Mellbretha

Is seantéacs de chuid an Fhéineachais caomhnaithe ach go heaspach maidir le dlí spóirt é **Meallbhreitheanna** (Sean-Ghaeilge *Mellbretha*). Sa mhír a mhaireann, pléitear ann gortuithe timpistigh, agus an dliteanas a bhaintear leo i spóirt éagsúla. Faightear ann an-chuid spórt, roinnt dóibh aduain, ach ina measc cluichí amhail is iománaíocht agus ficheall.

## Lámhscríbhinní
Sa bhliain 1968, tháinig Anne agus William O'Sullivan ar mhír den *Mellbretha* caomhnaithe ar ghiota párpháipéir i gceangal an lámhscríbhinn CnaT, MS 1363.:230-231  D'aistrigh agus d'eagraigh D. A. Binchy an mhír seo, á ceangal le plé gan lua ar dlí agus dliteanas spóirt, caomhnaithe sa lámhscríbhinn British Library, MS Egerton 88. Ní aontaíonn Liam Breatnach go iomlán leis an tuairim seo ámh.:144 :60, 263

## Ábhair
Tosaíonn *Mellbretha* le scéimre *[[accessus ad auctores]]*, chur síos bréagstairiúil ar áit, am, údar agus spreagadh an téacs.:145

*Locc don leabar-sa Temair, 7 aimsir dó aimser Cuinn Cétcathaig, 7 peursa do Bodhainn, 7 tucait a deunma imairac comriachtain in da macraide dia Samhna for lar muige Breg; 7 robendaigh Patraicc 7 roforlin in esbaid."

Loc/áit don leabhar-sa [[Cnoc na Teamhrach|Teamhair]], agus aimsir dó aimsir [[Conn Cétchathach|Choinn Céadchathaigh]], pearsa/údar dó Bodainn, agus tucaid/cúis a dhéanamh  comhrac dhá mac-fhoireann ar mhá [[Ríthe Bhreá|Bhreá]] ar lá Samhna; agus bheannaigh [[Naomh Pádraig|Pádraig]] agus d'fhorlíon an easpa.

Pléitear sanasaíocht an teidil *Mellbretha* i roinnt línte sa téacs.<sup>:145</sup>  Ní raibh Binchy in ann lua ar bith don ainm a aimsiú i luathlitríocht Éireann,<sup>:145</sup> cé go ndéanann [[John Lynch (Gratianus Lucius)|John Lynch]] trácht air ina shaothar *Cambrensis Eversus* (1662) (níor thuig seisean go cruinn áfach an téacs mar atá).<sup>:263-264</sup>

Is scéal ar leith é i litríocht na hÉireann an cur síos seo faoi dhá fhoireann le linn ré Choinn.  Bhí Binchy den bharúil gur mearchuimhne de sheanscéal anois-caillte atá ann.<sup>:146</sup>  Mar an gcéanna, ní aithnítear an dlí-eolaí Bodainn lasmuigh den téacs seo.<sup>:148</sup>. Ar an taobh eile, feictear Naomh Pádraig go minic i luathstair dlí Éireann, ag tabhairt a cheada agus á ailíniú le creideamh Críostaí.<sup>:124-125</sup>

Sa mhír de *Mellbretha* atá caomhnaithe, pléitear ann dliteanas as gortuithe timpisteacha le linn cluichí.<sup>:106</sup>  De réir dlí Ghaeligh, bhíodh duine gortaithe in ann costais leighis, bia agus cíos, ar a nglaoitear "*othrus*" nó "fulaingt tinnis".) i gcásanna éagsúla a éilimh.<sup>:132</sup>  Roinntear na cluichí ina dtrí chineál: 
* , cluichí le díolúine, cluichí nach bhfuil ceart iontu d'fhulaingt tinnis tar éis gortaithe thimpistigh
* , cluiche na bhFiann, ina bhfuil ceart iontu d'fhulaingt tinnis
* , cluichí ciontacha, tá an téacs doiléir ach is amhlaidh go dtabhaíonn siad fulaingt tinnis.<sup>:149-150</sup><sup>:150-151</sup>.

Feictear i *Mellbretha* cúig chluiche is fiche.<sup>:106</sup>  Is deacair roinnt dóibh a aithint, mínithe mar atá le timchaint, agus is amhlaidh gur *hapax legomena* iad roinnt dóibh i litríocht na hÉireann.<sup>:118</sup> <sup>:151</sup>  Is cluichí na hóige, amhail is lámhchleasaíocht, iad na cluichí le díolúine.  Is cluichí idir na hóige agus na haosachta iad cuid eile díobh, áfach, amhail is [[iománaíocht]].  Faightear cluichí cláir anseo amhail is [[ficheall]] agus [[brandubh]], cé gurb amhlaidh é gur cluichí do dhaoine fásta amháin iad.<sup>:152</sup>  Tá béim níos paraimíleataí ar cluichí na bhFiann, amhail is marcaíocht capall agus radadh.
<sup>:113-115</sup>  Is sách doiléir iad na colchluichí, ach de ghnáth is gníomhaíochtaí baolacha iad, amhail is "ag caitheamh sleá i dtionól isteach".<sup>:153</sup> <sup>:117</sup>

== Tuilleadh le léamh ==
*  1589.1-48 (an mír as *Mellbretha''); 1338.5-1346.25 (an plé as Egerton 88).
* 

## Nótaí

## Tagairtí

Catagóir:An Féineachas