Maud Joynt

Scoláire agus teangeolaí Ceilteach Éireannach ab ea **Maud Joynt** (7 Márta 1868 – 24 Iúil 1940).

## Luathshaol agus oideachas
Rugadh Maud Joynt an 7 Márta 1868 i dTeach Woodberry, Co. Ros Comáin. Ba iníon í leis an máinlia briogáide in arm Bombay, Christopher Joynt agus Lily Anna Joynt (née Holton). Ba í an dara iníon í de sheisear mac agus ceathrar iníonacha an teaghlaigh. Chaith Joynt cuid dá hóige san India, agus luaigh roinnt foinsí gur rugadh ann í. Faoin cúig bliana d'aois, bhí beagán beag Gréigise á múineadh ag a hathair do Joynt. D’fhreastail sí ar scoil phríobháideach i mBré, Contae Chill Mhantáin in 1881, ag freastal ar Choláiste Alexandra ó 1882 ar aghaidh. Bhain sí an chéad áit amach sa dá ghrád de scrúduithe idirmheánacha 1883-4. Chuaigh Joynt isteach in Ollscoil Ríoga na hÉireann (ORÉ) sa bhliain 1886, agus bhain sí céim céadonóracha amach sa litríocht nua-aimseartha, Baitsiléir Ealaíon sa bhliain 1889 agus Máistir Ealaíon ina dhiaidh sin sa bhliain 1890.
## Gairmréim
Tar éis tréimhse a chaitheamh ag múineadh i gColáiste na mBan i nGeirsí, St Helier, bhí Joynt ar dhuine den bheirt ghobharnóirí a chuidigh leis an chéad bhean a bhí ina prionsabal de MacArthur Hall of residence for girls, Coláiste Modhach Bhéal Feirste, Elizabeth C. Shillington sa bhliain 1891. Mhúin sí Gearmáinis freisin agus í ag obair ann. D’fhág sí an post seo sa bhliain 1894 chun leanúint ar aghaidh lena cuid staidéir i bPáras, i bhFlórans, agus i Heidelberg. Nuair a d’fhill sí, ghlac sí post i gColáiste Alexandra i mí na Nollag 1895, ag múineadh litríocht na Gearmáinise agus an Bhéarla. Le linn an ama seo, thug sí léachtaí freisin do chailíní a bhí ag ullmhú do na scrúduithe BA (ó Ollscoil Ríoga na hÉireann) i Halla Loreto agus i gColáiste Dhoiminiceach Chnoc Shióin. Le linn a cuid ama i gColáiste Alexandra, bhí Joynt ina ball gníomhach de roinnt cumann, lena n-áirítear An Cumann Liteartha agus Aontas na Mac Léinn. D’fhág sí Coláiste Alexandra sa bhliain 1906 nuair a ceapadh í ina scrúdaitheoir cúnta le Béarla don bhord oideachais idirmheánaigh.

Le linn di a bheith ag freastal ar Scoil Fhoghlaim na Gaeilge (*School of Irish Learning*) sa bhliain 1906 agus 1907, chuir Joynt suim in athbheochan na Gaeilge. Rinne sí staidéar ar an Sean- agus ar an Meán-Ghaeilge, an phailéagrafaíocht agus an Bhreatnais sa Scoil. Ó 1907 go 1908, chláraigh sí ar chúrsa sa Léann Ceilteach le Kuno Meyer in Ollscoil Learpholl. I mí Eanáir 1909, ceapadh Joynt in éineacht le Mary E. Byrne mar chúntóirí ag obair ar Fhoclóir na Sean-Ghaeilge in Acadamh Ríoga na hÉireann. Ba iad Joynt agus Eleanor Knott a shocraigh an dara fascúl ó 1932 (an litir E). Ina dhiaidh sin, shocraigh sí M (1939), N O P (1941), agus R (1944), agus comhoibrigh sí le daoine eile ar S (1953).

Sa bhliain 1911 d’iontráil sí “faoi chinseal” mar de réir mar a bhí sí faoi mhíchumas agus in ainneoin go raibh a deartháir ina mhinistir Modhach, thaifead an tuairisceán daonáirimh a reiligiún mar "eaglais ar bith ". a míchumas agus d’ainneoin a deartháir a bheith ina aire Modhach thaifead an tuairisceán daonáirimh a reiligiún mar “gan eaglais”. Rinne an t-áiritheoir iarracht cuid dá sonraí a “cheartú”, cé gur thaifead sí go bhféadfadh sí Béarla a labhairt agus go modhúlacht "roinnt Gaeilge" agus í ag obair ar an bhFoclóir Gaeilge.

Ina dhiaidh sin, rinne sí eagarthóireacht ar dhá imleabhar sa tSraith an Ghaeilge Mheánaoiseach agus an Nua-Ghaeilge: Tromdámh Guaire  (1932) agus Feis Tighe Chonáin (1936). Bhí ábhar i gcló aici in Celtica, Ériu, Celtic Review, Alexandra College Magazine.... Dán a chuir sí in eagar, foilsíodh é in *'A miscellany presented to Kuno Meyer by some of his friends and pupils on the occasion of his appointment to the chair of Celtic Philology in the University of Berlin, 1912*, curtha in eagar ag Osborn Bergin agus Carl Marstrander.

Bhí baint ag Joynt leis an *Irish Women's Franchise League* agus leis an  *Irish Women's Progressive Union*. Ó 1902 ar aghaidh, bhí Joynt ina ball gníomhach de Chumann na gCéimithe Ban, grúpa a bhí ag tacú le cearta na mban san ardoideachas. Bhí sí ina rúnaí oinigh ó 1907 go 1913. D'éirigh sí as an bpost i 1913 mar gheall ar a ualach oibre féin, agus díscaoileadh an grúpa sa bhliain chéanna. Glacadh le Joynt isteach sa *Gorsedd* ag *Eisteddfod*, as a bhí déanta aici don léann Ceilteach. Bhronn Ollscoil na hÉireann Dochtúir Litreacha uirthi sa bhliain 1937 as a cuid oibre scolártha agus a cuid tacaíochta do mhná san oideachas ollscoile. Thacaigh Joynt le hathbheochan liteartha na hÉireann, bhí sí i láthair go rialta in Amharclann na Mainistreach go luath agus thug sé léachtaí ar Chumann Liteartha na hÉireannD’fhóin sí mar rúnaí oinigh ó 1907 go 1913. D’éirigh sí as i 1913 mar gheall ar a hualach oibre féin, agus scoir an grúpa sa bhliain chéanna. Glacadh Joynt mar bhall den Orsedd ag Eisteddfod mar gheall ar an méid a chuir sí le scoláireacht Cheilteach. Bhronn Ollscoil na hÉireann Dochtúireacht le Litreacha uirthi i 1937 as a cuid oibre scolártha agus a cuid tacaíochta do mhná san oideachas ollscoile. Thacaigh Joynt le hathbheochan liteartha na Gaeilge, d’fhreastail sí go rialta ar Amharclann na Mainistreach ina tús, agus thug sí léachtaí don *Irish Literary Society*.

## Saol níos déanaí agus a oidhreacht
Le linn a saoil, bhí Joynt ina feoilséantóir, ina Búdaí, agus ina feimineach. Bhí sí ina leasuachtarán ar an *Irish Vegetarian Society*.

D'éirigh Joynt bodhar agus í amach sna blianta, ach lean sí uirthi ag staidéar go dtí go bhfuair sí bás. Chaith sí an chuid is mó dá saol fásta i Raghnallach agus i Ráth Maonais, ach ba é 69 Faiche Stiabhna an seoladh deireanach a bhí aici. Fuair Joynt bás an 24 Iúil 1940, i dteach altranais Portobello. Tá sí curtha i Reilig Chnoc Ieróim.

## Saothair roghnaithe
* *Golden Legends of the Gael* (1924)
* *The Life of St Gall* (1927)
* *Christianity in Celtic lands: A History of the Churches of the Celts, their Origin, their Development, Influence and Mutual Relations* (1932) - translation of *Chrétientés celtiques* by Dom Louis Gougaud

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1868
Catagóir:Básanna i 1940
Catagóir:Aistritheoirí an 20ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha an 20ú haois
Catagóir:Alumni Ollscoil Ríoga na hÉireann
Catagóir:Búdaigh Éireannacha
Catagóir:Feiminigh Éireannacha
Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge
Catagóir:Daoine as Contae Ros Comáin
Catagóir:Gníomhaithe ar son an veigeatóireachais
Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Catagóir:Teangeolaithe na Gaeilge