open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Caisearbhán coiteann

Is planda é an **caisearbhán coiteann**.
clé|mion|Lagan towpath, bóthar Edenderry, Béal Feirste
[clé|mion|Páirc i g[Contae Cheatharlach]]

### Bia
Is féidir an planda a ithe, ar an gcéad dul síos, agus tugann ainm an bhláth leid dúinn i ndáil leis an méid sin. Eascraíonn an t-ainm as na focail “cas”, mar gheall ar chruth na nduilleog casta catach agus  “searbhán”,  a thuigtear a bheith mar gheall ar an mblas searbh atá air, cé go bhfuil míniú eile air sin, gur focal sa Mheán-Ghaeilge é a chiallaíonn “coirce”. 

Itear na duilleoga, a bhfuil blas nach bhfuil ró-éagsúil le ruachán orthu, agus na peitil, ar féidir iad a scaipeadh ar bharr sailéid nó a chlúdach le fuidreamh agus iad a chócaráil in ola chun friochtóga a dhéanamh. Is féidir ‘caife’ na gcaisearbhán a dhéanamh le fréamhacha an phlanda fiú, ach iad a rósadh agus a chur síos in uisce te.

### Leigheas
Ó thaobh cúrsaí leighis de, tá cáil ar shú an chaisearbháin, a dtugtar “bainne cíche na n-éan” air, mar leigheas ar fhaithní ar an gcraiceann, agus bhuail mé le go leor daoine le blianta anuas a gheallann gur thriail siad é seo agus gur oibrigh an cleas go maith dóibh. 

Fualbhrostach atá sa chaisearbhán chomh maith, rud a chuidíonn le daoine barraíocht uisce agus salainn a dhíbirt ón gcolainn trí na duáin a spreagadh. Is ón bhfeidhm áirithe seo a thagann leasainm na mbláthanna sa Bhéarla, “pissybeds”, i mBéarla Albanach Chúige Uladh, “pish the bed”,   agus i bhFraincis, “pissenlit”, agus an phiseog a ghabhann leo go ndéanfaidh duine fual sa leaba má phiocann siad na bláthanna.

### Béaloideas agus cluichí
Tá gasúir tar éis a bheith ag spraoi leis an gcaisearbhán ó thús ama. Baineann na cluichí go léir leis an gceann síl, an “clog”, nó an “jinny-joe” mar a deir lucht labhartha Bhéarla Bhaile Átha Cliath, a bhaint ón ngas. An cluiche is coitianta a dhéantar ná an t-am a dhéanamh amach trí na síolta a shéideadh den chlog. 

In Inis Córthaidh, b’ionann líon na séideog a thógfadh sé ar dhuine na síolta go léir a bhaint agus an t-am den lá, ach in Inis Meáin bíonn trí shéideog ag duine agus ansin is ionann an líon síolta atá fágtha agus an uair.

I gceantair eile, úsáidtear an bláth chun ceisteanna móra an tsaoil a fhreagairt. Is féidir na séideoga a chomhaireamh, mar shampla, chun tuar a fháil ar cé mhéad bliain a bheidh roimh dhuine sula bpósfaidh siad, nó in áiteanna eile déantar trí shéideog agus na síolta a chomhaireamh ina dhiaidh, chun eolas a fháil ar cé mhéad leanbh a bheidh ag duine.

## Féach freisin

* Caisearbhán (Taraxacum)
* Asteraceae

## Tagairtí

Catagóir:Bláthanna
Catagóir:Asteraceae
Briotanaigh na hÁise

deas|250px|thumb|Briotanaigh na hÁise i Londain
Bhí 4,078,374 **Briotanach de shliocht Áiseach** ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe de réir an daonáireamh 2011. Ba 18% den daonra sa phríomhchathair, Londain iad. 

## Féach freisin

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí eitneacha i Londain
Catagóir:Daoine Briotanacha de shliocht Áiseach
Polannaigh sa Ríocht Aontaithe

deas|250px|thumb|Polannaigh sa Ríocht Aontaithe
Tá 831,000 **Polannaigh sa Ríocht Aontaithe** ina gcónaí san Ríocht Aontaithe de réir meastachán 2015. 

Catagóir:Grúpaí eitneacha i Londain
Cath Stamford Bridge

Tharla **Cath Stamford Bridge** ag an sráidbhaile Stamford Bridge, An Trian Thoir, Yorkshire, i Sasana ar an 25 Meán Fómhair 1066, idir arm na Sasanach faoin Rí Harold Godwinson agus fórsa ionraigh na Lochlannach faoi stiúir an Rí Harald Hardrada agus deartháir an rí Shasanaigh Tostig Godwinson. Tar éis cath fuilteach, bhí  Hardrada agus Tostig chomh maith leis an chuid is mó de na Loclannaigh marbh.  Cé gur cuireadh  in iúl go hiondúil gur éirigh le Arald Godwinson na Loclannaigh a chur ó dhoras. Fuair na Normannaigh an ceann is fearr ar na Sasanaigh  ag Cath Hastings, níos lú ná trí seachtaine ina dhiaidh sin.  Cé go gcuirtear in iúl gur  léirigh an cath seo deireadh Aois na Lochlannach, tharla feachtais mhóra Lochlannacha sa Bhreatain agus in Éirinn sna blianta ina dhiaidh sin, mar shampla iad siúd de chuid Rí Svend Estridsen na Danmhairge i 1069-1070 agus Rí Magnus Cosnochta ón Iorua i 1098 agus 1102-1103.

## Tagairtí

Catagóir:Stair Shasana
Thing (tionól)

mion|300x300px|Tionóladh na  nGearmánach ''thing'', i rilíf ó Cholún Marco Aurelio. (193&#x20;CE)
Tionól rialála i sochaithe tuaisceartacha Gearmánacha ba ea an **thing**,  comhdhéanta de saordhaoine an phobail, le *lawspeaker* i gceannas . Tá an focal le feiceáil san tSean-Lochlainnis,san tSean-Bhéarla, agus san Nua-Íoslainnis mar *þing* (fuaimnítear *þ* cosúil le  "ú" /θ/ neamhghlórach), san Mheán-Bhéarla (mar atá sa Nua-Bhéarla), san tSean-Shacsainis, san tSean-Ollainnis agus san tSean-Fhreaslainnis mar *thing*, sa tSean-Ard-Ghearmáinis, sa Mheán-Ard-Ghearmáinis, san Ollainnis Pheinnsiolváiniach, san Mheán-Ollainnis, san Nua-Ollainnis, agus san Afracáinis mar *ding* agus sa Nua-Ghearmáinis mar *Ding*, agus san Nua-Ioruais, Danmhairgis, Sualainnis, Faróis, Gutnish, agus Nornis mar*ting*, go léir ón phrótai-Ghermáinis neodrach *þingą; tá an focal mar an gcéanna leis an focal níos coitianta Béarla *thing*, leis an bhrí bhunúsach araon ag a n-croí  "grúpa ag teacht le chéile"  —i gcás amháin,  "tionól" nó "cruinniú", san chás eile, "eintiteas", "réad", nó "rud". Thugtaí  "thingstead" (Sean-Béarla *þingstede*) nó "thingstow" (Sean-Béarla *þingstōw*) ar láthair chruinnithe an *thing*.
Banc na hÉireann

[clé|mion|[Bank of Ireland, Daingean Uí Chúis]]
Banc tráchtála is ea **Banc na hÉireann** (Béarla: Bank of Ireland) agus ina theannta sin tá sé ar ceann de na ceithre bhanc is mó sa tír (ceann den "Big Four", mar a dtugtar orthu i mBéarla).

## Féach freisin

* Banc Ceannais na hÉireann

## Tagairtí

Catagóir:Bainc na hÉireann
Liosta de charachtair Coronation Street (2018)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[Coronation Street]]*** (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar *Coronation Street* den chéad uair sa bhliain 2018.

## Josh Tucker

## Rosemary Piper

## Mike Thornbury

## Geoff Metcalfe

## Emma Brooker

## Kayla Clifton

## Susie Price

## Marsha Clifton

## Mr Fitzgerald

## Vicky Jeffries

## Evelyn Plummer

## Paula Cunliffe

## Hannah Gilmore

## Evelyn Plummer

## Vicky Jefferies

## Elsa Tilsley

## Carachtair Eile

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair Coronation Street
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2018
Liosta de charachtair Eastenders (2018)

Sobaldráma Briotanach is ea ***[[EastEnders]]***.  Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 2018.

## Arshad Ahmed

## Mariam Ahmed

## Halfway

## Ciara Maguire

## Apostolos Papadopolous

## Daisy

## Dan agus Ashley

## Hunter Owen

## Hayley Slater

## Magic Marv

## Georgi

## Mitch Baker

## Harley

## Judith Thompson

## Bijan agus Chloe

## Henry

## Stuart Highway

## Brianna

## Umar Kazemi

## Darius Kazemi

## Amal Hussain

## Jessica Jones

## Marky

## Jagger Rawley

## Adam Bateman

## Ray Kelly

## Zara Highway

## Bev Slater

## Cherry Slater

## Evie Steele

Catagóir:Carachtair Eastenders
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2018
Corrchopóg

Is planda í an **chorrchopóg** (*Alisma plantago-aquatica*). Planda dúchasach don Eoráise atá ann agus é scaipthe anois go háiteanna go leor eile, mar shampla an Astráil, an Afraic thuaidh chomh fada ó dheas leis an Tansáin, agus in áiteanna scaipthe i Meiriceá Thuaidh. 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Liosta de charachtair Ros na Rún (2018)

Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é *[[Ros na Rún]]*. Is liosta é seo de charachtair Ros na Rún. Seo na carachtair a bhfacthas den chéad uair sa bhliain 2018 iad.

## Sam Ó Dubhghaill

Bhí **Sam Ó Dubhghaill** (Peadar Mac Donncha) ar an gclár den chéad uair ar an 2 Eanáir, 2018.
 

## Sonia Ní Dhubhghaill

Bhí **Sonia Ní Dhubhghaill** (Neasa Ní Chuanaigh) ar an gclár den chéad uair ar an 9 Eanáir, 2018.
 

## Aidan Ó Cualáin

Bhí **Aidan Ó Cualáin** (Eoin Geoghegan) ar an gclár den chéad uair ar an 22 Feabhra, 2018.
 

## Carachtair Eile

## Tagairtí

Catagóir:Ros na Rún
Catagóir:Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2018
Avesta (baile)

Baile i lár na Sualainne is ea **Avesta**. Príomhbhaile riaracháin chomún Dalarna é Avesta. Tá an baile suite ar an abhainn Dal (Dalälven). Bhí 11,949 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015. 

Tagann ainm an bhaile ó *aghe*, focal atá gaolta le *å* ("sruthán"), agus *stadhum* ("feirm"). Bhí foirnéis soinneáin in Avesta sa Mheánaois.

Catagóir:An tSualainn
Creamh

Is planda bláthanna ilbhliantúil san fhine Amaryllidaceae é ***Allium ursinum***, ar a dtugtar  **creamh** go coitianta i nGaeilge. Tá sé dúchasach don Eoraip agus don Áise, áit a bhfásann sé i gcoillte taise. Is gaol fiáin é d'oinniún agus gairleog, atá sa ghéineas céanna, *Allium*. Tá dhá fhospeiceas aitheanta ann: *A.&nbsp;ursinum* fosp. *ursinum* agus *A.&nbsp;ursinum* fosp. *ucrainicum*.

## Sanasaíocht
Ciallaíonn an sainainm Laidine *ursinum* “béar”, toisc go dtaitníonn bleibeanna an phlanda leis an mbéar donn. Teoiric eile atá ann ná gur tagairt don réaltbhuíon Ursa Major é *ursinum*, toisc go raibh *A. ursinum* ar cheann de na speicis *Allium* is faide ó thuaidh a bhí ar eolas ag na Sean-Ghréagaigh, cé go bhfuil easaontas ann faoin hipitéis seo. Déanann ainmneacha coitianta ar an bplanda i go leor teangacha tagairt do bhéir.

## Tagairtí

  
## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Catagóir:Luibheanna
Catagóir:Flóra na hEorpa
Lá na hOidhreachta san Afraic Theas

Lá saoire poiblí Afracach Theas is ea **Lá na hOidhreachta** nó **Lá an Dúchais** (**Usuku Lwamasiko** sa tSúlúis; **Erfenisdag** san Afracáinis) a cheiliúrtar ar 24 Meán Fómhair. Ar an lá seo, spreagtar na hAfraicigh Theas chun a gcultúr agus éagsúlacht, a gcreidiúintí agus dtraidisiún a cheiliúradh.
clé|mion|Gunna "Middle North Battery", Simon's Town, ar Lá an Dúchais

## Stair
I gKwaZulu-Natal, tugadh Lá Shaka ar 24ú Meáin Fhómhair, i gcuimhne ar an Rí Súlúis, Shaka. Ba é Shaka Rí Súlúis a d'imir ról tábhachtach in aontacht dreamanna díchosúla Súlúis isteach i náisiún comhtháite. Gach bliain, bailíonn na daoine ag uaigh Rí Shaka chun onóir a thabhairt dó ar an lá seo. 

Nuair a nochtadh Bille na Laethanta Saoire Poiblí Bille don pharlaimint náisiúnta nua daonlathach i 1995, ní raibh an 24ú Meáin Fhómhair san áireamh ar an liosta molta laethanta saoire poiblí. Mar thoradh ar an eisiamh seo, rinne Páirtí Saoirse na hInkatha (PSI) agóid. Rinne an pharlaimint agus an PSI socrú agus tugadh ar an lá a theideal láithreach agus aitheantas mar lá saoire poiblí.

## Ceiliúradh ar an Lá
mion|Miss Indoni 2018, Durban ar Lá an DúchaisBíonn go leor nó *braai* (beárbaiciú nó fulach) nó *braai*the ar siúl timpeall na tíre.    I Hout Bay, bíonn mórshiúl airm agus athléiriú  an chatha a troideadh ann.
mion|Cape Town ar Lá an Dúchais
## Féach freisin

* Lá na Saoirse san Afraic Theas

## Tagairtí

Catagóir:An Afraic Theas
Catagóir:Féilte
Catagóir:Oidhreacht chultúrtha
Catagóir:Meán Fómhair
Magairlín féitheach

Is planda é an **magairlín féitheach** (*Anacamptis morio* nó *Orchis mori* uaireanta). Bíonn dath corcra ar na bláthanna, a thagann amach in Éirinn san earrach déanach. Faightear é san Eoraip agus sa Mheánoirthear. 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Dactylorhiza maculata

Is planda lusach ilbhliantúil den fhine Orchidaceae é ***Dactylorhiza maculata***, ar a dtugtar **an chailleach bhreac** nó **an chearc bhreac** nó **nuacht bhallach an chaoráin** nó **na ciríní** air i nGaeilge. Tá sé forleathan i réigiúin sléibhtiúla ar fud cuid mhaith den Eoraip ón bPortaingéil agus ón Íoslainn soir go dtí an Rúis. Tá sé le fáil freisin san Ailgéir, i Maracó, agus in iarthar na Sibéire .

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Mark Moseley

Aisteoir gutha, fuirseoir ar a bhoinn, rapcheoltóir,  agus pearsa raidió Meiriceánach é **Mark Moseley** a rugadh ar 2 Lúnasa 1961.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine beo
Talamh

deas|250px|thumb|An domhanː talamh agus farraige
Uachtar crua an domhain os cionn uisce nó faoi uisce is ea an **talamh**.

## Féach freisin

* Ithir
* Cré (barr na talún mar a bhfásann féar agus plandaí)

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht
Stamford Bridge, An Trian Thoir, Yorkshire

Sráidbhaile agus paróiste ar an Abhainn Derwent, sa Trian Thoir, Yorkshire, Sasana, is ea **Stamford Bridge**. Tá sé  11 km soir ó Eabhrac agus 35 km siar ó Driffield. Luíonn an sráidbhaile ar an teorainn leis an ndúiche Ryedale Yorkshire Thuaidh.

## Suíomh agus a stair
Suíonn an sráidbhaile ar dhá thaobh an  átha  ársa ar an Derwent.

Bhunaigh na Rómhánaigh dún anseo timpeall ar 70 AD, agus, níos déanaí ar aghaidh, forbraíodh lonnaíocht mhór líneach shibhialta thart air a bhí dírithe ar an droichead 1.6 km ó dheas den bhaile na linne. San léarscáil bóithre I (*Itinerarium Antonini Augusti*) liostaítear "Derventio" a bheith 7 míle Rómhánach ó Eboracum (Eabhrac) atá inchurtha leis an achar ó Eabhrac. I ndáil leis na bhfionnachtana faoin mbaile Malton, glacann ársaitheoirí leis i gcónaí gur chóir go dtugtar Derventio ar Mhalton. Go dtí le gairid, ní raibh a fhios acu go raibh iarsmaí Stamford Bridge suite gan fionnachtain faoi gharraithe arúil agus fhéarach.

Go traidisiúnta, glactar leis gurb é Cath Stamford Bridge, ar 25 Meán Fómhair 1066 deireadh ré na Lochlannach sa Bhreatain. San chath, ruaig Harold Godwinson  fórsa ionraidh na Lochlannach, faoi stiúir a dheartháir Tostig Godwinson agus Rí Harald Hardråde na hIiorua - ach trí seachtaine ina dhiaidh sin, buaileadh go dona ar Harold ag Hastings, agus chuir seo ar chumas na Normannaigh concas a dhéanamh ar Shasana.

Thug na Normannaigh 'Pons Belli' ar an lonnaíocht, rud a chiallaíonn 'droichead an chatha'. 

### An droichead
Bhíodh bealach trasna na habhann ann ar a laghad ó aimsir na Rómhánach. Bhí an abhainn 250m  in aghaidh srutha an droichid, mar atá faoi láthair, intrasnaithe, ach amháin ag amanna tuile, trí áth chreagach nádúrtha. Bhí droichead ag nó in aice leis an sráidbhaile sa 11ú&#x20;haois mar a dtagraítear i gcuntais an chatha sa bhliain 1066, tugtha faoi deara san Coinic Angla-Shacsanach, Lámhscríbhinn 'C'. Léiríodh taighde seandálaíochta go raibh droichead trasna na habhann an Derwent 1.6&#x20;km ó dheas ó láthair an tsráidbhaile (mar atá inniu ann) a nasc an bruach thoir agus thiar na lonnaíochta Rómhánaí Derventio.

## Grianghraif

File:Stamford Bridge 04.JPG|Tarbhealach an Iar-iarnróid thar an Derwent
File:A view from the bridge, Stamford Bridge YORYM-S409.jpg|Radharc ón droichead c. 1910
File:Stamford Bridge Railway Station.jpg|An stáisiún traenach
File:Walks around Stamford Bridge.jpg|Daoine ag siúl ar fud Stamford Bridge
File:Cornmill in 2006 after conversion.jpg|Muileann arbhair i 2006 tar éis é a bheith athchóirithe.


## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* "Ard agus Íseal Catton agus Stamford Bridge East", *Stair na Breataine ar Líne*
* "Derventione", Romanmap.com
* "Sealadach Máirseáil Campa – Buttercrambe Moor, nr. Stamford Bridge, North Yorkshire", Roman-Britain.org

Catagóir:East Riding of Yorkshire
Catagóir:Tíreolaíocht Shasana
Lamezia Terme

Is cathair i réigiún Calabria san Iodáil é **Lamezia Terme**. Bhí  duine ina gcónaí ann ar an . 

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha na hIodáile
Catagóir:Bardais Chúige Catanzaro
Abano Terme

Is cathair i réigiún Veneto san Iodáil é **Abano Terme**. Bhí 19,979 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2017.
Abbadia Cerreto

Is baile beag i réigiún Lombaird i dtuaisceart na hIodáile é **Abbadia Cerreto**. Sa bhliain 2004 bhí 274 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:An Iodáil
Filip Krajinović

Is imreoir leadóige as An tSeirbia é **Filip Krajinović**. Rugadh é ar an 27 Feabhra 1992. 

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1992
Catagóir:Daoine beo
Chung Hyeon

Is imreoir leadóige as An Chóiré Theas é **Chung Hyeon**. Rugadh é ar an 19 Bealtaine 1996. 

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
Stefanie Preissner

Is í **Stefanie Preissner** (a rugadh ar 21 Aibreán 1988 i München) ná scríbhneoir, is aisteoir Éireannach. Chruthaigh sí an clár teilifíse *Can't Cope, Won't Cope*.

## Luathshaol
Rugadh i München, Chónaíodh Preissner i Maigh Eala, contae Chorcaí lena mháthar Bernie, as BÁC. Bheir sí chéim i spáineach is dramaoíocht Coláiste na hOllscoile, Corcaigh, agus théadh sé ar an scoil aistreoireacht Gaiety i BÁC i 2008.

## Shlí bheatha.
Schríobh Preissner an dráma *Solpadeine is my Boyfriend*, is ghlac sí an phríomhpháirt ann. Rinne RTÉ Raidió 1 leagan raidió de.

A céad leabhair *Why can't everything just stay the same? : and other things I shout when I can't cope* ná meaisc dáin is scéail. 
Tháinig an leabhar amach i 2017.

### ''Can't Cope, Won't Cope''
Chruthaigh Preissner *[[Can't Cope Won't Cope]]* do RTÉ2 i 2016. Ghlac Seána Kerslake an phairt 'Aisling'. Bhí an céad sraith ar BBC Three i 2017 is Netflix sna Stáit Aontaithe is an Bhreatain i 2018. Tagann an dara sraith i 2018. Glacann Nika McGuigan is Amy Huberman pháirteanna ann freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Ban-aisteoirí Éireannacha‎
Catagóir:Daoine a rugadh i 1988
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Craoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Amy Huberman

Is aisteoir Éireannach í **Amy Huberman**. Rugadh í ar an 20 Márta 1979. Tá sí pósta le Brian O'Driscoll.

## Gairm
Ghlac sí an pháirt mar Daisy sa chlár *[[The Clinic]]* ó 2003 go 2009. Bhí páirt aici sa chlár BBC *[[George Gently]]*. Glacann sí an pháirt mar Kate sa chlár *[[Can't Cope, Won't Cope]]* ó 2016 agus mar Tara Raftery *[[Striking Out]]* ó 2017.

Catagóir:Aisteoirí teilifíse Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1979
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ban-aisteoirí Éireannacha
WTA Tour 2018

Is liosta é seo de na heachtraí a tharla nó a tharlóidh sa bhliain 2018 i leadóg ar an WTA Tour. Is é seo an 48ú eagrán. Bhuaigh Petra Kvitová na craobhacha is mó le 5. Bhuaigh Simona Halep an airgead is mó le $7,409,564 agus na pointí is mó le 6,921 pointe.

Ba í Simona Halep imreoir na bliana agus Aryna Sabalenka imreoir nua na bliana.

## Eanáir

## Feabhra

## Márta

## Aibreán

## Bealtaine

## Meitheamh

## Iúil

## Lúnasa

## Meán Fómhair

## Deireadh Fómhair

## Samhain

## Tagairtí

Catagóir:Leadóg i 2018
Don King

Is poiblitheoir  dornálaíochta Meiriceánach é **Donald King**, a rugadh ar an 20 Lúnasa 1931 i gCleveland, Ohio. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1931
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Coirpigh Mheiriceánacha
Catagóir:Daoine as Ohio
Catagóir:Dornálaíocht
Catagóir:Fir
Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe
Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Félix Trinidad

Dornálaí Pórtó Ríceach, a bhí ina churadh domhanda, is ea **Félix Juan Trinidad García** a rugadh ar 10 Eanáir 1973 i bhFajardo, Pórtó Ríce. 

## Tagairtí

Catagóir:Dornálaithe
Catagóir:Daoine a rugadh i 1973
Catagóir:Daoine beo
Stair na hÉireann (800-1169)

Clúdaíonn **Stair na hÉireann 800-1169** tréimhse na staire Éireannaí ón gcéad ruathar Lochlannaigh go dtí ionradh na Normannach.  Tá ruathair na Lochlannach, agus ina dhiaidh sin lonnaíochtaí na nIoruach ar feadh an chósta, ina chomhartha sóirt ag an chéad dá chéad bliain sa tréimhse seo.  Bunaíodh calafoirt ag Baile Átha Cliath, Loch Garman, Port Láirge, Corcaigh agus Luimneach, a d'éirigh ina chéad bhailte in Éirinn.

Catagóir:Stair na hÉireann
Equisetum arvense

Planda ilbhliantúil luibheach san fho-aicme Equisetidae (broimíní), dúchasach ar fud réigiúin artacha agus mheasartha an leathsféar thuaidh, is ea ***Equisetum arvense***, an **scuab eich ghoirt** nó an **eireaball capaill coiteanna.**   Tá gais steiriúla neamhtháirgiúla agus spórach torthúil  ar leith aige ag fás ó chóras gas riseasómach ilbhliantúil faoi thalamh. Táirgtear na gais torthúla go luath san earrach agus tá siad neamhfhótaisintéiseach, agus tosaíonn na gais steiriúla ghlasa ag fás tar éis do na gais thorthúla a bheith sleabhctha  agus fanann siad i rith an tsamhraidh go dtí an chéad sioc san fhómhar. Uaireanta measctar é agus an hcolgrach, *Hippuris vulgaris* .  

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
2018 i leadóg

Is liosta é seo de na heachtraí a tharla nó a tharlóidh sa bhliain 2018 i leadóg.

## ATP World Tour

## WTA Tour

Catagóir:Leadóg i 2018
Treibh (bitheolaíocht)

Sa tacsanomaíocht bitheolaíochta, is éard is **treibh** ann ná an aicme tacsanomaíoch os cionn speiceas, ach faoi fhine, agus fhofhine. In amanna, foroinntear é i bhfothreibheanna. Tagann an focal  tribus " ón Laidin: tribus "; ciallaíonn sé *an treibh, an tuath, an náisiúin.*
* **<u>[[fine (bitheolaíocht)|Fine]]</u>**
** **Forthreibh**
*** **<u>Treibh</u>**
**** **Fothreibh**
***** **<u> [[Géineas]]</u>**
## Tagairtí
Oileáin Mhaildíve i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise

Ghlac **Oileáin Mhaildíve** páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.

## Iomaitheoirí

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Sifín

Is planda ilbhliantúil é an **sifín** (*Schoenus nigricans*). Cineál cíbe atá ann. Fásann sé i mbogaigh agus áiteanna eile ina mbíonn an ithir fliuch alcaileach. Tá an sifín dúchasach san Eoráise, in áiteanna san Afraic agus san Astráil, agus i Meicsiceo chomh maith.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Martin Clunes

Is aisteoir Sasanach é **Alexander Martin Clunes** (a rugadh ar an 28 Samhain 1961). 

Catagóir:Aisteoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Aicme shóisialta

deas|250px|thumb|Aicme shóisialta
Is roinn sochaí bunaithe ar an stádas sóisialta agus eacnamaíoch í **aicme shóisialta**.

## Féach freisin
* Uaslathas
* Uasaicme
* Meánaicme 
* Lucht oibre
* Fo-aicme

Catagóir:Aicmí shóisialta
Meánaicme

Is an grúpa sóisialta idir an uasaicme agus lucht oibre, lucht gnó agus gairmiúil agus a dteaghlaigh san áireamh í **meánaicme**. 

Catagóir:Aicmí shóisialta
Gobsheisc

Is planda í an **ghobsheisc** (*Rhynchospora alba*) san fhine Cyperaceae. Dúchasach do roinnt mhaith den Leathsféar Thuaidh.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Cíb locháin

Is planda í an **chíb locháin** (*Carex acutiformis*). Fásann sí in áiteanna fliucha in iarthar agus tuaisceart na hEorpa.

## Tagairtí

Catagóir:Féara
Catagóir:Poaceae
Féile na Eipeafáine

Ceiliúrtar **Féile na Eipeafáine** nó **Féile na dTrí Ríthe** ar an 6 Eanáir. Déanann an fhéile seo comóradh ar chuairt na bhfear ciallmhar chun adhradh a dhéanamh ar an leanbh Íosa. De réir an tseanchais, ba iad Caspar, Melchior agus Balthasar a n-ainmneacha. 
[clé|mion|284x284px|''Adoration of the Magi'', Bartolomé Esteban Murillo, [17ú haois]]
clé|mion|220x220px|Jan Steen - Festa de reis
clé|mion|220x220px|an Triúr Saoithe

[clé|mion|220x220px|scéal na Nollag, scoil Our Lady of Lourdes, [Ros Bearrcon, Contae Loch Garman, 1930]]

## Soiscéal Naofa Íosa Críost
Threoraigh réalta na Beithile chun láthair Íosa iad. Tagairt atá ann don dtriúr, na *Magi*, a tháinig fé bhráid an tSlánaitheora le bronntanais.

Seo sliocht as an Soiscéal naofa de réir Matha 2:1-10:Nuair a bhí Íosa saolaithe i mBeithil Iúdáia in aimsir Héaróid rí, tháinig saoithe ón aird thoir go dtí Iarúsailéim ag fiafraí: "Cá bhfuil an leanbh seo atá saolaithe, Rí na nGiúdach? Mar chonaiceamar a réalta ag éirí, agus thángamar ag déanamh ómóis dó."  .. agus an réalta, a bhí feicthe acu roimhe sin ag éirí, ghluais sí rompu go dtí gur stad sí os cionn na háite ina raibh an leanbh. Nuair a chonaic siad an réalta, bhí áthas an-mhór orthu. Agus ar dhul isteach sa teach dóibh, chonaic na saoithe an leanbh le Muire a mháthair, agus d'umhlaigh siad go talamh ag déanamh ómóis dó. Agus d'oscail siad a gcistí agus d'ofráil siad tabhartais dó, ór agus túis agus miorr. Agus ó fuair siad foilsiú i mbrionglóid gan dul ar ais go dtí Héaród, ghabh siad bóthar eile abhaile chun a dtíre féin.De réir insintí an tSoiscéil, thug na fir chríonna bronntanais óir, túis agus miorr leo. Bhí na bronntanais seo an-fhiúntach. 

* Ba bhronntanas luachmhar agus costasach é **ór**, agus léirigh sé cé chomh tábhachtach is a bhí Íosa. 
* Is cumhrán milis é '''túis''' a dódh go minic sa teampall chun Dia a adhradh. Comhartha a bhí ann gur chóir Íosa a adhradh. 
* Baineadh úsáid as '''miorr''' chun rudaí a choinneáil úr, agus d'úsáid na mná é chun corp Íosa a ungadh nuair a fuair sé bás. Trí é a thabhairt mar bhronntanas d'Íosa, bhí na fir ag tabhairt fógra faoi fhulaingt agus bhás Íosa sa todhchaí.

### Nósanna
Sean-nós atá ann doirse a bheannú tráth na hEipeafáine – chun a chur i gcuimhne dúinn fáilte a chur roimh dhaoine agus aíonna nua le linn na bliana amach romhainn. Scríobhann roinnt daoine an dáta agus na litreacha CMB thar an doras freisin. Is iad seo túslitreacha ainmneacha traidisiúnta an Triúr Saoithe: Caspar, Meilcíór agus Baltazár.

## Stair
Sa bhliain 1582, thug an Pápa Gréagóir XIII féilire nua isteach, rud a thug ‘Lá Nollag’ dhá lá dhéag chun cinn.

'Sé an 6 Eanáir an Lá Chinn an Dá Lá Dhéag, de réir an Fhéilire Ghréagóra.

## In Éirinn
Glaoitear Oíche na dTrí Ríthe (‘Rite’ sa chaint) ar Oíche Nollag Beag i gCorca Dhuibhne.  

## Féach freisin

* Nollaig Bheag, Lá Nollag Beag, Nollaig na mBan, nó Lá Chinn an Dá Lá Dhéag
* An Triúr Saoithe
* Baisteadh an Tiarna (7 Eanair)

## Tagairtí

Catagóir:Féilte Críostaí
Catagóir:Eanáir
Catagóir:Nollaig na mBan
Catagóir:Nollaig
Catagóir:Triúr Saoithe
Corn Mhic Dhonnacha 2018

Is é **[[Corn Seosamh Mhic Dhonnacha]] 2018** an 1ú eagrán den Corn Mhic Dhonnacha ó bunaíodh an comórtas in 2018. Thosaigh an corn ar an 5 Bealtaine 2018.

## Foirne

## Cluichí
### Tábla

### Babhta 1

### Babhta 2
}
|align=right|**[[CLG Chontae Aontroma|Aontroim]]**||align=center|**2-16 - 0-19** ||**[[CLG Chontae Cheatharlach|Ceatharlach]]**|| style=font-size:90%|Pairc Uí Chorragáin, Béal FeirsteRéiteoir: J O'Brien (Laois)
|-
|align="right"|12 Bealtaine 2018
|align=right|**[[CLG Chontae na hIarmhí|An Iarmhí]]**||align=center|**4-24 - 2-17** ||**[[CLG Chontae na Mí|An Mhí]]**|| style=font-size:90%|Páirc Uí Chíosóig, An Muileann gCearrRéiteoir: C Cunning (Aontroim)
|-
|align="right"|13 Bealtaine 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Chiarraí|Ciarraí]]**||align=center|**3-20 - 0-19** ||**[[CLG Chontae Laoise|Laois]]**|| style=font-size:90%|Pairc Aibhistin de Staic, Trá LíRéiteoir: D Hughes (Ceatharlach)
|}

### Babhta 3
}
|align=right|**[[CLG Chontae Cheatharlach|Ceatharlach]]**||align=center|**0-21 - 1-14** ||**[[CLG Chontae na Mí|An Mhí]]**|| style=font-size:90%|Páirc Uí Chuilinn, CeatharlachRéiteoir: J Keane (Gaillimh)
|-
|align="right"|19 Bealtaine 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Aontroma|Aontroim]]**||align=center|**1-19 - 1-20** ||**[[CLG Chontae Laoise|Laois]]**|| style=font-size:90%|Dún LathaíRéiteoir: J Heffernan (Loch Garman)
|-
|align="right"|20 Bealtaine 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Chiarraí|Ciarraí]]**||align=center|**0-15 - 2-12** ||**[[CLG Chontae na hIarmhí|An Iarmhí]]**|| style=font-size:90%|Pairc Aibhistin de Staic, Trá Lí
|}

### Babhta 4
}
|align=right|**[[CLG Chontae Cheatharlach|Ceatharlach]]**||align=center|**0-16 - 0-18** ||**[[CLG Chontae Laoise|Laois]]**|| style=font-size:90%|
|-
|align="right"|2 Meitheamh 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Chiarraí|Ciarraí]]**||align=center|**2-15 - 2-25** ||**[[CLG Chontae na Mí|An Mhí]]**|| style=font-size:90%|
|-
|align="right"|2 Meitheamh 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Aontroma|Aontroim]]**||align=center|**2-19 - 1-20** ||**[[CLG Chontae na hIarmhí|An Iarmhí]]**|| style=font-size:90%|
|}

### Babhta 5
}
|align=right|**[[CLG Chontae Laoise|Laois]]**||align=center|**i gcoinne** ||**[[CLG Chontae na Mí|An Mhí]]**|| style=font-size:90%|
|-
|align="right"|9 Meitheamh 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Cheatharlach|Ceatharlach]]**||align=center|**i gcoinne** ||**[[CLG Chontae na hIarmhí|An Iarmhí]]**|| style=font-size:90%|
|-
|align="right"|9 Meitheamh 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Aontroma|Aontroim]]**||align=center|**i gcoinne** ||**[[CLG Chontae Chiarraí|Ciarraí]]**|| style=font-size:90%|
|}

## Ceannais
}
|align=right|***'<br><br>||align=center|'''i gcoinne'''<br><br> ||***'|| style=font-size:90%|
|}

## Cluiche ísliú céime/ardú céime
}
|align=right|***'<br><br>||align=center|'''i gcoinne'''<br><br> ||***'|| style=font-size:90%|
|}

## Tagairtí

Catagóir:Corn Mhic Dhonnacha
Catagóir:Iománaíocht i 2018
Corn Uí Rinn 2018

Ba é **[[Corn Uí Rinn]] 2018** an 14ú eagrán den Corn Uí Rinn ó bunaíodh an comórtas in 2005. Thosaigh an corn ar an 12 Bealtaine 2018 agus chríochnaigh sé ar an 23 Meitheamh 2018.

## Babhta na nGrúpaí
### Grúpa 1

#### Babhta 1
}
|align=right|**[[CLG Chontae Chill Dara|Cill Dara]]**||align=center|**4-26 - 1-09** ||**[[CLG Chontae Ros Comáin|Ros Comáin]]**|| style=font-size:90%|Páirc Naoimh Conlaith, Droichead NuaRéiteoir: S Hynes (Gaillimh)
|-
|align="right"|12 Bealtaine 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Mhaigh Eo|Maigh Eo]]**||align=center|**1-20 - 2-11** ||**[[CLG Chontae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]**|| style=font-size:90%|Páirc Uí Bhroin, EachroimRéiteoir: P Burke (Cill Chainnigh)
|}

#### Babhta 2
}
|align=right|**[[CLG Chontae Chill Dara|Cill Dara]]**||align=center|**2-14 - 1-15** ||**[[CLG Chontae Mhaigh Eo|Maigh Eo]]**|| style=font-size:90%|Páirc Mhic Éil, Caisleán an Bharraigh
|-
|align="right"|19 Bealtaine 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]**||align=center|**2-16 - 0-16** ||**[[CLG Chontae Ros Comáin|Ros Comáin]]**|| style=font-size:90%|Páirc de hÍde, Ros Comáin
|}

#### Babhta 3
}
|align=right|**[[CLG Chontae Chill Dara|Cill Dara]]**||align=center|**4-19 - 3-18** ||**[[CLG Chontae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]**|| style=font-size:90%|Páirc Uí Bhroin, Eachroim
|-
|align="right"|
|align=right|**[[CLG Chontae Mhaigh Eo|Maigh Eo]]**||align=center|**0-11 - 1-17** ||**[[CLG Chontae Ros Comáin|Ros Comáin]]**|| style=font-size:90%|Páirc Áth Liag, Áth Liag
|}

### Grúpa 2

#### Babhta 1
}
|align=right|**[[CLG Chontae Ard Mhacha|Ard Mhacha]]**||align=center|**0-11 - 6-21** ||**[[CLG Chontae an Dúin|An Dún]]**|| style=font-size:90%|Naomh Seosamh Baile CrannRéiteoir: A Devine (Iarmhí)
|}

#### Babhta 2

#### Babhta 3
}
|align=right|**[[CLG Chontae Ard Mhacha|Ard Mhacha]]**||align=center|**0-11 – 4-27** ||**[[CLG Londan|Londain]]**|| style=font-size:90%|Páirc Lúthchleasaíochta, Ard Mhacha
|}

## Babhtaí díbeartha
### Leathcheannais

}
|align=right|**[[CLG Londan|Londain]]**||align=center|**2-28 - 2-14** ||**[[CLG Chontae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]**|| style=font-size:90%|Páirc Uí Chuilinn, Ceatharlach
|-
|align="right"|10 Meitheamh 2018
|align=right|**[[CLG Chontae Chill Dara|Cill Dara]]**||align=center|**3-18 - 2-13** ||**[[CLG Chontae Dhoire|Doire]]**|| style=font-size:90%|Páirc Grattan, Inis Caoin
|}

### Ceannais

## Tagairtí

Catagóir:Corn Uí Rinn
Catagóir:Iománaíocht i 2018
George Weah

Polaiteoir Libéarach is ea **George Tawlon Manneh Oppong Ousman Weah**, a rugadh i Monrovia ar 1 Deireadh Fómhair 1966. Is é an 25ú huachtarán ar an tír. Bhíodh sé ina pheileadóir roimhe seo.

Catagóir:Daoine as an Libéir
Catagóir:Daoine a rugadh i 1966
Catagóir:Daoine beo
Harry Styles: Live on Tour

Is é **Harry Styles: Live on Tour** an chéad camchuairt ag an gceoltóir Sasanach Harry Styles. Thosaigh an chamchuairt ar an 19 Meán Fómhair 2018 i San Francisco.

## Ealaíontóirí oscailte
*Muna (North America, An Eoraip - Cuid 1)
*Cam (Nashville, TN - Cuid 1)
*Maddy Jane (an Astraláise - Cuid 1)
*Zaym (Singeapór - Cuid 1)
*Kacey Musgraves (Meiriceá Thuaidh - Cuid 2)
*Leon Bridges (Meiriceá Theas, Cathair Mheicsiceo - Cuid 2)
*Warpaint (An Áise - Cuid 2)
*The Preatures (an Astraláise - Cuid 2)
*Mabel (An Eoraip - Cuid 2)

## Seitliosta
#"Ever Since New York"
#"Two Ghosts"
#"Carolina"
#"Stockholm Syndrome"
#"Sweet Creature"
#"Only Angel"
#"Woman"
#"Meet Me in the Hallway"
#"Just a Little Bit of Your Heart" (leagan Ariana Grande)
#"What Makes You Beautiful"
#"Kiwi"

;Encore:
#"From the Dining Table"
#"The Chain" (leagan Fleetwood Mac)
#"Sign of the Times"

## Dátaí

## Tagairtí

Catagóir:Harry Styles
Catagóir:Camchuairteanna 2017
Catagóir:Camchuairteanna 2018
American Idol (sraith 16)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é ***[[American Idol]]*** nó **American Idol XVI**, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar ABC. Thosaigh an séú sraith déag American Idol ar 11 Márta 2018 agus chríochnaigh sé ar an 21 Bealtaine, 2018.

B'é seo an chéad sraith *American Idol* ó shin go raibh sé curtha ar ceal ar Fox sa bhliain 2016.

Ba iad Katy Perry, Luke Bryan agus Lionel Richie na breithiúna don sraith seo. D'fhill Ryan Seacrest mar láithreoir. Bhuaigh Maddie Poppe an tsraith agus tháinig Caleb Lee Hutchinson sa dara háit.

## Láithreoirí agus breithiúna
Fógraíodh Katy Perry mar an chéad breitheamh don sraith nua. Ar an 20 Iúil 2017, fógraíodh go mbeadh Ryan Seacrest ag filleadh. Fógraíodh Luke Bryan agus Lionel Richie mar na breithiúna eile.

## Cairt Díbeartha

## Tagairtí

Catagóir:American Idol
Catagóir:2018 séasúir teilifíse
Comórtas na Sé Náisiún 2018

Bhí **[[Comórtas na Sé Náisiún]] 2018** an 124ú heagrán den chomórtas ó bunaíodh é, agus ar an 19ú heagrán ó tháinig an Iodáil isteach in 2000. Thosaigh an comórtas ar an 3 Feabhra 2018 agus chríochnaigh sé ar an 17 Márta 2018.

D'éirigh le foireann rugbaí na hÉireann an ilchraobh a bhuachan den tríú huair riamh nuair a thug siad an lá leo in aghaidh Shasana , 15-24 ar an 17 Márta 2018. 

## Rannpháirtithe agus cathracha

## Tábla

## Féilire
### Seachtain 1

### Seachtain 2

### Seachtain 3

### Seachtain 4

### Seachtain 5

## Staitisticí

### Scórálaithe is mó - Pointí

### Scórálaithe is mó - Úid

## Tagairtí

Catagóir:Comórtas na Sé Náisiún
Catagóir:Spórt i 2018
Róiséad (luibheolaíocht)

[deas|mion|Róiséad de [Duilleog|dhuilleoga ag bonn an chaisearbháin]]
mion|Foirm fháis róiséadaí de chuid  ''Ricciocarpos natans''.

Sa luibheolaíocht, is éard is **róiséad** ann na cóiriú ciorclach de dhuilleoga nó de struchtúir cosúil le duilleoga.

I plandaí bláthanna, de ghnáth, suíonn róiséid in aice leis an ithir, sampla de ghas modhnaithe is ea a struchtúr,  i gcás nach leathnaíonn bearnaí na n-idirnód idir na duilleoga, ionas go bhfuil na duilleoga fós cnuasaithe go docht le chéile agus ag airde den chineál céanna.

I bhrífítí agus algaí, bíonn róiséad ina thoradh de bhrainseáil leantach an tallais mar a fhásann an ngléasra  bíonn imlíne chruinn mar thoradh air.

## Tacsanomaíochtaí
Tá go leor finte plandaí le moirfeolaíocht róiséadach; tá siad coitianta ach go háirithe sna Asteraceae (mar shampla caisearbháin), sna Brassicaceae (cosúil le cabáiste), agus sna Bromeliaceae. Planda róíséadach is ea an raithneach *[[Blechnum fluviatile]]*.
deas|mion|upright|Róiséad de dhuilleoga an ''Agave americana''

## Tagairtí

Catagóir:Moirfeolaíocht phlandaí
Catagóir:Duilleog
Adam Fergus

Is aisteoir Éireannach é **Adam Fergus**.

Chonacthas den chéad uair é ar an gclár theilifíse *[[Proof (sraith theilifíse)|Proof]]* sa bhliain 2004. Ó shin bhí sé le feiceáil ar roinnt chláir theilifíse, mar atá *[[The Clinic (sraith theilifíse)|The Clinic]]*, *[[Trouble in Paradise (sraith theilifíse na hÉireann)|Trouble in Paradise]]* agus *[[Clean Break]]* agus sna scannáin *[[Inside I'm Dancing]]*, *[[Happy Ever Afters]]*, *[[Satellites and Meteorites]]* agus *[[The F Word (scannán 2013)|The F Word]]*. Beidh ról aige sa dara srath *[[Stiking Out]]* ar RTÉ a hAon sa bhliain 2018.

Catagóir:Aisteoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine as Contae na Mí
Cíb chrom

Is planda í an **chíb chrom** (*Carex pendula*). Tá sé dúchasach i gcuid mhór den Eoraip agus in iarthuaisceart na hAfraice, Maidéara, agus roinnt áiteanna sa Mheánoirthear.

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Cíb na bpaidríní

Is planda í **cíb na bpaidríní** (*Carex pilulifera*) a fhásann i móintigh, coillte agus talaimh fhéaraigh in iarthar na hEorpa. Fásann sí go 30 cm (12 orlach) ar airde, le 2–4 spíce baineann agus 1 spíce fireann i ngach bláthú de chuid an phlanda. Cromann na gais seo de réir mar a aibíonn na síolta. Ansin bailíonn agus scaipeann seangáin den speiceas *Myrmica ruginodis* na síolta. 

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
Uasaicme

deas|250px|thumb|Uasaicme
Is an grúpa sóisialta leis an stádas i sochaí, go háirithe an t-uaslathas í **uasaicme**. 

Catagóir:Aicmí shóisialta
Neil Morrissey

Is aisteoir de phór na hÉireann é **Neil Anthony Morrissey** (a rugadh ar an 4 Iúil 1962). 

Catagóir:Diaspóra Éireannach
Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine
Catagóir:Daoine a rugadh i 1962
Catagóir:Daoine beo
Locuat

Speiceas de phlanda bláthanna, san fhine Rosaceae is ea an **crann locuataí** nó an **locuat** (*Eriobotrya japonica*) (ón Chantainis: 盧橘 Jyutpingá,  枇杷; pinyin: pípá) atá dúchasach i réigiúin chnocacha na Síne theas-láir. Chomh maith, tá sé coitianta go leor sa tSeapáin, an Chóiré, i réigiúin chnocacha na hIndia (Himachal), Limistéir Thuaidh na Pacastáine agus tá roinnt le fáil i dtuaisceart na hoileáin Fhilipíneacha, agus sna cnoic i Srí Lanca.
Catagóir:Ailt le téacs sa tSínis
Catagóir:Ailt le téacs sa tSínis

Tor nó crann síorghlas is ea é, a fhástar ar bhonn tráchtála i gcomhair a chuid torthaí buí, agus freisin saothraítear é mar  phlanda ornáideach. Tá sé coitianta in Adelaide, san Astráil Theas 

### Toradh
deas|mion|304x304px|Struchtúr an toraidh

## Stair
[deas|mion|200x200px|''Locuait agus an tÉan Sléibhe'', ag [Ealaín na Síne|ealaíontóir Síneach gan ainm de chuid  an Ríshleachta (1127-1279).]]
mion|Torthaí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Loquat Fruit Facts from the California Rare Fruit Growers 
* Purdue University Center for New Crops & Plant Products Loquat webpage
* Loquat Growing in the Florida Home Landscape, from the University of Florida IFAS Extension Website

Catagóir:Eriobotrya
Catagóir:Torthaí na hÁise
Catagóir:Flóra na Síne
Catagóir:Torthaí trópaiceacha
Catagóir:Plandaí a úsáidtear i míochaine traidisiúnta na Síne
Catagóir:Plandaí an ghairdín de chuid na hÁise
Catagóir:Crainn Ornáideacha
Béja

Is cathair in iarthuaisceart na Tuinéise é **Béja** (Araibis:باجة). Tá sé suite 105 ciliméadar taobh thiar de Túinis agus 50 ciliméadar ón teorainn idir an Ailgéir agus an Tuinéis. Tá sé ina phríomhchathair na gobharnóireachta Béja agus é an chathair is mó sa ghobharnóireacht.

## Tagairtí

Catagóir:Príomhchathracha na Túinéise
Catagóir:Béja
Cófra tarraiceán

deas|250px|thumb|Cófra tarraiceán
Is ball troscáin úsáidte le haghaidh stórála, le fráma ingearach ina fheistiú tarraiceáin é **cófra tarraiceán**.

Catagóir:Troscán
Avatar 2

Is scannán le scaoileadh sa bhliain 2021 é ***Avatar 2***.

## Carachtair
;Na'vi
*Sam Worthington mar Jake Sully
*Zoe Saldana mar Neytiri
*C. C. H. Pounder mar Mo'at
*Cliff Curtis mar Tonowari
*Jamie Flatters mar Neteyam
*Britain Dalton mar Lo’ak
*Trinity Bliss mar Tuktirey or “Tuk”
*Bailey Bass mar Tsireya or “Reya”
*Filip Geljo mar Aonung
*Duane Evans Jr. mar Rotxo
*Kate Winslet mar Ronal

;Daonnaí
*Stephen Lang mar Colonel Miles Quaritch
*Giovanni Ribisi mar Parker Selfridge
*Joel David Moore mar Dr. Norm Spellman
*Matt Gerald mar Corporal Lyle Wainfleet
*Jack Champion mar Javier "Spider" Socorro

;Gan fios
*Sigourney Weaver
*Oona Chaplin mar Varang

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Catagóir:Scannáin ag teacht
Rísheisc

Is planda ilbhliantúil í an **rísheisc** (*Sparganium erectum*). 

Beathaíonn larbhae an leamhain *Plusia festucae* ar an rísheisc.
mion|Torthaí na rísheisce

## Tagairtí

Catagóir:Plandaí
2020 sa scannán

Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 2020.

## Scannáin 2020
### Ag teacht

## Tagairtí

Catagóir:2020
Catagóir:Scannáin 2020
James Adomian

Is aisteoir Meiriceánach é **James Haig Adomian**, a rugadh sa bhliain 1980.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1980
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fir aeracha
Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Sóisialaithe
Howard Hughes

Ba fhear gnó Meiriceánach é **Howard Robard Hughes Jr.**, a rugadh ar an 24 Nollaig, 1905 agus a fuair bás ar an 5 Aibreán, 1976.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1905
Catagóir:Básanna i 1976
Catagóir:Billiúnaithe
Catagóir:Ceapadóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine as Houston, Texas
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Daonchairde
Catagóir:Eitleoirí Meiriceánacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Innealtóirí Meiriceánacha
Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha
Catagóir:Léiritheoirí scannán
Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe
Catagóir:Óstánaithe
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Friends (séasúr 1)

Craoladh an **chéad séasúr** *[[Friends]]* idir 22 Meán Fómhair, 1994 agus 18 Bealtaine, 1995 ag tosú le "The Pilot".

## Foireann agus carachtair

## Eipeasóidí

## Tagairtí

Catagóir:Friends
Liosta eipeasóidí Friends

Is clár teilifíse grinn Meiriceánach é ***[[Friends]]*** a céadchraoladh sa bhliain 1994. Tá 236 eipeasóid de chuid *Friends* tagtha ar an saol.

## Sraitheanna

## Eipeasóid
### Séasúr 1

### Séasúr 2

### Séasúr 3

### Séasúr 4

### Séasúr 5

### Séasúr 6

### Séasúr 7

### Séasúr 8

### Séasúr 9

### Séasúr 10

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Friends
Catagóir:Liosta eipeasóidí
The One with George Stephanopoulos

Craoladh an ceathrú heipeasóid, **"The One with George Stephanopoulos"**, den chéad sraith *[[Friends]]* ar an 13 Deireadh Fómhair, 1994. Scríobh Alexa Junge an eipeasóid seo.
 
D'fhéach 19.7 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Tagairtí

Catagóir:Friends
Aliaksandra Sasnovich

Is imreoir leadóige as An Bhealarúis í **Aliaksandra Sasnovich**. Rugadh í ar an 22 Márta 1994. 

Catagóir:Imreoirí leadóige Mná
Catagóir:Daoine a rugadh i 1994
Catagóir:Daoine beo
An tSeirbhís Náisiúnta Sláinte

Is eagraíocht cúram sláinte rialtais sa Ríocht Aontaithe í **an tSeirbhís Náisiúnta Sláinte (SNS** nó an **National Health Service,** an **NHS)**.  

Soláthraíonn an NHS seirbhísí míochaine agus sláinte go saoránaigh agus cónaitheoirí. 
clé|mion|Paimfléad, 1948

## Stair
Bunaíodh an NHS sa bhliain 1948.  Bhí Comhlachas na Lianna Míochaine ina choinne ar dtús. Ach ar an 5 Iúil 1948, cuireadh  Sylvia Beckingham isteach san ospidéal i Manchain, an chéad othar NHS.   

## Féach freisin

* Sláinte agus Cúram Sóisialta Thuaisceart Éireann

* Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte 

* Seirbhísí Sláinte na hÉireann

## Tagairtí
 

Catagóir:Eagraíochtaí míochaine agus sláinte suite sa Ríocht Aontaithe
Catagóir:NHS
Catagóir:Seirbhísí sláinte
The Pilot (Friends)

Craoladh an chéad eipeasóid, **"The Pilot"**, nó **"The One Where Monica Gets a Roommate"**, den chéad sraith *[[Friends]]* ar an 29 Meán Fómhair, 1994. Scríobh David Crane agus Marta Kauffman an eipeasóid seo.
 
D'fhéach 21.5 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Tagairtí

Catagóir:Friends
Trolls (scannán)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Trolls*** a rinneadh sa bhliain 2016.

## Carachtair
* Anna Kendrick mar Princess Poppy
** Iris Dohrn voices a baby Poppy
* Justin Timberlake mar Branch
** Liam Henry mar Branch níos óige
* Zooey Deschanel mar Bridget
* Christopher Mintz-Plasse mar  Prince Gristle
* Christine Baranski mar  Chef
* Russell Brand mar Creek
* Gwen Stefani mar DJ Suki
* James Corden mar Biggie
* Jeffrey Tambor mar King Peppy
* Ron Funches mar Cooper
* Icona Pop mar Satin agus Chenille
* Kunal Nayyar mar Guy Diamond
** Dohrn mar Smidge, Fuzzbert, Cloud Guy, Tunnel Troll agus Wedgie Bergen #2
* John Cleese mar King Gristle Sr.
* GloZell mar Grandma Rosiepuff
* Meg DeAngelis mar Moxie Dewdrop
* Ricky Dillon mar Aspen Heitz
* Kandee Johnson mar Mandy Sparkledust
* Quvenzhané Wallis mar Harper
* Mike Mitchell mar Darius
* Grace Helbig mar Cookie Sugarloaf
* Curtis Stone mar Todd
* Rhys Darby mar Bibbly

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 2016
Catagóir:Scannáin beochana 2016
Catagóir:Scannáin Béarla
Uaslathas

thumb|350px|Uaisle
Is dream beag a bhfuil fabhar acu a ritheann an tír é an t-**uaslathas** (Gréigis: ἀριστοκρατία *aristokratía*, ó ἄριστος *aristos* 'ar fheabhas', agus κράτος, *kratos* 'riail'). Is aicme bheag chumhachtach é an t-uaslathas, a reáchtálann an tír, agus lucht an rachmais go hiondúil. 

## Féach freisin

* Uaisleacht 

## Tagairtí

Catagóir:Uaisleacht
Gilles Simon

mion|250p|Gilles Simon
Is imreoir leadóige gairmiúil as an Fhrainc é **Gilles Simon**. Rugadh é ar an 27 Nollaig 1984. Rangnaíodh é chomh hard le huimhir 6 (2009).

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1984
Catagóir:Daoine beo
Scí-léimneach

Is spórt geimhridh agus spórt Oilimpeach é **scí-léimneach** (nó **léimneach sciála**) ina léimeann na sciálaithe ó rampa sciála agus iad ag iarraidh dul chomh fada agus is féidir. Chomh maith leis an bhfad, bronnann na breithiúna pointí as stíl na heitilte agus as an tuirlingt. Úsáidtear scíonna fada leathana don spórt seo.

Is iad scí-léimneach agus scíáil trastíre an dá spórt sa sciáil Nordach dhá chomórtas — spórt Oilimpeach chomh fada siar leis na gcéad Chluichí Oilimpeacha Geimhridh sa bhliain 1924.

## Tagairtí

Catagóir:Spórt
Daddy's Home 2

Scannán ón bhliain 2017 is ea ***Daddy's Home 2***.

## Carachtair
*Will Ferrell mar Brad Whitaker
*Mark Wahlberg mar Dusty Mayron
*John Lithgow mar Don Whitaker
*Mel Gibson mar Kurt Mayron
*Linda Cardellini mar Sara Whitaker
*John Cena mar Roger
*Scarlett Estevez mar Megan Mayron
*Owen Vaccaro mar Dylan Mayron
*Alessandra Ambrosio mar Karen Mayron
*Didi Costine mar Adrianna
*Chesley Sullenberger mar é féin
*Liam Neeson mar é féin
*Chris Henchy mar Jason Sinclair

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin 2017
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Catagóir:Scannáin Nollag
Daddy's Home

Scannán ón bhliain 2015 is ea ***Daddy's Home***.

## Carachtair
*Will Ferrell mar Brad Whitaker
*Mark Wahlberg mar Dusty Mayron
*Linda Cardellini mar Sara Whitaker
*Scarlett Estevez mar Megan Mayron
*Owen Wilder Vaccaro mar Dylan Mayron
*Thomas Haden Church mar Leo Holt
*Hannibal Buress mar Griff
*Bobby Cannavale mar  Dr. Emilio Francisco
*Bill Burr mar Jerry
*Jamie Denbo mar Doris
*Mark L. Young mar Dental hygienist
*Alessandra Ambrosio mar Karen
*John Cena mar Roger
*Paul Scheer mar DJ "The Whip"
*Billy Slaughter mar Man in Squidward tie
*Chris Henchy mar Jason Sinclair / Panda DJ

## Clár Leantach

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin 2015
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Scí-léimneach ag Cluichí Oilimpeacha 2018

Tá an **[[Scí-léimneach]]** ar cheann de na spóirt a bheidh ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 in Pyeongchang. Beidh na comórtais ar siúl san Alpensia Jumping Centre.

## Clár na gcomórtas

## Boinn
### Fir

### Mná

### Tábla na mbonn

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
Aron Ó Giolláin

Is iománaí é **Aron Ó Giolláin**, nó **Aaron Gillane** mar a thugtar air i mBéarla. Is as Tobar Phádraig, Contae Luimnigh, é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Tobar Phádraig
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Daoine beo
Rod Hull

Ba fhuirseoir Sasanach é **Rodney Stephen "Rod" Hull**. Rugadh é ar an 13 Lúnasa 1935 in Isle of Sheppey, Kent agus fuair bás ar an 17 Márta 1999 i Winchelsea, Sussex Thoir. 

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Fuirseoirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1935
Catagóir:Básanna i 1999
Ian Hislop

Is iriseoir Breatnach é **Ian David Hislop** (a rugadh ar an 13 Iúil 1960). 

## Tagairtí

Catagóir:Iriseoirí Breatnacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1960
Catagóir:Daoine beo
In the Lonely Hour

Is é ***In the Lonely Hour*** an chéad albam ón bpopcheoltóir Sasanach Sam Smith. Scaoileadh é ar an 26 Bealtaine 2014.

## Traicliosta
# "Money on My Mind" – 3:12
# "Good Thing" – 3:21
# "Stay with Me" – 2:52
# "Leave Your Lover" – 3:08
# "I'm Not the Only One" – 3:59
# "I've Told You Now" – 3:30
# "Like I Can"v2:47
# "Life Support" – 2:53
# "Not in That Way" – 2:52
# "Lay Me Down" – 4:13

## Singlí
#"Lay Me Down" - 15 Feabhra 2013
#"Money on My Mind" - 16 Feabhra 2014
#"Stay with Me" - 14 Aibreán 2014
#"I'm Not the Only One" - 31 Lúnasa 2014
#"Like I Can" - 7 Nollaig 2014
#"Lay Me Down" - 22 Feabhra 2015 (atheisiúnt)

## Cairteacha

## Deimhniúcháin

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2014
Catagóir:Sam Smith
Gearóid Ó hÉigeartaigh

Is iománaí é **Gearóid Ó hÉigeartaigh**, nó **Gearóid Hegarty** mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1994. Is as Contae Luimnigh é.

## Tagairtí

Catagóir:Iománaithe Luimnigh
Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1994
Catagóir:Daoine beo
The One with the Lesbian Wedding

Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, **"The One with the Lesbian Wedding"**, den dara sraith *[[Friends]]* ar an 18 Eanáir, 1996. Scríobh Doty Abrams an eipeasóid seo.
 
D'fhéach 31.6 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Tagairtí

Catagóir:Friends