Antoni Gaudí

Ailtire Catalónach ab ea **Antoni Gaudí i Cornet** (25 Meitheamh 1852 - 10 Meitheamh 1926) a raibh tionchar ag a chuid paisin air sa saol: ailtireacht, nádúr agus reiligiún. Leasainm "Ailtire Dé, chiallaigh creideamh Caitliceach Rómhánach Gaudí go bhfuil íomhánna reiligiúnacha le feiceáil i go leor dá shaothair. Tá a stíl shainiúil tréithrithe ag saoirse foirme, dath, uigeacht agus aontacht orgánach. Mar gheall ar a struchtúir iomarcacha, athraitheacha cruth ó ghluaiseacht Ealaíon agus Ceardaíochta an 19ú haois go hailtireacht Ioslamach agus Áiseach go foirmeacha traidisiúnta Catalónacha agus ina dhiaidh sin tháinig Antoni Gaudí chun bheith ar cheann de na hailtirí is cáiliúla sa chéad leath den 20ú haois. Tá Gaudí fós ina dhuine ceannródaíoch de Art Nouveau agus nua-aoiseachas nó Nua-aoiseachas Catalónach. D'oibrigh sé beagnach go hiomlán in Barcelona nó in aice leis. Bhí cuid mhaith dá shlí bheatha gafa le tógáil Theampall Sásaimh an Teaghlaigh Naofa (Sagrada Família), a bhí neamhchríochnaithe nuair a fuair sé bás i 1926. Is é a shárshaothar, an Sagrada Família atá fós neamhiomlán, an séadchomhartha is mó a bhfuil cuairt á tabhairt air sa Spáinn. Idir 1984 agus 2005, dhearbhaigh UNESCO seacht gcinn dá shaothair mar Láithreáin Oidhreachta Domhanda.
mion|249x249px|An taobh istigh de na Sagrada Familia 

## Saol
Rugadh Antoni Gaudí sa Chatalóin cúige ar chósta na Meánmhara sa Spáinn. Ba mhac é le déantóir coire agus chreid sé gur éirigh leis seo a bheith rathúil. ‘An cumas sin a bhraitheann, an spás a fheiceáil mar gur mac déantóir coire mé. Is éard is déantóir coire ann fear a dhéanann toirt as dromchla; feiceann sé an spás sula dtosaíonn sé ag obair.’ Chaith Gaudí an chuid is mó dá chuid ama suas go dtí 16 bliana d’aois i Reus, áit ar fhreastail sé ar naíscoil le Francesc Berenguer, a thiocfadh chun bheith ina duine dá chúntóirí, agus a d’oibrigh i muileann teicstíle. 

Chríochnaigh Gaudí ceithre bliana de sheirbhís mhíleata éigeantach ag tosú i 1875, ach chiallaigh drochshláinte gur chaith sé cuid mhaith dá chuid ama ar shaoire bhreoiteachta, rud a chuir ar a chumas clárú ar dtús i Scoil Llotja agus ansin ar Ardscoil Ailtireachta Barcelona, ar bhain sé céim amach ann le céim san ailtireacht i 1878. Sa bhliain 1876 d’éag a mháthair, mar a rinne a dheartháir níos sine Francesc, a bhí díreach ina lia, bhí an tsláinte go dona i measc theaghlach Gaudí. D’fhág sé an baile i 1869 chun staidéar a dhéanamh in Barcelona, lárionad polaitiúil agus intleachtúil na Catalóine chomh maith leis an gcathair is nua-aimseartha sa Spáinn. 

Níor bhain sé céim amach go dtí ocht mbliana ina dhiaidh sin, agus chuir an tseirbhís mhíleata isteach ar a chuid staidéir. Le linn a bhlianta staidéir bhí sé ina dhréachtóir do chuid de na hailtirí is cáiliúla in Barcelona; lena n-áirítear Joan Martorell, Josep Fontserè, agus Leandre Serrallach - fostaíocht a chuidigh le híoc as a chuid staidéir. Níor phós Gaudí riamh.

## Tionchar
Is fearr aithne ar Gaudí mar gheall ar a struchtúir intricate ar fud Barcelona, agus tá an Basílica de la Sagrada Família anois ar cheann de na cinn scríbe turasóireachta is mó éilimh san Eoraip sa chéid seo caite. Thug sé teicnící nua isteach i gcóireáil ábhair, mar shampla ‘trencadís’ a bhain úsáid as píosaí ceirmeacha dramhaíola. 

Tá Gaudí suntasach mar gheall ar a raon foirmeacha, uigeachtaí, agus polacrómatachta agus as an mbealach saor in aisce léiritheach inar cosúil go bhfuil na heilimintí seo dá chuid ealaíne comhdhéanta. Is annamh a tharraing Gaudí pleananna mionsonraithe dá chuid saothar, agus ina ionad sin b’fhearr leis iad a chruthú mar mhúnlaí scála tríthoiseacha agus na sonraí a mhúnlú mar a cheap sé iad. Mar ailtire mór le rá, más eccentric, bhí Gaudí ina rannpháirtí tábhachtach sa Renaixensa, athbheochan ealaíonta ar na healaíona agus na ceardaíocht in éineacht le hathbheochan polaitiúil i bhfoirm “Catalanism” frith-Chaisleáin. Tugadh neamhaird air le linn na 1920idí agus na 1930idí, nuair a bhí an Stíl Idirnáisiúnta mar an modh ailtireachta ceannasach. Faoi na 1960idí, áfach, bhí meas ag gairmithe agus tuataí air mar gheall ar an samhlaíocht gan teorainn agus diongbháilte a d’úsáid sé chun ionsaí a dhéanamh ar gach dúshlán dearaidh ar cuireadh i láthair é.

Chuir Gaudí cuid dá struchtúir is cáiliúla timpeall Barcelona i gcrích. Tógadh an chuid is mó de na struchtúir is cáiliúla Gaudí go luath sa 20ú haois. I measc na dtionscadal ó na blianta sin tá an ‘Park Güell’, a críochnaíodh idir 1900 agus 1914 agus a bhfuil deilbh, eilimintí ailtireachta agus gairdíní ann; an Casa Batilló, foirgneamh a bhí cónaithe uair amháin agus a bhfuil sonraí cosúil le cnámharlach ar a aghaidh anois; agus an foirgneamh árasán droimneach Casa Milà, ar a dtugtar La Pedrera freisin, a bhí mar an áit chónaithe dheireanach a dhear Gaudí agus a bhfuil tionóntaí ann fós sa lá atá inniu ann. I 1910, chuir Société des Beaux-Arts taispeántas i láthair i bPáras, le grianghraif, samhlacha agus pleananna dá struchtúir le feiceáil. Bliain ina dhiaidh sin thaispeáin sé go leor de na píosaí céanna ag an gCéad Salon Ailtireachta Náisiúnta i Maidrid.

### Gníomhaíocht pholaitiúil
Bhí Gaudí, Catalónach a rugadh agus a tógadh, ina pháirtí láidir do chultúr na Catalóine agus ina chreidmheach i stát neamhspleách Catalónach. Tá an streachailt ar son neamhspleáchas na Catalóine ag dul i méid i gcónaí ón 17ú haois (tá sé ag dul ar aghaidh go dtí an lá atá inniu ann), agus ghlac Gaudí, cosúil lena bhráithre Catalónacha, páirt in agóidí a mhéadaigh ina gcíréibeacha lán-séidte - uair amháin le linn na gCluichí bláthanna agus an dara ceann am le linn Lá Náisiúnta na Catalóine, agus mar thoradh air sin bhí cúpla lá i bpríosún.

## Sagrada Família
Ar 19 Márta 1882, cuireadh tús leis an Sagrada Família a thógáil faoin ailtire Francisco de Paula del Villar. Sa bhliain 1883, nuair a d’éirigh Villar as a phost, ghlac Gaudí seilbh air mar phríomh-ailtire. Is basilica Caitliceach Rómhánach mór neamhchríochnaithe é an Basilica de la Sagrada Familia i gceantar Eixample in Barcelona, ​​an Chatalóin, an Spáinn. D'imigh Gaudí ón bplean ardeaglais nua-Ghotach sin, a scriosadh as imní eacnamaíochta a bhaineann le hábhair agus táirgeadh, agus a roghnaigh dearadh nach raibh chomh traidisiúnta. I measc na léirsithe dealbhóireachta an-mhionsonraithe de shaol Íosa Críost tá 56 cholún ag gobadh amach ó uasteorainn atá líonta le cruthanna caleideascópacha agus gloine dhaite ar scáth gorm leictreach, glas, dearg agus oráiste. Ba í siombail reiligiúnach na hAthbheochana in Barcelona ná eaglais Sagrada Familia, tionscadal a mbeadh Gaudí ina chónaí ann ar feadh a shlí bheatha. Coimisiúnaíodh é chun an eaglais seo a thógáil chomh luath le 1883, ach ní raibh sé beo chun é a fheiceáil críochnaithe. Ag obair air, d’éirigh sé níos mó agus níos mó piarach; tar éis 1910 thréig sé beagnach gach post eile agus chuir sé é féin ina áit agus chónaigh sé ina cheardlann. Tar éis bhás Gaudí, leanadh den obair ar an Sagrada Família i bhfad isteach sa 21ú haois.Tá sé curtha sa chriostal agus tráth a bháis i 1926, bhí níos lú ná an ceathrú cuid den tionscadal críochnaithe.  In 2010 choisric an Pápa Beinidict XVI an eaglais neamhchríochnaithe mar basilica. D’fhógair oifigigh in 2020 go bhfuiltear ag súil go mbeidh sé críochnaithe i 2026, cothrom 100 bliain ó bhás Gaudí.

## Saothair cháiliúla
mion|263x263px|Casa Batlló
mion|315x315px|Casa Vicens

mion|281x281px|Na Sagrada Familia neamhchríochnaithe
mion|242x242px|La Sagraga Familia

## Bás agus oidhreacht
Fuair Gaudí bás ar an 10 Meitheamh, 1926, sa seanospidéal de la Santa Creu, Barcelona, an Spáinn. Bhuail tram air ar cheann dá shiúlóidí laethúla agus ní bhfuair sé mórán aire leighis go dtí an lá dár gcionn nuair a d'aithin séiplíneach na Sagrada Família é mar an t-ailtire cáiliúil a bhí aige. Faoin am sin, bhí dul chun cinn a dhéanamh ar a ghortuithe tarrtháil anuas, agus chuaigh sé ar deireadh thiar ar shiúl trí lá ina dhiaidh sin. Thóg sé chomh fada sin dó cúram a fháil mar go raibh sé cearr le beitgín. Cuireadh é i gcruachadh an Sagrada Família tar éis sochraide a tharraing sluaite ollmhóra in Barcelona. Tar éis a bháis, d’fhulaing saothair Gaudí tréimhse faillí agus ní raibh mórán tóir orthu i measc criticeoirí idirnáisiúnta, a mheas go raibh siad barócach agus ró-shamhlaíoch. Ina thír dhúchais, bhí an meas céanna aige ar Noucentisme, an ghluaiseacht nua a ghlac áit Modernisme. I 1936, le linn Chogadh Cathartha na Spáinne, rinneadh athsheistiú ar cheardlann Gaudí sa Sagrada Família, agus scriosadh líon mór dá dhoiciméid, a phleananna agus a mhúnlaí scála. Mar gheall ar stíl mhaireachtála as cuimse reiligiúnach agus ascetic Gaudí, mhol ardeaspag Barcelona, Ricard Maria Carles buille Gaudí i 1998.

In 2008 seoladh Dámhachtainí Gaudí ina onóir, a d’eagraigh Acadamh Scannán na Catalóine chun na scannáin Catalónacha is fearr sa bhliain a bhronnadh.

Sa bhliain 1999, scríobh an cumadóir Meiriceánach Christopher Rouse an concerto 'Concert de Gaudí', a spreag saothar Gaudí; bhuaigh sé Gradam Grammy don Chumadóireacht Chomhaimseartha Chlasaiceach is Fearr i 2002.

Gach bliain, ó 2013, an 10 Meitheamh, an lá a fuair Antoni bás, déantar Lá Domhanda Art Nouveau a cheiliúradh.

## Leabharliosta

* Crippa, Maria Antonietta (1 Deireadh Fómhair 2003). Gaudí (sa Spáinnis). Köln, an Ghearmáin: Taschen GmbH. .
* Giordano, Carlos (2011). Gómez Gimeno, Mária José (ed.). The Basilica of the Sagrada Familia: the masterpiece of Antoni Gaudí. Aistrithe ag Cerys R. Giordano Jones. Barcelona: Dos de Arte.
* Zerbst, Rainer (2002). Gaudí, 1852–1926: Antoni Gaudí i Cornet: a life devoted to architecture. Köln, an Ghearmáin: Taschen. .

## Tagairtí

Gaudi
Gaudi
Gaudi