Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2024

Reáchtáladh idir 11 Samhain - 22 Samhain 2024 san Asarbaiseáin, **COP29** (Comhdháil na bPáirtithe 29) nó **Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2024**. 

clé|mion
clé|mion

[clé|mion|[Máire Mhic Róibín|Mary Robinson (ar dheis) agus Ed Miliband ag COP29, 2024]]

## Cúlra
Bhí sé aontaithe ag ceannairí domhanda ag COP21 i bPáras, go ndéanfar iarracht gan téamh domhanda a ligeann os cionn 1.5 céim Celsius níos teo faoi dheireadh na chéid. Ach sáraíodh an teorainn sin sa bhliain 2024.

Tharla Tuilte sa Spáinn cúpla lá roimh COP29. Chonaic pobal na hÉireann  an damáiste uafásach a rinneadh i Valencia d'fhoirgneamh, d'infrastruchtúr, do thithe daoine agus an t-uafás ina dhiaidh. Bhí sé  sé soiléir an tionchar diúltach ag athrú aeráide ar phobail timpeall an domhain ag an am.

## Eagraíocht
Tíortha a shínigh Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide a  bhí páirteach sa chruinniú mullaigh dá ngairmtear COP29, faoi choimirce na Náisiún Aontaithe. Phléigh siad topaicí a bhaineann leis an timpeallacht, maoiniú go háirithe. 

Bhí beagnach 65,000 duine i láthair ag COP29 (100,000 ag COP28 i Dubai), agus ionadaithe ó beagnach dhá chéad tír i láthair.

## Margadh
Leis an gcomhaontú a saothraíodh in Baku, réitítear an bealach le haghaidh córais airgeadais dhomhanda a athchóiriú ionas gur féidir airgead a dhíriú ar na háiteanna a bhfuil an gá is mó acu leis.

Ba bheag nár thit an chomhdháil as a céile uilig nuair a shiúil na hoileántíortha agus na tíortha is boichte amach as na comhráite mar agóid ar an 23 Samhain. Ach cúpla uair níos déanaí, tháinig na toscairí a bhí ann fós ar chomhaontú. 300 billiún dollar sa bhliain  ón mbliain 2035 ar aghaidh (in ionad an 500 billiún a raibh súil leis, gan trácht ar an 1,000 billiún dollar a cheaptar a bhfuil gá leis dáiríre).  Sin é an cúnamh aeráide atá tíortha saibhre an domhain sásta a thabhairt do na tíortha bochta  (Is iad na tíortha saibhre is cúis leis an athrú aeráide den chuid is mó agus ar an mórgóir is iad na tíortha bochta is mó a bhíonn thíos leis).

## Éire
Agus Olltoghchán 2024 faoi lánseol, chinn an Taoiseach Simon Harris agus an Tánaiste Mícheál Martin gan freastal ar COP29.

Céim chun tosaigh é an comhaontú i dtreo cothroime airgeadais a chinntiú do na tíortha a bhfuil an gá is mó acu léi, a dúirt Eamon Ryan, an tAire Comhshaoil, Aeráide agus Cumarsáide. Dúirt an tAire gur cheart féachaint ar na $US300 billiún ar a laghad atá geallta mar bhunús le haghaidh tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh ó thaobh maoiniúcháin de, agus conair shoiléir romhainn anois i dtreo $US1.3 trilliún in aghaidh na bliana a bhaint amach faoin mbliain 2035. Fágann sé sin go bhfuil an domhan i bhfad níos gaire anois don ollstruchtúr airgeadais domhanda a athchóiriú ionas gur féidir le tíortha i mbéal forbartha teacht ar mhaoiniú inacmhainne le haghaidh infheistíocht riachtanach i réimsí amhail an t-oiriúnú.
[clé|mion|Ilham Aliyev, Pedro Sánchez, agus[António Guterres: Mhaígh uachtarán na tíre óstaí, an tUachtarán Ilham Aliyev, leis an chomhdháil aeráide gur “bronntanas Dé” iad an ola agus an gás. Ach d'easaontaigh Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe António Guterres,]]

## Conspóidí
* Agus gan tús curtha le COP28,  bhí COP29 ag cothú aighnis cheana féin. Bhain an t-aighneas ar dtús  le cá mbeidh comhdháil na bliana seo chugainn ar siúl. Bhí COP29 le bheith ar siúl in oirthear na hEorpa ach chuir an Rúis bac ar aon tír atá ina ball den AE an chomhdháil a reáchtáil.
* Mhaígh uachtarán na tíre óstaí, an tUachtarán Ilham Aliyev, leis an chomhdháil aeráide gur “bronntanas Dé” iad an ola agus an gás. Rinne sé cáineadh ar “bhréagnuacht an Iarthair” faoi astaíochtaí na tíre, agus mhaígh nár cheart an locht a chur ar náisiúin, as stoc breoslaí iontaise a bheith acu. Bhí pleananna ag an tír, a dúirt Aliyev, táirgeadh gáis a mhéadú sa tréimhse 2025-2035 agus éileamh láidir san Eoraip i gcónaí.   Go gearr ina dhiaidh sin, dúirt Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe António Guterres, nach raibh bun ná barr leis an ghreim daingean ar úsáid a bhaint as bhreoslaí iontaise.
* Ar an 13 Samhain, tharraing an Airgintín a n-ionadaithe amach as comhdháil aeráide. 
* Bhain an Asarbaiseáin úsáid as COP29 chun Socar, cuideachta breosla iontaise san Asarbaiseáin, a chur chun cinn. 

## Féach freisin

* Aimsir na bliana 2024
* Cóir aeráide
* COP21 (Comhaontú Aeráide Pháras 2015), COP26, COP27, COP28, COP30
* Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide

## Tagairtí

Catagóir:Athrú aeráide
Catagóir:2024
Catagóir:Comhdhálacha na Náisiún Aontaithe
Catagóir:Téamh domhanda
Catagóir:An Asarbaiseáin