Acht na Leanaí, 1929

Achtaíodh **Acht na Leanaí, 1929** (nó **Acht na Leanbhaí**, the **Childrens' Act**) in Éirinn ar an 24 Iúil 1929. Sna blianta ina dhiaidh sin, méadaíodh líon na leanaí a cuireadh i ngéibheann sna scoileanna saothair in Éirinn i lár an 20ú haois, trí leathnú a thabhairt isteach maidir leis an gcatagóir leanaí gurbh fhéidir a rá go raibh siad ar an anás, sa chaoi is gurbh fhéidir iad a chur isteach in áit dá leithéid sin.

[mion|[Banna ceoil|Banna Ceoil Bhuachaillí Ard Aidhin, 1958,  Páirc an Chrócaigh|clé]]

[mion|An scoil saothair is mó - Naomh Seosamh [Ard Aidhin.  Dúnadh é i 1969.|clé]]
[clé|mion|Osclaíodh [Scoil saothair Naomh Íósa|scoil saothair Naomh Iósaf sa bhliain 1887. Dúnadh an t-ionad míchlúiteach  in 1973/74]]

### Mí-úsáid leanaí
Bhí go leor páistí ann ar cuireadh chuig na Scoileanna Saothair iad nár mar thoradh ar na Cúirteanna, m.sh. atreorú ó Bhord Sláinte, Socrú Príobháideach, srl suas go dtí tús na 1970idí (ag an am céanna, bhí cailíní agus mná á gcur isteach in ionaid Mhaigdiléana).

Ba fhurasta mí-úsáid a bhaint as an gcóras agus fágadh cuid mhór mí-úsáide gan tuairisciú ar feadh na mblianta. Bhí pionós corpartha inghlactha sna scoileanna agus tugadh íde béil do na leanaí go minic.  Rinneadh mí-úsáid ghnéis ar pháistí ó am go ham.  Aistríodh páistí go institiúidí in éadan thoil a muintire uaireanta.

Mar shampla in 2003, tugadh fianaise uafásach i gcoinne Maurice Tobin, Bráthair Críostaí, i measc daoine eile, a rinne ionsaithe gnéasacha ar bhuachaillí óga i scoil thionsclaíoch Leitir Fraic ar feadh cúig bliana is fiche.

### Fiosrúchán
Gabhadh leithscéal oifigiúil in 1999. Craoladh sraith "States of Fear" ar RTÉ le Mary Raftery i mí Aibreáin agus Bealtaine 1999. Díreach roimh an gclár deireanach, ar an 11 Bealtaine 1999, bhí leithscéal thar ceann an stáit gafa ag an Taoiseach Bertie Ahern leis na hógánaigh agus teaghlaigh a d’fhulaing.

Bunaíodh *[[An Coimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú]]* ar an 23 Bealtaine 2000 (de bhun an Achta um Choimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú 2000) chun fiosrúchán a dhéanamh ar dhrochúsáid leanaí in institiúidí, agus i gcásanna inar deimhin leis go raibh drochúsáid, na cúiseanna, an nádúr, na himthosca agus an mhéid a bhaineann le drochúsáid den sórt sin a chinneadh.

Sna 2000idí, bhí na breithimh Mary Laffoy (go dtí 2003), agus ansin Seán Ryan (Ó Riain), ina gcathaoirligh ar an gCoimisiún. Foilsíodh an Tuarascáil Ryan sa bhliain 2009 maidir le feidhmiú an chórais scoileanna saothair.
[clé|mion|[Bertie Ahern 1997.  Leithscéal gafa ar an 11 Bealtaine 1999]]

### Caranua
Ar an 25 Iúil 2012, ritheadh an tAcht um an gCiste Reachtúil Foras Cónaithe 2012. Bunaíodh Ciste, Caranua, chun cúiteamh *a* dhéanamh i mí Dheireadh Fómhair 2013, más mall is mithid. Íocann an Ciste as seirbhísí (mar shampla sláinte, tithíochta agus oideachais agus seirbhísí eile) do dhaoine (cé acu atá siad in Éirinn nó atá siad ar an gcoigríoch) 

* a chaith am i bhforas cónaithe in Éirinn agus iad ina leanaí, agus
* a fuair dámhachtain trí shocrú nó cinneadh cúirte nó ón mBord um Shásamh i leith Foras Cónaithe maidir leis an am a chaith siad i bhforas.   
clé|mion|1956 - 1962Cruthaíodh an ciste trí ranníocaíochtaí, a bhí níos mó ná €110 milliún san iomlán, ó na cuallachtaí reiligiúnacha a bhí freagrach, in éineacht leis an Stát, as na forais chónaithe ábhartha a ritheadh. Tá sé mar aidhm ag rialtais go roinnfí costas an leorghnímh iomláin do dhaoine ar tugadh drochúsáid orthu sna forais chónaithe (a mheastar gur €1.36 billiún é) ar bhonn caoga-caoga idir na cuallachtaí agus an Stát.

Ós rud é gur ciste teoranta atá á riarú ag Caranua, tá sé ag tabhairt a chuid oibre chun críche de réir a chéile.

## Féach freisin

* Scoil saothair
* Mary Laffoy (breitheamh)
* Mí-úsáid leanaí in Éirinn sa 20ú haois

## Tagairtí

Catagóir:Péidifilia
Catagóir:Cúram leanaí
Catagóir:Oideachas in Éirinn
Catagóir:Dlí na hÉireann
Catagóir:Scannail Pholaitiúla in Éirinn
Catagóir:Mí-úsáid leanaí in Éirinn