Herta Müller

Scríbhneoir is ea **Herta Müller** (rugadh ar an 17 Lúnasa 1953 í), a bhain amach Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 2009. Is as an Rómáin di, ach is le Gearmáinis a tógadh í, agus scríobhann sí i nGearmáinis. Bhí a hathair ina bhall den Waffen SS agus an Dara Cogadh Domhanda ar siúl, rud a raibh tionchar nach beag aige ar a saol agus a saothar. Tá an chodarsnacht idir an faisisteachas ina saol pearsanta agus an cumannachas inar fhás sí aníos tábhachtach ina cuid oibre. Deirtear gurb í Müller guth na cosmhuintire díshealbhaithe san Eoraip.

## A muintir is a saol

Saolaíodh Herta Müller i Nitzkydorf in aice le Timişoara in Iarthar na Rómáine. Bhí a seanathair ina fheirmeoir shaibhir agus ina fhear ranna roimh theacht na gcumannach i gcumhacht sa tír, ach nuair a bunaíodh an phoblacht Shóisialach, baineadh a chuid maoine de. Maidir le hathair Herta, chuaigh sé chun cogaidh in aghaidh an Aontais Shóivéadaigh ina bhall den SS, agus i ndiaidh an chogaidh, bhí sé ag obair ina thiománaí leoraí. Chaith máthair Herta tréimhse fhada i ndaorbhroid san Aontas Sóivéadach. I ndiaidh di an mheánscoil a chríochnú chuaigh Herta chun na hollscoile leis an léann Gearmánach agus Rómánach a staidéar, agus sa bhliain 1976, thosaigh sí ag obair ina haistritheoir i monarcha. Trí bliana ina dhiaidh sin, áfach, dhiúltaigh sí cabhrú leis an rúnseirbhís slándála, an *Securitate*, agus thug an mhonarcha bata agus bóthar di. Ina dhiaidh sin, chaithfeadh sí a cuid a shaothrú ag déanamh spailpeanna múinteoireachta anseo agus ansiúd, ag múineadh Gearmáinise go príobháideach. Sa bhliain 1982, foilsíodh an chéad leabhar léi, an díolaim ghearrscéalta úd *Niederungen*, sa Rómáin, ach rinne an chinsireacht an-sceanairt ar an leabhar. Tháinig an leagan iomlán i gcló sa Ghearmáin dhá bhliain ina dhiaidh sin, ón teach beag foilsitheoireachta úd *Rotbuch Verlag*. Sa bhliain 1987, d'éalaigh Müller agus a fear céile, Richard Wagner, scríbhneoir Gearmáinise eile ón Rómáin, go dtí an Ghearmáin. Ina dhiaidh sin, bhí sí ina scríbhneoir cónaitheach ina lán ollscoileanna. Tá cónaí uirthi i mBeirlín inniu.

## A saothar
* **' ("Na hÍsleáin"), Búcairist 1982, Beirlín 1984 
* **' ("An Tangó Trom"), Búcairist 1984 
* **' ("Is mór an [[piasún]] é an duine ar an saol seo"), Beirlín 1986 
* **' ("An Fheabhra Chostarnocht"), Beirlín 1987 
* **' ("Ag Taisteal ar Leathchos"), Beirlín 1989 
* **' ("Fionnachtain na hAireachtála"), Paderborn 1990 (17 lch.) 
* **' ("An Diabhal ina Shuí sa Scáthán"), Beirlín 1991 (141 lch. - a cuid scríbhinní faoi theoiric na litríochta) 
* **' ("San Am sin féin, ba é an Madra Rua an Sealgaire cheana féin"), Reinbek 1992 
* **' ("Is Te an Leaba an Práta Te"), Hamburg 1992 
* **' ("Tugann an Séiléir a Chíor féin leis"), Reinbek 1993 
* **' ("Tháinig, mar nach mbeadh ann"), Lichtenfels 1994 
* **' ("An Croí-Ainmhí"), Reinbek bei Hamburg 1994 
* **' ("Ocras agus Síoda"), Reinbek bei Hamburg 1995 
* **' ("I nGaiste"), Göttingen 1996 
* **' ("B'Fhearr liom nach gCasfaí orm féin mé Inniu"), Reinbek bei Hamburg 1997 
* **' ("An Radharc Coimhthíoch, nó, Is Broim faoi Sholas é an Saol"), Göttingen 1999 
* **', Reinbek bei Hamburg 2000 
* **', Blieskastel 2001 
* **', München [agus áiteanna eile] 2003 
* **', München [agus áiteanna eile] 2005 
* **', Iaşi 2005 
* **', München [agus áiteanna eile] 2009

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1953
Catagóir:Daoine beo