Géarchéim na Mara Rua

Thosaigh **Géarchéim na Mara Rua** ar 19 Deireadh Fómhair 2023 nuair a chaith na Hútaithe, atá lonnaithe i dtuaisceart agus in iarthar Éimin (ar chósta na Mara Rua) diúracáin in aghaidh Iosrael.  I mí na Samhna 2023 chuir na Hútaithe tús le feachtas ag ionsaí longa tráchtála sa Mhuir Rua. 

[clé|mion|[Físeán: 2023-12-10 agus an USS Carney faoi ionsaí]]

### Cúlra
Sna 2010idí, bhí longa cabhlaigh ó thart ar 30 tír lonnaithe sa cheantar mar chuid de chomhghuaillíocht idirnáisiúnta a bunaíodh chun déileáil leis na foghlaithe mara ón tSomáil (ar an taobh eile na Mara Rua). Thall san Éimin, sna 2010idí, ghabh na Hútaithe  an chumhacht le lámh láidir.      Fuair b'fhéidir 377,000 bás le linn 2015-2021.

Bhí tacaíocht na hIaráine ag na Hútaithe,  a bhuíochas le Qasem Soleimani; feallmharaigh na Stáit Aontaithe é in 2020.  Sna 2020idí agus Cogadh na Carad thart, bhí na Hútaithe níos bagraí agus níos trodaí ná aon ghrúpa eile a bhfuair tacaíocht ón Iaráin. Comhghuaillithe le Hezbollah na Liobáine is ea na Hútaithe chomh maith.

Thosaigh na hionsaithe in 2023, dírithe ar Iosrael i bhfianaise a bhí ag tarlú i nGaza - an coimhlint Iosrael-Gaza - cé go raibh longa eile buailte ag na mílísteoirí nach le Iosrael iad.  Cé go bhfuil Éimin níos mó ná 2,000 ciliméadar ó Iosrael, d’éirigh leo dróin agus diúracáin a scaoileadh le hIosrael díreach tar éis ionradh na hIosrael ar Gaza.

D’éirigh leis na Hútaithe báid bheaga a sheoladh chun roinnt long a ionsaí, fiú d’éirigh leo ingearán a chur san aer chun long amháin a ghabháil.

Mar gheall air sin, ní raibh na longa tráchtála úsáid a bhaint as an gCanáil Shuais níos mó ar feadh tamaill.  Ach is bealach tábhachtach tráchtála an Mhuir Rua agus an Chanáil do chomhlachtaí lastais mar go ngiorraíonn sé an t-aistear go suntasach idir an Áise agus an Eoraip.
clé|mion|ionsaithe an Iarthair.
[clé|mion|"[Operation Prosperity Guardian", feachtas mí-éifeachtach]]

### 2023: frithionsaithe an Iarthair
I mí Nollag 2023, tháinig cuid mhaith de na tíortha i gcomhghuaillíocht nua chun dul i ngleic leis na hionsaithe ó na Hútaithe. Chuir na Stáit Aontaithe agus a chomhghuaillithe  "Operation Prosperity Guardian" i bhfeidhm. Ach tháinig sé go solas go tapa go raibh an feachtas sin mí-éifeachtach.  

Lean na reibiliúnaigh Hútaithe lena mbagairtí ar loingseoireacht tráchtála in ainneoin foláirimh ó na Stáit Aontaithe agus a gcomhghuaillithe. D'fhógair cuid mhaith de na comhlachtaí coimeádán go raibh siad chun an Chanáil a sheachaint go dtí go mbeadh an ghéarchéim thart.  Chuir sé seo le costas earraí  iompórtáilte ar fud an domhain. 

Le linn aimsir na Nollag bhí an chuma ar chúrsaí go raibh rudaí ag imeacht ó smacht sa Mheánoirthear. Sheol na Hútaithe ionsaí ollmhór eile ar longa sa Mhuir Rua le linn mí Eanáir 2024. 

Mar gheall air sin, thosaigh comhghuaillíocht idirnáisiúnta faoi cheannas na Stát Aontaithe ag ionsaí suíomhanna Hútaí in Éimin ón aer. Mar shampla scrios Cabhlach na Stát Aontaithe diúracáin frithloinge a líomhnaítear a bhí ag iompar trodaithe ó Éimin. Bhí hionsaithe an Iarthair dírithe ar áiseanna stórála armlóin agus córais chosanta Hútaithe, srl. Ach  bhí na Hútaithe in ann cur suas le hionsaithe ó aerfhórsa na hAraibe Sádaí idir 2015-2022, agus bhí ullmhúcháin déanta acu chun déileáil le cuid de na hionsaithe ón gComhghuaillíocht. Mar sin bhí siad in ann leanúint leis an mbrú ar longa sa Mhuir Rua agus ar chóras trádála an domhain.
[clé|mion|[Físeán: scairdeitléain mhíleata le Meiriceá, 2024]]

### 2024
Scaoil Iosrael le láithreacha de chuid lucht Hútaí go rialta  le linn 2024.  Dúirt na hIosraelaigh gur dírithe ar bhonneagar lucht Hútaí a bhí an t-ionsaí.

### 2025
I mí an Mhárta 2025, d'iarr Rúnaí Cosanta Mheiriceá, Pete Hegseth, ar na Hútaithe stop a chur le hionsaithe ar na longa tráchtála' a úsáideann an stráice farraige sin mar aicearra idir an tAigéan Indiach agus Atlantach. Bhí roinnt buamála déanta ag scairdeitleáin mhíleata le Meiriceá ar ionaid san Éimin le linn mhí an Mhárta 2024.  Ar an 15 Márta, scaoil fórsaí Mheiriceá diúracáin i dtreo na Hutaithe.   Dúirt aireacht sláinte na Hútaí gur maraíodh breis is 50 duine agus gur gortaíodh suas le 100. 

Cúpla lá níos déanaí, i sceitheadh comhrá grúpa rialtais na Stát Aontaithe ar Signal, a tharla roimh na hionsaithe, phléigh Hegseth na pleananna. Tugadh "Signalgate" ar ar an scannal.

I mhí na Bealtaine 2025, d'fhógair Trump go raibh sé ag cur deireadh leis na ruathair buamála a bhí ar bun ag Meiriceá ar na Houthi san Éimin.

## Féach freisin

* Cogadh Cathartha in Éimin, 2014-2021
* Feallmharú Qasem Soleimani, 2020
* Coimhlint Iosrael-Gaza, 2023-
* "Operation Prosperity Guardian"

## Tagairtí

Catagóir:2024
Catagóir:An Mhuir Rua
Catagóir:Cogadh Iosrael-Gaza
Catagóir:Stair na hIaráine
Catagóir:Stair Éimin
Catagóir:Stair Iosrael
Catagóir:2023
Catagóir:Géarchéim na Mara Rua