An tSeoirsis

Is í an t**Seoirsis**, nó **an Ghrúisis**, teanga oifigiúil na Seoirsia, agus í ó dhúchas ag ceithre mhilliún duine, a bheag nó a mhór. Ceann de na teangacha Cugasacha Theas is ea í, agus le fírinne is í an t-aon teanga amháin acu a bhfuil forbairt cheart liteartha déanta uirthi. Iad siúd a labhraíonn teangacha eile an ghrúpa seo, is é sin, Kivruli, Laz, Svan, nó Margaluri, is í an tSeoirsis liteartha is mó a chleachtann siad mar theanga liteartha. Cuid de chainteoirí na dteangacha seo, áfach, tá cónaí orthu sa Tuirc, agus dá réir sin is í an Tuircis an t-aon teanga liteartha a úsáideann siad, cé nach bhfuil gaol ná lúb ghaoil ag an teanga sin leis an tSeorsis. Is é *kartuli ena* (ქართული ენა) ainm na teanga sa teanga féin.

Tá aibítir dá cuid féin ag an tSeoirsis. Deir na hAirméanaigh gurbh é Mesrop Mashtots, naomhphátrún na hAirméine, a rinne í, díreach mar a chum sé aibítir na hAirméinise féin, ach is é an scéal a insíonn na Seoirsigh féin gurbh é an Rí Pharnavaz a cheap na litreacha sa cheathrú haois i ndiaidh bhreith Chríost.

Tá traidisiún saibhir liteartha ag an tSeoirsis. Is é an téacs is sine atá ann ná *Tsamebay tsmindisa Shushanikisi, dedoplisa* (წამებაჲ წმიდისა შუშანიკისი დედოფლისაჲ) nó "Mairtíreacht na Bainríona Naofa Shushanik", agus téann sé siar go dtí an cúigiú haois i ndiaidh bhreith Chríost. B'é Iakob Tsurtaveli a chum é. Sa dara haois déag a scríobhadh eipic náisiúnta na Seoirsia, *Vepkhistqaosani* (ვეფხის ტყაოსანი), nó "An Ridire i gCraiceann an Phantair". B'é Shota Rustaveli an t-údar.

Cé go bhfuil an tSeoirsis an-difriúil le teangacha na hEorpa, bhí sí fáiltiúil riamh roimh fhocail iasachta ó na teangacha Iartharacha. An té a éistfidh leis an raidió Seoirsise, aithneoidh sé roinnt mhaith focal a tháinig as an Laidin nó as an nGréigis. I gcomparáid léi, tá an Airméinis, cuir i gcás, i bhfad níos "dothuigthe", cé go bhfuil sí gaolmhar leis na teangacha Ind-Eorpacha.
[mion|An tSeoirsis scríofa ar fhógra siopa in [Tbilisi, sa tSeoirsia]]

## An aibítir

(Seo iad na litreacha atá in úsáid i Seoirsis an lae inniu. Tá roinnt litreach de chuid na Sean-Seoirsise fágtha ar lár.)

ა = a

ბ = b
	
გ = g
	
დ = d
	
ე = e
	
ვ = v	

ზ = z

თ = t (t láidir)
	
ი = i	

კ = k eisiachtach, nó k scornánaithe - is é sin, an cineál speisialta den k a bhfuil an scornán páirteach ina fhuaimniú 	

ლ = l	

მ = m	

ნ = n

ო = o	

პ = p scornánaithe	

ჟ = zh, 	

რ = r	

ს = s	

ტ = t scornánaithe 

უ = u	

ფ = p (láidir)	

ქ = k (láidir)	

ღ = gh	

ყ = q'. Is fuaim é seo nach mbíonn a leithéid le fáil sna teangacha eile. Go bunúsach, is k scornánaithe é a fhuaimnítear i bhfad siar sa scornach!	

შ =  s caol

ჩ = **Č**	

ც = ts	

ძ = dz	

წ = ts scornánaithe	

ჭ = scornánú á chur leis	

ხ = ch

ჯ = j	

ჰ = h

## Stair
* An tSean-Seoirsis Luath : 5ú–8ú céad
* An tSeanseoirsis Chlasaiceach: 9ú–11ú céad
* An Mheán-Seoirsis: 11ú/12ú–17ú/18ú céad
* An tSeoirsis Chomhaimseartha: 17ú/18ú céad go dtí an lá inniu

## An Ghramadach

Tá córas na bhfoirmeacha gramadaí sa tSeoirsis thar a bheith casta, i gcomparáid leis na gnáth-theangacha Eorpacha. Is féidir leis an mbriathar seacht mír (réimíreanna nó iarmhíreanna) a bheith greamaithe de. Úsáidtear an réimír *v*- leis an gcéad phearsa ("mé", "muid") a chur in iúl (*vasheneb* "tógaim, táim ag tógáil [tithe]" - ach tá iarmhíreanna ann le haghaidh na bpearsan eile (*asheneben* - "tógann siad, tá siad ag tógáil [tithe]", mar sampla).

Is deacair foirmeacha éagsúla an bhriathair a aicmiú mar "mhodh", mar "aimsir" nó mar "ghné". Mar sin, úsáidtear coincheap an *mtskrivi* (Béarla: *screeve*) ina n-áit - "sraith" nó "ró" is brí leis an bhfocal Seoirsise, agus is éard atá i gceist leis an tsraith seo ná sraith na sé bhfoirmeacha pearsanta. Tá an teanga ag cur thar maoil le briathra neamhrialta.

## Tagairtí

Catagóir:Teangacha na Seoirsia
Catagóir:An tSeoirsia