open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liam Óg Ó hAnnaidh

Tá cáil ar **Liam Óg Ó hAnnaidh** (a rugadh ar an 16 Deireadh Fómhair 1997) mar an rapálaí **Mo Chara**, a ainm stáitse, as an ghrúpa Kneecap.
clé|mion|220x220px|Mo Chara ar an stáitse, ceolchoirm Brockwell Park (Féile Wide Awake) 23 Bealtaine 2025
clé|mion|220x220px|Kneecap ar an stáitse ag an bhféile chéanna

## Conspóid
In 2025 tháinig físeáin chun cinn ina dtaispeántar an banna, de réir líomhaintí, ag iarraidh básanna Feisirí de chuid Pháirtí Coimeádach na Breataine agus ag béicíl "*Up [[Hamas]], up [[Hezbollah]]*". D’eisigh Kneecap ráiteas ag rá nach nglacann siad leis an bhforéigean agus nach dtacaíonn siad le Hamas ná Hezbollah, ach gur cuireadh feachtas smearaidh orthu mar gheall ar a dtacaíocht leanúnach don Phalaistín agus ar a gcáineadh ar Iosrael. Bhí litir oscailte sínithe ag na scórtha de cheoltóirí as Éirinn agus an Ríocht Aontaithe araon ag tacú leis an triúr agus ag rá go raibh “iarracht shoiléir, chomhbheartaithe idir lámha chun cinsireacht a dhéanamh ar an mbanna agus ar deireadh thiar iad a chur ó ardán”.

Ar an 18 Mheithimh 2025, bhí Ó hAnnaidh os comhair na cúirte i Londain. Cúisíodh é maidir le dlí frithsceimhlitheoireachta – dúradh gur thaispeáin sé bratach a bhí ag tacú le Hezbollah ag ceolchoirm i Londain i mí na Samhna 2024. Shéan sé na cúisimh ar fad. Dúirt Kneecap gur caitheadh an bhratach ar an stáitse agus go raibh na cúisimh ina n-iarracht an grúpa rapcheoil a chiúnú agus go raibh an dlí á úsáid chun bac a chur orthu ag taisteal agus ag labhairt. Tá Kneecap an-oscailte lena dtacaíocht don Phalaistín agus i gcoinne an chogaidh in Gaza.

Ar an 18 Meitheamh 2025 bhí slua mór ag tacú le Kneecap taobh amuigh den chúirt i Londain, agus ligeadh Ó hAnnaidh amach ar bannaí é. An lá dár gcionn d'fhill Kneecap ar Éirinn le haghaidh ceolchoirm mhór i bPáirc Fionnradhairc i mBaile Átha Cliath.

## Féach freisin

* Kneecap
* Kneecap (scannán)

## Tagairtí

Catagóir:Kneecap
Catagóir:Rapálaithe Gaeilge
Catagóir:Rapálaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1997
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Loch an Leaca Mór

Is loch fionnuisce ** Loch an Leaca Mór** suite sna Rosa i gContae Dhún na nGall.

## Tíreolaíocht agus Stair an dúlra
Tá Loch an Leaca Mór  raibh ó dheas den Chlochán Liath.  Tá sé tuairim is  ar fad thuaidh–theas agus  ar leithead.

Is loch iascaireacht é an loch, le breac donn cónaithe agus breac geal séasúrach.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch an Leamhnachta

Is loch fionnuisce é ** Loch an Leamhnachta** suite i Réigiún an Iarthair Láir, i gContaetha an Chláir agus na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá Loch an Leamhnachta   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is   raibh ó dheas de Port Omna gar den bhruach thiar Loch Deirgeirt.  Tá an loch go formhór sa Chlár lake le cuid bheag dá Ghaillimh.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch an Leamhnachta, tá péirse, róiste, bran (iasc), liús agus eascann atá i mbaol criticiúil.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae an Chláir
Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Locha Lua

Is locha fionnuisce iad ** Locha Lua,** sraith locha beaga ar abhainn na Laoi in iarthair  in aice le hInse Geimhleach.

## Tíreolaíocht
Tá ábhar  ag na locha.

## Fiadhúlra
I measc na n-iasc sna Locha Lua, tá liús, bradán, ruabhreac Artach agus breac donn.

## Tagairtí

Catagóir: Lochanna Chontae Chorcaí
Tonnta teasa na hEorpa, 2025

mion|Bhí an ghrian ag scoilteadh na gcloch i Le Raincy, 93 sa Fhrainc;  38 céim+ ar an  21 Meitheamh 2025
Le linn mhí an Mheithimh 20235, bhuail tonnta teasa agus triomach áiteanna ar fud na hEorpa.  Buaileadh an Fhrainc go háirithe go dona;  ar an 21 Meitheamh, bhí an teocht os cionn 35 céim  i réigiún Pháras, 38 céim  in áiteanna.

Bhí an teocht chomh hard le 33 céim in áiteanna i Sasana.  Bhí sé idir dhá chéim agus ceithre chéim níos teo ná mar a bheadh sé go hiondúil.

Athrú aeráide is cionsiocair leis an mbrothall, dar le saineolaithe aimsire in Imperial College i Londain. Foilsíodh measúnú ar an 18 Meitheamh ina ndúradh go neamhbhalbh go bhfuiltear ag dul ar gcúl ó thaobh athrú aeráide de agus go bhfuil an chruinne ag éirí níos teo mar go bhfuiltear fós ag dó an iomarca guail, ola agus gáis, agus go bhfuiltear fós ag leagan an iomarca crann.

### In Éirinn
Bhí an teocht chomh hard le 29+ céim in áiteanna in Éirinn  ar an 20-21 Meitheamh agus bhí an samhradh thar a bheith brothallach.   Maraíodh idir 800 agus 900 iasc in Abhainn Dhroichead Uí Dhálaigh in oirthuaisceart Loch Síleann i gCo an Chabháin. Bhí teocht an uisce ró-ard agus an leibhéal ocsaigine tuaslagtha ró-íseal ag an am ba chúis le marú na n-iasc.

## Féach freisin

* Aimsir na bliana 2025

* Athrú aeráide san Eoraip
* Téamh domhanda
* Tonn teasa
* Teagmhais aimsire
* Copernicus, clár de chuid an Aontais Eorpaigh

## Tagairtí

Catagóir:Tonnta teasa
Catagóir:Aimsir na bliana 2025
Catagóir:Athrú aeráide san Eoraip
Minnie Cormack

Phéintéir agus greanadóir meisitint Éireannach-Briotanach ab í **Mary Jane Everett Cormack** (1862 - 1919).

## Saol Luath
Rugadh Mary Jane Maria Lee Everett  sa bhliain 1862 i Skibbereen. 

Bhí cónaí uirthi i Londain, Dorking, Selsey agus Salcombe i ndeisceart Shasana. Phós sí an maisitheoir cáiliúil Charles J. Praetorius, mac an ghrianghrafadóra Charles B. Praetorius.

## Saothair
D'oibrigh Praetorius agus Minnie ag Pomona Studios in Eel Brook Common. I measc na n-ábhar a raibh Cormack ag péinteáil bhí an Tiarna Balfour, agus leanbh de chuid na Ban-Iarla Albinia Hobart.

## Naisc sheachtracha

*

## Tagairti

Catagóir:Péintéirí Éireannacha
Catagóir:Mná_Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1862
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Básanna i 1919
Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine
Loch Arbhach

Is loch fionnuisce ** Loch Arbhach ** suite go formhór i gContae Shligigh le cuid bheag i gContae Ros Comáin. Is loch iascaireachta breac coitianta é.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Arbhach  soir ó dheas de tSligeach agus  siar ó thuaidh de of  i Ros Comáin.  Tá an Bricshliabh ar an taobh thiar den loch.

thumb|right|Ag féachaint i dtreo na hInise Mhóire

Tá an loch tuairim is is about 
 ar fad thuaidh-theas agus  ar leithead, mar sin le hachar .  Tá meán-domhain  ag an loch, agus uas-domhain .

Tá ceithre oileán sa loch: Eanach Gabhla, Inis Mór, Inis Beag agus Muc.

## Hidreolaíocht
Tá an túisce i Loch Arbhach méiseatrófach.  Soláthraítear é go formhór ag tobair ach i dteannta le sin ag srutháin a ritheann isteach ar a thaobhanna thuar agus theas.  Ritheann an loch amach ó thuaidh san Uinsinn isteach.  

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Arbhach, tá breac donn, péirse, Rúisis, garmachán, liús, ruán, bran agus eascann atá i mbaol criticiúil.  

Tá roinnt speicis lachan a chaitheann an geimhreadh ar an loch, san áireamh  mallard, rualacha, praslacha, síolta rua, lacha bhadánach, lacha mhásach agus órshúileach.  I measc speiceas eile, tá foitheach mór, spágaire tonn, broigheall agus eala bhalbh.

Rinneadh Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta den loch mar ghnáthóg locha uisce crua.

## Stair
Tá roinnt suíomhanna stairiúla tábhachtacha suite mórthimpeall Loch Arbhach.  

Tá Tuamaí na Ceathrún Caoile suite ar an mBricshliabh, ar cheann desna tuamaí pasáiste is mó agus is fearr a ndearnadh caomhnú orthu in Éirinn.  Feictear Tuama Cúirte Mhaigh Tuireadh Thoir, suite ar an taobh thoir den loch, sa seanscéal An Dara Cath Maighe Tuireadh.  Tá galláin le feiceáil ann chomh maith 

Díreach taobh ó thuaidh den loch, faightear carn 10m ar airde (agus  in aice láimhe), tógtha c. 3000 RC.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Shligigh
Loch na nArd-doiriú

Is loch fionnuisce é ***Loch na nArd-doiriú*** (), suite i gConamara, Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá *Ardderry Lough*  ar fad agus  ar leithead.  Tá sé  taobh thiar ó thuaidh de chathair na Gaillimhe, ar an mbóthar N59 gar den Teach Dóite.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc in *Ardderry Lough*, tá péirse, breac donn agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Phortach Chonamara.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí
{{reflist|refs =

}}

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch an tSéideáin

Is loch fionnuisce é ** Loch an tSéideáin** suite sa Bhoirinn, Contae an Chláir.

## Tíreolaíocht
Tá Loch an tSéideáin   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  taobh ó thuaidh den Inis gar de .

## Hidreolaíocht
Sreabhann An Forghas as Loch Inse Uí Chuinn in aice láimhe i Loch an tSéideáin isteach.  Ritheann Loch Collán isteach sa loch chomh maith.  Tá an loch go h-an-eotrófach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch an tSéideáin, tá péirse, ruán, liús, cailleach rua agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Bhoirinn Oirthear.  Is cuid de Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Bhogach Chora Finne.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae an Chláir
Loch an Easaird

Is loch fionnuisce é ** Loch an Easaird** suite ar leithinis  in iarthair .

## Tíreolaíocht
Tá Loch an Easaird tuairim is  raibh ó dheas den Chlochán, gar de .

Tá go leor oileán creagach sa loch.  Tá uisce an locha olagatrófach.

## Stair an dúlra
Bíonn síofróg uisce (*[[Najas flexilis]]*), speiceas plandaí neamhchoitianta, ag fás i Loch an Easaird.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Leithinis Cheann Léime.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch an Eanaigh Mhóir

Is loch fionnuisce é ** Loch an Eanaigh Mhóir** suite i gContae Ros Comáin in abhantrach na Sionainne Uachtair.

## Tíreolaíocht
Tá Loch an Eanaigh Mhóir tuairim is   siar ó thuaidh de .  Tá sé suite i lár grúpa lochanna oighir beaga.

## Stair an dúlra
De réir suirbhé déanta sa bhliain 2008, tá ar a laghad seacht speiceas iasc ann i Loch an Eanaigh Mhóir, san áireamh péirse, róiste, ruán, liús, cúramán, garmachán agus eascann atá i mbaol criticiúil.

Is tearmann éan tábhachtach é an loch. I measc speiceas atá i mbaol anseo, tá eala ghlórach agus feadóg bhuí.  I measc speiceas eile, tá praslacha, spadalach tuaisceartach, rualacha, mallard, lacha mhásach, órshúileach, ppilibín agus crotach. Tá an loch agus na heanaigh mórthimpeall lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Loch an Eanaigh Mhóir (Ros Comáin).

Ag fás ar bhruach an locha, tá bogshifín ar thaobh an locha na ngiolcarnach.  Tá eanach alcaileach le cois an locha agus sifín ag fás ann.  Tá an fosta féarach alcaileach, agus bodán meascáin ag fás ann.  Faightear roinnt speiceas magairlín ann, magairlín mór agus Lus taghla san áireamh.  I dteannta sin, tá roinnt speiceas gann ag fás san eanach agus na cluainte fliucha mórthimpeall.  Tá ann freisin limestone pavement agus portach bainte beag, a chuireann le héagsúlacht éiceolaíoch na speiceas.  

I measc inveirteabrach, tá dhá phobal den speiceas gann, seilide rinseach Geyer (*[[Vertigo geyeri]]*), atá liostaithe sa Treoir maidir le Gnáthóga ón Aontas Eorpach.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Ros Comáin
Dani Rodrik

Is eacnamaí agus ollamh ollscoile Turcach é **Dani Rodrik** ( Iostanbúl, 14 Lúnasa, 1957).

## Conair ghairme
Rugadh Dani Rodrik in Iostanbúl na Tuirce ar 14 Lúnasa, 1957, agus is de shliocht 

na nGiúdach Sefaradach é a d'fhág an Spáinn ag deireadh an chúigiú haois déag.  Bhain sé céim Baitsiléara Ealaíon ( *Summa Cum Laude* ) amach ó Ollscoil Harvard, chomh maith le PhD san Eacnamaíocht agus Máistreacht sa Riarachán Poiblí ó Ollscoil Princeton .

Ó 1996 i leith, tá sé ina ollamh le heacnamaíocht pholaitiúil idirnáisiúnta i Scoil Riaracháin John F. Kennedy in Ollscoil Harvard, áit a bhfuil sé ina chomhstiúrthóir ar chlár Máistreachta sa Riarachán Poiblí freisin. Idir 1992 agus 1996 bhí sé ina ollamh in Ollscoil Columbia i Nua-Eabhrac, agus idir 2003 agus 2016 ina ollamh eacnamaíochta ar cuairt i Scoil Eacnamaíochta agus Eolaíochta Polaitiúla Londain .  De réir IDEAS/RePEc, meastar gur duine de na 100 eacnamaí is mó tionchair ar domhan é Rodrik.
## Tagairtí
Catagóir:Eacnamaithe na Tuirce
Catagóir:Scríbhneoirí frith-dhomhandaithe
Catagóir:Mac léinn de chuid an École Normale Supérieure
Catagóir:Mac léinn de chuid Ollscoil Harvard
Catagóir:Mac léinn de chuid Ollscoil Princeton
Catagóir:Giúdaigh na Tuirce
Catagóir:Giúdaigh Sefardacha
Catagóir:Turcaigh an 20ú haois
Catagóir:Turcaigh an 21ú haois
Catagóir:Beirthe in Iostanbúl

Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard
An Loch Uachtarach

Is loch fionnuisce é ** An Loch Uachtarach** suite i bPáirc Náisiúnta Chill Airne, Contae Chiarraí.  Is ar cheann de Lochanna Chill Airne é, i dteannta le Loch Mhucrois agus Loch Léin.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí
Aimhrialtacht teochta

Is í an **aimhrialtacht teochta** an difríocht idir an mheánteocht (ag am áirithe, bliantúil go minic)  agus an meánteocht fhadtéarmach (an tréimhse thagartha, 30 bliain go minic, nó fiú níos faide).

## Féach freisin

* Athrú aeráide

## Tagairtí

Catagóir:Aeráid
Catagóir:Athrú aeráide
An Loch Uachtair

:* Gan a bheith measca le: [[An Loch Uachtarach]], Cill Airne 



Is [[loch oighreach]] é *' An Loch Uachtair''' i nGleann Dá Loch, Contae Chill Mhantáin.

## Tíreolaíocht
thumb|left|Bruach thoir an locha

Tá an loch suite i Sléibhte Chill Mhantáin, taobh thiar den lonnaíocht mhainistreach mór le rá as an meánaois luath.  Gar den bhruach ó dheas, tá chill bheag dronuilleogach darb ainm Teampall na Sceilge, inrochtana ach amháin ach ar bád agus céimeanna ón gcé. Faoi aill in aice láimhe, tá uaimh darb ainm Leaba Chaoimhín, tearmann de réir mar a deirtear do Naomh Caoimhín agus níos dearanaí do Naomh Lorcán Ua Tuathail.

## Geolaíocht
Is loch ribíneach atá ann i nGleann Dá Loch.  Ar dtús, loch amháin Aontaithe a bhí ann, ach de réir a chéile, sil-leagadh a dhóthain dríodair gur roinneadh an loch agus cruthaíodh na locha Uachtair Íochtair.

## Fánaíocht
Téann Slí Cualann feadh chinn oirthearaigh an locha, cianchonair le comharthaí bealaigh, ó Ráth Fearnáin in the go dtí Cluain na nGall.

## Caomhnú an dúlra
thumb|right|Lachain ar bhruach an locha

Tá an Loch Uachtair lastigh de .  I measc na bplandaí ag fás an, tá bacán bán agus liach Bhríde.  Ar a bhruach, faightear riasc le eireaball capaill, cíb ghobach agus giolcach, gnáthóg le haghaidh snáthaidé móire.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Naisc sheachtracha
* Spóirt Uisce sa cheantar.

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Chill Mhantáin
Loch Eachros Beag

Is loch fionnuisce é ** Loch Eachros Beag** suite i gConamara, Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht agus Hidreolaíocht
Tá Loch Eachros Beag  siar ó thuaidh den of Chlochán dar den the village of Chloigeann.

Tá an loch olagatrófach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Eachros Beag, tá garmachán, ruán, breac donn agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Mhachaire agus Loch Eachros Beag.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Candi Milo

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach í **Candyce Anne Rose** "**Candi**" **Milo**, a rugadh sa bhliain 1961.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Loch Bhaile Uí Chuirc

Is loch fionnuisce é ** Loch Bhaile Uí Chuirc** suite i n-abhantrach  Loch Coirib i gContae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht agus Stair an dúlra
Tá Loch Bhaile Uí Chuirc  siar ó thuaidh de chathair na Gaillimhe, ar an mbóthar N59, gar de .

I measc na n-iasc sa loch, tá liús.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Riach

Is loch fionnuisce é ** Loch Riach,**
 suite gar de , Contae na Gaillimhe.

## Fiadhúlra
Tá ann i Loch Riach stocanna iasc mar a leanas: garmachán trí chlipe, garmachán deich gclipe, eascann, péirse, breac donn, ruán agus liús.

Tá an loch ina Limistéar Cosanta Speisialta agus ina Limistéar Caomhantais Speisialta araon, an dá limistéar comhshuite lena chéile.

## Seanchas
De réir an Dinnseanchais, cruthaíodh Loch Riach agus beirt déithe na nGael ag dul i mbun céile comhraic i riocht fianna.  Mar thoradh na troda, tharla tomhaidhm agus an loch mar atá inniu ann.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Bhaile na hInse

Is loch fionnuisce é ** Loch Bhaile na hInse** suite i gConamara, Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Bhaile na hInse  ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  taobh thoir den of Chlochán agus  siar ó thuaidh de chathair na Gaillimhe.  Tá na Beanna Beola taobh ó thuaidh den loch, le Binn Leitrí dteach os a chionn.  Tá Caisleán Bhaile na hInse suite ar an mbruach thiar.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch Bhaile na hInse  ag Loch Dhoire an Chláir (é féin soláthraithe ag Loch Eidhneach), a ritheann isteach ar an taobh thoir.  Ritheann sé amach ó dheas tríd an Abhainn Mhór &mdash; cé gur beag í; ar a nglaoitear fosta Abhainn Bhaile na hInse &mdash; a sreabhann i gCuan na Beirtrí Buí isteach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Bhaile na hInse tá bradán agus breac donn.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Bheanna Beola/An Gharráin.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Bhaile na hUamha

Is loch fionnuisce é ** Loch Bhaile na hUamha** suite i gContae Ros Comáin i nAbhantrach na Sionainne uachtair.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Bhaile na hUamha  ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  taobh ó dheas de  agus  taobh thiar de .

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Bhaile na hUamha, tá péirse, róiste, liús, bran agus eascann atá i mbaol criticiúil. Tráth dá raibh, bhíodh breac sa loch fosta.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Ros Comáin
Loch Gabhlach

Is loch fionnuisce é ** Loch Gabhlach** suite i ndeisceart .

## Tíreolaíocht
Tá Loch Gabhlach tuairim is  suite ó thuaidh de {{h|Béal Átha Seanaidh]].  Tá sé  ar fad siar-soir agus  ar leithead.

## Stair an dúlra
Tá Loch Gabhlach lastigh den part of the Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Loch Gabhlach agus Chruach Bhríosaí.  Tá inis ann sa loch a chothaíonn speicis éin tábhachtacha, geabhróg choiteann agus Sléibhín san áireamh.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Fearna

Is loch fionnuisce é ** Loch Fearna** suite i dtuaisceart  gar de .

## Tíreolaíocht
Ta Loch Fearna tuairim is  taobh ó dheas de Baile na nGallóglach, ar an mbóthar R246, agus  taobh ó thuaidh de Leitir Ceanainn.  Tá sé   ar fad agus  ar leithead.  Tá dhá inis sa loch ar a thaobh ó thuaidh, agus crannóg amháin ann.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch Fearna go formhór ag An Leanainn ag rith isteach ó dheas, agus fosta ag sruthán ag sreabhadh ó thuaidh.  Ritheann an loch soir amach go dtí An Leanainn, a teitheann féin i Loch Súilí isteach ag Ráth Mealtain.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Fearna, tá breac donn, bradán, garmachán, péirse agus eascann atá i mbaol criticiúil.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Tuismeá

mion|D'iarr Nanda tuismeá do Krishna  (Bhagavata Purana)
Fáistine atá bunaithe ar an astralaíocht is ea **tuismeá**.   Iarracht atá ann dallamullóg a chur ar dhaoine i gcónaí; níl eolaíocht ar bith ag baint leis.   Labhraítear go ginearálta ar chúrsaí de ghnáth, mar shampla **"**An mí seo chugainn, Buailfidh tú le seanchara. Buafaidh tú duais. Caillfidh tú rud éigin luachmhar." srl srl.

## Féach freisin

* Astralaíocht
* Asarlaíocht

## Tagairtí

Catagóir:Astralaíocht
Catagóir:Astralaíocht tuismeáscópach
Loch Mhuiceanach

Is loch fionnuisce é ** Loch Mhuiceanach** sa Bhoirinn, Contae an Chláir.

## Tíreolaíocht
'' Loch Mhuiceanach measures about  long and  wide. It lies about  east of Cora Finne.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Mhuiceanach, tá breac donn, péirse, ruán, liús, cúramán, garmachán agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den 
Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta na Boirne Thoir.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae an Chláir
Loch Sáile

Tá ** Loch Sáile** suite i mbaile fearainn Teach Coimseáin i n-oirdheisceart .

## Stair an dúlra
Rinneadh Limistéar faoi Chosaint Speisialta (LCsS) den loch faoin Treoir maidir le hÉin ón Aontas Eorpach (EC/79/409) agus Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta (LCmS) ag An Seirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra.

Is áit ar leith é Loch Sáile le haghaidh fairtheoirí éan.  Tarraingítear ann roinnt We'll encourage him! Is it in Olaf's? ..days, time? Meiriceánacha ganna san Fhómhair, chomh maith lena lán speiceas idirnáisiúnta tábhachtacha cosúil le hEala thundra, Cadhan, lacha rua, roilleach, feadóg bhuí agus pilibín.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Loch Garman
Loch Inis Cara

Is taiscumar saorga é ** Loch Inis Cara,** suite ar An Laoi i gContae Chorcaí.  

## Stair
Rinneadh an taiscumar sna 1950í nuair a tógadh Damba Inis Cara ag Bord Soláthair an Leictreachais.  Tosaigh na hoibre sa bhliain 1953, agus dúnadh na geataí tuile don chéad uair in 1956.  Bhí an taiscumar líonta go iomlán faoi dhéanach 1957.

## Tíreolaíocht
Tá an loch suite go formhór i bparóistí sibhialta Inis Cara.  In aice láimhe, tá An Fearann ó dheas, agus Áth an Chóiste agus An Druipseach ó thuaidh.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc sa taiscumar in the reservoir include ruán, róiste, carbán, péirse, brannóg, eascann, liús agus bran.

## Cúrsaí spóirt
Tá an tIonad Náisiúnta Rámhaíochta suite ar bhruach an taiscumair.  Óstáiltear Craobh Náisiúnta Rámhaíochta na hÉireann agus regattanna eile ann.  Eagraíodh ann Coupe de la Jeunesse, tionól rámhaíochta na n-óg Eorpach, sna blianta 1999, 2008 agus 2018.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí
Loch an Rois

Is loch fionnuisce é ** Loch an Rois,** cuid d'abhantrach Loch Coirib i gContae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá Loch an Rois  ar fad agus  ar leithead. Tá sé tuairim is  siar ó thuaidh de chathair na Gaillimhe, gar de .

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch an Rois, tá péirse, róiste, bran, liús agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Loch agus Choill Rois.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Chill Ghlais

Is loch fionnuisce é ** Loch Chill Ghlais** suite i dtuaisceart .

## Tíreolaíocht
Tá Loch Chill Ghlais   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  soir ó  thuaidh de .  Is loch abhainn é den tsraith aitheanta mar Lochanna Bhéal na mBuillí.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Chill Ghlais, tá liús, bran, róiste, cúramán agus ruán.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Ros Comáin
Loch Sindile

Is loch fionnuisce é ** Loch Sindile** suite i gConamara, of Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá  ar fad agus  ar leithead. Tá sé tuairim is  siar ó thuaidh de chathair na Gaillimhe ar  san mbóthar N59 gar den Teach Dóite.

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Sindile amach soir i Loch na nArd-doiriú isteach.  Tá an loch olagatrófach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Sindile, tá breac donn, péirse, ruabhreac Artach, bradán agus eascann atá mbaol criticiúil. Lough Shindilla is part of the Maumturk Mountains Special Area of Conservation.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Weezer (Albam Gorm)

Is é **Weezer** an chéad albam de chuid Weezer, ach **An tAlbam Gorm** a thugtar air fosta. Eisíodh ar 10 Bealtaine 1994 é le *[[DGC Records]]*. Ba e Ric Ocasek an léiritheoir. Tá na singilí *[[Undone - The Seater Song]]*, *[[Buddy Holly (amhrán Weezer)|Buddy Holly]]* agus *[[Say It Aint So]]* ar an albam.

## Cúlra
Bhunaigh Rivers Cuomo, Patrick Wilson, Matt Sharp agus Jason Cropper Weezer ar 14 Feabhra 1992. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm ar 12 Márta 1992. Thaifead siad taifeadadh samplach darb ainm "The Kitchen Tape" (téip na cistine). Tharraing The Kitchen Tape aird le lipéid. Shínigh siad le DGC Records i ar 26 Meithimh 1993.

## Taifeadadh agus Táirgeadh
mion|deas|"Balla Weezer" i gCathair Nua-Eabhrac
Thaifead Weezer a gcéad albam ag *[[Electric Lady Studios]]* i gCathair Nua-Eabhrac, leis an léiritheoir Ric Ocasek. B'fhearr leis an bhanna an t-albam a léiriú ach d'áitigh an lipéad orthu léiritheoir a fhostú.

I rith taifeadta, d'fhoghlaim Cooper go raibh a chailín torrach agus thosaigh sé go raibh go taghdach. Shíl Cuomo agus Sharp go bhfágfaidh sé an bhanna ar aon nós, mar sin,
bhris siad Cooper agus thaifead Cuomo a pháirteanna arís. I 2014, duirt Cooper go raibh a gcinneadh ceart. Tháinig Brian Bell in ionad Cooper ar ghiotár ach níor sheinn sé ar an albam. Tá a ghutha ar roinnt traiceanna áfach.

Tá grianghraf den bhanna le cúlra gorm ar an chlúdac.

## Traicliosta

Gach amhrán le Rivers Cuomo, ach amháin iad le nótaí .

# "My Name Is Jonas" (Cuomo, Patrick Wilson, Jason Cropper) - 3:23
# "No One Else" - 3:14
# "The World Has Turned and Left Me Here" (Cuomo, Wilson) - 4:26
# "Buddy Holly" - 2:40
# "Undone – The Sweater Song" - 5:05
# "Surf Wax America" (Cuomo, Wilson) - 3:04
# "Say It Ain't So" - 4:18
# "In the Garage" - 3:56
# "Holiday" - 3:26
# "Only in Dreams" - 8:03

## Singlí
*"Undone – The Sweater Song" - 24 Meitheamh 1994
*"Buddy Holly" - 7 Meán Fómhair 1994
*"Say It Ain't So" - 13 Iúil 1995

## Foireann
De réir nótaí clúdaigh 
### Weezer
*Brian Bell – giotár(luaite sna creidiúintí amháin), ceol gutha
*Rivers Cuomo – ceol gutha, giotár
*Matt Sharp – dordghiotár, ceol gutha
*Patrick Wilson – drumaí

### Léiriúchán
*Ric Ocasek – léiritheoir 
* Chris Shaw – innealtóir 
*Hal Belknap – innealtóir cúnta 
*David Heglmeier – innealtóir cúnta 
*Daniel Smith – innealtóir cúnta 
*George Marino – máistriú
*Todd Sullivan – ealaíontóir agus stór
*Peter Gowland, Peter Orth – grianghrafadóir
*Karl Koch – dearadh 
*Michael Golob – stiúrthóir ealaíne

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 1994
Loch Beara

Is loch fionnuisce é ** Loch Beara** suite i dtuaisceart  sa ghleann feadh éasc-chrios Ghaoth Beara.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Beara suite tuairim is  taobh thiar de Leitir Ceanainn, díreach lasmuigh den choirnéal thiar theas .  Tá sé tuairim is  ar fad agus  ar leithead.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch Beara go formhór ag Abhainn Bheara a shreabhann isteach taobh ó thuaidh.  Ritheann an loch amach ó dheas insan Abhainn Ghaoth Beara isteach.  Tá an loch olagatrófach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Beara, tá breac donn, bradán agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Phortach Chlochar na nGabhar agus Pháirc Náisiúnta Ghleann Bheatha, which also includes Loch Ghleann Bheatha.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir: Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Bhéal Trá

Tá ** Loch Bhéal Trá** suite i gContae Mhaigh Eo.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Bhéal Trá suite i gceantar sléibhtiúil, taobh thiar de Chruach Mhaol agus raibh suite ó thuaidh de .

## Fiadhúlra
I measc na n-iasc i Loch Bhéal Trá, tá bradán agus breac geal.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir: Lochanna Chontae Mhaigh Eo
Nicholas Carolan

Cartlannaí, ceol-eolaí agus béaloideasóir is ea **Nicholas Carolan**, a bhunaigh Taisce Cheol Dúchais Éireann. Is ann atá an bailiúchán ilmheán is mó de cheol traidisiúnta na hÉireann, an cartlann cheoil traidisiúnta is mó dá leithéid ar domhan.

Is fearr aithne ar Carolan mar gheall ar an sraithchlár cartlainne atá ar RTÉ le fada, *Come West along the Road* agus *Siar an Bóthar* ar TG4, agus mar gheall ar a chuid léachtaí poiblí. Tá neart leabhar agus alt scolártha foilsithe aige faoi cheol traidisiúnta na hÉireann.

## Saol
Rugadh Carolan i nDroichead Átha, Co. Lú.   Bhí a shinsear sáite sa cheol ina gceantair dhúchais, Contae Lú agus tuaisceart Chontae na Mí,  Gráinseach Gaoithe.  “Sheinneadh mo sheanathair agus cuid de m’uncailí ar an mileoidin. Damhsóir céime a bhí i m’athair féin a bhíodh ar an ardán mar dhamhsóir taispeántais. Amhránaí ab ea mo mháthair, a raibh gaol i bhfad amach aici le Mary Anne Carolan. “Níor cheoltóirí móra iad ach daoine a raibh an ceol mar chuid thábhachtach dá saol.”

Bhain Carolan post amach mar leas-phríomhoide sna 1970idí  i mBaile Átha Cliath. Bhí 1,000 páiste ann – ach ní raibh an ceol ar an churaclam.

Bhí Carolan ina Rúnaí ar an *Folk Music Society of Ireland* idir 1977 agus 1992, agus mhúin sé ceol traidisiúnta i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath idir 1985–1998.   Bhunaigh sé an TCDÉ  i 1987 in éineacht le Harry Bradshaw, fear RTÉ.   Tháinig an bheirt ar sheantaifeadtaí le linn dóibh bheith ag obair ar shraith raidió de chuid RTÉ. Chuir siad an smaoineamh an TCDÉ a bhunú faoi bhráid na Comhairle Ealaíon in 1987, ach ó Chomhairle Ealaíon an tuaiscirt a fuair siad tacaíocht ar dtús.    Bhí Carolan ina Stiúrthóir ó 1987 go 2015, tréimhse 28 bliain. 

Bhronn Ollscoil na Gaillimhe Céim Dhochtúireachta sa Litríocht ar Carolan sa bhliain 2007.

## Saothair

* *A Collection of the Most Celebrated Irish Tunes* (1986, 2nd edition 2010), 
* *A Short Discography of Irish Folk Music* (1987), 
* *A Harvest Saved: Francis O’Neill and Irish Music in Chicago* (1997), 
* srl

**Eagarthóir**

* *The Columbia Library of Folk and Primitive Music: Ireland* (1998), 
* *The Songs of Elizabeth Cronin 1–2* (2000), 
* *Seoltaí Séidte/Setting Sail: Ceolta Éireann 1957–61* (2004),    
* *The Pigot Collection* (2024)   srl

## Féach freisin

* Taisce Cheol Dúchais Éireann

## Tagairtí

Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha
Catagóir:Alumni COBÁC
Catagóir:Cartlannaithe
Catagóir:Ceoleolaithe Éireannacha
Catagóir:Ceol traidisiúnta na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine as Contae Lú
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Gaeilgeoirí
Catagóir:Múinteoirí Éireannacha
Catagóir:Taisce Cheol Dúchais Éireann
Catagóir:Taighdeoirí Éireannacha
Loch Chrathaí

Is loch fionnuisce é ** Loch Chrathaí**,  aitheanta sa cheantar mar *Loch na Tulaí*, suite sna Rosa, Contae Dhún na nGall.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Chrathaí tuairim is  taobh thoir de Chlochán Liath. 

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Chrathaí siar i Loch an Chlocháin Léith isteach.

## Stair an dúlra
I measc na  n-iasc i Loch Chrathaí, tá breac donn séasúrach, i rith an tsamhraidh acht amháin.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Oileán Uí Eadhna

Is loch fionnuisce ** Loch Oileán Uí Eadhna** suite ar leithinis Uíbh Ráthaigh i gContae Chiarraí.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Oileán Uí Eadhna  ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  soir ó dheas den Choireán.

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Oileán Uí Eadhna isteach ina chomharsa níos lú, Loch na Móna.  Ritheann an loch úd san *Owengarriff River* isteach, a shreabhann féin san Chomarach isteach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Oileán Uí Eadhna tá  bradán agus breac donn.  Braitheann báirí bradáin ar uisceleibhéil arda san haibhneacha *Owengarriff* agus Comarach.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí
Loch Collán

Is loch fionnuisce é ** Loch Collán** suite sa Bhoirinn, Contae an Chláir.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Collán   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  ó thuaidh d'Inis gar .

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Collán i Loch an tSéideáin in aice láimhe isteach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Collán, tá breac donn, péirse, ruán, liús agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den East Burren Complex Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta na Boirne Thoir.  I dteannta sin, tá sé cuid den Wetlands Limistéar faoi Chosaint Speisialta Bhogach Chora Finne.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir: Lochanna Chontae an Chláir
Loch na Cuinge Uachtarach

Tá ** Loch na Cuinge Uachtarach** suite i nGaoth Dobhair, Contae Dhún na nGall.  Tá an loch suite idir Loch Dhún Lúiche agus Loch na Cuinge Íochtarach, a ritheann abhainn ins An Chláidigh isteach.

## Fiadhúlra
I measc na n-iasc i Loch na Cuinge, tá breac geal agus bradán.

Tá an loch lastigh de Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Charraig an Droichid

Is taiscumar é ** Loch Charraig an Droichid,** cruthaithe ar An Laoi i gContae Chorcaí.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Charraig an Droichid stáit in aghaidh na srutha den sráidbhaile
  Cruthaíodh an taiscumar le linn na 1950í don Stáisiún Cumhachta Hidrileictreach Charraig an Droichid.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Charraig an Droichid, tá bran, ruán, róiste, liús agus péirse.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí
The Disastrous Life of Saiki K.

Is sraith manga Seapánach é "**The Disastrous Life of Saiki K.**" (, Hepburn: *Saiki Kusuo no Sai-nan*) a scríobh agus a tharraingíonn le Shūichi Asō. Tar éis sraith chaibidil one-shot a foilsíodh ó 2010 go 2011, cuireadh an manga ar shraith in iris manga shōnen Shueisha ***"Weekly Shōnen Jump"*** ó Bhealtaine 2012 go Feabhra 2018. 

Is sraith teilifís anime a raibh cóiriú ar manga a léiriú le J.C.Staff, ag rith ó Iúil 2016 go Noillaig 2018. Scannán craoladh beo a stiúradh le Yuichi Fukuda and bhí Kento Yamazaki sa phríomhpháirt ag Columbia Pictures (Sony Pictures Entertainment Japan) agus  Asmik Ace cuireadh sé ar fáil i rith Deireadh Fómhair 2017. Sraith anime le sé eipeasóid ainm a chur ar "***The Disastrous Life of Saiki K.: Reawakened'''" a'' craoladh ''ar'' [[Netflix]] i Nollaig 2019.

Moladh an tsraith "***The Disastrous Life of Saiki K."*** agus '''"''Disastrous Life of Saiki K.: Reawakened"*** go mór as a cuid aisteoirí glórtha cumasacha, a scéalaíocht tharraingteach agus a ghreann nathánach

## Réamhleagan
Is Dálta ard-scoile é Kusuo Saiki le Rún mór—Tá an-chuid cumhacht Síceach díffrúla aige ar nós sícicinéis agus teileapórtáil.  Cuireann Kusuo trioblóid air féin le a chuid cumhacht a choinnigh faoi cheilt ar dhaoine, mar ba mhaith leis gnáth saol a fháil; Mar shampla in eipeasóid 11 séasúr 2.. I rith an straith, Faigheann Kusuo go minic é féin i cás coiméideach ina úsáideann sé a chuid cumhacht chun an suíomh a ceartú. Isteach an seó, tá go leor carachtair uathúla ann, gach duine le a bhfadhbanna féin.

Faoi dheireadh, faigheann Kusuo "limiter" óna dheartháir níos sine go ag baint a chumas síceach. Ach sa deireadh, faigheann sé a chumas arís.

## Meáin

### Manga

Scríobh agus léirigh *The Disastrous Life of Saiki K.* le Shūichi Asō. Foilsíodh an chéad chaibidil in eagrán Samhraidh 2010 de *[[Jump Next!]]* ar Lúnasa 16, 2010. Foilsíodh caibidlí go neamhrialta in Weekly Shōnen Jump ón 9 Bealtaine go dtí an 21 Samhain, 2011  agus in eagrán Geimhridh 2012 de Jump Next! ar an 26 Nollaig, 2011.

### Úrscéal Grafach Gearr
Ar Bealtaine 4, 2013, Gearrscéal a ainmniú *Saiki Kusuo no Psi-nan - Extra Story of Psychics* a d'eisiúint, tár éis, d'eisíodh *Saiki Kusuo no Psi-nan - Extra Story of Psychics 2* in Iúil 2014.

### Fischcluichí
*Saiki Kusuo no Sai-nan: Shijō Psi Dai no Psi Nan!?*, déanta ag Bandai Namco Studios agus arna fhoilsiú ag Bandai Namco Entertainment do Nintendo 3DS, a tháinig sé amach November 10, 2016.

## Tabhartí

## Naisc sheachtracha

*  
*
Loch Cútra

Is loch fionnuisce é ** Loch Cútra** suite i gChontae na Gaillimhe.  Tá Caisleán Loch Cútra ar bhruach an locha. 

Tá an loch ina Limistéar Cosanta Speisialta agus Limistéar Caomhantais Speisialta araon.

Tá Caisleán Ard Mhaolabháin suite tuairim is  siar ó dheas.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann
Catagóir:Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann
Loch Dúlocha

:* Féach freisin [[Dúloch]] agus [[An Dúloch]] (leathanaigh idirdhealaithe)



Is loch [[fionnuisce]] é *' Loch Dúlocha''' sa bhaile fearainn, Cnoc na Buaile, i gContae an Chláir.

## Tíreolaíocht
Ta Loch Dúlocha  ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  soir ó dheas de Sráid na Cathrach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Dúlocha, tá breac donn. 

Tá an loch suite dúradh ó thuaidh den Limistéar Oidhreachta Nádúrtha Phortaigh Chraig na Seangán.

## Na Lochlannaigh
Rinne na Lochlannaigh ruathair go h-an-mhinic ar Chontae an Chláir le linn na 9ú agus 10ú haoiseanna. Bhí Loch Dúlocha ar cheann desna ceantair ar lonnaigh siad ann.  Bhíodh sloinnte Gael-Lochlannacha ag na teaghlaigh, amhail is Mac Mathúna.  

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae an Chláir
Loch an Chlocháin Léith

Is loch fionnuisce é ** Loch an Chlocháin Léith,** suite sna Rosa i gContae Dhún na nGall.

## Tíreolaíocht
Tá Loch an Chlocháin Léith tuairim is  suite ón of gClochán Liath.  Tá sé  ar fad agus  ar leithead.  Tá cúig oileáin sa loch a bhfuil ainmneacha acu.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch an Chlocháin Léith ar a thaobh thoir ag Lough Craghy in aice láimhe.  Ritheann an loch siar i nAbhainn an Chlocháin Léith isteach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch an Chlocháin Léith, tá breac donn, bradán agus eascann atá i mbaol criticiúil.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Iascaí

:* Gan a bheith measctha le [[Loch Iascaigh]], Contae Dhún na nGall


Is loch [[fionnuisce]] é *' Loch Iascaí''', suite xxx Sliabh Gamh in iarthair Contae Shligigh.

## Tíreolaíocht
Loch Iascaí tuairim is  ó dheas d'Iascaigh agus  ar bóthar ó .  Tá an loch  ar airde sna sléibhte, agus tá achar  aige.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch Iascaí ag srutháin sléibhe a shreabhann isteach ar an taobh thoir ó dheas.  Ritheann an loch i n-abhainn na hIascaí isteach, a shreabhann ó thuaidh go dtí Aigéan Atlantach gar den tsráidbhaile.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Iascaí, tá breac donn, bradán agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Phortaigh Shliabh Gamh.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Shligigh
Loch Fí

Is loch fionnuisce é ** Loch Fí** suite i gConamara, Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Fí   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  soir ó thuaidh den Chlochán agus díreach ó dheas den Chaoláire Rua.

## Hidreolaíocht
Sreabhann Abhainn Tuairín Uí Chuanna i Loch Fí isteach ar a bhruach thiar theas.  Ritheann an loch amach siar ó thuaidh go dtí Loch Muc, a ritheann féin go dtí an tAigéan Atlantach trí Abhainn .

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Fí, tá bradán agus breac donn.  Tá an loc lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta [Bheanna Beola/An Gharráin.

== Féach freisin ==
* [Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Inse Chrónáin

Is loch fionnuisce é ** Loch Inse Chrónáin** i gContae an Chláir.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Inse Chrónáin   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  taobh ó thuaidh d'Inis gar de .

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i  Loch Inse Chrónáin, tá péirse, ruán, liús agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá go leor gnáthóg agus speiceas tábhachtach sa loch agus sa cheantar mórthimpeall air.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae an Chláir
Loch Gartáin

Is loch fionnuisce é ** Loch Gartáin** gar den teorainn thoir de  i dtuaisceart .

## Tíreolaíocht
Tá Loch Gartáin tuairim is  taobh thiar de Leitir Ceanainn.  Tá sé  ar fad agus  ar leithead.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch Gartáin ag an *Bullaba River* a shreabhann isteach taobh ó dheas.  Ritheann an loch soir ó thuaidh san Leanainn isteach, a shreabhann féin isteach i Loch Fearna.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Gartáin, tá ruabhreac Artach.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta na Leanainne.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Ghleann Dá Loch

:*Gan a bheith measctha le [[Gleann Dá Loch]], Contae Chill Mhantáin 



Is loch [[fionnuisce]] é *' Loch Ghleann Dá Loch'''  suite i gConamara, Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Ghleann Dá Loch suite ar an mbóthar N59, tuairim is  taobh thoir den Chlochán, gar de tSraith Salach.

## Stair an dúlra
Tá Loch Ghleann Dá Loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Phortach Chonamara.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Oileán Éadaí

Is loch fionnuisce e ** Loch Oileán Éadaí** suite i gContae Mhaigh Eo.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Oileán Éadaí   ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  taobh thiar de .

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Oileán Éadaí trí Abhainn Chaisleán an Bharraigh isteach i Loch Chaisleán an Bharraigh in aice láimhe.  Sreabhann an abhainn ansin isteach i river in turn flows through Lough Lannagh.

## Stair an dúlra
Cuirtear breac donn isteach i Loch Oileán Éadaí gach bliain.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Mhaigh Eo
Loch Choill an Iúir

Is loch fionnuisce é ** Loch Choill an Iúir** suite i gContae na hIarmhí.

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Choill an Iúir go díreach isteach i Loch Rí ar an Sionainn.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Choill an Iúir, tá breac donn agus eascann atá i mbaol criticiúil.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir: Lochanna Chontae na hIarmhí
Loch Chionn Droma

Is loch fionnuisce é ** Loch Chionn Droma** suite leithinis Fhánada i dtuaisceart .

## Tíreolaíocht
Tá Loch Chionn Droma tuairim is  siar ó thuaidh de .  Tá  ar fad thiar–thoir agus  ar leithead.

## Hidreolaíocht
Soláthraítear Loch Chionn Droma go formhór ag Srutháin an Chaisleáin, a shreabhann isteach ag an gceann thoir theas den loch.  Éireann an loch isteach i gCuan na Maoil Ruaidh. Tá an loch olagatrófach.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Chionn Droma, tá breac donn, ruabhreac Artach, garmachán agus eascann atá i mbaol criticiúil. 

Feictear dhá phlanda ghanna sa loch: síofróg uisce (*[[Najas flexilis]]*) agus aol-lus éigin, *[[Nitella spanioclema]]*.  Meastar gur speiceas dúchasach i nDún na nGall é an dara ceann acu. 

Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Loch Chionn Droma.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Leitir Creamha Rua

Is loch fionnuisce é ** Loch Leitir Creamha Rua** suite i gConamara, Contae na Gaillimhe.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Leitir Creamha Rua  ar fad an agusd  ar leithead.  Tá sé tuairim is  siar ó  dheas d'Uachtar Ard agus  siar ó thuaidh de chathair na Gaillimhe.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Leitir Creamha Rua, tá róiste, breac donn agus garmachán.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Phortach Chonamara.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae na Gaillimhe
Loch Moirne

Is loch fionnuisce é ** Loch Moirne** in oirthear Contae Dhún na nGall, gar den teorainn le Contae Thír Eoghain.

## Tíreolaíocht agus hidreolaíocht
Tá Loch Moirne suite thart ar 9 chiliméadar siar ó dheas ó Bhealach Féich, in aice le bóthar an N15. 
Tá an loch ina thaiscumar le haghaidh Bhaile Dhún na nGall . Sreabhann An Mhorn Bheag as an taobh ó dheas den loch, agus * Burn Daurnett * as an taobh soir ó thuaidh. Sreabhann an Sruthán Dearg isteach ar an taobh siar. Sníonn an Mhorn Bheag amach as foircinn theas an locha, agus sníonn an Daurnett (.i. sruthán) amach as foircinn thoir thuaidh an locha. Sreabhann an Sruthán Dearg isteach i dtaobh thiar an locha.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Moirne, tá róiste, liús, breac donn agus eascann atá i mbaol criticiúil.  Tá go leor fiadhúlra sa loch, lena n-áirítear speicis thábhachtacha éan.

Tá an bruach thiar theas den loch lastigh Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Phortach Chruach Eoghanach.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Catagóir:Limistéir faoi Chaomhnú Speisialta i bPoblacht na hÉireann
Loch Míle

Is loch fionnuisce é ** Loch Míle** sna Rosa i gContae Dhún na nGall.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Míle tuairim is siar ó thuaidh den An Clochán Liath agus  suite ó dheas de Ailt an Chorráin, feadh an bhóthair R259.  Tá sé  ar fad thuaidh–theas agus  ar leithead.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Míle, tá breac geal, breac donn agus leith.  Tá an loch lastigh de iascach na Rosa.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall
Loch Inse Uí Chuinn

:* Gan a bheith measctha le [[Loch Inse Choinn]], Chontae Chiarraí



Is loch [[fionnuisce]] é *' Loch Inse Uí Chuinn''' suite sa Bhoirinn, Contae an Chláir.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Inse Uí Chuinn  ar fad agus  ar leithead.  Tá sé tuairim is  raibh ó thuaidh d'Inis gar de .  Is loch ar  An bhForghas é.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i Loch Inse Uí Chuinn, tá breac donn, liús, ruán, péirse agus cúramán.  Tá an loch lastigh den Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta na Boirne Thoir.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae an Chláir
Daibhidh I na hAlban

Ba é **Daibhidh I mac [Mhaoil] Chaluim** nó **Dabíd mac Maíl Choluim** Rí na hAlbanach idir 1124 agus 1153. Mac le Maoil Chaluim III a bhí ann. Rugadh é sa bhliain 1084 agus fuair sé bás ar an 24 Bealtaine 1153. Faoina réimeas, tharla athruithe móra do Ríocht na hAlban. I measc na n-athruithe sin bhí bunú na mbuirgí agus na mainistreacha, athrú ar an rialtas de réir smaointe Normannacha, agus tús le córas feodach le hinimirce na n-uaisle ón Fhrainc. Bhunaigh sé mainistir in Urchard sa bhliain 1125 agus i nDún Droighnein sa bhliain 1142. 

## Aistí Gaolmhara
* Ríthe na hAlban
* Leabhar na bhFia

## Tagairtí

## Nótaí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1084
Catagóir:Básanna i 1053
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Naoimh Bhreatnacha
Catagóir:Ríthe na nAlbanach
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Loch Míolach

Is loch fionnuisce é ** Loch Míolach** suite i dtuaisceart {{h|Contae Roscommon]].

## Tíreolaíocht
Tá Loch Míolach  ar fad agus  ar leith.  Tá sé tuairim is   siar ó , gar de . 

Tá Caisleán Chill Rónáin ar bhruach thiar an locha.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i species in Loch Míolach, tá péirse, róiste, lius agus eascann atá i mbaol criticiúil.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Ros Comáin
Buirg

[mion|300x300px| Buirg Ríoga [Cuileann Ros|Chuileann Ros i bhFìobha ]]
Is corparáid uathrialtach bardasach in Albain í **buirg**. Bhí an cineál rannán riaracháin seo ann ón 12ú haois, nuair a chruthaigh an Daibhidh I  chéad bhuirg ríoga . Bhí stádas buirge cosúil go ginearálta le stádas bardais, a fhaightear sa chuid eile den Ríocht Aontaithe. Tar éis atheagrú an rialtais áitiúil sa bhliaini 1975, tá an teideal "buirg ríoga" fós in úsáid i go leor bailte, ach níl mórán luacha searmanais leis anois.

## Stair
[deas|mion| Séala bhaile [Baile Adainn|Haddington :"*David Dei Gratia Rex Scottorum. Sigillum commune burgi de Hadington*"]]

## Tagairtí


Catagóir:Cineálacha fo-roinne sa Ríocht Aontaithe
Loch Mucnú

Is loch fionnuisce é ** Loch Mucnú,** suite gar de  i gContae Mhuineacháin.

## Tíreolaíocht
Tá Loch Mucnú  ar fad agus  ar leithead.  

## Hidreolaíocht
Ritheann Loch Mucnú san *Clarebane River * isteach, a shreabhann féin isteach i *[[Lough Ross]]* in aice láimhe.

## Stair an dúlra
I measc na n-iasc i species in Loch Mucnú, tá péirse, róiste, bran, brannóg, liús agus eascann atá i mbaol criticiúil.

## Féach freisin
* Liosta Lochanna na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Lochanna Chontae Mhuineacháin