Eilís Ní Cheallacháin

Góchumadóir agus coirpeach ciontaithe ba ea **Eilís Ní Cheallacháin** () (c. 1803 – 31 Márta 1852). Rugadh í i gContae an Chláir,, agus ní dóichí rud ná go raibh Gaeilge ó dhúchas aici dá bharr. I mBéarla thugtaí Elizabeth Callaghan nó Eliza Thompson uirthi.
mion|250px|clé|Iarthar Chontae an Chláir

Cuireadh an loch amach ó Shasana í chun Van Diemen’s Land, áit ar phós sí John Batman, bunaitheoir Melbourne. Thóg sí clann, scar óna fear céile agus phós arís tar éis a bháis. Bean chumasach ba ea í a bhí ar na mná bána ba thúisce a chuir fúthu i bPort Phillip. Bhí sí in ann seiftiú di féin agus bhí léamh agus scríobh an Bhéarla aici. Fuair sí bás go hainnis.

## Van Diemen’s Land

Bhain Eilís Ní Cheallacháin Londain amach nuair a bhí sí seacht mbliana déag. Thaithigh sí droch-chomhluadar ann, agus daoradh í féin agus roinnt eile  chun báis ar 13 Meán Fómhair 1820 as nótaí bréige a chur i gcúrsaíocht i dteach tábhairne. De bharr a hóige, áfach, athraíodh an breith báis go dtí pianbhreith ceithre bliana déag thar loch amach. Bhí sí ina daoránach ar bord *Providence*, long a d’fhág Sasana ar 13 Meitheamh 1821 agus a bhain amach Hobart in Van Diemen’s Land (an Tasmáin) ar 18 Nollaig 1821. Dúirt an nóta ar a taifead “Bad”.

Tugadh í mar shearbhónta do John Peshey, coimeádaí phríosún Hobart. Cuireadh ina leith go raibh sí “drunk and disorderly” agus gur éalaigh sí cúpla uair. Tugadh í ansin do P.A. Mulgrave, ceannfort póilíneachta, sa bhliain 1823(?). D’éalaigh sí arís sa bhliain 1825 agus dúradh go raibh sí ag fanacht ag teach John Batman, coilíneach treallúsach a bhí ina grásaeir in Kingston agus ina bhall de Chompántas Port Phillip, dream ar mhian leo cur fúthu ar an mór-roinn lastall de Chaolas Bass. Thug searbhónta darbh ainm George Paton tuairisc uirthi mar a leanas:

:*I saw a Person which I believed to be a Female standing inside my Master’s House she was dressed in a white Gown she had black Hair her complexion was pale and her face appeared to be pitted with small Pox, she had no Cap on.

Tugadh do Batman mar shearbhónta í faoi dheireadh agus rugadh beirt pháistí dóibh. Phós siad ar 29 March 1928 agus thugtaí Elizabeth Batman uirthi ina dhiaidh sin.

== Port Phillip ==
[[Íomhá:Landing at melbourne 1840.jpg|mion|clé|250px|Melbourne, 1840: pictiúr le W. Liardet (1840)]]
Faoin mbliain 1835 bhí bun déanta aici féin agus ag a fear céile i bPort Phillip ([[Melbourne]]) agus thóg siad a gclann ann: 

Maria Batman (rugadh ar 5 Meán Fómhair 1824), 

* Lucy Batman (rugadh ar 11 Nollaig 1826), 
* Eliza Batman (rugadh ar 1 Samhain 1827), 
* Elizabeth Mary Batman (rugadh ar 25 Meán Fómhair 1829), 
* Ellen Gray Batman (rugadh ar 10 Aibreán 1831), 
* Adelaide Batman (rugadh ar 1833), 
* Pelonamena Franc Darling Batman (rugadh ar 11 Iúil 1834, cailleadh 1859) agus
* John Charles Batman (rugadh ar 5 Samhain 1836, cailleadh 1845).

Ba ghearr gur éirigh Batman an-tinn agus é ag luí isteach ar an ól. Dúirt Eilís gurb é an fliuchadh amuigh ba chúis leis, ach chuir daoine eile a laige i leith an óil agus na sifilise. 

Faoin mbliain 1839 bhí an lánúin scartha: chuaigh Eilís chun Sasana mar phaisinéir cábáin an bhliain sin, agus fuair sí scéala bhás Batman in Adelaide nuair a tháinig sí ar ais i Mí Mhárta 1840.

== Bás ==


Phós sí William Willoughby, athchléireach Batman, sa bhliain 1841, agus chuidigh sé léi cuibhreann talún de chuid Batman a fháil di féin tar éis aighneas fada dlí. Dealraíonn sé go ndeachaigh a saol chun an donais ina dhiaidh sin. Bhí teach beag adhmaid aici in [[Geelong]] sa bhliain 1852 agus ba mhinic ar meisce í (dúradh fúithí níos déanaí go raibh sí ”of somewhat abandoned character”). 

Faoin am seo bhí ainm Sarah Willoughby uirthi. Bhí sí ag taithí droch-chomhluadair arís. Ar 30 Márta 1852 bhí triúr eile (beirt fhear agus bean) ar cuairt aici agus tarraingíodh achrann. Bualadh go dona í agus fuair sí bás an lá dár gcionn. Sa bhliain 1853 chuir a hiníon Elizabeth Mary síos uirthi mar "Elizabeth Callan, governess".

==Tagairtí==

* Brown, P.L., 'Batman, John (1801 - 1839)', *Australian Dictionary of Biography*, Volume 1, Melbourne University Press, 1966, lgh 67-71. 
* Campbell, Alastair H. (1987). *John Batman and the Aborigines''. Kibble Books. ISBN 0-908150-09-1, ISBN 0-908150-08-3 (clúdach páipéir)

## Féach freisin

* John Batman

## Naisc Sheachtracha

* Australian Genealogy – Elizabeth Thompson

Catagóir:An Astráil
Catagóir:Daoine as Contae an Chláir
Catagóir:Daoine a rugadh i 1803
Catagóir:Básanna i 1852