open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1802

## Tarluithe
* 28 Márta - D'fhionn H. W. Olbers an t-astaróideach Pallas.
* Gan dáta - Bhunaigh Éamann Iognáid Rís Ord na mBráithre Críostaí i bPort Láirge.

## Breitheanna
* 6 Feabhra — Charles Wheatstone, fisiceoir Sasanach (b. 1875)
* 26 Feabhra — Victor Hugo, scríbhneoir Francach (b. 1885)
* 9 Aibreán — Elias Lönnrot, fileolaí, dochtúir agus luibheolaí Fionlannach
* 25 Lúnasa — Thomas Stevenson Drew, polaiteoir Meiriceánach
* 31 Deireadh Fómhair — Benoît Fourneyron, innealtóir Francach

## Básanna
* 22 Bealtaine — Martha Washington, bean chéile George Washington (r. 1731)

Catagóir:Blianta
Platón

Deirtear gurb é **Platón** (Gréigis: *Πλάτων*) (427 - 347 RCh) athair na fealsúnachta iartharaí. San Aithin a rugadh is a cailleadh é. Tá a saothar go léir againn, an chéad saothar fealsúnach tábhachtach i dtraidisiun na hEorpa. Lean sé Sócraitéas agus Arastotail ina dhiaidh sin. Tá smaointeoireacht Phlatóin ina bunchloch maidir le saothrú eolas agus bhéascna an Iarthair. Bhí acadamh iomráiteach aige a bunaíodh thart ar 385 RC agus é suite díreach lastuaidh den Aithin.

## Cúlra
Bhí meas an domhain ag Platón ar Shócraitéas, a daoradh chun báis agus é curtha ina leith go raibh moráltacht óige na hAithne á mhilleadh aige. 

Ba é an bhuntuairim a bhí ag Sócraitéas ná nach raibh rud ar bith ar eolas aige agus gur chóir gach rud a iniúchadh dá bharr.

## An Phoblacht

Is í ''An Phoblacht'' an saothar is mó de chuid Phlatóin agus í scríofa mar agallamh. Scagann an leabhar cúrsaí fealsúnachta agus polaitíochta agus scríobhadh é timpeall 390 RCh.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:An tSean-Ghréig
Platón
1881

## Tarluithe
* 16 Eanáir –19.1&nbsp;°C an teocht is ísle in Éirinn ariamh, Markee, Sligeach 
* 17 Meitheamh – Ghlac an tArm Sileach seilbh ar Lima, príomhchathair Pheiriú. Chreach siad oidhreacht chultúrtha na cathrach ach shaor siad na mílte sclábhaithe Síneacha. 
[mion|17 Meitheamh 1881: Arm na [An tSile|Sile ag máirseáil in Lima, Peiriú.]]

## Breitheanna
* 23 Eanáir — William O'Brien, polaiteoir agus ceardchumannaí Éireannach
* 31 Eanáir — Irving Langmuir, ceimicí Meiriceánach
* 10 Feabhra — Ken McArthur, cianreathaí as an Afraic Theas
* 15 Feabhra — Piaras Béaslaí, polaiteoir, údar, agus aistritheoir Éireannach
* 18 Feabhra — John M. O'Sullivan, polaiteoir agus scoláire Éireannach
* 27 Feabhra — Sveinn Björnsson, céad uachtarán na hÍoslainne
* 12 Márta — Väinö Tanner, duine de pholaiteoirí móra na Fionlainne sa 20ú haois
* 17 Márta — Walter Rudolf Hess, fiseolaí Eilvéiseach
* 23 Márta — Roger Martin du Gard, scríbhneoir Francach
* 25 Márta — Moya Llewelyn Davies, aistritheoir agus Fínín Éireannach
* 2 Aibreán — Dermot O'Mahony, polaiteoir Éireannach
* 4 Aibreán — Timothy O'Donovan, polaiteoir Éireannach
* 24 Aibreán — John Joe O'Reilly, polaiteoir agus dochtúir Éireannach
* 1 Bealtaine — Pierre Teilhard de Chardin, fealsamh Francach agus sagart Íosánach
* 18 Bealtaine — Séamus Seosamh Ó hAodha, ball de Chonradh na Gaeilge
* 9 Meitheamh — Felix von Luckner, oifigeach cabhlaigh agus údar Gearmánach (b. 1966) 
* 15 Meitheamh — Paul Cornu, innealtóir Francach
* 17 Meitheamh — Tommy Burns, dornálaí Ceanadach
* 3 Iúil — Pádraig Ó Caoimh, polaiteoir Éireannach
* 4 Lúnasa — Wenzel Hablik, Ealaíontóir Gearmánacha
* 6 Lúnasa — Alexander Fleming, baictéareolaí Albanach (b. 1955) 
* 16 Meán Fómhair — Mícheál Breathnach, scríbhneoir Éireannach
* 21 Meán Fómhair — Éamonn Ceannt, náisiúnaí Éireannach (b. 1916)
* 1 Deireadh Fómhair — Charles Fagan, polaiteoir Éireannach
* 11 Deireadh Fómhair — Hans Kelsen, dlíodóir Ostarach
* 22 Deireadh Fómhair — Clinton Joseph Davisson, fisiceoir
* 25 Deireadh Fómhair — Pablo Picasso, péintéir Spáinneach (b. 1973)
* 13 Samhain — Conchubhar Ó Coileáin, polaiteoir agus státseirbhíseach Éireannach
* 15 Samhain — Liam Mac Piarais, poblachtach Éireannach
* 25 Samhain — Pápa Eoin XXIII, Pápa ó 1958 go 1963
* 28 Samhain — Stefan Zweig, scríbhneoir Ostarach
* 8 Nollaig — Padraic Colum, scríbhneoir Éireannach
* 23 Nollaig — Juan Ramón Jiménez, file Spáinneach
* 29 Nollaig — Jess Willard, dornálaí

## Básanna
* 17 Eanáir — Humphrey Lloyd, fisiceoir Éireannach (r. 1800)
* 5 Feabhra — Thomas Carlyle, scríbhneoir Albanach
* 13 Márta — Alastar II na Rúise, Impire na Rúise
* 28 Márta — Modest Mussorgsky, cumadóir ceoil Rúiseach (r. 1839)
* 19 Aibreán — Benjamin Disraeli, an Chéad Iarla Beaconsfield, státaire Briotanach (r. 1804)
* 2 Iúil — James A. Garfield an 20ú uachtarán Stát Aontaithe Mheiriceá (r. 1831)
* 7 Samhain — Seán Mac Héil, easpag Éireannach
* 27 Samhain — Theobald Böhm, ceapadóir ceoil Gearmánach (r. 1794)

Catagóir:Blianta
James A. Garfield

Ba é **James Abram Garfield** (19 Samhain 1831 – 19 Meán Fómhair 1881) 20ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Toghadh ina uachtarán é ar an 3 Márta 1881. Lámhaíodh é ar an 2 Iúil den bhliain chéanna, agus d'éag sé ar an 19 Meán Fómhair. Ba é Charles J. Guiteau an feallmharfóir.

Rugadh Garfield i gcábán adhmaid agus tógadh é in oirthuaisceart Ohio.

### Feallmharú
Lámhaigh Charles J. Guiteau Garfield ar 2 Iúil 1881. Scitsifréineach naircisíoch ba ea Guiteau, de shliocht Úgónach na Fraince agus suaite ina aigne. Rugadh Guiteau i SAM ach thug na nuacháin "an t-eachtrannach" air. 

Diúltaíodh a phléadáil ghealtachta agus crochadh é ar 30 Meitheamh 1882.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1831
Catagóir:Básanna i 1881
Catagóir:Básanna de bharr galair
Catagóir:Cléir
Catagóir:Daoine a feallmharaíodh
Catagóir:Daoine as Ohio
Catagóir:Daoine i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha
Catagóir:Matamaiticeoirí Meiriceánacha
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe
1800idí

## Imeachtaí agus treochtaí
* Cogaí Napoléon (1803 - 1815)
## Ceannairí stáit
* Rí Seoirse III na Breataine Móire agus Éireann (1760 - 1801), na Ríochta Aontaithe (1801 - 1820)
* Napoléon Bonaparte, An Fhrainc (Príomh-Chonsal 1801 - 1804, Impire 1804-1814)
* Proinsias II, Impire Naofa Rómhánach (1792 - 1806)
* Sár Pól I na Rúise (1796 - 1801)
* Sár Alsander I na Rúise (1801 - 1825)
* Uachtarán John Adams, Stáit Aontaithe (1797 - 1801)
* Uachtarán Thomas Jefferson, Stáit Aontaithe (1801 - 1809)
* Uachtarán James Madison, Stáit Aontaithe (1809 - 1817)

## Tagairtí

Catagóir:1800idí
Catagóir:Deichniúra
1811

## Tarluithe
*

## Breitheanna
* 11 Márta — Urbain Le Verrier, réalteolaí Francach
* 30 Márta — Robert Wilhelm Bunsen, ceimiceoir Gearmánach (b. 1899)
* 14 Meitheamh — Harriet Beecher Stowe, gníomhaí i gcoinne na sclábhaíochta agus scríbhneoir Meiriceánach  (b. 1896)
* 13 Iúil — George Gilbert Scott, ailtire Sasanach (b. 1878)
* 18 Iúil — William Makepeace Thackeray, scríbhneoir Sasanach (b. 1863)
* 22 Deireadh Fómhair — Franz Liszt, cumadóir Ungárach (b. 1886)

## Básanna
* 14 Márta — Augustus FitzRoy, 3ú Diúc Grafton, príomh-aire ar an mBreatain Mhór (r. 1735)

Catagóir:Blianta
Arastatal

right|150px|thumb|Busta Arastatail.
Tá **Arastatal** (Gréigis: *Αριστοτέλης*, Aristotelēs; 384 RC – 7 Márta, 322 RC) i measc na smaointeoirí is tábhachtaí i dtraidisiún fealsúnachta an Iarthair.

## Rugadh agus óige
Rugadh Arastatal sa bhliain 384 RC i Stagira, ar an leithinis de Chalcidice sa Ghréig. Bhí a athair, Nicomachus, ina lia cúirte do Rí Amyntas III na Macadóine. Níor fhreastail sé ar scoil–mhúin a athair sa bhaile é. B'fhéidir gurbh é eolas leighis a athar a bhí mar inspioráid dá shuim i bhfeiniméin nádúrtha ní ba dheireannaí.

Níl mórán eolais le fáil faoina mháthair, Phaestis, a fuair bás ag aois óg. D'éag a athair nuair a bhí Arastatal deich mbliana d’aois, agus fágadh mar dhílleachta é. Cuireadh é faoi stiúradh a uncail, Proxenus na n-Atarnéas, a mhúin an ghramadach, an reitric, agus fillíocht d'Arastatal óg.   

Chuaigh sé chuig an Aithin nuair a bhí sé 17 bliain d'aois, mar a fhreastail sé san Acadamh*.* Go tapaidh, d'éirigh Arastatal mar an dalta ab fhearr de Phlatón. D'fhan sé san Acadamh ar feadh 20 bliain.

Bhunaigh Arastatal an scoil peiripitéatach, na *hArastotailíochta*.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:An tSean-Ghréig
Arastatal
Catagóir:Daoine a rugadh i 384 RC
Catagóir:Básanna i 322 RC
1810

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 3 Eanáir — Antoine Thomson d'Abbadie, tíreolaí Éireannach (r. 1897)
* 2 Márta — Pápa Leo XIII, Pápa ó 1878 go 1903
* 10 Márta — John McCloskey, cairdinéal Caitliceach Meiriceánach (b. 1885)
* 10 Márta — Samuel Ferguson, file Éireannach (b. 1886)
* 8 Meitheamh — Robert Schumann, cumadóir Gearmánach
* 5 Iúil — P. T. Barnum, láithreoir sorcais Meiriceánach (b. 1891)
* 18 Samhain — Asa Gray, luibheolaí Meiriceánach (b. 1888)
* 7 Nollaig — Theodor Schwann, fiseolaí Gearmánach

## Básanna
* 24 Feabhra — Henry Cavendish, fisiceoir is ceimicí Sasanach a rugadh sa Fhrainc
* 12 Aibreán — Joseph Cooper Walker, ársaitheoir
*

Catagóir:Blianta
7 Feabhra

Is é an **7 Feabhra** an 38ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 327 lá fágtha sa bhliain nó 328 i mbliain bhisigh.

## Féilte
* Grenada - Lá na Saoirse

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1478 — Thomas More, scoláire agus státaire (b.1535) 
* 1693 — Áine na Rúise, Banimpire agus Uathlathaí na hUile Rúise (b.1740)
* 1812 — Charles Dickens, úrscéalaí (b.1870)
* 1824 — William Huggins, réalteolaí Briotanach (b. 1910)
* 1867 — Laura Ingalls Wilder, údar (b.1957) 
* 1870 — Alfred Adler, síciatraí ceannródaíoch Ostarach (b. 1937)
* 1875 — Alfred Chester Beatty, fear gnó Meiriceánach (b. 1968)
* 1877 — Godfrey Harold Hardy, matamaiticeoir Briotanach (b. 1947)
* 1885 — Sinclair Lewis, úrscéalaí, drámadóir (b.1951) 
* 1903 — Claudio Arrau, pianódóir Sileach (b. 1991))
* 1909 — John Moher, polaiteoir Éireannach (b. 1985)
* 1914 — Ramón Mercader, cumannaí Spáinneach (b.1978)
* 1915 — Mark Clinton, polaiteoir Éireannach (b. 2001)
* 1922 — Hattie Jacques, ban-aisteoir (b.1980)
* 1934 — Rory O'Hanlon, polaiteoir Éireannach 
* 1935 — Herbert Kohl, polaiteoir Meiriceánach (b. 2023)
* 1946 — Pete Postlethwaite, aisteoir Sasanach (b 2011)
* 1953 — John Attard Montalto, polaiteoir Máltach
* 1958 — Kevin Schon, aisteoir Meiriceánach
* 1959 — Mick McCarthy, bainisteoir agus iarpheileadóir sacair
* 1962 — Eddie Izzard, fuirseoir agus aisteoir Sasanach 
* 1962 — Garth Brooks, amhránaí 
* 1962 — Milton McCrory, dornálaí Meiriceánach
* 1964 — Ray Mears, láithreoir teilifíse Sasanach
* 1965 — Chris Rock, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach
* 1972 — Essence Atkins, ban-aisteoir Meiriceánach
* 1973 — Kate Thornton, láithreoir teilifíse Briotanach
* 1990 — Jacksepticeye, Youtuber
* 1996 — Pierre Gasly, tiománaí Foirmle a hAon

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1642 — William Bedell, easpag Éireannach agus aistritheoir bíobla (r. 1571)
* 1823 — Ann Radcliffe, 58, údar (r.1764)
* 1867 — William Dargan, innealtóir iarnróid Éireannach (r. 1799)
* 1877 — Seán Ó Mathúna, polaiteoir náisiúnach Éireannach agus scoláire (r. 1815)
* 1878 — Pápa Pius IX, pápa (r.1792)
* 1935 — Batt O'Connor, polaiteoir Éireannach (r. 1870)
* 1945 — Patrick Burke, polaiteoir Éireannach (r. 1879)
* 1949 — Patrick McGovern, polaiteoir Éireannach (r. 1875)
* 1960 — Igor Vasilevich Kurchatov, fisiceoir Rúiseach (r. 1903)
* 1975 — Eamonn Cooney, polaiteoir Éireannach (r. 1895)
* 1993 — Lillian Gish, 99, ban-aisteoir (r.1893)
* 2001 — King Moody, aisteoir Meiriceánach (r. 1929)
* 2007 — Alan MacDiarmid, ceimiceoir Nua-Shéalannach (r. 1927)
* 2013 — Ruth Baumgarte, péintéir Gearmánach (r. 1923)
* 2019 — Albert Finney, aisteoir Sasanach (r. 1936)

## Tarluithe eile
*1962 - Chuir na Stáit Aontaithe cosc ar iompórtálacha agus easpórtálacha Cúbacha
*1964 - Tháinig The Beatles sna Stáit Aontaithe den chéad uair
*1974 - Bhain Greanáda neamhspleáchas amach ón Ríocht Aontaithe
*1991 - Na Trioblóidí: rinne An tIRA Sealadach ionsaí moirtéir ar Shráid Downing.
*1993 - Síníodh an Conradh Maastricht 
*2009 - Tharla tinte scrobarnaí in Victoria, an Astráil. Maraíodh 173 dhuine

0207
Feabhra, 07
1813

## Tarluithe
* 
## Breitheanna
* 19 Eanáir — Henry Bessemer, innealtóir Sasanach
* 26 Eanáir — Juan Pablo Duarte, bunaitheoir na Poblachta Doiminicí
* 19 Márta — David Livingstone, taiscéalaí agus misinéir Albanach
* 22 Bealtaine — Richard Wagner, cumadóir Gearmánach (b. 1882)
* 6 Meán Fómhair — Isaac Butt, polaiteoir (b. 1879)
* 19 Meán Fómhair — Manuel Antonio Sanclemente, scríbhneoir Colómach (b. 1902) 
* 10 Deireadh Fómhair — Giuseppe Verdi, cumadóir Iodálach (b. 1901)

## Básanna
* 22 Meitheamh — Anton Graff, portráidí Eilvéiseach (r. 1736)
* 4 Meán Fómhair — James Wyatt, ailtire Sasanach

Catagóir:Blianta
1814

## Tarluithe
* 24 Nollaig – Síníodh Conradh Ghent, a chuir deireadh le Cogadh 1812 idir na Stáit Aontaithe agus Sasana.

## Breitheanna
* 27 Eanáir — Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc, ailtire Francach
* 19 Iúil — Samuel Colt, ceapadóir Meiriceánach (b. 1862)
* 13 Lúnasa — Anders Jonas Ångström, fisiceoir Sualannach
* 14 Deireadh Fómhair — Tomás Dáibhis, scríbhneoir agus gníomhaí Éireannach (b. 1845)

## Básanna
* 19 Iúil — Matthew Flinders, loingseoir agus cartagrafaí Sasanach
* 9 Nollaig — Joseph Bramah, glasadóir Sasanach (r. 1748)

Catagóir:Blianta
1815

## Tarluithe
* 8 Eanáir – Cogadh 1812: Cath New Orleans
* 26 Feabhra – D'éalaigh Napoléon Bonaparte ó Elba
* 18 Meitheamh – Cogaí Napoléon: Cath Waterloo 
mion|250px|Cath Waterloo

## Breitheanna
* 12 Eanáir — Seán Ó Mathúna, polaiteoir náisiúnach Éireannach agus scoláire
* 1 Aibreán — Otto von Bismarck, státaire Gearmánach (b. 1898)
* 8 Aibreán — Andrew Graham, réalteolaí Éireannach
* 7 Iúil — Théodore Hersart de la Villemarqué, scríbhneoir Francach
* 16 Lúnasa — Eoin Bosco, naomh Caitliceach Iodálach (b. 1888)
* 7 Meán Fómhair — John McDouall Stuart, taiscéalaí Briotanach
* 1 Samhain — Crawford Williamson Long, dochtúir Meiriceánach
* 2 Samhain — Charles Boole, matamaiticeoir agus fealsamh Briotanach (b. 1864)
* 3 Samhain — Seán Mistéal, náisiúnaí Éireannach (b. 1875)
* 10 Nollaig — Ada Lovelace, matamaiticeoir Sasanach

## Básanna
* 21 Eanáir — Matthias Claudius, file Gearmánach (r. 1740)
* 9 Feabhra — Ellen Hutchins, luibheolaí Éireannach
* 22 Feabhra — Smithson Tennant, ceimiceoir Briotanach
* 24 Feabhra — Robert Fulton, innealtóir Meiriceánach (r. 1765)

Catagóir:Blianta
1816

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 1 Eanáir — Manuel Murillo Toro, polaiteoir Colómach
* 16 Eanáir — Frances Browne, scríbhneoir Éireannach
* 12 Aibreán — Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh, náisiúnach Éireannach, iriseoir, file agus polaiteoir Astrálach
* 21 Aibreán — Charlotte Brontë, úrscéalaí agus file Sasanach
* 11 Meán Fómhair — Carl Zeiss, fisiceoir optúil Gearmánach
* 29 Nollaig — Carl Ludwig, fiseolaí Gearmánach (b. 1895)

## Básanna
* 24 Aibreán — James Orr, file Éireannach
* 5 Iúil — Dorothy Jordan, aisteoir Éireannach agus bean luí rí Uilliam IV (r. 1761)
* 7 Iúil — Richard Brinsley Sheridan drámadóir Éireannach (r. 1751)
* 3 Lúnasa — François-André Vincent, péintéir Francach
* 29 Deireadh Fómhair — Art Ó Néill, cruitire Éireannach

Catagóir:Blianta
1812

## Tarluithe
* 1 Meitheamh - Tús Cogadh 1812 (Stáit Aontaithe agus Ríocht Aontaithe)
* Ghéill an Impireacht Otamánach Oirthear Moldóive, ar anois Poblacht na Moldóive é, chun Impireachta na Rúise

## Breitheanna
* 7 Feabhra — Charles Dickens scríbhneoir Sasanach (b. 1870)
* 6 Aibreán — Aleksandr Herzen, scríbhneoir agus réabhlóidí Rúiseach (b. 1870)
* 7 Bealtaine — Robert Browning, file Sasanach (b. 1889)
* 9 Meitheamh — Johann Gottfried Galle, réalteolaí Gearmánach
* 2 Meán Fómhair — Kirkpatrick Macmillan, ceapadóir Albanach
* 8 Meán Fómhair — Seán Ó Máirtín, náisiúnaí Éireannach (b. 1875)
* 29 Meán Fómhair — Archibald Montgomerie, iarla Briotanach

## Básanna
* 11 Márta — Phillip James de Loutherbourg, péintéir is dearthóir stáitse Briotanach a rugadh sa Fhrainc
* 14 Bealtaine — Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, file Briotanach
* 18 Bealtaine — John Bellingham, fear gnó Sasanach
* 8 Lúnasa — Charles Vallancey, ginearál agus innealtóir Briotanach; ‘scoláire Gaeilge’
* 9 Deireadh Fómhair — Michael Kelly, amhránaí agus cumadóir Éireannach

Catagóir:Blianta
1819

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 14 Feabhra — Christopher Latham Sholes, polaiteoir Meiriceánach
* 24 Bealtaine — Banríon Victeoiria na Ríochta Aontaithe (b. 1901)
* 31 Bealtaine — Walt Whitman, file Meiriceánach (b. 1892)
* 5 Meitheamh — John Couch Adams, matamaiticeoir agus réalteolaí Briotanach
* 10 Meitheamh — Gustave Courbet, péintéir Francach
* 1 Lúnasa — Herman Melville, úrscéalaí agus file Meiriceánach
* 13 Lúnasa — George Gabriel Stokes, fisiceoir is matamaiticeoir Éireannach
* 18 Meán Fómhair — Léon Foucault, fisiceoir Francach (b. 1868)
* 23 Meán Fómhair — Hippolyte Fizeau, fisiceoir Francach (b. 1896)
* 20 Deireadh Fómhair — Cyrus West Field, fear gnó Meiriceánach
* 22 Samhain — George Eliot, scríbhneoir Sasanach
* 30 Nollaig — Theodor Fontane, úrscéalaí agus file Gearmánach

## Básanna
* 20 Eanáir — Séarlas IV na Spáinne, Rí na Spáinne
* 15 Aibreán — Oliver Evans, ceapadóir Meiriceánach
* 25 Lúnasa — James Watt, innealtóir agus aireagóir Albanach (r. 1736)
* 12 Meán Fómhair — Gebhard Leberecht von Blücher, marascal machaire Prúiseach
* 16 Meán Fómhair — John Jeffries, balúnaí is lia Meiriceánach
* Gan dáta – Riocard Baireád, file Éirennach (r. 1740)

Catagóir:Blianta
31 Bealtaine

Is é an **31 Bealtaine** an 151ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 152ú lá i mbliain bhisigh. Tá 214 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Lá Domhanda Saor ó Thobac

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1527 — Pilib II na Spáinne, Rí na Spáinne, an Phortaingéil, Napoli agus an tSicilsa sa 16ú haois; Consort rí Shasana
* 1688 — Alexander Pope, file Sasanach
* 1744 — Richard Lovell Edgeworth, polaiteoir Angla-Éireannach (b. 1817)
* 1819 — Walt Whitman, file Meiriceánach (b.1892)
* 1857 — Pápa Pius XI, pápa (b.1939)
* 1877 — Gabrielle Renaudot Flammarion, réalteolaí Francach (b. 1962)
* 1883 — Seán Gibbons, polaiteoir Éireannach (b. 1952)
* 1887 — Saint-John Perse, File agus taidhleoir Francach  (b. 1975)
* 1894 — Fred Allen, fuirseoir Meiriceánach (b. 1956)
* 1908 — Don Ameche, aisteoir Meiriceánach (b. 1993)
* 1922 — Denholm Elliott, aisteoir (b. 1992)
* 1930 — Clint Eastwood, scannánóir
* 1931 — John Robert Schrieffer, fisiceoir Meiriceánach (b. 2019)
* 1937 — Máire Uí Ruairc, polaiteoir 
* 1938 — John Prescott, Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe
* 1941 — Louis J. Ignarro, Cógaseolaí 
* 1948 — John Bonham, ceoltóir le Led Zeppelin (b.1980)
* 1948 — Lynda Bellingham, ban-aisteoir Briotanach (b. 2014)
* 1955 — Joe Longthorne, amhránaí Sasanach (b. 2019)
* 1955 — Tommy Emmanuel, giotáraí
* 1963 — Viktor Orbán, príomh-aire an Ungáir
* 1973 — Natalia Koroleva, amhránaí Rúiseach
* 1976 — Colin Farrell, aisteoir
* 1996 — Normani Kordei, amhránaí Meiriceánach
* 2001 — Iga Świątek, imreoir leadóige Polannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1085 — Pápa Gréagóir VII, Pápa ó 1073 go 1085 (r ~1015)
* 1224 — Cathal Crobhdhearg Ó Conchúir, Rí Chonnacht (r. 1153)
* 1524 — Thomas Howard, 2ú Diúc Norfolk, uasal Briotanach (r. 1443)
* 1809 — Franz Joseph Haydn, cumadóir Ostarach (r. 1732)
* 1922 — Joseph McGuinness, polaiteoir Éireannach (r. 1875)
* 1972 — Alexander McCabe, polaiteoir Éireannach (r. 1886)
* 1976 — Jacques Monod, bitheolaí Francach (r. 1910)
* 1983 — Jack Dempsey, Dornálaí Gael-Mheiriceánach (r. 1919)
* 1997 — Lionel Booth, polaiteoir Éireannach (r. 1914)
* 2000 — Tito Puente, ceoltóir (r.1923)
* 2006 — Raymond Óg Davis, Ceimicí (r. 1914)
* 2014 — Joseph Dowling, polaiteoir Éireannach (r. 1922)

## Tarluithe eile
* 1941 - Buamáladh Baile Átha Cliath leis an Luftwaffe.
* 1973 - Vótáil Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá gan maoiniú a chur ar fáil do bhuamáil na Cambóidé.
* 1985 - Chuir Cumann Sacair Shasana cosc ar chlub sacar imirt ar an Mór-roinn de bharr tubaiste staid Heysel.
* 1998 - D'fhág Geri Halliwell slán leis an mbanna ceoil, an Spice Girls.

0531
Bealtaine, 31
1810idí

## Imeachtaí agus treochtaí
* Cogaí Napoléon (1803 - 1815)
* Cogadh Briotanach-Meiriceánach (Cogadh 1812) (1812 - 1815)

## Ceannairí stáit
* Rí Seoirse III na Ríochta Aontaithe (1801 - 1820)
* Impire Napoléon Bonaparte, An Fhrainc (1804 - 1814)
* Rí Laoiseach XVIII na Fraince (1815 - 1824)
* Impire Proinsias I, An Ostair (1806 - 1835)
* Sár Alsander I na Rúise (1801 - 1825)
* Uachtarán James Madison, Stáit Aontaithe (1809 - 1817)
* Uachtarán James Monroe, Stáit Aontaithe (1817 - 1825)

## Tagairtí

Catagóir:Deichniúra
Catagóir:19ú haois
1820

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 17 Eanáir — Anne Brontë, úrscéalaí agus file Sasanach
* 8 Feabhra — William Tecumseh Sherman, ginearál Meiriceánach
* 24 Márta — Alexandre Edmond Becquerel, fisiceoir Francach
* 27 Aibreán — Herbert Spencer, fealsamh Sasanach (b. 1903)
* 12 Bealtaine — Florence Nightingale, banaltra Shasanach (b. 1910)
* 3 Meitheamh — Mabel Sharman Crawford, eachtránaí agus scríbhneoir Éireannach
* 2 Lúnasa — John Tyndall, Fisiceoir Éireannach
* 6 Deireadh Fómhair — Jenny Lind, amhránaí ceoldráma Sualannach (b. 1887)
* 22 Samhain — Katherine Plunket, ealaíontóir Éireannach
* 28 Samhain — Friedrich Engels, Fear gnó, eolaí sóisialta agus réabhlóidí Gearmánach
* 31 Nollaig — Mary Anne Sadlier, úrscéalaí as Contae an Chabháin

## Básanna
* 29 Eanáir — Seoirse III na Ríochta Aontaithe, rí (r. 1738)
* 5 Feabhra — William Drennan, File, lia agus gníomhaí polaitiúil Éireannach
* 12 Aibreán — Arthur Young, scríbhneoir Sasanach
* 6 Meitheamh — Henry Grattan, polaiteoir (r. 1746)
* 19 Meitheamh — Joseph Banks, luibheolaí Sasanach (r. 1743)
* 3 Meán Fómhair — Benjamin Henry Latrobe, ailtire Briotanach-Mheiriceánach (r. 1764)

Catagóir:Blianta
Chester A. Arthur

B'é **Chester Alan Arthur** (5 Deireadh Fómhair 1829 – 18 Samhain 1886) an 21ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 20 Meán Fómhair 1881 go dtí an 3 Márta 1885. Ceapadh é mar Uachtarán i ndiaidh feallmharaithe James Garfield sa bhliain 1881.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1829
Catagóir:Básanna i 1886
Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban
Catagóir:Daoine i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe
1829

## Tarluithe
* 6 Bealtaine – D'iarr Cyril Demian paitinn don chairdín (tugadh dó í ar 23 Bealtaine).
* 8 Deireadh Fómhair – Fuair *The Rocket*, inneall galoibrithe a cheap George Stephenson, an bua i dTrialacha Rainhill i Sasana.
* gan dáta – Saoirse chreidimh faighte in Éirinn
[mion|12 Lúnasa 1829: Bunadh [Perth, san Astráil, ag comlacht príobháideach]]

## Breitheanna
* 26 Feabhra — Levi Strauss, deartháir éadaí Meiriceánach a rinne na chéad brístí deinim (b. 1906)
* 16 Meitheamh — Geronimo, ceannaire Meiriceánach Dúchasach (b. 1909)
* 7 Meán Fómhair — Friedrich Kekulé, ceimiceoir Gearmánach (b. 1896)
* 5 Deireadh Fómhair — Chester A. Arthur an 21ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b. 1886)
* 15 Deireadh Fómhair — Asaph Hall, réalteolaí Meiriceánach (b. 1907)
* 29 Nollaig — Uileog de Búrca, scríbhneoir agus scoláire Éireannach

## Básanna
* 10 Feabhra — Pápa Leo XII, Pápa ó 1823 go 1829
* 29 Bealtaine — Humphry Davy, ceimiceoir Cornach (r. 1778)
* 27 Meitheamh — James Smithson, ceimicí Sasanach a d'fhág an t-airgead le huacht lenar bunaíodh an Smithsonian Institution in Washington, D.C. (r. 1746)
* 18 Nollaig — Jean-Baptiste de Lamarck, nádúraí Francach

Catagóir:Blianta
18 Samhain

Is é an **18 Samhain** an 322ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 323ú lá i mbliain bhisigh. Tá 43 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Maracó agus An Laitvia - *Lá na Saoirse*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1736 — Anton Graff, ealaíontóir Eilvéiseach (b. 1813)
* 1810 — Asa Gray, luibheolaí Meiriceánach (b. 1888)
* 1832 — Nils Adolf Eric Nordenskjöld, loingseoir Fionlannach (b. 1901)
* 1876 — Eddie Connolly, dornálaí Ceanadach (b. 1936)
* 1879 — Richard Curran, polaiteoir Éireannach (b. 1961)
* 1897 — Patrick Maynard Stuart Blackett, fisiceoir Briotanach (b. 1974)
* 1900 — Roparz Hemon, scríbhneoir Briotánach (b. 1978)
* 1906 — Klaus Mann, scríbhneoir Gearmánach (b. 1949)
* 1916 — Melio Bettina, dornálaí Meiriceánach (b. 1996)
* 1923 — Alan Shepard, spásaire (b.1998)
* 1923 — Ted Stevens, seanadóir na Stát Aontaithe (b. 2010)
* 1924 — Alexander Mackenzie Stuart, dlíodóir (b. 2000)
* 1939 — Margaret Atwood, Scríbhneoir Ceanadach
* 1953 — Alan Moore, scríbhneoir
* 1968 — Owen Wilson, aisteoir Mheiriceánach
* 1971 — Thérèse Coffey, polaiteoir Briotanach
* 1974 — Chloë Sevigny, ban-aisteoir Meiriceánach
* 1978 — Rhodri Meilir, aisteoir Breatnach
* 1982 — Patrick Nulty, polaiteoir
* 1983 — Michael Dawson, imreoir sacair Sasanach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1657 — Luke Wadding, staraí agus bráthair Proinsiasach (r. 1588)
* 1886 — Chester A. Arthur, 56, 21ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r.1829)
* 1887 — Gustav Theodor Fechner, eolaí Gearmánach (r. 1801)
* 1922 — Marcel Proust, scríbhneoir Francach (r. 1871)
* 1941 — Chris Watson, polaiteoir Astrálach agus 3ú Príomh-Aire na hAstráile (r. 1867)
* 1962 — Niels Bohr, fisiceoir Danmhairgeach (r.1885)
* 1969 — Joseph P. Kennedy, Sr., fear gnó agus polaiteoir (r.1888)
* 1994 — Cab Calloway, amhránaí snagcheoil Meiriceánach (r. 1907)
* 2000 — Lochlainn Ó Raifeartaigh, fisiceoir Éireannach (r. 1933)
* 2002 — James Coburn, aisteoir Meiriceánach (r. 1928)
* 2015 — Jonah Lomu, imreoir rugbaí Nua-Shéalannach (r. 1975)
* 2020 — Cearba MacMurchadha, aisteoir Ceanadach (r. 1973)
* 2023 — Ben Dunne, fear gnó (r. 1949)

## Tarluithe eile
* 326 - Coisric Pápa Sailbheastar I an Seanbhaisleac Pheadair
* 1493 - Chonaic Christopher Columbus Pórtó Ríce don chéad uair.
* 1626 - Coisriceadh an Bhaisleac Pheadair nua
* 1916 - An Chéad Chogadh Domhanda: chuir Douglas Haig stop le Cath an Somme. Thosaigh an cath ar 1 Iúil, 1916
* 1918 - Bhain An Laitvia neamhspleáchas amach ón Rúis
* 1928 - Eisíodh *[[Steamboat Willie]]*, an chéad scannán de chuid Mickey Mouse
* 1961 - Chuir John F. Kennedy 10,000 comhairleoir mhíleata do Vítneam Theas
* 1971 - D'fhógair Óman neamhspleáchas amach ón RA
* 1987 - Bhás 30 daoine i dtine a tharla i stáisiún traenach ag King's Cross i Londain
* 2000 - Phós an bheirt aisteoirí Michael Douglas agus Catherine Zeta-Jones

1118
Samhain, 18
1817

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 16 Eanáir — Thomas Antisell, eolaí, náisiúnaí agus saighdiúir Éireannach (b. 1893)
* 26 Bealtaine — Denis Florence MacCarthy, file Éireannach
* 12 Iúil — Henry David Thoreau, fealsamh Meiriceánach (b. 1862)
* 10 Deireadh Fómhair — Christoph Hendrick Diederick Buys Ballot, fisiceoir Ísiltíreach

## Básanna
* 1 Eanáir — Martin Heinrich Klaproth, ceimiceoir Gearmánach
* 8 Márta — Anna Maria Lenngren, scríbhneoir Sualannach
* 12 Aibreán — Charles Messier, réalteolaí Francach
* 13 Meitheamh — Richard Lovell Edgeworth, polaiteoir Angla-Éireannach
* 14 Iúil — Germaine de Staël, údar Eilvéiseach
* 18 Iúil — Jane Austen, úrscéalaí Shasanach (r. 1775)
* 14 Deireadh Fómhair — John Philpot Curran, polaiteoir Éireannach

Catagóir:Blianta
1818

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 6 Aibreán — Aasmund Olavsson Vinje, údar agus iriseoir Ioruach
* 29 Aibreán — Alastar II na Rúise, Impire na Rúise
* 17 Meitheamh — Charles François Gounod, cumadóir Francach
* 30 Iúil — Emily Brontë, úrscéalaí agus file Sasanach
* 12 Meán Fómhair — Richard Jordan Gatling, dearthóir arm tine Meiriceánach
* 27 Meán Fómhair — Hermann Kolbe, ceimiceoir Gearmánach
* 24 Nollaig — James Prescott Joule, fisiceoir agus grúdaire Sasanach
* 28 Nollaig — Carl Remigius Fresenius, ceimiceoir Gearmánach
* Feabhra (Níl an lá ar eolas) – Frederick Douglass, daonuasclóir agus údar Meiriceánach (b. 1895)
* 25 Márta – Jacob Burckhardt, staraí Eilvéiseach (b. 1897)
* 5 Bealtaine – Karl Marx, fealsamh polaitíochta Gearmánach (b. 1883)
* 1 Iúil – Ignaz Semmelweis, lia Ungárach (b. 1865)
* 28 Iúil – Gaspard Monge, matamaiticeoir Francach (r. 1746)
* 29 Deireadh Fómhair – Catherine Hayes, an chéad *opera diva* dár tháinig as Éirinn (b. 1861)
* 24 Nollaig – James Prescott Joule, fisiceoir Sasanach (b. 1889)

## Básanna
* 10 Bealtaine — Paul Revere, thírghráthóir Meiriceánach agus gabha geal (báistíodh é ar 1 Eanáir 1735)
* Gan an dáta ar eolas – Art Ó Néill, cláirseoir Éireannach (r. 1734)

Catagóir:Blianta
1886

## Tarluithe
* 1 Eanáir – Ghabh na Briotanaigh Burma Uachtair isteach ina n-impireacht san India.
* 12 Meitheamh – Cuireadh Ludwig II na Baváire faoi choinneáil mar chuid de theistíocht dhlí agus bádh é an lá ina dhiaidh sin.
[mion|175px|Comórann an chros seo an áit i [Loch Starnberg, sa Ghearmáin ina bhfuarthas coirp Ludwig II agus a dhochtúra.]]

## Breitheanna
* 1 Eanáir — Patrick Hogan, polaiteoir Éireannach
* 27 Eanáir — Radhabinod Pal, breitheamh Indiach
* 31 Eanáir — Fionán Mac Cártha, file Éireannach
* 9 Feabhra — Edwin Maxwell, aisteoir
* 18 Márta — Kurt Koffka, síceolaí Gearmánach
* 21 Márta — Oscar Traynor, polaiteoir Éireannach
* 27 Márta — Ludwig Mies van der Rohe, ailtire Gearmánach (b. 1969)
* 31 Márta — Michael Keyes, polaiteoir Éireannach
* 29 Aibreán — George Nicolls, polaiteoir Éireannach
* 10 Bealtaine — Risteárd Ó Maolchatha, polaiteoir Éireannach (b. 1971)
* 26 Bealtaine — Al Jolson, aisteoir agus amhránaí Meiriceánach
* 5 Meitheamh — Alexander McCabe, polaiteoir Éireannach
* 28 Meitheamh — James Pattison, polaiteoir Éireannach
* 13 Iúil — Edward J. Flanagan, sagart Éireannach (b. 1948)
* 23 Iúil — Arthur Whitten Brown, eitleoir Albanach (b. 1948)
* 1 Meán Fómhair — Bernard Butler, polaiteoir agus múinteoir Éireannach
* 14 Meán Fómhair — Stanley Ketchel, dornálaí Meiriceánach
* 16 Meán Fómhair — Harry Lewis, dornálaí Meiriceánach
* 17 Meán Fómhair — Billy Papke, dornálaí Meiriceánach
* 16 Deireadh Fómhair — David Ben-Gurion, chéad phríomh-aire Iosrael (b. 1973)
* 20 Deireadh Fómhair — Frederic Charles Bartlett, síceolaí Sasanach (b. 1969)
* 15 Samhain — Séamus Dwyer, polaiteoir Éireannach
* 18 Samhain — Eleanor Knott, scoláire Gaeilge (b. 1975)
* 20 Samhain — Karl von Frisch, bitheolaí Ostarach
* 25 Samhain — Frank MacDermot, polaiteoir Éireannach
* 3 Nollaig — Karl Mann Georg Siegbahn, fisiceoir Sualannach
* 8 Nollaig — James Geoghegan, polaiteoir Éireannach
* 9 Nollaig — Clarence Birdseye, fear gnó Meiriceánach (b. 1956)
* 10 Nollaig — Victor McLaglen, aisteoir Briotanach-Meiriceánach
* 12 Nollaig — Seán Bán Mac Meanman, scríbhneoir Éireannach (b. 1962)
* 26 Nollaig — Stephen Jordan, polaiteoir Éireannach

## Básanna
* 27 Aibreán — Henry Hobson Richardson, ailtire Meiriceánach (r. 1838)
* 15 Bealtaine — Emily Dickinson, file Meiriceánach (r. 1830)
* 13 Meitheamh — Ludwig II na Baváire, rí na Baváire agus níos déanaí ar an nGearmáin (r. 1845)
* 19 Meitheamh — Charles Edward Trevelyan, riarthóir coilíneach Sasanach
* 27 Iúil — Eliza Lynch, Céadbhean Pharagua
* 31 Iúil — Franz Liszt, cumadóir agus pianódóir Ungárach (r. 1811)
* 16 Lúnasa — Ramakrishna, misteach Indiach
* 17 Lúnasa — Alexander Butlerov, ceimiceoir Rúiseach
* 18 Samhain — Chester A. Arthur, 21ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r. 1829)

Catagóir:Blianta
1821

## Tarluithe
* 25 Márta - Tús Chogadh Saoirse na Gréige

## Breitheanna
* 19 Márta — Richard Francis Burton, taiscéalaí, scríbhneoir, agus saighdiúir Briotanach (b. 1890)
* 9 Aibreán — Charles Baudelaire, file Francach
* 6 Bealtaine — Robert O'Hara Burke, taiscéalaí Astrálach
* 29 Meitheamh — Heinrich Moritz Willkomm, luibheolaí Gearmánach
* 16 Lúnasa — Arthur Cayley, matamaiticeoir Sasanach (b. 1895)
* 31 Lúnasa — Hermann von Helmholtz, eolaí Gearmánach (b. 1894)
* 13 Deireadh Fómhair — Rudolf Virchow, dochtúir, eolaí, agus polaiteoir Gearmánach (b. 1902)
* 11 Samhain — Fyodor Dostoyevsky, úrscéalaí Rúiseach
* 12 Nollaig — Gustave Flaubert, scríbhneoir Francach
* 27 Nollaig — Jane Wilde, file, scríbhneoir agus eagarthóir Éireannach

## Básanna
* 4 Eanáir — Elizabeth Ann Seton, naomh Caitliceach Meiriceánach (r. 1774)
* 23 Feabhra — John Keats, file Sasanach
* 20 Aibreán — Franz Karl Achard, ceimiceoir Gearmánach
* 26 Aibreán — William Neilson, scoláire Preispitéireach i gCúige Uladh go luath san 19ú haois
* 5 Bealtaine — Napoléon I na Fraince, Impire, 51 (r. 1769)

Catagóir:Blianta
1823

## Tarluithe
* 2 Nollaig – D'fhógair James Madison, uachtarán na Stát Aontaithe, Dúnghaois Monroe, a deir gur bagairt do na Stáit Aontaithe é aon iarracht Eorpach seilbh a ghlacadh ar iarchoilíneacht ar bith sna Meiriceáí. 
mion|23 Lúnasa 1823: Thosaigh éirí amach sclábhaithe i nGuáin na Breataine Móire i Meiriceá Theas. Sa phictiúr tarraingíonn na saighdiúirí Briotanacha siar in aici Demerara, príomhchathair na coilíneachta.

## Breitheanna
* 8 Eanáir — Alfred Russel Wallace, nádúraí agus taiscéalaí Breatnach (b. 1913)

## Básanna
* 3 Eanáir — Jean Joseph Amable Humbert, ginearál Francach
* 26 Eanáir — Edward Jenner, lia Sasanach (r. 1749)
* 7 Feabhra — Ann Radcliffe, scríbhneoir Sasanach, 58
* 30 Deireadh Fómhair — Edmund Cartwright, ceapadóir Sasanach (r. 1743)
* 3 Nollaig — Giovanni Battista Belzoni, ársaitheoir Iodálach
* 27 Nollaig — James Gandon, ailtire (r. 1742)

Catagóir:Blianta
Barcelona

Is í **Barcelona** (ar a dtugtar freisin **Barcalóin** scaití) príomhchathair na Catalóine agus is ceann de mhórchathracha na hEorpa í. Tá sí suite in oirthuaisceart na Spáinne agus is í an dara cathair is mó sa Spáinn í. Tá timpeall is 1,583,000 ina gcónaí sa chathair agus tá timpeall 4,042,000 ina gcónaí sa limistéar uirbeach. Is í an Chatalóinis an phríomhtheanga a labhraítear ann.

Is é F.C. Barcelona príomhchlub sacair na cathrach. Tá aithne ar an gcathair freisin mar gheall ar a stair ealaíonta, go háirithe obair an ailtire Gaudì (na tithe Casa Milà (La Pedrera) agus an Casa Batlló ar an bPasseig de Gràcia agus an eaglais an Sagrada Família), iarsmalann Fundació Joan Miró agus iarsmalann Pablo Picasso. Tá go leor ceantar difriúil sa chathair. Is dócha gurb iad na cinn is cáiliúla ná an Barri Gòtic (seanchathair) agus La Rambla, siúlóid mhór fhada a théann síos chuig an bhfarraige ón bpríomhchearnóg, Plaça Catalunya.

## Aimneacha
Tagann an t-ainm *Barcelona *ón tSean-Ibéarais *Barkeno*, fianaise déanta le hinscríbhinn ar sheanbhonn sa scríobh Ibéarach.

## Féach freisin

### Áiteanna
* La Rambla, Barcelona

* Plaça de Catalunya, Barcelona
* Sagrada Família

### Spórt
* Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona

* Futbol Club Barcelona‎ (5 P)

### Saol
* 2017 Ionsaí Barcelona

## Tagairtí

Catagóir:Barcelona
Catagóir:An Chatalóin
Catagóir:An Spáinn
Catagóir:Príomhchathracha na Spáinne
Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Spáinn
Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Chatalóin
Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir
Futbol Club Barcelona

Club spóirt atá suite i mBarcelona, sa Chatalóin, agus sa Spáinn, is ea **Futbol Club Barcelona** a bunaíodh i 1899. Cé go bhfuil aithne ar an gclub mar gheall ar a fhoireann sacair, tá foirne gairmiúla i dtrí spórt eile acu - cispheil, liathróid láimhe agus haca rollála. Tugtar *Barça* ar an gclub chomh maith mar leasainm. Imríonn siad a gcuid cluichí sacair sa *Nou Estadi del Futbol Club Barcelona* (an *[[Camp Nou]])*, ceann de mhór-staideanna an domhain le hacmhainn 98,600. 

Is é mana an chlub ná *el Barça és més que un club*, sé sin *is níos mó ná club é an Barça*.

## Stair
Bhunaigh Éilvéiseach darb ainm Hans Kamper an club in éineacht le grúpa Sasanach sa bhliain 1899. Bhí Kamper chomh gafa sin le náisiúnachas na Catalóine gur athraigh sé a ainm go Joan Gamper. Ba chuid de na clubanna a bhunaigh an tsraith Spáinneach i 1928 iad in éineacht le Real Madrid agus Athletic Bilbao agus bhuaigh siad an chéad sraith i 1929. 

Ba chúl taca le náisiúnachas na Catalóine an club le linn deachtóireacht Franco, tréimhse ina rinneadh iarracht an Chatalóinis is siombail eile na Catalóil tá Barcelona a chur faoi chois.

Osclaíodh an Camp Nou i 1957 agus tá spás ann do 99,354 lucht féachana faoi láthair.

Bhuaigh an club an Corn Eorpach don chéad uair i 1992 i Wembley, Londain, i gcoinne Sampdoria na hIodáile. Ba é sin buaicphoine an ré órga faoina bhainisteoir agus iarimreoir Ollannach Johan Cruyff, tréimhse ina bhuaigh siad ceithre shraith náisiúnta i ndiaidh a chéile, ó 1991 go 1994. 

Bhuaigh siad Sraith na Seaimpíní don dara huair i bPáras i gcoinne Arsenal Shasana ar an 17 Bealtaine 2006, cúpla seachtain tar éis sraith na Spáinne a bhuachaint don dara huair faoi stiúir Frank Rijkaard. Sa bhliain 2009, bhuaigh an club Copa del Rey, sraith na Spáinne, agus Sraith na Seaimpíní.

## Geansaí peile agus urraíocht

Caitheann an fhoireann lógó UNICEF, ní mar gheall ar aon táille a íocadh, ach toisc go seasann an club gualainn ar ghualainn le UNICEF inár dtiomantas do pháistí an domhain.
mion
Go dtí seo, thug an comhpháirtíocht € 19 milliún ar ioncam do chláir UNICEF a fheabhsaíonn saol do leanaí ar fud an domhain. In 2016, dhoimhnigh UNICEF an comhpháirtíocht le FC Barcelona le tuilleadh roghanna a iniúchadh chun cumhacht an spóirt a úsáid chun torthaí inbhuanaithe agus scála mór do leanaí a sheachadadh.

## Duaiseanna

## Foireann

### An scuad faoi láthair (2021-2022)

### Imreoirí móra

## Féach freisin
* Séasúr 2005 - 2006
* Séasúr 2008 - 2009

## Nasc seachtrach
* FC Barcelona - suíomh Greasáin oifigiúil an chlub

## Tagairtí

Catagóir:An Chatalóin
1825

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 18 Eanáir — Edward Frankland, ceimiceoir Sasanach
* 8 Feabhra — Henri Giffard, innealtóir Francach
* 11 Aibreán — Ferdinand Lassalle, dlí-eolaí agus sóisialaí Gearmánach
* 13 Aibreán — Thomas D'Arcy McGee, polaiteoir Ceanadach
* 4 Bealtaine — Thomas Henry Huxley, bitheolaí Sasanach (b. 1895)
* 25 Deireadh Fómhair — Johann (Óg) Strauß, cumadóir Ostarach
* 29 Samhain — Jean-Martin Charcot, néareolaí Francach
* Gan an dáta againn – James Stephens, náisiúnaí Éireannach (b. 1901)

## Básanna
* 8 Eanáir — Eli Whitney, ceapadóir Meiriceánach (r. 1765)
* 26 Feabhra — Antonio Onofri, polaiteoir agus taidhleoir San Mairíneach
* 29 Nollaig — Jacques-Louis David, péintéir Francach
* 1 Mí na Nollag - Sár Alastair I na Rúise (r. 1777)

Catagóir:Blianta
1 Nollaig

Is é an **1 Nollaig** an 335ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 336ú lá i mbliain bhisigh. Tá 30 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Lá Domhanda SEIF

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1743 — Martin Heinrich Klaproth, ceimiceoir Gearmánach (b.1817)
* 1792 — Nikolai Lobachevsky, matamaiticeoir Rúiseach (b.1856)
* 1882 — Nina Vedeneyeva, fisiceoir Sóivéadach (b. 1955)
* 1889 — Michael Hayes, polaiteoir Éireannach (b. 1970)
* 1889 — Seán O'Grady, polaiteoir Éireannach (b. 1966)
* 1890 — Mary Bailey, eitleoir Angla-Éireannach (b. 1960)
* 1896 — Georgy Zhukov, ginearál Rúiseach (b. 1974)
* 1912 — Minoru Yamasaki, ailtire Meiriceánach (b. 1986)
* 1916 — Cáit Feiritéar, scéalaí Éireannach (b. 2005)
* 1931 — Mervyn Taylor, polaiteoir agus dlíodóir Éireannach (b. 2021)
* 1935 — Woody Allen, scríbhneoir, aisteoir agus déantóir scannán
* 1940 — Brendan Toal, polaiteoir Éireannach
* 1940 — Richard Pryor, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach (b. 2005)
* 1941 — Jesús Moncada, scríbhneoir Spáinneach (b. 2005)
* 1945 — Bette Midler, ceoltóir agus aisteoir
* 1946 — Patrick Gallagher, polaiteoir Éireannach 
* 1949 — Pablo Escobar, tiarna drugaí Colómach (b. 1993)
* 1955 — Pádraig Ó Spealáin, imreoir peile Gaelaí
* 1958 — Gary Peters, polaiteoir Meiriceánach
* 1958 — Mary Mooney, polaiteoir Éireannach
* 1963 — Paul Bradford, polaiteoir Éireannach
* 1973 — Lombardo Boyar, aisteoir Meiriceánach
* 1976 — Tomasz Adamek, dornálaí Polannach
* 2001 — Aiko, An Banphrionsa Toshi, banphrionsa Seapánach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1056 — Flann Mainistreach, File agus staraí 
* 1135 — Anraí I Shasana, rí Shasana agus Diúc na Normainne (r.1068/69)
* 1555 — Georg Bauer, mianreolaí Gearmánach (r. 1494)
* 1666 — James Ware, staraí (r. 1594)
* 1825 — Alastair I, 57, impire na Rúise (r.1777)
* 1830 — Pápa Pius VIII, pápa ar an Eaglais Chaitliceach idir 1829 agus 1830 (r.1761)
* 1936 — Hugh Kennedy, abhcóide, breitheamh, agus polaiteoir Éireannach (r. 1879)
* 1941 — George Wolfe, polaiteoir agus feirmeoir Éireannach (r. 1860)
* 1947 — Godfrey Harold Hardy, matamaiticeoir Briotanach (r. 1877)
* 1955 — Fred McDonogh, polaiteoir Éireannach 
* 1959 — Caitlín Brugha, polaiteoir Éireannach (r. 1879)
* 2018 — Ken Berry, aisteoir Meiriceánach (r. 1933)
* 2020 — Brian Kerr, An Tiarna Kerr den Tamhnach Mhór, breitheamh Briotanach (r. 1948)
* 2020 — Máire Nic Dhonnchadha, amhránaí ar an sean-nós as an gCeathrú Rua

## Tarluithe eile
* 1878 - Chuir Rutherford B. Hayes an chéad fhón sa Teach Bán
* 1955 - Dhiúltaigh Rosa Parks dul go dtí cúl an bhus
* 1966 - D'eisigh oifigí poist sa Bhreatain stampaí Nollag don chéad uair riamh
* 1974 - Maraíodh 92 duine i dtimpiste eitleáin ag Aerfort Idirnáisiúnta Dulles in Washington DC
* 1988 - Rinneadh Benazir Bhutto Príomh-Aire na Pacastáine
* 1991 - Vótáil an Úcráin ar son neamhspleáchais on Aontas Sóivéadach
* 2006 - Rinneadh Pósadh comhghnéis dleathach san Afraic Theas - an chéad tír in Aifric
* 2009 - Tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm san Aontas Eorpach
* 2019 - Thosaigh ráig den choróinvíreas in Wuhan, an tSín

## Tagairtí

1201
Nollaig, 01
23 Nollaig

Is é an **23 Nollaig** an 357ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 358ú lá i mbliain bhisigh. Tá 8 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An tSeapáin - 天皇誕生日 (*Tennō tanjōbi*)

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1777 — Alastair I, impire na Rúise (b.1825)
* 1805 — Joseph Smith, bunaitheoir Eaglais Naoimh na Laethanta Deireanacha (b. 1844)
* 1881 — Juan Ramón Jiménez, file Spáinneach (b. 1958)
* 1896 — Máiréad Ní Ghráda, scríbhneoir Éireannach (b. 1971)
* 1906 — Alice Kober, Scoláire clasaiceach Meiriceánach (b. 1950)
* 1911 — Niels Kai Jerne, imdhíoneolaí Danmhargach (b. 1994)
* 1915 — Jean Brooks, ban-aisteoir (b. 1963)
* 1918 — Helmut Schmidt, Seansailéir Iarthar na Gearmáine ó 1974 go 1982 (b. 2015)
* 1933 — Akihito, impire na Seapáine
* 1963 — Terry Weeks, amhránaí Meiriceánach
* 1964 — Gerard Hogan, breitheamh Éireannach
* 1967 — Otis Grant, dornálaí Ceanadach 
* 1971 — Corey Haim, aisteoir Ceanadach (b. 2010)
* 1976 — Giba, imreoir eitpheile Brasaíleach
* 1979 — Kenny Miller, imreoir sacair
* 1997 — Marc Ó Colmáin, iománaí Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1565 — Conrad von Gesner, nádúraí Eilvéiseach (r. 1565)
* 1834 — Thomas Malthus, 68, eacnamaí agus fealsamh polaitíochta (r.1766)
* 1948 — Hideki Tojo, polaiteoir agus saighdiúir Seapánach (r. 1884)
* 1949 — Arthur Eichengrün, ceimiceoir Gearmánach (r. 1867)
* 1962 — Michael Kilroy, polaiteoir Éireannach (r. 1884)
* 2001 — Mark Clinton, polaiteoir Éireannach (r. 1915)
* 2013 — Mikhail Kalashnikov, leifteanant-ghinearál in arm an Aontais Shóivéadaigh (r. 1919)

## Tarluithe eile
* 1688 - An Réabhlóid Ghlórmhar: theith Séamas II ó Shasana go Páras
* 1888 - Tar éis achrainn le Paul Gauguin, bhain Vincent van Gogh píosa as a chluas
* 1905 - Bhuail Vlaidímír Leinín agus Iósaf Stailín le chéile den chéad uair ag an chomhdháil Tampere sa Fhionlainn
* 1947 - Léiríodh an trasraitheoir den chéad uair ag *Bell Laboratories.*
* 1972 - Scrios crith talún Managua, Nicearagua. Maraíodh os cionn 10,000 duine
* 1979 - Cogadh na hAfganastáine: ghabh An tAontas Sóivéadach seilbh ar Chabúl
* 1990 - Vótáil An tSlóivéin do neamhspleáchas amach ón Iúgslaiv

1223
Nollaig, 23
1828

## Tarluithe
* 3 Nollaig – Toghadh Andrew Jackson mar seachtú huachtarán SAM
## Breitheanna
* 28 Eanáir — Julián Trujillo Largacha, polaiteoir Colóimeach (b. 1888)
* 8 Feabhra — Jules Verne, scríbhneoir Francach (b. 1905)
* 20 Márta — Henrick Johan Ibsen, drámadóir agus file Ioruach (b. 1906)
* 8 Bealtaine — Jean Henri Dunant, daonchara Eilvéiseach
* 9 Bealtaine — Charles Joseph Kickham, úrscéalaí Éireannach (b. 1882)
* 6 Meán Fómhair — Alexander Butlerov, ceimiceoir Rúiseach
* 9 Meán Fómhair — Leo Tolstoy, scríbhneoir Rúiseach (b. 1910)

## Básanna
* 16 Aibreán — Francisco Goya, péintéir Spáinneach, (r. 1746)
* 19 Samhain — Franz Schubert, cumadóir ceoil (r. 1797)
* 4 Nollaig — Robert Jenkinson, 2ú hIarla Learphoill, polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine
* timpeall 22 Meán Fómhair – Shaka Zulu, taoiseach Súlú (r. t. 1787)

Catagóir:Blianta
Grover Cleveland

Ba é **Stephen Grover Cleveland** (18 Márta, 1837 – 24 Meitheamh, 1908) an 22ú agus 24ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta, 1885 go dtí an 3 Márta, 1889 agus 4 Márta, 1893 go dtí an 3 Márta, 1897. 

Ba é Grover Cleveland, in 1892, an t-aon iaruachtarán riamh ar Stáit Aontaithe Mheiriceá ar éirigh leis an ceann is fearr a fháil ar an té a bhuaigh air chun an post a fháil arís.

## Gairm
Toghadh Grover Cleveland (Daonlathach) mar Uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá i dtosach in 1884. Fuair Benjamin Harrison (Poblachtánach) an ceann is fearr air in 1888 ach ní dheachaigh Cleveland i bhfolach. D’éirigh leis ainmniúchán a fháil arís do thoghchán 1892 agus tháinig sé ar ais chuig an Teach Bán ar feadh ceithre bliana eile.

Bhí sé de cháil ar Ghrover Cleveland go mb’fhear díreach macánta a bhí ann agus thug sé gráin don dream ina pháirtí féin – na Daonlathaigh – a bhí bainteach le gníomhaíocht Tammany Hall. Ba é an leagan amach a bhí acusan go dtugtaí na buntáistí uilig do do dhream féin sa bpolaitíocht sa gcás agus gur agatsa a bhí an chumhacht. Ba é an leagan amach a bhí ag Cleveland gur ar chumas agus ábaltacht a dhéanfaí ceapacháin ag chuile leibhéal.
In 1884 in aghaidh fear darbh ainm James G. Blaine a bhí Cleveland sa gcéad toghchán Uachtaránachta a throid sé. Polaiteoir as Stát Maine ab ea Blaine a bhí ina ionadaí ag na Poblachtánaigh.  Fuair Blaine agus a lucht tacaíochta amach go raibh páiste ag Grover Cleveland taobh amuigh den chlaí.

## Féach freisin

* Benjamin Harrison 
* James G. Blaine

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1837
Catagóir:Básanna i 1908
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Gobharnóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Preispitéirigh
Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe