Goitse

mion|Páipéar áitiúil do na Trí Paróistí ab ea ''Goitse''

Páipéar nuachta áitiúil neamhspleách ab ea ***[[Goitse]]*** do phobal Ghaeltacht iarthar Thír Chonaill. Bhíodh sé ar fáil saor in aisce, uair sa mhí. Nuachtán sé leathanach déag a bhíodh ann, é lán-daite. Danny Brown (iaririseoir le *[[Lá Nua]]*) agus Caomhán Ó Scolaí a bhí ina n-eagarthóirí air.

"Fóram ceart cumarsáide" a thug sé do mhuintir na háite. Toradh oibre deonaí a bhí ann nach raibh maoinithe ag eagrais stáit ar bith, Ainneoin sin, aithníodh go raibh ag éirigh "go seoigh leis mar thogra pobail." "Páipéar ar dóigh" a thug Rónán Mac Aodha Bhuí air agus ba "sárnuachtán" é dar leis an Léachtóir Sinsireach le hiriseoireacht Íte Ní Chionnaith.

## Cur chuige

### Áitiúlachas
Bhí *Goitse* dírithe go sonrach ar "na trí paróistí" in iarthar Dhún na nGall .i. na Rosa, Cloch Cheannfhaola agus Gaoth Dobhair. Dúirt an t-eagarthóir Danny Brown gur chreid an fhoireann bheag daoine a bhí i mbun an nuachtáin "go bhfuil sé tábhachtach go mbeadh páipéar nuachta ag soláthar nuachta agus tuairimí as Gaeilge do phobal na Gaeltachta."

Chinn lucht *Goitse* ón dtús go mba nuachtán canúnach a bheadh ann. Ar an dóigh sin, "má tá leisc ar dhaoine Gaeilge a léamh, ar a laghad tuigfidh siad an méid atá scríofa ina gcanúint féin." Lig cur chuige *Ghoitse* "don phobal seilbh a ghlacadh ar an meán cumarsáide atá ag soláthar na seirbhíse." Tugadh le fios gur spreag an nuachtán daoine sa cheantar gabháil ag scríobh den chéad uair.

Bhíothas ag amharc ar *Ghoitse* mar mhúnla a d'fhéadfadh le pobail eile a leanúint. Leoga dúirt Brown gurb é an dóchas a bhí ag an bhfoireann ná "go mbeadh daoine eile sásta a leithéid a chur ar bun ina gceantar Gaeltachta féin agus go dtiocfadh linn gréasán de nuachtáin áitiúla a bhunú fríd na ceantracha Gaeltachta uilig."

### Deonachas
Is i ngeall ar obair gan pá a bhí *Goitse* ann ar chor ar bith. "Freastal ar phobal, seachas airgead nó brabach a dhéanamh" a bhí mar sprioc ag na daoine a bhí páirteach sa togra. Rinneadh an obair uilig – scríobh, leagan amach, dáileachán agus margaíocht – ar bhonn deonach. "Ní bhfuair muid pingin rua i bhfoirm maoinithe ó na heagraíochtaí stáit, cé gur thug siad fógra nó dhó dúinn", a dúirt Brown. Bhíodh an páipéar ar fáil don phobal saor in aisce agus ghlanadh an fhoireann costais an nuachtáin le fógraíocht.

Níor léir do gach duine gur chun leas an nuachtán ab ea an cur chuige deonach. Ba dhóigh le tráchtaire amháin gur chóir *Goitse* "a chur ar bonn trachtála agus dáiliúchán a shocrú. Is léir go bhfuil na féidearthachtaí ann. De réir cosúlachta tá suim ag daoine i nGaeltachtaí eile ina leithéid."

## Stair

Is ar an 23ú Aibreán 2010 a chuaigh an chéad eagrán de *Ghoitse* go dtí na siopaí. Ní raibh suíomh idirlíne ag *Goitse* i rith na tréimhse seo, rud a d'aithin siad mar laige. Ar leathanaigh an nuachtáin sé leathanach déag lán-daite bhíodh "scéalta nuachta, gné-ailt, colúin, spórt, litríocht agus stíl bheatha agus go leor grianghraf". Dhéanfadh siad imeachtaí agus spórt áitiúil a chumhdach ach go háirithe agus bhíodh cartúin, gearrscéalta agus filíocht acu freisin. Bhí sé ina údar bróid faoi leith don fhoireann ab ea é gur spreag *Goitse* scríbhneoirí úra as an gceantar gabháil i mbun pinn don chéad uair.

Choinnigh an foireann an nuachtán ag gabháil ar feadh 14 mí ach tar éis eagrán an Mheithimh 2011 tháinig deireadh leis ceal maoinithe.

### Athsheoladh
Sa bhliain 2013 (dhá bhliain ina dhiaidh), tar éis gur cuireadh deireadh le *[[Gaelscéal]]*, agus scor *[[Foinse]]* fógartha, thosaigh lucht *Goitse* ag smaoineamh arís faoin nuachtán sin a chur ar a chosa arís. Dúirt Brown "is dóiche gur chreid muid gur mhór an fheall é nach raibh nuachtán clóite Gaeilge áit ar bith sa tír."

Fuair an nuachtán ardmholadh ó réimse daoine, tuarascáil a d'fhoilsigh Foras na Gaeilge san áireamh, ach níor éirigh le cainteanna leis an bhForas maidir le socrú maoinithe. I ndiaidh cruinnithe poiblí inar léirigh daoine den phobal áitiúil go raibh páipéar clóite ag teastáil uathu, chuir lucht an nuachtáin feachtas sluamhaoinithe ar bun sa bhliain 2013 chun *Goitse* a thabhairt ar an bhfód arís, feachtas rathúil.

Cuireadh fáilte roimhe nuair a thosaigh *Goitse* ag foilsiú an athuair ag deireadh na bliana, i gcló agus ar líne. Bhí sé ar fáil saor in aisce mar a bhíodh roimhe agus an uair seo, lá nó dhó tar éis dó bheith ar fáil sna siopaí bhíodh sé curtha ar fáil ar an suíomh idirlíne. Sa chéad eagrán nua bhí leathanach iomlán do dhaoine óga agus gearrscéal le Bríghid Ní Mhonachán, i measc na bpáirteanna eile. Rinneadh suntas den chuma "an-phroifisiúnta" a bhí ar an nuachtán deonach. 

### Deireadh
I Mí Dheireadh Fómhair 2014 tugadh le fios go raibh deireadh tar éis teacht le *Goitse* nua. Dúirt eagarthóir Danny Brown gur glacadh an cinneadh de dheasca go raibh sé "doiligh fógraíocht a dhíol sa cheantar agus nach raibh sé ar a gcumas duine a chur amach leis an obair sin a dhéanamh."

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil (cartlannaithe): goitse.org

## Féach freisin
* ''NÓS''
* *[[Cuisle (iris)|Cuisle]]*
* *[[Metro Éireann]]*
* *[[Mionlach (iris)|Mionlach]]*

## Foinsí
* Chollatáin, Dr Regina Uí (18 Aibreán 2011). ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga"''.

## Tagairtí

## Nótaí

Catagóir:Nuachtáin in Éirinn
Catagóir:Nuachtáin áitiúla i nGaeilge
Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge
Catagóir:Gaoth Dobhair
Catagóir:Na Rosa
Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill
Catagóir:Contae Dhún na nGall
Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí nuachta
Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge
Catagóir:Míosacháin
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2010
Catagóir:Bunaithe sna 2010í
Catagóir:Nuachtáin
Catagóir:Nuacht