Beach

Is feithid í **an bheach**. Is ball d'ord na Hymenoptera í, mar an gcéanna le foichí, seangáin, agus neart eile. 

## Biashlabhra
Tá 7̤̬% den bhia an domhain ag brath ar na beacha, mar shampla trátaí agus sútha talún. Tá na beacha tábhachtach toisc go dtógann siad pailin ó bhláth go bláth agus iad ag eitilt timpeall.  Gan an phailin seo ní bheadh a lán glasraí agus torthaí ag fás.

Braitheann an cine daonna ar phailneoirí. Tá siad ríthábhachtach don slabhra bia domhanda. Ach caithfimid a admháil gur chuir ár ngníomhaíochtaí – lena n-áirítear cleachtais feirmeoireachta, uirbiú, bainistíocht talún, truailliú comhshaoil agus an ghéarchéim aeráide – ár ndomhan feithidí i mbaol géar.
[clé|mion|[Beachaireacht|Físeán:  Beachaireacht|220x220px]]
clé|mion|Físeán  |220x220px
[clé|mion|[An Teach Bán|Físeán:  An Teach Bán i Washington DC|220x220px]]

## Fíricí fánacha
* Bíonn beacha ag greadadh a gcuid sciatháin níos mó ná 200 uair gach soicind. 
* Tá cúig shúil agus sé chos ag beacha.
* Tá inchinn beiche chomh beag le síol seasamain.
* Ní chodlaíonn beacha*.*
* Déanann beach "damhsa croite" le insint dá cairde má bhíonn paiste maith bláthanna faighte aici.

## Cosaint

* Is maith le beacha bláthanna. Bíonn feachtas ann gach mí Bealtaine "*No Mow May"*. An mhí seo ba chóir dúinn ligean don fhéar agus do na bláthanna fás. Beidh níos mó pailine ann ansin do na beacha agus feithidí eile.
* Titeann Lá Domhanda na mBeach ar an 20 Bealtaine gach bliain. Is lá é seo chun béim a chur ar an tábhacht a bhaineann le beacha agus le feithidí eile. Dúirt an tUachtarán Micheál D. Ó hUigínn sa bhliain 2019, cuirtear Lá Domhanda na mBeach i gcuimhne dúinn chomh tábhachtach is atá beacha agus pailneoirí eile inár ndomhan idirspleách agus an gá le cleachtais feirmeoireachta inbhuanaithe agus bainistíocht fál sceach a chur chun cinn mar aon leis an gcaoi gur féidir linn ar fad cabhrú trí thimpeallacht oiriúnach a chothú agus a chur ar fáil dár mbeacha.

## In Éirinn
Tá beacha na hÉireann i mbaol mór – agus leis sin, tá an córas bia agus beatha féin i mbaol. Tá 90 speiceas beach dúchasach in Éirinn, ach tá an tríú cuid díobh i mbaol a dhíothaithe. Agus mura bhfuil beacha ann le plandaí a phailniú, tá an baol ann go dtitfidh ár gcóras bia ina iomláine as a chéile.

Seoladh an Plean Uile-Éireann um Pailneoirí sa bhliain 2015.

### “Coinnigh Coirceog"
Sa bhliain 2019, d’fhógair Rialtas na hÉireann an tionscnamh “Coinnigh Coirceog, cuidigh leis an mbeach mheala”. Féachtar leis an tionscnamh seo úinéirí foraoise a spreagadh chun an bheach mheala a thabhairt isteach sa choillearnach dhúchasach i gcomhar le Coillearnach Éireann agus na cumainn náisiúnta bheachairí. Bhí Cumann Bheach Mheala Dhúchasach na hÉireann freisin ag tacú leis an tionscnamh.

### Contúirt
Maraíodh bean sna seachtóidí ar an 2 Meán Fómhair 2025 nuair a d'ionsaigh saithe beach í i mBaile an Chaisil i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo.  Bhí an bhean agus a fear céile ag cruinniú meala as creatchoirceoga ag thart ar 5 a chlog tráthnóna inné nuair a thug an tsaithe fogha fúithi agus sháigh a gclipí inti.  D'éirigh sí an-tinn ar an mball .  Cuireadh gathanna i roinnt daoine eile nuair a tháinig siad i gcabhair an mbean.  Deir beachadóirí gurb annamh a bhásaítear daoine agus iad ag cruinniú meala ach deir siad go bhfuil daoine áirithe an-tograch do ghoimh beiche, i ngan fhios dóibh féin go minic.

## Sanasaíocht
Sean-Ghaeilge “bech”, ón bhfréamh Ind-Eorpaise *bhei-.

## Féach freisin
* Beach meala
* Beach dhuillghearrthach
* Beachaireacht
* Lá Domhanda na mBeach
* Pailniú

## Naisc sheachtracha
* Bechbretha: an Old Irish law-tract on bee-keeping

* An clár TG4 'Plean Bee'  clár faisnéise agus léargas ar an bplean Uile-Éireann um Pailneoirí.

## Tagairtí

Catagóir:Feithidí
Catagóir:Beacha
Catagóir:Beachaireacht