryan**, a rugadh ar 13 Bealtaine 1993.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
Kali Rocha

Ban-aisteoir Meiriceánach is ea **Kali Rocha**, a rugadh ar 5 Nollaig 1971.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
East St. Louis, Illinois

Is cathair i stát Illinois, SAM, í **East St. Louis** (nó i nGaeilge: *St. Louis Thoir*), atá suite i gContae St. Clair in iardheisceart Illinois. Tá an chathair trasna an Abhainn Mississippi ó St. Louis, Missouri. I 2010, bhí daonra de 27,006 sa chathair. Is tagairt í ainm na cathrach do Naomh Louis, naomh  ag an Eaglais Chaitliceach agus 42ú Rí na Fraince.

Catagóir:Cathracha in Illinois
Martyn Poliakoff

Ceimiceoir Sasanach é **Martyn Poliakoff** (a rugadh ar 16 Nollaig 1947)  a bhí ag obair ar an gceimic bhunúsach san Ollscoil Nottingham le sreabháin fhíorchritiúla, speictreascópacht infridhearg agus léasair. Tá aithne maith air as a pháirt lárnach i *The Periodic Table of Videos* ar YouTube, sraith le Brady Haran.

## Saol
Ba Ghiúdacha iad a thuistí. Theith a sheanathair an tAontas Sóivéadach sa bhliain 1924.

D'fhreastail Martyn ar Scoil Westminster, agus Ollscoil Cambridge, Sasana. Fuair sé a chéim bhaitsiléara amach in 1969 agus a PhD in 1973.

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Giúdaigh
Catagóir:Acadóirí Ollscoil Cambridge
Catagóir:Acadóirí
Catagóir:Ceimiceoirí Sasanacha
Smiolodón

Is éard is ***Smiolodón*** nó *Smilodon* ann ná géineas d'fhofhine na Machairodontinae éagtha, sé sin na Felidae. Tá sé ar cheann de na creachadóirí cuarfhiaclacha is fearr aithne agus ar cheann de na mamaigh réamhstairiúla is cáiliúla. Cé go dtugtar tíogar cuarfhiaclach air go coitianta, ní raibh dlúthbhaint aige leis an tíogar ná le cait nua-aimseartha eile. Bhí cónaí ar *Smilodon* i gCríocha Mheiriceá le linn an tsealaid Phléisticéinigh (2.5 mya – 10,000 bliain ó shin). Creachadóir a bhí ann agus d'iosfadh sé mamaigh mór eile.  Aithnítear trí speiceas inniu: ***S. gracilis***, ***S. fatalis***, agus ***S. populator***. Is dócha gur shíolraigh an dá speiceas dheireanacha ó *S. gracilis*, a d'eascair is dócha ó Mhegantereon. Is iad na céadta eiseamláirí a fhaightear ó Phoill Tarra La Brea i Los Angeles an bailiúchán is mó d'iontaisí *Smilodon.* 
## Tagairtí

Catagóir:Rinnchreachadóirí
Catagóir:Díothuithe Holaicéineacha
Catagóir:Tacsóin iontaise a gcuirtear síos air in 1842
Catagóir:Ginealas carnabhóirí réamhstairiúil
Catagóir:Carnabhóirí Pleistocéineacha
Catagóir:Mamaigh Pleistocéineacha Mheiriceá Thuaidh
Catagóir:Mamaigh dhíofa
Catagóir:Mamaigh
Metro Agrícola Oriental

Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é **Agrícola Oriental**. Tá ceangail leis na bealaí bus 162B, 163, 163A, 163B, 164, 166, agus 167 ann. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.

Tá dhá dias cruithneachta mar lógó ag an stáisiún.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Léarscáil mheitreo Chathair Mheicsiceo 

## Féach freisin
* Liosta stáisiún meitreo Chathair Mheicsiceo

Catagóir:Stáisiúin meitreo Chathair Mheicsiceo
Catagóir:Stáisiúin meitreo i Meicsiceo
Catagóir:Cathair Mheicsiceo
Catagóir:Stáisiúin meitreo bunaithe sa bhliain 1991
Catagóir:Áiteanna i Meicsiceo a bhfuil ainmneacha a thagann ón Spáinnis orthu
Robert Lawrence (mairtíreach)

Naomh Caitliceach is ea **Robert Lawrence**. Rugadh é sa bhliain 1485. Cuireadh chun báis é ar an 4 Bealtaine 1535, i dTyburn, Londain.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1485
Catagóir:Básanna i 1535
Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Praiseach bhráthar

Is planda í an **phraiseach bhráthar** (*Blitum bonus-henricus*). Dúchasach do chuid mhaith de lár agus dheisceart na hEorpa. Is cineál lus coise gé í sa ghéineas chenopodium. Shaoraítí an phraiseach bhráthar i ngairdíní mar ghlasra ar feadh na céadta bliain ach is annamh a dhéantar amhlaidh anois.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Críocha Briotanacha Thar Lear

Is 14 críocha faoi dhlínse agus cheannas na Ríochta Aontaithe iad **Críocha Briotanacha Thar Lear**.  Níl siad mar chuid den Ríocht Aontaithe. Is iarchuid d'Impireacht na Breataine iad nár bhain neamhspláchas amach riamh. Bíonn féinriail acu go hiondúil, ach de ghnáth, is é/í an Rí/Banríon atá mar cheann stáit dóibh.

## Críocha Thar Lear reatha
*Akrotiri agus Dhekelia
*Anguilla
*Beirmiúda
*Críoch Aigéan Indiach na Breataine
*Críoch Antartach na Breataine
*Giobráltar
*Montsarat
*Oileáin Bhriotanacha na Maighdean
*Oileáin Cayman
*Oileáin Fháclainne
*Oileáin Pitcairn
*Oileáin na dTurcach agus Caicos
*San Héilin, Oileán na Deascabhála agus Tristan da Cunha
*An tSeoirsia Theas agus Oileáin Sandwich Theas

## Tagairtí

Catagóir:Ríocht Aontaithe
Stair na Ríochta Aontaithe

deas|250px|thumb|Stair na Ríocht Aontaithe
Is stát cheannasach í **Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann**. Is Sasana, Albain, an Bhreatain Bheag (le chéile le an Bhreatain Mhór) agus Tuaisceart Éireann iad baill den stát seo.
Thosaigh a cruth láithreach a thógáil í lena Achtanna an Aontais i 1707, a aontaigh na corónacha agus Parlaimintí Sasana agus Albain a chruthú an Ríocht Aontaithe na Breataine Móire. In Acht an Aontais in 1800, cheangail Ríocht na Breataine Móire agus Ríocht na hÉireann le chéile le cruthú an Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann.

Catagóir:Stair na Ríochta Aontaithe
Trouble (albam Matt Terry)

Is é ***Trouble*** an chéad albam ó Matt Terry. Scaoileadh é ar an 24 Samhain, 2017.

## Traicliosta
# "Sucker for You" – 3:23
# "Got You" – 2:43
# "Trouble" – 3:01
# "The Thing About Love" – 3:16
# "Try" – 3:14
# "Rewriting History" – 3:18
# "Original" (le RedOne) – 3:18
# "Don't Ask" – 3:45
# "Mama" (le Ana Mena) – 3:22
# "Weigh Me Down" – 3:42
# "Not You" – 3:11
# "Romeo y Juliet" – 4:33
# "Heartless" – 3:04
# "Súbeme la Radio" (Enrique Iglesias le Sean Paul agus Matt Terry) – 3:27

## Singlí
#"Sucker for You" - 13 Deireadh Fómhair 2017
#"Try" - 2018

### Singlí bolscaireachta
#"The Thing About Love" - 17 Samhain 2017

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2017
Álvaro Obregón (delegacion Chathair Mheicsiceo)

Is ceann de 16 *[[delegaciones]]* (buirgí) Chathair Mheicsiceo é **Álvaro Obregón**. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Álvaro Obregón (delegacion Chathair Mheicsiceo)
Catagóir:Delegaciones Chathair Mheicsiceo
Catagóir:Cathair Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Grand Prix 1982

Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1982 i leadóg ar an Grand Prix. Bhuaigh Ivan Lendl na craobhacha is mó le 14, an airgead is mó agus bhuaigh John McEnroe na pointí is mó. Ba é Jimmy Connors imreoir na bliana.

## Eanáir

## Feabhra

## Márta

## Aibreán

## Bealtaine

## Meitheamh

## Iúil

## Lúnasa

## Meán Fómhair

## Deireadh Fómhair

## Samhain

## Nollaig

## Eanáir

## Tagairtí

Catagóir:Leadóg i 1982
Líomhán

deas|250px|thumb|Líomhán
Uirlis láimhe is ea **líomhán** a chuimlítear de rudaí crua chun iad a dhéanamh mín, a ghearradh nó a mhúnlú.  Bíonn dromchla garbh air, déanta de chruach go hiondúil, a úsáidtear chun miotal, mar shampla, a shnoí.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Uirlisí láimhe
Timbeactú

Is cathair ársa i Mailí í **Timbeactú** (; Songais Iartharach: *Tumbutu*; Tuairgis: *ⵜⵀⵗⵜ*, nó *Tin Buqt*). Tá sé suite 20 km ó thuaidh d'Abhainn na Nígire. Is é príomhchathair Réigiún Thimbeactú, ceann de na hocht réigiún riaracháin i Mailí, agus bhí 54,453 duine ina gcónaí sa chathair de réir an daonáirimh in 2009.

Ba lonnaíocht shéasúrach é Timbeactú ar dtús, ach bunaíodh lonnaíocht buan ann go luath sa 12ú haois. Tar éis athrú ar na bealaí trádála sa Sahára, go háirithe tar éis gur thug Mansa Musa cuairt ar an gcathair timpeall 1325, tháinig rath ar Timbuktu ó thrádáil salainn, óir, agus eabhair. D'fhás sé de réir a chéile mar chathair thábhachtach Ioslamach ar bhealach trádála an tSahára, agus mheall sé go leor scoláirí agus trádálaithe sular gabhadh isteach in Impireacht Mhailí é go luath sa 14ú haois. Sa chéad leath den 15ú haois, ghabh na Tuargaigh seilbh ar an gcathair ar feadh tréimhse gairide go dtí gur tógadh isteach in Impireacht na Songach é in 1468.

Chloígh arm Maracach na Songaigh in 1591 agus bhunaigh na hionróirí príomhchathair i dTimbeactú seachas in Gao. Bhunaigh siad aicme cheannais nua freisin, na hArma, a bhí neamhspleách ar Mharacó, a bheag nó a mhór, tar éis 1612. Meastar gurb é seo deireadh ré órga na cathrach mar lárionad léinn agus cultúir, ré a mhair ón 14ú haois go dtí an 16ú haois. Bhí treibheanna éagsúla i gceannas ar an gcathair go dtí gur ghlac na Francaigh seilbh ar Mhailí sa bhliain 1893. Shaor pobal Mhailí iad féin ón choilíneachas sa bhliain 1960, nuair a bunaíodh Poblacht Mhailí. Sa lá atá inniu ann, tá Timbeactú faoi bhochtaineacht agus is mór an fhadhb an gaineamhlú sa cheantar máguaird.

## Tagairtí

Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Impireacht na Songach
Catagóir:Mailí
Catagóir:Impireacht Mhailí
Catagóir:Cathracha san Afraic
Szczecin

Is cathair í **Szczecin** (Gearmáinis: *Stettin*, Laidin: *Stetinum, Sedinum*) atá suite ar abhainn Odra in iarthar na Polainne. Tá 405,000 duine. Caisleán, ardeaglais, Ollscoil Szczecin (*Uniwersytet Szczeciński*), calafort (*Port Szczecin*).

thumb|800px|left|Odra. Calafort ''Port Szczecin''

Catagóir:Cathracha sa Pholainn
Inspeirm

deas|377x377px
Is éard is **inspeirm** ann ná an fíochán a tháirgtear taobh istigh den chuid is mó de shíolta na bplandaí bláthanna, tar éis toirchithe. Timpeallaíonn sí an suth agus soláthraíonn sí cothaithe i bhfoirm stáirse, cé gur féidir go mbeadh olaí agus próitéin ann freisin. Is féidir inspeirm a bheith ina foinse cothaithe in aiste bia an duine. Mar shampla, meiltear inspeirm na cruithneachta ina plúr chun aráin (tá an chuid eile den ghráin san áireamh chomh maith i bplúr lánchruithneachta), agus ag an am céanna, tá inspeirm na heorna ina foinse is mó i gcomhair siúcraí le haghaidh beorach a tháirgeadh. Samplaí eile de inspeirm a fhoirmíonn an chuid is mó den chuid inite is ea  "feoil" chnónna cócó agus "uisce" chnóanna cócó , agus arbhar. Táirgeann roinnt plandaí síolta gan inspeirm, mar shampla plandaí sna finte Fabaceae nó Orchidaceae.

## Bunús na hinspeirme
Tá síolta beaga le suthanna beaga agus inspeirmeacha flúirseacha ag sinsir na bplandaí bláthanna, agus is gnách go léiríonn* *forbairt éabhlóideach na bplandaí bláthanna treocht i dtreo plandaí le síolta aibí le beagán nó gan aon inspirme. I bplandaí bláthanna atá níos díorthaíte, líonannan an suth an chuid is mó den síol agus bíonn an inspeorm neamh fhorbartha nó ite roimh an síol a bheith  aibithe.

## Féach freisin
* Síol
* Ubhúlach

## Tagairtí

Catagóir:Moirfeolaíocht phlandaí
Catagóir:Fiseolaíocht plandaí
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa A

Reáchtáladh **Grúpa A den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** idir 14 - 25 Meitheamh 2018. Bhí An Rúis, An Araib Shádach, An Éigipt agus Uragua sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### An Rúis i gcoinne An Araib Shádach

### An Éigipt i gcoinne Uragua

### An Rúis i gcoinne An Éigipt

### Uragua i gcoinne An Araib Shádach

### Uragua i gcoinne An Rúis

### An Araib Shádach i gcoinne An Éigipt
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa B

Thóg **Grúpa B den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** ar siúl idir 15 go 25 Meitheamh 2018. Bhí An Phortaingéil, An Spáinn, Maracó agus An Iaráin sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### Maracó i gcoinne An Iaráin

### An Phortaingéil i gcoinne An Spáinn

### An Phortaingéil i gcoinne Maracó

### An Iaráin i gcoinne An Spáinn

### An Iaráin i gcoinne An Phortaingéil

### An Spáinn i gcoinne Maracó
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa C

Thóg **Grúpa C den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** ar siúl idir 16 go 26 Meitheamh 2018. Bhí An Fhrainc, An Astráil, Peiriú agus An Danmhairg sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### An Fhrainc i gcoinne An Astráil

### Peiriú i gcoinne An Danmhairg

### An Danmhairg i gcoinne An Astráil

### An Fhrainc i gcoinne Peiriú

### An Danmhairg i gcoinne An Fhrainc

### An Astráil i gcoinne Peiriú
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa D

Thóg **Grúpa D den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** ar siúl idir 16 go 26 Meitheamh 2018. Bhí An Airgintín, An Íoslainn, An Chróit agus An Nigéir sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### An Airgintín i gcoinne An Íoslainn

### An Chróit i gcoinne An Nigéir

### An Airgintín i gcoinne An Chróit

### An Nigéir i gcoinne An Íoslainn

### An Nigéir i gcoinne An Airgintín

### An Íoslainn i gcoinne An Chróit
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa G

Reáchtáladh **Grúpa G den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** idir 18 - 28 Meitheamh 2018. Bhí An Bheilg, Panama, An Túinéis agus Sasana sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### An Bheilg i gcoinne Panama

### An Túinéis i gcoinne Sasana

### An Bheilg i gcoinne An Túinéis

### Sasana i gcoinne Panama

### Sasana i gcoinne An Bheilg

### Panama i gcoinne An Túinéis
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa E

Reáchtáladh **Grúpa E den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** idir 17 - 27 Meitheamh 2018. Bhí An Bhrasaíl, An Eilvéis, Cósta Ríce agus An tSeirbia sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### Cósta Ríce i gcoinne An tSeirbia

### An Bhrasaíl i gcoinne An Eilvéis

### An Bhrasaíl i gcoinne Cósta Ríce

### An tSeirbia i gcoinne An Eilvéis

### An tSeirbia i gcoinne An Bhrasaíl

### An Eilvéis i gcoinne Cósta Ríce

## Tagairtí
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa F

Thóg **Grúpa F den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** ar siúl idir 17 go 27 Meitheamh 2018. Bhí An Ghearmáin, Meicsiceo, An tSualainn agus An Chóiré Theas sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### An Ghearmáin i gcoinne Meicsiceo

### An tSualainn i gcoinne An Chóiré Theas

### An Ghearmáin i gcoinne An tSualainn

### An Chóiré Theas i gcoinne Meicsiceo

### An Chóiré Theas i gcoinne An Ghearmáin

### Meicsiceo i gcoinne An tSualainn
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa H

Thóg **Grúpa H den [[Corn FIFA an Domhain 2018|Chorn FIFA an Domhain 2018]]** ar siúl idir 19 go 28 Meitheamh 2018. Bhí An Pholainn, An tSeineagáil, An Cholóim agus An tSeapáin sa ghrúpa.

## Foirne

## Clár na n-iomaitheoirí

## Cluichí
### An Cholóim i gcoinne An tSeapáin

### An Pholainn i gcoinne An tSeineagáil

### An tSeapáin i gcoinne An tSeineagáil

### An Pholainn i gcoinne An Cholóim

### An tSeapáin i gcoinne An Pholainn

### An tSeineagáil i gcoinne An Cholóim
Blide mhara

Is planda í an **bhlide mhara** (*Suaeda maritima*). Fásann sí in ithir ghoirt feadh chóstaí na farraige san Eoraip.  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Mongán sínte

Is planda é an **mongán sínte** (*Sagina procumbens*). Tugtar **lus na bpéarlaí sínte** air freisin.

## Tagairtí
 

Catagóir:Plandaí
David Lewis (Íosánach)

Is naomh Caitliceach é **David Lewis**. Rugadh é sa bhliain 1616 in Y Fenni, Sir Fynwy.  Cuireadh chun báis é ar an 27 Lúnasa 1679, i mBrynbuga.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1616
Catagóir:Básanna i 1679
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Íosánaigh
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Naoimh Breatnacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Pat Cash

Iar-imreoir leadóige is ea **Patrick Hart Cash**. Rugadh i Melbourne, an Astráil é ar an 27 Bealtaine 1965.

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1965
Catagóir:Daoine beo
Cath na Cosaive

clé|250px|mion|Cath na Cosaive
Tharla **Cath na Cosaive** ar an 15 Meitheamh 1389 idir arm an Phrionsa Seirbiach, Lazar Hrebeljanović (agus a gcomhghuaillithe Críostaí), agus an Impireacht Otamánach.  Maraíodh an sabhdán Otamánach, Murad I, i dtiubh an ghleo.

## Féach freisin

* Impireacht Otamánach

## Tagairtí

Catagóir:Cathanna
Catagóir:Impireacht Otamánach
Catagóir:1389
Sidi Bouzid

Is cathair suite i lár na Túinéise é **Sidi Bouzid** (Arabis:سيدي بوزيد).Tá sé 207 km siar ó dheas ó Túinis agus 121 km siar ó thuaidh ó Sfax. Chomh maith, tá sé ina phríomhchathair na Gobharnóireachta a bhfuil an t-ainm céanna air. Tar éis féinmharú Mohamed Bouazizi in Sidi Bouzid, tharla chéad scliúchais Éirí amach phobal na Túinéise ar an 17 Nollaig 2010. Ba chatalaíoch é seo don agóidí eile sa réigiún.(Féach freisin ar: An tEarrach Arabach)

## Tagairtí

Catagóir:Príomhchathracha na Túinéise
Litríocht na Fraince

[mion|Leathanach 153v an leabhair ar a dtugtar ''<dfn>[Les Très Riches Heures du duc de Berry* ([[1412]]-[[1416]]), ceann desna lámhscríbhinní is cáiliúla de chuid na Fraince.]]
Is éard atá i gceist le *'Litríocht na Fraince*' ná [[Litríocht|iomlán na saothar litríochta]] a scríobh [[Francaigh]] nó daoine de bhunadh na [[An Fhrainc|Fraince]]. Féadtar saothair litríochta a scríobh saoránaigh de chuid na Fraince a scríobhann i dteangacha eile na tíre, amhail an [[An Bhriotáinis|Bhriotáinis]] nó an [[An Bhascais|Bhascais]], a áireamh mar chuid de litríocht na Fraince leis.

Tugtar [[Litríocht na Fraincise]] ([[An Fhraincis|Fraincis]]: *Littérature de langue française'') ar iomlán na saothar litríochta scríte i bhFraincis le daoine ó thíortha eile ina labhraítear an Fhraincis, tíortha leithéid na hAilgéire, na Beilge, Cheanada, na hEilvéise, Mharacó, na Seineagáile agus mar sin de. 

Tosnaíonn stair litríocht na Fraince sa Mheánaois, nuair a tosnaíodh ar shaothair litríochta a scríobh sa tSean-Fhraincis, agus leanann sí ar aghaidh go dtí an lá atá inniubh ann.
Cluas luchóige ghreamaitheach

Is planda í an **chluas luchóige ghreamaitheach** (*Cerastium glomeratum*). Luibh atá ann. Faightear í in áiteanna scaipthe ar fud an domhain.  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Spergularia marina

Is planda blátha í an **chabróis mhara bheag** (*Spergularia marina*, nó *Spergularia salina*uaireanta).  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Metro Guelatao

Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é **Guelatao**. Tá ceangail leis na bealaí bus 162B, 163, 163A, 163B, 164, 166, agus 167 ann. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.

Tá portráid leis an 26ú Uachtarán Mheicsiceo Benito Juárez (a rugadh i San Juan Pueblo Guelatao, Oaxaca) mar lógó ag an stáisiún.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Léarscáil mheitreo Chathair Mheicsiceo 

## Féach freisin
* Liosta stáisiún meitreo Chathair Mheicsiceo

mionsamhail|250px|clé|Ardán traenacha Guelatao.

Catagóir:Stáisiúin meitreo Chathair Mheicsiceo
Catagóir:Stáisiúin meitreo i Meicsiceo
Catagóir:Cathair Mheicsiceo
Catagóir:San Pablo Guelatao
Catagóir:Benito Juárez
Catagóir:Stáisiúin meitreo bunaithe sa bhliain 1991
Coireán coilleach

Is planda é an **coireán coilleach** (*Silene  dioica* nó *Melandrium rubrum* uaireanta).  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Ilie Năstase

Iar-imreoir leadóige is ea **Ilie Năstase**. Rugadh i mBúcairist, an Rómáin é ar an 19 Iúil 1946.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Anne Line

Is naomh Caitliceach í **Anne Line**. Rugadh í sa bhliain 1563 in Essex.  Cuireadh chun báis é ar an 27 Feabhra 1601, i dTyburn, Londain.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1563
Catagóir:Básanna i 1601
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Mairtírigh Sasanacha
Catagóir:Mná
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Trevor Williams (easpag)

Iar-Easpag Luimnigh agus Choill an Lao de chuid Eaglais na hÉireann is ea **Trevor Williams** (a rugadh 1948).

## Tús lena shaol gairme
Rugadh Williams i mBaile Átha Cliath, Éire agus fuair sé a chuid oideachais i Choláiste Naomh Aindriú, Baile Átha Cliath, Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, agus St John's College, Nottingham. Rinne deagánach de sa bhliain 1974 agus ina shagart sa bhliain 1975. Ó 1974-77 d 'fhóin sé mar shéiplíneach ag St Andrew's agus St. Mary's, Maidenhead, Deoise Oxford. Bhog sé go Tuaisceart Éireann le bheith ina Séiplíneach Cúnta ag Ollscoil na Banríona, Béal Feirste. Ó 1981 go 1988, bhí sé ina leiritheoir craoltaí reiligiúnacha ar BBC Raidió Uladh. Tar éis seo, d'fhóin sé mar reachtaire ag St John's, sa Chaisleán Nua, Contae an Dúin, go dtí 1993.

Bhí Williams ina cheannaire ar an Corrymeela Community, grúpa Chríostaí tiomanta do chur chun cinn na síochána agus an athmhuintearais i dTuaisceart na hÉireann, ó 1994 go 2003. Ceapadh é ina chanónach d'Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha, Sa bhliain 2002 agus 2003 d'fhreastail sé mar reachtaire de ' Holy Trinity and St Silas with Immanuel' i dtuaisceart Bhéal Feirste, i nDeoise Choinnire .

## Obair reatha
Toghadh Williams ina Easpag Luimnigh agus Choill an Lao de chuid Eaglais na hÉireannar an 6 Bealtaine ar an 6 Bealtaine 2008 agus coisriceadh é ina easpag ar an 11 iúil 2008.

Bhí an tUachtarán Máire Mhic Giolla Íosa i measc iad siúd a bhí i láthair ag an searmanas ag Ard-Eaglais Chríost i mBaile Átha Cliath.

## Eile
Chomh maith le bheith ag obair mar easpag na deoise, coinníonn Williams spéis ghníomhach in obair athmhuintearais i dTuaisceart na hÉireann. I gcomhar le ceithre cinn eile chléir ó thuaisceart Bhéal Feirste, ghríosaigh sé ar Fheidhmeannas Thuaisceart Éireann níos mó acmhainní a chur i gClár an Rialtais agus aghaidh a thabhairt ar fhadh an tseicteachais . 

## Saol pearsanta
Tá Williams pósta le Joyce (née Milne) agus tá trí mhac fásta acu. Óibríonn Joyce mar riarthóir leis an Churches Community Work Alliance. Mar chaitheamh aimsireIna, thaitníonn seoltóireacht agus carrmheicnic leis.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann
An Oraimis

clé|mion|Léarscáil ceantair a bhfuil an Oraimis á labhairt.
Is teanga Chúiseach a labhraítear san Aetóip í an **Oraimis** (nó Afaan Oromo sa teanga féin), agus gaol cuiosach dlúth aici leis an tSomáilis. Is í an chéad teanga Chúiseach is mó a labhraítear ar domhan agus í an cheathrú teanga is mó a labhraítear san Afraic í (i ndiaidh na hAraibise, na Svahaílise agus na Hásaise). Go príomha, is iad na hOramaigh a labhraíonn Oramais mar theanga dúchais, agus cónaí orthu in Oromiyaa, réigiún eitneach san Aetóip. Cé go bhfuil níos mó cainteoirí Oromaise ná Amairise san Aetóip, níl stádas oifigiúil aici sa tír taobh amuigh d'Oromiyaa, ach amháin sa phríomhchathair Adas Ababa. Tá leathmhilliún cainteoirí ag an teanga sa Chéinia freisin. 

Úsáidtear an Aibitír Laidineach sa teanga ón mbliain 1991 anuas. Beidh an *[[BBC]] World Service* ar fáil in Oraimis go luath.

## Canúintí
Is cantanam canúintí í an Oraimis. Is minic nach mbíonn dhá chanúint intuigthe ag cainteoirí a chéile.

De réir an bhunachair shonraí ar líne, *Ethnologue*, tá ceithre chanúint mhór ag an Oraimis:
* *An Oraimis Theas* le timpeall ceithre mhilliún cainteoir
* *An Oraimis Thoir* le timpeall 4.5 mhilliún cainteoir
* *Orma* le timpeall 66,000 cainteoir
* *An Oraimis Thiar agus Láir* le timpeall 25 milliún cainteoir.

## Dáileadh tíreolaíoch
De réir dhaonáireamh na bliana 2007, bhí an Oraimis ó dhúchas ag 24,930,424 duine san Aetóip. Taispeánann an tábla seo cá bhfuil cónaí ar chainteoirí na hOraimise.

## Tagairtí

Catagóir:An Aetóip
Catagóir:An Chéinia
Catagóir:Teangacha Afra-Áisice
Catagóir:Teangacha Cúiseacha
Rak-Su

Grúpa é **Rak-Su** ón Ríocht Aontaithe. Bhuaigh siad an ceathrú sraith déag *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]* le 51.7% de na vótaí sa bhliain 2017.

## Stair
### 2017: ''The X Factor''

### 2018-: ''Rak-Su EP'' agus céad albam

## Dioscliosta
### Singlí
#### Mar Ealaíontóir Ceoil

## Camchuairteanna
### Ag tacú
*The X Factor Live Tour (2018)
*Little Mix - Summer Hits Tour 2018 (2018)
*Olly Murs - You Know I Know Tour (2019)

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2017
Catagóir:Buaiteoirí X Factor
Catagóir:Iomaitheoirí X Factor