Briathar-Ainmní-Cuspóir

Sa tíopeolaíocht teangeolaíochta, is éard is teanga **briathar-ainmní-cuspóir** nó **BAC** (Béarla: *verb-subject-object*, nó *VSO*) ann ná teanga ina gcuirtear na heilimintí san ord seo i bhformhór na n-abairtí, mar a dhéantar i nGaeilge: “Itheann (*briathar*) Caoimhín (*ainmní*) arán (*cuspóir*)”. Seo é an tríú hord focal is coitianta i measc teangacha an domhain, i ndiaidh ACB (mar atá san Hiondúis agus sa tSeapáinis) agus ABC (mar atá sa Bhéarla agus sa Mandairínis).

I measc na bhfinte teangacha a úsáideann an t-ord BAC tá:

* teangacha Ceilteacha na nOileán (Gaeilge, Gaeilge na hAlban, Manainnis, Breatnais, Coirnis, agus Briotáinis)
* na teangacha Afra-Áiseacha (m.sh. teangacha na mBeirbeireach, Aisiris, Éigiptis, Araibis, Eabhrais an Bhíobla, agus Aetóipis)
* na teangacha Astrainéiseacha (m.sh. Tagálaigis, Seabúáinis, Pangasaíneánais, Pampaingis, Haváis, Maorais, agus Tongais).
* na teangacha Séiliseacha
* go leor teangacha Méisimheiriceánacha, mar shampla na teangacha Máigheacha agus teangacha Ótamacha
* go leor teangacha Néaltacha ( Nandi agus Maasai san áireamh )

Tá ord focal sách saor i go leor teangacha, mar shampla sa Ghréigis, agus tá BAC ar cheann de na hoird a fheictear iontu. I dteangacha eile, mar shampla Spáinnis agus Rómáinis, is féidir an t-ainmní agus an briathar a aisiompú, ach is é ABC an príomhord focal agus an t-ord is coitianta, agus dá bharr sin rangaítear iad mar theangacha ABC.

## Teangacha

### Teangacha Seimíteacha
Úsáidtear an t-ord BAC san Araibis Chaighdeánach:


```
يَقْرَأُ       ٱلْمُدَرِّسُ    ٱلْكِتابَ
yaqraʼu  l-mudarrisu   l-kitāba
léann    an múinteoir  an leabhar
briathar ainmní        cuspóir
```

 Mar an gcéanna in Eabhrais an Bhíobla, mar a fhaightear in Geineasas 1:1 agus i go leor véarsaí eile sa Sean-Tiomna:


```
בָּרָא אֱלֹהִים אֵת     הַשָּׁמַיִם
Bara        Elohim et ha-shamayim...
Chruthaigh  Dia    neamh
briathar    ainmní cuspóir
```


### Teangacha Ceilteacha
Sa Bhreatnais, úsáidtear briathra simplí in aimsirí áirithe, agus cuirtear na briathra seo ag tús na habairte. Mar shampla, san aimsir chaite:


```
Siaradodd  Aled   y Gymraeg
Labhair    Aled   an Bhreatnais
briathar   ainmní cuspóir
```


In aimsirí eile, baintear úsáid as an mbriathar *bod* (“bí”), ansin an t-ainmní, ainm briathartha, agus aon chuspóir atá ann. Mar shampla, san aimsir láithreach:


```
Mae      Aled    yn siarad        y Gymraeg
Tá       Aled    ag labhairt      na Breatnaise
briathar ainmní  ainm briathartha cuspóir
```


Ar ndóigh, is é BAC an príomhord focal sa Ghaeilge:

```
Itheann  Caoimhín arán
briathar ainmní  cuspóir
```


Fiú i gceisteanna, úsáidtear an t-ord céanna, agus mír cheisteach ar dtús:

```
An  itheann  tú      arán?
mír briathar ainmní  cuspóir
```

Tá an scéal níos casta sa Bhriotáinis. Meastar gurb é BAC an t-ord bunúsach sa teanga, ach ar an gcéad spléachadh is é SVO an t-ord is coitianta. Tarlaíonn sé seo mar thoradh ar phróiseas comhréire ina dtugtar an t-ainmní chun tosaigh, rud atá an-choitianta sna teangacha Ceilteacha. Tharla forbairt cosúil leis seo sa Mheán-Bhreatnais liteartha, ach níor mhair sé go dtí teanga an lae inniu.

## Tagairtí

Catagóir:Ailt le téacs san Eabhrais
Catagóir:Ailt le téacs san Araibís
Catagóir:Teangeolaíocht
Catagóir:Teangacha Ceilteacha