open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indira Gandhi

[clé|mion|Teaghlach mór le rá sa pholaitíochtː  Indira Gandhi, [Jawaharlal Nehru, Rajiv Gandhi and Sanjay Gandhi]]
[clé|mion|1924. Ní raibh Indira gaolta le [Mahatma Gandhi ach aithne air]]
Polaiteoir Indiach ab ea **Indira Priyadarshini Gandhi** (IPA (Hiondúis) ˈɪnːdɪrə ˈɡaːnd̪ʱi; née **Nehru**; 19 Samhain 1917 – 31 Deireadh Fómhair 1984). Ise an t-aon bhanphríomh-aire i stair na hIndia. Aon-iníon Jawaharlal Nehru, chéad phríomh-aire na hIndia, ab ea í (ní raibh sí gaolta le Mahatma Gandhi).   

Bhí Indira Gandhi ina príomh-aire ó 1966 go 1977 agus ansin arís ó 1980 gur feallmharaíodh í sa bhliain 1984.  
[clé|mion|1996, [Teach Bán]]

## Óige
Rugadh Indira isteach i dteaghlach Caismíreach Pandit ar 19 Samhain 1917 in Allahabad. Bhí ról mór ag a hathair, Jawaharlal Nehru, sa ghluaiseacht ar son neamhspleáchas na hIndia faoi na Briotanaigh. 

Bhí Indira an t-aon pháiste sa teaghlach agus d'fhás sí aníos lena máthair, Kamala Nehru, san Anand Bhavan, eastát mór ag muintir Nehru in Allahabad. clé|mion|1974

Bhí sí uaigneach míshuaimhneach agus í óg. Bhíodh a máthair tinn go minic agus a athair amuigh ag obair ar chúrsaí polaitíochta nó i bpríosún ag na Briotanaigh. Trí mheán litreacha a raibh cumarsáid aici leis sa chuid ba mhó.
clé|mion|1984

## Polaitíocht
Sna 1950idí d'oibrigh Gandhi mar chúntóir pearsanta dona hathair le linn a thréimhse mar chéad-Phríomh-Aire na hIndia.  

Ag druidim ar dheireadh na 1950idí, bhí Gandhi ina huachtarán ar an Indian National Congress. 

Sa bhliain 1966, toghadh Gandhi mar Phríomh-Aire ar an India, an chéad bhean a toghadh le bheith ina ceannaire ar an tír. 

Bhí Gandhi ina príomh-aire ar an India ó 1966 go 1977 agus ansin arís idir 1980-1984.  

D'éag a mhac, Sanjay Gandhi,  i dtimpiste eitleáin (agus é ag spraoi eitilt) sa bhliain 1980. Rinneadh iarrachtaí é a fheallmharú trí huaire roimh a bhás. 

### Feallmharú
Feallmharaíodh í sa bhliain 1984. Bhí an léiritheoir Rory O'Farrell agus an fear ceamara Séamus Smith ann ag an am, in éineacht le Peter Ustinov, chun agallamh a dhéanamh le Gandhi. Nuair a scaoil  Suícigh í, coimeádadh an criú lena ceistiú ar feadh sé uaire.  

Rinne Marian Finucane agallamh léi i Lúnasa 1984.  

Tháinig a mhac, Rajiv Gandhi, i gcomharbas uirthi mar phríomhaire tar éis a báis (agus feallmharaíodh é chomh maith, ar 21 Bealtaine 1991).  

## Féach freisin

* Rajiv Gandhi
* Indian National Congress
* Fakhruddin Ali Ahmed 

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hIndia
Catagóir:Daoine a rugadh i 1917
Catagóir:Básanna i 1984
Catagóir:Daoine a feallmharaíodh
Hailee Steinfeld

Is ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í **Hailee Steinfeld** (a rugadh ar an 11 Nollaig 1996 i Los Angeles, California).

## Tús a shaoil
Rugadh i gceantar Tarzana, Los Angeles í do Cheri (née Domasin) agus Peter Steinfeld. Tá deartháir níos sine aici: Griffin. Is Giúdach é a hathair. 

Tógadh in Agoura Hills agus níos déanaí i Thousand Oaks, California í.

## Gairm
### 2007–14: Tús gairme agus ''True Grit''
[mion|clé|160px|Steinfeld ag an gcéad thaispeántas de [Secretariat (scannán)|Secretariat, Meán Fómhair 2010]]
Thosaigh Steinfeld ag aisteoireacht ag ocht mbliana d'aois. Ghlac sí an ról Talia Alden sa gearrscannán *[[She's a Fox]]*. Tháinig a fionnachtain nuair a roghnaíodh Steinfeld as 15,00 cailín don ról Mattie Ross i d*[[True Grit]]* nuair a bhí sí trí bliana déag d'aois.

Ag ceithre bliana déag d'aois roghnaíodh Steinfeld chun an pháirt de Juliet Capulet a ghlacadh san athchóiriú 2013 de *[[Romeo and Juliet]]* le William Shakespeare. Scaoileadh an scannán i nDeireadh Fómhair 2013  sna Stáit Aontaithe. 

Ghlac Steinfeld Violet ceann de na príomhcharachtair sa dráma grá *[[Begin Again (scannán)|Begin Again]]* a fuair eisiúint teoranta sna Stáit Aontaithe ar an 24 Meitheamh 2014. Bhí Steinfeld sa phríomhpháirt mar Petra Arkanian in *[[Ender's Game (scannán)|Ender's Game]]*. Is scannán eachtra aicsin ficsean eolaíochta é bunaithe ar leabhar de chuid Orson Scott Card a scaoileadh ar an 1 Samhain, 2013.

### 2015–inniu: ''Pitch Perfect 2'' agus ''Haiz''
mion|160px|Steinfeld ag freastal ar an 2011 National Board of Review of Motion Pictures Gala ag Cipriani Sráid 42ú i  Cathair Nua-Eabhrac
Fuair sí an príomhpháirt mar Eliza in éineacht le comhréalta *Ender's Game* Asa Butterfield sa scannán athchóiriú *[[Ten Thousand Saints]]*, a  thaispeánadh ag an Sundance Film Festival 2015, ar an 23 Eanáir 2015. Bhí Steinfeld roghnaithe chun an phríomhbhean a ghlacadh sa scannán 2015, *For the Dogs*, ach tháinig Emma Roberts ina háit.

Scaoileadh a céad SL *[[Haiz (SL)|Haiz]]* ar an 13 Samhain 2015. Ar an 27 Feabhra d'eisigh Steinfeld "Rock Bottom" mar dara singil. Bhí a tríú singil "Starving" eisithe ar 15 Iúil, 2016.

Léirigh Steinfeld an phríomhpháirt sa choiméide teacht in aois *[[The Edge of Seventeen]]* le Blake Jenner, Woody Harrelson agus Kyra Sedgwick. Scríofa agus stiúradh ag Kelly Fremon Craig. Bhí an scannán scaoilte ar an 18 Samhain 2016.

Bhí singil nua Steinfeld  "Most Girls" eisithe ar an 28 Aibreán 2017.

## Scannánliosta
### Scannáin fada

### Gearrscannáin

### Róil guth

### Teilifís

### Físeáin Cheoil

## Dioscliosta

**[[Haiz (SL)|Haiz]]* (2015)

## Gradaim
Tá 19 ngradam buaite ag Steinfeld.

## Tagairtí

Catagóir:Hailee Steinfeld
Steinfeld, Hailee
Steinfeld, Hailee
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha
Louise Bourgeois

Ealaíontóir Meiriceánach de bhunús na Fraince ab ea **Louise Joséphine Bourgeois** (25 Nollaig 1911 – 31 Bealtaine 2010). Rugadh i bPáras í, ach ba i gCathair Nua-Eabhrac a bhí cónaí uirthi ón mbliain 1938 i leith. Thuill sí clú di féin lena dealbhóireacht ar mhórscála sa chuid is mó, ach rinne sí péintéireachtaí agus priontaí chomh maith. Bhí ceangail idir a cuid ealaíne féin agus ealaín an osnádúrachais agus an ealaín fheimineach. Bhí sí pósta ar staraí ealaíne Meiriceánach darbh ainm Robert Goldwater (1907–1973).   

[clé|mion|225px|''Maman'', dealbh le Bourgeois os comhair an Mhúsaem Guggenheim in [Bilbao, sa Spáinn]]
Rinne Louise staidéar ar an matamaitic ach nuair a fuair a máthair bás chuaigh sí leis an ealaín. Sheas a hathair ina choinne sin, ach bhí sé toilteanach cuidiú léi le siopa priontaí a chur ar siúl ar an ábhar gur gnó a bhí i gceist, agus ní ealaín. Sa bhliain 1938 bhuail Robert Goldwater isteach chun cúpla prionta de chuid Pablo Picasso a cheannach. Phós siad agus níos déanaí sa bhliain thug siad aghaidh ar Chathair Nua-Eabhrac mar ar thosaigh sé arís mar ollamh leis na healaíona ag an New York University Institute of Fine Arts. D'fhreastail Bourgeois ar an Art Students League of New York agus Vaclav Vytlacil mar theagascóir péintéireachta aici. Rinne sí dealbha agus priontaí ag an am céanna.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Bourgeois ag an Museum of Modern Art Online. Arna rochtain ar 11 M.F. 2016

Catagóir:Ealaíontóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1907
Catagóir:Básanna in 2010
Juana Inés de la Cruz

Bean rialta d'Ord San Iaróm agus scríbhneoir *nonvohispana* i Ré Órga litríocht na Spáinne ab ea **Juana Inés de Asbaje y Ramírez de Santillana** nó **sor Juana Inés de la Cruz** mar is fearr aithne uirthi (12 Samhain 1651 – 17 Aibreán 1695). Shaothraigh sí an fhilíocht, litríocht an chreidimh agus an drámaíocht, chomh maith leis an bprós. Thuill feabhas a saothair leasainmneacha di mar "Féinics Mheiriceá" agus "an Deichiú Bé [Mheicsiceach]".

## A luathshaol
[mion|clé|200px|Hacienda Panoaya, in [Amecameca, Meicsiceo, baile Sor Juana idir 1651 agus 1656.]]
Rugadh í mar Juana Inés de Asbaje y Ramírez de Santillana in San Miguel Nepantla (Nepantla de Sor Juana Inés de la Cruz inniu ina honóir) in aice le Cathair Mheicsiceo. Leanbh tabhartha ab ea í: captaen Spáinneach darbh ainm, Pedro Manuel de Asbaje, a hathair agus bean *criolla*, Isabel Ramírez, a máthair. Níor fhan a hathair; a máthair a thóg í ar *hacienda* athair Isabel in Amecameca in aice le Cathair Mheicsiceo.

Bhí dúil mhór sa léinn ag Juana ó bhí sí ina leanbh. Fuair sí léamh agus scríobh sula raibh sí 4 bliana d'aois ag freastal ar ranganna na deirféar is sine sa chlann, é seo i ngan fhios dá máthair. D'fhoghlaim sí an loighic Ghréagach agus in aois a 13 bliana bhí sí ag múineadh Laidine do pháistí eile. D'fhoghlaim sí an teanga Nahuatl agus scríobh cúpla dán gearra sa teanga úd.


## Tagairtí

}}
Catagóir:Scríbhneoirí Meicsiceacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1651
Catagóir:Básanna i 1695
Amecameca

Baile mór agus bardas i Meicsiceo is ea **Amecameca**, nó **Amecameca de Juárez** go hoifigiúil. Tá Amecameca suite in oirthear stát Mheicsiceo idir Cathair Mheicsiceo agus  Iztaccíhuatl agus Popocatépetl, bolcáin san sliabhraon ar a dtugtar Sierra Nevada. Sa bhliain 2010, bhí 48,363 duine ina gcónaí ann. 2,480m an meánairde os cionn leibhéal na farraige. Ceantar mór turasóireachta é Amecameca, do mhuintir Chathair Mheicsiceo go háirithe, ach tagann laghdú ar líon na gcuairteoirí nuair a bhíonn ceann de na bolcáin ag brúchtadh. D'fhás an tsiúr Juana Inés de la Cruz, scríbhneoir, aníos in Amecameca san 17ú haois.

Catagóir:Meicsiceo
Anne Devlin

Náisiúnaí Éireannach ab ea **Anne Devlin** (1780 – 1 Meán Fómhair 1851). Aithnítear í go mór mhór mar bhean tí agus comhghleacaí de chuid Robert Emmet. Col ceathrar í freisin do Michael Dwyer agus Arthur Devlin, baill de Chumann na nÉireannach Aontaithe. 

Rugadh Anne Devlin i gContae Chill Mhantáin do theaghlach náisiúnach.

D’iompair Devlin na teachtaireachtaí rúnda do réabhlóidí 1798 agus 1803.

Fágadh i bPríosún Chill Mhaighneann í ar feadh trí bliana.

Fuair ​​Devlin bás sa bhliain 1851 i bhfíor-bhochtaineacht agus drochshláinte.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1780
Catagóir:Básanna i 1851
Catagóir:Cumann na nÉireannach Aontaithe
Catagóir:Daoine as Contae Chill Mhantáin
Ruth Dudley Edwards

Iriseoir, staraí, craoltóir agus úrscéalaí coireachta Éireann is ea **Ruth Dudley Edwards**, a rugadh ar 24 Bealtaine 1944, i mBaile Átha Cliath. "Staraí athbhreithnitheach" a thugann sí uirthi féin. Foilsítear a cuid shaothar i bPoblacht na hÉireann agus sa Ríocht Aontaithe araon. I measc post eile atá aici, is colúnaí í leis an Irish *[[Sunday Independent]]* (Ireland).

## Cúlra
Rugadh agus tógadh Ruth Dudley Edwards i mBaile Átha Cliath agus oileadh í i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath (UCD), Coláiste Girton, Cambridge, agus Coláiste Wolfson, Cambridge. Staraí ab ea a hathair, an tOllamh Robert Dudley Edwards. Tá deartháir léi ina staraí in Ollscoil Dhún Éidinn. Sa bhliain 1965, phós sí céimí eile ó UCD, Patrick Cosgrave, iriseoir. Fuair siad colscaradh ní ba dhéanaí. Cuireadh síos ar a seanmháthair Bridget Dudley Edwards mar dhuine a bhí gníomhach leis an gCuntaois Plunkett agus ciorcail shóisialta dá leithéid. 

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Iriseoirí Éireannacha
Catagóir:Colúnaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Daoine beo
Kimi no Na wa.

Scannán anime is ea ***Kimi no Na wa.*** (An tSeapáinis:, Gaeilge: *D'ainm.*) a cuireadh amach sa bhliain 2016. Is é Shinkai Makoto () stiúrthóir an scannáin. Is scéal faoi bhuachaill atá ina chónaí i dTóiceo agus na brionglóidí aige faoi chailín.
Catagóir:Scannáin 2016
Catagóir:CoMix Wave Films

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
Filip Bandžak

Is baratón Seiceach é **Filip Bandžak** (sa tSeicis [fɪˈlɪp banˈdʒak]); (a rugadh ar an 10 Meán Fómhair 1983) a bhfuil aithne air ar fud an domhain go háirithe mar amhránaí ceoldráma.
clé|mion

## Beatha
clé|mion|2016
Thosaigh sé a ghairm bheatha i 1995, in aois a 12 bhliain nuair a bhí an ról ghiolla an bhandiúic aige sa cheoldráma *[[Rigoletto]]* le Verdi san Amharclann Náisiúnta i bPrág don chéad uair.

Bhain sé céim máistreachta amach i síceolaíocht agus i gcultúr an cheoil.

Bhuaigh sé an chéad duais Chomórtais Amhránaíochta Cór na hEorpa (European Grand Prix for Choral Singing) i dTolosa, an Spáinn sa bhliain 1998.
Bhuaigh sé duais speisialta ar Comórtas Amhránaíochta Idirnáisiúnta na Síne i Ningbo sa bhliain 2008.

Bhí sé ina laureate an Chomórtais Amhránaíochta Idirnáisiúnta i gcuimhne ar Maria Callas (The International Maria Callas Grand Prix) san Aithin na Gréige sa bhliain 2009.

Ghníomhaigh sé i roinnt tíortha: an Ostair, an Iodáil, an Pholainn, an Ungáir, an Ghearmáin, an Úcráin, an Chasacstáin, an Mhalaeisia, Singeapór, an tSín agus Ceanada.

Bronnadh an Duais Eorpach do ghníomhaíochtaí ealaíonta agus cultúrtha (Golden Europea No. 21) de chuid an Aontais Eorpaigh do Bhandžak sa bhliain 2014.

## Dámhachtainí
*Duais Eorpach do ghníomhaíochtaí ealaíonta agus cultúrtha – Golden Europea No. 21 (2014)

## Repertoire

## Scannáin
*Brideach an Diabhail (*Čertova nevěsta*) – Sultan (as Filip Banžak) (2011)

## Tagairtí

## Leabhair
*    

## Naisc sheachtracha
*  
*  

Catagóir:Ceoldráma
Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Amhránaithe Seiceacha
Catagóir:Daoine beo
Park Geun-hye

Polaiteoir sa Chóiré Theas agus an 11ú huachtarán ar an tír úd is ea **Park Geun-hye** (Cóiréis: 박근혜), a rugadh ar 2 Feabhra 1952. 

Is í Park an chéad bhean a toghadh mar uachtarán na Cóiré Theas, agus is í an chéad uachtarán mná i dtír ar bith in oirthuaisceart na hÁise.

## A hóige agus oideachas
Ba Park Geun-hye an chéad pháiste a rugadh do Park Chung-hee, 3ú huachtarán na Cóiré Theas. Rugadh í ar 2 Feabhra 1952 in Daegu, ach bhog an teaghlach go Súl, an phríomhchathair, an bhliain ina dhiaidh. Rinne sí a cuid staidéar ollscolaíochta in Ollscoil Sogang (céim bhaitsiléara eolaíochta in innealtóireacht leictreonach). Chaith sí tamall freisin in Ollscoil Grenoble sa Fhrainc ach d'fhill sí ar an gCóiré Theas nuair a feallmharaíodh a máthair. 

Bhí Park Chung-hye, athair Geun-hye, ina uachtarán nuair a maraíodh máthair Geun-hye bás i dTéatar Náisiúnta na Cóiré, i Súl. Cóiréach a rugadh sa tSeapáin agus a bhí ina bhall de chumann a bhí báúil leis an réimeas cumannach sa Chóiré Thuaidh, Mun Se-gwang, a mharaigh í. Glacadh Park Geun-hye mar Chéad-bhean na tíre go dtí 1979, an bhliain ar d'fheallmharaigh Kim Jae-gyu, an ceannaire um fhaisnéis i rialtas Park, athair Geun-hye. 

Ar 9 Nollaig 2016, tháinsigh Tionól Náisiúnta na Cóiré Theas Park ar chúisimh a bhaineann le mangaireacht thionchair ag ardchúntasóir léi. Cuireadh a cuid cumhachtaí agus dualgas mar uachtarán ar fionraí agus tugadh iad do Hwang Kyo-ahn, príomh-aire na tíre, mar uachtarán gníomhach. Ar 10 Márta 2017 sheas Cúirt Bhunreachta na tíre leis an táinsiú, rud a chuir as oifig í.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí ón gCóiré Theas
Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
Tiangong-2

mion|250px
Is saotharlann spáis de chuid an tSín agus cuid den Chlár Tiangong é **Tiangong-2** (An tSínis: 天宫二号). Lainseáiladh é ar an 15 Meán Fómhair 2016, 22:04:09.

## Stair
Thug an misean le foireann Shenzhou 11 agus an árthach athsholáthair gan foireann Tianzhou cuairt air i nDeireadh Fómhair 2016.

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiún spáis na Síne
Catagóir:Clár Tiangong
Máire Nic Shiubhlaigh

Ban-aisteoir agus gníomhaí poblachtánach Éireannach ab ea **Máire Nic Shiubhlaigh** (8 Bealtaine 1883 &ndash; 9 Meán Fómhair 1958). Thosaigh sí ag aisteoireacht agus í fós ina déagóir; bhí páirt aici sa chéad dráma a léiríodh i nGaeilge in Éirinn. Bhí sí ar bhunaitheoirí Amharclann na Mainistreach agus ise sa phríomhról mná ar oíche oscailte na hamharclainne sa bhliain 1904, mar atá in *[[Cathleen Ni Houlihan]]*, an dráma úd de chuid W. B. Yeats. Ní ba dhéanaí bhí sí ina ball d'fhoireann Amharclann na hÉireann, a chuidigh sí a chur ar bun.

## A luathshaol
Rugadh Nic Shiubhlaigh mar **Mary Elizabeth Walker** Sráid Charlemont, Baile Átha Cliath do theaghlach náisiúnaíoch a raibh an Ghaeilge acu mar theanga. B'as Contae Cheatharlach a hathair, Matthew, cé gurb as Contae Chill Chainnigh a mhuintir. Clódóir agus foilsitheoir eisean a bhí i gceannas ar an Gaelic Press. Gúnadóir as Baile Átha Cliath a bhí i máthair Mháire. D'fhás Máire aníos i 56 High Street sna Saoirsí in Áth Cliath.

Chuaigh sí le Conradh na Gaeilge thart ar 1898 mar ar tháinig sí i dteagmháil le Arthur Griffith agus William Rooney. Le cabhair ó bheirt dhíograiseoirí an stáitse, William agus Frank Fay, d'éirigh sí páirteach i ngrúpa drámaíochta darbh ainm Inghinidhe na hÉireann. Sa bhliain 1901, ghlac an grúpa páirt i bhfeis le dhá dhráma, *Tobar Draoidheachta* leis an Athair Ó Duinnín agus *Red Hugh* le Alice Milligan. Chuaigh aisteoireacht bhaill an ghrúpa amaitéirigh i bhfeidhm ar bheirt a bhí i láthair, George Russell (AE) agus W. B. Yeats. Chuir Russell, a bhí i ndiaidh a dhráma miotais  *Deirdre* a thairiscint do na deartháireacha Fay, ina luí ar Yeats a dhráma tírghrá *Cathleen Ni Houlihan* a thairiscint do na mná. 
mion|Póstaer i gcomhair chéadléiriú ''Cathleen Ni Houlihan'' agus Nic Shiubhlaigh sa phríomhról

## Tagairtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1883
Catagóir:Básanna i 1958
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Junior Eurovision Éire 2016

Thosaigh an dara sraith de ***[[Junior Eurovision Éire]]*** ar an 9 Deireadh Fómhair, 2016 agus chríochnaigh sé ar an 6 Samhain, 2016.

B'iad Fiachna Ó Braonáin agus Pauline Avalon,  na moltóirí buana agus bhí aoi-mholtóir aitheanta ó stair an chomórtais sinsear leo gach seachtain, ina measc Linda Martin, Niamh Kavanagh, Sandie Jones, Dustin Turcaí agus Jedward.

## Próiseas roghnúcháin
### Leathcheannais 1
Craoladh an leathcheannais seo ar an 9 Deireadh Fómhair, 2016.
*Aoi-mholtóir: Jedward

#### An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Fiachna Ó Braonáin**: Hannah McNicholas Roche
* **Pauline Avalon**: Walter McCabe
* **Jedward**: Walter McCabe

### Leathcheannais 2
Craolfidh an leathcheannais seo ar an 16 Deireadh Fómhair, 2016.
*Aoi-mholtóir: Dustin Turcaí

#### An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Fiachna Ó Braonáin**: Daniel Gallagher
* **Pauline Avalon**: Zena Donnelly
* **Dustin Turcaí**: Zena Donnelly

### Leathcheannais 3
Craolfidh an leathcheannais seo ar an 23 Deireadh Fómhair, 2016.
*Aoi-mholtóir: Sandie Jones

#### An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Fiachna Ó Braonáin**: *Ní raibh aon vóta aige mar go raibh tromlach ann*
* **Pauline Avalon**: Cliona NicDhomnail
* **Sandie Jones**: Cliona NicDhomnail

### Leathcheannais 4
Craolfidh an leathcheannais seo ar an 30 Deireadh Fómhair, 2016.
*Aoi-mholtóir: Niamh Kavanagh

#### An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Fiachna Ó Braonáin**: Amy McGrath
* **Pauline Avalon**: Lasairfhíona de Brún
* **Niamh Kavanagh**: Amy McGrath

### Ceannais
Craoladh an cheannais ar an 6 Samhain, 2016. 
*Aoi-mholtóir: Linda Martin

#### An Bheirt Dheireanach

;Vóta na moltóirí:
* **Fiachna Ó Braonáin**: Zena Donnelly
* **Pauline Avalon**: Amy McGrath
* **Linda Martin**: Zena Donnelly

## Ag an gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Thóg an Chomórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg ar siúl ar an 20 Samhain 2016. Chan Zena ar dtús. Tháinig sí sa deichiú háit le 122 pointe.

Catagóir:2016 séasúir teilifíse
Clár Tiangong

Is clár stáisiún spáis de chuid an tSín é **Tiangong**.

## Eolas
### Céim saotharlann spáis
#### Tiangong 1 "spriocfeithicil"

#### Tiangong 2 "saotharlann spáis"

#### Tiangong 3 "stáisiún spáis"

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiún spáis na Síne
Catagóir:Clár Tiangong
Mazie Hirono

Polaiteoir Meiriceánach agus seanadóir sóisearach ó stát Haváí is ea **Mazie Keiko Hirono**, a rugadh ar 3 Samhain 1947. Tá sí in oifig ó 2013 i leith. Is ball den Pháirtí Daonlathach í. 

Rugadh Mazie Hirono in Koori, baile i maoracht Fukushima sa tSeapáin. Bhí baint ag an teaghlach le Haváí, agus sna 1940idí déanacha chur siad fúthu ansin arís. Fuair Mazie saoránacht Mheiriceánach i 1959, an bhliain chéanna ina rinneadh stát Mheiriceá de Haváí.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Bandlíodóirí‎
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Mná
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Zvonimir Soldo

Iar-imreoir sacair na Cróite é **Zvonimir Soldo** (Ságrab, 2 Samhain, 1967), agus faoi láthair is traenálaí é. Mar bhaill de fhoireann Cróite bhuaigh sé bonn cré-umha ag Corn an Domhain 1998 sa Fhrainc. D'imir sé leis an gclub Gearmánach VfB Stuttgart, mar agus é mar chaptaen na foirne ar feadh 10 mbliana. Bhí sé mar thraenálaí ar Dinamo Zagreb áit a bhuaigh sé an Sraith náisiúnta agus an Corn sa bhliain 2008

Catagóir:Imreoirí na Cróite
Catagóir:Dinamo Zagreb
Pazin

Baile sa Chróit é **Pazin**. Tá thart ar 9,000 daoine ina gcónaí ann agus is é lárionad riarachán Istria toisc go luíonn sé i lár an cheantair.

### Sráidbhailte Pazin

Tá Baile Pazin déanta suas ag 18 sráidbhailte: Beram, Bertoši, Brajkovići, Butoniga, Grdoselo, Heki, Ježenj, Kašćerga, Kršikla, Lindar, Pazin, Stari Pazin, Trviž, Vela Traba, Zabrežani, Zamask, Zamaski Dol, Zarečje agus Lindarski Katun.

Catagóir:An Chróit
Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Cróit
Catagóir:Istria Crótach
Tiangong-1

mion|250px
Ba spriocfeithicil de chuid an tSín agus cuid den Chlár Tiangong é **Tiangong-1** (An tSínis: 天宫一号). Lainseáiladh é ar an 29 Meán Fómhair 2011. Chríochnaigh an misean ar an 2 Aibreán 2018.

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiún spáis na Síne
Catagóir:Clár Tiangong
Alice Milligan

File agus scríbhneoir Éireannach a bhí gníomhach i gConradh na Gaeilge ab ea **Alice Milligan** (4 Meán Fómhair 1865 &ndash; 13 Aibreán 1953). Rugadh í insan Ómaigh, Contae Thír Eoghain, agus fuair sí bás ina baile dúchais chomh maith.

## A Saol
Rugadh agus tógadh í mar Mheitidisteach ins An Gort Mór, gar go hÓmaigh, Contae Thír Eoghain. Ba é an scríbhneoir, ársaitheoir agus ball de Acadamh Ríoga na hÉireann, Seaton Milligan, athair Alice. Bhí deich siblín ag Milligan, an bailitheoir ceoil, Charlotte Milligan Fox san áireamh. Ó 1877 go 1887 d'fhreastail sí ar an gColáiste Meitidistigh, Béal Feirste agus fuair sí oiliúint mhúinteora i ndiaidh sin. Scríobh sí féin agus a athair cuntas taistil polaitúil faoi Thuaisceart na hÉireann in 1888 darbh ainm *Glimpses of Erin*. Scríobh sí a céad úrscéal, *A Royal Democrat*, in 1890.

I ndiaidh bás Parnell in 1891, d'éirigh sí náisiúnaíoch. In 1894 bhunaigh sí brainsí Cumann Ban na hÉireann i mBéal Feirste agus áiteanna eile le Jenny Armour. B'í an chéad Uachtaráin Cumann Ban na hÉireann chomh maith. Bhunaigh sí dhá fhoilsitheoireacht náisiúnach le Ethna Carbery sna 1890idí, *The Northern Patriot*, agus níos déanaí *The Shan Van Vocht*, irishleabhar liteartha míosúil foilsithe i mBéal Feirste ó 1896 go 1899.

Ba phearse den gclapsholas Ceilteach í chomh maith. Bhí sí cairdiúil le  Dubhghlas de hÍde, WB Yeats, Séamus Ó Conghaile agus Ruairí Mac Easmainn. Rinne Tomás Mac Donnchadha cur síos uirthi san *Irish Review* I mí Meán Fómhair 1914 mar an 'best Irish poet of his generation'. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1865
Catagóir:Básanna i 1953
Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Mná Éireannacha
Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann
Elizabeth Ann Seton

Bunaitheoir Shiúracha na Carthanachta agus naomh Caitliceach is ea **Elizabeth Ann Bayley Seton** (28 Lúnasa 1774 – 4 Eanáir 1821). Rugadh í i gCathair Nua-Eabhrac. Bhunaigh Seton an chéad ord Caitliceach i Meiriceá, mar atá, Siúracha na Carthanachta. 

Ise a chuir an chéad scoil Chaitliceach do chailíní ar bun, in Emmitsburg, Maryland. Tá Ollscoil Seton Hall, in South Orange, New Jersey, ainmnithe ina diaidh. 

Bronnadh stádas naoimh uirthi san Eaglais Chaitliceach Rómhánach ar 14 Meán Fómhair 1975, an chéad naomh Caitliceach a rugadh i Meiriceá Thuaidh.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1774
Catagóir:Básanna i 1821
Catagóir:Caitlicigh
Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Mná rialta
Catagóir:Naoimh
Catagóir:Oideachasóirí
Sunita Williams

Spásaire Meiriceánach agus oifigeach de chuid Chabhlach na Stát Aontaithe is ea **Sunita Lyn** "**Suni**" **Williams**, a rugadh ar 19 Meán Fómhair 1965 agus í de shliocht Indiach-Shlóivéanach. Tá níos mó siúlóidí spáis (seacht gcinn) déanta aici ná mar atá ag aon bhean eile, agus níos mó ama (50 uair, 40 nóiméad) ag siúlóid sa spás ná aon bhean eile Cuireadh ar bord an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta í mar bhall de Thuras 14 agus de Thuras 15. Sa bhliain 2012, bhí sí mar innealtóir eitilte ar Thuras 32, agus ansin mar an ceannaire ar Thuras 33.

## Luashaol agus oideachas
Rugadh Sunita Williams in Euclid, Ohio, do néara-anatamaí ón India agus do bhean de shliocht Slóivéanach a raibh cónaí orthu in Falmouth, Massachusetts. Is í an duine ab óige de thriúr clainne.

Chríochnaigh Williams a cuid ardscolaíochta in Needham, Massachusetts i 1983. Fuair sí céim bhaitsiléara san eolaíocht in Acadamh Chabhlaigh na Stát Aontaithe i 1987, agus bhain sí céim mhaistreása i mbainistíocht na hinnealtóireachta sa Florida Institute of Technology i 1995.

## Gairmshaol míleata
Tugadh coimisiún mar mheirige i gCabhlach na Stát Aontaithe do Williams i mí Bealtaine na bliana 1987. Ceapadh í mar eitleoir cabhlaigh i mí Iúil. Oileadh í in eitilt réimse leathan d'eitleáin agus d'oibrigh sí ar roinnt long. Bhí sí ar seirbhís ar an USS *Saipan* i Meitheamh na bliana 1998 nuair a roghnaigh NASA í don chlár spásairí. Faoin am sin bhí breis agus 3,000 uair a chloig eitlte curtha isteach aici i 30 cineál aerárthaí.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Turas an SSP (ISS) in éineacht le Sunita Williams, mí na Samhna 2012. Arna rochtana ar 19 M.F. 2016

Catagóir:Spásairí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1965
Catagóir:Daoine beo
Needham, Massachusetts

Is baile i gContae Norfolk, Massachusetts, sna Stáit Aontaithe é **Needham**. Fobhaile de chuid Bostún atá ann. De réir Daonáirimh na Bliana 2010, bhí cónaí ar 28,886 duine in Needham. Tá an Franklin W. Olin College of Engineering suite sa bhaile.

Cuireadh lonnaitheoirí ó Sasana fúthu in Needham don chéad uair sa bhliain 1680. Rinneadh bardas de go hoifigiúil sa bhliain 1711.

Catagóir:Bailte in Massachusetts
Pocahontas

Bean Meiriceánach Dúchasach ab ea **Pocahontas** (a rugadh mar **Matoaka** agus a thugtaí **Amonate** uirthi freisin; t. 1596 – 1617) a chuimhnítear mar gheall ar an gcaidreamh idir ise agus Jamestown, an lonnaíocht Shasanach in Virginia a bunaíodh sa bhliain 1607.  Iníon le Powhatan í, ardtaoiseach ar ghréasán de náisiúin chíosacha sa Tsenacommacah, ceantar na n-uiscí taoide in Virginia. I scéal traidisiúnta cáiliúil a deirtear faoi Pocahontas agus John Smith, tharrtháil sí é sa bhliain 1607 agus a hathair ar tí Smith a mharú lena lorga cogaidh. Smith féin a dúirt an scéal, ach ceapann roinnt staraithe nach scéal fíor é.mion|Matoaka Whittle Sims sa bhliain 1844. Ba de shliocht Pocahontas í ar thaobh a mháthar agus a athar araon|cléGhabh na Sasanaigh Pocahontas le linn coimhlint idir iadsan agus hIndiaidh sa bhliain 1613, agus chuir ar fuascailt í. Agus í braighdeanas, chuaigh sí leis an gCríostaíocht agus ghlac sí an t-ainm Rebecca. Nuair a cuireadh saor í dul ar ais chuig a pobal féin, chinn sí ar fanacht leis na Sasanaigh. I mí Aibeáin na bliana 1614, phós sí John Rolfe, plandálaí tobaca, agus i mí Eanáir sa bhliain 1615, rug sí a mac, Thomas Rolfe.

Sa bhliain 1616, thaistil Pocahontas agus John Rolfe go Londain. Cuireadh Pocahontas in aithne do na daoine móra ansin mar shampla de Indiach "sibhialta" agus súil ag cuid de lucht Jamestown infheistíocht a spreagadh sa choilíneacht acu. Bhí tóir uirthi, caitheadh léi go fial galánta agus bhí sí i láthair ag *masque* (bál) sa phalás Whitehall. I 1617, chuir na Rolfes chun na Farraige ar a mbealach ar ais go Virginia, ach fuair Pocahontas bás in Gravesend ar chúis anaithnid. Cuireadh in eaglais an pharóiste in Gravesend ach chuaigh an eaglais le tine timpeall 1727, agus níl 'fhios go díreach cá bhfuil a huaigh anois.

## Féach freisin

* Molly Brant
* Kateri Tekakwitha

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1596
Catagóir:Básanna i 1617
Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá
Catagóir:Daoine as Virginia
Catagóir:Mná
Catagóir:Protastúnaigh
Régine Chassagne

Amhránaí agus ceoltóir Ceanadach a sheinneann roinnt uirlisí is ea **Régine Alexandra Chassagne**, a rugadh ar 18 Lúnasa 1977. As Háítí dá muintir, ach chuaigh a tuismitheoirí go Québec, agus rugadh Régine ansin. Bhunaigh sí an banna rac-cheoil Arcade Fire in éineacht lena fear céile Win Butler.

## Saol
Rugadh Régine Chassagne in Québec do theaghlach Haitíoch de shliocht Francach go príomha agus tógadh í in Saint-Lambert, gar do Montréal. Theith a thuismitheoirí ó dheachtóireacht  François Duvalier ("Papa Doc") i Háítí, ar dtús go Chicago, ansin go Nua-Eabhrac, sular chuir siad fúthu aint le Régine in Québec. Maraíodh roinnt  daoine gaolta le Régine in Háítí i sléacht a rinne fórsaí Duvalier ar an bpobal.

D'fhoghlaim Régine Chassagne an amhránaíocht agus seinnt uirlisí, ina measc an pianó, giotár, cairdín, maindilín, fliúit, xileafón, agus harmonica. Bhain sí céim bhaitsiléara amach sa chumarsáid  en 1998, in Ollscoil Concordia. Chuir sí lena cuid oideachais in Ollscoil McGill ar feadh tamaill ina dhiaidh sin agus í ag foghlaim snagcheoil, agus san am céanna chan sí amhráin i stíl na Meánaoise i ngrúpaí mar Les jongleurs de la mandragore agus mar i gcéanna le snagcheol Laidneach *salsa*, in éineacht le Steve McKnight.

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Arcade Fire
Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine beo
Ainm na Seoirsia

[mion|"Gorgania" a thugtar an [an tSeoirsia ar mhapa Fra Mauro, 1460]]
Easainm ina lán teangacha, i dtíortha an Iarthair go háirithe, ar an tSeoirsia, náisiún i Cugais, is **Seoirsia**. Is é **Sakartvelo** (Seoirsis: საქართველო), ainm na tíre sa tSeoirsis féin. Is é **Gruziya** (Грузия) ainm na tíre i Rúisis.

Díorthaíonn an t-ainm dúchasach, is é sin *Sakartvelo*, ó *Kartli*, réigiún i gcroílár na Seoirsia. *Iberia* a thugtar ar an ríocht a d'fhás ansin sna foinsí Clasaiceacha agus Biosántacha. Is dócha go ndíorthaíonn na hainmneacha san Iarthar agus sa Rúis ón ainm a thug na Peirsigh ar na Seoirsigh, mar atá, *gurğān*, ó *varkâna* na Meán-Iaráinise, ar "tír na mac tíre" an chiall leis. (Tá an bunús céanna le feiceáil sa Sean-Airméinis *Virk*' (Վիրք) agus *Iberia* na Sean-Ghréigeach agus na Sean-Rómhánach).

Catagóir:An tSeoirsia
Hypatia

Fealsamh agus eolaí Nua-Phlatónach ab ea **Hypatia** nó **Hypatia Chathair Alastair** (Gréigis: *Hypatia*, Ὑπατία; (c. 370 - Márta 415). Bhí cáil uirthi go háirithe mar mhatamaiticeoir agus réalteolaí. Teagascóir agus ceannaire ar Scoil Nua-Phlatónach Chathair Alastair a bhí inti. Áirítear í mar an chéad bhean a raibh páirt mhór aici i bhforbairt na matamaitice. mion|''Hypatia'' (Charles William Mitchell, 1885). De réir seantraidisiúin Chríostaí áirithe ba bhean mhímhorálta í.

Iníon le Theon, matamaiticeoir agus ceannaire ar Leabharlann Chathair Alastair, san Éigipt, ab ea Hypatia. Thosaigh sí ar a saol gairmiúil ag glacadh páirte i saothar fealsúnachta a hathar. De réir a bhfuil scríofa fúithi sa seanam, bean álainn ach modhúil í. Mharaigh slua Críostaithe i gCathair Alastair í.  

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Hypatia sa ''Chiclipéid Britannica''. Arna rochtain ar 23 M.F. 2016.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 415
Catagóir:Daoine a rugadh i 370
Catagóir:Eolaithe
Catagóir:Fealsúna
Catagóir:Matamaiticeoirí
Catagóir:Mná
Gogglebox Ireland

Is clár teilifíse atá á chraoladh ar Virgin Media One é **Gogglebox Ireland**. Thosaigh sé ar an 22 Meán Fómhair, 2016.

Ar an 15 Nollaig, 2016, chraol Maddest Moments, leis na cuideachtaí is fearr den tsraith.

D'fheach 392,000 duine ar an gcéad eipeasóid.

## Eipeasóidí

### Sraith a hAon

### Sraith a Dó

### Sraith a Trí

## Foireann

;Nótaí

## Lucht féachana

## Tagairtí

Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2016
Catagóir:Cláir Virgin Media Ireland
Catagóir:Cláir siamsaíochta
Mr. Robot

Clár scéinséir-dráma atá á chraoladh ar USA Network ó 1 Feabhra, 2016 é **Mr. Robot**. Thosaigh an chlár ag craoladh ar TG4 ar an 15 Deireadh Fómhair, 2016.

## Eipeasóidí

## Carachtair
### Príomhcharachtair
* Rami Malek mar Elliot Alderson
* Christian Slater mar Mr. Robot/Edward Alderson
* Carly Chaikin mar Darlene Alderson
* Portia Doubleday mar Angela Moss
* Martin Wallström mar Tyrell Wellick
* Michael Cristofer mar Phillip Price (séasúr 2-4; athfhillteach séasúr 1)
* Grace Gummer mar Dominique "Dom" DiPierro (séasúr 2)
* B. D. Wong mar The Whiterose/Zhang (séasúr 3-4; athfhillteach séasúr 1–2)
* Bobby Cannavale mar Otto Irving (séasúr 3; aoi séasúr 4)
* Elliot Villar mar Fernando Vera (séasúr 4; athfhillteach séasúr 1, aoi 3)
* Ashlie Atkinson mar Janice (séasúr 4)

### Athfhillteach
* Gloria Reuben mar Krista Gordon
* Michel Gill mar Gideon Goddard (séasúr 1–3)
* Ben Rappaport mar Ollie Parker (séasúr 1–2)
* Ron Cephas Jones mar Leslie Romero (séasúr 1–2)
* Sunita Mani mar Shama "Trenton" Biswas (séasúr 1–3)
* Azhar Khan mar Sunil "Mobley" Markesh (séasúr 1–3)
* Michael Drayer mar Francis "Cisco" Shaw (séasúr 1–3)
* Bruce Altman mar Terry Colby (séasúr 1; aoi 2-3)
* Brian Stokes Mitchell mar Scott Knowles (séasúr 1–2)
* Sakina Jaffrey mar Antara Nayar (séasúr 1-2; aoi 3)
* Jeremy Holm mar Donald "Mr. Sutherland" Hoffman (séasúr 1-2; aoi 3)
* Vaishnavi Sharma mar Magda Alderson (séasúr 1–2, 4)
* Nadia Gan mar Elizabeth Chen (séasúr 1; aoi 4)
* Aidan Liebman (séasúr 1–2) agus Alex Bento (séasúr 3-4) mar Young Elliot
* Joey Badass mar Leon (séasúr 2–4)
* Omar Metwally mar Ernesto Santiago (séasúr 2–3)
* Erik Jensen mar Frank Cody (séasúr 2–3)
* Grant Chang mar Grant (séasúr 2–3)
* Stephen Lin mar Hamburger Man

### Séasúr 1
* Aaron Takahashi mar Lloyd Chong (aoi, séasúr 2-4).
* Frankie Shaw mar Shayla Nico
* Michele Hicks mar Sharon Knowles (aoi, séasúr 2).
* Rick Gonzalez mar Isaac Vera

### Séasúr 2
* Craig Robinson mar Ray Heyworth
* Eve Lindley mar Carla
* Bernadette Quigley mar Chaplain
* Sandrine Holt mar Susan Jacobs
* Chris Conroy mar Derek (aoi séasúr 3)
* Michael Maize mar "Lone Star" Lockwood
* Luke Robertson mar Rat Tail

### Séasúr 3
* Rizwan Manji mar Norm Gill
* Ramy Youssef mar Samar Swailem
* Christine M. Campbell mar Janet Robinson
* Kathryn Danielle mar Bobbi
* Josh Mostel mar Bo

### Séasúr 4
* Jing Xu mar Wang Shu
* Jake Busey mar Freddy Lomax
* Dominik Garcia mar Olivia Cortez
* Alex Morf mar Deegan Maguire
* Young M.A mar Peanuts
* Jahneer E. Williams mar Javi

## Gradaim
Tá 14 ghradam buaite ag an gclár.

## Tagairtí

Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2015
Catagóir:Cláir USA Network
Catagóir:Cláir dráma
Martha Washington

Bean chéile George Washington agus an chéad Chéad-Bhean ar na Stát Aontaithe ba ea **Martha Washington** (*née* **Dandridge**; 13 Meitheamh 1731, (seanstíl) 2 Meitheamh – 22 Bealtaine 1802). Cé nach raibh an téarma "Chéad-Bhean" ceaptha go dtí i ndiaidh a báis, áirítear í mar Chéad-Bhean na tíre agus í mar an chéad duine sa phost úd. "Lady Washington" a thugtaí uirthi go minic agus í beo.

Bhí sí ina baintreach in aois a 25 bliana, agus ceathrar páistí aici lena chéad fhear céile, Daniel Parke Custis. Mhair beirt díobh beo go raibh siad ina ndaoine fásta, cé go bhfuair siadsan bás sách óg freisin. Thug sí rachmas mór léi go dtí a pósadh le Washington, rud a chuir ar a chumas talamh agus sclábhaithe a cheannach mar bhreis ar a eastát pearsanta. Cheannaigh sí féin beagnach 100 sclábhaí le linn a saoil; rinneadh cuid d'eastát a céad fhear nuair a fuair sí bás agus fuair a  oidhrí iad agus a sliocht. Níor rugadh páistí do Martha agus Washington ach thóg siad an bheirt clainne de chuid Daniel Parke Custis, agus thug siad cúnamh do theaghlaigh sínte Martha agus Washington araon.

## Tagairtí

Catagóir:Céad-Mhná na Stát Aontaithe
Catagóir:Daoine a rugadh i 1731
Catagóir:Básanna i 1802
Haiz (EP)

Is é ***Haiz*** an chéad  cheirnín leathfhada ó Hailee Steinfeld. Scaoileadh é ar an 13 Samhain 2015.

## Traicliosta
Is iad seo na hamhráin:
# "Love Myself" – 3:38
# "You're Such A" – 3:36
# "Rock Bottom" – 3:18
# "Hell Nos and Headphones" – 3:50

;Atheisigh
# "Love Myself" – 3:38
# "You're Such A" – 3:36
# "Rock Bottom" (le DNCE) – 3:18
# "Hell Nos and Headphones" – 3:50
# "Rock Bottom" – 3:18

## Singlí
#"Love Myself" - 7 Lúnasa, 2015
#"Rock Bottom" - 27 Feabhra, 2016
#"Starving" - 15 Iúil, 2016

## Tagairtí

Catagóir:Ceirnín leathfhada
Liosta eipeasóidí Mr. Robot

Is clár scéinséir-dráma Meiriceánach é *[[Mr. Robot]]*. Tá 32 eipeasóid de chuid *Mr. Robot* tagtha ar an saol faoi láthair. Thosaigh an chlár ag craoladh ar TG4 ar an 15 Deireadh Fómhair, 2016.

## Sraitheanna

## Eipeasóidí
### Séasúr 1

### Séasúr 2

### Séasúr 3

### Séasúr 4
To be added.

## Tagairtí
Samantha Power

Acadóir, údar agus taidhleoir Meiriceánach is ea **Samantha Power**, a rugadh ar 21 Meán Fómhair 1970 i mBaile Átha Cliath, in Éirinn. Faoi láthair, is í ambasadóir na Stát Aontaithe chuig na Náisiúin Aontaithe í.

Chuir sí tús lena saol gairmiúil mar iriseoir ag tuarascáil faoi Chogaí na hIúgsláive. Ó 1998 go 2002, d'oibrigh Powers mar stiúrthóir feidhmiúcháin bunaithe ar an Carr Center for Human Rights Policy insan Harvard Kennedy School. Ba ise chéad Ollamh Anna Lindh um Chleachtas Ceannaireachta Domhanda agus Beartas Poiblí sa scoil chéanna. Bhí sí ina chomhairleoir sinsearach don Seanadóir  Barack Obama go dtí mí Márta 2008, nuair a bhí uirthi éirí as a fheachtas uachtaránachta i ndiaidh di Hillary Clinton a cháiliú mar "arrachtach".

Thosaigh Power ag obair mar bhall de idirfhoireann Obama do Roinn Stát na Stát Aontaithe i mí na Samhna, 2008. Bhí Power ina Chomhairleoir Speisialta don Uachtarán agus Stiúrthóir Feidhmiúcháin um Ghnóthaí Ilthaobhacha agus Chearta Daonna ar an gComhairle Éigeandála Náisiúnta ó Eanáir na bliana 2009 go Feabhra na bliana 2013.

## A luathshaol agus oideachas
Rugadh Power i mBaile Átha Cliath do Vera Delaney, dochtúir duáin agus haca páirce idirnáisiúnta, agus do Jim Power, fiaclóir agus seinnteoir pianó. Tógadh in Éirinn í go dtí go raibh sí 9 mbliana d'aois: i gCaisleán Cnucha a chónaigh sí agus chuaigh sí go Scoil Montessori Mount Anville, Baile na nGabhar, Átha Cliath, gur chuaigh a tuismitheoirí ar imirce go Pittsburgh, Pennsylvania sa bhliain 1979.
D'fhreastail sí ar Lakeside High School in Atlanta, Georgia, mar a raibh sí ina ball den fhoireann trastíre agus den fhoireann cispheile. Bhain sí céimeanna amach in Ollscoil Yale agus i Scoil Dlí Harvard. Sa bhliain 1993, in aois a 23 bliana, ghlac sí saoránacht na Stát Aontaithe.

## Saol pearsanta
Phós Power Cass Sunstein tar éis aithne a chur air ag obair ar fheachtas Obama sa bhliain 2008. Tá beirt mhac acu, Declan agus Rian.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Beathaisnéis ag PBS, arna rochtain ar 24 M.F. 2016 

Catagóir:Taidhleoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1970
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine beo
Hélène Carrère d'Encausse

Staraí agus polaiteoir Francach ba ea **Hélène Carrère d’Encausse** (a rugadh ar 6 Iúil 1929 san 16ú *arrondissement* de Pháras agus a d'éag ar 5 Lúnasa 2023). Bhí sí ina ball de l'Académie Française ó 1990 i leith, ar toghadh í mar bhuanrúnaí sa bhliain 1999.

Bhí Carrère d'Encausse de shliocht Seoirseach ar thaobh a hathar. D'uaisleacht na tíre muintir a hathar agus Rúisis, ní Seoirsis, a d'fhoghlaim sí mar a céad teanga. Fágadh beo bocht iad i ndiaidh Réabhlóid na Rúise. D'fhoghlaim Hélène Fraincis sa Bhriotáin nuair a bhí sí os cionn ceithre bliana d'aois. Bhí sí de shliocht Iodálach ar thaobh a máthar.  

Maraíodh athair Hélène sa bhliain 1944. 

## Féach freisin

* Giscard d'Estaing

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Francacha  
Catagóir:Daoine a rugadh i 1929
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Polaiteoirí na Fraince
Teresa Teng

Ba phopamhránaí Téavánach í **Teresa Teng** (**Teng Li-Chun** nó **Deng Lijun**) (29 Eanáir 1953 – 8 Bealtaine 1995). Bhí clú uirthi as a cuid amhrán tíre agus bailéad rómánsúil. Thaifead sí mórán amhrán i Mandairínis, a teanga dhúchais, agus i dTéaváinis, i Haiciainis, i gCantainis, i Seapáinis, in Indinéisis agus i mBéarla chomh maith.

Bhí an plúchadh ag cur isteach uirthi ar feadh a saoil. Fuair sí bás in 1995 den ghalar sin agus í ar saoire sa Téalainn. Bhí sí dhá bhliain is daichead d'aois.

Catagóir:Amhránaithe Síneacha
Catagóir:An Téamháin
Harriet Tubman

Daonuasclóir Meiriceánach a rinne ruathair go dána inar tugadh líon mór sclábhaithe chun saoirse ab ea **Harriet Tubman** (née **Araminta Ross**; t. 1822 – 10 Márta 1913). D'fhreastail sí mar scabhta armtha agus mar spiaire d'Arm na Stát Aontaithe i gcoinne fórsaí na Cónfheidhme le linn Chogadh Cathartha na Stát Aontaithe. I ndiaidh an chogaidh agus saorú na sclábhaithe, lean sí ag obair mar dhaonnúlach agus mar fheiminí.

## Saol
Rugadh Araminta Ross mar sclábhaí in Dorchester, Maryland, agus chaith roinnt úinéirí go dona léi agus í óg fós. Gortaíodh sna blianta úd í sa gcloigeann nuair a chaith fear bán píosa miotail le sclábhaí eile a chuaigh amú agus bhuail ise ina a ionad. D'fhulaing sí tinneas de chineálacha éagsúla ar feadh a saoil mar gheall air sin. Duine cráifeach a bhí inti agus ghlac sí leis na speabhraídí a thagadh uirthi mar thuair.   

Sa bhliain 1840, saoradh a hathair, a bhí 55 bliain d'aois, ach lean seisean ag obair don teaghlach chéanna. Faoi dheireadh 1844, phós Araminta fear gorm saor, John Tubman, agus d'athraigh sí a hainm go Harriet Tubman. Bhí sé sách comónta ar chladach thoir Maryland san am sin sclábhaithe agus daoine saora a bheith ag maireachtáil in aon teaghlach amháin. Sa bhliain 1849, d'éalaigh sí ón sclábhaíocht agus chuaigh go Philadelphia. 

mion|Harriet Tubman ag druidim ar dheireadh a saoil

Catagóir:Daoine a rugadh i 1822
Catagóir:Básanna i 1913
Siligh

Is grúpa eitneach Meiriceánach iad na **Siligh**. Is í an Spáinnis a bpríomhtheanga.

Catagóir:Grúpaí eitneacha
Catagóir:An tSile
Nikolai Ivanovich Yezhov

Oifigeach póilíneachta Sóivéadach rúnda faoi Iósaf Stailín a bhí in **Nikolai Ivanovich Yezhov** nó **Ezhov** (, 1 Bealtaine 1895 - 4 Feabhra 1940). Ba cheannasaí an NKVD (Daonchoimeasáracht na mBeartas Inmheánach) é, ó 1936 go 1938, le linn na tréimhse is dúnaimhde den Oll-Phurgú. Tugtar an "Yezhovshchina" air (), téarma a chumadh le linn feachtais dí-Stailínú na 1950í. Tar éis dó bheith i gceannas ar mhaisghabhálacha agus básuithe le linn an Oll-Phurgaithe, d'fhulaing Yezhov an deireadh céanna. Gabhadh é, d'admhaigh sé go raibh sé ciontach agus é faoi chéasadh go raibh sé freagrach as réimse gníomhaíochtaí frith-Shóivéadacha, agus cuireadh chun báis é sa bhliain 1940. Faoi thús an Dara Cogadh Domhanda, bhí stádas an neamhdhuine pholaitiúil aige, laistigh den Aontas Sóivéadach. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1895
Catagóir:Básanna i 1940
Catagóir:Airí rialtais
Catagóir:Boilséivigh
Catagóir:Coirpigh
Catagóir:Daoine curtha chun báis
Catagóir:Daoine Sóivéadach
Catagóir:Fir déghnéasacha
Catagóir:Impireacht na Rúise
Catagóir:Polaiteoirí na Rúise
Catagóir:Polaiteoirí na hÚcráine
Inscríbhinní Bir el Qutt

Is é atá i gceist le h**Inscríbhinní Bir el Qutt** (Seoirsis: ბირ ელ ყუტის წარწერები) ná an scríbhneoireacht is faide siar sa tSeoirsis dá bhfuil teacht uirthi. Tá siad scríofa sa chóras scríofa ársa sa teanga úd ar a dtugtar *Asomtavruli*. Seandálaí Iodálach darbh ainm Virgilio Canio Corbo a tháinig orthu le linn tochailtí sa bhliain 1952 Cé gurb in iarsmaí mainistir Sheoirseach a fuarthas iad, ní sa tSeoirsia féin a bhí an mhainistir, ach in aice Bir el Qutt, sa Ghaineamhlach Iúdáiach, 6 km soir-ó dheas ó Iarúsailéim agus 2 km ó thuaidh ó Bheitheal. Tá na hinscríbhinní suite in urlár mósáicí. Rinneadh dhá cheann de na hinscríbhinní sa bhliain AD 430 agus an tríú ceann sa bhliain AD 532.

Peadar Ibéarach, fealsamh agus prionsa ríoga Seoirseach, a thóg nó a atóg an mainistir inar thángthas ar na hinscríbhinní. Tá seisean agus a athair luaite i gceann de na hinscríbhinní. Tá Bacurius Ibéarach luaite sa dara hinscríbhinn a bhfuil teacht uirthi inniu; ceaptar gur b'fhéidir gur athair mór do Pheadar atá i gceist.

Coimeádtar na hinscríbhinní san iarsmalann san Studium Biblicum Franciscanum in Iarúsailéim. Tá inscríbhinn 2, ina luaitear Peadar Ibéarach, ar iarraidh faoi láthair.

## Inscríbhinní
### Inscríbhinn 1

***Aistriúchán:** "A Íosa Críost, déan trócaire ar Bakur [Bacurius Ibéarach] agus ar Griormizd agus ar a sliocht." 
***Dátaithe** AD 430

### Inscríbhinn 2

***Translation:** "A Naomh Theodór, déan trócaire ar Maruan [Peadar Ibéarach] agus Burzen, Aiméan."
***Dátaithe** AD 430

### Inscríbhinn 3

***Aistriúchán:** "Le cuidiú Íosa Críost agus Naoimh Theodore, go ndéana Dia trócaire ar an Abba Antoine agus Iósua[,] ar leac na mósáice seo agus ar athair agus ar mháthair Iósua, Aiméan."
***Dátaithe** AD 532

mion|Inscríbhinn 3, AD 532

## Tagairtí

Catagóir:An tSeoirsis
Studium Biblicum Franciscanum

Cumann acadúil Prionsiasach is ea an **Studium Biblicum Franciscanum**, agus é suite in Iarúsailéim. Tá fócas an Studium dírithe ar thaighde ar na scríbhinní naofa agus ar theagasc fúthu. 

## An eagraíocht
Chuir na Prionsiasaigh tús lena gcuid pleananna i gcomhair an Studium sa bhliain 1901, agus sa bhliain 1924, osclaíodh an Studium Biblicum Franciscanum. Sa bhliain 1960 rinneadh cuid d’Ollscoil Phontaifiúil Antonionum é, ollscoil a bhfuil a campas suite sa Róimh, agus ó 2001 i leith is í Roinn na hEolaíochta Bíobalta agus Seadálaíochta den Ollscoil í. Is í Mainistir an Chéasta in Via Dolorosa in Iarúsailéim príomhshuíomh an chumainn.

Tá breis is 50,000 imleabhar agus 420 irisleabhar i mbailiúchán an chumainn. Tá Inscríbhinní Bir el Qutt ann freisin. Tá brainse den institiúid suite i Hong Cong.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh an chumainn (in Iodáilis). Arna rochtain ar 28 M.F. 2016

Catagóir:Iarúsailéim
Catagóir:Ollscoileanna Caitliceacha
Monty Burns' Fleeing Circus

Craoladh an chéad eipeasóid, **"Monty Burns' Fleeing Circus"**, den ochtú sraith is fiche de *[[The Simpsons]]* ar an 25 Meán Fómhair 2016. Scríobh Tom Gammill agus Max Pross an eipeasóid seo. D'fhéach 3.36 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 28)
Salbútamól

mion|Bunstruchtúr salbútamóil
mion|Struchtúr an dá chineál salbútamóil: An cineál ''R''-(-) ar barr agus an cineál ''S''-(+)- ar bhun
Céimiceán is ea **salbútamól** a úsáidtear chun cabhair a thabhairt do dhaoine a bhfuil asma orthu. **Albuterol** a thugtar air uaireanta. Díoltar faoin trádmharc **Ventolin** é, ach tá sé le fáil mar dhruga cineálach chomh maith. Osclaíonn an gás sa driga na broincíní sna scamhóga agus déanann sé an anáil níos éasca ar dhaoine a bhfuil asma orthu.

Thángthas ar salbútamól den chéad uair sa bhliain 1966, agus tosaíodh ar é a tháirgeadh ar bhunús trádálach sa Ríocht Aontaithe an bhliain ina dhiaidh sin.

Catagóir:Alcóil
Catagóir:Broncaileathóirí
All Tvvins

Is dísreach Éireannach ailtéarnach é **All Tvvins**.

## Dioscliosta
### Albam
* *[[llVV]]* (2016)
**[[Just to Exist]]* (2019)

### Singlí
* "Thank You" (2014)
* "Too Young To Live" (2015)
* "Darkest Ocean" (2015)
* "Unbelievable" (2016)
* "These 4 Words" (2016)
* "Book" - 2016
* "Resurrect Me"

Catagóir:Dísreacha Éireannach
Catagóir:Ceoltóirí as Baile Átha Cliath