open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Better Together (EP)

Is é ***Better Together*** an chéad  cheirnín leathfhada ó Fifth Harmony. Scaoileadh é ar an 18 Deireadh Fómhair, 2013.

## Traicliosta
Is iad seo na hamhráin:
# "Don't Wanna Dance Alone" – 3:50
# "Miss Movin' On" – 3:14
# "Better Together" – 3:14
# "Who Are You" – 3:56
# "Leave My Heart Out of This" – 3:50

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Fifth Harmony
Catagóir:Ceirnín leathfhada
Contae Lamb, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Lamb**.  Is é Littlefield príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,977 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 14,709 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 62.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 36.5%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Lampasas, Texas

Is contae i lár Texas é **Lampasas**.  Is é Lampasas príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,677 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,762 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 84.7% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 11.9% agus ba Ghearmáinis an phríomhtheanga ag 2.3%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae La Salle, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **La Salle**.  Is é Cotulla príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,886 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 5,866 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 60% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla  an phríomhtheanga ag 38.9%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Lavaca, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Lavaca**. Is é Hallettsville príomhbhaile an chontae. Is é Yoakum an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,263 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 19,210 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 12.5% agus ba Seicis an phríomhtheanga ag 4.1%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Lee, Texas

Is contae in oirdheisceart Texas é **Lee**.  Is é Giddings príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,612 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 15,657 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.1% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 15.9% agus ba Ghearmáinis an phríomhtheanga ag 2.1%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Leon, Texas

Is contae in oirthear Texas é **Leon**.  Is é Centreville príomhbhaile an chontae. Is é Buffalo an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,801 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 15,335 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 91.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 8.7%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Sam Harris

Údar, fealsamh, agus néareolaí Meiriceánach is ea **Samuel Benjamin "Sam" Harris** a rugadh ar 9 Aibreán 1967. Tá sé ina chomhbhunaitheoir agus phríomhfheidhmeannach ar Project Reason, eagraíocht neamhbhrabúis a fheidhmíonn chun an eolaíocht agus dí-eaglaisíochas a chur chun cinn. Léiríonn sé *Waking Up with Sam*, sraith podchraolachán. Fuair an leabhar sin leis *The End of Faith* an-fháilte sa bhliain 2004. 

## Óige agus oideachas
Rugadh Sam Harris in Los Angeles, California. Ball de Chuallacht na gCairde ab ea a athair. Léiritheoir teilifíse agus Giúdach neamhchráifeach a bhí ina mháthair, Susan Harris.  

## Leabharliosta
* *The End of Faith: Religion, Terror, and the Future of Reason* (2004). ISBN 0-393-03515-8
* *Letter to a Christian Nation* (2006). ISBN 0-307-26577-3
* *The Moral Landscape: How Science Can Determine Human Values* (2010). ISBN 978-1-4391-7121-9
* *Lying* (2011) ISBN 978-1940051000
* *Free Will* (2012). ISBN 978-1451683400
* *Waking Up: A Guide to Spirituality Without Religion* (2014) ISBN 978-1451636017

## Naisc sheachtracha
*Suíomh Sam Harris

Catagóir:Daoine a rugadh i 1967
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aindiachaithe
Catagóir:Bitheolaithe Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Los Angeles, California
Catagóir:Fealsúna Meiriceánacha
Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha
Catagóir:Podchraoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Scríbhneoirí as California
Catagóir:Síónaigh
Paris, Texas

Is é **Paris** príomhbhaile Contae Lamar, Texas. Bhí 25,171 ina gcónaí i bParis sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Giddings, Texas

Is é **Giddings** príomhbhaile Contae Lee, Texas. Bhí 5,665 ina gcónaí i nGiddings sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Cotulla, Texas

Is é **Cotulla** príomhbhaile Contae La Salle, Texas. Bhí 3,614 ina gcónaí i gCotulla sa bhliain 2000.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
George West, Texas

Is é **George West** príomhbhaile Contae Live Oak, Texas. Bhí 2,524 ina gcónaí i nGeorge West sa bhliain 2000.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Dover, Delaware

Is é **Dover** príomhchathair Dhelaware sna Stáit Aontaithe. Tá sé suite i gContae Kent i lár an stáit ar bhruach Abhainn St. Jones. Sa bhliain 2006 bhí 34,735 duine ina gcónaí ann. Mar sin is é Dover an dara cathair is mó in Delaware. Bunaíodh an baile sa bhliain 1683. Chuir William Penn an t-ainm ar an mbaile in ómós Dover i Kent, Sasana.

Catagóir:Cathracha in Delaware
Catagóir:Contae Kent, Delaware
Catagóir:Príomhbhailte na gContaetha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Barnstable

Is é **Barnstable** príomhbhaile Contae Barnstable, Massachusetts. Bhí 45,193 ina gcónaí i mBarnstable sa bhliain 2010.

Catagóir:Bailte in Massachusetts
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Pittsfield

Is é **Pittsfield** príomhbhaile Contae Berkshire, Massachusetts. Bhí 44,737 ina gcónaí i bPittsfield sa bhliain 2010.

Catagóir:Bunaithe sna 1760í
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Edgartown

Is é **Edgartown** príomhbhaile Contae Dukes, Massachusetts. Bhí 4,067 ina gcónaí in Edgartown sa bhliain 2010.

Catagóir:Bailte in Massachusetts
Catagóir:Bunaithe sna 1670í
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Salem, Massachusetts

Is é **Salem** príomhbhaile Contae Essex, Massachusetts. Bhí 41,340 ina gcónaí i Salem sa bhliain 2010.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Lawrence

Is é **Lawrence** príomhbhaile Contae Essex, Massachusetts. Bhí 76,377 ina gcónaí i Lawrence sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha in Massachusetts
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Brockton

Is é **Brockton** príomhbhaile Contae Plymouth, Massachusetts. Bhí 93,810 ina gcónaí i mBrockton sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Winthrop

Is é **Winthrop** cathair suite i gContae Suffolk, Massachusetts. Bhí 17,497 ina gcónaí i Winthrop sa bhliain 2010.

Catagóir:Bunaithe sna 1850í
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Chelsea, Massachusetts

Is é **Chelsea** cathair suite i gContae Suffolk, Massachusetts. Bhí 36,828 ina gcónaí i gChelsea sa bhliain 2010.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha in Massachusetts
Revere

Is cathair suite i gContae Suffolk, Massachusetts é **Revere**. Bhí 51,755 ina gcónaí i Revere sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha in Massachusetts
The World Factbook

Leabhar tagartha i bhfoirm almanaig le faisnéis faoi thíortha an domhain uilig is ea ***The World Factbook*** (ISSN 1553-8133) nó ***CIA World Factbook*** arna foilsiú ag an Central Intelligence Agency sna Stáit Aontaithe. Tháinig sé ar an saol sa bhliain 1962, agus bhí teacht air go poiblí ag tosnú sa bhliain 1971. Tá leagan de le fáil ar an Idirlíon a ndéantar athruithe air go seachtainiúil.

## Naisc sheachtracha
* The World Factbook ar an Idirlíon. Arna rochtain ar 26 Iúil 2016
Greenfield

Is é **Greenfield** príomhbhaile Contae Franklin, Massachusetts. Bhí 17,456 ina gcónaí i nGreenfield sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha in Massachusetts
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Dedham

Is é **Dedham** príomhbhaile Contae Norfolk, Massachusetts. Bhí 24,729 ina gcónaí i nDedham sa bhliain 2010.

Catagóir:Bailte in Massachusetts
Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts
Contae Llano, Texas

Is contae i ndeisceart Texas é **Llano**.  Is é Llano príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,301 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,044 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 91.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 7%.  

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Contae Loving, Texas

Is contae in iarthar Texas é **Loving**.  Is é Mentone príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae Loving an contae leis an daonra is lú as S.A.M. ar fad. Bhí 82 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 67 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 100% de na daoine sa bhliain 2010.   

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
Mentone, Texas

Is é **Mentone** príomhbhaile Contae Loving, Texas. Bhí 19 duine ina gcónaí i Mentone sa bhliain 2010.

Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Texas
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Lubbock, Texas

Is é **Lubbock** príomhbhaile Contae Lubbock, Texas. Bhí 249,042 ina gcónaí i Lubbock sa bhliain 2015.

Catagóir:Texas
Catagóir:Cathracha in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra in Texas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Catagóir:Príomhbhailte Texas
Contae Lynn, Texas

Is contae in iarthuaisceart Texas é **Lynn**.  Is é Tahoka príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,915 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 6,550 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 65.5% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 31.4% agus ba Ghearmáinis an phríomhtheanga ag 2.2%. 

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha in Texas
The Voice Kids (RA)

:*Féach freisin ar [[The Voice Kids (sraith 2 an RA)]]*

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é **The Voice Kids**, a tosóidh sa Ríocht Aontaithe ar ITV ar an 10 Meitheamh 2017.

Bhuaigh Jess Folley an chéad sraith agus Daniel Davies an dara sraith. Beidh tríú sraith ag craoladh i 2019.

## Breithiúna agus Láithreoirí
### Breithiúna
Bhí sé fógartha in Iúil 2016 will.i.am ar an *The Voice Kids* mar breitheamh.

### Láithreoirí
D'fhógair Emma Willis go mbeadh sí ag cur *The Voice Kids* i láthair.

## Sraith
: Foireann Will
: Foireann Pixie
: Foireann Danny
: Foireann Jessie
: Foireann Paloma
: Foireann Melanie

## Tagairtí

Catagóir:The Voice
Catagóir:Comórtais cheoil
Catagóir:Cláir Ceoil
Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017
Catagóir:Cláir ITV
Catagóir:Cláir Teilifíse na Breataine
Catagóir:Sraitheanna teilifíse réaltachta
Junior Eurovision Éire 2015

Thosaigh an chéad sraith de ***[[Junior Eurovision Éire]]*** ar an 11 Deireadh Fómhair 2015 agus chríochnaigh sé ar an 8 Samhain, 2015.

B'iad Niamh Kavanagh, Brian Kennedy agus Stiofán Ó Fearail na breithiúna don sraith seo. Ag an tús bhí 32 iomaitheoir ag glacadh páirt. Bhí gach amhrán as Gaeilge. Bhuaigh Aimee Banks an tsraith.

## Próiseas roghnúcháin
### Leathcheannais 1
Craoladh an leathcheannais seo ar an 11 Deireadh Fómhair, 2015.

;An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Stiofán Ó Fearail**: David Kennedy
* **Niamh Kavanagh**: Lisa-Rose McMahon
* **Brian Kennedy**: David Kennedy

### Leathcheannais 2
Craoladh an leathcheannais seo ar an 18 Deireadh Fómhair, 2015.

;An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Stiofán Ó Fearail**: Aimee Banks
* **Niamh Kavanagh**: *Níl aon vóta*
* **Brian Kennedy**: Aimee Banks

### Leathcheannais 3
Craoladh an leathcheannais seo ar an 25 Deireadh Fómhair, 2015.

;An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Stiofán Ó Fearail**: Muireann Vaughan
* **Niamh Kavanagh**: Muireann Vaughan
* **Brian Kennedy**: Aislí Moran

### Leathcheannais 4
Craoladh an leathcheannais seo ar an 1 Samhain, 2015.

;An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Stiofán Ó Fearail**: Zena Donnelly
* **Niamh Kavanagh**: Sophie Halligan
* **Brian Kennedy**: Zena Donnelly

### Ceannais
Craoladh an ceannais ar an 8 Samhain, 2015

;An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Stiofán Ó Fearail**: Aimee Banks
* **Niamh Kavanagh**: Aimee Banks
* **Brian Kennedy**: Zena Donnelly

## Ag an gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Tháinig Aimee Banks sa 12ú háit sa Chomórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg le 36 pointe.

Catagóir:2015 séasúir teilifíse
Kragujevac

Is cathair í **Kragujevac** (Gaeilge: Cragúiéavats) ina bhfuil 211,580 daoine ina gcónaí ann agus í mar an cheathrú cathair is mó i Seirbia. Tá suite sa Dúiche Šumadijskog agus í mar lárionaid riaracháin an dúiche. Tá sí suite ar abhainn Lepenica. Ó 1818 go 1842 bhí sí mar phríomhchathair Seirbia agus lean lonnú Parlaimint Seirbia sa chathair go dtí an bhliain 1878. I gCragúiéavats a tógadh céad amharclann Seirbia (1835), an chéad meánscoil sa tír (1833) agus an chéad ollscoil (1836). Chomh maith leis sin, bhí an chéad cúirt, an chéad dáil, an chéad chrannchur, an chéad cógaslann, agus an chéad club sacair sa tír ("Šumadija" sa bhliain 1903). Go dtí an bhliain 1945 bhí sí mar lárionad tionscadal an airm i Seirbia. Tá cáil ar an áit de bharr tragóid a tharla ar 21 Deireadh Fómhair nuair a mharaigh na Naitsithe thart ar 7,000 daoine, 300 acu a bhí mar daltaí meánscoil Cragúiéavats. I rith ré an Iúgaslaive bhí cáil air de bharr an mhonarchan gluaisteáin Zastava (inniu faoi úinéireacht FIAT) agus do kajmak (sé sin uachtar téachta) Cragúiéavats.

Catagóir:Cathracha Seirbia
Catagóir:An tSeirbia
Daniel Everett

Údar agus acadóir Meiriceánach is ea **Daniel Leonard Everett**, a rugadh ar 26 Iúil 1951 in Holtville, California.  Aithnítear é as a chuid taighde ar an bpobal Pirahã sa Bhrasaíl agus ar a dteanga.

Déan Ealaíon agus Eolaíochta in Ollscoil Bentley in Waltham, Massachusetts atá ann ó 1 Iúil 2010 i leith. Roimhe sin, bhí sé ina chathaoirleach ar an Roinn Teangacha, Litríochtaí agus Cultúr in Ollscoil Stáit Illinois in Normal, Illinois. Bhí sé ina theagascóir freisin in Ollscoil Mhanchain i Sasana agus ina chathaoirleach ar Roinn na Teangeolaíochta in Ollscoil Pittsburgh. Tá sé pósta ar Linda Ann Everett. 

Sa bhliain 2016 rinne Tom Wolfe leabhar dar theideal *The Kingdom of Speech* a fhoilsiú ina bpléann sé saothar ceathrar príomhphearsan i stair na heolaíochta a bhaineann leis an éabhlóid agus leis an teangeolaíocht. Is é Daniel Everett an ceathrú duine sa leabhar. Tá Everett ag obair ar dhá leabhar anois, mar atá, *Dark Matter of the Mind* le teacht amach ag University of Chicago Press sa bhliain 2016, agus *How Language Began*, faoi chonradh le Liveright Publishers, le teacht amach sa bhliain 2017.

## A Óige
Tógadh Everett in Holtville, lámh le teorainn Mheicsiceo. Chaith a athair seal ina bhuachaill bó, ina mheicneoir agus ina oibrí tógála. D'oibrigh a mháthair mar fhreastalaí i mbialainn in Holtville. Sheinn Everett uirlisí ceoil i racbhannaí ó bhí sé 11 bliain d'aois gur chuaigh sé leis an gCríostaíocht in aois a 17ú bliana, é sin i ndiaidh casadh ar bheirt misinéirí darbh ainm Al agus Sue Graham in San Diego, California. Agus é 18 bliana d'aois phós a n-iníon Keren. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh pearsanta Daniel Everett le fócas ar a chuid leabhar. Arna rochtain ar 27 Iúil 2016
*Curriculum vitae Daniel Everett. Arna rochtain ar 27 Iúil 2016

Catagóir:Teangeolaithe Meiriceánacha
Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1951
Catagóir:Daoine beo
Ben Price

Is aisteoir Sasanach é **Ben Price**. Rugadh é ar an 1 Eanáir 1972. Ghlac Price an pháirt mar Nick Tilsley sa sobalchlár *[[Coronation Street]]*.

## Scannánliosta

Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach
Catagóir:Daoine beo
David Neilson

Is aisteoir Sasanach é **David Neilson**. Rugadh ar an 13 Márta 1949 é. Glacann Neilson an pháirt mar Roy Cropper sa sobalchlár *[[Coronation Street]]*.

## Scannánliosta

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1949
Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach
Catagóir:Daoine beo
Sue Cleaver

Is aisteoir Sasanach í **Sue Cleaver**. Rugadh í ar an 2 Meán Fómhair 1963. Glacann Cleaver an pháirt mar Eileen Grimshaw sa sobalchlár *[[Coronation Street]]*.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1963
Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach
Catagóir:Daoine beo
Mary Taylor (Coronation Street)

Is carachtar ficseanúil í **Mary Cole** nó **Mary Taylor** ar an gclár teilifíse *[[Coronation Street]]*. Glacann Patti Clare an pháirt mar Mary. Bhí an carachtar Mary feicthe den chéad uair ar an 26 Samhain 2008.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2008
Suva

Is é **Suva** príomhchathair Fhidsí, san Aigéan Ciúin Theas. Is é an dara cathair is mó sa tír i ndiaidh Nasinu. Tá Suva suite ar leithinis ar chósta thoir theas an oileáin Viti Leva, an t-oileán is mó sa tír. Sa bhliain 2009 bhí cónaí ar 88,271 duine in Suva. Tá timpeall agus 330,000 duine ina gcónaí, an tríú cuid de phobal na tíre, i mórcheantar uirbeach a chuimsíonn Suva, Nasinu, Nausori agus Lami. 

Rinneadh príomhchathair Fhidsí de Suva sa bhliain 1877. Inniu tá mórcheantar Suva ar cheann de na ceantair uirbeacha is mó agus is bríomhaire ó thaobh geilleagair agus cultúir de san Aigéan Ciúin Theas.

## Tagairtí

Catagóir:Fidsí
Big Brother (RA)

Is comórtas réaltacht teilifíse é **Big Brother**, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2000.

## Sraitheanna agus lucht féachana

### Channel 4 (2000–2010)

### Channel 5 (2011–2018)

## Tagairtí

Catagóir:Big Brother
Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2000
Catagóir:Cláir Channel 4
Catagóir:Cláir E4
Catagóir:Cláir Channel 5
Catagóir:Cláir 5*
Catagóir:Cláir Teilifíse na Breataine
Catagóir:Sraitheanna teilifíse réaltachta
Celebrity Big Brother 18

Is comórtas réaltacht teilifíse é ***[[Celebrity Big Brother]]***, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2001. Thosaigh an ochtú sraith déag ar an 28 Iúil, 2016 agus chríochnaigh sé ar an 26 Lúnasa 2016.

## Comrádaithe tí

## Bord ainmniúcháin

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:Big Brother
Catagóir:2016 séasúir teilifíse
Samia Ghadie

Is aisteoir Sasanach í **Samia Ghadie**. Rugadh í ar an 13 Iúil 1982. Glacann Ghadie páirt Maria Connor sa sobalchlár *[[Coronation Street]]*. Tháinig sí sa chúigiú háit ar an ochtú sraith *[[Dancing on Ice]]* le Sylvain Longchambon sa bhliain 2013.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1982
Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach
Catagóir:Daoine beo
Patti Clare

Is aisteoir Sasanach í **Patti Clare**. Rugadh í ar an 3 Márta, 1976. Glacann Clare an pháirt mar Mary Taylor sa sobalchlár *[[Coronation Street]]*.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1976
Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach
Catagóir:Daoine beo
Chelsea Clinton

Pearsa polaitíochta sna Stáit Aontaithe is ea **Chelsea Victoria Clinton** agus a rugadh ar 27 Feabhra 1980 in Little Rock, Arkansas. Is iad Bill Clinton, iaruachtarán na Stát Aontaithe, agus Hillary Clinton, ainmní an Pháirtí Dhaonlathaigh don uachtaránacht i dtoghchán na bliana 2016, a thuismitheoirí.

Sna blianta 2011–2014 bhí sí ina comhfhreagraí ar son NBC News. Oibríonn sí anois don Fhondúireacht Clinton agus don Clinton Global Initiative, a bhfuil sí ina suí ar an mbord. 

Tá B.A. ag Chelsea ó Ollscoil Stanford, M.P.H. ó Ollscoil Columbia, agus M.Phil. is D.Phil. ó Ollscoil Oxford. Tá sí pósta ar Marc Mezvinsky, agus tá beirt pháiste acu, iníon agus mac. Tá Chelsea í féin ina haonpháiste. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1980
Catagóir:Daoine beo
Gé impireach

Is éan í an **ghé impireach** (*Anser canagicus*). Is ball d'fhine na nAnatidae í. Dúchasach do Mheiriceá Thuaidh. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Mórghé shneachta

Is éan í an **mhórghé shneachta** (*Anser caerulescens atlanticus*). Is baill iad san fhine Anatidae. 

## Féach Freisin
* Gé shneachta

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Tyrone Dobbs

Is carachtar ficseanúil é **Tyrone Sylvester Dobbs** ar an gclár teilifíse *[[Coronation Street]]*. Ghlac Alan Halsall an pháirt mar Tyrone, ar an 30 Samhain 1998 den chéad uair.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1998
Kirk Sutherland

Is carachtar ficseanúil é **Kirk Sutherland** ar an gclár teilifíse *[[Coronation Street]]*. Glacann Andrew Whyment an pháirt mar Kirk. Bhí Kirk le feiceáil den chéad uair ar an 22 Bealtaine 2000.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2000
Sheila Birtles

Is carachtar ficseanúil í **Sheila Birtles** ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV *[[Coronation Street]]*. Ghlac Eileen Mayers an pháirt mar Sheila.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1961
Tammy Baldwin

Is í **Tammy Suzanne Green Baldwin** (11 Feabhra 1962 a rugadh í) Seanadóir na Stát Aontaithe sóisearach ó Stát Wisconsin. Is ball den Pháirtí Daonlathach í. Toghadh go dtí an Seanad í sa bhliain 2012 agus thosaigh a téarma sa bhliain 2013.

Toghadh Tammy Baldwin do Thionól Wisconsin don 78ú ceantar sa stát úd. Sna blianta 1999–2013 bhí sí ina ball de Theach na nIonadaithe in Washington, D.C. don 2ú toghcheantar in Wisconsin. Ansin fuair sí an bua sa toghchán ar son sheanadóir shóisearach an stáit. Ise an chéad bhean ina seanadóir do stát Wisconsin. Ise an chéad bhean leispiach go hoscailte Seanad na Stát Aontaithe.  

Rugadh agus tógadh Tammy Baldwin in Madison, Wisconsin. A mháthair agus tuistí a máthar a thóg Tammy, agus iadsan de shliocht mheasctha Rúiseach Sasanach agus de chúlra Giúdach agus Anglacánach. Ar thaobh a mháthar bhí seanathair agus seanaintín ar bhithcheimiceoirí iad. Níl Baldwin pósta. Bhí páirtnéir aici ar feadh 15 bliana. 

## Naisc
* Tammy Baldwin ag suíomh Idirlín an tSeanaid, arna rochtain ar 29 Iúil 2016
* A suíomh féin, arna rochtain ar 29 Iúil 2016 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1962
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Bandlíodóirí‎
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh Giúdach
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Leispiaigh
Catagóir:Mná sa pholaitíocht
Catagóir:Polaiteoirí Meiriceánacha an 21ú haois
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Mionghé bhánéadanach

Is éan í an **mhionghé bhánéadanach**. Is baill d'fhine na Anatidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Ulchabhán bóireach

Is éan é an **t-ulchabhán bóireach** (*Aegolius funereus*). Is baill d'fhine na Strigidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Rí-ulchabhán Eoráiseach

Is éan é an **rí-ulchabhán** nó an **rí-ulchabhán Eoráiseach**. Is baill d'fhine na Strigidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Ulscréachóg

Is éan í an **ulscréachóg** i ngéineas *Megascops*. Bhí na hulscréachóga mar chuid den ghéineas *Otus* (na hulchabháin scopacha) ar feadh cuid mhaith den 20ú haois, ach cuireadh ina ngéineas féin iad bunaithe ar réimse leathan fianaise.

## Tagairtí

Catagóir:Éin
An Snag Breac ar an gCroch

[mion|400x400px|'''Pictiúr:''' ''Snag Breac ar an gCroch''
'''Ealaíontóir:''' [Pieter Brueghel|Pieter Brueghel Mór

**Bliain:** 1568

**Cineál:** Ola-ar-adhmaid

**Úinéir:** Hessisches Landesmuseum
]]
Pictiúr ola-ar-adhmaid is ea **An Snag Breac ar an gCroch** de chuid ealaíontóir Pléimeannach an *[[renaissance]]* Pieter Bruegel Mór, a chum sé sa bhliain 1568.

Feicimid sa phictiúr triúir tuathánaigh atá ag damhsa le ceol na bpíob mhála ar talamh bán sa coill, in aice le croch a bhfuil snag breac ina sheasamh air. Tá an phictiúr scartha ina dhá pháirt ag an gcroch atá suite i lár na bpictiúr. Stíl gothaíoch atá ann, leis an dtaobh dheis níos "oscailte" agus an taobh chlé níos "dúnta" agus an snag breac gar do chroílár an phictiúir. Braitheann an chroch mar "réad dodhéanta", cosúil le triantán Penrose, le boinn na staiceanna taobh le taobh, ach leis an taobh dheis den bhall níos faide uainn, agus soilsiú atá in aghaidh a chéile.

Tá snag breac eile ar charraig ag bun na croiche, in aice le blaosc ainmhí. Tá gach duine atá sa phictiúr chun tosaigh ar taobh chlé: tá fear ag dífhaecú faoi scáth na gcrann ar clé agus roinnt daoine eile ag amharc ar na damhsóirí. Ar an taobh clé tá cros agus muileann uisce taobh thiar di. Sa chúlra tá caisleán ar chlé, ar chreig os cionn sráidbhaile i ngleann abhainn, le túr crochta ar aille ar dheis agus ar an taobh thall níl ach cnoic i bhfad uainn agus an spéir ghorm. Taobh thiar de na damhsóirí tá dhá crainn atá fite fuaite ina chéile, íomhá a úsáid Bruegel i bpictiúr níos luaithe ina bhfuil dhá béir ag imirt sa choill. Cuirtear doimhneacht in iúl trí theacht ó dhathanna tiubha donna chun tosaigh, go toin sa mheánionad, go bhfion

nghlas agus liath sa chúlra.

Chum Bruegel a phictiúr sa bhliain tar éis teacht Fernando Álvarez de Toledo, 3ú Diúc Alba go dtí an Ísiltír, seolta ag Pilib II na Spáinne chun Réabhlóid na hÍsiltíre a chur faoi chois. B'fhéidir gur comhartha í an chroch ar bhagairt go mbásófar na daoine a bhí ag moladh an teagasc nua Protastúnach, agus b'fhéidir go dtagraíonn sé ar roinnt seanfhocail Ollainnise. Tá tagairt díreach ar dhamhsa nó cac ar an gcroch, a chiallaíonn magadh ar an stát. Tagraíonn an pictiúr freisin ar an gcreidimh gur cúlchainteoirí móra iad snaganna breaca agus gur cúis bású í cúlchaint. Agus gur trí chluain pléisiúrtha atá an slí chun an chroch.

Ní léir cén fáth agus cé dó atá an pictiúr. Dar leis an dáta atá air, 1568, sé seo ceann de na pictiúir is deireanaí de chuid Bruegel roimh a bhás 1569; go deimhin, a obair deireanach, b'fhéidir. D'iarr Bruegel ar a bhean chéile roinnt dá phictiúir a dhóigh nuair a gheobhadh sé bás ach dúirt sé léi *An Snag Breac ar an gCroch* a choimeád di féin. Is sa Hessisches Landesmuseum (Iarsmalann an Stáit Hessen) i Darmstadt atá sé inniu.

## Tagairtí
Ulchabhán na hÚraile

mion|Ulchabhán na hÚraile
Is éan é **ulchabhán na hÚraile**. Is baill d'fhine na Strigidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Ochtapas gormfháinneach

Is moileasc é an t-**ochtapas gormfháinneach**. Ball d'ord na nOctopoda atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Apia

Is é **Apia** príomhchathair Shamó, san Aigéan Ciúin, agus an chathair is mó sa tír. Tá Apia suite ar an oileán Upolu, ar lár an chósta thuaidh. Bhí 37,735 duine ina gcónaí in Apia sa bhliain 2011.

Bhí Apia ina phríomhchathair ó na 1950idí i leith. Bhí baile beag ann ina raibh cónaí ar bheagán breis agus 300 duine sular chéad tháinig na cumhachtaí Eorpacha ar an láthair. Chuaigh na Briotanaigh, na Gearmánaigh agus na Meiriceánaigh i gcoimhlint agus gach dream acu ag iarraidh smacht fháil dóibh féin ar Shamó. Sa bhliain 1889, bhí 7 long de chuid na trí thír sin sa chuan ag Apia, agus cogadh ar tí pléascadh, nuair a tháinig anfa aniar aduaidh orthu. Chuaigh 6 cinn de na long go tóin na farraige agus 200 mairnéalach Gearmánacha agus Meiriceánacha básaithe. I ndeireadh na dála, d'éirigh leis na Gearmánaigh dul i gcumhacht ar Shamó.

Apia a bhí mar phríomhchathair ar Shamó na nGearmánach ó 1900 go 1914. Lean Apia mar phríomhchathair faoi na Nua-Shéalannaigh ó 1914 go 1962, bliain ar bhain na Samóigh a neamhspleáchas amach. Sa bhliain 1929 mharaigh na Nua-Shéalannaigh deichniúr le linn léirsiú síochánta, taoiseach Samóch ina measc. Chuir na Nua-Shéalannaigh piléar ina droim agus é ag iarraidh oird agus ciúnais a chothú. "Black Saturday" a thugtar ar an mí-eachtra. Ghabh Helen Clarke, príomh-aire na Nua-Shéalainne, leithscéal oifigiúil as an tragóid sa bhliain 2002. Choimeád na Samóigh a bpríomhchathair in Apia i ndiaidh an neamhspleáchais.
mion|Ardeaglais Apia

## Tagairtí

Catagóir:Samó
Mary Colum

Léirmheastóir liteartha agus údar Éireannach ab ea **Mary Colum** (née Maguire, 14 Meitheamh 1884 – 22 Deireadh Fómhair 1957). Comhbhunaitheoir *The Irish Review*, iris liteartha, a bhí inti.

Rugadh í mar Mary Gunning Maguire do Catherine Gunning agus do Charles Maguire i gCúil Mhuine, Contae Shligigh. Fuair a máthair bás sa bhliain 1895 agus Mary óg. A seanmháthair, máthair Catherine, a thóg ansin í, i mBaile Easa Dara sa chontae chéanna. Cuireadh chuig scoil chónaithe Chlochar Naomh Labhráis i gContae Mhuineacháin.

Rinne Mary Maguire a cuid staidéar tríú leibhéil ag Ollscoil Ríoga na Tríonóide. Sa tréimhse sin, chuir sí an Twilight Literary Society ar siúl agus casadh W. B. Yeats uirthi dá bharr. 

## Naisc sheachtracha
*Suíomh idirlín faoi Mary Colum, arna rochtain ar 31 Iúil 2016

Catagóir:Léirmheastóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1884
Catagóir:Básanna i 1957
Ochtapas muscach

Is moileasc é an t-**ochtapas muscach**. Ball d'ord na nOctopoda atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Lúcás Ó Fearghaill

Is iománaí é **Lúcás Ó Fearghaill**, nó **Luke O'Farrell** mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 25 Feabhra 1990. Is as Contae Chorcaí é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Chorcaí
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Daoine beo
Pádraig Ó hOrgáin

Is iománaí é **Pádraig Ó hOrgáin**, nó **Patrick Horgan** mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 5 Bealtaine 1988. Is as Contae Chorcaí é. Bhain sé gradam 'all star' amach sna blianta 2013, 2017 agus 2018.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1988
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Iománaithe Chorcaí
An Téaváin Ghlas

Is dán agus amhrán Téavánach é ***An Téaváin Ghlas*** (Pe̍h-oē-jī: , Sínis thraidisiúnta: ). Scríobh an file agus eaglaiseach Tīⁿ Jî-gio̍k () é, i Haiciainis na Téaváine, sna blianta 1993/1994. 
Tá an-tóir ar an dán i measc na ndaoine i bhfách leis an fheachtas ar son neamhspleáchas na Téaváine. Is é an t-amhrán náisiúnta neamhoifigiúil do Phoblacht na Téaváine.  Aistríodh an t-amhrán go hAmisis (Amis), Haicéis (Hakka), Mandairínis agus araile.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Amhráin
Catagóir:Dánta
Catagóir:An Téaváin
Ratatouille (scannán)

Scannán beochana grinn Meiriceánach is ea ***Ratatouille*** a rinneadh sa bhliain 2007. B'é Brad Bird stiúrthóir an scannáin. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 29 Meitheamh, 2007.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin 2007
Catagóir:Scannáin beochana 2007
Giúrann scrogallach

Is crústach é an **giúrann scrogallach**. Is baill d'fhine na Pollicipedidae iad. 
## Tagairtí

Catagóir:Deiceapóid
Leamhan ulchabhánach

Is feithid é an **Leamhan ulchabhánach** (*Brahmaea (Acanthobrahmaea) europaea*). Ball d'fhine na Brahmaeidae atá ann, an t-aon speiceas den fhine san Eoraip. Maireann sé i ndeisceart na hIodáile. Tá an speiceas i mbaol. 

## Tagairtí

Catagóir:Feithidí
Catagóir:Leamhain
Neamhord naircisíoch pearsantachta

[mion|[Nairciseas ag adhradh a scáile féin i linn uisce]]
Neamhord pearsantachta ina mbíonn buaireamh mór ar dhuine faoina chumhacht, a ghradam agus a fhiúntas féin gan a bheith ábalta drochthionchar a shainbhuairimh ar dhaoine eile a fheiceáil is ea **Neamhord naircisíoch pearsantachta**. Is neamhord pearsanta é den ghrúpa B i gcóras rangaithe an American Psychiatric Association.

Ceaptar go mbíonn an neamhord seo ar timpeall is 1% den phobal i dtíortha i gcoitinne, agus go mbuaileann sé daoine óga níos minice ná daoine níos sine, agus fir níos minice ná mná. Cumadh ainm an neamhoird sa bhliain 1968. San am a chuaigh thart, thugtaí "meigleamáine" air. Cineál dian féinspéise atá i gceist. 

## Tagairtí

Catagóir:Neamhoird phearsantachta
Máthair shúigh scioteireaballach

Is moileasc í an **máthair shúigh scioteireaballach**. Ball d'ord na Sepiolida atá inti. 

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Catagóir:Scuideanna
Faye Windass

Is carachtar ficseanúil í **Faye Windass** (**Butler** freisin) ar an gclár teilifíse Briotanach *[[Coronation Street]]*. Glacann Ellie Leach an pháirt mar Faye. Chonacthas Faye ar an gclár den chéad uair ar an 28 Eanáir 2011.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2011
Scuid ghearreiteach na hAirgintíne

Is moileasc í an **scuid ghearreiteach na hAirgintíne**.

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Catagóir:Scuideanna
Máthair shúigh (scuid)

Is moileasc í an **mháthair shúigh**. Ball d'ord na Teuthida atá inti. 

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Catagóir:Scuideanna
Ducksy Walsh

Imreoir liathróid láimhe mór le rá ab ea **Michael Ducksy Walsh** (3 Bealtaine, 1966 - 4 Lúnasa 2016). As cathair Chill Chainnigh ó dhúchas dó.

Tá sé ar an imreoir is mó rath riamh, agus sé chinn déag agus scór de Chraobhacha na hÉireann buaite aige (gach uile cheann idir na blianta 1985-1997 san áireamh). Chomh maith leis an éacht siúd, bhain sé deich gcinn de chraobhacha náisiúnta ar an gcúirt dhúbailte, lena chomhrádaí contae Eugene Downey.

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí liathróid láimhe
Catagóir:Daoine as Contae Chill Chainnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1966
Catagóir:Básanna in 2016
Dancing with the Stars (sraith theilifíse na hÉireann)

Is comórtas damhsa teilifíse é ***Dancing with the Stars*** (Gaeilge: *Ag Damhsa le na Réaltaí*), a thosaigh in Éirinn sa bhliain 2017. Cuireann Jennifer Zamparelli agus Nicky Byrne an chlár i láthair. Tá an chlár bunaithe ar *[[Strictly Come Dancing]]* sa Ríocht Aontaithe. 

Tá ar na damhsóirí damhsa a dhéanamh lena bpáirtí agus tá orthu damhsa a dhéanamh mar ghrúpa chomh maith. Tá trí chúpla ag damhsa mar fhoireann agus trí chúpla eile mar ghrúpa eile. 

## Stair
Thosaigh an tsraith ar an 8 Eanáir 2017.  Craoltar an chlár in áit *[[The Voice of Ireland]]*.

B'iad Julian Benson, Loraine Barry agus Brian Redmond moltóirí ar an seó ar dtús. Bhuaigh Aodhán Ó Mathúna le Valeria Milova an chéad sraith. Bhuaigh Jake Carter le Karen Byrne an dara sraith.

D'fhógair Amanda Byram ar an 28 Lúnasa 2018, nach mbeadh sí ag filleadh mar láithreoir sa bhliain 2019. Fógraíodh ar an 30 Deireadh Fómhair 2018, go mbeadh Jennifer Zamparelli ag teacht ina háit. Bhuaigh Mairéad Ronan le John Nolan an tríú sraith.

Chríochnaigh an ceathrú sraith seachtain go luath mar gheall ar an bPaindéim COVID-19. Bhuaigh Lottie Ryan le Pasquale La Rocca an ceathrú sraith. I mí Iúil 2020, fógraíodh go mbeadh an cúigiú sraith a cuireadh siar. Tá sé ar intinn ag RTÉ an an cúigiú sraith a chraoladh sa bhliain 2022.

## Láithreoirí agus breithiúna

I mí Dheireadh Fómhair 2016, bhí sé fógartha gur thriail Marty Whelan chun an chlár a chur i láthair. I mí na Samhna bhí sé fógartha go mbeadh Amanda Byram mar cheann de na láithreoirí. I mí na Nollaig bhí sé fógartha go mbeadh Nicky Byrne mar cheann de na láithreoirí eile. Fógraíodh go mbeadh Blathnaid Treacy ag cur *Can't Stop Dancing* i láthair ar an Aoine.

Dhearbhaigh RTÉ ar an 18 Nollaig 2016, go mbeadh Julian Benson, Loraine Barry agus Brian Redmond na breithiúna ar an gclár. Sheas Darren Bennett isteach in áit Benson don seachtain a cúig, a sé, a seacht agus a hocht sa chéad sraith agus seachtain a haon agus a dó sa dara sraith.

## Damhsóirí gairmí agus a bpáirtí

Eochair:
: Buaiteoir
: Dara áit
: Céad díbeartha
: In iomaíocht
: Tarraing siar
: Gortaithe

## Torthaí na sraithe

### Céad sraith (2017)

Thosaigh an chéad sraith *Dancing with the Stars* ar RTÉ a hAon ar an 8 Eanáir 2017 agus chríochnaigh sé ar an 26 Márta 2017.

### Dara sraith (2018)

Thosaigh an dara sraith ar an 7 Eanáir 2018 agus chríochnaigh sé ar an 25 Márta 2018.

### Tríú sraith (2019)

Thosaigh an tríú sraith ar an 6 Eanáir 2019, agus chríochnaigh sé ar an 24 Márta 2019.

### Ceathrú sraith (2020)
Thosaigh an ceathrú sraith ar an 5 Eanáir 2020, agus chríochnaigh sé ar an 15 Márta 2020.

## Féach freisin
* Strictly Come Dancing

## Tagairtí

Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017
Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Cláir RTÉ
Catagóir:Sraitheanna teilifíse réaltachta
Mórbhealach Idirstáit 80

Mórbhealach tras-ilchríochach bealach isteach teoranta sna Stáit Aontaithe is ea **Mórbhealach Idirstáit 80**. Téann sé ó Teaneck, New Jersey, i gceantar Chathair Nua-Eabhrac, go lár San Francisco, California. Ceapadh é sa bhliain 1956 mar cheann de na chéad bhealaigh sa Chóras Mórbhealach Idirstáit. Osclaíodh an chuid dheireanach de sa bhliain 1986. 

Tá Mórbhealach Idirstáit 80 nó **Interstate 80** (**I-80**) 2,899.54 míle nó 4,666.36 ciliméadar ar fad. An dara mórbhealach is faide sa tír atá ann. Leanann sé cúrsa an tsean-Bhealach Lincoln, an chéad bhóthar trasna na Stát Aontaithe, a bheagán nó a mhórán. Leanann sé Conair Oregon trasna Wyoming agus Nebraska, agus Conair California trasna an chuid is mó de Nevada agus California. Is bóthar dola é in áiteanna i Meániarthar na tíre, mar atá, in Indiana agus Ohio.
 
[mion|clé|An taobh thoir de Mhórbhealach Idirstáit 80 ina aice le Teaneck, [New Jersey]]
[mion|clé|I-80 in iarthar [Iowa]]
[mion|clé|I-80 in aice le [San Francisco]]

## Tagairtí

Catagóir:Stáit Aontaithe Mheiriceá
Catagóir:Bóithre
Mel B

Is amhránaí í **Melanie Janine Brown** a rugadh ar an 29 Bealtaine 1975 i Leeds Yorkshire Thiar. Bhí sí ina ball den ghrúpa Spice Girls agus ina hiarbhreitheamh ar an gclár teilifíse *[[The X Factor (RA)|The X Factor]]*.

## Dioscliosta
**Hot* (2000)
**L.A. State of Mind* (2005)

## Tagairtí

Catagóir:Amhránaithe Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1975
Catagóir:Breithiúna The X Factor
Catagóir:Daoine beo
Teaneck, New Jersey

Baile atá suite i gContae Bergen, i dtuaisceart New Jersey, is ea **Teaneck**. Is é an dara baile is mó i gContae Bergen, i ndiaidh Hackensack.  Fuarthas 39,776 duine ina gcónaí le linn dhaonáireamh na bliana 2010 agus sa bhliain 2014, measadh 40,587 duine ina gcónaí ann. 

Bhí na Lenape ina gcónaí ann leis na mílte bliana, agus thosaigh na hEorpaigh ag cur fúthu ar an laghad chomh fada siar leis an mbliain 1704. Cuireadh Teaneck ar bun é mar bhaile faoi leith sa bhliain 1895. D'fhás an baile go mór i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda agus, sa bhliain 1949, roghnaíodh é mar bhaile samplach na Stát Aontaithe. Fobhaile meánaicmeach de chuid Chathair Nua-Eabhrac atá ann.
mion|Teach Brinkerhoff-Demarest. Tógadh sa bhliain 1728 é.

Tá Teaneck suite ag gabhal na mórbhealach I-95 agus I-80. Is é Teaneck críoch thoir I-80, mórbhealach tras-ilchríche. Téann Mórbhealach 4 tríd ar a bhealach i dtreo Droichead Washington agus Cathair Nua-Eabhrac.

Le fada tá pobal mór Afrai-Mheiriceánach in Teaneck, go mór mhór in oirthuaisceart an bhaile. Tá iarracht leanúnach déanta ag na pobail gheala agus ghorma an baile ar fad a bheith oscailte do chách. Tá pobal Giúdach ceartchreidmheach ann freisin. Tá 14 sionagóg agus 4 *yeshivas* ar an mbaile. Le blianta beaga anuas tá líon na nÁiseach agus na gcainteoirí Spáinnise ag dul i méid.

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil an bhaile, arna rochtain ar 6 Lúnasa 2016

Catagóir:Bailte agus cathracha in New Jersey
5 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

4 Lúnasa - *5 Lúnasa* - 6 Lúnasa 

Dé hAoine **an [[5 Lúnasa]] ag [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016]]**, sin lá an tsearmanais oscailte agus an **tríú** lá comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

04
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
6 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

5 Lúnasa - *6 Lúnasa* - 7 Lúnasa 

Dé Sathairn an 6 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016, ba é sin an **ceathrú lá** comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

06
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
7 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

6 Lúnasa - *7 Lúnasa* - 8 Lúnasa 

Ba é Dé Domhnaigh an Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an **ceathrú lá** comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

07
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
9 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

8 Lúnasa - *9 Lúnasa* - 10 Lúnasa 

Is é an Mháirt **an [[9 Lúnasa]] ag [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016]]** an **seachtú** lá comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

09
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
8 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

7 Lúnasa - *8 Lúnasa* - 9 Lúnasa 

Is é an Luan, an 8 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an **séú lá** comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

08
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
10 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

9 août - *10 Lúnasa* - 11 Lúnasa 

Is é an Chéadaoin an 10 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an **ochtú lá** comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

09
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Shane Ryan (snámhóir)

Is snámhóir é **Shane Ryan**. Rugadh é ar an 27 Eanáir 1994, in Drexel Hill, Pennsylvania, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. As Cúil an tSúdaire, Contae Laoise a athair. Snámh sé ar fhoireann na hÉireann.   Bhí sé ag na Cluichí Oilimpeacha faoi thrí. D’éirigh sé as mar shnámhaí na hÉireann in 2025.

### Gairm
Ghlac sé páirt i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016, ag bua áit sa bhabhta leathcheannais de snámh droma 100m. Bhuaigh sé bonn cré-umha ag Craobhchomórtais na hEorpa 2018 sa snámh droma 50m.

Ghlac sé páirt i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020, agus  Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024 chomh maith.

### 2025
Dúirt  Shane Ryan in 2025 go mbeidh sé ag glacadh páirt sna Enhanced Games, rud a tharraing conspóid.  Dúirt sé go raibh sé ag iarraidh "rud éigin a thabhairt ar ais" chuig an spórt a bhí go maith dó. 

Bhí sé ag múineadh snámhóirí óga sa bhliain 2025.

## Féach freisin

* Enhanced Games

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1994
Catagóir:Snámhóirí Éireannacha
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Cluichí Breisithe
Yusra Mardini

Is snámhóir as An tSiria í **Yusra Mardini** (rugadh 5 Márta 1998). Tá sí ag glacadh páirte i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 ar foireann Lúthchleasaithe Oilimpeacha Teifeach. Rugadh isteach i dteaghlach Críostaí í. Tógadh sa Damaisc í mar a thraenáil sí mar shnámhóir. I ndiaidh scrios theach a theaghlaigh rinne sí a bealach go dtí an Eoraip. Cónaíonn sí i mBeirlín na Gearmáine.  

Catagóir:Daoine a rugadh i 1998
Catagóir:Lúthchleasaithe
Catagóir:Daoine beo
11 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

10 Lúnasa - *11 Lúnasa* - 12 Lúnasa 

Is é Déardaoin 11 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an **naoú lá** comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

11
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Ollscuid eitilte

Is moileasc í an **ollscuid eitilte**. Ball d'ord na Teuthida atá inti, an t-aon bhall dá ghéineas. Tá sí ar cheann de na scuideanna is mó dá bhfuil ann. Scuid chreiche í. Bíonn an ollscuid eitlilte ionsaitheach i leith daoine. Faightear í i Sruth Humboldt in oirthear an Aigéin Chiúin.

## Tagairtí

Catagóir:Moilisc
Catagóir:Scuideanna
Smugairle róin béalrufach

Is smugairle róin é an **smugairle róin béalrufach**. Ball d'ord na Rhizostomae atá inti. 

## Tagairtí

Catagóir:Smugairle róin
Trí-ocsaíd sulfair

Is comhdhúil cheimiceach í **Trí-ocsaíd Sulfair** leis an fhoirmle  SO3. Sa bhfoirm ghásach, is truailleán suntasach í, agus í ina príomhoibreán sa bháisteach aigéadach. Ullmhaitear í ar scála tionsclaíoch mar réamhtheachtaí d'aigéad sulfarach.

## Struchtúr agus nascadh

Is móilín plánacha tríogánach é SO3SO3 gásach, agus bíonn siméadracht D3h aige, mar a tuaradh sa teoiric éartha leictreondís an fhiús-scealla (TÉLDFS). Baineann SO3 leis an ghrúpa pointí D3h.
I gcomhthéacs na foirmiúlachais le haghaidh comhairimh na leictreon, tá staid ocsaídiúcháin de +6 agus lucht foirmiúil de 2 ag an adamh sulfair. Is éard atá sa struchtúr Lewis ná nasc dúbailte S=O agus dhá nasc comhordanáideach S-O gan úsáid leas a bhaint as d-fhithiseáin.
Is é an mhóimint dhépholach leictreach nóiméad de trí-ocsaíd sulfair gásach ná nialas. Bíonn an toradh seo ann de dheasca ar an uillinn 120 ° idir na naisc S-O.
## Imoibrithe ceimiceacha
Ainhidríd is ea SO3 de chuid H2SO4. Dá bhrí sin, tarlaíonn an t-imoibriú seo a leanas:
:SO3 (g) + H2O (l) → H2SO4 (aq) (ΔHf= −200 kJ mol<sup>−1</sup>)
## Foinsí
* NIST Standard Reference Database
* ChemSub Online
## Tagairtí

Catagóir:Ocsaídí Sulfair
Catagóir:Aigéad ainhidrídí
Catagóir:Ocsaídí aigéadacha
Catagóir:Truailleáin ghuaiseacha aeir
Catagóir:Idirchailciginí
Páirc Chuimhneacháin Stardust

Páirc chuimhneacháin in ómós na ndaoine a fuair bás i gclub oíche Stardust in Ard Aidhin ar an 14 Feabhra 1981 is ea **Páirc Chuimhneacháin Stardust**. 

Tá an Pháirc suite sa Sruthán Aoibhinn, An Chúlóg, Baile Átha Cliath. Osclaíodh í ar 18 Meán Fómhair 1993. Clúdaíonn an pháirc 22 acra cois Abhainn Sheantraibh. 

Suíomh mainistreach ón 12ú haois a bhí sa talamh ar dtús.

## Féach freisin

* Tubaiste Stardust

## Tagairtí

Catagóir:Páirceanna i mBaile Átha Cliath
12 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016

11 Lúnasa - *12 Lúnasa* - 13 Lúnasa 

Is é Dé hAoine an 12 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an **deichiú lá** comórtais.

## Clár

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil Rio 2016 

12
Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
William F. Buckley, Jr.

Scríbhneoir agus tráchtaire coimeádach Meiriceánach ab ea **William F. Buckley, Jr.** (24 Samhain 1925 – 27 Feabhra 2008). Bhunaigh sé an irisleabhar *National Review* sa bhliain 1955, agus eisean an t-óstach ar 1,429 eagrán den chlár teilifíse *Firing Line* ó 1966 go 1999. Anuas air sin scríobh sé colún rialta i neart páipéar nuachta ar fud na Stáit Aontaithe. Bhí clú air as an méid léinn, éirime agus stór focal a bhí aige.

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1925
Catagóir:Básanna in 2008
Mary Bonaventure Browne

Bean rialta agus staraí de chuid na nGall-Ghael ba ea **Mary Bonaventure Browne** (c.1611 – c.1670). Ceannaí saibhir i gcathair na Gaillimhe ba ea a hathair agus bheadh sirriamacht an chontae aige ach Mionn an Ardcheannais a ghlacadh. Chuaigh Mary isteach i Siúracha Bochta Naomh Clára i gclochar Bheithil in aice le Baile Átha Luain. I 1647 ceapadh í ina ban-ab i nGaillimh. 

Mar dhuine de na Gall-Ghaeil bhí idir Ghaeilge agus Bhéarla aici, agus faoin am sin bhí beirt Phroinsiasach ag aistriú cáipéisí a bhain leis an Ord go Gaeilge. Thug Mary léi go dtí Gaillimh an chóip de na cáipéisí úd a rinne Mícheál Ó Cléirigh i 1636. Bhí an chuid is mó gan aistriú go fóill agus ba í Mary a chuir an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh i mbun na hoibre. As seo a tháinig “Riaghail ar Máthar Naomtha S. Clára ar na tionntúdh i ngaoidhilic as bérla ... 1636”. 

Nuair a ghéill Gaillimh d’arm na Parlaiminte i 1652 thug na siúracha an Spáinn orthu féin. Cailleadh Mary ann roimh 1694 (cé go bhfuil 1703 luaite freisin mar bhliain a báis).
 
Ag seo an cur síos a rinneadh uirthi in annálacha an Oird i 1694: 

:*She was prudent, wise and well-spoken in English, Irish and Spanish. She was the mirrour and looking glasse of the religious observance that belonged to her rule and statuts all her life time. She left a true chronicle written under her owne hand, which shee sent to this convent of Sainct Clare, Galway, and a Remonstance, a chalice, a holy curious relick, many pictures, books, ornaments, and other fine things fitting for the Altar and Divine Service. All the aforesaid things were lost and burnt in the late wars, 1691. She and her holy sister Mother Catherine Bernard made their profession in the year 1633.* 

Rinneadh tagairt i 1732 do shaothar mór stairiúil ceathairfhillte a scríobh sí i nGaeilge agus a bhí caomhnaithe in El Cavallero de Graciam, mainistir i Maidrid. Tá an saothar sin caillte anois.  

## Nótaí

## Le léamh
*Browne, Mary Bonaventure (c.1611 – c.1893)*: An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1296

Helena Bean Thomáis Uí Choncheanainn (1929). *The Poor Clares in Ireland A.D. 1629 - A.D. 1929*.

Nollaig Ó Muraile (1996, athchló 2002). *The celebrated antiquary: Dubhaltach Mac Fhirbhisigh (c.1600-1671): his lineage, life and learning*. Maynooth

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1600
Catagóir:Básanna i 1670
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Staraithe Éireannacha
Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 17ú haois
Catagóir:Staraithe na Gaeilge