open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maighdean róin

deas|250px|thumb|Selchidh
Sióg is ea an **mhaighdean róin**.

Catagóir:Béaloideas na hÉireann
Catagóir:Tuatha Dé Danann
An t-Sleaghach

Is sliabh i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain í **An t-Sleaghach**, atá suite sa Ros.

## Tagairtí

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
An t-Eilean Dubh

deas|250px|thumb|An t-Eilean Dubh

Leithinis is ea **An t-Eilean Dubh** i  *[[Ros agus Cromba]]*, Comhairle na Gàidhealtachd, soir ó thuaidh ó a' Mhanachainn agus am Blàr Dubh.  Níl an t-Oileán Dubh dubh áfach! is é an t-Eilean Dubhthaich an t-ainm slán a bhí air, ainmnithe i ndiaidh naomh Duthac. Giorraíodh é seo go dtí an tOileán Dubh agus tugadh 'The Black Isle' sa Bhéarla as sin. Bhí ainmneacha eile ar an gcuid seo freisin: An Àird Mheadhanach agus Eadar Dhà Dhàil.

## Suíomh
Tá an leithinis 20 km ar fad agus é timpeallaithe ag an bhfarraige, Linne Chrombaigh ó thuaidh, Linne Mhoireibh san oirdheisceart agus  Linne Fharair ó dheas. Nascann talamh 8 km ar leithead é leis an gcuid eile de mhórthír na hAlban. Níl na teorainneacha seo idir an leithinis agus mórthír na hAlban san iarthar chomh soiléir.
San iarthuaisceart leanfaidh teorainn Abhainn Chonóin a shíneann ó Inbhir Pheofharain ar an mórthír go Drochaid Sguidei mar an chéad sráidbhaile den Eilean Dubh. San iardheisceart, meastar fo-abhainn d'Abhainn nam Manach   agus scarann ​​ a' Mhanachainn ar an mórthír agus am Blàr Dubhar an Eilean Dubh. Measann daoine eile Abhainn nam Manach mar a dteorainn féin,, agus a' Mhanachainn san áireamh mar chuid den Eilean Dubh.

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha

*https://web.archive.org/web/20071211103806/http://www.blackisle.org/index.htm Black Isle Partnership website]
*[Listen to recordings of a speaker of [Scots language|Scots] from the Black Isle]

*
Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Ros an Ear

Is ceantar suite ar chósta Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Ros an Ear**.

## Tagairtí

## Naisc Sheachtracha

* Taobh Sear Rois 

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Ros an Iar

deas|250px|thumb|Taobh Siar Rois
Is ceantar é **Ros an Iar** atá suite in Iarthuaisceart na hAlban i gComhairle na Gàidhealtachd.

## Tagairtí

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Clach a' Charridh

clé|250px|mion|Clach a' Charridh
Is gallán suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Clach a' Charridh**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Clach an Tiompain

Is gallán suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Clach an Tiompain**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Ospidéal Ollscoile Ban agus Naíonán an Chúim

Ospidéal oiliúna i mBaile Átha Cliath na hÉireann é **Ospidéal Ollscoile Ban agus Naíonán an Chúim** nó *Ospidéal Ollscoile an Choim do Mhná* mar a bhíodh, a chuireann seirbhís leighis ar fáil don chontae agus don cheantar máguaird. Tá sé nasctha le COBÁC.

Catagóir:Seirbhísí sláinte Catagóir:Ospidéil i gContae Bhaile Átha Cliath
Fuar Tholl

Is sliabh in Albain í **Fuar Tholl**, atá suite sa Toirbheartan, Comhairle na Gàidhealtachd. 

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Catagóir:Ros
Catagóir:Toirbheartan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Achadh na h-Àtha

Is sráidbhaile suite i Àird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd é **Achadh na h-Àtha**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Àird nam Murchan
Àth Tharracail

Is sráidbhaile suite i Àird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Áth Tharracail**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Cille Chòmhain

Is sráidbhaile in Àird nam Murchan é **Cille Chòmhain** (freisin **Cille Chòmhghain**) . 

Is teirminéal farantóireachta é Cille Chòmhain agus téann báid idir Cille Chòmhain agus Tobar Mhoire san Oileán Muileach le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.

Tá Caisteal Mhìogharraidh suite míle siar ó dheas ón bhaile.

Tá thart ar 150 duine ina gcónaí i gCille Chòmhain

## Stair
De réir Mary Ethel Muir Donaldson,is ionann "Buarblaig" nó "Buarblaige" atá timpeall cúig chiliméadar soir ó Cille Chòmhain, ar an taobh thoir de Bhinn Shianta, atá 528 méadar ar airde, agus an tagairt eangaí NM546623) le Muribulg,) áit a thaifead Annála Tiarnaigh cath idir na Cruithnigh agus Dál Riada sa bhliain 731 AD. B'fhéidir gurb é *Muirbole Paradisi* Adhamhnáin atá i gceist freisin.

Ar feadh i bhfad tar éis threascairt agus deoraíocht na Stíobhartach sa bhliain 1688, ba pharóiste easpagóideach meamh-mhionnach é an tsean-eaglais pharóiste i gCill Chomhghain, atá leagtha anois, a bhí tiomnaithe do Naomh Comhghall, agus é laistigh d’Eaglais na h-Alba.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Ocall

Is sráidbhaile suite in Àird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Ocall**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Mùideart

Tá **Mùideart** mar chuid de cheantar iargúlta agus scoite na hAlban, siar ón Ghearasdan, ar a dtugtar Na Garbh Chriochan. Tá Mùideart féin beagnach timpeallaithe ag coirp uisce. Gearrann Loch Seile teorainn thoir an cheantair (ar feadh líne ó dheas siar ó dheas go ó thuaidh soir ó thuaidh) agus leanann sé feadh chuid den imeall theas. Tá an chuid eile den imeall theas gearrtha amach ag Loch Mhùideart. Tá an tuaisceart gearrtha amach ag Loch Mhòrair agus  Loch Ailleart ar an taobh thuaidh.

Is cuid de cheantar Loch Abar é Mùideart faoi láthair, i gceantar Chomhairle na Gàidhealtachd. Áiríonn sé an Dòirlinn, Ceann Loch Mùideart agus Gleann Ùig. Ag an Dòirlinn tá Caisteal Tioram, iar-dhúnfort Chlann Ruaidhrí agus Clann Raghnaill craobh Chlann Dòmhnaill .
## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Abhainn Seile

Is abhainn suite in Àird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd í **Abhainn Seile**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Loch Shuaineart

Is loch suite i Àird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Loch Shuaineart**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Taigh Solais Àird nam Murchan

Is teach solais suite i Àird nam Murchan, Ros é **Taigh Solais Àird nam Murchan**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Filíocht na Gaeilge

Tosaíodh ag scríobh **filíochta as Gaeilge** chomh luath leis an 7ú haois, saothar úr suaithinseach nach raibh a leithéid le fáil in aon tír eile. Tá an cheird á cleachtadh riamh ó shin, agus sa meánaois bhí na trí shaghas filíochta ann - filíocht na scol, dánta grá agus filíocht an phobail. Ba é an saghas deireanach a tháinig chun tosaigh sa 19ú haois, nuair nach raibh léamh ná scríobh na Gaeilge ag mórán daoine. Ach sa 20ú haois tháinig borradh faoin bhfilíocht chomhaimseartha chathrach agus roinnt scríbhneoirí nótáilte ina bun. 

Anuas go dtí an 17ú haois níor tugadh aitheantas oifigiúil ach don saghas véarsaíochta a chum filí a oileadh sna *scoileanna* - áiteanna léinn mar ar fhoghlaim siad ceird an-chasta na bairdne. Aicmí difriúla a bhí i gceist sa cheird seo, agus bhain an t-*ollamh* leis an aicme ab airde. Bhíodh pátrún uasal aige agus chumadh sé píosaí ag moladh an tiarna, a phóir agus a shleachta, agus bhíodh an tiarna faoi chomaoin aige dá bharr. Bheadh súil ag an bhfile le cúiteamh dá réir - eallach go minic - agus chuir scríbhneoirí Sasanacha i leith na bhfilí sa 16ú haois go ngríosaídís na taoisigh chun creiche. Síleadh go raibh cumhacht eile ag an bhfile agus blas ársa na draíochta uirthi: bhí an file in ann daoine a mháchailiú le haor. 

Cuireadh na pátrúin Ghaelacha as seilbh i ré Chromail, rud a chuir deireadh leis an mbairdne; ach lean filí orthu ag cumadh filíocht an-ghreanta i gcaint na ndaoine. Chuireadh cuid di síos ar chúrsaí an lae agus bhain cuid eile le cúrsaí polaitíochta, rud a rinneadh trí fhoirm idéalaithe na h*Aislinge*. Bhí filíocht na ndaoine láidir fós, í le fáil sna hamhráin agus go háirithe sna caointe, saghas cumadóireachta arbh iad na mná ba mhó a rinne é. 

Is í Athbheochan na Gaeilge i dtús an 20ú haois ba mhó a spreag daoine chun pinn arís, agus le haimsir tháinig roinnt filí an-suntasacha ar an bhfód - Seán Ó Ríordáin, Máirtín Ó Direáin, Máire Mhac an tSaoi agus eile. 

Tháinig glúin nua filí chun cinn sa dara leath den 20ú haois. Glaoitear "grúpa Innti" ar na filí seo mar gheall ar an mbaint a bhí acu leis an iris Innti, a raibh an file Michael Davitt mar eagarthóir uirthi. I measc na bhfilí seo tá Nuala Ní Dhomhnaill, Liam Ó Muirthile agus Gabriel Rosenstock.

## Filí na Gaeilge
* Ailbhe Ní Ghearbhuigh 
* Aodh Mac Cathmhaoil
* Aogán Ó Rathaille
* Brian Mac Giolla Meidhre
* Brian Mac Giolla Phádraig
* Cathal Ó Searcaigh
* Ciara Ní Éanacháin (Ciara Ní É)
* Colm Mac Gearailt
* Cormac Mac Gearailt
* Dáibhí Ó Bruadair
* Dubhán Ó Longáin
* Eoghan Rua Ó Súilleabháin
* Fear Flatha Ó Gnímh
* Gabriel Rosenstock
* Giolla Brighde Ó hEódhasa 
* Liam Ó Muirthile
* Máire Mhac an tSaoi
* Máirtín Ó Direáin
* Michael Davitt
* Milène Fegan
* Nuala Ní Dhomhnaill
* Paddy Bushe
* Pádraig Mac Piarais
* Pádraig Ó Duincín
* Pádraig Ó Snodaigh
* Piaras Feiritéar
* Sam Ó Fearraigh
* Seán Clárach Ó Domhnaill
* Seán Ó Ríordáin
* Seathrún Céitinn
* Sinéad Ní Thuamáin
* Tadhg Óg Ó Cianáin
* Uilliam Nuinseann

## Féach freisin
* REIC
* Slam Filíochta Liú Lúnasa
* An Fhéile Bheag Filíochta
* IMRAM


*
Suaineart

deas|250px|thumb|Suaineart
Is ceantar tuaithe agus pobal é **Suaineart**, in iardheisceart Loch Abar sna Garbhchríocha, Albain, ar an taobh thuaidh de Loch Suineart. Tá Àird Ghobhar ar an taobh thuaidh agus soir ó thuaidh, a' Mhorbhairne ó dheas (i dtreo Loch Suaineart),  Àird nam Murchan ar an taobh thiar, agus Mùideart ar an taobh thiar thuaidh (ar thaobh Loch Seile).

Tá clachain sa cheantar ina measc  Sròn an t-Sìthein agus An Sàilean.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Ros
Catagóir:Àird nam Murchan
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Càrn Deas

Is ceantar suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Càrn Deas**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Rose Marie

Ba bhan-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í **Rose Marie Mazzetta** (15 Lúnasa 1923 – 28 Nollaig 2017).

Catagóir:Daoine a rugadh i 1923
Catagóir:Básanna in 2017
Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Stubby Kaye

Ba aisteoir coiméide Meiriceánach é **Stubby Kaye** (11 Samhain 1918 - 14 Nollaig 1997). Leis an ainm **Bernard Kotzin** a rugadh é i dtuaisceart Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac. Teaghlach Giúdach a bhí ann. D'fhás sé aníos i gQueens agus sa Bronx, agus fuair sé bás i gCalifornia.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1918
Catagóir:Básanna i 1997
Joe Mantegna

Is aisteoir Meiriceánach é **Joseph Anthony** "**Joe**" **Mantegna, Jr.**, a rugadh ar 13 Samhain 1947. As Chicago, Illinois dó.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Daoine beo
Donach de Róiste

Is scríbhneoir Gaeilge Éireannach é **Donach de Róiste**. Ar na leabhair a scríobh sé tá *Ceann V. Cloigeann*, *Sláinte an Domhain* (1965) agus *Sladmhargadh* (1968) a d'fhoilsigh Foilseacháin Náisiúnta Teoranta. Karl Uhlemann a rinne na léaráidí.

Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Foilseacháin Náisiúnta Teoranta

Comhlacht foilsitheoireachta Éireannach as Baile Átha Cliath ab ea **Foilseacháin Náisiúnta Teoranta** (nó **FNT** uaireanta). 

## Saothair

* Chuir an comhlacht Cré na Cille le Máirtín Ó Cadhain amach sa bhliain 1949. 
* D'fhoilsíodar leabhair le Donach de Róiste. 
* D'fhoilsigh an comhlacht leabhar le Brian Ó Baoill *Idir Huron is Hudson*. 

Bhaineadar úsáid as na clódóirí *Muintir Ghormáin* i nGaillimh agus a gclólann féin i gCathair na Mart.

## Tagairtí

Catagóir:Foilsitheoirí Gaeilge
King Moody

Ba aisteoir Meiriceánach é **Robert** "**King**" **Moody** (6 Nollaig, 1929 – 7 Feabhra, 2001).

Catagóir:Daoine a rugadh i 1929
Catagóir:Básanna in 2001
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Brian George

Is aisteoir é **Brian George**, a rugadh in Iosrael sa bhliain 1952 agus a tógadh i Londain agus Toronto.

Catagóir:Aisteoirí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
April Winchell

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **April Terri Winchell** (a rugadh sa bhliain 1960).

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
Catagóir:Daoine beo
Rosie O'Donnell

Is ban-aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach í **Roseann** "**Rosie**" **O'Donnell** (1962).

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1962
Catagóir:Daoine beo
Quinton Flynn

Is aisteoir Meiriceánach é **Quinton Joseph Flynn** a rugadh ar an 10 Deireadh Fómhair 1964.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1964
Catagóir:Daoine beo
Susanne Blakeslee

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Susanne Blakeslee** (1956).

## Gradaim agus ainmniúcháin
Tá gradam amháin buaite ag Blakeslee.

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Daoine beo
James Horan (aisteoir)

Is aisteoir Meiriceánach é **James Horan**, a rugadh sa bhliain 1954.

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo
Chazz Palminteri

Is aisteoir Meiriceánach é **Calogero Lorenzo** "**Chazz**" **Palminteri** (rugadh 15 Bealtaine 1952).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1952
Catagóir:Daoine beo
David Alan Grier

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **David Alan Grier** (1956).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Daoine beo
Tracy Morgan

Is aisteoir Meiriceánach é **Tracy Jamal Morgan** (1968).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1968
Catagóir:Daoine beo
Squire Fridell

Is aisteoir Meiriceánach é **Squire Fridell** (a rugadh i 1943).

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
Joachim Gauck

Is é **Joachim Gauck** an chéad uachtarán déag na Gearmáine. Toghadh mar uachtarán é ar an 18 Márta 2012. 
## Saol
Rugadh Joachim Gauck ar an 24 Eanáir 1940 sa teaghlach mairnéalaigh i Rostock ar an Muir Bhailt. Captaen farraige ba ea a athair *Joachim*. Bainisteoir oifige ba ea a mháthair *Olga*.
Nuair a bhí sé ina óige chaith a athair ceithre bhliana i mbraighdeanas sa tSibéir ón mbliain 1951 go dtí 1955. Ag an am céanna tharla Éirí Amach 17 Meitheamh ar an seachtú lá déag de mhí Meitheamh 1953 i bPoblacht Dhaonlathach na Gearmáine (DDR). D'fhorbair Gauck frith-Chumannachas láidir leis na heachtraí an ama sin. 
I ndiaidh sin, sa tréimhse ó lár na seascaidí go deireadh na n-ochtaidí, bhí sé ina shagairt mar thréadaí Protastúnach i Mecklenburg i dtuaisceart na DDR agus bhí sé gníomhach chomh maith ag an am sin mar ghníomhaí ar son chearta an duine. Tar éis thitim Bhalla Bheirlín sa bhliain 1989, bhí sé gníomhach san eagraíocht daonlathach *Neues Forum* agus toghadh é mar bhall de pharlaimint na DDR ar an 18 Márta 1990. 
Tar éis athaontú na Gearmáine sa bhfómhar i 1990, bhí sé ina phríomhfheidhmeannach ar an BStU (Oifig Taighde sa Chartlann Stasi) le tréimhse deich mbliana ó Dheireadh Fómhair 1990 go dtí Deireadh Fómhair 2000.

## Toghchán uachtaránachta
Ghlac sé páirt mar iarrthóir sa toghchán uachtaránachta dhá uair.
Bhí sé ina iarrthóir don chéad uair sa bhliain 2010 tar éis éirí as uachtaránacht den naoú uachtarán Horst Köhler. Bhí sé ag an am sin ina iarrthóir fhreasúra (*SPD* agus *Bündnis 90/Die Grünen*) ach toghadh mar dheichiú Uachtarán na Gearmáine Christian Wulff, iarrthóir an rialtais (CDU/FDP agus Angela Merkel). Nuair a d’éirigh Christian Wulff as an bpost ar an 17 Feabhra 2012, bhí Gauck ainmnithe mar iarrthóir don dara huair, ach anois bhí sé ina iarrthóir na bpáirtithe *CDU, FDP*, *SPD* agus *Bündnis 90/Die Grünen* le chéile. Mar sin, toghadh Gauck mar Uachtarán ar an 18 Márta 2012 le 991 de 1232 vótaí aige. 
## Teaghlach
Sa bhliain 1959, phós sé *Gerhild*, a bhean chéile agus tá ceathrar clainne acu. Ón mbliain 1991, tá siad scartha, ach ní colscartha. Sa bhliain 2000 thit Joachim Gauck i ngrá le *Daniela Schadt*, iriseoir as Nürnberg, agus tá siad curtha le chéile ó shin. 
## Naisc sheachtracha
* Uachtarán na Gearmáine éirithe as: nuacht24 (Gaeilge)
* Athaontú na Gearmáine: europa.eu (Gaeilge)
* Curriculum vitae: hdg.de (Gearmáinis)

Gauck, Joachim
Gauck, Joachim
Johannes Rau

Ba pholaiteoir Gearmánach é **Johannes Rau** (16 Eanáir, 1931 – 27 Eanáir, 2006), an t-ochtú uachtarán na Gearmáine idir 1999 agus 2004. Roimhe sin bhí sé Príomh-aire Thuaisceart na Réine agus an Viostfáil le fiche bliain.

Catagóir:Polaiteoirí na Gearmáine
Catagóir:Uachtaráin na Gearmáine
Catagóir:Daoine a rugadh i 1931
Catagóir:Básanna in 2006
Sinbad (aisteoir)

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **David Adkins** ar a dtugtar **Sinbad** mar leasainm. (Rugadh sa bhliain 1956 é).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1956
Catagóir:Daoine beo
Omarosa Manigault

Is pearsa theilifíse Meiriceánach í **Omaroseonee Manigault** (Rugadh sa bhliain 1974 í).

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1974
Catagóir:Daoine beo
Kevin McDonald

Is aisteoir agus fuirseoir Ceanadach é **Kevin Hamilton McDonald** (Rugadh sa bhliain 1961 é).

## Tagairtí

Catagóir:Aisteoirí Ceanadacha
Catagóir:Fuirseoirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Hamish Linklater

Is aisteoir Meiriceánach é **Hamish Linklater**. (Rugadh sa bhliain 1976 é).

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1976
Catagóir:Daoine beo
Larry Cunningham

Ba amhránaí agus cheoltóir Éireannach é **Larry Cunningham**. Rugadh é i gCluainín, Mullach na Leachta, Contae an Longfoirt, ar an 13 Feabhra 1938 agus fuair sé bás ar an 28 Meán Fómhair 2012. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1938
Catagóir:Básanna in 2012
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae an Longfoirt
Richard Simmons

Is teagascóir corpacmhainne agus pearsa teilifíse Meiriceánach é **Milton Teagle** "**Richard**" **Simmons**, a rugadh sa bhliain 12 Iúil 1948 in New Orleans, Louisiana. D'oscail sé ionad corpacmhainne in Beverly Hills, California dírithe ar dhaoine atá ró-throm. Chuir sé sraith fístéipeanna ar fáil chuige sin chomh maith a raibh an-tóir orthu. Faoin bhliain 2014 áfach ní raibh sé gníomhúil go gairmiúil a thuilleadh.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1948
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as New Orleans
Roman Herzog

clé|mion|215x215px|1975ː  Roman Herzog CDU Aktive Demokratie'''Abbildung''':
Ba dhlíodóir agus polaiteoir Gearmánach é **Roman Herzog** (5 Aibreán 1934 - 10 Eanáir 2017), Bhí sé ina Uachtarán ar Chúirt Bhunreachtúil Fheidearálach na Gearmáine (*Bundesverfassungsgericht*)  ó 1987 go 1994. Agus an seachtú huachtarán ar an nGearmáin ab ea é, ó 1994 go 1999.
clé|mion|206x206px|2012

## Saol
Fuair Herzog a dhochtúireacht sa dlí sa bhliain 1958. Bhí sé ina acadóir dlí ina dhiaidh sin. 

Ghlac sé páirt sa pholaitíocht, mar bhall den CDU. Bhí sé ina aire i mBaden-Württemberg ó 1978 go 1983. Toghadh ar Chúirt Bhunreachtúil Fheidearálach na Gearmáine sa bhliain 1983, agus bhí sé ina Leas-Uachtarán uirthi ó 1983 go 1987.

Bhí sé ina chathaoirleach ar an gCoinbhinsiún chun dréacht-Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a ullmhú (1999-2000).

## Féach freisin

* Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh

mion|left|Mar Phríomh-Bhreitheamh ar Chúirt Uachtarach na Gearmáine sa bhliain 1989

## Tagairtí

Herzog, Roman
Herzog, Roman
Herzog, Roman
Catagóir:Polaiteoirí na Gearmáine
Catagóir:Breithiúna Gearmánacha
Buddy Hackett

B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Buddy Hackett** nó **Leonard Hacker**, mar a rugadh é ar 31 Lúnasa 1924 i mBrooklyn, Nua-Eabhrac. Fuair sé bás i Malibu, California ar 30 Meitheamh 2003.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1924
Catagóir:Básanna in 2003
Ollscoil Niccolò Cusano

Is ollscoil phríobháideach í **Ollscoil Niccolò Cusano** (Iodáilis: *Università degli Studi Niccolò Cusano* nó *UNICUSANO*). Bunaíodh sa Róimh, an Iodáil í sa bhliain 2006. Inniu tá timpeall 8,610 dalta ag freastal air.

## Reachtaire
* Sebastiano Scarcella (2006-2010)
* Giovanni Puoti (2010- )

## Tagairtí

## Nascanna seachtracha
* Ollscoil Niccolò Cusano

Niccolò Cusano
Catagóir:An Iodáil
Ellen DeGeneres

Is aisteoir, fuirseoir agus láithreoir teilifíse Meiriceánach í **Ellen Lee DeGeneres**, a rugadh sa bhliain 1958. Bhíodh sí ag siúl amach le Portia de Rossi.

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Láithreoirí teilifíse
Catagóir:Daoine a rugadh i 1958
Catagóir:Daoine beo
Jay Mohr

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Jay Mohr** a rugadh faoin ainm **Jon Ferguson Mohr** ar 23 Lúnasa 1970 i New Jersey, SAM.

150px

Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Podchraoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1970
Catagóir:Daoine beo
Alison Krauss

Is amhránaí, cumadóir agus veidhleadóir Meiriceánach í **Alison Maria Krauss**. Rugadh ar an 23 Iúil 1971 i nDecatur, Illinois í, ach tógadh í i gcathair Champaign, Illinois. 

Thosaigh Alison Krauss ag seinnt ar an veidhlín nuair a bhí sí cúig bliana d'aois. Ghlac sí páirt i gcomórtais éagsúla agus go leor féilte cheoil nuair a bhí sí ina déagóir. Bhuail sí ag an am lena daoine ón grúpa *Union Station* ar na féilte sin agus thosaigh siad ag casadh ceoil ar nós *[[bluegrass]]* agus ceol tuaithe le chéile. 
clé|mion
Thosaigh Alison Krauss ag obair ar cheol scannáin sa bhliain 1992 agus ghlac sí páirt i go leor scannán, m.sh. *Twister* (1996), *O Brother, Where Art Thou?* (2000) agus *Cold Mountain* sa bhliain 2003. Chasadh sí ar feadh na mblianta le go leor ceoltóirí eile, mar shampla Shania Twain, Sting, Elvis Costello agus The Chieftains. 

D'eisigh sí an t-albam fíor-rathúil *Raising Sand* in éineacht le Robert Plant (Led Zeppelin) agus T-Bone Burnett mar léiritheoir sa bhliain 2007.
clé|mion|Féile Bonnaroo 2008
Bhí Alison Krauss pósta le Pat Bergeson idir 1997 agus 2001 agus tá mac amháin acu.  

Tá neart duaiseanna éagsúla buaite aici, ina measc 27 gradam ceoil *[[Gradam Grammy|Grammy]]* agus is í Alison Krauss an bhean a bhuaigh an gradam seo is minice. 

[thumb|upright|Alison Krauss ar an ''Crossroads Music Festival'' i [Kansas City sa bhliain 2007.]]

## Dioscliosta
* *Different Strokes* (1985)
* *Too Late to Cry* (1987)
* *Two Highways* (1989)
* *I've Got That Old Feeling* (1990)
* *Every Time You Say Goodbye* (1992)
* *I Know Who Holds Tomorrow (in éineacht leis an Cox Family)* (1994)
* *Now That I've Found You: A Collection* (1995)
* *So Long So Wrong* (1997)
* *Forget About It* (1999)
* *New Favorite* (2001)
* *Live* (2002)
* *Lonely Runs Both Ways* (2004)
* *Raising Sand*, in éineacht le Robert Plant (2007)
* *Essential Alison Krauss* (2009)
* *Paper Airplane*, in éineacht leis an ngrúpa Union Station (2011)

## Naisc sheachtracha
* Alisonkrauss.com 
* Allmusic.com/alison-krauss
* IMDB.com/alison-krauss

## Tagairtí

Krauss, Alison
Krauss, Alison
Krauss, Alison
Catagóir:Daoine beo
Abhainn na nIorach

Is sráidbhaile agus baile fearainn í **Abhainn na nIorach** (Béarla: *Owenanirragh*). Tá an baile suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:An Muirthead
Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Baile Chruaich

Is sráidbhaile é **Baile Chruaich.** Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Féach freisin

* Páirc Náisiúnta Bhaile Chruaich

## Tagairtí

Catagóir:An Muirthead
Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Christian Finnegan

Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é **Christian Finnegan**, a rugadh faoin ainm **Fletcher Christian Finnegan** ar 1 Aibreán 1973 in Albany, Nua-Eabhrac.

## Tagairtí

Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Abèidh

Is sráidbhaile é **Abèidh** (Albainis:*Abyne*, Béarla: *Aboyne*) ar imeall na Gaeltachta i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain, Albain,  ar bhruach na habhann Uisge Dhè, timpeall 42 km siar ó Obar Dheathain. Tá linn snámha ag *Aboyne Academy*, cúirteanna leadóige uile-aimsire, faiche bhollaí agus is ann atá an cúrsa gailf 18 bpoll is sine ar an Royal Deeside. Tá *Aboyne Castle* agus *Loch of Aboyne* in aice láimhe.. 

Tá go leor gnólachtaí in Abèidh, lena n-áirítear ollmhargadh (Co-op),banc amháin, roinnt gruagairí, búistéirí, siopa nuachtán, bialann Indiach agus oifig an phoist. Ar dtús, bhí stáisiún traenach sa sráidbhaile, ach dúnadh é an 18 Meitheamh 1966. Tá roinnt siopaí sa stáisiún anois agus tá club arm tine sa tollán a ritheann faoin sráidbhaile anois. Fèill Mhìcheil a thugtaí ar lá an mhargaidh in Abèidh.
## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Achadh nam Bláth

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é **Achadh nam Bláth**.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Achadh nan Cat

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é **Achadh nan Cat**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Barr na Coilleadh, Contae Mhaigh Eo (Iorras)

Sliabh agus baile fearainn in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea **Barr na Coilleadh** (260 m).

## Tagairtí
 

Barr na Coilleadh
An Bheithigh, Contae Mhaigh Eo (Dún Fhíne)

Is baile fearainn í **an Bheithigh.** Tá sé suite i bparóiste Dhún Fhíne i gContae Mhaigh Eo.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Baile Mhic Con Leitreach

Is sráidbhaile é **Baile Mhic Con Leitreach**. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Bealadair

Is baile in Albain  é **Bealadair**.
Tá sé i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Contae Obar Dheathain roimh 1975), thart ar 65 km siar ó Obar Dheathain. Tá sé suite ar bhruach na habhann an Uisge Dhè (nó an Abhainn Dhè), i bPàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh

Bhí 1,446 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2001.
## Iompar
Tá sé suite ar an A93.
## Áiteanna
* Caisleán Bhaile Mhorail 
* An Sean Stáisiún Iarnróid i mBealadair 
* AA Bosca 472 
* Cúrsa Gailf i mBealadair

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
An Tearmann (Contae Mhaigh Eo)

Is sráidbhaile é **Tearmann** (*Termon* nó *Tarmon* i mBéarla). Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí
 

Catagóir:An Muirthead
Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Matana Roberts

Snagcheoltóir agus sacsafónaí Meiriceánach is ea **Mantana Roberts**, a rugadh i Chicago, Illinois. Sa bhliain 2002 chuaigh sí go Nua-Eabhrac agus bhunaigh sí an banna ceoil *Sticks and Stones* le Josh Abrams agus an drumadóir Sead Taylor. Sheinn siad ceolchoirmeacha go minic san amharclann *The Velvet Lounge*.

Is é Roberts scríbhneoir an tionscadail *Coin Coin* a phléann téamaí ar nós cuimhne, stair, agus oidhreacht. Sa bhliain 2011, d'eisigh sí an t-albam *Coin Coin Chapter One: Gens de Couleur Libres*.

## Albaim
* *Sticks and Stones* (481 music, 2002) 
* *Shed Grace* (Thrill Jockey, 2003) 
* *The Calling* (Utech, 2004) 
* *Lines for Lacy* (s/r, 2006) 
* *The Chicago Project* (Central Control International, 2008) 
* *Coin Coin Chapter One: Gens de Couleur Libres* (Constellation, 2011) 
* *Live in London* (Central Control International, 2011) 

Catagóir:Snagcheoltóirí Meiriceánacha
Cinn Eadar

Is baile i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain, in Albain, é **Cinn Eadar** (Béarla: *King Edward*). Tá sé suite gar don chósta thuaidh.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Mölle

Ceantar é **Mölle** atá suite sa bhardas Höganäs, Contae an Skåne, sa tSualainn. Sa bhliain 2010 bhí 710 duine ina gcónaí ann.

Tá clú agus cáil ar an áit de bharr an chuain atá suite ann agus de bharr anaclann dúlra Kullaberg, atá suite máguaird.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na Sualainne
Catagóir:An tSualainn
An Dún, Contae Obar Deathain

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é **an Dún**.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Conach Réidh

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Conach Réidh** air:
* Conach Réidh, Contae Mhaigh Eo (Dún Fhíne): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Conach Réidh, Contae Mhaigh Eo (Leacain): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Claoideach

Is sráidbhaile í **Claoideach.** Tá an baile suite i gContae Chiarraí.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Chiarraí
Ríomhleabhar

mionsamhail|deas|Ríomhleabhar á leamh ar an Amazon Kindle
Is éard is **ríomhleabhar** (*Rleabhar*, nó *r-leabhar* uaireanta) ann ná foilseachán digiteach de leabhar nó ábhar ar bith eile atá inléite ar ríomhaire nó gléas leictreonach eile - gutháin chliste agus ríomhléitheoirí ach go háirithe. Leagan leictreonach de leabhar clóite atá ann go bunúsach, cé go bhfoilsítear ábhair áirithe fosta i bhfoirm ríomhleabhair amháin. 

Na ríomhléitheoirí is mó sa mhargadh faoi láthair ná an Kindle, de chuid Amazon agus an Sony Reader.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha


Catagóir:Leabhair
Catagóir:Foilsitheoireacht
Felicia Pearson

Ban-aisteoir, ceoltóir, agus scríbhneoir Meiriceánach is ea **Felicia Pearson**, a rugadh ar 18 Bealtaine 1980 in Baltimore, Maryland. Tá clú aici as a ról mar Snoop Pearson ar an gclár teilifíse úd *[[The Wire]]*. Scríobh sí an leabhar *Grace After Midnight* freisin.

Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1980
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine LADT
Deimhidh

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd, in oirthuaisceart na hAlban,  é **Deimhidh** (Béarla: *Daviot*). Tá ceann de na chiorcail liag neoliteacha is breátha in dtuaisceart na hAlban i nDeimhidh.

## Naisc sheachtracha
*Suíomh an bhaile, arna rochtain 12 Iúil 2016 

## Tagairtí
 

Catagóir:Bailte in Albain 
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Druim M'Aodhaig

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é **Druim M'Aodhaig**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Fearann Mhártainn

deas|250px|thumb|Fearann Mhártainn
Is ceantar suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é **Fearann Mhártainn**.

Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Naomh Treasa de Ávila

Misteach Spáinneach ab ea Naomh **Treasa de Ávila,** nó **Teresa d'Avila** (28 Márta 1515 – 4 Deireadh Fómhair 1582), agus ainmnithe i measc Magisterium na hEaglaise. 

*Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada* an t-ainm a bhí uirthi nuair a rugadh í in Ávila, an Spáinn.

Ceiliúrtar a lá féile ar an 15 Deireadh Fómhair.

## Beatha
Rugadh Treasa  sa bhliain 1515 agus tógadh í le dea-shampla agus le diagacht. Sa bhliain 1535 chuaigh sí isteach sa Chlochar Cairmilíteach in Ávila.  

Níos déanaí, iarradh uirthi an tOrd Cairmilíteach a leasú. An riail a bhí ag na mná rialta Cairmilíteach san am, níorbh í an riail bhunaigh na síor urnaithe í. 

Sa bhliain 1562 bhunaigh sí an chéad mhainistir den riail ársa in Ávila agus chuir sí é faoi choimirce Naomh Seosamh. 

Sula bhfuair sí bás, bhí tríocha mainistir bunaithe aici. Tá Scríbhinní Naomh Treasa ar an gcuid is tábhachtaí de litríocht na hEaglaise maidir le hurnaithe.

### Urnaí a scríobh Treasa d’Ávila.
Níl corp ar bith ag Críost, seachas do chorp féin, 

Níl lámh ná cos ar domhan aige, seachas do chuidse Is le do shúile a bhreathnaíonn sé ar an domhan seo, 

Is leatsa na cosa a iompraíonn é chun an mhaitheas a dhéanamh 

Is leatsa na lámha lena gcuireann sé a bheannacht ar phobal an domhain.

## Gaeilge
clé|mion|Treasa in Avila inniu
I 1926 le cabhair airgid ó mhná rialta Naoimh Louis i gCoillte Mách, d’fhoilsigh Mícheál  Langton a aistriúchán ar *Histoire d’une Ame* faoin teideal Scéal Anama (nó Beathafhéinscríbhinn Naomh Treasa leis an Leanbh Íosa). D’aistrigh Máire Ní Dhabhoireann a dírbheathaisnéis. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1515
Catagóir:Básanna i 1582
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Fealsúna
Catagóir:Mná rialta
Catagóir:Naoimh Spáinneacha
Catagóir:Scríbhneoirí Spáinneacha
An tSeirbis

Is í an t**Seirbis** teanga oifigiúil na Seirbia. Go bunúsach, is leagan den tSeirbea-Chróitis í, agus í bunaithe ar an gcanúint *štokavski*, chomh maith leis an Bhoisnis agus an Chróitis chaighdeánaithe agus tríd is tríd, tá sí intuigthe ag lucht a labhartha siúd. Is é an leagan *ekavski* den teanga a úsáidtear, is é sin, scríobhtar agus labhraítear *e* sna focail ina raibh an t-[æ] fada sa tSean-Slaivis Eaglasta. Tá an tSeirbis go háirithe bunaithe ar na canúintí mór thimpeall ar Šumadija-Vóvaidín agus Oithear na Heirseagaivéine. Labhraítear an leagan Torlak in oirdheisceart na Seirbia, ach níl caighdeán aici agus tá sí mar fhoirm idirchriosach idir an tSeirbis agus an Mhacadóinis agus an Bhulgáiris. Scríobhtar í le cló Coireallach ach díog ar ndíog tá an cló Laidineach in úsáid go háirithe i measc na ndaoine óga. 

## Tagairtí

Catagóir:Teangacha Slavacha
Catagóir:Teangacha na hEorpa
Catagóir:An tSeirbia
Cill Mochuda na Crócaigh

Cumann mór de chuid Chumann Lúthchleas Gael i mBaile Átha Cliath í **Cill Mochuda na Crócaigh** (Béarla: *Kilmacud Crokes*) a bunaíodh sa bhliain 1959.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna Peile Gaelacha
Catagóir:Clubanna CLG i gContae Átha Cliath
Garbh Mhonadh

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é **Garbh Mhonadh**.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Świętochłowice

Is cathair í **Świętochłowice** (Gearmáinis: Schwientochlowitz) sa tSiléise, i ndeisceart na Polainne, in aice le Katowice, lonnaithe i gCúige Śląskie, ar an abhainn Rawa (fo-abhainn na Wisła).
Is é an daonra ná 50.644 (2016).
## Naisc Sheachtracha
* láithreán gréasáin oifigiúil

Catagóir:Cathracha sa Pholainn
Eilean a' Bhuic

Is oileán suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Eilean a' Bhuic**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Dalimír Jančovič

Imreoir haca oighir ab ea **Dalimír Jančovič**, a rugadh ar 28 Eanáir 1989 in Martin na Slóvaice.  

D'imir sé go dtí an bhliain 2009 le MHC Martin (agus é bainteach le MHC U20 freisin) in Extraliga na Slóvaice. Sna blianta 2008–2009 d'imir sé le MHK Dolny Kubin chomh maith.  D'imir sé sna blianta 2010–2014 le HK Trnava. 

## Naisc sheachtracha
*Staitisticí faoi Dalimír Jančovič ag Elite Prospects, arna rochtain ar 13 Aibreán 2016

Catagóir:Daoine a rugadh i 1989
Catagóir:An tSlóvaic
Catagóir:Daoine beo
Achadh Chaladair

Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é **Achadh Chaladair**.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Basel

Is í **Basel** (, , , ) an tríú cathair is mó san Eilvéis. Tá breis is 170,000 duine ina gcónaí sa chathair féin, agus timpeall 690,000 duine má chuirtear na fo-bhailte san áireamh. Tá an chathair suite cois abhainn na Réine in iarthuaisceart na tíre, in aice le teorann na Gearmáine agus na Fraince. 
Is áit thábhachtach í Basel de réir na healaíne san Eilvéis.

## Teangacha
Is í an Ghearmáinis an teanga is comónta le 77.8% (129,592) atá á húsáid sa bhaile, tá an Iodáilis ar an dara teanga is comónta le 5.4% (9,049) atá á úsáid sa bhaile agus an Fhraincis ar an dtríú teanga is comónta le 2.6% (4,280) á úsáid sa bhaile. Úsáideann  202 daoine an Rómainis sa bhaile.

## Íomhánna

Íomhá:Basel_cityhall.jpg|Halla cathrach Basel
Íomhá:RFHS-3033.jpg|Ardeaglais *Baseler Münster*
Íomhá:Mittlere_Br%C3%BCcke.jpg|Droichead thar abhainn na Réine san oíche
Íomhá:Spalentor_Basel_retouched.jpg|Geata *Spalentor* i mBasel


## Daoine aitheanta
* Erasmus as Rotterdam (1465/69-1536), fealsamh Ollannach a bhí ina chónaí i mBasel ar feadh blianta fada.
* Leonhard Euler (1707–1783), matamaiticeoir Eilvéiseach 
* Jacob Burckhardt (1818-1897), staraí Eilvéiseach 
* Rudolf Thurneysen (1857–1940), teangeolaí Eilvéiseach 
* Roger Federer (*1981), imreoir leadóige Eilvéiseach

## Naisc sheachtracha

* bs.ch - Suíomh oifigiúil na cathrach 
* unibas.ch - Ollscoil Basel 
* artbasel.com

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Lausanne

Is í **Lausanne** (, , , ) an ceathrú cathair is mó na hEilvéise. Tá tuairim is 129,000 duine ina gcónaí sa chathair fhéin, agus timpeall 312,000 duine má chuirtear na fo-bhailte san áireamh. Tá an chathair suite cois Loch na Ginéive in Iardheisceart na tíre, agus is í Lausanne príomhchathair chantúin Vaud.

Chomh maith le sin, tá ceanncheathrú an Choiste Idirnáisiúnta na gCluichí Oilimpeacha (CICO) suite i Lausanne freisin.

mion|clé|Ardeaglais Lausanne 

I 2000 bhí Fraincis an teanga is comónta le 78.8%(98,424) ag labhairt í ag abhaile, bhí Gearmáinis an dara teanga is comónta le 4.3%(5,365) ag labhairt í,bhí Iodáilis an tríú teanga is comónta le 4%(4,976) ag labhairt í ag abhaile. Labhair 62 daoine Rómainis.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Sraith Iomána Náisiúnta 1987-1988

Bhí 1987-88 an 57u ócáid den tSraith Náisiúnta Iomána. Bhuaigh Thiobraid Árann an tSraith, i gcoinne Uíbh Fhailí sa chluiche ceannais i bPáirc an Chrócaigh. Bhí an scór deiridh 3-15 go 2-9, agus bhí Pa O'Neill an chaptaen don Thiobraid Árann.
Antonio Tabucchi

Is scríbhneoir iomráiteach de chuid na hIodáile é **Antonio Tabucchi** (Pisa, 24 Meán Fómhair 1943- Liospóin, 25 Márta
2012).
Rugadh agus tógadh Tabucchi san Iodáil. Rinne sé neart taistil thart fán Eoraip tar éis fágaint na scoile dó. Sna seascaidí agus é ag freastal ar an Sorbonne i bPáras chuir sé aithne ar shaothar an scríbhneora Phortaingéalaigh Fernando Pessoa, rud a raibh tionchar mór aige ar a shaol. D'fhoghlaim sé an Phortaingéilis le tuiscint níos fearr a fháil ar shaothar Pessoa agus ba shaineolaí é ar Pessoa. Chaith sé tréimhse i Liospóin, An Phortaingéil freisin agus bhí dúil mór aige sa tír sin, rud a mhunlaí a shaothar cruthaíoch. Rinne sé fhéin agus a bhean chéile iliomad aistriúcháin ar shaothar Pessoa.
Scríbhneoir cruthaíoch torthúil ab ea é ann féin. Bhain sé an duais Francach Médicis étranger don leabhar Notturno Indiano agus an duais Campiello don leabhar Sostiene Pereira.

Catagóir:Litríocht Iodálach
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1943
Catagóir:Básanna in 2012
Luzern

Is í **Luzern** (, , , ) an séú cathair is mó san Eilvéis.

Tá an chathair suite cois abhainn Reuss in aice le Vierwaldstättersee (*Loch na gCeithre Chantúin*) i lár na tíre. Tá breis is 77,000 duine ina gcónaí sa chathair fhéin, ach tá tuairim is 200,000 duine ina gcónaí ann, má chuirtear na fo-bhailte san áireamh. I 2010 labhair formhór don daonra Gearmáinis (87%).

Is í Luzern príomhchathair chantúin Luzern agus chomh maith le sin is í an áit chultúrtha is tábhachtaí i gceartlár na hEilvéise. Mar sin, bíonn go leor féilte ceoil agus cultúr ann gach bliain, m.sh. *Luzerner Fasnacht*, *Lucerne Blues Festival*, *Lucerne Festival* (ceol clasaiceach), nó comórtas Eorpach *Rose d’Or* (clár teilefíse).

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Winterthur

Is í **Winterthur** (, , , ) an seachtú cathair is mó na hEilvéise. 
Tá an chathair suite cois Eulach in oirthuaisceart na tíre. Tá breis is 103,000 duine ina gcónaí sa chathair fhéin, ach tá tuairim is 123,000 duine ina gcónaí ann, má chuirtear na fo-bhailte san áireamh.
 
Is í Winterthur lonnaithe i gcantún Zürich agus tá sí ar an dara chathair is mó sa chantún seo. 

I 2000 bhí Gearmáinis an teanga is comónta (83%),Iodáilis an dara teanga is comónta (5%) agus Albáinis an tríú teanga is comónta (2%).

[mion|clé|Winterthur - Caisleán [Teaghlach Hapsburg|Hapsburgach *Kyburg*]]

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Eilean Mullagrach

Ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, is ea an **t-Eilean Mullagrach**.
Tá an t-Eilean Ruisteil ar an taobh thoir agus an t-oileán Glas-leac Mòr  lastuaidh de. 

Tá an áit is airde 46 méadar os cionn leibhéal na farraige.

Níl aon duine ina chónaí ann.

Úsáidtear an t-oileán le haghaidh caorach.

## Tagairtí

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Catagóir: na h-Eileanan Samhraidh
Eilean Mhàrtainn

Is oileán suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é **Eilean Mhàrtainn**.

Catagóir:Ros
Catagóir:Comhairle na Gàidhealtachd
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Craoibh

Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois í **Craoibh**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Síomón Díograiseoir

Duine de Dháréag Aspal Íosa ba ea **Síomón Díograiseoir**. 

Catagóir:Ceartchreidmheachas
Catagóir:Dáréag Aspal
Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Eaglais Ortadocsach Choptach
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Mairtírigh
Catagóir:Naoimh
Ollscoil Cambridge

Is ollscoil atá suite in Cambridgeshire i Sasana í **Ollscoil Cambridge**. 

## Tagairtí

clé|250px|mion|Ollscoil Cambridge

Catagóir:Ollscoileanna i Sasana
Modern Family

Is clár teilifíse grinn Meiriceánach é ***Modern Family*** a céadchraoladh sa bhliain 2009. Christopher Lloyd agus Steven Levitan a chruthaigh.

## Cúlra
Is scigchlár faisnéise é, sé sin gur ficsean atá ann ach labhraíonn na carachtair isteach sa cheamara go minic. Tá trí theaghlach i gceist; Jay Pritchett agus a dara bean chéile ag a bhfuil mac aici, clann iníon Jay Pritchett, Claire Dunphy agus mac le Jay, Mitchell agus a chlann. Tháinig Lloyd agus Levitan ar choincheap na sraithe agus iad ag malartú scéalta faoina dteaghlaigh nua-aimseartha. D'fhéach 12.6 milliún ar chéad thaibhiú na sraithe agus moladh go hard é. Ó shin lean le moltaí léirmheastóirí agus bhain sé Duais Emmy don tSraith Ghrinn Is Fearr trí bliana as a chéile agus an Duais Emmy don Aisteoir Is Fearr i Sraith Ghrinn, chomh maith leis an mBan-Aisteoir Is Fearr i Sraith Ghrinn do Julie Bowen. Bhuaigh sé Duais Golden Globe don tSraith Teilifíse is Fearr – Ceoldráma nó Sraith Ghrinn. Dúirt Brian Lowry, ó Variety, "agus an clár ag mioneitilt idir trí scéalt éagsúil, tá sé cliste, gníomhach agus an rud is fearr; greannmhar, ag an am céanna ag léiríú dúinn na hathruithe atá ag teacht ar an rud atá i gceist le 'teaghlach'".

## Carachtair
### Príomhcharachtair

### Carachtair mhóra
* **Dylan Homes** – Reid Ewing
* **DeDe Pritchett** – Shelley Long
* **Francis Allen "Frank" Dunphy** – Fred Willard
* **Javier Delgado** – Benjamin Bratt
* **Barb Tucker** – Celia Weston
* **Merle Tucker** – Barry Corbin
* **Gil Thorpe** – Rob Riggle
* **Andy** – Adam DeVine
* **Sal** – Elizabeth Banks

## Eipeasóidí

## Tagairtí

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2009
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Catagóir:Cláir ABC
Catagóir:Cláir dráma grinn suímh
Daniel Deronda

Is úrscéal é ***Daniel Deronda*** a scríobh George Eliot agus a foilsíodh sa bhliain 1876. Ba é an t-úrscéal deireanach a chríochnaigh sí agus tháinig sé i ndiaidh *Middlemarch* agus *Felix Holt*. Is é an t-aon leabhar amháin uaithi atá suite le linn a haimsire féin, sé sin réimeas Victeoiria. Is meascán é d'aoir shóisialta agus mhorálta, agus an aidhm a bhí leis ná cuma tharraingteach a chur ar smaointe Giúdacha Síónacha agus cabálacha. Is é an léargas cuimsitheach deireanach agus conspóideach é ó dhuine de na húrscéalaithe is mó cáil sa ré Victeoiriach.

Rinneadh an leabhar a scannánú ar a laghad trí uaire; rinneadh leagan ciúin de agus dhá leagan don teilifís. Cuireadh in oiriúint don stáitse é freisin. Rinne an compántas 69 Theatre léiriúchán amháin de ach go háirithe sna 1960í i Manchain, Shasana le Vanessa Redgrave i ról Gwendolen Harleth. 

Catagóir:Úrscéalta
Néipíadá

Is é **Néipíadá** (Béarla: *Naypyidaw*) príomhchathair Mhaenmar. Cathair phleanáilte atá ann agus í gan rófhada ar an bhfód: cuireadh tús le tógáil na cathrach sa bhliain 2002. Rialtas míleata rúnmhar a d'ordaigh agus a dhírigh a tógáil, faoi thionchar na hastralaíochta go pointe éigin, de réir chosúlachta. Fógraíodh príomhchathair na tíre úd a bheith san áit go hoifigiúil ar an 6 Samhain 2005, cé nár aistríodh oifigí an rialtais ná nár fógraíodh ainm na cathrach nua go dtí an bhliain ina dhiaidh sin. Tá súil le críochnú na buntógála faoi dheireadh na bliana 2012. Bhí 925,000 duine ina gcónaí ann cheana sa bhliain 2009, rud a fhágann gurb é Néipíadá an tríú cathair is mó i Maenmar, i ndiaidh Yangon (*Rangún*) agus Mandalay.
mion|500px|clé|Oifigí na parlaiminte i Néipíadá

Catagóir:Maenmar
Catagóir:Príomhchathracha na hÁise
James Callaghan

Polaiteoir Briotanach ab ea **James Callaghan** (27 Márta 1912-26 Márta 1995) agus Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe idir 1976 agus 1979. Ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre idir 1976 agus 1980 ab ea é. Bhí sé freisin mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha agus An Chomhlathais idir 1974 agus 1976, Rúnaí Gnóthaí Baile idir 1967 and 1970 agus Seansailéir na Státchiste idir 1964 agus 1970.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1912
Catagóir:Básanna i 1995
Catagóir:Baistigh
Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair
Catagóir:Daoine as Caerdydd
Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Eacnamaithe
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Mairnéalaigh
Catagóir:Pearsanra míleata
Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine
Catagóir:Polaiteoirí na Breataine Bige
Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha
Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Sóisialaithe
Feàrnan

Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é **Feárnan**.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Sankt Gallen

Is í **Sankt Gallen** (Gaeilgeː *Naomh Ceallach*,  , , , ) an t-ochtú cathair is mó san Eilvéis í, agus Sankt Gallen is ainm do cheann de thrí canton déag na hEilvéise. 

### Tíreolaíocht
Tá an chathair suite cois abhann Steinach in oirthuaisceart na tíre, in aice le Loch Konstanz (*Bodensee*) agus le teoranna na Gearmáine agus na hOstaire. Bhí breis is 73,000 duine ina gcónaí sa chathair fhéin sa bhliain 2011, ach tuairim is 160,000 duine le na fo-bhailte san áireamh.

### Stair
Tháinig  Ceallach (nó Naomh Gall), manach Éireannach, go dtí an ait sna 600idí agus bhí díseart *aige.*

Céad bliain níos déanaí, in 719, bhunaigh *Naomh Otmar* mainistir ag an ait a raibh Ceallach curtha. Tar éis bháis d'fhear a bunaithe, tháinig tuilleadh forbartha ar an mainistir, agus ní fada go raibh ainm in airde uirthi, agus agus mhéadaigh ar líon na manach a bhí ag freastal ar an mainistir nua.

Faoi aimsir Shéarlais Mhóir (c. 747-814), bhí leabharlann mhór i mainistir Sankt Gallen, leabharlann agus ceann de na bailiúcháin lámhscríbhinní diaga ba  thábhachtaí in iarthar na hEorpa. Inniu tá clú agus cáil ar an mhainistir Bheinidicteach (*Fürstabtei St. Gallen*) seo. Agus tá an leabharlann cháiliúil sa mhainistir fós ann (*Bibliotheca Sangallensis*).

### Saol
Is í Sankt Gallen príomhchathair chantúin Sankt Gallen agus is í an áit chultúrtha is tábhachtaí in oirthear na hEilvéise. Fairis sin, tá *Ollscoil Naomh Gall* (HSG) ann le tuairim is 6,500 mac léinn ag freastail cúrsaí geilleagair.
## Daoine
*Naomh Ceallach
## Íomhánna

Íomhá:St_Gallen_Kathedrale_T%C3%BCrme.jpg|thumb|Sankt Gallen - Eaglais na Mainistreach agus seanlár na cathrach.
Íomhá:St_Gallen_University.jpg|Ollscoil na cathrach le mainistir agus seanlár i gcúl
Íomhá:Stadtplan_St_Gallen_1642.png|Cathair agus mainistir sa bhliain 1642 (*Matthäus Merian*).
Íomhá:Sankt_Galler_Klosterplan_%28ca_800%29.jpg|Mainistir Naomh Gall - Léarscáil cháiliúil ó thús an 9ú haois.
Íomhá:StiftskircheSt.Gallen.jpg|Eaglais na Mainistreach (*Stiftskirche*), comhartha na cathrach. 
Íomhá:Sankt_Gallen_V1.png|Suíomh na cathrach
Íomhá:Location map Sankt Gallen Switzerland-reddot-2.png|Suíomh san Eilvéis


## Féach freisin

* *[[Ceallach - Cín Lae Fíréin AD590-620]]*

## Naisc sheachtracha

* stadt.ag.ch Suíomh oifigiúil na cathrach (Gearmáinis/Béarla)
* unisg.ch - Ollscoil Naomh Gall (Gearmáinis/Béarla)
* ass-stgallen.ch - Stair na cathrach  (Gearmáinis)
* stiftsbibliothek.ch - Leabharlann na mainstreach  (Gearmáinis/Béarla)
* cesg.unifr.ch - Codices Electronici Sangallenses (CESG)  (de | en | fr | it)

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha san Eilvéis
Rotorua

Cathair sa Nua-Shéalainn is ea **Rotorua**. 

## Aeráid

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Nua-Shéalainne