Marianus Scottus

:*Féach freisin [[Marianus Scotus Regensburg]].

[[Íomhá:Movilla Abbey, Newtownards - geograph.org.uk - 84296.jpg|deas|250px|thumb|Mainistir Mhaigh Bhile]]
[[Manach]] agus croiniceoir Gaelach ab ea *'Marianus Scottus** ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: ''Muiredach mac Robartaig''); (1028- circa. 1081) a bhunaigh an mhainistir Kloster Weih Sankt Peteri (Mainistir Naomh Peadar) i [[Regensburg|Ratisbona]]. Scríobh sé féin a leasainm le dhá **t** ("Sco**tt*'us", cf. Vín, Leabharlann Náisiúnta na hOstaire, Cod. 1247).

==Luathshaol==
Is dócha gurb in iarthuaisceart Uladh a rugadh é, agus gur bhain sé leis an teaghlach 'Maic Robartaig', a bhí ina chomharba eaglasta agus ina choimeadaithe oidhreachtúla Chathach Cholm Cille.

Chuaigh sé isteach i [[Mainistir Mhaigh Bhile|mainistir Mhagh Bhile]], (i mBaile Nua na hArda, Contae an Dúin) nuair a bhí sé 24 bliana d’aois.

==Oilithreacht==
Sa bhliain 1067 d’fhág sé a thír dhúchais, agus é ar oilithreach le beirt chompánach darb ainm Johannes agus Candidus chun na [[An Róimh|Róimhe]].

Ar an mbealach ansin ina ionad sin chinn sé ar dhul isteach i mainistir Michelsberg in aice le Bamberg mar [[Beinidictigh|Bheinidicteach]]. Tuairiscítear go hanacronachas gur spreag an tEaspag Otto von Bamberg é féin agus a chompánaigh chun páirt a ghlacadh ann. Bhog Marianus go Regensburg ar a dhéanaí i 1074, áit a bhfuair sé lóistín i mainistir mná Niedermünster i dtosach (b’fhéidir roimhe sin freisin i mainistir mná Obermünster) agus tháirg sé lámhscríbhinní le haghaidh maireachtála.

Sa bhliain 1075/1076 bhronn máthairab  Obermünster Eaglais Choiscthe Naomh Peadar air, áit ar shocraigh sé agus ar bhunaigh sé pobal mainistreach sa deireadh, a mhéadaigh go tapa ag oilithrigh Éireannacha eile agus bhí sé i gceannas ar mhodh aba (go hoifigiúil bhí sé i seilbh na hoifige mar ab).
De réir a chéile ba núicléas do mhainistreacha na nGael iad, mainistir Weih Sankt Peter agus mainistir Éireannach Naomh Jakob, a bunaíodh i Regensburg go luath ina dhiaidh sin (cé gur tar éis bhás Marianus atharla sin). 
Mastar gurb é Marianus athair bunaitheach na mainistreacha Gaelacha (*Schottenkloster*) seo amháin.

==A dhearbhú ina bheannaitheach==
Ag tús na 1080idí, is dócha i 1081, d’éag Marianus. Tar éis a bháis, beannaíodh é agus ceiliúrtar a lá féasta an 17 Aibreán, nó, de réir na [[Société des Bollandistes|Bollandistes]], an 9ú Feabhra.

==Saothair==
Scríobh Marianus *Cronica Clara*, a mhaíonn gur 'stair uilíoch' í, ó chruthú an domhain go dtí an bhliain 1082.  Faightear dé-chóras uimhrithe bunaithe ar míthuiscint go ndearna [[Dionysius Exiguus]] botún 22 bliain ina chuid socruithe.  An-mór le rá a bhí an croinic le linn na [[an mheánaois|meánaoise]] agus, i Sasana, baineadh an-úsáid as, ag [[John of Worcester]] agus scríbhneoirí eile.  Foilsíodh é ar dtús i m[[Basel]] sa bhliain 1559 agus d'eagraigh [[Georg Waitz]] é le réamhrá ar son *Monumenta Germaniae Historica: Scriptores*, iml. V.

==Féach freisin==
* [[Tilmo]], Irish missionary, fl. 690.
* [[Aaron Scotus]] (died 1052)
* [[Marianus Scotus of Regensburg]] (died circa 1088)
* [[David Scotus]] (died 1139), chronicler
* [[Joseph Scottus]] (died near 800), Irish deacon, scholar, diplomat, poet, and ecclesiastic
* [[Johannes Scotus Eriugena]] (), Irish theologian
* [[Sedulius Scottus]] (9th century), Irish teacher, grammarian and Scriptural commentator

=== Leabharliosta ===
* [[William Reeves (bishop)|Reeves, William]], *On Marianus Scotus, of Ratisbon'' (Royal Irish Academy, 1860) (title details online at google.com)

## Tagairtí

Catagóir:Annála Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1028
Catagóir:Básanna i 1082