Ospidéal Ollscoile Phortiuncula

Tá **Ospidéal Ollscoile Phortiuncula** suite i mBéal Átha na Sluaighe, in oirthear na Gaillimhe.  Is cuid den  FSS an Iarthair agus an Iarthuaiscirt  é ó 2024.

## Stair

### 1940idí
Sa mbliain 1942, i lár an Dara Cogadh Domhanda, tháinig slua beag siúracha Caitliceacha go hÉirinn,  na ‘Misiúnaithe Proinsiasánacha an Mháithreachais Naofa’. agus é mar aidhm acu, ospidéal máithreachais a oscailt.  Ord Sasanach a bhí sna siúracha (bhí an ‘mháthair-chlochar’ i Surrey). Ní hé amháin go raibh sé mar aidhm acu ospidéil a bhunú ach bhí misean a bhí bunaithe ar chraobhscaoileadh an chreidimh acu chomh maith.

Scrúdaigh siad cúpla baile in Éirinn ach níor fearadh mórán fáilte rompu. I mBaile Átha Cliath d’fhógair an tArd-Easpag Mac Uaid go raibh dóthain mná rialta ag obair sna hospidéil ansin. Fuaireadar freagra chomh borb céanna ón Easpag de Brún i nGaillimh. Ní raibh aon ghá leo.

Bhí cúis leis an gcinneadh sin sa stair – ní bhíodh cead ag siúracha Caitliceacha aon bhaint a bheith acu le cúrsaí leighis – go háirithe má bhain sé le máithreachas. Ceapadh go raibh siad ag cur a ngairm Chríostaí i gcontúirt lena leithéid d’obair.

Ar aon nós, chuadar chomh fada leis an Easpag Dignan i gCluain Fearta agus lig seisean isteach iad. Shocraíodar ar Phort Omna ach ba ghearr go bhfuair siad amach nach raibh bealaí maithe taistil isteach ná amach as an mbaile sin, agus ar aon nós ní bheadh an daonra ann chun an t-ospidéal a choinneáil sa tsiúl.

Ba léir gur chuir na dochtúirí áitiúla (GPs) i gcoinne bhunú an ospidéil. Bhí faitíos orthu go sciobfaí a gcuid othar féin uathu. Chuir duine amháin acu in aghaidh na mban rialta chomh fíochmhar sin gur bhagair sé go gcaithfeadh sé duine acu le gunna.

Bheartaigh siad ar ospidéal beag a thógáil ina mbeadh 18 leaba, i mBéal Átha na Sluaighe. Bheadh an tseirbhís dírithe ar mhná na meánaicme – dream a mbeadh ar a gcumas íoc as an táille.
[clé|mion|220x220px|[Scuabgheall Ospidéil na hÉireann, 1946]]

### 1950idí - 2000idí
D’éirigh go han-mhaith leis an ospidéal in ainneoin na ndeacrachtaí ar fad. Faoi dheireadh na seachtóidí bhí os cionn 100 leaba bhreise ar fáil ann de bharr infheistíocht rialtais, go háirithe airgead an ‘Sweep’ [Scuabgheall Ospidéil na hÉireann], agus b’ospidéal ginearálta poiblí a bhí ann.

Thug na siúracha nósanna nua isteach san ospidéal máithreachais. Bhí instealladh droma nó eipeadúrach ar fáil i Portiuncula i bhfad sular tugadh isteach é in ospidéil eile ar fud na tíre.  Sa 20ú haois, ní rinne ach cúig cinn de na hobráidí simfiseatóime in ospidéal máithreachais an Phortiuncula – figiúr a bhí i bhfad faoi bhun an mheáin sa tír ag an am.

Cé gur choinnigh na siúracha greim docht ar cheannas an ospidéil, de réir a chéile bhí airgead poiblí á chur isteach ann agus suim dá réir ag na húdaráis Stáit san ospidéal.

## Scannail
Bhí an céatadán naíonán nuabheirthe ar bhain einceifealapaite iscéimeach hiopocsach (EIH) dóibh in Ospidéal Portiuncula i gCo na Gaillimhe sa bhliain 2024 i bhfad níos airde ná mar a bheadh súil leis. Rugadh thart ar 1,300 leanbh in Ospidéal Portiuncula in 2024 agus dúirt go mbeadh súil le cás amháin nó dhá chás de EIH ina measc. Ach bhain EIH do sheisear naíonán in Ospidéal Portiuncula in 2024 (agus cás amháin ann in 2023).

## Féach freisin

* Ospidéal Ollscoile Ros Comáin

## Tagairtí

Catagóir:Ospidéil i gContae na Gaillimhe
Catagóir:Béal Átha na Sluaighe
Catagóir:Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
Catagóir:1943
Catagóir:FSS an Iarthair agus an Iarthuaiscirt