Splonk

Is iris splancfhicsin í ***[[Splonk]]***. Tá sí ilchineálach ó thaobh seánra de agus foilsíonn míreanna ó fud fad an domhain. Tá aitheantas tuilte aici mar iris ar leith, an t-aon iris Éireannacha atá dírithe go hiomlán ar splancfhicsean ar líne. Leathbhliantán atá inti go hiondúil. Tá sí ar sos ó eisíodh eagrán 12 (Samhain 2024) i leith.

Tugtar le fios gurb é an focal 'splanc' a thug a hainm don iris; tugtar suntas freisin do chiall mheafarach an fhocail 'splaincín'. Go dtí bunú *Splonk*, b'fhacthas do Ní Chonchúir nach raibh iris ar bith in Éirinn a bhí ag plé leis an splancfhicsean amháin.

Mar Eagarthóir Físiúil, cuireann an t-ealaíontóir meán measctha Meiriceánach Janice Leagra freagraí i bhfoirm phictiúir leis na scéalta. Tá lucht na hirise ag leagan béim ar míreanna i mBéarla agus i nGaeilge a fhoilsiú ón dtús. Ba í Lisa Nic an Bhreithimh Eagarthóir Gaeilge na hirise óna bunú go ceann trí bliana. Fógraíodh in 2022 go mbeadh an scríbhneoir Sadhbh Devlin ina hEagarthóir Gaeilge ar an iris feasta.

Ar na scríbhneoirí a fhoilsíodh míreanna dá gcuid i nGaeilge inti tá Gearóidín Nic Cárthaigh, Sam Ó Fearraigh, Réaltán Ní Leannáin. Ar na léaspairtí splancfhicsin a cuireadh faoi agallamh tá Lydia Davis, Stuart Dybek agus Kathy Fish.

## Cur chuige
Glacann *Splonk* le míreanna maithe beag beann ar sheánra, téama ná ábhar – saothair turgnamhacha nó scéalta díreacha, splancacha le béim ar chúrsaí teanga nó ar an éigiall, stairiúil todhchaíoch, corr gnách, dubhach nó suairc. Glactar le hiarratais ó gach cearn den domhan. Bíonn na heagarthóirí dall ar na scríbhneoirí agus na hiarratais á meas acu.

Foilsítear inti míreanna i dtrí rannóg:

* *SplonkFlash*: splancacha suas le 500 focal ar fad, i mBéarla
* *SplonkMicros*: suas le 100 focal, i mBéarla
* *SplonkSplanc*: suas le 500 focal, i nGaeilge

Déanann na heagarthóirí míreanna áirithe a chur isteach i gcomhair duaiseanna agus díolamaí. Ó am go chéile foilsítear mion-eagráin a bhíonn sé mar sprioc acu na heagarthóirí féin in iúl.

## Comhoibriú
Chuir Ní Chonchúir ceardlann faoin fhicsean stairiúil ar siúl mar chuid d'Fhéile Splancfhicsin Bhriostó 2019 maille le painéal cainte, agus ceann eile in 2022. Chuir beirt eagarthóirí de chuid na hirise, Lisa Nic An Breithimh agus Marie Gethins, ceardlann splancfhicsin ar siúl ar líne do scríbhneoirí Béarla nó Gaeilge mar chuid d'Fhéile Liteartha Chorca Dhuibhne 2020.

Chuaigh an iris i gcomhar le Duais Splancfhicsin Allingham sa bhliain 2024. Rinne Ní Chonchúir moltóireacht ar an gcomórtas agus foilsíodh na trí mhír ab fhearr in eagrán 12 de *Splonk*.

## Glacadh
Mhol an scríbhneoir Mei Chin *Splonk* mar iris, á rá gur aoibhinn léi gur ann di agus ag moladh an consaeit atá aici. Bíonn na míreanna a fhoilsítear inti go maith, a deir sí, mura mbíonn siad ar aon iomaire le h*Ein Hungerkünstler* Khafka nó le h*Arcady* an tSeoighigh. Luaigh sí áilleacht faoi leith le *Stargazey Pie* le Rick White.

B'í *Splonk* a thug a chéad taithí cheart ar an splancfhicsean don úrscéalaí Kevin Power.

Chuir nuachtán mac léinn Choláiste na Tríonóide, *[[The University Times]]*, fáilte roimpi mar iris, ag tuairimiú go bhfeileann sí do dhreamanna óga ach go háirithe.

## Féach freisin
* *[[Comhar]]*
* *[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]*
* *[[Crannóg (iris)|Crannóg]]*
* ''Aneas''
* *[[The Stinging Fly]]*
* *[[Banshee]]*

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil: splonk.ie
* Rogha scéalta (físeán)
* Agallamh leis an bpríomheagarthóir Nuala Ní Chonchúir in 2024 (ga ⁊ en)
* Agallamh le Lisa Nic an Bhreithimh agus Sadhbh Devlin ar RnaG in 2023
* Agallamh leis an Eagarthóir Gaeilge Lisa Nic an Bhreithimh ar RnaL in 2019 (27:00–37:00)

## Tagairtí

## Nótaí

Catagóir:Irisí Éireannacha
Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Leathbhliantáin
Catagóir:Splancfhicsean Éireannach
Catagóir:Splancfhicsean i nGaeilge
*
*
*
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2019
Catagóir:Bunaithe sna 2010í