open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fódhla

I miotaseolaíocht na nGael, ba í **Fódhla** (Sean-Ghaeilge **Fótla** nó **Fódla**), iníon Delbáeth agus Ernmas na dTuath Dé Danann, ar cheann de na bandéithe coimirceach na hÉireann.  Ba é Mac Céacht a fear céile.

## Clann Mhíle
I dteannta lena deirfiúracha Banba agus Ériu, ba bhall de thriúracht bandéithe í. 

Nuair a tháinig Clann Mhíle i dtír in Éirinn chun an oileán a ghabháil, d'iarr na deirfiúracha uile, duine ar dhuine, ar an bhfile *[[Amergin Glúingel]]* go n-ainmneofaí an oileán ina honóir fhéín. Is amhlaidh gur rug Ériu (Éire) an chraobh léi, cé go gcreideann na filí gur bronnadh iad triúr a mian, agus feictear idir 'Fódhla' agus 'Banba' mar ainm litríochta na tíre.

Sa scéal *[[Tochomlad mac Miledh a hEspain i nErind]]*, léitear Fódhla mar bhean chéile Mhic Céachta, í ina banríon, agus Mac Céacht ina rí.  Insítear sa scéal gur bhuail Fódhla le Clann Mhíle agus iad ag dul thart bhráid ‘lena slua gasta sidhe ina timpeall’ ar Shliabh Naini nó Ebliu. De réir fonóta, is ionann an sliabh seo agus Sliabh Eibhlinne i gContae Luimnigh.

De réir Seathrúin Chéitinne, thug sí adhradh do Mhór-Ríoghain, a ainmnítear scaití mar iníon Ernmais.

## Fotla na gCruithneach
De réir *[[De Situ Albanie]]* (téacs déanach), an Croinic Cruithneach, agus *[[Duan Albanach]]*, ba é *Fotla* (nualeagan Atholl, *Ath-Fotla*) ar chrann de na chéad ríthe na gCruithneach.

## Tagairtí

Catagóir:Tuatha Dé Danann
Gabriel Iglesias

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Gabriel Jesus Iglesias** nó **Fluffy** a rugadh ar 15 Iúil, 1976.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1976
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Mongús donn Indiach

Is ainmhí é an **mongús donn Indiach** (*Herpestes brachyurus*). Mamach atá ann a mhaireachtálann i bhforaoisí báistí na hÁise Thoir Theas. 

## Tagairtí

Catagóir:Mamaigh
Liosta de charachtair Emmerdale Farm (1977)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale Farm* den chéad uair sa bhliain 1977:

## Reverend Donald Hinton

## Liz MacDonald

## Dolly Skilbeck

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1977
Liosta de charachtair Emmerdale (1989)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1989:

## Pete Whiteley

## Bill Whiteley

## Lynn Whiteley

## David Hughes

## Chris Tate

## Frank Tate

## Kim Tate

## Zoe Tate

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Liosta de charachtair Emmerdale Farm (1972–73)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale Farm* den chéad uair sna blianta 1972 agus 1973.

## Marian Wilks

## Peggy Skilbeck

## Matt Skilbeck

## Annie Sugden

## Joe Sugden

## Sam Pearson

## Jack Sugden

## Amos Brearly

## Henry Wilks

## Pat Sugden

## Tom Merrick

## Jackie Merrick

## Sandie Merrick

## Sharon Crossthwaite

## Jim Latimer

## Edward Ruskin

## Sam Skilbeck

## Sally Skilbeck

## Christine Sharp

## Lena Dawkins

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1972
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1973
Liosta de charachtair Emmerdale (1990)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1990:

## Elizabeth Pollard

## Elsa Chappell

## Michael Feldmann

## Charlie Aindow

## Peter Whiteley

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Liosta de charachtair Emmerdale (1991)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1991:

## Paula Barker

## April Brooks

## Miss "Skipdale Breweries

## Louise

## Carol Nelson

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Liosta de charachtair Emmerdale (1993)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1993:

## Josh Lewis

## Shirley Turner

## Vic Windsor

## Viv Hope

## Kelly Windsor

## Scott Windsor

## Donna Windsor

## Angharad McAllister

## Bernard McAllister

## Luke McAllister

## Jessica McAllister

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1993
Liosta de charachtair Emmerdale (1994)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1994:

## Eileen Pollock

## Victoria Sugden

## Betty Eagleton

## Reg Dawson

## Roy Glover

## Ned Glover

## Jan Glover

## Linda Fowler

## Dave Glover

## Ben Dingle

## Butch Dingle

## Zak Dingle

## Harry Barker

## Tina Dingle

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1994
Liosta de charachtair Emmerdale (1995)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1995:

## Emma Nightingale

## Nellie Dingle

## Terry Woods

## Sam Dingle

## Joe Tate

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1995
Liosta de charachtair Emmerdale (1998)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1998:

## Barbara Kirk

## Laura Johnstone

## Lord Michael Thornfield

## Graham Clark

## Tricia Dingle

## Barbara Strickland

## Bernice Thomas

## Stella Jones

## Belle Dingle

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1998
Liosta de charachtair Emmerdale (1999)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1999:

## Ezra Dingle

## Sean Reynolds

## Angie Reynolds

## Emily Kirk

## Ollie Reynolds

## Marc Reynolds

## Pete Collins

## Liam Hammond

## Diane Sugden

## Jason Kirk

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1999
Liosta de charachtair Emmerdale (2000)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2000:

## Gloria Weaver

## Carlos Diaz

## Cain Dingle

## Charity Tate

## Shadrach Dingle

## Edna Birch

## Bishop George Postlethwaite

## Bob Hope

## Caleb Dingle

## Rodney Blackstock

## Faith Dingle

## Chloe Atkinson

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2000
Liosta de charachtair Emmerdale (2001)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2001:

## Nicola King

## Len Reynolds

## Cynthia Daggert

## Barbara Hope

## Josh Hope

## Carly Hope

## Louise Appleton

## Danny Daggert

## Kirk Daggert

## Katie Sugden

## Eve Jenson

## Rhona Goskirk

## Ray Mullan

## Maureen Blackstock

## Brian Addyman

## Craig Calder

## Lucy Calder

## Maggie Calder

## Phil Weston

## Jess Weston

## Gabby Thomas

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2001
Liosta de charachtair Emmerdale (2002)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2002:

## Elvis Dingle

## Marilyn Dingle

## Peg Dingle

## Syd Woolfe

## Jerry "Mack" Mackinley

## Caroline Addyman

## Laurel Thomas

## Steph Stokes

## Chas Dingle

## Jarvis Skelton

## Jedediah Dingle

## Debbie Dingle

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2002
Liosta de charachtair Emmerdale (2003)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2003:

## Freda Danby

## Jean Tate

## Siobhan Marsden

## Paul Marsden

## Rachel Whatmore

## Shelley Williams

## Pearl Ladderbanks

## Eddie Hope

## Daz Eden

## Simon Meredith

## Ethan Blake

## Denzil Calburn

## Gordon Livesy

## Aaron Livesy

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2003
Liosta de charachtair Emmerdale (1997)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1997:

## Lyn Hutchinson

## Barry Clegg

## Paddy Kirk

## Dee Pollard

## Will Cairns

## Emma Cairns

## Tony Cairns

## Becky Cairns

## Charlie Cairns

## Billy Hopwood

## Lord Alex Oakwell

## Tara Thornfield

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1997
Liosta de charachtair Emmerdale (1996)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 1996:

## Steve Marchant

## Andy Sugden

## Faye Clarke

## Granny Hopwood

## Lisa Dingle

## James Tate

## Marlon Dingle

## Ashley Thomas

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1996
Liosta de charachtair Emmerdale (2004)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2004:

## Val Pollard

## Carl King

## Jimmy King

## Tom King

## Noah Dingle

## Matthew King

## Colleen King

## Thomas King

## Anya King

## PC Mike Swirling

## Niamh O'Connor

## Callum Rennie

## Tash Abbott

## Dean Morris

## John McNally

## Paul Lambert

## Frank Bernard Hartbourne

## Solomon Dingle

## Jon Dingle

## Lilith Dingle

## Luke Dingle

## Mark Dingle

## Matthew Dingle

## Roger Dyson

## Helen Dyson

## Enzo Bianchi

## Gianni Bianchi

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2004
Liosta de charachtair Emmerdale (2005)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2005:

## Amy Carter-Skeggs

## Phyllis King

## Libby Charles

## Tamsin Charles

## Moira Stanley

## Steven Dickinson

## Marian Winters

## Craig Briggs

## Johnny Hupton

## Lynda Ashby

## Kayleigh Gibbs

## Sian Harper

## Ivy Lynch

## Ivan Jones

## Adam Forsythe

## Juliet Garside

## Neville Gunn

## Isla Forsythe

## Effie Harrison

## Rose Meyers

## Sarah Sugden

## DI Kara Warren

## Neil DePaul

## Jasmine Thomas

## Jay Aswar

## Avril Kent

## Sandra Briggs

## Jimmy Pepper

## Delphine LaClair

## Aubrey Bedford

## Noreen Bell

## Sandy Thomas

## Toni Daggert

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2005
Liosta de charachtair Emmerdale (2006)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2006:

## Samson Dingle

## Vonda Lockhart

## Roxy Lockhart

## Jamie Hope

## Owen Hartbourne

## Alasdair Sinclair

## Grayson Sinclair

## Perdita Hyde-Sinclair

## Rosemary King

## Ray Stead

## Dr. Josephine Abbott

## Susie Carter

## Charles Vaughan

## Eli Dingle

## David Brown

## Gilbert Duff

## Peter Birch

## Sandra Flaherty

## Lily Butterfield

## David Metcalfe

## Jenny Albright

## Bridget Burgess

## Karen Williams

## DCI Grace Barraclough

## DCI Vikesh Dasari

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2006
Liosta de charachtair Emmerdale (2007)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2007:

## Jackie Stiles

## Cathy Hope

## Heath Hope

## Sharon Lambert

## Carrie Nicholls

## Scarlett Nicholls

## Penny Drury

## Dan McHerron

## Douglas Potts

## Hilary Potts

## Errol Michaels

## Caroline Swann

## Andrea Hayworth

## Lexi King

## Ryan Hayworth

## Colin McFarlane

## Brenda McFarlane

## Daniel Thomas

## Melanie Doland

## Greg Doland

## Arthur Thomas

## Patricia Foster

## Charlotte Beecham

## Kirsty Rayfield

## Freddie Yorke

## Jake Doland

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2007
Liosta de charachtair Emmerdale (2010)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2010:

## Charlie Haynes

## Sue Hastings

## Declan Macey

## Roz Fielding

## Tania Page

## Wayne Dobson

## Laura Prior

## Isaac Nuttall

## Alicia Gallagher

## Justin Gallagher

## Abi Peterson

## Jacob Gallagher

## Hazel Rhodes

## Curtis Bevan

## Mickey Hall

## Dan Cravely

## Jerry Walsh

## Amy Wyatt

## Derek Benrose

## Nurse Summers

## Ella Hart

## Mia Macey

## Dermot Macey

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2010
Liosta de charachtair Emmerdale (2008)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2008:

## Shane Doyle

## Charlie Sellers

## Nick Baine

## Cindy Burton

## Joe Jacobs

## Adele Allfrey

## Genesis Walker

## Brenda Walker

## Leyla Harding

## Bonnie Drinkwater

## Danielle Hutch

## Andrew Drake

## Mick Naylor

## Lee Naylor

## Gary McFarlane

## Pam Montclare

## Richard Montclare

## Nick Henshall

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2008
Liosta de charachtair Emmerdale (2009)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2009:

## Natasha Wylde

## Mark Wylde

## Theo Hawkins

## Tanya Callard

## Will Wylde

## Maisie Wylde

## Nathan Wylde

## Faye Lamb

## Lizzie Lakely

## Ryan Lamb

## Eddy Fox

## Michael Conway

## John Barton

## Moira Barton

## Adam Barton

## Holly Barton

## Matty Barton

## Angelica King

## Sally Spode

## Vincent Spode

## Jai Sharma

## Nikhil Sharma

## Priya Sharma

## Olena Petrovich

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2009
Liosta de charachtair Emmerdale (2013)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2013:

## Ross Barton

## Joanie Wright

## Lindy Haswell

## James Barton

## Harriet Finch

## Gil Keane

## Pete Barton

## Finn Barton

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2013
Liosta de charachtair Emmerdale (2014)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2014:

## Liam Cavanagh

## William Makepeace

## Seb Makepeace

## April Windsor

## Tracy Shankley

## Daz Spencer

## Rakesh Kotecha

## Carole

## Kirin Kotecha

## Lawrence White

## Mark Bails

## Chrissie White

## Lachlan White

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2014
Liosta de charachtair Emmerdale (2011)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2011:

## Flynn Buchanan

## Steve Kelly

## Cameron Murray

## Alex Moss

## Nicky Pritchard

## Leo Goskirk

## Rachel Breckle

## Amelia Spencer

## Sean Spencer

## Ali Spencer

## Ruby Haswell

## Georgia Sharma

## Rishi Sharma

## Dan Spencer

## Kyle Winchester

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2011
Liosta de charachtair Emmerdale (2012)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2012:

## Ed Roberts

## Megan Macey

## Robbie Lawson

## Kerry Wyatt

## Steve Harland

## Vanessa Woodfield

## Dominic Andrews

## Gemma Andrews

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2012
Liosta de charachtair Emmerdale (2015)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2015:

## Emma Barton

## Darren Thompson

## Donny Cairn

## Moses Dingle

## Jermaine Bailey

## Tess Harris

## Tanya

## Mrs Winterbottom

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2015
Liosta de charachtair Emmerdale (2016)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2016:

## Pierce Harris

## Ryan Harred

## Liv Flaherty

## Eliza Sharma

## Dean

## Ronnie Hale

## Frank Clayton

## Dotty Thomas

## Lydia Hart

## Rebecca White

## Will Scott

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2016
Liosta de charachtair Emmerdale (2017)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2017:

## Gerry Roberts

## Maggie

## Ethan

## Jason

## Nell Fairfax

## Matt

## Tim Richards

## Isaac Dingle

## Sebastian White

## Dee Dee Willis

## Graham Foster

## Jessie Grant

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2017
Liosta de charachtair Emmerdale Farm (1980)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale Farm* den chéad uair sa bhliain 1980:

## Richard Anstey

## Naomi Tolly

## Hannah Tolly

## Enoch Tolly

## Grace Tolly

## Emily Brearly

## Andy Longthorn

## Derek Warner

## Carol Longthorn

## Clifford Longthorn

## Peggy Longthorn

## Sgt Ian MacArthur

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1980
Liosta de charachtair Emmerdale (2018)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Emmerdale]]***. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Emmerdale* den chéad uair sa bhliain 2018:

## Misty Allbright

## Dawn Taylor

## Terry

## Ryan Stocks

## Ellis Chapman

## Obadiah Dingle

## Clive

Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2018
Robert Sugden

Is carachtar ficseanúil é **Robert Sugden-Dingle** sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Ghlac Richard Smith an pháirt mar Robert ó 1986 go 1989, Christopher Smith ó 1989 go 2001 agus Karl Davies an pháirt ó 2001 go 2009. Glacann Ryan Hawley an pháirt ó 2014. Bhí Robert ar an gclár den chéad uair ar an 22 Aibreán 1986. D'fhág Robert ar an 3 Deireadh Fómhair 2005 agus rinne sé cuma san eipeasóid ar an 10 Feabhra 2009. D'fhill Robert ar an 23 Deireadh Fómhair 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1986
Kim Tate

Is carachtar ficseanúil í **Robert Sugden-Dingle** sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Claire King an pháirt mar Kim. Bhí Kim ar an gclár den chéad uair ar an 22 Aibreán 1986. D'fhág Kim i mí Eanáir 1999. D'fhill Kim ar an 8 Deireadh Fómhair 2018. Fillfidh sí go buan i 2019.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Marlon Dingle

Is carachtar ficseanúil é **Marlon Dingle** sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Mark Charnock an pháirt mar Marlon. Bhí Marlon ar an gclár den chéad uair ar an 17 Deireadh Fómhair 1996.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1996
Belle Dingle

Is carachtar ficseanúil í **Belle Dingle** sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Ghlac James Mather an pháirt mar Belle ó 1998 go 2000 agus Emily Mather an pháirt ó 1998 go 2005. Glacann Eden Taylor-Draper an pháirt ó 2005. Bhí Belle ar an gclár den chéad uair ar an 25 Nollaig 1998.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1998
Charity Dingle

Is carachtar ficseanúil í **Charity Dingle** (**Tate**, **Sharma** agus **Macey** freisin) ar an gclár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Emma Atkins an pháirt mar Charity. Chonacthas Charity ar an gclár den chéad uair ar an 30 Márta 2000. D'fhág sí ar an 1 Márta 2005 agus d'fhill sí ar an 1 Deireadh Fómhair 2009.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2000
Debbie Dingle

Is carachtar ficseanúil é **Debbie Dingle** (**Jones** agus **Barton** freisin) sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Charley Webb an pháirt mar Debbie. Bhí Debbie ar an gclár den chéad uair ar an 24 Nollaig 2002.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2002
Aaron Livesy

Is carachtar ficseanúil é **Aaron Sugden-Dingle** (**Livesy** agus **Dingle** freisin) sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Danny Miller an pháirt mar Aaron ó 2008. Bhí Aaron ar an gclár den chéad uair ar an 24 Nollaig 2003. D'fhág sé i 2004 agus d'fhill sé i 2006 agus 2008. D'fhág sé arís ar an 5 Aibreán 2012. D'fhill sé ar an 14 Lúnasa 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2003
Hayden Christensen

Is aisteoir Ceanadach é **Hayden Christensen** a rugadh ar an 19 Aibreán, 1981. 

Catagóir:Aisteoirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1981
Catagóir:Daoine beo
Anthony Daniels

Is aisteoir Sasanach é **Anthony Daniels** a rugadh ar an 21 Feabhra 1946. 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Daoine beo
Peter Mayhew

Ba aisteoir Sasanach-Meiriceánach é **Peter William Mayhew** a rugadh ar an 19 Bealtaine 1944, agus a d'éag ar 30 Aibreán 2019.

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Básanna in 2019
Catagóir:Star Wars
Adam Driver

Is aisteoir Meiriceánach é **Adam Douglas Driver ** (a rugadh ar an 19 Samhain 1983). Ghlac sé an pháirt mar Kylo Ren sna scannáin *[[Star Wars]]*: *[[Star Wars Episode VII: The Force Awakens|The Force Awakens]]* agus *[[Star Wars Episode VIII: The Last Jedi|The Last Jedi]]*. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Fir
Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Oscar Isaac

Is aisteoir Guatamalach í **Óscar Isaac Hernández Estrada ** (a rugadh ar an 9 Márta 1979). Ghlac sé an pháirt mar Finn sna scannáin *[[Star Wars]]*: *[[Star Wars Episode VII: The Force Awakens|The Force Awakens]]* agus *[[Star Wars Episode VIII: The Last Jedi|The Last Jedi]]*. 

Catagóir:Aisteoirí Guatamalacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Daoine beo
David Metcalfe

Is carachtar ficseanúil é **David Metcalfe** sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Matthew Wolfenden an pháirt mar David. Bhí David ar an gclár den chéad uair ar an 26 Samhain 2006.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2006
Moira Barton

Is carachtar ficseanúil í **Moira Dingle** (**Barton** freisin) sa chlár teilifíse *[[Emmerdale]]*. Glacann Natalie J. Robb an pháirt mar Moira. Bhí Moira ar an gclár den chéad uair ar an 17 Iúil 2009.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair Emmerdale
Catagóir:carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2009
Páirc Mhic Dhonncha

Is staid CLG suite i gContae Thiobraid Árann í **Páirc Mhic Dhonncha**.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Thiobraid Árann
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Páirc na bPiarsach (An tInbhear Mór)

Is staid suite in An tInbhear Mór, Contae Chill Mhantáin í **Páirc na bPiarsach**. Toilleann an staidiam 5,000 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Chill Mhantáin
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Penny Marshall

Ba bhan-aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach í **Carole Penny Marshall**, a rugadh ar an 15 Deireadh Fómhair 1943. Cailleadh í ar an 17 Nollaig 2018 de bharr fadhbanna a bhain le diaibéiteas.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Básanna in 2018
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Kay Kendall

Ba bhan-aisteoir Sasanach í **Kay Kendall** (21 Bealtaine 1927 – 6 Meán Fómhair 1959). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1958.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna i 1959
Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Taina Elg

B'aisteoir Meiriceánach-Fhionlannach í **Taina Elisabeth Elg** (9 Márta 1930 - 15 Bealtaine 2025). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1958.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1930
Catagóir:Básanna in 2025
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Anthony Franciosa

B'aisteoir Meiriceánach é **David Niven** (25 Deireadh Fómhair, 1928 – 19 Eanáir, 2006). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1960.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Básanna in 2006
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan 2019

Ba í **[[Sraith Shinsir Iomána na Mumhan]] 2019** an ceathrú heagrán den tSraith Shinsir Iomána na Mumhan ó bunaíodh an comórtas in 2016. Thosaigh an tsraith ar an 14 Nollaig 2018 agus chríochnaigh sí ar an 13 Eanáir 2019.

## Cluichí
### Grúpa A
#### Tábla

#### Cluichí

### Grúpa B
#### Tábla

#### Cluichí

## Ceannais

## Scórálaithe
### Scórailte foriomlán

## Tagairtí

Catagóir:Sraith Shinsir Iomána na Mumhan
Catagóir:Iománaíocht i 2019
Glenn Ford

B'aisteoir Meiriceánach é **Gwyllyn Samuel Newton "Glenn" Ford** (1 Bealtaine, 1916 – 30 Lúnasa, 2006). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1962.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1916
Catagóir:Básanna in 2006
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Marcello Mastroianni

B'aisteoir Iodálach é **Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni** (28 Meán Fómhair 1924 – 30 Lúnasa, 2006). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1963.

Catagóir:Aisteoirí Iodálacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna i 1996
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Alberto Sordi

B'aisteoir Iodálach é **Alberto Sordi** (15 Meitheamh 1920 – 24 Feabhra 2003). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1964.

Catagóir:Aisteoirí Iodálacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1920
Catagóir:Básanna in 2003
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Leslie Caron

Is aisteoir Meiriceánach-Francach í **Leslie Claire Margaret Caron**. Rugadh í ar an 1 Iúil 1931. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1964.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1931
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Samantha Eggar

Is ban-aisteoir Sasanach-Meiriceánach í **Samantha Eggar**. Rugadh í ar an 5 Márta 1939. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1966.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1939
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Anouk Aimée

Ba bhan-aisteoir Francach í **Anouk Aimée**. (27 Aibreán 1932-18 Meitheamh 2024). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1967.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1932
Catagóir:Básanna in 2024
Catagóir:Ban-aisteoirí Francacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Edith Evans

Ba bhan-aisteoir Sasanach í **Dame Edith Mary Evans** (8 Feabhra 1888 – 14 Deireadh Fómhair 1976). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i Dráma sna gradaim Golden Globe i 1968.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1888
Catagóir:Básanna i 1976
Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Ron Moody

B'aisteoir Sasanach é **Ronald Moodnick** (8 Eanáir 1924 – 11 Meitheamh 2015). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1969.

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna in 2015
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Geneviève Bujold

Is ban-aisteoir Ceanadach í **Geneviève Bujold**. Rugadh í ar an 1 Iúil 1942. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1970.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1942
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ban-aisteoirí Ceanadacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Alan Arkin

B'aisteoir Meiriceánach é **Alan Wolf Arkin**. Rugadh é ar an 26 Márta 1934. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1967. Fuair sé bás ar an 29 Meitheamh 2023. 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1934
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Lynn Redgrave

Ba bhan-aisteoir Sasanach agus Meiriceánach í **Lynn Rachel Redgrave** (8 Márta 1943 – 2 Bealtaine 2010). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1967.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Básanna in 2010
Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Raidió Pobail Chathair Luimnigh

Is stáisiún raidió i Luimneach é **Raidió Pobail Chathair Luimnigh** (Béarla: **). Craolann sé ar 99.9FM ag an deireadh seachtaine. Craolann sé ar líne an t-am ar fad. D'fhógair an stáisiún go raibh ceadúnas nua faighte don bhliain 2019.

* suíomh gréasáin

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn
Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2009
The Echo

Nuachtán táblóideach Éireannach is ea an ***The Echo***. Is é Maurice Gubbins an eagarthóir reatha.

## Féach freisin
*

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Nuachtáin in Éirinn
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Tréimhseacháin laethúla
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1892
Catagóir:Bunaithe sna 1890í
The Anglo-Celt

Nuachtán mórbhileog Éireannach is ea an ***[[The Anglo-Celt]]***.

## Féach freisin
*

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Nuachtáin in Éirinn
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Seachtanáin
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1846
Catagóir:Bunaithe sna 1840í
Community Radio Kildorrery

Is é **Community Radio Kildorrery** stáisiún raidió i gCill Dairbhre, Contae Chorcaí. Craolann sé ar 96.7FM gach Dé Máirt ó 19:00 go 23:00 ó shin 5 Nollaig 2017.

* suíomh gréasáin 

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn
Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2017
Elliott Gould

Is aisteoir Meiriceánach é **Elliott Gould** a rugadh ar an 29 Lúnasa 1938. 

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Daoine beo
Maggie Wheeler

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Margaret Emily Wheeler** a rugadh ar an 7 Lúnasa 1961. Ghlac sí an pháirt mar Janice sa chlár *[[Friends]]*.

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Patton Oswalt

Is aisteoir agus fuirseoir teilifíse Meiriceánach é **Patton Peter Oswalt**, a rugadh ar 27 Eanáir 1969.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Paul Rudd

Is aisteoir Meiriceánach é **Paul Stephen Rudd** a rugadh ar an 6 Aibreán 1969. 

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1969
Catagóir:Daoine beo
2019 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2019.

## Eachtraí
### Eanáir

## Cláir theilifíse nua
### Éire
#### RTÉ

### An Ríocht Aontaithe

### Stáit Aontaithe

### Tíortha eile

## Stáisiún teilifíse
### Stáisiún teilifíse nua

## Cláir theilifíse
### Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

### Cláir theilifíse ag filleadh

### Cláir theilifíse ag deireadh

## Básanna
### Eanáir

## Tagairtí

Catagóir:2019
An Tuirc i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise

Ghlac **An Tuirc** páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.

## Iomaitheoirí

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
NBC

Is líonra teilifíse Meiriceánach é an **National Broadcasting Company**, giorraithe go minic mar **NBC**. Is cuid de NBCUniversal é. Bunaíodh NBC sa bhliain 1926.

Catagóir:National Broadcasting Company
Catagóir:Stáisiúin teilifíse
Catagóir:Stáisiúin teilifíse Meiriceánacha
Catagóir:Comhlachtaí teilifíse Meiriceánacha
From Russia Without Love

Craoladh an séú heipeasóid, **"From Russia Without Love"**, den tríochadú sraith de *[[The Simpsons]]* ar an 11 Samhain 2018. Scríobh Michael Ferris an eipeasóid seo. D'fhéach 2.35 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 30)
Méabh Leathdhearg

I miotaseolaíocht na nGael, ba bhandia an fhlaithis í Méabh Leathdhearg (Sean-Ghaeilge **Medb Lethderg**) gaolta le Teamhair.  Ba bhean chéile nó leannán í de naoi rí i ndiaidh a chéile, ina measc Fedlimid Rechtmar, Art mac Cuinn agus Cormac mac Airt.

Is amhlaidh gurb ionann í (nó ar a laghad an spreagadh) agus Méabh na gConnacht sa Rúraíocht.

Deirtear sa Leabhar Laighneach gurbh ise a scríobh an dán *[[Macc Moga Corbb celas clú]]*.

## Foinsí
* Byrne, Francis John, *Irish Kings and High-Kings*. Four Courts Press. 2a eagrán, 2001.

## Tagairtí
Anne Colley

Is polaiteoir Éireannach í **Anne Colley,** a rugadh ar an 14 Iúil 1951. Bhí Colley ar dhuine de lucht bunaithe na Progressive Democrats, An Páirtí Daonlathach (Éire).  Toghadh í mar TD sa bhliain 1987 i mBaile Átha Cliath Theas.

Bhí a hathair, Seoirse Ó Colla, ina Thanaiste.

## Féach freisin

* An Páirtí Daonlathach (Éire)
* Seoirse Ó Colla

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1951
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Catagóir:Baill den Pháirtí Daonlathach
Mary Mooney

Polaiteoir Éireannach is í **Mary Mooney**. Rugadh í ar an 1 Nollaig 1958. Bhí sí ina ball de Fhianna Fáil.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Theas-Lár
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár

Catagóir:Daoine a rugadh i 1958
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Patrick O'Malley

Polaiteoir Éireannach ba ea **Patrick O'Malley** (1 Iúil 1943 – 27 Márta 2021). Bhí sé ina bhall de Pháirtí Daonlathach.

## Féach freisin

* Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Thiar

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar

Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Básanna in 2021
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
John McCoy

Polaiteoir Éireannach is é **John McCoy**. Rugadh é ar an 1 Iúil 1940. Bhí sé ina bhall de Pháirtí Daonlathach.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Henry Abbott

Polaiteoir Éireannach is é **Henry Abbott**. Rugadh é ar an 18 Nollaig 1947. Bhí sé ina bhall de Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Abhcóidí Éireannacha
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla
Catagóir:Daoine as Contae na hIarmhí
Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha
Catagóir:Fir
Kieran Crotty

Polaiteoir Éireannach ab ea **Kieran Crotty** (20 Lúnasa 1930 - 22 Iúil 2022).  Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. Chaith sé 30 bliain mar theachta do Cheatharlach-Cill Chainnigh ó toghadh ansin é chun na Dála den chéad uair i 1969.

Fear mór gnó a bhí ann freisin agus é an-sáite i gcúrsaí Chumann Lúthchleas Gael i gCill Chainnigh. Bronnadh saoirse na cathrach sin air i 2015.

Bhí Kieran Crotty 91 bliain d'aois nuair a d'éag se  22 Iúil 2022 . Maireann a bhean chomh maith le seisear clainne.

## Tagairtí

Crotty, Kieran
Crotty, Kieran
Catagóir:Básanna in 2022
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
David Andrews

Polaiteoir Éireannach is é **David Andrews**. Rugadh se ar an 15 Márta 1935. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
## Féach freisin

* Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
* Polaiteoirí i nDún Laoghaire
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Dún Laoghaire (Dáilcheantar)
## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1935
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Abhcóidí Éireannacha
Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Catagóir:Baill den 26ú Dáil
Catagóir:Baill den 27ú Dáil
Catagóir:Baill den 28ú Dáil
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Fir
Catagóir:Daoine léannta i Scoil Synge
Jackie Fahey

Polaiteoir Éireannach ab ea **Jackie Fahey** (23 Eanáir 1928–18 March 2019). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Básanna in 2019
Catagóir:Baill Fhianna Fáil
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Catagóir:Baill den 26ú Dáil
Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)

Polaiteoir Éireannach ab ea **Thomas James Fitzpatrick** (14 Feahra 1918 – 2 Deireadh Fómhair 2006). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Daoine a rugadh i 1918
Catagóir:Básanna in 2006
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Donal Creed

Polaiteoir Éireannach is é **Donal Creed** (7 Meán Fómhar 1924 – 23 Samhain 2017). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin
* Polaiteoirí i gCorcaigh Thiar Thuaidh
* Corcaigh Thiar Thuaidh (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna in 2017
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Maigh Chromtha
Godfrey Timmins

Polaiteoir Éireannach ab ea **Godfrey Timmins** (6 Meán Fómhair 1927 – 11 Aibreán 2001). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i gCill Mhantáin

* Cill Mhantáin (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1927
Catagóir:Básanna in 2001
Catagóir:Baill Fhine Gael
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 22ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 26ú Dáil
Catagóir:Baill den 27ú Dáil
Catagóir:Baill den 28ú Dáil
Catagóir:Cill Mhantáin (Dáilcheantar)
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chill Mhantáin
Frank Cluskey

Polaiteoir Éireannach ab ea **Frank Cluskey** (8 Aibreán 1930 – 7 Bealtaine 1989). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.

## Féach freisin

* Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Láir  
* Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)

Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Ceannairí Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Catagóir:Daoine a rugadh i 1930
Catagóir:Básanna i 1989
Catagóir:Baill den 18ú Dáil
Catagóir:Baill den 19ú Dáil
Catagóir:Baill den 20ú Dáil
Catagóir:Baill den 21ú Dáil
Catagóir:Baill den 23ú Dáil
Catagóir:Baill den 24ú Dáil
Catagóir:Baill den 25ú Dáil
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Arc de Triomphe

Is séadchomhartha i bPáras é an **Arc de Triomphe**.

## Féach freisin

* Foirgnimh agus struchtúir sa Fhrainc

## Tagairtí

Catagóir:Páras
Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir sa Fhrainc
Catagóir:Séadchomharthaí agus cuimhneacháin
Catagóir:Ionaid turasóireachta
Gunna

deas|250px|thumb|Gunna
Is arm le tiúb mhiotal as theilg piléir, sliogáin, nó diúracáin eile le fórsa pléascach, ag déanamh torann géar, glórach é an **gunna**.

Catagóir:Gunnaí
Tacsaí

thumb|Tacsaí
Carr is féidir a fhostú chun paisinéirí a iompar is ea **tacsaí**.

## Féach freisin

* Gluaisteán

## Tagairtí

Catagóir:Taisteal
Catagóir:Gluaisteáin
Chris Farley

B'aisteoir agus fhuirseoir Meiriceánach é **Christopher Crosby** "**Chris**" **Farley**, a rugadh ar an 15 Feabhra 1964. Cailleadh é ar an 18 Nollaig 1997.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1964
Catagóir:Básanna i 1997
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Ionsaí Strasbourg na bliana 2018

Ar an tráthnóna, 11 Nollaig 2018, tharla oll-scaoileadh i Strasbourg, an Fhrainc, nuair a d'ionsaigh fear sibhialtaigh éigean sa Christkindelsmärik (margadh Nollag) le gunnán agus scian, ag marú cúigir agus gortú 11 sular theith sé i dtacsaí. 
clé|250px|thumb|Ionsaí Strasbourg, 2018

Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Catagóir:Páras
Eddie Deezen

Is aisteoir, aisteoir gutha agus fuirseoir Meiriceánach é **Edward Harold** "**Eddie**" **Deezen**, a rugadh sa bhliain 6 Márta 1957.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1957
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019

Reáchtáladh **Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019**  ar an 24 Bealtaine, 2019. 

## Na toghcháin

## Féach freisin

* Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2024

## Tagairtí

Catagóir:Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019
Catagóir:2019
An Chróit i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac **An Chróit** páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1993.

## Iomaitheoirí
[mion|Nina Kraljić ag cur i láthair i g[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016|2016]]

## Pointí

Seo iad na haon tír déag ba mhó a thug pointí, sa *teileavóta*, don Chróit i mbabhtaí ceannais idir 2016, nuair a cuireadh an córas vótála reatha i bhfeidhm, agus 2023:

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Maróg Nollag

Is maróg bruite saibhir a itear i rith Nollaig, déantar le plúr, geir, agus torthaí triomaithe  í **maróg Nollag**.

## Tagairtí

Catagóir:An Nollaig
Catagóir:Milseog
Maróg

Is milseog cócaráilte a thugtar tar éis príomhchúrsa an bhéile í **maróg**.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Bia
Catagóir:Milseog
Torthaí triomaithe

Is torthaí ar baineadh an chuid is mó den uisce astu **torthaí triomaithe**. Is féidir torthaí a thriomú go nádúrtha faoin ghrian, nó trí thriomadóirí nó díhiodráiteoirí speisialta a úsáid.

## Tagairtí

Catagóir:Bia
Maróg anlann taifí

Is milseog a dhéantar de chíste spúinse le dátaí mionghearrtha, clúdaithe in anlann taifí tiubh agus go hiondúil a thugtar le uachtar reoite nó custard í **maróg anlann taifí**.

## Tagairtí

Catagóir:Milseog
Dhá Lá Déag na Nollag

deas|250px|thumb|Dhá Lá Déag na Nollag
Is carúl Nollag é **Dhá Lá Déag na Nollag**.

Is iad na focail (as Gaeilge) ná:
:Ar an chéad lá Nollag thug mo leannán dom
:patraisc i gcrann piorraí.
:Ar an dara lá Nollag thug mo leannán dom
:dhá fhéarán bhreaca. 
:Ar an tríú lá Nollag thug mo leannán dom
:trí chearc fhrancacha. 
:Ar an ceathrú lá Nollag thug mo leannán dom
:ceithre éan ag glaoch.
:Ar an cúigiú lá Nollag thug mo leannán dom
:cúig fháinne óra. 
:Ar an séú lá Nollag thug mo leannán dom
:sé ghé ag breith.
:Ar an seachtú lá Nollag thug mo leannán dom
:seacht n-eala ag snámh.
:Ar an t-ochtú lá Nollag thug mo leannán dom
:ochtar cailín ag bleán.
:Ar an naoú lá Nollag thug mo leannán dom
:naonúr ban ag damhsa.
:Ar an deichiú lá Nollag thug mo leannán dom
:deichniúr tiarna ag léim.
:Ar an t-aonú lá déag Nollag thug mo leannán dom
:aon phíobaire dhéag ag seinm. 
:Ar an dara lá déag Nollag thug mo leannán dom
:dháréag drumadóir ag drumadóireacht.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Dhá Lá Déag na Nollag ar Youtube

Catagóir:Carúil Nollag
Catagóir:Carúil Nollag i nGaeilge
Pálás Tuileries

Ba phálás ríoga agus impiriúil i bPáras, go dtí dódh an Común Pháras é go talamh i 1871, é **Pálás Tuileries**.

## Féach freisin

* Foirgnimh agus struchtúir sa Fhrainc

## Tagairtí

Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir sa Fhrainc
Catagóir:Páras
Béar dubh Himiléach

Is ainmhí é an **Béar dubh Himiléach**. Mamach atá ann. 

## Féach freisin

* Béar

## Tagairtí

Catagóir:Béir
Taraigí a Phobail

Is carúl Nollag é **Taraigí a Phobail**.

Is iad na focail (as Gaeilge) ná:
:Taraigí a phobail le háthas agus mórtas
:Taraigí, taraigí go Bethlehem
:Taraigí 'gus amharcaigí rugadh Rí ar aingil
:Taraigí 'gus adhráimis é
:Taraigí 'gus adhráimis é
:Taraigí 'gus adhráimis é, Críost an Rí

:Canaigí le lúcháir córacha na n-aingeal
:Canaigí uile thuas ar Neamh
:Glóir do Dhia ins na harda

:Taraigí 'gus adhráimis é
:Taraigí 'gus adhráimis é
:Taraigí 'gus adhráimis é, Críost an Rí

:Fáilte a Thiarna ar an dea-mhaidin seo
:A Íosa, a Íosa gach glóir duit
:Briathar an Athar anois i gcolainn dhaonna

:Taraigí 'gus adhráimis é
:Taraigí 'gus adhráimis é
:Taraigí 'gus adhráimis é, Críost an Rí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Taraigi a Phobail ar Youtube

Catagóir:Carúil Nollag
Catagóir:Carúil Nollag i nGaeilge
An Chéad Nollaig Mhór

Is carúl Nollag é **an Chéad Nollaig Mhór**.

Is iad na focail (as Gaeilge) ná:
:An Chéad Nollaig Mhór, bhí cor aingeal Dé
:Sa spéir go ceolmhar a fogairt dea-scéil
:Mbun cúraim a dtréad, bhí aoirí na mbán
:'S d'airíodar an scéala, dea-mhéinne 'gus grá
:Noel, Noel, Noel, Noel
:Rugadh an lá seo Rí Iosrael

:Do dhearcadar i gcéin, an réalt lonnrach breá
:In oirthear an spéire, gan néal gan scáth
:Agus líon an saol, de ghlé-sholas óir
:'S lean uirthi a soilsiú, idir oíche 'gus ló

:Noel, Noel, Noel, Noel
:Rugadh an lá seo Rí Iosrael

:Do bhreoigh an réalt, triúir éigeas gan cháim
:thíortha i gcéin, thar sliabh 'gus thar má
:A d'iarraidh an Rí, bhí 'na soithe mór-chlú
:'S do lean siad de shíor, an rinn réilteann iúil

:Noel, Noel, Noel, Noel
:Rugadh an lá seo Rí Iosrael

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* An Chéad Nollaig Mhór Youtube

Catagóir:Carúil Nollag
Catagóir:Carúil Nollag i nGaeilge
Nell Regan

Is file agus scríbhneoir cruthaitheach lonnaithe in agus de chúlra Éireannach í **Nell Regan**. 

## Saol
Rugadh Regan i London sa bhliain 1969 ach d'fhás sí aníos i mBleá Cliath. D'fhreastail sí ar CÓBAC, Lancaster University and Goldsmiths, University of London. Is céimí de chuid The Poets’ House, Dún na nGall í. D'obair sí mar thaighdeoir ar chláracha faisnéise. Anois tá sí ag múineadh i mBleá Cliath. Sa bhliain 2013 ceapadh í mar stiúrthóir ar an West Cork Literary Festival.

Sa bhliain 2011, ghlac sí páirt san International Writing Program Fall Residency ag an University of Iowa in Iowa City, IA.

## Duaiseanna

* 2007 Dublin City Council Bursary for Literature 

* 2012 Fulbright Fellowship  

* 2010 Arts Council An Chomhairle Ealaíon Literature Bursary 

* In 2011 scríbhneoir cónaithe ag an International Writing Programme, Iowa

* In 2013 scríbhneoir cónaithe ag Centre Culturel Irlandais, Paris.

Bhí sí ar an ngearrliosta don Glen Dimplex New Writing Awards, Strong Awards agus Patrick Kavanagh Awards.

## Ábhair
Eascraíonn filíocht Regan ó ábhair gur suim léi cosúil le stair, chultúr agus an fiadhúlra.

## Filíocht
Preparing for Spring (Galway, Arlen House, 2007/New York, Syracuse University Press, 2008)

Bound for Home (Arlen House, 2011)

One Still Thing (London, Enitharmon, 2014)

Underworld (Belfast, Lapwing, 2004) 

## Fíor
Female Activists, Irish Women and Change, (Woodfield Press, 2001) 

Field Day Anthlogy Vol 4.

Helena Molony: a Radical Life 1883-1967 (Arlen House, 2017)

## Aistriúcháin
A Gap in the Clouds. A new translation of the Ogura Hyakunin Isshu. Nell Regan and James Hadley. (Dedalus press 2021)