open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seo Linn

Is popghrúpa Éireannach é **Seo Linn**. Sular tháinig Seo Linn amach, bhí fíorbheagán ceoil comhaimseartha i nGaeilge ann. D'athraigh sé sin  in 2013 leis an amhrán ‘Avicii V Lurgan’ i gColáiste Lurgan, agus tá saothar cumtha acu féin ó shin, amhráin comhaimseartha aitheanta clúdaithe acu, agus amhráin traidisiúnta curtha amach acu. 

## Stair
Thosaigh aistear Seo Linn sa bhliain 2013 mar gheall ar ‘Avicii V Lurgan’  (le linn 2013-2023, bhí breis agus 8.1 milliúin radharc ag an bhfíseán). Thíos ag obair i gColáiste Lurgan a bhí siad nuair a bhuail an smaoineamh iad leagan Ghaeilge de ‘Wake Me Up’, cnagshingil agus aintiún mór de chuid Avicii, a thaifeadadh. Scaip an físeán go rábach ar líne ina dhiaidh sin. 

### 2014: Céad singlí
Scaoil Seo Linn a gcéad singil "Ar Scáth a Chéile" ar an 24 Feabhra 2014. Is singil carthanas é "Ar Scáth a Chéile". Cumtha & scríofa ag Seo Linn i gcóir *Self Help Africa* le linn a dturas go hUganda sa bhfómhar 2013. 

Scaoil an banna a ndara singil "D'Aon Ghuth Amháin" ar an 11 Samhain 2014. Rinne siad an físeán ar an 2 Samhain. Tá siad ag obair ar a ndara singil charthanachta. Rinne siad físeán i gContae Dhún na nGall don singil.

### 2016ː imeacht Cathal Ó Ruaidh agus Conor Moore
Ar an 4 Lúnasa 2016 d'fhógair Seo Linn gur fhág Cathal Ó Ruaidh agus Conor Moore an banna agus go mbeadh Seo Linn ag tógáil sos beag.

### Níos déanaí: ''Solas'' srl
Ar an 7 Feabhra 2017 fógraíodh go bhfuil Solas ainm don chéad albam an bhanna. Bhí sé scaoilte ar an 3 Márta 2017. Bhí an singil "Solas" scaoilte ar an 24 Feabhra 2017 agus fuair sé go uimhir 54 in Éirinn .

* EP *Marcas sa gCoill* 
* 2023ː *Anuas,* bailiúchán d’amhráin ar an sean-nós

## Diosc liosta
### Albaim Stiúideo

### Singli

## Féach freisin

* Stiofán Ó Fearaíl
* Coláiste Lurgan

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Seo Linn
Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2012
Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Amhrán na Bliana‎
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Albam na Bliana (Nuacheol)
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Banna / Ceoltóir na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Amhrán na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Albam na Bliana (Amhráin Thraidisiúnta)
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Físeán na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Ealaín na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Banna / Ceoltóir na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Gig Bheo na Bliana
Hinckley

Is baile suite i Leicestershire é **Hinckley**. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Leicestershire
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020

Bhí **Cluichí an tSamhraidh Oilimpeacha 2020**, ar a dtugtar go hoifigiúil na **Cluichí** **den XXXIIú hOilimpiad** ar siúl i gcathair Tóiceo na Seapáine ón 23 Iúil go dtí an 8 Lúnasa 2021.

Bhuaigh an dornálaí Kellie Harrington bonn óir i dTóiceo sa rannóg 60kg na mban.

## An próiseas tairisceana
Vótáil an Coiste Oilimpeach Idirnáisiúnta (COI) chun an chathair óstach a roghnú le haghaidh Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020 ag an 125ú Seisiún den COI ar an 7 Meán Fómhair 2013 in Buenos Aires, an Airgintín. 

Níor bhain aon chathair níos mó ná 50% de na vótaí sa chéad bhabhta, agus bhí Maidrid agus Iostanbúl ar an líon céanna vótaí sa dara háit. Eagraíodh vóta réitithe idir an dá chathair le cinneadh a dhéanamh cé acu a chuirfí as an áireamh. 

Sa vóta deiridh idir Tóiceo agus Iostanbúl, roghaíodh Tóiceo le 60 vóta in aghaidh 36.

## Féilire
*Tá na dátaí ar fad bunaithe ar am áitiúil na Seapáine ([[UTC+9]]).*

## Náisiún Rannpháirteacha

## Tagairtí

*
2020
Catagóir:Spórt i 2020
Catagóir:An tSeapáin
Cluichí Eorpacha

Is eachtra spóirt Eorpach iad na **Cluichí Eorpacha** a bhíonn ar siúl gach ceithre bliana.

## Spórt

## Náisiúin agus cathracha aíochta

## Féach freisin
* Cluichí Oilimpeacha
* Cluichí Áiseach
* Cluichí Domhan
* Cluichí Ciúin
* Cluichí Comhlathais

## Tagairtí

Catagóir:Cluichí Eorpacha
Cluichí Eorpacha 2015

Thóg **[[Cluichí Eorpacha]] 2015** ar siúl i mBakı, sAn Asarbaiseáin idir 12 agus 28 Meitheamh 2015. B'é seo an chéad uair a bhí na cluichí ar siúl. Chuír 50 coiste Oilimpeach náisiúnta lúthchleasaithe chuig cluichí Bakı. Bhí breis agus 5898 lúthchleasaí as 50 tír páirteach sna cluichí.

Fuair Ruis féin níos mó boinn óir (79) ná aon tír eile agus fuair an Ruis an líon ba mhó ma chuirtear gach saghas boinn san áireamh (164). Fuair 42 tír boinn.

## Náisiún Rannpháirteacha

## Spóirt

## Tagairtí

Catagóir:Cluichí Eorpacha
Catagóir:An Asarbaiseáin
Catagóir:Spórt i 2015
3 Words

Is é ***3 Words*** an chéad albam ó Cheryl Cole. Scaoileadh é ar an 16 Deireadh Fómhair 2009.

## Traicliosta
# "3 Words" (le will.i.am) – 4:33
# "Parachute" – 3:40
# "Heaven" (le will.i.am) – 4:37
# "Fight for This Love" – 3:43
# "Rain on Me" – 3:50
# "Make Me Cry" – 4:35
# "Happy Hour" – 4:06
# "Stand Up" – 3:24
# "Don't Talk About This Love" – 3:45
# "Boy like You" (le will.i.am) – 4:27
# "Heartbreaker" (will.i.am le Cheryl Cole) – 3:15

### 3 Words – The B-Sides EP
# "Didn't I" – 3:47
# "Boys" – 3:41
# "Just Let Me Go" – 3:04

## Singlí
#"Fight for This Love" - 16 Deireadh Fómhair 2009
#"3 Words" - 20 Nollaig 2009
#"Parachute" - 15 Márta 2010

## Cairteacha

## Deimhniúcháin

## Dátaí eisiúna

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2009
Catagóir:Cheryl Cole
Messy Little Raindrops

Is é ***Messy Little Raindrops*** an dara halbam ó Cheryl Cole. Scaoileadh é ar an 29 Deireadh Fómhair 2010.

## Traicliosta
# "Promise This" – 3:22
# "Yeah Yeah" (le Travie McCoy) – 3:16
# "Live Tonight" – 3:30
# "The Flood" – 3:57
# "Amnesia" – 3:43
# "Everyone" (le Dizzee Rascal) – 3:59
# "Raindrops" – 3:31
# "Hummingbird" – 3:12
# "Better to Lie" (le August Rigo) – 3:29
# "Let's Get Down" (le will.i.am) – 3:51
# "Happy Tears" – 3:54
# "Waiting" – 4:09

## Singlí
#"Promise This" - 24 Deireadh Fómhair 2010
#"The Flood" - 2 Eanáir 2011

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2010
Catagóir:Cheryl Cole
A Million Lights

Is é ***A Million Lights*** an tríú halbam ó Cheryl. Scaoileadh é ar an 15 Meitheamh 2012.

## Traicliosta
#"Under the Sun" – 3:30
#"Call My Name" – 3:28
#"Craziest Things" (le will.i.am) – 3:13
#"Girl in the Mirror" – 3:30
#"A Million Lights" – 3:23
#"Screw You" (le Wretch 32) – 3:37
#"Love Killer" – 3:47
#"Ghetto Baby" – 2:49
#"Sexy Den a Mutha" – 3:40
#"Mechanics of the Heart" – 3:16
#"All Is Fair" – 3:25

## Singlí
#"Call My Name" - 18 Bealtaine 2012
#"Under the Sun" - 2 Meán Fómhair 2012

## Cairteacha

## Dátaí eisiúna

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2012
Catagóir:Cheryl Cole
Only Human

Is é ***Only Human*** an ceathrú halbam ó Cheryl. Scaoileadh é ar an 7 Samhain 2014.

## Traicliosta
# "Intro" – 1:51
# "Live Life Now" – 2:54
# "It's About Time" – 3:49
# "Crazy Stupid Love" (le Tinie Tempah) – 3:45
# "Waiting for Lightning" – 3:56
# "I Don't Care" – 4:00
# "Only Human" – 3:34
# "Stars" – 2:57
# "Throwback" – 3:04
# "All in One Night" – 3:09
# "Goodbye Means Hello" – 3:46
# "Coming Up for Air" (le Joel Compass) – 4:21
# "Fight On" – 3:33
# "Yellow Love" – 3:51
# "Beats N Bass" – 2:59

## Singlí
#"Crazy Stupid Love" (le Tinie Tempah) - 18 Iúil 2014
#"I Don't Care" - 31 Deireadh Fómhair 2014
#"Only Human" - 22 Márta 2015

## Cairteacha

## Dátaí eisiúna

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2014
Catagóir:Cheryl Cole
Gáia

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige í **Gáia** (*Gaia*, *Gaea*, nó *Ge* as Béarla.)

Bandia na talún ab ea Gáia.

Ba é Úránas a fear céile agus ba iad na Tíotáin a gclann.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Páirc Uí Bhroin

Is staidiam de chuid CLG suite in Eachroim, Contae Chill Mhantáin í **Páirc Uí Bhroin**.Toilleann an staidiam 10,000 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Chill Mhantáin
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Staid Thuama

Is staidiam CLG suite i dTuaim, Contae na Gaillimhe í **Staid Thuama** nó **Páirc Naomh Iarflaith**. Toilleann an staidiam 6,700 duine. Fuair an staidiam a ainm ón an Naomh Iarflaith.

## Tagairtí

Catagóir:Contae na Gaillimhe
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Lomra an Óir

deas|215px|thumb|Lomra an Óir
I miotaseolaíocht na Gréige, ba lomra de chuid an reithe sciathánaigh órlomraigh Chrysomallos é **Lomra an Óir** (, *Chrysómallon déras*). Tharrtháil Chrysomallos Phrixus agus thug go Colcas é, áit ar ofráil Phrixus an reithe mar íobairt do Shéas. Thug Phrixus an lomra don Rí Aidhéitéas a choinnigh i ndoire naofa é, áit ar ghoid Iasón agus na hArganátaigh é le cabhair ó Mhéidé, iníon Aidhéitéis. Is siombail den údarás agus den ríogacht é an lomra.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Colcas

Ba réigiún ársa í **Colcas** a bhí suite ar chósta thoir na Mara Duibhe.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na Gréige
Míonós

I miotaseolaíocht na Gréige, ba rí na Créite agus mac le Séas agus Europa é **Míonós** (Gréigis: Μίνως, fuaimniú sa tSean-Ghréigis: [mǐːnɔːs], sa Nua-Ghréigis: [ˈminos])

Gach naoi mbliana, thug sé ar an Rí Aeigéas seachtar buachaillí óga agus seachtar cailíní óga a roghnú le cur chuig an gcathair ghríobháin a chruthaigh Daedalas, áit ar ith an Míonótár iad. Tar éis a bháis, bhí Míonós ina bhreitheamh ar na mairbh sa domhan thíos.

D'ainmnigh an seandálaí Sir Arthur Evans sibhialtacht na Mionóch sa Chréit ina dhiaidh.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Meadúsa (miotaseolaíocht)

B'arrachtach (Gorgain, le bheith cruinn) i miotaseolaíocht na Gréige í **Meadúsa** ( "garda, banchosantóir"). Rinneadh cur síos orthu den chuid ba mó mar phearsa bhaineann ghránna agus nathracha nimhe beo in áit gruaige. An té a bhreathnódh go díreach ar a haghaidh, dhéanfadh cloch de. Insan chuid is mó de na foinsí is í iníon Phorcys agus Ceto í.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Hiodra (miotaseolaíocht)

clé|215px|mion|Hiodra
Is ollphéist sa mhiotaseolaíocht na Gréige é **Hiodra**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Oirféas

234x234px|thumb|Oirféas|alt=
Is laoch bainte le miotaseolaíocht na Gréige é **Oirféas** (SeanGhréigis Ὀρφεύς / *Orpheús* [or.pʰeú̯s]). 

Dar le traidisiúin, is sinsear Scéal Oirféis agus Eoraidícé ar Hóiméar agus Héisiad é. Pearsana iad ar bhain tragóid leo ar bhealach rómánsúil.  Ní dhearna Hóiméar tagairt ar bith don scéal, áfach.

## Scéal Oirféis agus Eoraidícé

### Bua ceoil
Chónaigh Oirféas sa Tráicia láimh le Sliabh Oilimpeas. Amhránaí, ceoltóir agus file a bhí ann. Cheol sé chomh binn gur fhéad sé ainmhithe fiáine a smachtú, gur umhlaigh crainn dó agus d’éirigh na fir ab fhoréigní ní ba shuaimhní le linn dóibh a cheol a chloisteáil. Bhí sé in ann na beithígh a cheansú agus mothúcháin a bhaint as rudaí neamhbheo.
clé|mion|Oirféas ar chlé, agus na  Tráiciacha. Babhla  440 RCh

### Pósadh agus aistear
Chuaigh Oirféas ar shluaíocht na nArganátach agus sháraigh sé Ceol na Síréanaí. Bhí sé pósta le hiníon Apalló, Eoraidícé, a raibh an-ghrá aige uirthi. 

Ach fuair Eoraidícé bhocht bás ó ghreim nathrach. Bhí brón ar Oirféas toisc go raibh a bhean álainn marbh. 

Chuaigh Oirféas ar aistear go ‘Domhan na Marbh’ ag iarraidh tarrtháil a thabhairt ar a bhean chéile., go Háidéas chun í a fháil ar ais.  
clé|mion|Oirféas ar chlé, agus na  Tráiciacha. Babhla timpeall 440 RCh
Nuair a shroich Oirféas an Domhan Íochtarach, baile Phlútóin, chan Oirféas cróga go binn do dhrochdhia an Domhain Íochtaraigh.  Mheall sé gach a raibh ann lena chuid ceoil.  Chuir sé Ceirbearas agus na Fúire ina gcodladh lena lir.

### Tragóid
Chomhaontaigh Háidéas agus Peirsifiné í a thabhairt ar ais dó ... ach ar choinníoll nach bhféachfadh Oirféas siar sula bhfágfadh sé an Domhan Thíos.  "Ní féidir leat breathnú ar do bhean chéile", a bhagair bandia an Domhain Íochtaraigh. "Caithfidh tú siúl os a comhair agus ná caith súil uirthi go dtí go dtagann tú ar uachtar arís". Ansin thug an dia, Plútón, a bhean chéile ar ais d’Oirféas dílis. 

Shroich siad an barr, beagnach. Ach chomh mór is a bhí a mhífhoighne agus a imní, chas Oirféas timpeall agus chonaic sé Eoraidícé ar a chúl. Ach i bhfaiteadh na súl, chuaigh an bhean óg as radharc agus fuair Eoraidícé bás den dara huair, Mar sin chaill Oirféas a bhean chéile faoi dhó.

Insítear i scéal amháin gur stoll mná na Tráicia ina ghiotaí é, mar go raibh siad éadmhar lena dhílseacht d’Eoraidícé. Chuaigh a cheann agus lir ar foluain san aer go Lesbos, áit a mbeadh mar ionad na filíochta liricí.
[mion|Bás Oirféisː  "stamnos"   d'Hermonax  Inniu sa [Louvre.]]

### Bás Oirféis
De réir an scéil *Bassarids* le Aescaileas, ag deireadh a shaol, níor adhair Oirféas aon dia ach Apalló, an ghrian. Maidin amháin chuaigh Oirféas go dtí oracal Diníosas ar shliabh Pangeo chun Apalló a bheannú. Ach d'ionsaigh na Maenada é mar níor onóraigh sé Diníosas, a phátrún. Cuireadh Oirféas in áit a bhreithe, Pieria.

## Tionchar
D’imir scéal Oirféis tionchar ar Phlatón, Virgil, Óivid, Eoiripidéas, Milton, Rilke, Anouilh, ar na scannáin a rinne M. Camus agus Cocteau, ar cheol Offenbach, Gluck agus Monteverdi agus ar bhailé Stravinsky.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Catagóir:Dúnmharuithe
Stereo Kicks

Ba phopghrúpa é **Stereo Kicks** ón Ríocht Aontaithe. Tháinig siad sa chúigiú háit ar an t-aonú srauth déag *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]* sa bhliain 2014.

## Stair
### 2014: ''The X Factor''
Tháinig Stereo Kicks sa chúigiú háit ar an t-aonú srauth déag *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]* sa bhliain 2014.

## Baill
### Barclay Beales
Is as Devon é **Barclay Beales** (rugadh 27 Lúnasa 1995).

### Chris Leonard
Is as Contae na Mí in Éireann é **Chris Leonard** (rugadh 3 Meán Fómhair 1995).

### Tom Mann
Is as Southampton é **Tom Mann** (rugadh 3 Samhain 1993).

### James Graham
Is as Essex é **James Graham** (rugadh 12 Deireadh Fómhair 1996).

### Reece Bibby
Is as Lancashire é **Reece Bibby** (rugadh 13 Lúnasa 1998).

### Jake Sims
Is as Briostó é **Jake Sims** (rugadh 26 Samhain 1994).

### Casey Johnson
Is as Londain é **Casey Johnson** (rugadh 1 Bealtaine 1995).

### Charlie Jones
Is as Kent é **Charlie Jones** (rugadh 20 Nollaig 1999).

## Dioscliosta
### Singlí

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2014
Catagóir:Popcheoltóirí Sasanacha
Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha
Catagóir:Iomaitheoirí X Factor
Réigiún Chugais

Is réigiún ar an teorainn idir an Eoraip agus an Áise é **réigiún Chugais**.

## Tagairtí

Catagóir:An Áise
Catagóir:An Eoraip
Poiséadón

Is pearsa a bhaineann le miotaseolaíocht na Gréige é **Poiséadón** (nó **Poisíodón**; as Sean-Gréigis:  Ποσειδῶν, traslitriú: *Poseidôn*, fuaimniú: [poseːdɔ̂ːn]). Ba bhall den Dháréag Oilimpeach é, agus bhí sé ina dhia na farraige agus chreathanna talún agus tuilte agus triomaigh agus capall. Léirítear é mar fhear dhéanta dhaingean a bhfuil féasóg dhubh air agus trírinn (sleá iascaire a bhfuil trí bioranna air) ina lámh. 

Ba iad na Tíotáin Crónas agus Ria a thuismitheoirí.
 
Ba iad Séas agus Háidéas a dheartháireacha, agus Héire agus Déiméitéir agus Heistia a dheirfiúracha.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Oilimpeacha
Peirsifiné

Is pearsa a bhaineann le miotaseolaíocht na Gréige í **Peirsifiné**.

Ba é Háidéas a fear céile. 

## Tagairtí

Catagóir:Bandéithe an domhain thíos
Catagóir:Déithe Gréagacha
Páras, Prionsa Traíoch

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige é **Páras**. Is mac an Rí Priam agus and Banríon Hecuba a bhí ann, dár leis an miotas. Tá sé lárnach i gCogadh na Traoi agus an Iliad.  

Is é a bhí a chúis leis an cogadh nuair a thóg sé leis ón Ghréig (Sparta) Héilin, bean chéile Meinealás (Prionsa Mícéinéach agus Rí Sparta), ar ais go dtí an Traí.  Is í Héilin deirfiúr chéile Agaiméamnón, a bhí mar rí ar Mhicéine, chomh maith. 

Dár leis an miotas, is é (le cabhair ón dé Apollo) a mharaigh laoch na Gréige, Aichill, le saighead nimhneach a scaoileadh ó ballaí na Traí i dtreo deireadh Cogadh na Traoi. Ag an gcath céanna rinne sé iarracht an fathach Ajax mór (Telamonian Ajax sa Bhéarla nó Αἴας ὁ Τελαμώνιος sa Ghréigís**)** a mharú freisin, ach theip ar.  

Is é Philoctetes a mharaigh Páras i gCogadh na Traoi. 

Níl aon baint aige leis an gcathair Fhrancach, Páras, a dtagann as an treibh an Ghaill, an Parisii. 

## Naisc sheachtracha

* http://an-t-ilias.blogspot.com/2012/07/an-tilias-i-ngaeilge-gluais.html?m=1

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Nimfeach (miotaseolaíocht)

clé|215px|mion|Nimfeach
Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige í **Nimfeach**.

Ba nimfeach coille í Clóireas tiomnaithe don Earrach.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Téiséas

I miotaseolaíocht na Gréige, bhí Téiséas (Sean-Ghréigis: Θησεύς, *Thēseús* "an té a bhunaigh") ina rí ar an Aithin, mac Aithra agus Aigeús, cé gur de réir traidisiúin eile ba é a athair ná Poiséadón, dia na farraige.

Ba laoch é Téiséas a bhunaigh an Aithin, cosúil le Peirséas nó Cadmas a bhunaigh stáit chathracha eile na seanaimsire. Tá a chuid eachtraí le léamh i 'Saol Théiséis', le Plútarc, bunaithe ar scríbhinní níos sine eile. Athchruthaítear a mhiotas freisin i saothair níos déanaí. Mar shampla, tá sé ar cheann de na príomhcharachtair in *A Midsummer Night's Dream* agus *The Two Noble Gentlemen* le William Shakespeare.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Lois Griffin

Is í **Lois Patrice Griffin** (née **Pewterschmidt**) ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite *[[Family Guy]]*. Tá sí guthaithe ag Alex Borstein. Bhí sí ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Death Has a Shadow".

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair i gcartúin
Catagóir:Carachtair Family Guy
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1999
Nairciseas

Ba phearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige **Nairciseas**. B'ógánach álainn é a bhí a áilleacht chomh mór sin gur thit na mná óga go léir i ngrá leis nuair a chonaic siad é. Ach ní raibh suim ar bith aige iontu agus chuaigh sé tharstu go neamhchúiseach, is cuma cé mhéad a rinne siad iarracht a aird a tharraingt. Ní dheachaigh a gcríonna briste i bhfeidhm air, fiú amháin cás brónach na nimfí ab áille, Echo. Bhí sé istigh le Artaimís, bandia na gcoillte agus na n-ainmhithe fiáine, ach tháinig sí faoi mhíshásamh bandia níos cumhachtaí fós, Héire, a bhí ag iarraidh (mar ba ghnách) a fháil amach céard a bhí ar siúil ag Séas. Bhí drochamhras uirthi go raibh sé i ngrá le ceann de na nimfeach agus chuaigh sí chun féachaint orthu chun fháil amach cé acu. Caitheadh a hamhras ar Echo agus chuir Héire mallacht uirthi, ionas nach mbeadh sí in ann labhairt seachas an méid a dúradh léi a athrá. Dúirt Héire go mbeadh an focal deireanach aici i gcónaí, ach ní bheadh sé ina cumas tús a chur le comhrá. Céasadh ab é seo d'Echo, a bhí i ngrá le Nairciseas, cosúil leis na nimfeacha eile. D’fhéadfadh sí é a leanúint, ach níorbh fhéidir léi labhairt leis. 

Lá amháin, áfach, ba chuma ar an scéal go raibh a seans tagtha. Bhí Nairciseas ag glaoch ar a chompánaigh, "An bhfuil aon duine anseo?" agus bhí Echo in ann a fhocal deireanach "anseo, anseo" a thabhairt ar ais dó mar fhreagair. Bhí sí fós i bhfolach taobh thiar na crainn agus scairt sé, "Tar!" - go díreach cad ba mhian léi a rá leis. D'fhreagair sí go lúcháireach, "Tar!" agus tháinig sí amach ó fholach agus a lámha sínte amach. Ach chas sé thart uathí le déistin. Ach dúirt sé "B'fhearr liom an bás féin ná mo chroí a tabhairt duit". Ní raibh Echo in ann rud ar bith a rá ach "...mo chroí a tabhairt duit" arís agus arís eile, ach bhí sé imithe. Chuir sí i bhfolach í i bpluais uaigneach le náire, agus níorbh fhéidir sólás a fháil riamh ina dhiadh sin. Deirtear go maireann sí fós féin in áiteanna mar sin, agus gur mheath sí nó go raibh sí imithe as radhairc ionas nach bhfuil fágtha aici anois ach a guth.

Mar sin lean Nairciseas ar a bhealach cruálach, ag déanamh bheag de ghrá. Ach faoi dheireadh chuir ceann de na nimfeach a ghoill sé mallacht air: "Go dtuga an té nach bhfuil grá ag daoine eile grá dó féin." Chuir an bhandia mhór Neimisis (rud a chiallaíonn fearg cheartaiseach) é seo i gcrích. Mar a chrom Nairciseas thar linn le haghaidh dí agus chonaic sé ann a mhachnamh féin, thit sé i ngrá leis féin. "Tá a fhios agam anois," a dúirt sé, "cad a d'fhulaing daoine eile mar gheall orm, óir is fada liom an grádhúlacht san uisce agus ní féidir liom é a bhaint amach nó é a fhágáil. Níl saoradh ar bith ann ach amháin bás." Agus mar sin a tharla sé. D'imigh sé as agus é ina chrom thar an linn, agus fuair sé bás faoi dheireadh.

## Foinsí
Edith Hamilton, *Mythology: Timeless Tales of Gods and Heroes*, Little, Brown and Company, 1942.

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Brian

Is ainm firinscneach Gaeilge é **Brian**.

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Ainmneacha Gaeilge
Peigeasas

215px|mion|clé|Peigeasas
Is capall sciathánach a bhaineann le miotaseolaíocht na Gréige é **Peigeasas**. (Gréigis: Πήγασος,  *Pḗgasos*,' ; Laidin: *Pegasus-Pēgasī*).  Lirítear é de ghnáth mar stail bhán. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Tíotán (miotaseolaíocht)

215px|mion|clé|Rhea, deirfiúr agus bean chéile Cronus.

Sa mhiotaseolaíocht Chlasaiceach de chuid na Gréige, bhí **na Tíotáin** (Sean-Ghréigis: Τῑτάν Titán ; iolra : Τῑτᾶνες Tītânes) ina gcomhaltaí den dara ord de chuid na neacha Diaga, le hoidhreacht ó na na déithe príomhordúla agus roimh na déithe Oilimpeacha. Lonnaithe ar Shliabh Ortrais, bhí an chéad dá leanaí déag  den  Gháia phríomhordúil (Máthair na Cruinne) agus Úránas (Athair na Spéire), san áireamhm luaite leo. 
Ba déithe ollmhór de neart dochreidte iad, a rialaigh le linn Ré Órga fhinscéalaigh, agus a bhí mar chuid de phainteon na ndéithe Gréagacha.

Ba Tíotáin iad Crónas agus Ria.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

*
Catagóir:Pearsana i miotaseolaíocht na Gréige
Miotaseolaíocht na Lochlannach

Tá liosta déithe, bandéithe, laochra agus ollphéisteanna le fáil i **Miotaseolaíocht na Lochlannach**. Ba thraidisiún béil é ar dtús, ach scríobhadh na scéalta le linn na mblianta agus is mar sin atá siad ar fáil dúinn sa lá atá inniu ann.

## Féach freisin
* Frae, Fraer
* Óidin
* Túr
* Vailcír

## Tagairtí

Catagóir:An Iorua
Catagóir:Miotaseolaíocht
Catagóir:Na Lochlannaigh
Catagóir:Miotaseolaíocht Ioruach
Oadby

Is baile suite i Leicestershire é **Oadby**. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Leicestershire
Siogúrat

Is túr dronuilleogach céimnithe, go hiondúil aimsithe sa Mheaspatáim é **siogúrat**.

## Tagairtí

Catagóir:Túir
Catagóir:An Mheaspatáim
Fraer

Is pearsa bainte leis an mhiotaseolaíocht Ioruach é **Fraer**. 

Catagóir:Déithe Gearmánacha
Catagóir:Miotaseolaíocht Ioruach
Túr

Is dia Gearmánach é **Túr** (as Sean-Lochlannais: *Þórr*, traslitriú: *Thórr*, fuaimniú: [θoːr̥]), a bhaineann le tintreach agus le toirneach agus le hanfai agus le fiodhneimheadh (garráin naofa) agus le neart agus consaint an chine dhaonna, chomh maith le naomhú agus le torgúlacht, é **Túr** . Tá sé mór le rá ar son a chasúir ghearrchosaigh, mar atá Mjölnir. 

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Gearmánacha
Catagóir:Miotaseolaíocht Ioruach
Dioscliosta Selena Gomez

Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí agus aisteoir Meiriceánach Selena Gomez ná dhá albam stiúideo, ceirnín leathfhada amháin, seacht singil mar ealaíontóir ceoil aonréadach agus dhá singil mar gné-ealaíontóir ceoil.

## Albaim
### Albaim Stiúideo

### Albam díolama

### Ceirníní Leathfhada

## Singlí
### Mar Ealaíontóir Ceoil

### Mar Gné-Ealaíontóir Ceoil

### Singlí bolscaireachta

## Físeáin Cheoil

## Tagairtí

Catagóir:Selena Gomez
Gomez, Selena
Túr Bháibil

Is parabal i Leabhar Gheineasas é scéal **Thúr Bháibil** (Eabhrais: מִגְדַּל בָּבֶל, *Mīgdal Bāḇel*; Gréigis: Πύργος της Βαβέλ; Laidin: *Turris Babel*) a mhíníonn cén fáth a labhraíonn daoine go leor teangacha éagsúla.

Ag tús an scéil, labhair an cine daonna an teanga chéanna ar fud an domhain. Tháinig siad anoir go dtí tír Shionár (שִׁנְעָר‎), agus d'aontaigh siad go dtógfaidís cathair ansin, chomh maith le túr “agus a bharr ag baint neimhe amach in airde” (Geineasas 11:4). Chonaic an Tiarna an chathair agus an túr, agus dá bharr sin, rinne sé “cíor thuathail dá dteanga... i dtreo nach dtuigfidís caint a chéile a thuilleadh.” (11:7), ansin chuir sé fán orthu ar fud an domhain (11:8).

## An Scéal
Ó Leabhar Gheineasas, Caibidil 11:

# Labhair daoine an teanga chéanna agus na focail chéanna ar fud an domhain mhóir. 
# Agus ag teacht anoir dóibh thángadar ar mhachaire i dtír Shionár agus chuireadar fúthu ann. 
# Agus dúradar lena chéile: “Téanam agus déanaimis brící agus tugaimis tine dóibh” - brící a bhíodh acu in áit cloch agus pic in áit moirtéil - 
# “Téanam,” ar siad, “agus tógaimis cathair dúinn féin, agus túr agus a bharr ag baint neimhe amach in airde. Tuillimis clú dúinn féin sula scaipfí ar fud chlár na cruinne go léir sinn.”
# Ansin tháinig an Tiarna anuas go bhfeicfeadh sé an chathair agus an túr a thóg na daoine daonna. 
# “Féach,” arsa an Tiarna, “aon mhuintir amháin iad le haon teanga amháin acu go léir. Níl sa mhéid seo ach tús na mbeart a dhéanfaidh siad; níl aon ní dá bhfuil acu á bheartú nach bhféadfaidh siad a chur i gcrích. 
# Téanam, téimis síos agus déanaimis cíor thuathail dá dteanga ar an bhfód i dtreo nach dtuigfidís caint a chéile a thuilleadh.” 
# Agus chuir an Tiarna fán orthu ón áit sin ar fud chlár na cruinne ar fad, agus scoireadar de thógáil na cathrach. 
# Tugadh Báibil uirthi uime sin mar go ndearna an Tiarna cíor thuathail de theangacha an domhain go léir ansiúd; agus chuir an Tiarna fán orthu ón áit sin ar fud chlár na cruinne go léir.

## Sanasaíocht
Níl an frása “Túr Bháibil” sa Bhíobla ar chor ar bith; an rud atá ann i gcónaí ná “an chathair agus an túr” (אֶת-הָעִיר וְאֶת-הַמִּגְדָּל), nó “an chathair” (הָעִיר). Ní léir cén bunús atá leis an ainm “Báibil” (an t-ainm Eabhraise ar an mBablóin freisin). Is é *Bāb-ilim* (“geata Dé”) an t-ainm dúchais Acáidise a bhí ar an gcathair. Mar sin féin, creidtear anois gur tháinig an fhoirm sin chun cinn mar thoradh ar shanasaíocht a chum gnáthdhaoine na hAcáide ar fhoirm níos luaithe den ainm, *Babilla*, atá de bhunús neamh-Sheimíteach is dócha. De réir an Bhíobla féin, fuair an chathair an t-ainm “Báibil” ón bhriathar Eabhraise בָּלַל (*bālal*), a chiallaíonn “measc”, nó “cuir mearbhall ar”.

## Tagairtí

Catagóir:Túir
Catagóir:An Mheaspatáím
Catagóir:An Bíobla
Catagóir:Geineasas
Aldridge

Is baile suite i Midlands Thiar é **Aldridge**. 

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Midlands Thiar
Brownhills

Is baile suite i Midlands Thiar é **Brownhills**. Tionsclaíocht mhór san áit ab ea baint na guala ach dúnadh an mianach deireanach sna 1950idí. Bhí 12,676 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.

Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana
Catagóir:Midlands Thiar
Miotaseolaíocht na hÉigipte

deas|250px|thumb|Miotaseolaíocht na hÉigipte
Tá liosta déithe, bandéithe, laochra agus ollphéisteanna le fáil i **[[Miotaseolaíocht]] [[An Éigipt|na hÉigipte]]**. Ba thraidisiún béil é ar dtús, ach scríobhadh na scéalta le linn na mblianta agus is mar sin atá siad ar fáil dúinn sa lá atá inniu ann.

## Féach freisin
* Anúbas, Aipis
* Hóras, Határ
* Ísis
* Óisíris
* Sobac
* Tót

## Tagairtí

Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Miotaseolaíocht
Catagóir:Na Lochlannaigh
Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Hampton Court Palace

deas|250px|thumb|Hampton Court Palace
Is pálás ríoga suite san London Borough of Richmond upon Thames é **Hampton Court Palace**. 

Catagóir:London Borough of Richmond upon Thames
Ísis (miotaseolaíocht na hÉigipte)

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte í **Ísis**.

## Tagairtí

Catagóir:Bandéithe
Catagóir:Déithe Afracacha
Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Óisíris

Dia na torthúlachta, na talmhaíochta, an tsaoil eile, na marbh, an aiséirí, na beatha agus an fhásra sa tSean-Éigipt ab ea **Óisíris** (ón tSean-Ghréigis: κσιρις *Ósiris*). Léiríodh é go clasaiceach mar dhia a raibh craiceann uaine agus féasóg an Fharó air, leathghléasta mar sheargán ag na cosa, ag caitheamh coróin *atef* sainiúil, agus a bhfuil bachall shiombalach agus súiste aige.

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Afracacha
Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Hóras

Dia a bhaineann le miotaseolaíocht na hÉigipte is ea **Hóras**. 

## Tagairtí

Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Ortoireicse néarógach

Is éard atá i gceist le **ortoireicse néarógach** nó ***orthorexia nervosa*** ná neamhord itheacháin.

## Tagairtí

Catagóir:Neamhoird itheacháin
Emma Blackery

mion|Emma Blackery, 2018
YouTubálaí agus ceoltóir as An Ríocht Aontaithe í **Emma Louise Blackery** (rugadh ar 11ú Samhain 1991). Is as Basildon, Essex í. Tá beagnach 1,200,000 suibscríobhaí aici agus 75 milliún físeán féach aici freisin.

## Saol pearsanta
Rugadh Emma Blackery i mBasildon, Essex. Scar a tuismitheoirí nuair a bhí sí trí bliana déag d'aois. Ansin cónaíonn sí lena hathair. Anois tá beirt páiste eile ag a máthair, Febe agus Travis, deartháirnóid Emma.

D'fhreastail Emma ar Scoil Bromfords agus ar Coláiste SEEVIC.  Rinne sí staidéar ar Bhéarla, mata, agus polaitíocht agus rialtas san ollscoil.

## YouTube
D'ainmnigh sí a céad chínéal 'emmaforthewin'.

Ar a dara cineál (an cineál atá sí ag úsáid anois) chuir sí an t-ainm 'emmablackery' ar an gcineál ansin ach d'athainmnigh sí é 'Emma Blackery' i mBealtaine, 2012. Athraigh sí ar ais go dtí 'emmablackery' é in Eanáir 2015. Thosaigh sí ar Youtube ag léamh '50 Shades of Gray' ar a cineál, ach scriosadh na físeáin de bharr briseadh cóipcheart. 

Tá trí cineál aici ar Youtube; cineál greannmhar, cineál áilleacht - Boxes of Foxes, agus cineál imirtheach - BirdyBoots

## Ceol
D'eisigh sí a chéad SL roimh a chéad chínéal ar YouTube. Glaodh  'Human Behaviour' air. Dúirt sí sin sa físeán "MY FIRST CRUSH? | Emma Blackery". I mí Iúil d'eisigh sí a dara SL; Distance agus an físeán don amhrán 'Go the Distance'. Tá níos mó ná 1,250,000 féach ar an bhfíseán sin. D'eisigh sí a tríú SL, Perfect, ar an 11ú lá de mhí Samhain, a bhreithlá.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1991
Catagóir:Daoine ar YouTube
Catagóir:Daoine beo
Val Doonican

Ba amhránaí agus ceoltóir Éireannach é **Michael Valentine Doonican**. Rugadh é i bPort Láirge ar an 3 Feabhra 1927 agus fuair sé bás i mBeaconsfield, Buckinghamshire ar an 1 Iúil 2015. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna in 2015
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge
Anúbas

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte é **Anúbas**. Bhí ceann mic tíre aige. 

## Tagairtí

Catagóir:Déithe Afracacha
Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Patrick Macnee

B'aisteoir Sasanach é **Daniel Patrick Macnee** (a rugadh ar an 6 Feabhra 1922 agus a fuair bás ar an 25 Meitheamh 2015). 

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1922
Catagóir:Básanna in 2015
Patrick Magee (aisteoir)

Ba aisteoir Éireannach é **Patrick Magee** a rugadh ar an 31 Márta 1924 agus a fuair bás ar 14 Lúnasa 1982. 

Catagóir:Aisteoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna i 1982
Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha
Aipis

deas|215px|thumb|Aipis
Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte é **Aipis**.

## Tagairtí
 

Catagóir:Déithe Afracacha
Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Határ

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte í **Határ**.

## Tagairtí

 

Catagóir:Bandéithe
Catagóir:Déithe Afracacha
Catagóir:Miotaseolaíocht na hÉigipte
Mosul

Cathair stairiúil i dtuaisceart na hIaráice is ea **Mosul** agus é suite go príomha ar bhruach thoir abhainn na Tígrise 400 km ó thuaidh ó Bagdad. Tá iarsmaí Ninivé, cathair Impireacht na hAisiria ar an mbruach thiar. 

Tá cónaí ar timpeall is 1 mhilliún duine i Mosul anois ach bhí daonra níos mó sa chathair sular ghabh fórsaí an Stáit Ioslamaigh (SI) í i mí Mheithimh na bliana 2014. Theith leathmhilliún duine ar a laghad roimh fórsaí SI, beagnach gach duine ó mhionlaigh eitneacha agus chreidmheacha san áireamh. Is cathair Sunni í go hiomlán anois agus í faoi smacht SI.

Catagóir:Cathracha san Iaráic
Dhá Aspal Déag na hÉireann

deas|250px|thumb|Dhá Aspal Déag na hÉireann
Dháréag naomh manachúil Éireannach a rinne staidéar faoi stiúir Naomh Finnian sa 6ú haois ab ea **Dhá Aspal Déag na hÉireann**.

## Stair
Bhí Mainistir Chluain Ioraird, a bhí suite ar Abhainn na Bóinne i gContae na Mí sa lá atá inniu ann, ar cheann de na scoileanna mainistreach is tábhachtaí in Éirinn na luath-Chríostaíochta. Le linn an 6ú haois, rinne cuid de na daoine ba shuntasaí i stair na Críostaíochta in Éirinn staidéar i Mainistir Chluain Ioraird. Deirtear go raibh thart ar 3000 scoláire faoi theagasc ann, ar an meán.

De réir seanchais, rinne dháréag scoláire staidéar ansin faoi stiúir Naomh Finnian, grúpa ar a dtugtar Dhá Aspal Déag na hÉireann. Tá an scéal seo taifeadta i lámhscríbhinn ón 17ú haois (bunaithe ar fhoinsí níos sine, b'fhéidir) dar teideal *Dá apstol décc na hÉrenn*. Ba le Mícheál Ó Cléirigh an lámhscríbhinn seo (Bibliothèque Royale, An Bhruiséil, MS 2324–2340), 1629.

Sa scéal seo, bailíonn an dáréag aspal le chéile le haghaidh fleá i dteach Naomh Finnian, agus tagann bláth draíochta os a gcomhair. Socraítear go ndéanfadh duine acu turas ar thír dhúchais an bhlátha, agus go gcuirfí rogha an duine ar crannchur. Nuair a thiteann an crann ar Bhreandán Bhiorra, fear scothaosta, téann Breandán Chluain Fearta (Breandán moccu Altae), atá níos óige, ina ionad. Téann Breandán chun bealaigh le lucht coimhdeachta mór, agus tarlaíonn go leor eachtraí dóibh, mar a insítear i *Betha Brénainn Clúana Ferta*, mar shampla.

## An Dáréag Aspal

# Naomh Ciarán Saighre (Saighir Chiaráin). I Martarlaig Oengus, ní áirítear Ciarán Saighre i measc an dáréag, agus cuirtear Naomh Finnian féin ina ionad. Is cosúil gur traidisiún níos sine é seo.
# Naomh Ciarán, Cluain Mhic Nóis, ar an tSionainn, i mbarúntacht Garraí an Chaisleáin, Co. Uíbh Fhailí. D'éag sé sa bhliain 549.
# Naomh Breandán, Biorra, Co. Uíbh Fhailí. Fuair sé bás ar 29 Samhain 571.
# Naomh Breandán, Cluain Fearta (Breandán moccu Altae, nó Breandán an Loingseoir). Ba mhac é le Finnloga, éarlamh Chluain Fearta, i gContae na Gaillimhe. Rugadh sa bhliain 484 é, agus fuair sé bás i 577.
# Naomh Colm Cille, ab Thír Dhá Ghlas, i mbarúntacht Urumhain Íochtarach i gcontae Thiobraid Árann, a d'éag sa bhliain 552.
# Naomh Colm Cille, an naomh Gaelach mór le rá a bhunaigh mainistreacha i nDoire agus in Albain. Rugadh sa bhliain 521 é, agus fuair sé bás sa bhliain 597.
# Naomh Mobhí Cláraineach, éarlamh Ghlas Naíon, i ngar do Bhaile Átha Cliath. Fuair sé bás ar 12 Deireadh Fómhair 545.
# Naomh Ruadhán, éarlamh Lorrha, i gContae Thiobraid Árann. Fuair sé bás ar 15 Aibreán 584.
# Naomh Seanán, ó Inis Cathaigh, amach ó chósta thiar theas Chontae an Chláir.
# Naomh Ninnidh, éarlamh pharóiste Inis Maí Samh, in iarthuaisceart Chontae Fhear Manach. Bhí sé beo sa bhliain 530, ach ní féidir a bheith cinnte faoi bhliain a bháis.
# Naomh Laisrén mac Nad Froích, mac Nad Fraéch agus deartháir Óengus, ba e an chéad rí Críostaí ar Chúige Mumhan agus fuair sé bás sa bhliain 564.
# Naomh Cainneach, éarlamh Achadh Bhó i gContae Laoise, a fuair bás sa bhliain 600.

## Tagairtí

Catagóir:Dhá Aspal Déag na hÉireann
Cailifeacht na nAbasach (Cailifeacht)

clé|250px|mion|Cailifeacht Abasach
Ba cailifeacht í **Cailifeacht na nAbasach**.

## Féach freisin
* Na Cailifí Abasacha

Catagóir:Ioslam
Lyudmila Ulitskaya

Scríbhneoir Rúiseach is ea **Lyudmila Evgenyevna Ulitskaya** (Rúisis: Людмила Евгеньевна Улицкая), a rugadh ar 21 Feabhra 1943. Tá sí ar na húrscéalaithe agus gearrscéalaithe is mó tóir ar a saothar sa Rúis le tamall de bhlianta anuas agus is í ceann de na scríbhneoirí Rúiseacha is mó a clú idirnáisiúnta chomh maith. Bronnadh Duais Stáit na hOstaire do Litríocht na hEorpa sa bhliain 2014. Tá clú ar *Sonyechka*, úrscéal léi, a foilsíodh sa bhliain 1995. Sa bhliain 2006 foilsíodh úrscéal suntasach eile uaithi, Даниэль Штайн, переводчик (Daniel Stein, aistritheoir) inar pléadh an tUileloscadh agus an gá atá le hathmhuintearas chreidimh mhóra an domhain an lá atá inniu ann.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Scríbhneoirí Rúiseacha
Nicholas Winton

Baincéir agus daonchara Briotanach ab ea an **Ridire Nicholas George Winton,** nó an **<nowiki/>'Schindler Sasanach**' mar a bhaist na meáin air  (a rugadh mar Nicholas George Wertheim; 19 Bealtaine 1909 – 1 Iúil 2015). Agus an Dara Cogadh Domhanda ag bagairt ar an Eoraip sa bhliain 1939, d’éirigh leis tarrac ar sheacht gcéad leanbh óg, ar Ghiúdaigh iad a bhformhór mór, a tharrtháil ó uafáis na Naitsithesa tSeicslóvaic.

clé|mion|Nicholas Winton i 1938
clé|mion|2007
## Saol
I Hampstead i Londain a rugadh Winton.   Ba de shliocht Gearmánach Giúdach é (cé gur Críostaí é féin agus aindiachaí níos déanaí); chuaigh a thuismitheoirí ar imirce go Sasana ag tús an fichiú haois.

In 1939, bhí dream beag Sasanach sa tír ag déileáil le teifigh pholaitiúla a thabharfaí chuig Sasana. Chinn Winton rud éigin a dhéanamh faoi na leanaí.  Sé an maorlathas an dris chosáin is mó a bhí aige. Páipéarachas le cur i gcrích, tuismitheoirí altrama le hearcú, cúrsaí iompair le sortáil, na dlíthe a athrú agus gan amhras airgead le bailiú.

D'eagraigh Winton traenacha speisialta a thug thar an nGearmáin agus an Ísiltír iad go calafort inar cuireadh ar bord bád iad go dtí an Bhreatain Mhór. I Sasana dóibh fuarthas teaghlaigh a ghlacfadh isteach iad.

### Cáil
clé|mion|Cuimhneachán "Fur Das Kind" i Liverpool Street Station, Londain,  tiomnaithe do Winton
Ní raibh aon chur amach ag an bpobal i gcoitinne ar éachtaí Winton agus ba nuair a thosaigh sé ag taispeáint a leabhar gearrthóg do dhaoine is ea a tosnaíodh ag cur suime sa scéal. Tháinig a bhean chéile ar dtús sna 1980idí ar a scéal a rinne sé faoi iompar na bpáistí go Sasana.    

Shroich seo buaic le heagrán de *That’s Life!* mar ar insíodh scéal Winton agus gur cuireadh cuid de na leanaí ina láthair. Ba mhothúchánach an mhír é. "Schindler Briotanach" a bhaist preas na tíre úd air.   

Ní raibh Winton bródúil as a ghaisce ach suaite faoin dream nár fhéad sé a tharrtháil, go mór mór iad siúd a bhí ar traein a bhí ag fágáil ar an 1 Meán Fómhair 1939 ach gur stopadh í.   

I Slough, Berkshire a d'éag Winton in aois a 106 bliana.

## Féach freisin

* Oskar Schindler

* Giorgio Perlasca
* Hugh O'Flaherty

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Agallamh le David Frost. Dáta rochtana: 8 Iúil 2015

Catagóir:Daoine a rugadh i 1909
Catagóir:Básanna in 2015
Catagóir:Daonchairde
Catagóir:An tUileloscadh
Catagóir:Daoine in aois a chéid
John Bunyan

Scríbhneoir Sasanach a rugadh in Elstow i mBedfordshire ab ea **John Bunyan** (30 Samhain 1628 – 31 Lúnasa 1688). 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1628
Catagóir:Básanna i 1688
Catagóir:Cailvíneachas
Catagóir:Cléir
Catagóir:Diagairí na Críostaíochta
Catagóir:Filí Sasanacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Naoimh Sasanacha
Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha
Diaethria

Is géineas feithidí é ***Diaethria***. Tugtar **féileacáin 88** ar na speicis sa ghéineas seo, mar gheall ar na marcanna sainiúla i gcruth na huimhreach 88 ar na heití.

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Tiomsú i leabhar gearrthóg

Séard atá i gceist le **tiomsú i leabhar gearrthóg** ná bileoga, ailt as páipéir nuachta, stampaí, bláthanna feoite agus mar sin de a chur i leabhar ina bhfuil na leathanaigh folamh, é sin chun eolas faoi théama éigin a chaomhnú, stair theaghlaigh nó scéala nuachta, mar shampla. 

## Stair
Sa 15ú céad, d'éirigh sé coitianta i Sasana eolas mar oidis, sleachta liteartha, litreacha, dánta agus a leithéid a thiomsú in aon leabhar amháin. *Commonplace books* a thugtaí orthu seo. Ní raibh aon dá leabhar den chineál seo cosúil lena chéile, mar bhídís bunaithe ar shuim an duine a chruthaigh é. D'éirigh albaim chairdis coitianta i Sasana sa 16ú céad.

Catagóir:Caitheamh aimsire
Roger Rees

B'aisteoir Breathnach  é **Roger Rees** (a rugadh ar an 5 Bealtaine 1944 agus a fuair bás ar an 10 Meitheamh 2015). 

Catagóir:Aisteoirí Breatnacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Básanna in 2015
Joanna Lumley

Is ban-aisteoir Sasanach í **Joanna Lamond Lumley** (a rugadh ar an 1 Bealtaine 1946). 

## Tagairtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Bradley Cooper

Is aisteoir Meiriceánach é **Bradley Charles Cooper**, a rugadh ar an 5 Eanáir 1975.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1975
Catagóir:Daoine beo
Alexander Pope

File Sasanach a rugadh i Londain ab ea **Alexander Pope** (21 Bealtaine 1688 – 30 Bealtaine 1744). 

Catagóir:Filí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1688
Catagóir:Básanna i 1744
Ben Affleck

Is aisteoir Meiriceánach é **Benjamin Géza Affleck-Boldt** nó **Ben Affleck**, a rugadh ar an 15 Lúnasa 1972. Is deartháir é le Casey Affleck.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as Berkeley, California
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Daonchairde
Catagóir:Daonnúlaigh
Catagóir:Fir
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Séarlas Martel

Státaire agus ceannaire airm de chuid na bhFranc (718–741) ab ea **Séarlas Martel** (686 – 22 Deireadh Fómhair 741).

Catagóir:Daoine a rugadh sa 7ú haois
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Laochra
Catagóir:Ríshliocht Cairilínseach
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Patsy Gallant

Amhránaí agus aisteoir Ceanadach is ea **Patsy Gallant** a rugadh ar 15 Lúnasa 1948 in Brunsuic Nua, Ceanada. As Acaid dá muintir. Tá cúigear deirfiúracha agus beirt deartháireacha aici. Tá a lán amhrán ráite aici i bhFraincis agus i mBéarla agus díol mór orthu ina lán tíortha. 

## Beatha agus gairm

Rinne Patsy a céad cheirnín i 1967 agus bhí sí i láthair ag a lán seónna ilsiamsa ar an teilifís. Bhí sí le cloisteáil i Montréal in éineacht leis an móramhránaí Charles Aznavour. I 1971 tháinig sí os comhair an phobail ar an teilifís i gcuideachta a lán réaltaí eile agus Christine Charbonneau ina measc.  Ba í Charbonneau a scríobh bunús na dtéacsanna do na chéad dá albam Fraincise aici ba mhó tábhacht: *Patsy Gallant* i 1972 agus *Toi l'enfant* i 1974. Columbia a chuir amach iad, agus is ann atá *Tout va trop vite*, *Le lit qui craque*, *Un jour comme les autres*, *Thank You Come Again v.f.* Chuir na hamhráin seo an rath uirthi ar liosta na gcnag Fraincise in Québec..

Chuaigh sí i bhfeidhm ar an bhFrainc den chéad uair i 1972 de bharr an albaim *Patsy Gallant* a chuir CBS amach. I 1972 agus i 1973 chuir sí amach na chéad dá albam Béarla aici: *Upon My Own*agus *Power*.  Ach ní raibh an t-éileamh céanna orthu is a bhí ar an dá albam Fraincise. 

I 1976 rinne Gallant seasamh nua i mBéarla leis an albam "*Are You Ready for Love*" . D’éirigh thar cionn ar fud an domhain leis an amhrán beoga dioscó *From New York to L.A*. 

I 1993 rinne sí páirt Stella Spotlight i léiriú nua de *Starmania* a cuireadh ar bun sa Théâtre Mogador i bPáras. I 2002 bhí sí páirteach i gceoldráma rac nua de chuid Luc Plamondon le ceol a chum Romano Musumarra

Rinne sí páirt múinteora sa tríú agus sa chúigiú séasúr de *Star Academy*.

## Dioscliosta
### Albaim

* *Patsy Gallant* Columbia (1972) (Eisíodh é sa Fhrainc i 1972.)
* *Upon My Own* (1972)
* *Power* (1973)
* *Toi l'enfant* (1974)
* *Are You Ready For Love* (1976)
* *Besoin D'Amour* (1977)
* *Will You Give Me Your Love?* (1977)
* *Patsy!* (1978)
* *Et Star* (1978)
* *Stranger in the Mirror* (1980)
* *Amoureuse* (1981)
* *Take Another Look* (1984)

### Bailiúcháin

* *Greatest Hits / Ses Plus Grands Succès* (1979)
* *Tout va Trop Vite* (2005)

## Dioscliosta 45
* *Pourquoi faut-il* / *Un jour comme les autres*. Columbia 1972. Sorti en France 1972, CBS FR-8439 Série Gémini. 
* *Cendrillon* / *Tout va trop vite*. Columbia 1972, C4-7230, CDN. Sorti en France en 1972, CBS FR-1070,Série Gémini. 
* *Le lit qui craque* / *Karaté*. Columbia, Kébec Disc 1974, CBS 2755.
* *Je voudrais quelqu'un qui m'aime* / *Toi l'enfant*. Columbia C4-4028.
* *Thank you come again* v.f./ *Pourquoi faut-il* Columbia 1973, C4-7252
* *Karaté* / *J'aurais voulu t'aimer*. Columbia 1974, C4-4064 
* *Tout va trop vite* / *Un jour comme les autres*. Columbia 1972, C4-7230 
* *Tout va trop vite* / *Un jour comme les autres*. Columbia 1972, C4-7230 
* *Le lit qui craque* / *Un monde est en voie de naître* Columbia 1974,C4-4078
* *Les femmes* / *J'ai le droit*. CBS 1975, C4-4096.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Bond Street

clé|250px|mion|Bond Street
Is sráid suite sa West End, Londain é **Bond Street**. 

Catagóir:Sráideanna na Londan
Brown Hart Gardens

deas|250px|thumb|Brown Hart Gardens
Gairdín 10,000 troigh d'achar in Mayfair, Londain, is ea **Brown Hart Gardens**. Tá an gairdín suite ar dhíon fo-stáisiún giniúna leictreachais.

Catagóir:Gairdíní i Londan
Bryanston Square

deas|250px|thumb|Bryanston Square
Is cearnóg an bhaile suite i Marylebone, Londain é **Bryanston Square**. 

Catagóir:Cearnóga i Londan
Dover Street

clé|250px|mion|Dover Street
Is sráid suite i Mayfair, Londain é **Dover Street**. 

Catagóir:Sráideanna na Londan
Grosvenor Square

deas|250px|thumb|Grosvenor Square
Is cearnóg an bhaile suite i Mayfair, Londain í **Grosvenor Square**. 

Catagóir:Cearnóga i Londan
Catagóir:Cathair Westminster
France Castel

Amhránaí, aisteoir, óstach raidió agus láithreoir teilifíse in Québec is ea **France Castel**, a rugadh mar **Francine Bégin** ar an 31 Lúnasa 1944 i Sherbrooke, Québec. 

## Óige agus tús gairme
Bhí France Castel ag rá amhrán as a óige agus ba ghearr go raibh sí páirteach sa tsiamsaíocht. Sna 1960idí bhí sí ina haonréadaí ag *Les gamins*, grúpa ceoltóirí óga ó Sherbrooke.

I samhradh na bliana 1967, bliain Iltaispeántas 1967, bhí ina hóstach ar *Les Couche-tard*, clár teilifíse a mbíodh tóir air..As sin amach thugadh sí France Castel uirthi féin.  

Tar éis di bualadh leis an gceoltóir Roger Gravel, thaifead Castel (in 1969) na chéad amhráin a chum sí féin.

## As na 1970idí amach
Bhuail sí le Christine Charbonneau i 1970. Sa tréimhse sin bhí ag éirí thar cionn le Castel. Ba í Charbonneau a scríobh di *Du fil des aiguilles et du coton*, *Château de sable*, *Sur le pont*, *Je le vois dans ma soupe*, *Dominique*, *Au fond de nous*, *L'amitié* agus mórán amhrán eile. Bhí an-éileamh ar chuid acu in Québec.. Bhí siad ag obair le chéile ar feadh timpeall cúig bliana.. I 1975 dúirt Castel roinnt amhrán le Luc Plamondon.

Thréig Castel amhráin Charbonneau agus tharraing cinn nua chuici ó scríbhneoirí eile, mar aon le hamhráin a scríobh sí féin.. Thug sí a haghaidh ar na gormacha, agus d’fhág sin a rian ar a cuid amhránaíochta as sin amach.

## Drámaí

Ó 1979 amach rinne sí páirteanna ina lán drámaí teilifíse, agus ba chuid suntais í mar aisteoir ina lán scannán: *La Comtesse du Bâton Rouge* (1997), *Crème glacée, Chocolat et autres Consolations* (2001), *Karmina* (1996) agus eile. 

## Le cloisteáil

France Castel – “Un soir de décembre”: https://www.youtube.com/watch?v=ZfVdT_kbsKw

France Castel – “Je le vois dans ma soupe”: https://www.youtube.com/watch?v=dd1kXlP9eHU

France Castel – “Un chagrin d'amour”: https://www.youtube.com/watch?v=LYNL601fpdI

France Castel – “Château de sable”: https://www.youtube.com/watch?v=aV2q5Aaa_B8

## Dioscliosta
### Albaim

* 1972 : Toi et moi amoureux, (en duo avec Jean-Beaulne) Disques Profil
* 1973 : France Castel, Disques Profil *Du fil, des aiguilles et du coton*
* 1973 : France Castel, Disques Profil, Adapt. angl. de l'album *Du fil des aiguilles et du coton* (To one and all), agus amhráin eile
* 1973 : Je le vois dans ma soupe, Disques Image
* 1974 : Moi j'veux pas déranger personne, Disques Image
* 1975 : Quand on aime on a toujours 20 ans, Disques Barclay
* 1976 : En corps à cœur, Disques Pléiade/Polydor
* 1977 : Noël disco, Disques Promoson
* 1981 : Starmania made in Québec, Disques Beaubec
* 1993 : Brel Québec, Disques Quark

### Bailiúcháin

* 1975 : Collection France Castel, *Du fil des aiguilles et du coton*, (album double) Disques Trans-World
* 2000 : Disque compilation Amoureuse, France Castel, ''Du fil des aiguilles et du coton, (album double) Disques Mérite
* 2001 : Castel, Beaulne, François & Liette CD, Disques Mérite
* 2002 : Le cabaret des refrains volume 2, Disques GSI Musique

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Marble Arch

Is áirse an Bhua suite ar an Sráid Oxford, Londain í **Marble Arch**. 

Catagóir:Cathair Westminster