open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baile an Mhóta (Sligeach)

Is baile margaidh é **Baile an Mhóta** (*Ballymote* as Béarla), atá suite i ndeisceart Chontae Shligigh. Tá an baile fós ag fás. Is baile stairiúil é, le Caisleán Baile an Mhóta, a thóg Risteard Óg de Burgh sa bhliain 1300. Deirtear go raibh Leabhar Bhaile an Mhóta scríofa istigh ann.

Tá Baile an Mhóta lonnaithe ar na bóithre réigiúnacha R293, R295 agus R296, agus ar an iarnród ó Bhaile Átha Cliath go Sligeach.

thumb|left|Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann i gCuimhneachán na "Fighting 69th" i mBaile an Mhóta
D'oscail méara Nua-Eabhrac Michael Bloomberg Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann i gcuimhneachán na "Fighting 69th" i mBaile an Mhóta ar an 22 Lúnasa 2006.

## Daoine cáiliúla
* An Bráthair Walfrid, bunaitheoir Celtic Football Club
* Michael Corcoran, Brigadier General don 69ú Reisimint Infantry (*The Fighting 69th*) le linn Chogadh Cathartha SAM
* Seán Ó Poire (John Perry), Teachta Dála
* Eamon Ó Scanláin (Eamon Scanlon), Teachta Dála

## Tagairtí

Baile An Mhota
Baile Easa Dara

Baile i gContae Shligigh is ea **Baile Easa Dara** (*Ballysadare* as Béarla).

## Féach freisin

* Edward Cooper
* D'fhás Hilary Bowen-Walsh suas i mBaile Easa Dara.

## Tagairtí

Baile Easa Dara
Baile idir Dhá Abhainn

Baile i gContae Shligigh is ea **Baile idir Dhá Abhainn** (*Riverstown* as Béarla).

Tá cónaí ar Bhreandán Mac Conamhna,  údar agus múinteoir, i mBaile Idir Dhá Abhainn.

## Tagairtí

Baile idir Dhá Abhainn
An Ídis

Is teanga idirnáisiúnta shaorga í an teanga **Ídis** (nó **Ido**). Tá sí cosúil le (agus bunaithe ar) Esperanto. Tá formhór na bhfocal sa teanga bunaithe ar an Laidin, ar an nGréigis, ar an bhFraincis, ar an nGearmáinis agus ar an mBéarla.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* http://www.ido.li
thumb|164px|left|Lógó na hÍdise

Catagóir:Teangacha idirnáisiúnta cúnta
Béal Átha an Trí Liag

Baile i gContae Shligigh is ea **Béal Átha an Trí Liag** (*Ballaghnatrillick* as Béarla).

Beal Atha An Tri Liag
Béal Átha na gCarraigíní

Baile i gContae Shligigh is ea **Béal Átha na gCarraigíní** (*Castlebaldwin* as Béarla).

## Tagairtí

Beal Atha na Carraigini
Cluain na Cúile

Baile i gContae Shligigh is ea **Cluain na Cúile** (*Cloonacool* as Béarla).

## Tagairtí

Cluain na Cuile
Cúil Áine

Sráidbhaile i gContae Shligigh, Éire is ea **Cúil Áine**. Tá Cúil Áine suite ag bun Shliabh Gamh agus na hAbhann Bige a shníonn tríd agus a bhfuil siúlán ag gabháil leis. Tá iarsmaí seanmhuilinn suite feadh na siúlóide cois abhann, agus is féidir iarsmaí na gcomhlaí faoin muileann a fheiceáil go soiléir fós, chomh maith leis na sruthanna éalaitheacha san abhainn in aice láimhe.

## Áiseanna
De réir dhaonáireamh 2016, bhí daonra de bheagán faoi bhun 1,000 duine i gCúil Áine, méadú suntasach sna deich mbliana ó dhaonáireamh 2006, nuair a bhí daonra de bheagán os cionn 200 duine sa sráidbhaile. 

Tá séipéal pharóiste Caitliceach Rómhánach Chúil Áine suite i gCeathrú na Cloiche, tuairim is 800 m ó lár an tsráidbhaile. Trasna ó Eaglais Naomh Seosamh tá an scoil náisiúnta, Scoil Náisiúnta Cheathrú na Cloiche. Tá cuimhneacháin ar Éirí Amach 1916 agus ar fhear áitiúil a fuair bás le linn Chogadh Cathartha na hÉireann sa sráidbhaile freisin.

Ritheann seanlíne iarnróid, nach bhfuil in úsáid a thuilleadh, tríd an sráidbhaile. Úsáidtear Loch an Mhullaigh, siar ó thuaidh ó shráidbhaile Chúil Áine, le haghaidh iascaireachta. 

Tá siúlóid bhruachánach i gCúil Áine. Bhuaigh an sráidbhaile an teideal “An Baile is Slachtmhaire i Sligeach” breis is 12 uair. Bunaíodh Coiste na mBailte Slachtmhara Chúil Áine sa bhliain 1969.

I measc na struchtúr cosanta sa cheantar, mar atá liostaithe ag Comhairle Contae Shligigh, tá Stáisiún Luíne, Droichead Chúil Áine, agus Eaglais Chaitliceach Rómhánach Cheathrú na Cloiche.

Foireann peile Gaelach comhcheangailte idir Cúil Áine agus an sráidbhaile Mullach na Bruíne in aice láimhe.

## Gailearaí

Íomhá:Coolaney-train-station.jpg|alt=The train station at Coolaney. The line and station are no longer in use.|An stáisiún traenach i gCúil Áine. Níl an líne agus an stáisiún in úsáid a thuilleadh.
Íomhá:Coolaney-church.jpg|alt=Coolaney R.C. church|Eaglais Chaitliceach Rómhánach Chúil Áine.
Íomhá:Coolaney-shop2.jpg|alt=Bar in Coolaney|Beár i gChúil Áine
Íomhá:Coolaney-school.jpg|alt=Coolaney national school.|Scoil náisiúnta Chúil Áine.


## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Shligigh
Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge
An Droim Mór Thiar

Sráidbhaile in iarthar Chontae Shligigh is ea **An Droim Mór Thiar** (*Dromore West* as Béarla).  

Tá an sráidbhaile suite ar an stad leath-slí idir Béal an Átha i gContae Mhaigh Eo agus Cathair Shligigh, an príomhbhaile i gContae Shligigh, ar an N59. Ritheann Abhainn Dhún Néill tríd an sráidbhaile agus tá sí suite idir Sliabh Gamh agus an cósta Atlantach. De ghnáth anseo mar a bhíonn i dtuatha na hÉireann go coitianta, an gnó is flúirsí sa bhaile ná tithe tábhairne - agus tá ceithre cinn acu anseo. Chomh maith leis sin, tá dhá siopaí, poitigéir, bialann Shíneach, búistéir agus bláthadóir anseo. 
Tá stáisiún seirbhíse Topaz le fáil sa bhaile An Droim Mór Thiar.

## Tagairtí

Droim Mor Thiar
Fearann Uí Chearnaigh

Baile i gContae Shligigh, Poblacht na hÉireann is ea **Fearann Uí Chearnaigh** (*Carney* as Béarla).

## Tagairtí

Fearann Ui Chearnaigh
Iascaigh

Baile i dtuaisceart Chontae Shligigh is ea **Iascaigh** (*Easky* as Béarla). Tá sí suite ar an gcósta Atlantach, 26 mhíle ó Shligeach agus 15 mhíle ó Bhéal an Átha i gContae Mhaigh Eo. Tagann an t-ainm ón fhocal Gaelach 'iasc', agus tá an bhrí atá leis ná 'flúirse d'éisc', mar gheall ar an Abhainn Iascaigh atá suite in aice léi. Ar dtús, bhí an t-ainm 'imleach íseal' ar pharóiste Iascaigh. 

## Stair
Tá saibhreas de stair agus oidhreacht nasctha leis an sráidbhaile agus an fhairsinge ina thimpeall. 

### Caisleán Ros Laoi
Tógadh i 1207, ba é an caisleán an baile do na Taoisigh Ó Dabhda ó Tír Éire. Tógadh é ar dtús d'Oliver MacDonnell, a tháinig ansin chun baintreach Ó Dabhda a phósadh. Sprioc daingean in iarthar Co. Shligigh, tá sé suite ar ché Iascaigh. Tá cuid mhaith den chaisleán bunúsach caillte anois de bharr imeacht ama, ach fós, tá corp an chaisleáin fágtha. 63 throigh ar airde, leis an bpointe is airde darbh ainm 'leaba an mhairnéalaigh'. 

### An Charraig Scoilte
Ar an R297, ag imeacht amuigh go dtí Sligeach sa mbaile fearainn Cillín Dubh, is ea an bollán ón Aois Leac Oighir darbh ainm áitiúil 'an charraig scoilte'. De réir finscéil áitiúil bhí an charraig scoilte mar gheall ar argóint idir dhá fhathach ar na Sléibhte Gámh, ceann amháin acu ab ea Fionn Mac Cumhaill. Deirtear go ndúnfaidh sé suas má shiúlann aon duine idir an dá thaobh trí uaire. 

Iascaigh
Inis Crabhann

Baile i gContae Shligigh is ea **Inis Crabhann** (*Inishcrone* nó *Enniscrone* as Béarla). Is é an trá ghainmheach, campála turasóireachta, agus cúrsa gailf ar fad a mhealladh le líon mór de na cuairteoirí. Áirítear ar an limistéar Inis Crabhann is siad ha háiteanna Muc Dhubh, Leacán, Trotaigh, An Ráth Ghlas, Ceathrú Hobac Theas agus Ceathrú Hobac Thuaidh.

Síneann trá ghainmheach poiblí na Inis Crabhann thar limistéar fada de líne chladaigh. Tá sé roinnte in aice leis an chuid íochtarach den sráidbhaile ag abhainn bheag. Cuairteoirí fanacht go ginearálta sna heastáit bhaile. Tá dhá óstán mór ann: an Chósta Óstán Diamond agus an Sands Aigéan Óstán.

De réir dhaonáireamh na bliana 2016, bhí 1,156 duine ina gcónaí ann.

## Tagairtí

Inis Crabhann
Cúil Mhuine

Baile i gContae Shligigh is ea **Cúil Mhuine** (*Collooney* as Béarla).
mion|Cuid de lár Chúil Mhuine

## Tagairtí

Cuil Mhuine
Droim Chliabh

Baile i gContae Shligigh is ea **Droim Chliabh** (*Drumcliffe* as Béarla). Tá sé suite ocht gciliméadar slí ó thuaidh ó bhaile Shligigh ar bhóthar an N15 idir sliabh Bhinn Ghulbain agus an fharraige. Tá uaigh William Butler Yeats i reilig ann.


Drumcliff-02-Friedhof-St Columban-2017-gje.jpg
Drumcliff-20-Hochkreuz-Westseite-2017-gje.jpg
Drumcliff-22-Hochkreuz-Westseite-Darbringung im Tempel-2017-gje.jpg
Drumcliff-05-Hochkreuz-Ostseite-1989-gje.jpg
Drumcliff-10-Hochkreuz-Ostseite-Kain+Abel-Daniel-Christus in Glorie-2017-gje.jpg
Drumcliff-36-Yeats-Gedenkstaette-2017-gje.jpg
Drumcliff-28-Yeats-Grab-1989-gje.jpg
Drumcliff-46-Tafelberg Benbulbin-2017-gje.jpg


## Tagairtí

Droim Chliabh
An Leathros

Sráidbhaile cósta i gContae Shligigh is ea **An Leathros** (*Strandhill* as Béarla) atá suite thart ar 5 mhíle laistiar de Bhaile Shligigh. De réir fhigiúiirí Dhaonáireamh 2016, tá *c.*1753 duine ina chónaí ann.  

## Tagairtí

Leathros
Mainistir Réadáin

Baile i gContae Shligigh is ea **Mainistir Réadáin** (*Monasteraden* as Béarla).

## Tagairtí

Mainistir Readain
Tuar Loistreáin

Is baile é **Tuar Loistreáin** (*Toorlestraun* as Béarla) atá i gContae Shligigh.

Tá an sráidbhaile suite i bParóiste Chill Mac Taidhg. Is áit margadh d'fhéirmeoirí áitiúla í.
Tá Cluain Chatha mar bhaile fearainn in aice an tsráidbhaile, áit a bhí cath sa 15ú haois idir dhá chlann.

Ó thaobh an CLG de tá an cumann áitiúil ar cheann de na chumainn is fearr sa chontae san iomáint agus sa pheil.

Tuar Loistreain
Caorthann

Is crann é **caorthann** (Béarla: *rowan*), atá gaolta le coll agus dair. Is ainm níos sine ar an gcrann céanna é  **luis**. 

Bíonn rath ar chaorthann in ithreacha bochta. Is féidir leis fás go hairde 15–20m agus tá coirt mhín liathdhonn aige. Tá na bláthanna buíbhán agus le feiceáil i mBealtaine — forbraíonn siad ina gcaora dearga le teacht an fhómhair. Is foinse bhia thábhachtach iad na caora d’éin sna hardtailte agus sléibhte.

Bhain draíocht leis an gcrann sa bhéaloideas. Bhí an Searbhán Lochlannach ag cosaint an chrainn i scéal Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne ach d'imir Diarmaid (laoch cróga glic) cleas air.

## Féach freisin
* Luis (ogham)
 
## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Crainn
Tallahassee, Florida

Is í **Tallahassee** príomhchathair Florida, stát de Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá tuairim is 170,000 duine ina gcónaí sa chathair.

## An chathair
I dTallahassee atá Florida A&M University, Florida State University, Keiser University-Tallahassee, Tallahassee Community College, brainsí de Barry University agus Flagler College. Lárionad trádála agus talmhaíochta atá ann. Is é Tallahassee Regional Airport an príomhaerfort.

## Stair
Bhí daoine ina gcónaí sa cheantar 12,000 bliain ó shin, agus bhí lonnaíochtaí i gceantar Lake Jackson timpeall na bliana 1200. Focal Seminole is ea Tallahassee agus is í an bhrí atá leis "seanpháirceanna". 

Chuir Seminole as Georgia agus Alabama fúthu sa cheantar san 18ú haois agus sa 19ú haois. Na hApalachee a bhí ina gcónaí ann roimhe sin. Sa 19ú haois a rinneadh príomhchathair Florida de Tallahassee.

## Comhchathracha

*  Krasnodar, An Rúis.
*  Konongo-Odumase, Gána. 
* 22px Saint Martin, Aintillí na hÍsiltíre.
*  Sligeach, Éire. 
*  Zamboanga City, Na hOileáin Fhilipíneacha.
*  Ramat HaSharon, Iosrael. 
*  Banjarbaru, An Indinéis.
*  Semarang, An Indinéis. 
*  Rugao, Síne.

## Tagairtí

## Naisc
* Suíomh oifigiúil

Catagóir:Florida
Catagóir:Cathracha in Florida
Catagóir:Príomhchathracha na SAM
Catagóir:Lárionaid daonra in Florida
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Harry Boland

Polaiteoir Éireannach ab ea **Harry Boland** (nó **Énrí Ó Beóláin**, leagan comhaimseartha Gaeilge; bheadh *Annraoi Ó Beoláin* níos cóngaraí do chaighdeán na teanga inniu). Rugadh an Beólánach sa bhliain 1887, agus d'éag sé sa bhliain 1922.

Bhí sé ina Theachta ar an Chéad Dáil agus ina chúntóir ag Mícheál Ó Coileáin. Níor ghlac an Beólánach leis an gConradh Angla-Éireannach, agus nuair a thosaigh Cogadh Cathartha na hÉireann, throid sé ar an taobh frith-Chonartha. Fuair sé bás i bpáirc an áir.

Ba pholaiteoir sinsearach de chuid Fhianna Fáil é a dheartháir Gerald Boland (1885-1973).
clé|mion|215x215px|Kitty Kiernan

## Saol

Tháinig an Beólánach chun saoil i mBaile Átha Cliath, agus chuaigh sé i gCumann Lúthchleas Gael nuair a bhí sé óg. Sa deireadh, chuaigh sé i mBráithreachas na Poblachta agus in Óglaigh na hÉireann freisin.  

Throid an Beólánach in Éirí Amach na Cásca. In olltoghcháin na bliana 1918, vótáladh isteach é mar fheisire do Ros Comáin Theas. Cosúil le Feisirí Shinn Féin go léir, níor bhac sé lena shuíochán i Londain. Ina áit sin, chuaigh sé sa Chéad Dáil. Cheap Eamon de Valera é mar theachtaire speisialta le dul go dtí na Stáit Aontaithe ag iarraidh aitheantais do Phoblacht na hÉireann agus ag cothú tacaíochta leis an bpoblacht nua i measc phobal Éireannach na Stát. 

Le linn Chogadh na Saoirse, bhí an Beólánach agus Mícheál Ó Coileáin ag comhoibriú le chéile go dlúth. Nuair a shínigh an Coileánach an Conradh Angla-Éireannach, áfach, thréig a chara é, agus chuaigh sé leis na Poblachtánaigh. 
mion
Saighdiúirí de chuid Arm an tSaorstáit a mharaigh an Beólánach le linn Chogadh Cathartha na hÉireann. Tháinig siad air in Óstán Skerries Grand. Ghoin siad go héag é;  shíothlaigh sé cúpla lá ina dhiaidh sin in Ospidéal Naomh Uinseann i mBaile Átha Cliath. Tá plaic cuimhneacháin le feiceáil san áit inar goineadh é, cé go bhfuil an t-óstán féin imithe le fada.

Sa scannán *Michael Collins* le Neil Jordan sa bhliain 1996, rinne an t-aisteoir Meiriceánach Aidan Quinn páirt Uí Bheóláin.

## Naisc sheachtracha
* Harry Boland (1887-1922) 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1887
Catagóir:Básanna i 1922
Catagóir:Baill de BPÉ
Catagóir:Baill den 1ú Dáil
Catagóir:Baill den 2ú Dáil
Catagóir:Baill den 3ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Ghlas Naíon
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine léannta i Scoil Synge
Naomh Aindrias

mion|clé|Naomh Aindrias leis a chroch

Is é **Naomh Aindrias** éarlamh na hAlban, na Rúise agus na Romáine. Is é a chroch ná 'Croch Naoimh Aindrias' agus is é bratach na hAlban. Tháinig cuma an chroich ón scéal gur maraíodh é ar croch trasnán.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Dáréag Aspal
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Misinéirí
Catagóir:Naoimh
Meiriceá Láir

Is réigiún í **Meiriceá Láir**, caol talún idir Meiriceá Thuaidh agus Meiriceá Theas. Ó thaobh na tíreolaíochta de, ceaptar mar chuid de Mheiriceá Thuaidh í. Is iad na tíortha idir Mheicsiceo agus an Cholóim a bhfuil sa réigiún. Tá sí 540,000 km² (208,500 míle cearnaithe) in achar. Ba stát é an réigiún, Stáit Aontaithe Mheiriceá Láir i rith an 19ú haois, ó 1823 go 1840. Tá parlaimint Mheiriceá Láir fós ann, faoin ainm *Parlamento Centroamericano* as Spáinnis, nó Parlacen, ach ní parlaimint náisiúnta é agus níl ionadaíocht ag gach tír i Meiriceá Láir ann.

Is iad seo a leanas na tíortha atá inti:
* An Bheilís
* Cósta Ríce 
* An tSalvadóir 
* Guatamala
* Hondúras 
* Nicearagua
* Panama 

## Tagairtí

Catagóir:Réigiúin gheografacha
Catagóir:Críocha Mheiriceá
Wells, Nua-Eabhrac

Baile i gContae Hamilton, Nua-Eabhrac i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea **Wells**. Sa bhliain 2000, de réir an daonáirimh, bhí 737 duine ina gcónaí sa bhaile. Thóg Joshua Wells muileanna sa cheantar. Bunaíodh an baile sa bhliain 1805. 

Catagóir:Bailte i Nua-Eabhrac
Cruicéad

Is spórt foirne é **cruicéad**. Bíonn aon imreoir déag ar an bhfoireann.
clé|mion|Don Bradman, 1930

### Stair
Tugadh ‘Cluiche na nUasal’ ar an gcruicéad ón am ar ceapadh é ar dtús in iardheisceart Shasana timpeall na bliana 1611. Luadh an t-ainm sin leis mar go mba iad an aicme sin ba mhó a chleacht é, ach ba mhian leo siúd a mb’ansa leo é a thabhairt le fios go raibh ionracas ag baint leis nach raibh le cluichí eile.
clé|mion|Bodyline cricket
Ní i gcónaí a bhí sin fíor fiú sa gcomórtas is measúla dá bhfuil ann. Ba iad na Sasanaigh a bhí ceannasach sa gcruicéad go dtáinig aimsir an Chogaidh Mhóir, ach as sin go dtí 1925 níor bhuaigh siad ach ceann amháin de na 15 Teist a imríodh.

Ach faoin mbliain 1930 ba ag na hAstrálaigh a bhí an t-imreoir ab fhearr ar domhan – Don Bradman. As féin, ba nós le Bradman pé foireann a bhí ag imirt ina choinne a chéasadh. Scóráil sé 974 rith in aghaidh Shasana i Sraith 1930 – curiarracht a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann. Sa tSraith a lean shocraigh na Sasanaigh seift a tharraingt chucu féin faoina ndíreodh siad caitheamh na liathróide ar fhear an bhata féin, seachas ar an ngeata. D’fhágfadh sin go mbeadh seisean ag díriú air é féin a chosaint agus gan de thriail aige a bheith ar thóir scóranna. ‘Bodyline’ a tugadh air.

Cé gur áitigh siad go diongbháilte nach raibh siad ag sárú aon riail, tharraing a mbeartas clampar, fiú tarraingíodh anuas é i bparlaimintí na dtíortha a bhí i gceist. Níos deireanaí cuireadh athrú ar na rialacha lena leithéid a sheachaint.

Céad bliain dár gcionn meastar ‘Bodyline’ a bheith chomh tábhachtach go bhfuil cláracha teilifíse á ndéanamh fós faoi.thumb|240px|Cluiche cruicéid

### Maoiniú
Is gaire cruicéad an lae inniu don chluiche cúirtéiseach, dea-bhéasach a bhí i gceist acu siúd a chéadcheap é, agus tá a rian féin fágtha ar an airgead air. 

Cuirfidh sé iontas ort gur i gcruicéad na hIndia atá an pá is gaire dó sin á íoc – meánteacht isteach $5.3m ag imreoirí i bPríomhroinn Chruicéid na tíre sin.

Bíonn cuid d’imreoirí Shasana agus na hAstráile páirteach ansiúd agus saothraíonn a mbunáite idir €1m agus €2m as sin le cur leis an €1m a íoctar sa mbaile leo.

### Cruicéad in Éirinn
Tá an spórt seo ag éirí níos coitianta in Éirinn le déanaí agus bhuaigh an fhoireann náisiúnta i gcoinne na Pacastáine sa Chorn Domhanda ar Lá Fhéile Pádraig sa bhliain 2007.

## Féach freisin

* The Ashes

## Naisc Sheachtracha
* Suíomh gréasáin Aontas Cruicéid na hÉireann 

## Tagairtí


Catagóir:Cluichí liathróide
Catagóir:Cluichí foirne
Erskine Childers

* Robert Erskine Childers, (1870 -1922), Sasanach a thóg lastas de ghunnaí agus armlón i dtír i mBinn Éadair ar an mbád Asgard agus a cuireadh chun báis in 1922
* Erskine Hamilton Childers, ceathrú hUachtarán na hÉireann (1905 – 1974)
An Bronx

Buirg i Nua-Eabhrac is ea an **Bronx**. Tá a achar ceannann céanna le **Contae Bronx**. Is é an t-aon bhuirg amháin atá suite ar mhór-roinn Mheiriceá, agus an bhuirg is faide ó thuaidh. Is cuid den chathair é, maille le Queens, Brooklyn, Oileán Staten agus Manhattan. Bhí 1,363,198 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2003 (meastachán). 

Catagóir:Contaetha Stát Aontaithe Mheiriceá
Catagóir:Nua-Eabhrac (cathair)
Fort Lauderdale

Cathair is ea **Fort Lauderdale** atá suite in oirdheisceart Florida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 165,521 duine ina gcónaí sa chathair. Sa bhliain measadh go raibh an figiúr sin ardaithe go breis is 182,000. Tugtar Veinéis Mheiriceá ar Fort Lauderdale go minic mar gheall ar an gcóras canálacha sa chathair. Tá Fort Lauderdale suite ar an Aigéan Atlantach. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1911.

## Comhchathracha

*  Duisburg, An Ghearmáin.
*  Gold Coast, An Astráil. 
*  La Romana, An Phoblacht Dhoiminiceach.
*  Haifa, Iosrael.
*  Agogo, Gána.
*  Belo Horizonte, An Bhrasaíl.
*  Quepos, Cósta Ríce.
*  Mar del Plata, An Airgintín.
*  Isla Margarita, Veiniséala.
*  Medellín, An Cholóim.
*  Muğla, An Tuirc.
*  Rimini, An Iodáil.
*  São Sebastião, An Bhrasaíl.
*  Sefton, Sasana.
*  Cap-Haïtien, Háítí.
*  An Veinéis, An Iodáil.

## Naisc sheachtracha
* www.fortlauderdale.gov - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i bhFlorida
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
25 Nollaig

Is é an **25 Nollaig** an 359ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 360ú lá i mbliain bhisigh. Tá 6 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Lá Nollag

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1713 — Michael Kelly, amhránaí agus cumadóir Éireannach (b. 1826)
* 1717 — Pápa Pius VI (b. 1799)
* 1860 — Pádraig Ua Duinnín, foclóirí Éireannach (b. 1934)
* 1876 — Muhammad Ali Jinnah, polaiteoir agus bunaitheoir na Pacastáine (b. 1948)
* 1899 — Humphrey Bogart, aisteoir Meiriceánach (b.1957)
* 1902 — Barton MacLane, aisteoir agus drámadóir Meiriceánach (b. 1969)
* 1906 — Ernst Ruska, fisiceoir Gearmánach (b. 1988)
* 1907 — Cab Calloway, amhránaí snagcheoil Meiriceánach (b. 1994)
* 1912 — Micheál Ó Móráin, polaiteoir Éireannach (b. 1983)
* 1918 — Anwar Sadat, Uachtarán na hÉigipte ó 1970 go 1981 (b 1981)
* 1949 — Sissy Spacek, ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach
* 1954 — Annie Lennox, amhránaí Albanach
* 1957 — Shane MacGowan, ceoltóir Éireannach (b. 2023)
* 1961 — Ingrid Betancourt, polaiteoir de chuid na Colóime
* 1962 — Nicky McFadden, polaiteoir Éireannach (b. 2014)
* 1971 — Dido, amhránaí Sasanach
* 1971 — Justin Trudeau, Polaiteoir Ceanadach 
* 1977 — Glen Crowe, imreoir sacair

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 795 — Pápa Aidrian I, (r. 700)
* 1835 — Antoine Raiftearaí, file Éireannach (r.1779)
* 1922 — Joseph MacDonagh, polaiteoir Éireannach (r. 1883)
* 1933 — Francesc Macià i Llussà, 122ú Uachtarán na Catalóine (r.1859)
* 1938 — Karel Čapek, scríbhneoir ón tSeic (r.1890)
* 1946 — W. C. Fields, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach (r. 1880)
* 1977 — Charlie Chaplin, aisteoir agus scannánóir (r.1889)
* 1979 — Joan Blondell, ban-aisteoir Meiriceánach (r. 1906)
* 1983 — Joan Miró, ealaíontóir a rugadh i mBarcelona, bunaitheoir an Osréalachais (r. 1893)
* 1985 — Patrick Teehan, polaiteoir Éireannach (r. 1904)
* 1989 — Nicolae Ceaușescu, ceannaire cumannach na Rómáine (r.1918)
* 1995 — Dean Martin,  aisteoir Meiriceánach  (r. 1917)
* 2006 — James Brown, amhránaí Meiriceánach (r.1933)
* 2008 — Eartha Kitt, amhránaí Meiriceánach (r. 1927)
* 2011 — Seán French, polaiteoir Éireannach (r. 1931)
* 2016 — George Michael, amhránaí Sasanach (r. 1963)
* 2016 — Vera Rubin, réalteolaí Meiriceánach (r. 1928)
* 2021 — Wayne Thiebaud, ealaíontóir Meiriceánach (r. 1920)

## Tarluithe eile
* 1066 - Corónaíodh Uilliam Concaire ina rí
* 1559 - Toghadh Pápa Pius IV
* 1950 - Ghoid náisiúnaí Albanacha Clach na Cinneamhain as Abtheach Westminster
* 1974 - Bhuail cuaranfa Tracey Darwin, An Astráil
* 1977 - Bhuail Menachim Begin, Príomh-Aire Iosrael, le hAnwar Sadat, Uachtarán na hÉigipte, san Éigipt
* 1989 - Réabhlóid na Rómáine: daoradh iar-uachtarán, Nicolae Ceaușescu, agus a bhean chéile, Elena, chun báis agus básaíodh iad tar éis trialach achoimre
* 1991 - D'éirigh Míchail Gorbaitseov as Uachtarán an Aontais Shóivéadaigh. D'fág an Úcráin an t-aontas go hoifigiúil
* 2021 - Lainseáladh Spásteileascóp James Webb
1225
Nollaig, 25
2 Lúnasa

Is é an **2 Lúnasa** an 214ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 215ú lá i mbliain bhisigh. Tá 151 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Poblacht na Macadóine - Lá na Poblachta

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1394 — Séamas I, Rí na nAlbanach, Rí na nAlbanach (b. 1437)
* 1788 — Leopold Gmelin, ceimiceoir Gearmánach (b. 1853)
* 1820 — John Tyndall, Fisiceoir Éireannach (b. 1893)
* 1834 — Frédéric Auguste Bartholdi, dealbhóir Francach (b. 1904)
* 1869 — John Keating, polaiteoir Éireannach (b. 1956)
* 1882 — Bryan Cusack, polaiteoir agus dochtúir Éireannach (b. 1973)
* 1882 — Pierce McCan, polaiteoir Éireannach (b. 1919)
* 1888 — Seosamh Ó Tórna, scríbhneoir Éireannach (b. 1967)
* 1890 — Edward Moane, polaiteoir Éireannach (b. 1973)
* 1905 — Myrna Loy, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1993)
* 1915 — Billy Soose, dornálaí Meiriceánach (b. 1998)
* 1923 — Shimon Peres, polaiteoir Iosraelach (b. 2016)
* 1932 — Peter O'Toole, aisteoir (b. 2013)
* 1942 — Isabel Allende, scríbhneoir Sileach
* 1947 — Julie Arel, amhránaí agus cumadóir Ceanadach
* 1947 — Massiel, amhránaí Spáinneach
* 1965 — Éric Alégret, imreoir rugbaí
* 1971 — Antóin Ó Tuathail, imreoir peil Ghaelach
* 1971 — Daithí Mac Gearailt, iománaí
* 1972 — Carol Monaghan, polaiteoir Albanach
* 1976 — Sam Worthington, aisteoir Astrálach
* 1980 — Víctor Estrella Burgos, imreoir leadóige as an bPoblacht Dhoiminiceach
* 1984 — J. D. Vance, polaiteoir agus údar Meiriceánach
* 1990 — Vitalia Diatchenko, imreoir leadóige Rúiseach
* 1992 — Charli XCX - amhránaí Sasanach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1061 — Pápa Nioclás II 
* 1100 — Liam II, 63 nó 64, Rí Shasana (r. 1056)
* 1849 — Muhammad Ali na hÉigipte, gobharnóir Otamánach ar an Éigipt (r. 1769)
* 1876 — Wild Bill Hickok, 39, carachtar cáiliúil (r. 1837)
* 1914 — Seán Pilib Ó Maolchalann, innealtóir (r. 1840)
* 1922 — Alexander Graham Bell, 75, múinteoir, eolaí agus aireagóir Albanach (r. 1847)
* 1923 — Warren G. Harding, 57, an 29ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r. 1865)
* 1934 — Paul von Hindenburg, polaiteoir Gearmánach (r. 1847)
* 1945 — Pietro Mascagni, cumadóir ceoil Iodálach (r. 1863)
* 1997 — William S. Burroughs, Scríbhneoir Meiriceánach (r. 1914)
* 2008 — Gerard McDonnell, sléibhteoir Éireannach (r. 1971)
* 2016 — Ahmed Hassan Zewail, ceimicí is fisiceoir Éigipteach (r. 1946)
* 2022 — Clíodna Cussen, dealbhóir agus scríbhneoir Éireannach (r. 1932)
* 2022 — Seán Seosamh Ó Conchubhair, Staraí Éireannach

## Tarluithe eile
* 1945 - Dara Cogadh Domhanda: Chríochnaigh Comhdháil Potsdam
* 1980 - Maraíodh 85 duine nuair a phléasc buama ollmhór ag stáisiún traenach Bologna
* 1989 - Chuaigh An Phacastáin ar ais i gComhlathas na Náisiún
* 1990 - Rinne an Iaráic ionradh ar an gCuáit

0802
Lúnasa, 02
30 Lúnasa

Is é an **30 Lúnasa** an 242ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 243ú lá i mbliain bhisigh. Tá 123 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An Tuirc - *Lá an Bhua*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1748 — Jacques-Louis David, péintéir Francach (b. 1825)
* 1797 — Mary Shelley, scríbhneoir (b. 1851)
* 1852 — Jacobus Henricus van't Hoff, ceimicí Ollannach, i measc bunaitheoirí na ceimice fisiciúla is na steiréiceimice (b. 1911)
* 1871 — Ernest Rutherford, fisiceoir Briotanach a rugadh sa Nua-Shéalainn (b. 1937)
* 1884 — Theodor Svedberg, ceimiceoir Sualannach (b. 1971)
* 1893 — Charles Lamb, péintéir Éireannach (b. 1964)
* 1896 — Raymond Massey, aisteoir (b 1983)
* 1898 — Shirley Booth, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1992)
* 1906 — Joan Blondell, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1979)
* 1908 — Fred MacMurray, aisteoir Meiriceánach (b. 1991)
* 1912 — Edward Mills Purcell, fisiceoir Meiriceánach (b. 1997)
* 1920 — Jack McQuillan, polaiteoir Éireannach (b. 1998)
* 1921 — Angelo Dundee, traenálaí dornálaíochta Meiriceánach (b. 2012)
* 1926 — Tom O'Donnell, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael (b. 2020)
* 1951 — Dana Rosemary Scallon, amhránaí agus polaiteoir 
* 1958 — Anna Politkovskaya, iriseoir agus gníomhaí Rúiseach (b. 2006)
* 1960 — Thom Tillis, polaiteoir Meiriceánach 
* 1961 — Gearóid Mac Cuinneagáin, iománaí agus imreoir peil Ghaelach
* 1972 — Cameron Diaz, aisteoir Meiriceánach
* 1975 — Radhi Jaïdi, imreoir sacair Túinéiseach
* 1980 — Cormac Devlin, polaiteoir Éireannach
* 1988 — Ernests Gulbis, imreoir leadóige Laitviach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1588 — Margaret Ward, mairtíreach Caitliceach Sasanach (r. 1550)
* 1928 — Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien, fisiceoir Gearmánach (r. 1864)
* 1940 — Joseph John Thomson, fisiceoir Briotanach (r. 1856)
* 1952 — Myles Keogh, polaiteoir Éireannach
* 1960 — Jimmy Slattery, dornálaí Meiriceánach (r. 1904)
* 2003 — Charles Bronson, aisteoir Meiriceánach (r. 1921)
* 2004 — Fred Lawrence Whipple, réalteolaí Meiriceánach (r. 1906)
* 2006 — Glenn Ford, aisteoir Ceanadach-Meiriceánach (r. 1916)
* 2006 — Naguib Mahfouz, scríbhneoir Éigipteach (r. 1911)
* 2007 — Tom Munnelly, bailitheoir cumasach amhrán traidisiúnta (r. 1944)
* 2013 — Seamus Heaney, file, drámadóir, aistritheoir, léachtóir Éireannach (r. 1939)
* 2022 — Míchail Gorbaitseov, Iar-cheannaire an Aontais Shóivéadaigh (r. 1931)

## Tarluithe eile
* 1464 - Rinneadh Pól II pápa
* 1535 - Choinnealbháigh Pápa Pól III Anraí VIII Shasana
* 1835 - Bunaíodh Melbourne i Victoria
* 1836 - Bhunaigh  Augustus Chapman Allen agus John Kirby Allen Houston
* 1982 - Cuireadh iallach ar cheannaire an PLO a cheannáras i mBéiriút a fhágáil
* 1991 - D'fhógair Asarbaiseáin neamhspleáchas ón Aontas Sóivéadach
* 2001 - Cuireadh cúis cinedhíothaithe in aghaidh iar-Uachtarán na hIúgslaive, Slobodan Milošević
* 2021 - Cogadh na hAfganastáine (2001 - 2021): d'fhág na trúpaí Meiriceánacha deireanacha an Afganastáin.

0830
Lúnasa, 30
24 Eanáir

Is é an **24 Eanáir** an 24ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 341 lá fágtha sa bhliain nó 342 i mbliain bhisigh.

## Féilte
*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1540 — Edmund Campion, naomh Caitliceach (b. 1581)
* 1552 — Alberico Gentili, dlí-eolaí Iodálach (b. 1608)
* 1712 — Friedrich II, rí na Prúise (b.1786)
* 1776 — E. T. A. Hoffmann, scríbhneoir, cumadóir, sceitseálaí, dlíodóir, oifigeach cúirte agus breitheamh de chuid na Gearmáine (b. 1822)
* 1850 — Hermann Ebbinghaus, síceolaí Gearmánach (b. 1909)
* 1872 — Morris Travers, ceimiceoir Sasanach (b. 1961)
* 1888 — Ernst Heinkel, dearthóir agus déantóir eitleán (b.1958)
* 1917 — Ernest Borgnine, aisteoir Meiriceánach (b. 2012)
* 1940 — Joachim Gauck, an chéad uachtarán déag na Gearmáine
* 1950 — Daniel Auteuil, aisteoir agus stiúrthóir Francach
* 1955 — Véronique Béliveau, aisteoir agus amhránaí Ceanadach
* 1966 — Jimeoin McKeown, fuirseoir agus aisteoir
* 1978 — Kristen Schaal, fuirseoir agus ban-aisteoir Meiriceánach
* 1982 — Robert Troy, polaiteoir Éireannach
* 1984 — Shaun Maloney, imreoir sacair
* 1987 — Luis Alberto Suárez, imreoir sacair Uraguach
* 1987 — Ruth Bradley, ban-aisteoir Éireannach
* 1988 — Jade Ewen, amhránaí agus ban-aisteoir Briotanach
* 1996 — Seán Ó Finn, iománaí Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 41 — Caligula, Impire Rómhánach (r.12 AD)
* 1917 — Sophia Morrison, scríbhneoir Manannach (r. 1859)
* 1961 — Aarne Haapakoski, iriseoir agus scríbhneoir Fionlannach (r.1904)
* 1965 — Winston Churchill, polaiteoir Briotanach (r.1874)
* 1969 — Patrick Hogan, polaiteoir Éireannach (r. 1885)
* 1973 — Willie Clancy, ceoltóir Éireannach (r. 1918)
* 1984 — Bernard Cowen, polaiteoir Éireannach (r. 1932)
* 1989 — Ted Bundy, Sraithmharfóir (r. 1946)
* 1990 — Madge Bellamy, ban-aisteoir (r. 1899)
* 2020 — Li Fanghua, fisiceoir Síneach (r. 1932)
* 2020 — Séamus Mallon, 1ú LeasChéad-Aire Thuaisceart Éireann (r. 1936)

## Tarluithe eile
* 41 - Maraíodh an t-impire Rómhánach Caligula
* 1848 - Fuarthas an chéad píosa óir i gCalifornia
* 1989 - Cuireadh an dúnmharfóir srathach, Ted Bundy, chun baís leis an chathaoir leictreach
* 2026 - Maraíodh Alex Pretti i Minneapolis, Minnesota. Léirigh físeáin gur scaoil gníomhairí *ICE* an t-altra nuair a bhí sé neamharmtha.

0124
Eanáir, 24
30 Aibreán

Is é an **30 Aibreán** an 120ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 121ú lá i mbliain bhisigh. Tá 245 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An Fhionlainn - Vappu
* An Ísiltír - Koninginnedag
* An tSualainn - Konungens Födelsedag
* Meicsiceo - El Día Del Niño
* Poblacht na Seice / An tSlóvaic - Carodejnice
* Vítneam - Lá na Saoirse

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1662 — Máire II, banríon Shasana (b.1694)
* 1777 — Carl Friedrich Gauss, eolaí agus matamaiticeoir (b.1855)
* 1857 — Eugen Bleuler, síciatraí Eilvéiseach (b.1940)
* 1894 — H. V. Evatt, breitheamh agus polaiteoir Astrálach (b. 1965)
* 1908 — Bette Davis, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1989)
* 1908 — Eve Arden, ban-aisteoir (b. 1990)
* 1916 — Claude Shannon, matamaiticeoir Meiriceánach (b. 2001)
* 1940 — Gerard Cott, polaiteoir Éireannach (b. 2023)
* 1947 — Leslie Grantham, aisteoir Sasanach (b. 2018) 
* 1952 — Eddie Mustafa Muhammad, dornálaí Meiriceánach
* 1959 — Stephen Harper, príomh-aire Cheanada
* 1961 — Victor Boyhan, polaiteoir Éireannach
* 1964 — Cathal Boylan, polaiteoir Éireannach, ball de Sinn Féin
* 1971 — Carlos Manuel Baldomir, dornálaí Airgintíneach
* 1973 — Leigh Francis,  fuirseoir agus aisteoir Sasanach
* 1981 — John O'Shea, imreoir sacair
* 1982 — Kirsten Dunst, aisteoir Meiriceánach
* 1983 — Colum Eastwood, Ceannaire an PSDLO
* 1985 — Gal Gadot, aisteoir agus mainicín Iosraelach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1200 — Zhu Xi, scoláire le linn Ríshliocht Song (r. 1130)
* 1883 — Edouard Manet, péintéir Francach (r. 1832)
* 1945 — Adolf Hitler, deachtóir Gearmánach (r.1889) 
* 1945 — Eva Braun, bean chéile Hitler (r.1912)
* 1947 — Almroth Wright, micribhitheolaí Sasanach (r. 1861)
* 1971 — Séamus Doyle, gníomhaí agus polaiteoir Éireannach (r. 1885)
* 1975 — Denis Heskin, polaiteoir Éireannach (r. 1899)
* 1989 — Sergio Leone, stiúrthóir Iodálach (r. 1929)
* 1994 — Roland Ratzenberger, tiománaí Fhoirmle a hAon (r. 1960) 
* 2007 — Grégory Lemarchal, amhránaí Francach (r. 1983)
* 2010 — Gerry Ryan,  chraoltóir raidió agus teilifíse Éireannach (r. 1956)
* 2015 — Ben E. King, amhránaí Meiriceánach (r. 1938)
* 2016 — Harold Kroto, Ceimicí (r.1939)
* 2019 — Peter Mayhew,  aisteoir Sasanach-Meiriceánach (r. 1944)

## Tarluithe eile
* 1789 - Thug George Washington mionn na hoifige and d'éirigh sé an chéad Uachtarán na Stát Aontaithe
* 1905 - Chríochnaigh Albert Einstein a thráchtas dochtúireachta ag Ollscoil Zürich
* 1945 - Chuir Adolf Hitler agus Eva Braun lámh ina mbás féin. D'ardaigh saighdiúirí Sóivéadacha an bhratach bua thar an Reichstag.
* 1947 - D'athainmnigh Damba Boulder Damba Hoover
* 1952 - Foilsíodh dialann Anne Frank i mBéarla.
* 1975 - Tháinig deireadh leis an gcogadh i Vítneam.
* 1980 - Rinneadh banríon An Ísiltír de Beatrix.
* 1980 - Thosaigh Léigear Ambasáid na hIaráine i Londain
* 1993 - Sádh an t-imreoir leadóige Monica Seles le linn cluiche i Hamburg.
* 2009 - Rinne Chrysler iarratas ar fhéimheacht
* 2013 - D'éirigh Beatrix as Banríon na hÍsiltíre. 
* 2021 - Maraíodh 45 duine i dtáinrith ag láthair oilithreachta i mbaile Meron i dtuaisceart Iosrael

0430
Aibreán, 30
29 Iúil

Is é an **29 Iúil** an 210ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 211ú lá i mbliain bhisigh. Tá 155 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Oileáin Fharó - *[[Ólavsøka]]*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1883 — Benito Mussolini, deachtóir Iodálach (b.1945)
* 1883 — Porfirio Barba-Jacob, file agus scríbhneoir Colómach (b. 1942)
* 1892 — William Powell, aisteoir Meiriceánach (b. 1984)
* 1900 — Eyvind Johnson, scríbhneoir Sualannach (b. 1976)
* 1905 — Clara Bow, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1965)
* 1926 — Thomas J. Fitzpatrick, polaiteoir Éireannach 
* 1927 — Harry Mulisch, scríbhneoir Ísiltíreach (b. 2010)
* 1938 — Vicente Rondón, dornálaí Veiniséalach (b. 1992)
* 1953 — Frank McGuinness, drámadóir, file agus aistritheoir Éireannach 
* 1959 — Máire Ní Thuathail, léiritheoir teilifíse Éireannach (b. 2016)
* 1966 — Richard Steven Horvitz, aisteoir agus guthaisteoir Meiriceánach
* 1981 — Fernando Alonso, tiománaí Foirmle a hAon
* 1982 — Andy Reid, imreoir sacair as Baile Átha Cliath
* 1991 — Megan Fearon, polaiteoir i dTuaisceart Éireann
* 1995 — Chloe Mustaki, imreoir sacair Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1030 — Olav II Haraldsson, Rí na hIorua idir 1015 agus 1028 (r.995)
* 1644 — Pápa Urban VIII, Pápa ó 1623 go 1644 (r. 1568)
* 1833 — William Wilberforce, polaiteoir agus daonchara Sasanach (r. 1759)
* 1856 — Robert Schumann, cumadóir Gearmánach (r. 1810)
* 1890 — Vincent van Gogh, péintéir Iar-Impriseanaíoch Ollannach (r.1853)
* 1910 — Heinrich Zimmer, Ceiltíoch Gearmánach (r. 1851)
* 1942 — John Byrne, polaiteoir Éireannach (r. 1878)
* 1960 — Mary Bailey, eitleoir Angla-Éireannach (r. 1890)
* 1974 — Erich Kästner, scríbhneoir Gearmánach (r. 1899)
* 1983 — David Niven, aisteoir Sasanach (r. 1910)
* 1983 — Raymond Massey, aisteoir (r. 1896)
* 1994 — Dorothy Hodgkin, ceimiceoir Briotanach (r. 1910)
* 2008 — Mate Parlov, dornálaí Crótach (r. 1948)
* 2016 — Patrick Lalor, polaiteoir agus iománaí Éireannach (r. 1926)
* 2018 — Fiachra Ó Ceallaigh, easpag Éireannach (r. 1933)

thumb|Ólavur Halgi (Naomh Amhlaoibh)

## Tarluithe eile
* 1567 - Corónaíodh an leanbh, Séamas VI, Rí na hAlban
* 1836 - Osclaíodh Arc de Triomphe go hoifigiúil
* 1848 - Thárla reibiliún gan rath i gContae Thiobraid Árann
* 1921 - Rinneadh Adolf Hitler ceannaire de Pháirtí Sóisialach Náisiúnta Oibrithe na Gearmáine
* 1958 - Bunaíodh NASA
* 1980 - Réabhlóid na hIaráine: ghlac an Iaráin bratach "bheannaithe" nua
* 1981 - Phós an Prionsa Séarlas agus Diana Spencer i Sasana. D'fhéach 750 milliún duine ar fud an domhan ar an searmanas
* 1987 - Shínigh François Mitterrand agus Margaret Thatcher comhaontú do thollán a thógáil faoin Mhuir nIocht (Tollán Mhuir nIocht)
* 2005 - D'fhógair réalteolaithe go bhfuair siad an t-abhacphláinéad Eris amach 
* 2021 - Chas an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta ó smacht go sealadach mar mífheidhm leis an inneall
* 2024 - Maraíodh triúr páistí le scian agus gortaíodh deichniúr i Southport, Sasana. Tharla círéibeacha ciníoch i ndiaidh na heachtra, spreagadh le mífhaisnéis ar líne iad.

0729
Iúil, 29
21 Nollaig

Is é an **21 Nollaig** an 355ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 356ú lá i mbliain bhisigh. Tá 10 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Éire - Meán Geimhridh
* Leathsféar Theas - Grianstad an tSamhraidh
* Leathsféar Thuaidh - Grianstad an Gheimhridh

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1773 — Robert Brown, luibheolaí Albanach (b. 1858)
* 1804 — Benjamin Disraeli, an Chéad Iarla Beaconsfield, státaire Briotanach (b.1881)
* 1843 — Thomas Bracken, file (b.1898)
* 1856 — Tomás Ó Criomhthain, scríbhneoir Éireannach (b. 1937)
* 1866 — Maud Gonne, aisteoir agus gníomhaí (b.1953)
* 1889 — Sewall Wright, géineolaí Meiriceánach (b. 1988)
* 1910 — Batt Donegan, polaiteoir Éireannach (b. 1978)
* 1916 — Seán Brosnan, polaiteoir Éireannach (b.1979)
* 1917 — Heinrich Böll, scríbhneoir Gearmánach (b.1985)
* 1935 — Phil Donahue, craoltóir agus léiritheoir Gael-Mheiriceánach (b. 2024)
* 1937 — Jane Fonda, ban-aisteoir agus gníomhaí Meiriceánach 
* 1939 — Malcolm Hebden, aisteoir Briotanach
* 1942 — Hu Jintao, ceannaire Dhaonphoblacht na Síne
* 1948 — Samuel L. Jackson, aisteoir Meiriceánach
* 1954 — Chris Evert, imreoir leadóige Meiriceánach
* 1957 — Ray Romano, fuirseoir Meiriceánach
* 1958 — Tom Enders, fear gnó Gearmánach
* 1972 — Gloria De Piero, polaiteoir Briotanach
* 1975 — Charles Michel, polaiteoir Beilgeach
* 1977 — Emmanuel Macron, Uachtarán na Fraince
* 1982 — Charlie Cox, aisteoir
* 1987 — Ronan Finn, peileadóir Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1375 — Giovanni Boccaccio, scríbhneoir Iodálach (r.1313)
* 1843 — Edward Bunting, ceoltóir agus bailitheoir ceoil Éireannach (r. 1773)
* 1915 — Violet Florence Martin, scríbhneoir Éireannach (r. 1862)
* 1921 — Ernő Jendrassik, dochtúir Ungárach (r. 1858)
* 1940 — F. Scott Fitzgerald, scríbhneoir Meiriceánach (r.1896)
* 1942 — Franz Boas, antraipeolaí Gearmánach-Meiriceánach (r. 1858)
* 1958 — Lion Feuchtwanger, scríbhneoir (r.1884)
* 1977 — Seán Céitinn, péintéir Éireannach (r. 1889)
* 1988 — Nikolaas Tinbergen, eiteolaí a rugadh sa Hág (r. 1907)
* 2009 — Marianne Stone, ban-aisteoir (r. 1922)
* 2012 — Shane McEntee, polaiteoir Éireannach (r. 1956)
* 2022 — Feargal Ó Béarra, Duine de mhórscríbhneoirí agus mórscoláirí Gaeilge na linne

## Tarluithe eile
* 1620 - Tháinig na hOilithrigh i dtír in Plymouth i Massachusetts, i Meiriceá
* 1958 - Toghadh Charles de Gaulle ina uachtarán ar an bhFrainc
* 1988 - Maraíodh 270 duine nuair a phléasc buama ar bord Pan Am Eitilt 103 i Logarbaidh, Alban

1221
Nollaig, 21
8 Aibreán

Is é an **8 Aibreán** an 98ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 99ú lá i mbliain bhisigh. Tá 267 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An tSeapáin - Breithlá an Bhúda (かんぶつえ)

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1605 — Pilib IV na Spáinne (b. 1665)
* 1815 — Andrew Graham, réalteolaí Éireannach (b. 1908)
* 1869 — Harvey Williams Cushing, néaramháinlia Meiriceánach (b. 1939)
* 1875 — Ailbhe I na Beilge, Rí na mBeilgeach ó 1909 go 1934 (b. 1934)
* 1890 — Thomas F. O'Higgins, polaiteoir agus dochtúir Éireannach (b. 1953)
* 1911 — Melvin Calvin, ceimicí (b. 1997)
* 1912 — Sonja Henie, scátálaí fíorach Ioruach (b. 1969)
* 1919 — Ian Smith, Príomh-Aire na Róidéise (b. 2007)
* 1930 — Frank Cluskey, polaiteoir Éireannach (b. 1989)
* 1930 — Rafael Cadenas, scríbhneoir Veiniséalach 
* 1938 — Kofi Annan, 7ú Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe (b. 2018)
* 1943 — Feargal Mac Amhlaoibh, scríbhneoir, ceoltóir agus gníomhaí teanga Éireannach (b. 2023)
* 1943 — Tony Banks, Barún Stratford, polaiteoir Briotanach (bás. 2006)
* 1954 — Joe Kernan, imreoir peil Ghaelach agus bainisteoir 
* 1955 — Gerrie Coetzee, dornálaí as an Afraic Theas (b. 2023)
* 1955 — Ron Johnson, polaiteoir Meiriceánach
* 1967 — Aaron Davis, dornálaí Meiriceánach
* 1972 — Lisa Cameron, polaiteoir Albanach
* 1974 — Martin Conway, polaiteoir Éireannach
* 1982 — Gennady Golovkin, dornálaí Casacach
* 1999 — Catherine Bellis, imreoir leadóige Meiriceánach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1129 — Cellach Mac Aodh, easpag Ard Mhacha (r. 1080)
* 1848 — Gaetano Donizetti, scríbhneoir ceoldrámaí Iodálach (r. 1797)
* 1931 — Erik Aksel Karlfeldt, File agus scríbhneoir Sualannach (r. 1864)
* 1950 — Vaslav Nijinsky, damhsóir bailé (r.1890)
* 1970 — Julius Pokorny, teangeolaí Ostarach (r. 1970)
* 1973 — Pablo Picasso, péintéir Spáinneach (r. 1881)
* 1977 — Stefania Turkewich, cumadóir, pianódóir agus ceoleolaí Úcránach (r. 1898)
* 1981 — Margaretta Bowen, péintéir Éireannach (r. 1880)
* 1984 — Pyotr Leonidovich Kapitsa, fisiceoir (r. 1894)
* 1992 — Daniel Bovet, acadóir (r. 1907)
* 2004 — Éinde Ó Callaráin, imreoir peil Ghaelach (r 1942)
* 2010 — Teddy Scholten, amhránaí Ísiltíreach (r. 1926)
* 2013 — Margaret Thatcher, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. 1925)

## Tarluithe eile
* 1820 - Fuarthas *[[Venus de Milo]]* amach ar Mhéileas
* 1953 - Gearradh téarma príosúnachta le daorobair seacht mbliana ar Jomo Kenyatta as an mbaint a bhí aige leis an Mau Mau.
* 1986 - Toghadh an t-aisteoir Clint Eastwood ina mhéara ar bhaile Carmel i California.
* 1986 - Fuadaíodh Jennifer Guinness duine de chlann an Grúdlann Guinness.
* 1993 - Chuaigh an Mhacadóin Thuaidh sna Náisiúin Aontaithe
* 2014 - Stad Microsoft tacaíocht do Windows XP

0408
Aibreán, 08
Ceis Charraigín

Baile i gContae Liatroma is ea **Ceis Charraigín** (*Keshcarrigan* as Béarla).

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Cionn Locha

Baile i gContae Liatroma is ea **Cionn Locha** (*Kinlough* as Béarla). Bhí 1,018 duine ina gcónaí i gCionn Locha sa bhliain 2011.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Cora Droma Rúisc

Is é **Cora Droma Rúisc** (, *Carrick-on-Shannon* i mBéarla) príomhbhaile Chontae Liatroma. Bhí 3,980 duine ina gcónaí i gCora Droma Rúisc sa bhliain 2011.
clé|mion|220x220px
clé|mion|220x220px
clé|mion|220x220px|Sráid an Droichid
clé|mion|220x220px|Droichead

## Suíomh
Is ag áth na Sionainne atá Cora Droma Rúisc suite. Tá an baile i bparóiste sibhialta Chill Tachúrc (*Kiltoghert* i mBéarla). Ainm ban-naoimh is ea Tachúrc (< *Tathchumhrac* < *Tocomracht*, *et var.*).

Tá foirgnimh stairiúla i gCora Droma Rúisc cosúil le Teach na mBocht agus Reilig an Ghorta.

Ar an Sráid Mhór is ea an Eaglais Chaitliceach Naomh Muire, tógtha i stíl Neo-Gotach. Tá sé suite ar phointe trasnaithe straitéiseach Abhainn na Sionainne.

## Geilleagar agus cultúr
Foilsítear sa bhaile é an *Leitrim Observer* (gach Céadaoin) agus an *Northwest Express*.

Is é “an Dock” ionad ealaíon atá lonnaithe sa bhfoirgneamh athchóirithe “teach cúirte” den 19ú hAois.

Téann an líne iarnróid idir Baile Átha Cliath agus Sligeach tríd an bhaile.

## Aitheantas
Ainmníodh Cora Droma Rúisc mar an Baile is Slachtmhaire in Éirinn in 2025.   Chomh maith leis an bpríomhghradam ginearálta, chinn na breithiúna go bhfuil Cora Droma Rúisc ar an mBaile Beag is Slachtmhaire leis.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Catagóir:Bailte contae i bPoblacht na hÉireann
Catagóir:Bailte is Slachtmhaire in Éirinn
Droim ar Snámh

Baile i gContae Liatroma is ea **Droim ar Snámh** (*Drumsna* as Béarla). Bhí 173 duine ina gcónaí i nDroim ar Snámh sa bhliain 2002.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Droim Dhá Thiar

Is baile beag stairiúil i gContae Liatroma é **Droim Dhá Thiar**(*Dromahair* as Béarla). Tá Droim Dhá Thiar suite gar do bhruach thoir theas Loch Gile, achar 10km soir as Cluainín agus 17km as Baile Shligigh.

## Tíreolas
Is ceantar fíorálainn nár loiteadh an taobh tíre thart ar Dhroim Dhá Thiar. Is ábhar suntais go háirithe an talamh ard lastuaidh den bhaile agus den chúinne sin de Loch Gile, gar do Loch an Dúin, mar a bhfuil ‘the Doons' mar a thugtar air. Níos faide isteach sa sliabh idir na Caológaí Buí agus Laíán, tá mar a thugtar air, an ‘Fathach ina Luí’ nó an ‘Sleeping Giant’. Cuireann Sliabh Dhá Éan agus Cill Oiridh, seanraon sléibhe le Loch Gile aneas, go mór le maise an taobh tíre. Tá an sráidbhaile féin ar bhruach na Buannaide, abhainn a shníonn aduaidh as Gleann Éada agus a chasann siar ina caisí anseo go Loch Gile. Leagadh amach an sráidbhaile mórán ar an déanamh céanna lena mhacasamhail i nGwlad ar Haf ag fear a dtugtaí Iarla Liatroma air.

## Droim Dhá Thiar i Litríocht agus i gCeol na hÉireann
Déantar tagairt do Dhroim dhá Thiar sa dán "*The Man who dreamed of Faeryland*" le William Butler Yeats:
:*He stood among a crowd at Dromahair
:*His heart hung all upon a silken dress
:*And he had known at last some tenderness
:*Before earth took him to her stony care...
Agus sa chéad rann den amhrán "*Sing me lovley Leitrim*" le Seamus Moore:
:*[[Droim Seanbhó|Drumshanbo]] by Lough Allen, [[Cluainín|Manorhamilton]] so fair,
:*The river winding gently down by sweet ol' Dromahair,
:*[[Droim Caorthainn|Drumkeeran]], [[Coillte Clochair|Kiltyclogher]], [[Seán Mac Diarmada|MacDermott]] standing tall,
:*O! sing me *Lovely Leitrim*, it's the sweetest of them all.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Catagóir:Ailt le téacs sa Bhéarla
Learga Uí Dhónaill

Baile i gContae Liatroma, Poblacht na hÉireann is ea **Learga Uí Dhónaill** (*Largydonnell* as Béarla).

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Ros Inbhir

Baile i gContae Liatroma is ea **Ros Inbhir** (*Rossinver* as Béarla).

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
25 Meitheamh

Is é an **25 Meitheamh** an 176ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 177ú lá i mbliain bhisigh. Tá 189 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Mósaimbíc - Lá na Saoirse

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1852 — Antoni Gaudí, ailtire Catalónach (b. 1926)
* 1870 — Robert Erskine Childers, údar agus náisiúnaí Éireannach (b. 1922)
* 1900 — Louis Mountbatten, státaire agus oifigeach cabhlaigh Sasanach (b. 1979)
* 1903 — George Orwell, scríbhneoir (b. 1950)
* 1907 — Johannes Hans Daniel Jensen, fisiceoir núicléach Gearmánach (b. 1973)
* 1911 — William Howard Stein, bithcheimiceoir Meiriceánach (b. 1980)
* 1926 — Paddy Belton, polaiteoir Éireannach (b. 1987)
* 1928 — Alexei Alexeyevich Abrikosov, fisiceoir Rúiseach (b. 2017)
* 1929 — Jean-Joseph Sanfourche, ealaíontóir Francach (b. 2010)
* 1930 — László Antal, Teangeolaí Ungárach (b. 1993)
* 1941 — Eddie Large, fuirseoir Briotanach (b. 2020)
* 1942 — Michel Tremblay, scríbhneoir Ceanadach
* 1954 — Sonia Sotomayor, breitheamh Meiriceánach
* 1956 — Anthony Bourdain, chef mór le rá, údar agus pearsa theilifíse (b. 2018)
* 1960 — Frances Black, amhránaí Éireannach
* 1961 — Ricky Gervais, aisteoir Sasanach
* 1963 — George Michael, amhránaí Sasanach (b. 2016)
* 1971 — Neil Lennon, imreoir sacair Éireannach
* 1971 — Patrick Sensburg, polaiteoir agus dlíodóir Gearmánach
* 1972 — Gino Kenny, polaiteoir Éireannach
* 1975 — Vladimir Kramnik, ardmháistir fichille Rúiseach
* 1976 — Gavin Williamson, polaiteoir coimeádach Briotanach
* 1980 — Inma Cuesta, ban-aisteoir Spáinneach
* 1988 — Anthony Stokes, imreoir sacair Éireannach
* 1989 — Waleed Al-Husseini, scríbhneoir aistí Palaistíneach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1876 — George Armstrong Custer, 36, oifigeach in Arm na Stát Aontaithe (r. 1839)
* 1919 — William Máirtín Ó Murchadha, polaiteoir agus fear gnó Éireannach (r. 1844)
* 1950 — Muiris Ó Súilleabháin, 46, scríbhneoir Éireannach (r. 1904)
* 1960 — Walter Baade, réalteolaí Gearmánach (r. 1893)
* 1969 — Seán Dunne, polaiteoir Éireannach (r. 1918)
* 1980 — Séamus Ó Duilearga, béaloideasaí Éireannach (r. 1899)
* 1981 — John Ormonde, polaiteoir Éireannach (r. 1905) 
* 1995 — Ernest Walton, Fisiceoir Éireannach (r. 1903)
* 2009 — Farrah Fawcett, aisteoir Meiriceánach (r. 1947)
* 2009 — Michael Jackson, 50, amhránaí, ceoltóir agus cumadóir amhráin (r. 1958)
* 2015 — Patrick Macnee, aisteoir Sasanach (r. 1922)
* 2024 — Mícheál Ó Muircheartaigh, tráchtaire CLG (r. 1930)

## Tarluithe eile
* 1788 - Dhaingnigh Virginia Bunreacht na Stát Aontaithe
* 1938 - Insealbhaíodh Dubhghlas de hÍde agus rinneadh an chéad Uachtarán na hÉireann dó
* 1950 - Rinne An Chóiré Thuaidh ionradh ar an gCoiré Theas ag cur tús leis an gCogadh ansin
* 1975 - Bhain Mósaimbíc neamhspleáchas amach ón bPortaingéil
* 1978 - Bhí an Bhratach bogha báistí ar foluain don chéad uair i San Francisco
* 1991 - Bhain An tSlóivéin agus An Chróit neamhspleáchas amach ón Iúgslaiv

0625
Meitheamh, 25