Gabriel García Márquez

Scríbhneoir ón gColóim ba ea **Gabriel García Márquez**, nó *Gabo*, (6 Márta 1927 – 17 Aibreán 2014) agus é ar dhuine de na scríbhneoirí is mó le rá i Meiriceá Theas. Scríobh sé idir úrscéalta, ghearrscéalta, aistí agus tuairiscí agus bhain sé amach Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 1982.

Saolaíodh ar an 6 Márta 1928 in Aracataca i gCúige Magdalena sa Cholóim é. Ach is i Meicsiceo agus san Eoraip a chaith sé cuid mhór dá shaol. Deirtear gurbh eisean ba mhó a chuir an réalachas draíochta os comhair na ngnáthléitheoirí. Is é tuairim na saineolaithe gurbh iad Márquez, Jorge Luis Borges, agus Julio Cortázar an triúr údar is mó i litríocht Mheiriceá Theas sa fichiú haois.

## Scríbhneoireacht

Iriseoir ba ea Gabo ar dtús agus é ag scríobh alt ar *El Heraldo* i mBarranquilla agus ar *El Universal* i gCartagena. Bhí sé ina bhall de bhaicle neamhfhoirmeálta scríbhneoirí agus iriseoirí, Grúpa Barranquilla, agus thug an dream seo an-spreagadh dó mar scríbhneoir. Ina dhiaidh sin, d'aistrigh sé go Bogotá agus é ag obair don nuachtán laethúil *El Espectador*. Chaith sé sealanna ina chomhfhreagraí ar an gcoigríoch freisin, sa Róimh, i bPáras, i mBarcelona, i gCaracas, agus i Nua-Eabhrac. 

clé|mion|Gabriel García Márquez

##### ''Relato de un náufrago''

Ba é an chéad mhórshaothar a tháinig óna pheann ná *Relato de un náufrago* nó "Scéal an Mhairnéalaigh Longbhriste". Ar dtús, foilsíodh mar shraithscéal nuachtáin é sa bhliain 1955. Fíorscéal ba ea é faoi longbhriseadh a tharla de dheasca go raibh lastas contrabhannach stuáilte go ciotach ar dheic na loinge. Long de chuid chabhlach cogaidh na Colóime a bhí inti, agus ba mhór an scannal é. Tharraing an tuairisc amhras ar an leagan oifigiúil a bhí á scaipeadh ag rialtas míleata an deachtóra Gustavo Rojas Pinilla agus áitíodh ar García Marquesz an tír a fhágáil. Foilsíodh an scéal i leabhar leis sa bhliain 1970 agus shíl go leor léitheoirí gur ficsean a bhí ann..

##### Úrscéal doiciméadach

Is iomaí leabhar leis ar féidir léamh an fhicsin a bhaint as chomh maith le léamh na fírinne. Mar shampla, in *Crónica de una muerte anunciada* ("Croinic an Bháis Réamhfhógraithe"), thug sé cur síos ar mhurdar áirithe a bhí i mbéal an phobail sa Cholóim agus an oiread sin scríofa faoi sna nuachtáin. Cineál úrscéil dhoiciméadaigh atá ann a d'fhéadfaí a chur i gcomparáid le *In Cold Blood* le Truman Capote. Leabhar eile "idir eatarthu" is ea *El amor en los tiempos del cólera* ("An Grá i dTréimhse an Chalair") ón mbliain 1985, inar inis sé scéal grá a thuismitheoirí.

##### ''Cien años de soledad''
Is é an saothar is rathúla leis ná an t-úrscéal *Cien años de soledad* ("Céad bliain d'uaigneas"), atá suite i sráidbhaile beag ficseanúil, Macondo, i bhforaois fearthainne na Colóime. Tugann an leabhar cur síos ar ghlúinte mhuintir Buendía i Macondo ó bhunú na háite amach, agus an tionchar a imríonn stair chorrach na Colóime ar shaol na hiargúltachta i bhfad ó phríomhchathair na tíre.

## Seanóir
Sa bhliain 1999 dúradh le García Márquez go raibh ailse limfeach air. Spreag an drochscéala é chun a chuid cuimhní cinn a bhreacadh síos, agus tháinig an chéad imleabhar, *Vivir para contarla* ("Saol le hinsint") i gcló sa bhliain 2002. 

Sa bhliain 2004, arís, d'fhoilsigh García Márquez leabhar nua, *Memoria de mis putas tristes* ("Cuimhne ar mo striapacha brónacha").

Fuair García Márquez bás den niúmóine i gcathair Meicsiceo ar an 17 Aibreán 2014.
[mion|clé|279x279px|Rue Cujas, [Páras ]]

## Réalachas agus réalachas draíochta

Tá tábhacht leis an réalachas i saothar uile an údair. Ag cur síos dó ar na chéad leabhair aige, dúirt sé gur fhág fírinne an tsaoil sa Cholóim a rian ar *El coronel no tiene quien le escribe*, *La mala hora* agus *Los funerales de la Mamá Grande* (cé nárbh ionann cás do *La hojarasca*) agus gurb é sin ba chúis le struchtúr na leabhar. Dúirt sé nárbh oth leis iad a scríobh ach gur bhain siad le cineál litríochta réamhbheartaithe a raibh a dhearcadh ar an réaltacht ró-stalctha agus ró-theoranta..

I saothair eile bhain sé triail as an réaltacht a láimhseáil ar shlite nach raibh chomh traidisiúnta sin, i dtreo go gcuirtear síos ar imeachtaí an-uafásacha nó an-neamhchoitianta ar bhealach neamhchúiseach. Is minic a luaitear an phearsa in *Cién años de soledad* a dtéann a corp agus a hanam chun na bhflaitheas agus í ag crochadh cultacha. Tugadh “réalachas draíochta” ar an stíl seo. Deir an criticeoir Michael Bell go bhfuil aigne inti atá in ann cónaí sa ghnáthshaol go neamh-mhaoithneach agus a fháiltíonn roimh réimsí a mbrúnn an cultúr comhaimseartha i leataobh iad de réir a loighce féin. Mhaígh García Márquez féin gur dheacair do léitheoirí Eorpacha an réaltacht atá ceilte ag an draíocht a aithint.

## Saothar as [[Spáinnis]]

* *La hojarasca*, 1954. 
* *Relato de un náufrago*, 1955. ("Scéal an Mhairnéalaigh Longbhriste" mar shraithscéal ar an nuachtán)
* *Un día después del sábado*, 1955 ("Lá i ndiaidh an tSathairn")
* *El coronel no tiene quien le escriba*, 1961. ("Níl duine ar bith ag an gCoirnéal a scríobhfadh litir chuige")
* *Los funerales de la Mamá Grande*, 1962. ("Sochraid na Máthar Móire")
* *La mala hora*, 1962. ("An Drochuair")
* *Cien años de soledad*, 1967. ("Céad Bliain d'Uaigneas")
* *Monólogo de Isabel viendo llover en Macondo*, 1968. ("Comhrá aonair Isabel agus í ag breathnú ar an mbáisteach in Macondo")
* *Relato de un náufrago*, 1970. ("Scéal an mhairnéalaigh longbhriste" faoi chlúdach leabhair)
* *La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada*, 1972. ("Scéal brónach dochreidte Eréndira macánta agus a máthar móire cruálaí")
* *Cuando era feliz e indocumentado*, 1973. ("Nuair a bhí mé sona agus gan cháipéisí")
* *Chile, el golpe y los gringos*, 1974. ("An tSile, an forghabháil chumhachta agus na Poncáin")
* *Ojos de perro azul*, 1974. ("Súile an mhadra ghoirm")
* *El otoño del patriarca*, 1975. ("Fómhar an Bhoic Mhóir")
* *Todos los cuentos (1947-1972)*, 1976. ("Na gearrscéalta go léir")
* *Crónica de una muerte anunciada*, 1981. ("Croinic an Bháis Réamhfhógraithe")
* *Textos costeños*, 1981. ("Téacsaí ón gcósta")
* *Viva Sandino*, 1982. ("Go maire Sandino")
* *El olor de la guayaba*, 1982. ("Boladh na guábha")
* *El secuestro*, 1982. ("An Fuadach")
* *El asalto: el operativo con el que el FSLN se lanzó al mundo*, 1983.
* *Erendira*, 1983.
* *Diatriba de amor contra un hombre sentado*, 1994
* *El amor en los tiempos del cólera*, 1985 ("Scéal grá ó laethanta an chalair")
* *Las Aventuras de Miguel Littín Clandestino en Chile*, 1986 ("Eachtraí Miguel Littín faoi rún sa tSile")
* *El general en su laberinto*, 1989. ("An Ginearál ina Chathair Ghríobháin")
* *Doce cuentos peregrinos*, 1992. ("Dhá scéal oilithreachta déag")
* *Del amor y otros demonios*, 1994. ("Scéalta faoin ngrá agus faoi dheamhain eile")
* *Noticia de un secuestro*, 1996. ("Scéala duine fhuadaithe")
* *Obra periodística 1: Textos costeños (1948-1952)* ("Téacsaí ón gcósta", an chéad imleabhar de bhailiúchán shaothair iriseoireachta an scríbhneora)
* *Obra periodística 2: Entre cachacos (1954-1955)* ("Idir gaigí")
* *Obra periodística 3: De Europa y América (1955-1960)* ("Ón Eoraip agus ó Mheiriceá")
* *Obra periodística 4: Por la libre (1974-1995)* ("Ar a son siúd atá saor")
* *Obra periodística 5: Notas de prensa (1980-1984)* ("Scéalta nuachtáin")
* *Vivir para contarla*, 2002. 
* *Memoria de mis putas tristes*, 2004.

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Colómacha‎
Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna in 2014
Catagóir:Réalachas draíochta