Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)

Polaiteoir poblachtach, údar, agus foilsitheoir ab ea **Seán Ó Ceallaigh** (Béarla: **John Joseph O'Kelly**) a rugadh ar 7 Iúil 1872 agus a fuair bás ar 26 Márta 1957.  D'úsáid sé na hainmneacha cleite **Sceilg** nó **Sceilg na Sgeol** go minic ina chuid scríbhneoireachta. Bhí sé ina Uachtarán ar Shinn Féin ó 1926 go 1931, ina Aire Oideachais ó 1921 go 1922, ina Aire Gaeilge ó 1920 go 1921 agus ina Leas-Cheann Comhairle ar  Dháil Éireann ó 1919 go 1921. Bhí sé ina Theachta Dála ó 1918 go 1921 agus ó 1922 go 1923.

## Luathshaol
Rugadh Ó Ceallaigh sa Chomhartha Mór, ar Oileán Dairbhre amach ó chósta Chontae Chiarraí, mac le Patrick Kelly, feirmeoir, agus Ellen Sullivan. Rugadh ar 7 Iúil 1872 de réir a thaifid beireatais, ach is é 4 Iúil an dáta a thugadh a theaghlach.

## Gairm pholaitiúil
Bhí sé i láthair ag an chéad chruinniú de chuid Sinn Féin ar 5 Samhain 1905. Tar éis Éirí Amach na Cásca i 1916, chuaigh Ó Ceallaigh isteach san *Irish Nation League* agus rinneadh cisteoir ar an *Irish National Aid and Volunteers' Dependants' Fund* de. I mí Feabhra 1917, gabhadh é agus díbríodh go Sasana é, áit a ndearna é a imtheorannú gan triail ar feadh roinnt míonna. Nuair a scaoileadh saor é, toghadh Ó Ceallaigh ar Choiste Sealadach Sinn Féin tar éis don pháirtí cónascadh a dhéanamh leis an *Irish Nation League*. Ceapadh é ina eagarthóir ar an iris thábhachtach *The Catholic Bulletin.* In olltoghchán 1918, toghadh é ina Theachta Dála de chuid Shinn Féin i gContae Lú. Ní raibh ach 255 vóta idir Ó Ceallaigh agus an t-iarrthóir sa dara háit — an comórtas ba chóngaraí sa toghchán sin ar fud na tíre. Ba é ba chúis leis an ngéarchomórtas ná an eagraíocht láidir AOH sa chontae a bhí i mbun stocaireachta ar son an Fheisire as Gaillimh Thuaidh Richard Hazleton de chuid Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann.

Ghlac Ó Ceallaigh a shuíochán i nDáil Éireann mar TD de chuid Shinn Féin agus bhí sé ina Leas-Cheann Comhairle ó 1919 go 1921. Ceapadh é ina Aire Gaeilge i Rialtas an dara Dáil.  Ó 1919 go 1923 bhí sé ina Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge. Chuir sé i gcoinne an Chonartha Angla-Éireannaigh a dhaingnigh an Dáil i mí Eanáir 1922, agus níor ghlac sé le dlisteanacht Shaorstát Éireann a bunaíodh i mí na Nollag 1922. Mhaígh sé féin agus daoine eile go raibh Poblacht na hÉireann fós ann, agus gurbh é fuílleach an Dara Dála, na Teachtaí Dála frith-Chonartha a dhiúltaigh a suíochán a ghlacadh i bparlaimint an tSaorstáit, an t-aon rialtas dlisteanach in Éirinn. I Meitheamh 1922, toghadh chun na Tríú Dála é do dháilcheantar Lú agus na Mí, ach níor ghlac sé a shuíochán. I Lúnasa 1923, níor éirigh sé sa toghchán nuair a sheas sé mar Phoblachtach do dháilcheantar na Mí. Chaill sé arís i bhfo-thoghchán Ros Comáin i 1925, an uair dheireanach a sheas sé i dtoghchán ar bith. Tar éis d’Éamon de Valera éirí as mar uachtarán Shinn Féin i 1926, toghadh Ó Ceallaigh ina áit agus d’fhan sé sa phost sin go dtí 1931 nuair a tháinig Brian Ó hUiginn i gcomharbacht air.

Bhí Ó Ceallaigh glan in aghaidh Bhunreacht na hÉireann 1937, ag rá nár thug sé a dhóthain tacaíochta don Phoblachtachas, agus nár ghá d'Uachtarán na hÉireann a bheith as Éirinn ó dhúchas.

Bhí Ó Ceallaigh as an ngnáth i measc Phoblachtánaigh na hÉireann sa mhéid is gur chreid sé gur laochra polaitiúla iad Daniel O'Connell agus Tadhg Ó hEaluithe. Is dócha gur léirigh an dearcadh seo dílis dá áit dúchais (ba as iardheisceart na hÉireann an bheirt, i ngar d'áit bhreithe Sceilg féin) agus a chreideamh dúthrachtach Caitliceach, rud a thug air éacht Uí Chonaill ar Fhuascailt na gCaitliceach a cheiliúradh, agus tacú le tuairim Uí Ealuithe nach raibh Charles Stewart Parnell oiriúnach do cheannaireacht pholaitiúil mar gheall ar an adhaltranas a rinne sé le Katharine O'Shea. Bhí an Sceilg naimhdeach go neamhbhalbh do Phoblacht na Spáinne a fógraíodh i 1931; chreid sé go raibh sí frith-Chaitliceach agus go bhfuair sí tacaíocht ó Mháisiúin sa Bhreatain.

## Obair litríochta
Bhí sé ina údar bisiúil, ag scríobh go leor leabhar agus altanna ar chúrsaí Gaeilge agus stair na hÉireann. Bhí sé ina eagarthóir ar na hirisí *Banba*, *The Catholic Bulletin*, agus *An Camán* freisin. 

I 1938 thug sé cuairt ar an nGearmáin, agus d'fhoilsigh a chuid tuairimí níos déanaí san *Irish Independent*.

### Leabhair
* Saothar ár sean i gcéin (1904)
* Beatha Lorcáin Naomhtha Uí Thuathail (1905)
* Féithe Fodhla (Gill’s Irish reciter (1905)
* Liúdaidhe óg na Leargadh Móire (1905) — aistriúchán ar dhráma le Séamus Mac Maghnais.
* Brian Bóirmhe: a shaol agus a bheatha (1906)
* Beatha an Athar Tiobóid Maitiú (1907)
* Scéaluidhe Éireann (1908)
* Mealbhóg na macaomh (1911)
* Leabhar na laoitheadh (1911)
* Eachtra an amadáin móir (1911)
* Curoi (1913)
* Mothaláinín (1914)
* Beatha Bhreandáin, a imeachtaí agus a iomramha (1915)
* Cathal Brugha (1942)
* Spelling made easy (1946)
* A trinity of martyrs: Terence Mac Swiney, Cathal Brugha, Austin Stack (1947)

### Paimfléid
* Elements of Irish art (gan dáta)
* The case for upholding the Irish Republic (gan dáta)
* Ireland, elements of her early story from the coming of Ceasair to the Anglo-Norman invasion (1921)
* The oath of allegiance and all it implies (1925)
* The robbery of Ireland: the remedy (1928)
* The Sinn Fein outlook (1930)
* The Republic of Ireland vindicated (1931)
* Stepping-stones, c.1939
* Partition: Dáil Éireann comes of age (1940)
* Ireland’s spiritual empire (1952)

## Bás
Fuair Ó Ceallaigh bás in Ospís Mhuire, Crois Araild, ar 26 Márta 1957, agus cuireadh é i Reilig Ghlas Naíon ar 28 Márta.

## Naisc sheachtracha
* Beathaisnéisín ar ainm.ie

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1872
Catagóir:Básanna i 1957
Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann
Catagóir:Baill den 1ú Dáil
Catagóir:Baill den 2ú Dáil
Catagóir:Baill den 3ú Dáil
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Ceannairí Shinn Féin
Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Frith-Sheimíteachas
Catagóir:Lucht Chonradh na Gaeilge