Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint

[mion | upright | [Kortenberg building]]

Oibríonn **Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint** (**GEC**) (Béarla: *European Defence Agency* (*EDA*)) le ballstáit den Aontas Eorpach laistigh den Chomhbheartas Slándála agus Cosanta (CBSC / CSDP).  Bunaíodh an ghníomhaireacht ar an 12ú Iúil 2004, lonnaithe sa Bhruiséil, an Bheilg, in éineacht le comhlachtaí CBSC eile.

Tá Rúnaíocht an Bhuanchomhair Struchtúrtha (BCS / PESCO) cruthaithe as an GEC féin agus as an Seirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS / EEAS), agus Foireann Mhíleata an Aontais Eorpaigh.  Go hiomlán, tá ann na fórsaí cosanta náisiúnta de 26 as 27 ballstáit den AE, ó bhí 2017 ann.

Tá Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála ina cheannaire an GEC.  Tugann sé a chuid tuairiscithe do .

## Misean
Bunaíodh an GEC ag an gComhairle chun tacú a thabhairt don Chomhairle féin agus dosna ballstáit den AE i réimse cosanta agus bainistíocht géarchéime, agus an obair sin a fhorbairt:
* féidearachtaí cosanta agus comhar míleata a thacú
* tionscal cosanta a fhorbairt
* comhairle a thabhairt ar beartais mhíleata.

## Eagraíocht
Tá trí dhóigh ann ina ndéantar bainistíocht ar an ngníomhaireacht.

### Ceannaire
Is é ceannaire an GEC ná ard ionadaí an AE, Kaja Kallas faoi láthair.  Tá an ceannaire freagracht as feidhmiú na heagraíochta agus tá sé ina cathaoirleach ar an mbord stiúrtha.  Ba é Javier Solana a bhí ina chéad cheannaire idir na blianta 2004 - 2009.

### Bord Stiúrtha
Is é Bord Stiúrtha an GEC an comhlacht a dhéanann cinntí ar son na gníomhaireachta.  Tá ann mar bhaill ar an mbord ná airí cosanta Board is composed of the defence ministers of participating na mballstát, i dteannta le hionadaí ón gCoimisiún Eorpach agus ceannaire an GEC féin ina chathaoirleach.  Tá an bord freagrachta as tionscadail amhail is  an * [[Future Transport Helicopter]].

=== Príomhfheidhmeannach ===
Tá an príomhfheidhmeannach, ceaptha ag an ardionadaí, freagracht as maoirseacht agus bainistíocht na foirne ó lá go lá. Tá [[:de:André Denk|André Denk]], (ceaptha Bealtaine 2025) sa phost faoi láthair.

=== Stiúrthóireachtaí ===
In mbliain 2019 i leith, tá ceithre stiúrthóireacht an dá ghníomhaireacht: 
* Sineirgí & Cumasóirí Tionscail
* Féidearacht, Armáil & Pleanáil 
* Taighde, Teicneolaíocht & Nuálaíocht  
* Seirbhísí Corparáideacha 

== Buiséad ==
Faigheann an GEC a cuid airgeadais óna baill mar chion dá n[Ollioncam Náisiúnta]] (OIN).  Tá trí chuid ann sa bhuiséad le haghaidh chostais oibriúcháin: ginearálta; do thograí ad hoc; agus mar thoradh ioncaim sa bhreis.  Maoinítear tograí ar leith le hairgead eile.

Sa bhliain 2022, bhí buiséad iomlán de thuairim is €150.  Ina dhréacht sin bhuiséad don tréimhse 2021–2027, dháil an Coimisiún €27.5 billiún i gcomhair cosanta agus slándála.

== Stair ==
:*Le déanamh
mion | Suaitheantas an Ghrúpa Armálacha Iarthar na hEorpa, réamhtheachtaí amháin den GEC

Doiciméad 32015D1835, '' Council Decision (CFSP) 2015/1835 of 12 October 2015 defining the statute, seat and operational rules of the European Defence Agency (recast).

## Gaoil le tíortha lasmuigh den AE
mion |

Shínigh an GEC Socruithe Riaracháin leis an Iorua (2006), an Eilvéis (2012), an tSeirbia (2013), an Úcráin (2015) agus an Stáit Aontaithe Mheiriceá (2023), a thug cead dóibh siúd bheith páirteach i dtograí agus cláir an GEC ach amháin gan chearta vótála.  Tá ceannaire na gníomhaireachta freagracht as BBB na Riarachán, de réir treoracha an Bhoird Stiúrtha, agus faomhaithe ag an gCoimisiún.

Nuair a d'fhág an an Ríocht Aontaithe (RA) an AE a bhliain 2020, ní dhearnadh aon trácht ar an GEC.  Níl anois san AE ach an Fhrainc gur féidir oibríochtaí míleata a dhéanamh.  Tá conradh cosanta i réim fós idir an RA agus an Fhrainc, Comhfhórsa Sluaíochta Aeir, Mara agus Talaimh, ag oibriú nó go déthaobhach nó trí ECAT, an AE nó socruithe comhghuaillíochta eile.  Ar an 6ú Deireadh Fómhair 2022, d'éirigh an RA ina ball den togra soghluaisteachta míleata laistigh den BHuanchomhar Struchtúrtha an AE.

## Féach freisin
* An Chomhairle Eorpach
* An Chomhairle Gnóthaí Eachtracha
* Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála
* Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh

## Tagairtí

Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh