Hetaira

mion|Léiríonn an phictiúr Jean-Léon Gérôme ''Phryne Revealed Before the Areopagus'' an hetaira Phryne ar a thriail. Chuir radharc a colainne nocht, de réir na finscéal, ina luí ar na giúróirí í a éigiontú.

Ba í ***hetaira*** (/hɪˈtaɪrə/; iolra *hetairai* /hɪˈtaɪraɪ/; An tSean-Ghréigis: ἑταίρα "compánach", iolra ἑταῖραι, Laidin: hetaera, iolra: hetaerae) cineál striapachais sa tSean-Ghréig.

Go traidisiúnta, rinne staraithe na Sean-Ghréige idirdhealú idir *hetairai* agus *pornai*, aicme eile de striapach sa Ghréig ársa. I gcodarsnacht le *pornai*, a chuir gnéas ar fáil do go leor cliant i ndrúthlann nó ar an tsráid, measadh nach raibh ach cúpla fear mar chliaint ag *hetairai* ag aon uair, go raibh caidreamh fadtéarmach acu leo, agus gur chuir siad comhluadar ar fáil agus comhrá intleachtúil chomh maith le gnéas. Mar shampla, scríobh Charles Seltman i 1953 gur “cinnte go raibh *hetairai* in aicme an-difriúil, go minic mná léannta”. 

Níos déanaí, áfach, cheistigh staraithe a mhéid dealú a bhí ann idir *hetairai* agus *pornai*. Deir an dara heagrán den *Oxford Classical Dictionary*, mar shampla, gur téarma é *hetaira* ar aon chineál striapachais. Thacaigh Konstantinos Kapparis leis an tuairim seo, le samhail cháiliúil de Apollodorus le rannán trípháirteach de na cineálacha mná san óráid *In Aghaidh Neaera* ("Tá cúirtéiseánigh pléisiúir againn, mná leapa mar cothabháil laethúil an choirp, agus mná chéile d’fhonn leanaí dlisteanach a bheireann agus chun caomhnóir iontaofa a bheith againn ar an méid a bhfuil sa bhaile."). Rangaíonn Apollodorus gach striapachas le chéile, faoin téarma *hetairai*. 

Mhol Rebecca Futo Kennedy tríú teoiric. Deir sí nár “striapacha nó fiú cúirtéiseánaigh” iad na hetairai. Ina ionad sin, deir sí gur mhná den scothaicme iad hetairai... a ghlac páirt i gcultúr siompóisiamaí agus só", díreach mar a úsáideadh *hetairoi* – foirm firinscneach an fhocail – chun tagairt a dhéanamh do ghrúpaí fear den scothaicme ag siompóisiamaí. 

Fiú nuair a aontaíonn scoláirí gur téarma d’aicme shonrach striapachais é "*hetaira*", ní aontaíonn siad faoi céard é an difríocht bheacht. Cuireann Kurke in iúl gur cheil na *hetairai* go raibh siad ag díol gnéis trí theanga shofhriotalach faoi mhalartaithe bronntanas, cé go ndearna *pornai* earra as an ngnéas go soiléir. Deir sí go bhféadfadh *hetairai* agus *pornai* a bheith ina sclábhaithe nó saor, agus go bhféadfaidís obair as a stuaim féin, nó faoi mháistir striapach. Deir Kapparis gur striapacha ardaicme iad *hetairai*, agus creideann sí go raibh nádúr fadtéarmach ag na caidrimh a bhíodh ag *hetairai* le fir. 

Ní aontaíonn Miner le Kurke, ag maíomh go raibh *hetairai* saor i gcónaí, ní sclábhaithe.
mion|Taispeánann an phéintéireacht seo, ar an taobh istigh de kylix (saghas cupán), hetaira ag imirt ''kottabos'', cluiche óil a imríodh ag siompóisiamaí inar phreab na rannpháirtithe ''dreigíní'' a gcuid fíona ag sprioc.
Chomh maith le seirbhísí gnéis, is cosúil go raibh *hetairai* léannta go minic, i gcodarsnacht le *pornai*, agus gur chuir siad comhluadar ar fáil.  

De réir Kurke, bhí coincheap na *hetairai* ina thoradh an tsiompóisiam, áit ar ceadaíodh *hetairai* mar chompánaigh a bhí ar fáil go gnéasach de na fir-pháirtí. 

Dar le an *Deipnosophistai* Athenaeus, sholáthair *hetairai* "comhrá moltach oilte": rud a fheictear, mar áiteanna eile sa litríocht chlasaiceach, mar chuid shuntasach de ról an *hetaira*. Go háirithe, ba iad "dea-chaint" agus "galántacht" () na tréithe a rinne an t-idirdhealú idir *hetairai* agus *pornai*. Is dóigh go bhfuair *hetairai* oideachas ceoil freisin. 

D’fhéadfadh *hetairai* saora a bheith an-saibhir, agus a gcuid airgeadais féin a rialú. Mar sin féin, d’fhéadfadh a ngairmeacha beatha a bheith gearr, agus mura dtuilleann siad a ndóthain chun tacú leo féin, b’fhéidir go mbeadh iallach orthu dul i muinín obair i ndrúthlann, nó a bheith ag obair faoi mháistrí striapach, d’fhonn ioncam leanúnach a chinntiú agus iad ag dul in aois.

## Tagairtí

## Tuilleadh léitheoireachta

* Davidson, J. (1998). *Courtesans and Fishcakes: The consuming passions of Classical Athens*. Londain: Fontana.
* An essay on women’s lives in classical Athens
* The hetaerae of Athens - from Book 13 of Athenaeus

Catagóir:An tSean-Ghréig
Catagóir:Striapachas