open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Údarás um Thoirchiú agus Shutheolaíocht Dhaonna

mion|Human Fertilisation and Embryology Act 1990 (UKPGA 1990-37)
Is é an **Údarás um Thoirchiú agus Shutheolaíocht Dhaonna** (i mBéarla, an *Human Fertilisation and Embryology Authority* nó *HFEA*) an rialtóir neamhspleách sa Ríocht Aontaithe maidir le cóireáil torthúlachta agus le taighde ina n-úsáidtear suthanna daonna, agus is é an chéad údarás dá chineál ar domhan. 

## Eagraíocht
Is é an aidhm atá ag an HFEA a chinntiú go bhfaighidh gach duine cúram d’ardchaighdeán, idir iad siúd a shiúlann isteach i gclinic torthúlachta agus iad siúd a thagann ar an tsaol de bharr cóireála.***'

Déanann an HFEA é seo trí chlinicí torthúlachta a cheadúnú, a mhonatóiriú agus a scrúdú agus trí eolas atá saor, soiléir agus neamhchlaonta a chur ar fáil faoi chóireáil torthúlachta, clinicí agus deonú suthanna. Bailíonn siad fosta, sonraí faoi chóireáil torthúlachta.  Tá luach mór leis an eolas seo ar a lán fáthanna lena n-áirítear an dóigh ar féidir le duine, a gineadh trí dheontóir, níos mó a fháil amach faoina bhunús géiniteach. Rialaíonn an HFEA clinicí agus tograí a bhfuil baint acu le taighde ar shuthanna daonna. Tá ceadúnú, iniúchtaí agus socrú caighdeán i gceist leis seo.***'

Tá rialú tábhachtach mar cinntíonn sé go bhfuil an obair a dhéantar ar chaighdeán áirithe; nach féidir ach le daoine cáilithe í a dhéanamh; agus nach ndéantar taighde ar shuthanna ach nuair a bhíonn fíorghá ann agus ar dhóigh atá eiticiúil. Tugann an HFEA treoir do chlinicí agus d’ionaid taighde ar an dóigh lena gceanglais dlí a chomhlíonadh i gCód Cleachtais.****

## Cúlra
Ar an 1 Samhain 1990, rith Parlaimint na Ríochta Aontaithe *The Human Fertilisation and Embryology Act 1990;* (Acht HFE)

le trí ghné d’atáirgeadh cuidithe a rialú:

– Cruthú, cúram agus úsáid suthanna daonna taobh amuigh de chorp na máthar;

– Bailiú, cúram agus úsáid speirme agus uibheacha daonna;

– Stóráil na ngaiméití agus na suthanna daonna seo.

Rinneadh an tAcht a leasú in 2008 agus tá na pointí seo a leanas san áireamh ann anois:

• a chinntiú go bhfuil cruthú agus úsáid gach suth daonna taobh amuigh den chorp – is cuma cén próiseas a úsáidtear lena gcruthú – faoi réir rialacháin.

• cosc ar ghnéas páiste a roghnú ar chúiseanna sóisialta.

• aitheantas a bheith ag an bheirt pháirtithe i gcaidreamh comhghnéis mar thuismitheoirí dleathacha páistí a ghintear trí úsáid speirme, uibheacha nó suthanna a dheontar.

• a chur ar chumas daoine i gcaidrimh chomhghnéis agus lánúineacha neamhphósta cur isteach ar ordú a cheadófar go bpléifear leo mar thuismitheoirí linbh a rugadh trí úsáid máthair ionaid

## Féach freisin

* Máthairionadaíocht

## Tagairtí

Catagóir:Máthairionadaíocht
Catagóir:Rialtas na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Dlíthe na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Forais rialtais
Catagóir:Rialtóirí
Leithcheal ciníoch

[mion|Southport, 30 Iúil 2024 agus [círéibeacha na Ríochta Aontaithe 2024]]
Is féidir  **leithcheal ciníoch** nó **leithcheal ar bhonn cine** tarlú do dhaoine áirithe ó chine difriúil nó ó mhionlach eitneach eile. Is minic a chuirtear i leith daoine ó mhionlaigh eitneacha go bhfuil siad ‘ag goid ár gcuid post agus ár gcuid dtithe’ ach, i ndáiríre, uaireanta tá siad ag tabhairt faoi na jabanna nach bhfuil ag teastáil ó dhaoine a rugadh san áit agus déanann siad cion céadach.  

Mar shampla, i mí Iúil agus Lúnasa 2024, tharla círéibeacha ciníocha i mBéal Feirste agus áiteacha eile sa Tuaisceart. Tá Ospidéal na Cathrach i mBéal Feirste buailte le Sandy Row agus Bóthar Dhún na nGall, an chomharsanacht inar bhris na círéibeacha amach.  Ach tá an córas Sláinte agus Cúram Sóisialta i dTÉ ag brath go hiomlán ar a fhoireann ó mhionlaigh eitneacha. Ritheann na hiontaobhais sláinte feachtas earcaíochta thar lear i ngeall ar an nganntanas foirne baile. Cháin eagraíochtaí na n-oibrithe sláinte (nó NICON, scátheagraíocht na seirbhíse) na hionsaithe ar lucht gnó.

## Féach freisin

* Leithcheal ar bhonn gnéis
* Círéibeacha sa Ríocht Aontaithe 2024

## Tagairtí

Catagóir:Ciníochas
Catagóir:Leithcheal
Catagóir:Leithcheal ar bhonn cine
Catagóir:Inimirce
Caisleán Ghleann an Choim

Is Túrtheach agus Séadchomhartha Náisiúnta é **Caisleán Ghleann an Choim** atá suite i gContae Luimnigh, Éire.

## Suíomh
Tá Caisleán Ghleann an Choim suite 2.4 km (1.5 mhíle) siar ó Chill Íde, ar an taobh thuaidh de bhóthar an R515.

## Stair
Tógadh an teach túir sa bhliain 1462 ag muintir Uí hAilgheanáin, ar shuíomh foirgnimh níos sine ag dul siar go dtí AD 983. Ghlac Clann Uí Bhriain é agus le linn Éirithe Amach Dheasmhumhan (1569) thit sé ar na Gearaltaigh go dtí gur choigistigh na Coróin a gcuid tailte i 1571. Leagadh Walter Raleigh cuid den chaisleán. Faoi 1587 bhí sé i lámha an Hungerford; i 1591 chuaigh go dtí Sir William Courtenay, agus i 1595 chuig Captaen Collum.

D'athchóirigh William Courtenay, 10ú Iarla Devon é sa bhliain 1840.

Ag Éirí Amach na Cásca 1916, tháinig 300 Óglaigh na hÉireann le chéile i gCaisleán Ghleann Choinn, ach ní dhearna siad aon ghníomh míleata.

Athchóiríodh arís é sna 1980idí agus tá sé faoi chúram Oifig na nOibreacha Poiblí.

## Caisleán
Túrtheach cearnógach, le forbhalla, sé stór aolchloiche é an caisleán. Ar an urlár uachtarach tá poll lámhaigh a úsáid na boghdóirí. Tá dhá sheomra boghtach bairille ann freisin.

## I amhrán
Tá amhrán "O Castle of Glenquin" ag moladh an chaisleáin agus a stair.

## Tagairtí

Catagóir:Séadchomharthaí náisiúnta i gContae Luimnigh
Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge
Catagóir:Caisleáin i gContae Luimnigh
Catagóir:Caisleáin
Catagóir:Caisleáin na hÉireann
Cumann na Saoirse

Eagraíocht Éireannach do mhná poblachtacha ab ea **Cumann na Saoirse,** a bunaíodh i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1922, tar éis scoilte i gCumann na mBan .

## Stair
Ar an 7 Eanáir 1922 cheadaigh  an Dara Dáil an Conradh Angla-Éireannach  le dlúthvóta de 64–57.  Ar an 5 Feabhra tionóladh comhdháil chun é seo a phlé, agus vótáil 419 ball de Chumann na mBan ina choinne le hais 63 i bhfabhar. Bhunaigh na mná ar thaobh an Chonartha, faoi cheannas Jennie Wyse Power Cumann na Saoirse le teacht in áit Chumann na mBan i Márta 1922.  D’athraigh cuid acu a thacaigh leis an gConradh ainm a gcraobhacha go Cumann na Saoirse, agus choinnigh cuid eile a n-ainm ach thug siad dílseacht do Rialtas an tSaorstáit . 

Faoi Iúil 1923, nuair a tháinig deireadh le Cogadh Cathartha na hÉireann, bhí an eagraíocht réidh chun í féin a dhíscaoileadh.  D'fhiosraigh an Cumann ar Risteárd Ó Maolchatha faoi bhallraíocht a aistriú go Crois Dhearg na hÉireann, ach níor bunaíodh cumann dá leithéid go dtí 1939. 

## Tagairtí

## Foinsí

* 
* Boylan, Henry, (ed.), *A Dictionary of Irish Biography* (Dublin 1999).
* Ward, Margaret, 'Marginality and Militancy: Cumann na mBan, 1914-1936', in Austen Morgan and Bob Purdie (eds.), *Ireland: Divided Nation, Divided Class* (London 1980).

## Naisc sheachtracha
Lochanna Chonamara (amhrán)

I Nollaig 1981 chuir an Francach Michel Sardou amhrán ar an margadh dar teideal ***Les Lacs du Connemara*** nó ***Lochanna Chonamara.***  Díoladh na milliúin cóip den amhrán ó shin agus scaip cáil Sardou taobh amuigh den Fhrainc.

clé|mion|Michel Sardou, san Olympia i bPáras, 2011
clé|mion|Lochanna Chonamara

## Stair
Ní raibh Sardou i gConamara ariamh roimhe sin agus b’amhlaidh cás ag a leathbhádóir cumadóireachta, Pierre Delanoe. Ar Albain a bhí a gcuid peann dírithe acu ach d’éirigh leo bileog eolais turasóireachta a fháil ina raibh cuntas ar lochanna Chonamara. Leag siad ar an dúch.

Tá an t-amhrán i mbéal go leor de mhuintir na Fraince i gcónaí. Castar an t-amhrán ag cóisirí agus ag chuile chineál ócáide, go háirithe má bhíonn sórt fiántas ar bith ag baint leis. Bheadh sé ar comhchéim leis na ‘Fields of Athenry’, nó níos treise ná sin, mar amhrán pobail sa bhFrainc.

Deirtear gur chuidigh an t-amhrán go suntasach leis an turasóireacht as an bhFrainc go Conamara in imeacht na mblianta. Thug Cumann Tráchtála Chonamara ‘saoirse’ an cheantair do Sardou sa bhliain 2011, cleas margaíochta par excellence.

## Liricí
Máirín agus Seán atá i scéal an amhráin. Phósadar beirt agus síos leo go Luimneach le haghaidh na bainise. Chuaigh gach a raibh ann ar an ‘téar’. Cois níor fhan fúthu.

## Leaganacha
Tá 88 milliún amharc (i mí Lúnasa 2024) ag an amhrán a chuir an banna ceoil Kids United, cúigear páistí as an bhFrainc, ar a leathanach YouTube in 2018. Tá an cúigear le feiceáil san fhíseán nua agus iad ag canadh faoi lochanna Chonamara agus áilleacht an cheantair, agus grúpa damhsóirí agus ceoltóirí Gaelacha in éineacht leo.

Níl leagan Gaelach le fáil (in 2024) fós.

## Féach freisin

* Conamara 

## Tagairtí

Catagóir:Amhráin
Catagóir:Conamara
Catagóir:1981
Catagóir:Lochanna
Catagóir:Cultúr na Fraince
Mahilioŭ

Cathair in oirthear na Bealarúise is ea **Mahilioŭ** (nó *Mogilev* ) (Bealarúisis: Магільвый, *Mahilioŭ*, Rúisis: Могильв, *Mogilyov* ). Tá sí suite ar an Dnípir, timpeall 76 ciliméadar ón teorainn ó Chúige Smolensk. (Rúisis: Смоленская область, *Smolenskaya oblast*), agus 105 km ó Chúige Bryansk (Rúisis: Бря́нская о́бласть,*Bryanskaya oblast*ʹ). Sa bhliain 2024, bhí 353,110 duine ina gcónaí ann. Sa bhliain 2011, bhí 360,918 duine ina gcónaí ann, suas ó thart ar 106,000 sa bhliain 1956. Feidhmíonn sí mar lárionad riaracháin don Réigiún Mogilev, agus is í an tríú cathair is mó í sa Bhealarúis.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha sa Bhealarúis
Catagóir:Áiteanna a bhfuil cónaí ann i Réigiún Mogilev
Catagóir:Pobail Ghiúdacha stairiúla sa Bhealarúis
Catagóir:Láithreán Uileloscadh sa Bhealarúis
Gleannúir

Is is sráidbhaile é ar bhóthar réigiúnach an R512 i gContae Chorcaí, Éire é **Gleannúir**. Tá sé suite timpeall 8 km (5 mhíle) siar ó thuaidh ó bhaile Mhainistir Fhear Maí 40 km (25 mhíle) oirthuaisceart de chathair Chorcaí. I 2022, bhí daonra 628 ag Gleannúir. 

Tá séipéal Caitliceach Rómhánach i Gleannúir, scoil, siopa amháin agus dhá theach tábhairne. Tá Gleannúir suite laistigh de Dáilcheantar Corcaigh Thoir.

### Laeaba Chaillí tuama meigiliteach
Dátaithe go dtí an Chré-Umhaois luath, tá tuama dingeacha Laeaba Chaillí suite 2.4 km (1.5 mhíle) ó Ghleannúir agus is é an tuama dingeacha is mó in Éirinn é.

### Caisleán Ghleannúir
mion| Caisleán Ghleannúir
[mion| Droichead Ghleannúir thar [Abhainn na Fuinseann ]]
Tógadh Caisleán Ghleannúir ón 13ú haois in aice le hAbhainn na Fuinseann ag muintir Condon, lonnaitheoirí Normannach a tháinig go Corcaigh sa dara haois déag. Fanann an daingean agus balla an chaisleáin.

### Mainistir Ghleannúir
Tógadh Mainistir Ghleannúir freisin sa 13ú haois, in aice leis an gcaisleán, de réir an oird Dhoiminiceach . Scriosadh an prióireacht sa 16ú haois. Bhí fuinneog eangach binn na prióireacht, atá athchóirithe anois, ina cuid den séipéal Protastúnach, atá suite sa reilig Chaitliceach, tráth.

### Droichead Ghleannúir
Tógtha i lár an 17ú haois, Is droichead cúng 13 áirse é Droichead Ghleannúir, agus tá sé ar cheann de na samplaí is sine atá fágtha sa réigiún.  Dar leis *[[The Corkman|an Corkman]]*, deirtear gurb é an “droichead poiblí is cúinge agus is sine in úsáid laethúil” san Eoraip é.

### Muileann Ghleannúir
Tá muileann Ghleannúir, a tógadh i lár an 19ú haois, suite ar bhruach Abhainn na Fuinseann agus suite faoi bhun an chaisleáin Normannaigh. Tógadh é le linn na 1840idí mar chuid de scéim faoisimh ó ghorta.

## Iompar
Osclaíodh stáisiún traenach Ghleannúir ar 23 Márta 1891, dúnadh é do thrácht paisinéirí agus earraí ar 27 Eanáir 1947 agus dúnadh é ar deireadh go hiomlán ar 1 Nollaig 1953.

## Spórt
Tá foirne Chumann Lúthchleas Gael na bhfear agus na mban sa sráidbhaile a bhfuil traidisiún sa pheil Ghaelach acu. I mí na Samhna 2009, bhuaigh foireann peile idirmheánach CLG Ghleann Uird Craobh Peile Sóisear A Chorcaí don tríú uair ina stair, agus iad ag bualadh ar Bhaile Garbhán.

Tá Gleannúir ina bhaile freisin ag an 105ú Grúpa Gasóga ( Gasóga na hÉireann), agus dhá iarfhoireann Sacar: Glanworth United agus Glanworth Celtic. D’imir Glanworth United i Roinn 2A den AUL Chorcaí, ach scoradh ina dhiaidh sin é.

## Scannán

Lámhachadh roinnt radharcanna ón scannán Bob Hoskins 1999 Felicia's Journey ar láthair i nGleannúir.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Chorcaí
Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge
Stavka

Is ainm é an **Stavka** ( Rúisis agus Úcráinis: Ставка, Bealarúisis : *Стаўка*) ar ardcheannas na bhfórsaí armtha a bhíodh in Impireacht na Rúise agus san Aontas Sóivéadach agus san Úcráin faoi láthair.

Sa Rúis Impiriúil thagair Stavka don fhoireann riaracháin, agus don Cheanncheathrú Ginearálta i bhfórsaí armtha na Rúise Impiriúla déanach sa 19ú haois agus ina dhiaidh sin san Aontas Sóivéadach. I litríocht an Iarthair uaireanta scríobhtar sa chás uachtair (STAVKA), cé nach acrainm é. Féadfaidh Stavka tagairt a dhéanamh dá chomhaltaí, chomh maith le suíomh na ceanncheathrún (a bhunchiall ón seanfhocal Rúisise ставка, 'puball').

## Stavka an Cheannasaí Uachtarach le linn an Chéad Chogadh Domhanda

Ba é an tArd-Diúc Nioclás Nicholaievitc, garmhac an tSáir Nioclás I, ceannasaí arm na Rúise ag tús an Chéad Chogadh Domhanda. Ceapadh é ag an nóiméad deireanach i Lúnasa 1914, agus ní raibh aon pháirt aige i gceapadh na bpleananna míleata a bhí in úsáid ag tús an chogaidh. Ba Nikolai Yanushkevich mar cheann foirne aige. I samhradh na bliana 1915 ghlac an Sár féin ceannas pearsanta, agus Mikhail Alekseyev ina cheannaire foirne. Sna blianta 1915–1917 bhí Stavka lonnaithe i Mahilioŭ agus chaith an Tsar, Nioclás II, tréimhsí fada ansin mar Cheannasaí.

Roinneadh an Stavka i roinnt ranna:
*An Roinn Ginearálta-Máistir ceathrún (Roinn Oibríochtaí)
*An Roinn Ginearálta ar Dualgas (Eagrú trúpaí, soláthairtí, ardú céime, cúrsaí foirne)
*Roinn na n-iompruithe míleata
*Roinn an Chabhlaigh
*Seansaireacht taidhleoireachta (idirchaidreamh leis an Aireacht Gnóthaí Eachtracha)

Bunaíodh an Stavka ar dtús i Baranovichi. I mí Lúnasa 1915, tar éis dul chun cinn na Gearmáine, d'athlonnaigh an Stavka go Mahilioŭ

### Cinn foirne

## Tagairtí
Catagóir:Arm na Rúise
Catagóir:Arm an Aontais Shóivéadaigh
Cumasachas

mion|cumasachas
Déantar **idirdhealú ar bhonn míchumais**, nó **cumasachas**, uaireanta. Is féidir leithcheal tarlú do dhaoine áirithe má tá míchumas orthu. Thiocfadh le míchumas fisiciúil nó meabhrach bheith i gceist. 

Is féidir a mheas gur cumasachas atá sna bacainní sin atá roimh dhaoine faoi mhíchumas cearta an duine atá acu a fheidhmiú go hiomlán, áit a bhfuil an tsochaí socraithe chun freastal a mhéid is mó is féidir ar dhaoine nach bhfuil faoi mhíchumas.

Ní mór do rochtain a bheith ag daoine faoi mhíchumas ar gach foirgneamh poiblí agus gnólacht.

## Féach freisin

* Leithcheal

## Tagairtí

Catagóir:Leithcheal
Catagóir:Míchumas
Sráid Kanavinskaya

Sráid i gCeantar Uirbeach Kanavinskaya (Rúisís: *Канавинский район*) i Nizhny Novgorod is ea **Sráid Kanavinskaya** (Rúisis: *Канавинская улица*).

## Stair
Tá an chéad trácht ar an lonnaíocht Kanavinskaya (Kunavinskaya) Slobodá le fáil i lámhscríbhinn a scríobhadh idir na blianta 1621 -1622. Roimh réabhlóid na bliana 1917, tugadh Kuznechnaya air, ansin athainmníodh é in onóir an réabhlóidí Babushkin réabhlóideach agus tugadh Babushkinskaya air.

## Suíomh
Tosaíonn an tsráid ón teach uimhir 21 ar Shráid Sovetskaya agus agus téann sí comhthreomhar le Sráid Litvinov agus Sráid Alyosha Peshkov go Sráid Priokskaya, ag trasnú Sráid Lunacharsky, Sráid Vokzalnaya, Sráid Dalya, agus Sráid Prokofiev.

## Foirgnimh agus struchtúir
Foirgnimh íseal is mó atá sa tsráid: tithe dhá stór a tógadh na bliana 1916—1917.

## Iompar
Ní fada ón tsráid tá an stáisiún Moskovskaya, ar an Meitreo Nizhny Novgorod.

## Naisc sheachtracha
* 
* Улица Канавинская on the Yandex.Panoramas service

## Tagairtí

* 
* Улица Канавинская Yandex.Panoramas
Catagóir: Sráideanna i Nizhny Novgorod
All About Eve

Scannán Meiriceánach is ea **All About Eve**.

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin 1950
Catagóir:Scannáin Béarla
Slobodá

[deas|mion|270x270px| "I  Неме́цкая слобода́, ''Nemétskaya slobodá'' (Lonnaíocht na Gearmáine) (i [Moscó ón 17ú haois.). Aleksandr Benois 1909]]
Cineál lonnaíochta i stair na Rúise, na Bealarúise agus na hÚcráine ab ea **Slobodá.** (Rúisís:*слобода́*). Díorthaítear an t-ainm ón bhfocal a úsáidtear sa tSean-Shlavais chun tagairt a dhéanamh don tsaoirse, ionas gur féidir é a aistriú mar "lonnaíocht dhaonna atá saor in aisce". 
## Tagairtí
Catagóir:Tíreolaíocht na Rúise
Catagóir:Bailte agus cathracha
Aoiseachas

[mion|[Joe Biden, 81 bliain d'aois in 2024; go leor buartha ag an am nach raibh sé ábalta don chúram agus go raibh sé róshean agus rólag ]]
Is féidir leithcheal tarlú do dhaoine áirithe mar gheall ar aois; tugtar **leithcheal ar bhonn aoise** nó **aoiseachas** air. Is minic a cheanglaíonn muid an cineál seo leithcheala le daoine aosta agus le déagóirí. Mar sin féin, is féidir leithcheal ar bhonn aoise bheith déanta ar dhuine ar bith, is cuma cén aois. Cuir i gcás go bhfuil duine éigin 25 bliain d’aois agus cuireann do shaoiste in iúl dó nach bhfuil aon seans aige ardú céime a fháil mar tá sé ró-óg.

## Féach freisin

* Leithcheal
* Nua-aoiseachas (modernism)

## Tagairtí

Catagóir:Leithcheal
Catagóir:Aois
Catagóir:Aoiseachas
Catagóir:Claontacht agus leithcheal
Catagóir:Ógántacht
Catagóir:Focail nuachumtha
Catagóir:Nuafhocail
Siombail ghuaise

[mion| Cloigeann agus croschnámha, siombail choiteann don nimh agus foinsí eile [Bás|foinsí eile contúirte marfaí ( picteagraim ghuaise GHS )]]
Is siombailí inaitheanta iad **[[Siombail|siombailí]] guaise** atá deartha chun rabhadh a thabhairt faoi ábhair, láithreacha nó réada guaiseacha nó contúirteacha, lena n-áirítear réimsí leictreamaighnéadacha, sruthanna leictreacha; ceimiceáin **dhíobhálacha**, tocsaineacha nó éagobhsaí ( aigéid, nimheanna, pléascáin ); agus radaighníomhaíocht. Is minic a rialaíonn an dlí úsáid siombailí guaise agus stiúrann eagraíochtaí caighdeáin iad. Féadfaidh siombailí guaise a bheith le feiceáil le dathanna, cúlraí, teorainneacha éagsúla, agus faisnéis fhorlíontach  chun an cineál guaise agus an leibhéalna bagartha a shonrú (mar shampla, aicmí tocsaineachta ). Úsáidtear siombailí rabhaidh i go leor áiteanna in áit nó i dteannta rabhaidh scríofa mar go n-aithnítear go tapa iad (níos tapúla ná rabhadh scríofa a léamh) agus go dtuigtear go huilíoch iad, mar is féidir an tsiombail chéanna a aithint mar shiombail a bhfuil an bhrí chéanna aici do chainteoirí teangacha éagsúla

## Cineálacha Siombailí Guaise Caighdeánaithe

## Liosta de na siombailí coitianta

Úsáidtear téip le stríoca trasnánach buí agus dubh go coitianta mar rabhadh guaise cineálach. Is féidir é seo a bheith i bhfoirm téip bharacáide, nó mar théip fhéinghreamaitheach chun achair urláir agus a leithéidí a mharcáil. I roinnt réigiún (mar shampla an RA)  cuirtear téip bhuí achar áirithe os cionn cáblaí leictreacha faoi thalamh chun rabhadh a thabhairt d'oibrithe talún amach anseo faoin nguais.

## Siombail rabhaidh cineálach
alt=exclamation mark in a triangle|mion| Siombail rabhaidh cineálach(Athraíonn dath an chúlra)
## Tagairtí
Catagóir:Picteagraim
Catagóir:Sábháilteacht agus sláinte ceirde
Catagóir:Siombailí
Catagóir:Grafaicí eolais
Comhaontas Aontachtach na hÉireann

Páirtí polaitiúil aontachtach ab ea **Comhaontas Aontachtach na hÉireann** nó **CAÉ**  *([[An Béarla|Béarla]]ː *Irish Unionist Alliance*, nó *IUA*)*, ar a dtugtar **Páirtí Aontachtach na hÉireann** (*Irish Unionist Party*), nó go simplí **na hAontachtaithe**, a bunaíodh in Éirinn sa bhliain 1891, ó chumasc de chuid Pháirtí Coimeádach na hÉireann agus *Irish Loyal and Patriotic Union (ILPU)* chun cur i gcoinne pleananna do Rialtas Dúchais d'Éirinn laistigh de Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann. Ba é an Coirnéal Edward James Saunderson a bhí i gceannas ar an bpáirtí ar feadh cuid mhaith dá shaol agus níos déanaí bhí St John Brodrick, 1ú Bhíocunta Midleton.San iomlán,   bhí 86 bhall de Theach na dTiarnaí cleamhnaithe le Comhaontas Aontachtach na hÉireann, cé go raibh a bhallraíocht níos leithne i measc vótóirí Éireannacha lasmuigh de Chúige Uladh sách beag. 

Ailínigh an páirtí é féin go dlúth leis an bPáirtí Coimeádach agus na hAontachtóirí Liobrálacha le dul i mbun feachtais chun cosc a chur leis an mBille um Rialtas na hÉireann 1893. Thóg a chuid feisirí an fuip Choimeádach ag Westminster, agus ba mhinic a cuireadh síos ar a chuid feisirí mar 'Choimeádaigh' nó 'Aontachtaithe Coimeádacha ',  cé gur tháinig cuid mhaith dá thacaíocht ó iarvótálaithe Liobrálacha. I measc na mball ba mhó le rá a bhí aige bhí abhcóide Bhaile Átha Cliath, Sir Edward Carson, agus bunaitheoir gluaiseacht na gcomharchumann in Éirinn, Sir Horace Plunkett. Bhí a neart toghchánaíochta comhchruinnithe den chuid is mó (cé nach go heisiach) in oirthear Uladh agus i ndeisceart Bhaile Átha Cliath.

Bhí an D'éirigh an CAÉ scriosta ag aighnis inmheánacha go luath san fhichiú haois, agus bhí ceist na críochdheighilte thar a bheith conspóideach. Ghlac a lán aontachtaithe lasmuigh de Chúige Uladh leis as riachtanas polaitiúil a bhain le Rialtas Dúchais, fad is a  bhunaigh aontachtaithe i gCúige Uladh eagraíocht ar leith, Páirtí Aontachtach Uladh (Béarlaː Ulster Unionist Party). Sa bhliain 1919 scoilt an CAÉ as a chéile faoi dheireadh nuair a bunaíodh an Unionist Anti-Partition League, rud a chuir in iúl go héifeachtach bás an aontachtachais institiúidigh sa chuid is mó d'Éirinn. Lean an UUP ar aghaidh ag feidhmiú i dTuaisceart Éireann, agus rachadh sé ar aghaidh chun tosaigh i gcúrsaí polaitíochta baile ann ar feadh cuid mhaith den fhichiú haoissé ar aghaidh chun tosaigh i gcúrsaí polaitíochta baile ann ar feadh cuid mhaith den fhichiú haois.
## Tagairtí
Catagóir:Páirtí coimeádacha in Éirinn
Catagóir:Aontachtas in Éirinn
Catagóir:polaiteoirí Pháirtí Aontachtach na hÉireann
Catagóir:Páirtithe coimeádacha sa Ríocht Aontaithe
Catagóir:Páirtí na heite deise sa Ríocht Aontaithe
Catagóir:Stair an Pháirtí Coimeádach (RA)
Catagóir:Páirtithe polaitiúla a bunaíodh in 1891
Catagóir:Páirtithe polaitiúla arna ndíbhunú i 1922
Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean

Is grúpa d'oileáin Mhuir Chairib agus críoch neamhchorpraithe agus eagraithe de chuid na Stát Aontaithe iad **Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean**, go hoifigiúil **Virgin Islands of the United States**. Is cuid d'oileánra Oileáin na Maighdean iad na hoileáin go geografach agus tá siad suite in Oileáin na Fothana sna Mion-Aintillí.
## Tagairtí


Catagóir:Oileáin na Maighdean
Julie Jay

Is bean ghrinn, scríbhneoir agus podchraoltóir Éireannach í **Julie Jay**. Ba í ceann de na hambasadóirí do Sheachtain na Gaeilge 2025.

## An fhuirseoireacht
Is mar bhean ghrinn a tháinig Julie Jay chun cinn i dtús báire agus tá sí tar éis bheith ina taibheoir tacaíochta ag leithéidí Neil Delamere, Ardal O’Hanlon, Des Bishop, Flo and Joan agus Tommy Tiernan.

Tá sí tar éis an stáitse a shiúil ag Féile na Gealaí agus ag an Oireachtas mar chuid de GhaelGÁIRÍ.

### Seónna aonair
Bhain seó aonair Julie Jay *Oops, This is Toxic* le Britney Spears agus mar a chaití le mná sna nóchaidí.

Chuir Julie seó aonair i nGaeilge ar an stáitse ag Féile Imill BhÁC 2024 faoin teidil *[[Smidiríní (seó grinn)|Smidiríní]]*, seó atá fé throid mhná mhílaoisigh amháin agus í ag iarraidh fanacht tábhachtach... ach is leor sin fé J Lo! Chaith sí le scéalta pearsanta agus le téamaí éagsúla a bhain le sochaí an lae inniu "go glic greannmhar agus í iomlán ar a compord."

## Podchraoltaí
Tá Julie Jay tar éis trí phodchraoladh a chur i láthair:

* *Up to 90*, a bhain le cumha i ndiaidh na nóchaidí
* *Trapped With Fred and Julie*, podchraoladh siamsaíochta leis an mbeirt fhuirseoirí

* *Crimeland*, podchraoladh coirscéalta.

## An scríbhneoireacht
Is minic í ag scríobh don *[[Irish Independent]]*, tá colún rialta aici leis an ''Irish Examiner'', agus tá sí tar éis scríobh do RTÉ agus don ''Irish Times'' freisin.

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil: juliejaycomedy.com 
* Ticéid do *[https://www.fringefest.com/festival/whats-on/smidirini Smidiríní]*
* Podchraoltaí: ''Trapped With Fred and Julie'', ''Up to 90'', ''Crimeland''

## Tagairtí

Catagóir:Fuirseoirí Éireannacha
Catagóir:Fuirseoirí le Gaeilge
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Láithreoirí teilifíse
Catagóir:Podchraoltóirí Éireannacha
Catagóir:Podchraoltóirí
Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí
Catagóir:Daoine as Contae Chill Dara
Catagóir:Daoine beo
Leithcheal ar bhonn creidimh

[mion|[Meice, An Araib Shádach : bealach amháin do Mhoslamaigh, bealach eile do dhaoine eile.]]
[mion|Fuascailt na n[An Giúdachas|Giúdach]]
Tarlaíonn **idirdhealú ar an bhforas creidimh**, nó **leithcheal ar bhonn creidimh**, nuair a dhéileáiltear le duine le níos lú fabhair ná mar a dhéileáiltear le duine eile, mar nach ionann an creideamh, cúlra nó dearcadh reiligiúnach atá ag duine acu agus atá ag an duine eile, nó go bhfuil creideamh, cúlra nó dearcadh reiligiúnach ag duine acu agus nach bhfuil ag an duine eile.
[mion|Múrphictiúr i mBéal Feirste, 2002, le Mike Alewitz. Tharraing scoláioch idirchreidmheach ''conspóid'' ag an am agus scrios [Sinn Féin an múrphictiúr.]]

## In Éirinn
In Éirinn is minic a cheanglaíonn daoine leithcheal ar bhonn creidimh le Caitlicigh agus Protastúnaigh amháin. Ach i sochaí ina bhfuil éagsúlacht chultúrtha, déantar leithcheal ar Mhoslamaigh, Ghiúdaigh agus ar dhaoine eile a bhfuil creideamh reiligiúnach difriúil acu.

### Stair
Dála billí rialtas dúchais ag dul siar go dtí 1886 (nár ritheadh), chuir an tAcht (Alt 5) cosc ar reachtaíocht a dhéanfadh idirdhealú ar bhonn creidimh. I measc na srianta, níor ceadaíodh airgead a bhronnadh ar aon chreideamh, ná searmanas creidimh ar leith a dhéanamh riachtanach le haghaidh bailíocht an phósta. Ní bheadh aon bhuntáiste ag an gcléir, ná ní fhágfaí iad faoi mhíbhuntáiste. Bheadh cead ag páistí freastal ar scoileanna a raibh maoiniú poiblí acu gan freastal ar theagasc Críostaí. 

Bhí an giota céanna nach mór sa Chonradh Angla-Éireannach (Alt 16) , ach sa Chonradh cuireadh cosc ar idirdhealú i maoiniú scoileanna a bhain le haicmí creidimh éagsúla. Tá a rian seo i mBunreacht na hÉireann (Alt 44.2) chomh maith.

### Scoileanna
Is ionann creideamh mionlaigh in Éirinn inniu agus creideamh a chuimsíonn níos lú ná 10% den daonra iomlán. Ní fhéadfaidh bunscoileanna a fhaigheann aon chineál tacaíochta nó maoinithe ón stát daoine de shainaicme áirithe creidimh a ligean isteach de rogha ar dhaoine eile.

Ach má chláraíonn an iomarca daltaí, féadfaidh bunscoileanna, i ndiaidh iarratas a fháil ó dhalta ó chreideamh mionlaigh, tús áite a thabhairt don dalta sin más deimhin leis an scoil gur ball den chreideamh mionlaigh an dalta agus go gcuireann an scoile clár oideachais/teagaisc creidimh ar fáil ar ionann é agus an creideamh mionlaigh sin nó atá cosúil leis.

## Féach freisin

* Leithcheal
* Géarleanúint reiligiúnach 

## Tagairtí

Catagóir:Leithcheal
Catagóir:Claontacht agus leithcheal
Catagóir:Reiligiún
Catagóir:Leithcheal ar bhonn creidimh
Catagóir:Géarleanúint reiligiúnach
Caisleán Dhomhnach Maighean

Is móta agus bábhún agus Séadchomhartha Náisiúnta é **Caisleán Dhomhnach Maighean** atá suite i nDomhnach Maighean, Baile Fearainn Tulaigh na Croise, ar shuíomh *Mannan Castle Golf Club*, i gContae Mhuineacháin, Éire.

## Suíomh
Tá Caisleán Mannan suite ar Mannan Castle Golf Club, ar fhána theas de dhroim droimnín aolchloiche thart ar 3 km (1.9 mhíle) soir ó thuaidh ó Charraig Mhachaire Rois.

## Stair
Creidtear gurbh é an suíomh seo príomhchathair ársa Oirialla (Airgíalla), ríocht a tháinig am éigin sa ré réamh-Chríostaí (de réir cuntais leath-mhiotasacha, bhunaigh Na Trí Cholla é in AD 331).

Thóg an teaghlach cumhachtach Angla-Normannach Pipard (Sir Roger Pipard, c.1136 – roimh 1225) móta agus bábhún sa bhliain 1193 chun a ngabháil ar an réigiún a chomhdhlúthú. Thóg siad caisleán adhmaid ar dtús. Ní gá gur roghnaíodh an suíomh seo mar gheall ar a úsáidí míleata nó cosantacha ach ar chúiseanna cáil. Trí thógáil ar bharr phríomhchathair Ghaelach, léiríodh Ionrradh na Normannach ar Éirinn. Sa bhliain 1227 tugadh tailte Pipard ar iontaoibh Ralph Fitz Nicholas. Thosaigh sé ag neartú Chaisleán Mhannan; dódh na hÉireannaigh é sa bhliain 1230 agus cuireadh caisleán cloiche ina áit sa bhliain 1244.

Baineann finscéalta áitiúla éagsúla leis an gcaisleán; Maíonn ceann acu go ndearnadh an moirtéal le fuil ainmhíoch agus sin an fáth nach féidir cloch a scaoileadh amach as an mballa. Ceanglaíonn ceann eile an t-ainm le draoi darbh ainm Manann, cé go dtagann na luathainmneacha ón nGaeilge *maighean*.

Rinne Henry Morris an chéad suirbhé seandálaíochta ar an suíomh i 1910. I dtochailtí níos déanaí fuarthas go leor slaig iarainn, potaireacht, tairní iarainn agus uirlisí oibrithe iarainn sa chuid theas den bhábhún.

## Foirgneamh
Is móta (12.5 m ar airde) agus bábhún laistigh é Caisleán Dhomhnach Maighean atá ceangailte ag tóchar le díog agus bábhún seachtrach gan díog. Tá fothracha cloiche an daingean ar bharr an mhóta.

## Tagairtí

Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge
Catagóir:Caisleáin i gContae Mhuineacháin
Catagóir:Caisleáin na hÉireann
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Mhuineacháin
Francis Rees (banna ceoil)

Banna phopcheol brionglóide is ea **Francis Rees**. Beth, Bethan agus Ceirios na baill. Casann siad i mBreatnais agus luaitear mar bhanna aiteach iad, agus mar bhanna ceoil cailíní. Is as áiteanna éagsúla sa Bhreatain Bheag a thagann siad agus is iad féin a léiríonn a gcuid ceoil. 

Luaitear an ceoltóir mór le rá Georgia Ruth agus an láithreoir ceoil leis an mBBC Huw Stephens i measc a lucht leanúna. 

## Camchuairteanna idirnáisiúnta
Bhí gig ag Francis Rees i gClub Chonradh na Gaeilge i mBÁC in 2024, le tacaíocht ó The Gladstone Band.

## Féach freisin
* Gwenno
* Pendrwm (lipéad ceoil)
* Merched yn Gwneud Miwsig (Mná ag Déanamh Ceoil)
* Bailte dúchais na mball: Tywyn, Machynlleth, Casnewydd

## Naisc sheachtracha

* Instagram: Beth, Bethan Ceirios
* Spotify

## Tagairtí

Catagóir:Popghrúpaí
Catagóir:Ceoltóirí Breatnacha‎
Catagóir:Bannaí a chanann i mBreatnais
Catagóir:Amhránaithe Breatnacha
Catagóir:Amhránaithe Breatnaise
Catagóir:LADT sa Bhreatain Bheag
Martius (mí)

mion| Ceaptar go léiríonn an painéal  seo an Mamuralia ó mhósáic de na míonna a chuireann an Mhárta ar dtús (ó El Djem, an Túinéis, an chéad leath den 3ú haois AD)
*Ba é *'Martius** nó **mensis Martius ("** [[An Márta|Márta]] **")*' an chéad mhí den bhliain le linn na tréimhse ársa Rómhánaí go dtí, b'fhéidir, chomh déanach le 153 RC.*  Tar éis an ama sin, ba é an tríú mí, tar éis *Februarius* ( Feabhra ) agus *Aprilis* (Aibreán )  roimhe sin. Bhí *Martius* ar cheann den chúpla mí Rómhánach a hainmníodh don dhiacht, Mars, a measadh mar shinsear ag muintir na Róimhe trína chlann mhac Romalais agus Remus.
## Tagairtí

Catagóir:Míonna an fhéilire Rómhánach
Catagóir:Márta
Catagóir:Márta
Íodh Márta

mion| ''Bás'' Iúil Caesar (1806) le Vincenzo Camuccini
Is é **Íodh Márta** (**[[An Laidin|Laidin]]:** *Idus Martiae***,** Laidin Mheánaoiseach**:** *Idus Martii* **)**   an lá ar an bhféilire Rómhánach atá marcáilte mar *Idus*,  lárphointe míosa a bheag nó a mhór, de chuid  Martius, a fhreagraíonn don 15 Márta ar an bhféilire Ghréagóra**.** Bhí sé marcáilte ag roinnt deasghnátha reiligiúnacha móra. Sa bhliain 44 R.Ch., d'éirigh sé iomráiteach mar dháta feallmharú Iúil Caesar, rud a d'fhág go raibh Íodh Márta mar phointe cinniúnach i stair na Róimhe.
## Tagairtí

Catagóir:Julius Caesar (imirt)
Catagóir:Feallmharú Iúil Caesar
Catagóir:Féilire Rómhánach
Catagóir:Iúpatar (miotaseolaíocht)
Catagóir:Géarchéim Phoblacht na Róimhe
Cill Bhaile na gCaorach

Is séipéal meánaoiseach agus Séadchomhartha Náisiúnta i gContae Chill Chainnigh, Éire, é **Cill Bhaile na gCaorach**.

## Suíomh
Tá Cill Bhaile na gCaorach suite 1.8 km (1.1 mhíle) siar ó Chnoc an Tóchair, díreach siar ó Acomhal 10 den M9.

## Stair
Tá an séipéal tiomnaithe do Naomh Muicín, easpag agus athair faoistine (b. 630). Tógadh an séipéal cloiche le linn an 12ú nó 13ú haois, ag tréimhse nuair a bhí an eaglais Éireannach ag bogadh ó mhainistir go bunú deoise.

## Eaglais
Tá an séipéal Hiberno-Romanesque agus simplí i ndearadh. Tá múnlú simplí coirníní ar an doras thiar, mar atá ar cheithre choirnéal na mbinn. Seans gurbh é an doras sa deisceart ba chúis leis an sacraistí. Go hard sa chúinne thiar thuaidh tá coirbéaladh ar a dtugtar an “cloch clog”, b’fhéidir nóman ó clog gréine.

## Tagairtí

Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Cill Chainnigh
Cloigtheach Bhalla

Is cloigtheach and Séadchomhartha Náisiúnta suite i gContae Mhigh Eo, Éire é **Cloigtheach Bhalla**.

## Suíomh
Tá Cloigtheach Bhalla suite i lár Balla, siar ón bPríomhshráid (cuid den N60) ar shuíomh reilige nua-aimseartha.

## Stair
Bhunaigh Naomh Crónán Mochua (b. 637 AD) mainistir i Balla . Creidtear go mbaineann an túr leis an 12ú haois, de réir an mhúnlaithe ar na Ursain íochtair. Baineadh úsáid as an túr mar chlogás sa 19ú haois.

## Cur síos
clé|mion| Radharc ó theas
Tógadh Cloigtheach Balla le gaineamhchloch dearg agus donn chúrsa, agus maireann na trí stór is ísle. Tá dhá dhoras ann: ceann amháin san oirthear 6.5 m (21 tr) suas, agus doras áirse a aghaidh ó thuaidh níos ísle – is dócha gur cuireadh isteach é níos déanaí. Níl ach fuinneog amháin, i ndeisceart an túr. D’athúsáid fardoras an dorais thoir sean leac croise, agus tá dhá chloch bullán tógtha isteach sa bhonn.

## Tagairtí

Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata
Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge
Catagóir:Cloigtheach
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Mhaigh Eo
Stonehenge (láithreán seandálaíochta)

Is liagchiorcal in Wiltshire, Sasana é **Stonehenge**, ar cheann de na séadchomharthaí is ársa ar domhan é, agus ceann de na suímh réamhstairiúla is cáiliúla i Sasana.

Tógadh clós timpeall 3000 RC ach tharla an tréimhse thógála is mó ann idir 2620-2480 RC (tógadh Sí an Bhrú idir 3300 RC agus 2900 RC de réir dátú charbón 14).

Níl a fhios cé a thóg Stonehenge ná cén fáth, ach ba dhaoine a thuig an chéimseata a thóg é.

Timpeall na bliana 2000, tháinig seandálaithe ar íomhánna a bhí greanta i gclocha Stonehenge trí úsáid a bhaint as léasair.  Bhí a fhios ag seandálaithe go raibh na híomhánna ar chlocha Stonehenge, ach mar gheall ar an gcreimeadh a tháinig ar na clocha ní raibh siad le feiceáil go soiléir.

Tháinig mórchuid na gcloch gorm ó Preseli Hill in iarthar na Breataine Bige. Creideadh go dtí 2024 gurbh amhlaidh a bhí i gceist leis an chloch altóra i lár an tsuímh. Ach anois tá na heolaithe, i ndiaidh dóibh imscrúdú ar chomhdhéanamh ceimiceach na cloiche, 95% cinnte gur tháinig an ghaineamhchloch as oirthuaisceart na hAlban. Mar sin, bogadh an chloch ó cheantar níos faide ar shiúl ón leacht ná mar a chéadcheapadh; meastar gur bogadh an chloch 700 km ar a laghad. Mar sin molann na seandálaithe gur fianaise é go raibh “domhan Neoiliteach ann ar fud na Breataine”.

## Féach freisin

* Sí an Bhrú

## Naisc sheachtracha

* Fáinní cluaise i bhfoirm ciseáin ; fuarthas iad faoi thalamh in Amesbury, gar do Stonehenge, baineann sé leis an tréimhse thart ar 2400-2200 RCh.

## Tagairtí

Catagóir:Wiltshire
Catagóir:Liagchiorcail

Catagóir:Stair Shasana
Catagóir:Séadchomharthaí meigiliteacha
Catagóir:An Chré-umhaois
Catagóir:Láithreáin Oidhreachta Domhanda
Lánghealach

mion
mion|Físeán: an Ghealach sa bhliain 2014
Bíonn **lánghealach** ann nuair a mbíonn an Ghealach ar an taobh thall den Domhan ón nGrian, agus leath iomlán den Ghealach lonraithe ag an nGrian.

Bíonn mórghealach ann ag an bpointe is giorra dá fithis timpeall an domhain.  De ghnáth bíonn an ghealach timpeall 384,400 ciliméadar ón domhan ach 357,264 ciliméadar uainn a bhíonn an mhórghealach. Bíonn cuma níos mó agus níos gile ar an mórghealach. 

Bíonn gealach ghorm ann nuair a bhíonn an dara lánghealach ann in aon mhí amháin, nó an ceathrú ceann in aon séasúr amháin. Ón bhfeiniméan sin a thagann an nath Béarla ‘once in a blue moon’, a chiallaíonn nach dtarlaíonn rud ach uair sna naoi n-aird nó go hannamh.

## Féach freisin

* An Ghealach
* Conriochta

## Tagairtí

Catagóir:An Ghealach
Catagóir:Gealach
Polyxena Solovyova

File agus maisitheoir Rúiseach ab ea **Polyksena Sergeyevna Solovyova** (Rúisis: Поликсена Сергеевна Соловьёва, 1 Aibreán 1867 - 16 Lúnasa 1924)  File siombalach de Ré Airgid na filíochta Rúisise, bhronnadh Bonn Pushkin uirthi i 1908.  Ba í an chéad duine í a d’aistrigh *[[Eachtraí Eilíse i dTír na nIontas|Alice in Wonderland]]* go Rúisis agus bhí cáil uirthi as an irisleabhar agus an teach foilsitheoireachta *Тропинка* [Cosán] a bhunú agus a léiriú lena páirtí, Natalia Manaseina .

## Luathbhlianta
Rugadh Poliksena Soloviova ar 20 Márta, 1867   i Moscó, iníon Pollikena Vladimirovna Romanova agus Sergei Solovyov .   Staraí agus reachtaire mór le rá de chuid Ollscoil Mhoscó ab ea a hathair.   Tháinig a mháthair ó theaghlach Polannach - Úcráineach, a bhí gaolta leis an bhfealsamh Hryhori Skovoroda.  Ba é Mikhail Vasilyevich Solovyov, a bhí ina shagart agus ina theagascóir dlí, a sheanathair athartha.  Ba í an duine ab óige í de dháréag deirfiúracha, ina measc bhí Vsevolod agus Vladimir Solovyov .  Thosaigh a cuid oideachais sa bhaile  agus bhí sí in ann léamh agus scríobh faoi chúig bliana d’aois. Tar éis di cnuasach filíochta le Afanasi Fet a léamh, thosaigh sí ag scríobh filíochta.  Níos déanaí, d'fhreastail sé ar Scoil Phéintéireachta, Dealbhóireachta agus Ailtireachta Mhoscó,  agus í ag staidéar le Vasily Polénov agus Illarion Priánishnikov. 
## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1867
Catagóir:Básanna i 1924
Catagóir:Scríbhneoirí ó Mhoscó
Catagóir:Filí Leispiacha
Catagóir:Daoine LADT ón 19ú haois ó Impireacht na Rúise
Catagóir:Daoine LGBT na Rúise san 20ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí ó Impireacht na Rúise
Scott Pilgrim

Is sraith trí leabhar é ***Scott Pilgrim*** ina mbuaileann an fhantaisíocht, an grá, an greann agus an eachtraíocht le chéile. Foilsíodh na chéad imleabhair sa tsraith in 2004 agus ba é Bryan Lee O’Malley a scríobh agus a dhear an na húrscéalta. D’éirigh leis an tsraith stádas cultais a bhaint amach idir 2004 agus 2010, agus bhí 1 milliún cóip i gcló faoin bhliain chéanna.

Stiúir Edgar Wright an scannán mór le rá *Scott Pilgrim vs. The World*, a bunaíodh ar an tsraith úrscéalta agus a cuireadh amach in 2010.

clé|mion|Bryan Lee O’Malley
clé|mion|Lógó
clé|mion|Ramona Flowers
clé|mion|Ealaíon a rinne duine den lucht leanúna

## Scéal
Scott Pilgrim is ainm don phríomhcharachtar, “fear óg leibideach” a bhfuil cónaí air in Toronto, Ceanada. Saol breá atá aige lena chailín, Knives Chau, go dtí go dtagann Ramona Flowers, bean nach fios cé hí, chuige ina chuid brionglóidí. Cé nach bhfuil aithne ag Scott uirthi, ach ba mhaith leis bualadh léi. Buaileann sé léi ar deireadh thiar agus bíonn sé splanctha ina diaidh. 

Is éigean dó Knives a chur ar leataobh chun croí Ramona a bhuachan. Níl Ramona gan fhadhbanna ach oiread óir tá iar-leannáin dá cuid in éad le Scott agus déanann siad a ndícheall  chun a gcaidreamh a chur ó mhaith. Ní mór do Scott an seachtar iar-leannán olc a throid agus a threascairt chun gur féidir leis siúl amach le Ramona.

## Scannán
Bunaíodh an scannán *Scott Pilgrim vs. The World* (2010) ar na leabhair. Ghlac Michael Cera (Scott), Ellen Wong (Knives) agus Mary Elizabeth Winstead (Ramona) na príomhpáirteanna sa scannán. Rinne an cóiriú scannáin ar na leabhair clú Scott Pilgrim a mhéadú ar fud an domhain agus tháinig na haisteoirí ar ais in 2023 lena nglór a thabhairt don chlár anime *Scott Pilgrim Takes Off*, atá bunaithe ar an scéal chéanna.

## Gaeilge
Tá na leabhair ar fad aistrithe go Gaeilge. Aistríodh agus athdhearadh 600 íomhá go Gaeilge. Tá an tsraith úrscéalta grafacha Scott Pilgrim á foilsiú ag an chuideachta foilsitheoireachta, Gliadar. Cuideachta a chuireann “na leabhair is spleodraí” ar fáil í Gliadar ina bhfuil foireann ag obair chun úrscéalta comhaimseartha a fhoilsiú trí mheán na Gaeilge.

Rinne Katelyn McKenna, ealaíontóir ó na Clocha Liatha i gCill Mhantáin, athdhearadh ar na focail ar fad atá le feiceáil sna grafaicí. Dá bharr, tá na leabhair ag cur thar maoil le híomhánna Gaeilge agus tumtar an léitheoir i dtimpeallacht lán-Ghaeilge. 

Is féidir na leabhair ordú ag gliadar.ie agus tá fáil saor in aisce ar an chéad chaibidil freisin.

## Féach freisin
* Gliadar
* Bryan Lee O’Malley

## Naisc sheachtracha
* Foilsitheoir: gliadar.ie

## Tagairtí

Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta
Catagóir:Úrscéalta grafacha
Catagóir:Úrscéalta grafacha i nGaeilge
Catagóir:Sraitheanna greannán
Catagóir:Sraitheanna na Gaeilge
Catagóir:Tríológa Gaeilge
Catagóir:Déaglitríocht na Gaeilge
Catagóir:Déaglitríocht
Catagóir:Leabhair Ghaeilge
Catagóir:Leabhair Bhéarla
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2004
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2000idí
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2024
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2020idí
Bonn Pushkin

Is suaitheantas é **Bonn Pushkin** (Rúisis: медаль Пушкина) a bhronnann Cónaidhm na Rúise ar a saoránaigh as a gcuid éachtaí sna healaíona agus sa chultúr, san oideachas, sna daonnachtaí agus sa litríocht. Tá sé ainmnithe as an scríbhneoir agus file Rúiseach Aleksandr Sergeievich Pushkin.
## Tagairtí
Catagóir:Dámhachtainí sibhialta agus suaitheantais na Rúise
Catagóir:Gradaim a bunaíodh i 1999
Catagóir:Bunaíochtaí 1999 sa Rúis
A Journey's End

Is é an dara halbam stiúideo leis an mbanna miotail mhórthaibhseacha Primordial é ***A Journey's End***. Eisíodh ar dtús é i 1998.

D'atheisigh Candlelight Records é den chéad uair i 2005 le Imrama mar foireann dhá dhiosca. D’atheisigh Metal Blade Records é seo in Europ ar 1 Meán Fómhair 2009 san Eoraip (29 Lúnasa san Ghearmáin, Eilvéis agus Ostair) le grafaicí nuashonraithe agus nótaí línéaracha.

## Traicliosta

# "Graven Idol" - 8:05
# "Dark Song" - 5:04
# "Autumn's Ablaze" - 8:16
# "Journey's End" - 8:00
# "Solitary Mourner" - 2:53
# "Bitter Harvest" - 10:33
# "On Aistear Deirneach" - 4:25
# "And the Sun Set on Life Forever" (2005 Traic Bónais) - 9:17

Ar atheisiúint 2005, liostaítear rian 7 mar "An Aistear Deirneach".

; CD bónas&nbsp;
:

# Infernal Summer
# The Calling
# Journey's End
# Children of the Harvest
# The Burning season
# The Purging Fire (Gods to the Godless)
# Autumns ablaze
# Let the Sun Set on Life Forever
# Graven Idol
# To Enter Pagan

## Pearsanra

* Alan Averill&nbsp;– Gutha
* Ciarán Mac Uilliam&nbsp;– Giotár, Maindilín, Feadóg
* Pól "Paul" MacAmhlaigh&nbsp;– Dord
* Simon Ó Laoghaire&nbsp;– Drumaí, Bodhrán

## Tagairtí

Catagóir:Albaim Primordial
Catagóir:Miotail Ceilteach
Catagóir:Albaim a eisíodh in 1998
Méidé (dráma)

Sa bhliain 431RC a chéad léiríodh **Méidé** le Eoiripidéas. Bhí scéal Méidé sa traidisiún béil sa Ghréig i bhfad sula ndearna Eoiripidéas athinsint air.

Ní haon rún pointe lárnach an phlota: dúnmharaíonn Méidé, bandraoi as tír bharbartha, a beirt mhac féin (agus scata daoine eile) agus í ag iarraidh díoltas a bhaint amach ar Iasón, an Gréagach fir a thréig í d’fhonn banphrionsa óg ón nGréig féin a phósadh. 

De dheasca chleasaíocht Eoiripidéis, sara dtuigimid cad atá ag teacht, táimid imithe isteach in intinn Mhéidé, ag iarraidh í a thuiscint. Ach faoi dheireadh faighimid amach go bhfuil seal caite againn i ndlúthchaidreamh le marfóir leanaí, agus sinn ag taobhú léi, fiú. Ní thagann éinne slán ó smál, an lucht féachana san áireamh.

## Féach freisin

* Eoiripidéas, Méidé 
* An tSean-Ghréig,  Miotaseolaíocht na Gréige

## Naisc sheachtracha
## Tagairtí

Catagóir:An tSean-Ghréig
Catagóir:Miotaseolaíocht na Gréige
Spirit the Earth Aflame

Is é ***Spirit the Earth Aflame*** an tríú halbam stiúideo leis an mbanna miotail mhóra Éireannach Primordial. Eisíodh ar dtús é sa bhliain 2000.

## Fáiltiú Criticiúil

Allmusic - 4/5

Metal Reviews - 9.3/10

Metal Underground - 4.5/5

Metal Crypt - 5/5

## Traicliosta

# "Spirit the Earth Aflame" - 2:23
# "Gods to the Godless" - 7:47
# "The Soul Must Sleep" - 6:37
# "The Burning Season" - 8:42
# "Glorious Dawn" - 7:22
# "The Cruel Sea" - 4:03
# "Children of the Harvest" - 8:29
# "To Enter Pagan" (*Traic rúnda beo*) - 5:41

## Pearsanra

* Alan Averill - Gutha
* Ciáran Mac Uilliam - Giotár
* Feargal Flannery - Giotár
* Pól "Paul" MacAmhlaigh - Dord
* Simon O'Laoghaire - Drumaí

## Tagairtí

Catagóir:Albaim Primordial
Catagóir:Miotail Ceilteach
Catagóir:Albaim a eisíodh in 2000
Cinsireacht scannán in Éirinn

mion|Shínigh James Montgomery an deimhniú seo, a cheann deireanach
mion|Litir a sheol Oifig an Chinsire in 1962 chuig 20th Century Fox ach postas mí-cheart uirthi
mion|1999  "The World is not Enough"
Thosaigh **cinsireacht scannán in Éirinn** sa bhliain 1923, nuair a ritheadh an tAcht um Scrúdóireacht Scannán, 1923 sa Phoblacht.   Is féidir i gcónaí srian a chur ar scannáin (agus leabhair, irisleabhair, nuachtáin, ábhar ar líne agus foirmeacha eile d’ollchumarsáid) a thoirmeasc má tá siad do-ghlactha, maslach nó graosta nó is dóchúil go spreagfaidh an t-ábhar fuath nó foréigean.

## Stair
Bunaíodh Oifig an Chinsire agus an Bord Achomhairc Aicmithe Scannán i ndiaidh gur ritheadh an tAcht um Scrúdóireacht Scannán, 1923. 

Cuireadh le ról Oifig an Chinsire le DVDanna agus físeáin a chur san áireamh i ndiaidh gur ritheadh an tAcht um Fhístaifeadtaí, 1989.

## Inniu
Sa bhliain 2008, athainmníodh Oifig Cinsire na hÉireann mar Oifig Aicmithe Scannán na hÉireann (OASÉ).  Inniu tá OASÉ freagrach as gach scannán, DVD agus físeán a dheimhniú a bheartaítear a dháileadh ar an bpobal.

Cuireann an OASÉ treoirlínte ar fáil ar aoisghrúpa cuí do scannáin – agus bronnann sé deimhniú idir G (ginearálta) agus 18 (duine fásta) ar scannáin. Caithfear cóip de dheimhniú an OASÉ a thaispeáint ar feadh ar a laghad 10 soicind sula dtaispeántar scannán. Amharcann an OASÉ ar fhógraíocht agus faomhann sé í a thaispeántar i bpictiúrlann le scannán a chur chun cinn, lena chinntiú go bhfuil sí cuí don deimhniú.

Is féidir scannán a dheimhniú amhail bheith mí-oiriúnach le hamharc air mar gheall go gcinneann OASÉ :

* Is dóchúil go ndéanfaidh sé díobháil do leanaí
* Tá sé míchuí, graosta nó diamhaslach
* B’fhéidir go dtiocfadh amharc air salach ar mhoráltacht phoiblí

Anuas ar scannán a thoirmeasc, is féidir leis an OASÉ cinneadh a dhéanamh gur gá codanna de scannán a bhaint sular féidir é a dheimhniú amhail bheith oiriúnach le hamharc air. Ach ní tharlaíonn sé sin go minic inniu.

## Féach freisin

* Cinsireacht leabhar in Éirinn

## Tagairtí

Catagóir:Cinsireacht scannán
Catagóir:Cinsireacht in Éirinn
Catagóir:20ú haois in Éirinn
Katatonia/Primordial

I 1996, eisíodh Ceirnín leathfhada scoilte 10" ar Misanthropy Records ina raibh amhrán amháin an ceann ó Primordial agus Katatonia. Thaifead Primordial leagan nua (Ar a thugtar leagan "MCMXCVI" den amhrán go minic) de sheanamhrán taispeána, ag Acadamh Stiúideonna i Yorkshire, go heisiach don eisiúint seo. Taifeadadh amhrán Katatonia ag Unisound Studios i Finspång, i mí Feabhra 1994. Ní raibh an céirnín leathfhada ar fáil ach ar fhormáid vinil corcra, teoranta do 777 cóip.

## Traicliosta

# "To Enter Pagan" - Primordial - 5:35
# "Scarlet Havens" - Katatonia - 10:21

## Pearsanra

### Katatonia

* Jonas Renkse – gutha, drumaí
* Blackheim - giotár
* Le Huche (Guillaume Le Huche) – dord

### Táirgeadh

* Dan Swanö – meascadh, innealtóireacht, táirgeadh
* Katatonia - táirgeadh

## Nótaí

* Bhí amhrán Katatonia le feiceáil níos déanaí ar an EP *[[Saw You Drown]]* i 1998.
* Léiríonn amhrán Primordial an léiriú deiridh de bhun drumadóir an bhanna, Derek "D." MacAmhlaigh.
Catagóir:Albaim Primordial