Coimre na nGinealach

Giorrú den mórshaothar Leabhar na nGinealach le Dubhaltach Mac Firbhisigh is ea ** Coimre na nGinealach.**  Scríobhadh é ag a theach i Leacán i dTír Fhíacrach Mhuaidhe, Contae Shligigh le linn an earraigh agus an tsamhraidh 1666.

## Stair
Cailleadh an bunleagan an éigin tar éis na bliana 1706, ach caomhnaítear é in dhá lámhscríbhinn neamhiomlána de chuid na 18ú haoise: ARÉ LS 25 N2, ag scríobhaí anaithnid; agus Maigh Nuad LS B 8, le Henry MacCarrick, ceannaí as baile Shligigh.

Feictear sa réamhrá fada le Mac Firbhisigh an ábhar, údar, am agus áit:
:Cuimre craobhsgaoileadh chineadh Éreann accus Albanscot gona bprímhghéaguibh genealach ó Adhamh gus anois, 1666, tionóiltear a leabhraibh Cloinne Fhirbhisigh (is go hairidhe as an leabhar do sgriobhsam fén go foirleanthan are cráobhsgaoileadh mór – agus mion-bhabhal Ereann in gach am) egarthas agus sgriobhthar sonna lesin Dubhaltach mc Giolla Íosa Mhóir mc an and Dubhaltach Mec Fhirbisigh Lecain Mhec Firbhisigh i tTír Fhiachrach Muaidhe, anno Christi 1666: anius and dara lá is an cédlúan do mhís Aibreóil (le toil nDé) trosaigheam so isin Tír Fhiachrach remebeartha
:Coimre craobhscaoilte chine Éireann agus Scotti na hAlban lena bpríomhghéaga ó Ádhamh go dtí anois, 1666, tionólta as leabhair Chlann Fhirbhisigh (is go háirithe as an leabhar a scríobh mé féin go forleathan ar craobhscaoileadh mhór- agus mionghéaga Éireann i ngach am), eagraithe agus scríofa ag Dubhaltach mac Giolla Íosa Mhóir mhic an Dubhaltaigh Mhic Fhirbisigh Leacáin Mhic Fhirbhisigh i dTír Fhiachrach Muaidhe, anno Christi 1666: inniu an 2a lá agus an chéad Luan de mhí Aibreáin (le toil Dé) thosaigh muid seo insan Tír Fhiachrach réamhráite.
:* genealogical ramifications

== Ábhar ==
Tá ann sa *Choimre* go garbh 30% den ábhar le fáil i Leabhar na nGinealach (LnG).  Tógadh focal ar fhocal níos mó ná trian amháin den téacs (25,000 focal).  Is giorrú nó coimre den LnG é trian eile de (21,000 focal).  Is nua é an t-ábhar, cuid de uathúil, as foinsí éagsúla, go formhór anaithnid.

Cé go bhfuil éagsúlachtaí an eatarthu, tá an cumadh céanna acu dís, LnG agus an Coimre.  Tá as láthair ámh: an [[Naoimhsheanchas]]; cóip de gobharnóirí, ionadaí agus leifteanaint na hÉireann le [[Holinshed's Chronicles|Holinshed]]; agus an chuid is mó desna dánta.  B'fhéidir é go raibh sé ar intinn ag Mac Firbhisigh iad a chur an níos deireanaí.

Tá giorrú agus atheagrú déanta ar an alt *Seanchas Síl Ír*.  I measc a ábhar nua tá:
* Alt gearr maidir leis na [[Cruithnigh]]
* Stair mionsonraithe maidir le ríthe of the [[House of Stuart|Stuart]] na [[Alba|hAlban]] agus [[an Bhreatain]] ón mbliain 1034 go dtí 1666
* Ginealaigh faoi níos mó ná cúig géag is fiche de chlanna Nuinseann agus Daltún

== Nuálaíocht ==
Rud nua a rinne Mac Firbhisigh sa *Choimre* ná an chaoi a leag sé go leor ginealaigh amach.  Tosaíonn iad siúd is tábhachtaí le sinsear i gcein amach agus théann síos go dtí duine ar comhaimseartha le Dubhaltach féin.

I measc samplaí, tá [[Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh]], Martán Ó Conchobhair Sligigh, Brian Ó Ruairc (bás 1641) agus Mac Fhirbhisigh féin.  D'fhéadfadh é go raibh sé ar intinn aige ná ginealaigh eile a athleagan, ach chuir méid na hoibre cúl air.

I measc saothar atá luaite sa Choimre, tá a leanas:
* *Faccuculus Temporum* le [[Werner Rolevinck]]
* *A Restitution of Decayed Intelligence* le [[Richard Verstegan]]/[[Richard Rowlands]]

== Ullmhú agus dul chun cinn ==
Thosaigh Dubhaltach a chuid oibre ar an 2a Aibreán 1666.  Is féidir a dhul chun cinn a thomhais le [[colafan]] ina bhfeictear an dáta Dé Sathairn, 5ú Bealtaine 1666, nuair a bhí 45% den *Choimre* scríofa aige.  Molann seo go raibh ach tras-scríobh á dhéanamh aige ag an am seo, agus go mbeadh a chuid oibre déanta aige dá bhfuil fós ar marthain faoi Mheitheamh nó Iúil.   Dar le Ó Muraile, níor chríochnaigh Dubhaltach an obair.


== Naisc sheachtracha ==
* https://web.archive.org/web/20100821075322/http://www.deburcararebooks.com/geneal.htm
* [https://www.isos.dias.ie/ga/NUIM/NUIM_MS_B_8.html Maigh Nuad LS B 8] ar Irish Script on Screen

== Foinsí ==
* Ó Muraíle, Nollaig (1996). *The Celebrated Antiquary*. Maynooth.
* Mac Fhirbhisigh, Dubhaltach; Ó Muraíle, Nollaig, editor (2004). *Leabhar Genealach. The Great Book of Irish Genealogies*. Dublin: De Búrca. (Alternate names by which it may be referenced include *Leabhar Mór nGenealach*, and *Leabhar Mór na nGenealach'').

## Tagairtí

Catagóir:Ginealas Éireannach
Catagóir:Leabharlann Acadamh Ríoga na hÉireann
Catagóir:17ú haois in Éirinn
Catagóir:Lámhscríbhinní Gaeilge