open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mary Cassatt

mion|Mary Cassatt, féinphortráid  circa 1878
Péintéir agus déantóir priontaí Meiriceánach ab ea **Mary Cassatt** (22 Bealtaine 1844 – 14 Meitheamh 1926). Rugadh in Allegheny City, Pennsylvania, í. 

## Saol
Rugadh Cassatt in Allegheny City, bruachbhaile de chuid Pittsburgh anois. Bhí a muintir ina suí go te. Stocbhróicéir agus amhantraí talún a bhí ina hathair, Robert Simpson Cassat (Cassatt ní ba dhéanaí). Ba de shliocht duine darbh ainm Jacques Cossart í, Úgóineach ón bhFrainc a chuir faoi in Amstardam Nua i 1662. Baincéirí a bhí i muintir a máthar, Katherine Kelso Johnston, duine an-léannta a chuaigh i gcion go mór ar Mary.  

Thug an teaghlach a aghaidh soir nuair a bhí Mary óg agus d'fhás sí aníos i Lancaster agus i gceantar Philadelphia. Chaith sí cúig bliana freisin san Eoraip, mar ar fhoghlaim sí Fraincis agus Gearmáinis. 

Thosaigh Mary ag freastail ar ranganna Pennsylvania Academy of the Fine Arts i bhPhiladelphia in aois a 15 bliana ar neamhthoil a muintire. Sa bhliain 1866 chuir sí fúithi i bPáras.

### Saol sa Fhrainc
clé|mion|236x236px|1910
Chaith Cassatt cuid mhaith dá saol sa Fhrainc. Chuaigh sí go mór faoi anáil Degas agus an Impriseanachais. 

Sa bhliain 1894, rinne Gustave Geffroy cur síos uirthi mar dhuine de "les trois grandes dames" ("triúr bhan uasal") an Impriseanachais, in éineacht le Marie Bracquemond agus Berthe Morisot.

Diaibéiteach ba ea í agus le forbairt finn ag cur as di, d’éirigh sí dall de réir a chéile, ó 1914 ar aghaidh.

Níor phós Cassatt riamh.

Cheannaigh Cassatt Château de Beaufresne san Oise, 90km ó Pháras, sa bhliain 1894. A teach samhraidh ba ea é. Ba sa mhainéar sin a fuair Cassatt bás ar 14 Meitheamh 1926.

## Gailearaí

Íomhá:Brooklyn Museum - The Fitting - Mary Cassatt - overall.jpg|*The Fitting*, turbhior agus uiscimir, 1890 nó 1891, Músaem Brooklyn
Íomhá:Mary Cassatt - The Child's Bath - Google Art Project.jpg|*The Child's Bath*, ola ar chanbhás, 1893, Art Institute of Chicago
Íomhá:Mary Cassatt - The Boating Party - Google Art Project.jpg|*The Boating Party*, ola ar chanbhás, 1893-94, National Gallery of Art, Washington, D.C.
Íomhá:Mary Cassatt - Summertime - TFAA 1988.25.jpg|*Summertime*, ola ar chanbhás, 1894, Terra Foundation for American Art


## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Mary Cassatt ag an National Gallery of Art in Washington, D.C. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1844
Catagóir:Básanna i 1926
Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha
Catagóir:Impriseanachas
Salamanca, An tSíle

Cathair agus común sa tSile is ea **Salamanca** agus é suite i lár na tíre lámh le Los Vilos. Tá Salamanca suite ar bhruach thuaidh abhainn na Choapa. Sa bhliain 2012 bhí 25,326 duine ina gcónaí ar an mbaile.

  

Catagóir:Cathracha na Sile
Sopwell Priory

clé|250px|mion|Sopwell Priory
Is prióireacht Beinidicteach suite i Hertfordshire í **Sopwell Priory**.

Catagóir:Hertfordshire
Uaimh Royston

Is uaimh saorga suite i Hertfordshire í **Uaimh Royston**.

Catagóir:Hertfordshire
Catagóir:Pluaiseanna
Snáthaid fuála

Is éard is **snáthaid fuála** ann ná uirlis chaol bhioranta a úsáidtear san fhuáil láimhe. Bíonn poll an-bheag ann, a dtugtar an *cró snáthaide* air, trína gcuirtear an snáithe fuála. Rinneadh na snáthaidí is luaithe as cnámh nó adhmad. Sa lá atá inniu ann, déantar as sreanga cruach ardcharbóin iad, agus bíonn siad órphlátáilte nó nicilphlátáilte chun creimeadh a sheachaint.

Catagóir:Éadaí
Biorán cniotála

deas|250px|thumb|Biorán
Is uirlis le haghaidh cniotáil chun fabraicí cniotáilte a tháirgeadh é **biorán**.

Catagóir:Éadaí
Caramal

clé|250px|mion|Caramal
Is siúcra nó síoróip teasa go dtí a thiontaíonn sé donn, úsáidte mar bhlasóir nó dathúchán i gcomhair bia nó deoch é **caramal**. 

## Tagairtí

Catagóir:Bia agus deoch
Jamie Dornan

Is aisteoir, mainicín agus ceoltóir é **Jamie Dornan**. Rugadh é i gContae an Dúin, Tuaisceart Éireann, ar 1 Bealtaine 1982.

## Tagairtí
mion|clé|Jamie Dornan, 2014

Catagóir:Daoine a rugadh i 1982
Catagóir:Aisteoirí as Tuaisceart Éireann
Catagóir:Ceoltóirí as Tuaisceart Éireann
Catagóir:Mainicíní as Tuaisceart Éireann
Catagóir:Daoine beo
Caisleán Carisbrooke

clé|250px|mion|Caisleán Carisbrooke
Is caisleán suite in Inis Iocht é **Caisleán Carisbrooke**.

Catagóir:Inis Iocht
Quarr Abbey

Is mainistir suite in Inis Iocht é **Quarr Abbey**.

Catagóir:Inis Iocht
Catagóir:Mainistreacha Shasana
Catagóir:Mainistreacha Cistéirseach
Fuáil

deas|250px|thumb|Fuáil
Is rud éicint a cheangal, a ghreamú, a dheisiú trí ag déanamh greamanna le snáthaid agus snáithe nó inneall fuála í **fuáil**.

Catagóir:Éadaí
Aillte bána Dover

deas|250px|thumb|Aillte bána Dover
Is aillte suite in Kent iad **Aillte bána Dover**.

Catagóir:Kent
Catagóir:Tíreolaíocht Shasana
Aeradróm Inis Oírr

mion|clé|250px
Is aeradróm suite in Inis Oírr é **Aeradróm Inis Oírr**.

## Cinn scríbe

## Féach freisin

* Aerpháirc

## Tagairtí

Catagóir:Aerfoirt i bPoblacht na hÉireann
Catagóir:Oileáin Árann
Catagóir:Aeradróim
CLG Cláirsigh Thír Conaill

Is club Cumann Lúthchleas Gael suite i nGlaschu é **CLG Cláirsigh Thír Conaill**.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna CLG in Albain
CLG Eoghan Ruadh

Is club Cumann Lúthchleas Gael suite i Luton é **CLG Eoghan Ruadh**.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna CLG i mBreatain
CLG Sands McSwiney

Is club Cumann Lúthchleas Gael suite i nDrochaid an Chóta, Albain é **CLG Sands McSwiney**.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna CLG in Albain
CLG Éire Óg

Is club Cumann Lúthchleas Gael suite in Oxford é **CLG Éire Óg**.

## Naisc sheachtracha
*eireoglondon.org  - suíomh oifigiúil.

## Tagairtí

Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine
Catagóir:Clubanna CLG i mBreatain
Mac Murchadha (sloinne)

Is **MacMurchadha** sloinne Gaedheal ón Éirinn, bunaithe i Laigheann, Connacht agus Uladh. As Béarla,  aistrítear é mar:
***Murphy**
***MacMurrough**
***MacMorrough**
***MacMurphy**
***MacMorrow**
***Morrowson**
***MacMurray**
***Murray**
***Murrogh**
***Morrogh**
***Murrow**
***Morrow**
Is sloinne ársa agus láidir é.

Daoine leis an sloinne:
* Art Óg mac Murchadha Caomhánach 
* Diarmaid Mac Murchadha
* Aoife Nic Murchadha
* James Murphy
* Conor Murphy
* An tUrr. Trevor Morrow 
* An tUrr. John Morrow 
* Col. Henry A. Morrow 
* Col. Thomas Z. Morrow

## Tagairtí
Móinteán

deas|250px|thumb|Móinteán Eabhrac Thuaidh i Sasana, clúdaithe le ''Calluna vulgaris'' sa chuid is mó
Is gnáthóg ardtalaimh neamhshaothraithe oscailte, go hiondúil clúdaithe le fraoch, é an **móinteán** (Béarla: *moor* nó *moorland*).

Catagóir:Tírghnéithe
Eanach

deas|250px|thumb|Eanach
Is talamh íseal agus riascach nó ceantar talún a mbíonn faoin uisce go rialta é **eanach**.

Catagóir:Tírghnéithe
Catagóir:Bogach
Ardeaglais Rochester

Is ardeaglais suite in Kent í **Ardeaglais Rochester**.

Catagóir:Eaglais Shasana
Catagóir:Eaglaisí sa Bhreatain
Catagóir:Foirgnimh i Sasana
Catagóir:Kent
Ightham Mote

deas|250px|thumb|Ightham Motes
Is teach mór suite in Kent é **Ightham Mote**.

Catagóir:Kent
Catagóir:Caisleáin
Teach mór Rómhánach Lullingstone

Is teach mór Rómhánach suite in Kent é **Teach mór Rómhánach Lullingstone**.

Catagóir:Foirgnimh i Sasana
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Kent
Siopalann

[mion|[Ionad siopadóireachta Bhaile Ghleann na Life]]
Is éard atá i gceist le **siopalann,** **ionad siopadóireachta** nó **lárionad siopadóireachta** ná ionad de chúpla bloc nó de bhloic iomadúla atá dúnta do thrácht gluaisteán.

Ar an 21 Aibreán 1950, osclaíodh an chéad "mall", an chéad lárionad siopadóireachta sna bruachbhailte na Stát Aontaithe, Northgate Station i Seattle.

## Féach freisin

* Siopalanna

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha


Catagóir:Miondíoltóireacht
E4

Is stáisiún teilifíse é **E4** atá mar chuid de Channel 4. Craoladh an chéad chlár ar an 18 Eanáir 2001.

## Comhbhealach
*Channel 4
*4seven
*Film4
*More4
*4Music
*Box Upfront
*Kerrang! TV
*Kiss TV
*Magic
*Box Hits
*The&nbsp;Box

## Tagairtí

Catagóir:Channel 4
Catagóir:Stáisiúin teilifíse na Breataine
Channel 4

Is stáisiún teilifíse é **Channel 4**. Craoladh an chéad chlár ar an 2 Samhain 1982.

## Comhbhealach
*4seven
*Film4
*E4
*More4
*4Music
*Box Upfront
*Kerrang! TV
*Kiss TV
*Magic
*Box Hits
*The&nbsp;Box

## Tagairtí

Catagóir:Channel 4
Catagóir:Stáisiúin teilifíse na Breataine
The Box (bealach teilifíse)

Is stáisiún teilifíse é **The Box** atá mar chuid de Channel 4. Craoladh an chéad chlár san Aibreán 1992.

## Comhbhealach
*Channel 4
*4seven
*Film4
*E4
*More4
*4Music
*Box Upfront
*Kerrang! TV
*Kiss TV
*Box Hits
*Smash Hits

## Tagairtí

Catagóir:Channel 4
Catagóir:Stáisiúin teilifíse na Breataine
Ardeaspag

deas|225px|thumb|Armas Ardeaspag Caitliceach
Is an ceannasaí easpag freagrach le haghaidh ceantar mór é **Ardeaspag**.

Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha
Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Ardeaspaig
Robin Hood (scannán 2010)

Scannán Meiriceánach ón bhliain 2010 is ea ***Robin Hood***.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Robin Hood ar IMDB

Catagóir:Scannáin 2010
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Catagóir:Scannáin na Breataine
Ardeaglais Meitreapholaiteach Learpholl

Is ardeaglais Chaitliceach suite i Learpholl í **Ardeaglais Meitreapholaiteach Learpholl**.

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Eaglaisí sa Bhreatain
Catagóir:Foirgnimh i Sasana
Catagóir:Learpholl
Bá Morecambe

Is inbhear suite i Lancashire í **Bá Morecambe**.

Catagóir:Lancashire
Catagóir:Tíreolaíocht Shasana
Bráthair bocht

[clé|150px|mion|Bráithre bochta (nóibhísigh) sa [An Spáinn|Spáinn]]
Is ball de oird rialta áirithe fear, go háirithe na ceithre ord déirce (Agaistínigh, Cairmilítigh, Doiminicigh, agus Proinsiasaigh) é **bráthair bocht**. 

## Tagairtí

Catagóir:Oird rialta
Caisleán Lancaster

clé|250px|mion|Caisleán Lancaster
Is caisleán suite i Lancashire é **Caisleán Lancaster**.

Catagóir:Lancashire
Fánaí

Is éard is **fánaí** ann ná ball de phobal gan áit chónaithe sheasta a aistríonn ó áit go háit ar bhonn rialta. Áirítear i measc na ngrúpaí seo fiagaithe-cnuasaitheoirí, fánaithe tréadacha ( a bhfuil beostoc acu), tincéirí, agus fánaithe trádála. San fhichiú haois, tháinig laghdú ar dhaonra na dtreibheanna fánaíochta; bhí thart ar 30–40 milliún fánaí ar fud an domhain sa bhliain 1995.

## Tagairtí

Catagóir:Antraipeolaíocht
Trádáil

220x220px|thumb|Trádáil
Díolachán earraí nó seirbhísí chun brabús a dhéanamh is ea **trádáil**. Díol nó ceannach earraí agus seirbhísí  ar mhargadh atá i gceist.

## Trádáil Idirnáisiúnta
Tá dlíthe ar leith a chabhraíonn le trádáil idirnáisiúnta a riaradh, amhail Coinbhinsiún Vín agus san Aontas Eorpach, An Róimh 1. Tá córais trádála forbartha a chabhraíonn le ceannaitheoirí agus díoltóirí a ndualgais i leith a chéile a shainmhíniú go héasca, mar shampla Incoterms. Is córas iad na Incoterms atá in úsáid ar fud an domhain. Is cóid trí-litreach iad na Incoterms a shanaíonn an caidreamh idir na na páirithe i gconradh trádála idirnáisiúnta, mar shampla cé a íocfaidh as na táillí custaim nó cé acu atá freagrach as na hearraí le linn an aistir.

Déantar an chuid is mó de thrádáil idirnáisiúnta ar earraí a iompair ar loing lastais. 

## Tagairtí

Catagóir:Gnó
Catagóir:Trádáil
Seirbhís Farantóireachta Mersey

Is seirbhís farantóireachta suite i Lancashire í **Seirbhís Farantóireachta Mersey**.

Catagóir:Lancashire
Anastasia (scannán 1997)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Anastasia*** ón mbliain 1997. Fox Animation Studios a léirigh an scannán agus 20th Century Fox a dháil é. Tá an scéal bunaithe ar na finscéalta i dtaobh Ard-Bhandiúc Anastasia Nicolaevna na Rúise, iníon an tSár Nicholas II, is é sin na scéalta gur éalaigh a iníon ar bhealach éigin as bású theaghlach an tsáir ag na cumannaigh Rúiseacha. Sa scannán, tá Anya, bean óg 18 mbliana d'aois agus dílleachta, ag iarraidh teacht ar rian dá muintir. Ligeann péire bithiúnach orthu go bhfuil siad ag cuidiú léi sa chuardach sin ach, i ndáiríre, tá siad ag iarraidh cur ina luí uirthise agus ar an saol mór gurb iníon an tsair í ar a leasa féin.
  
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 1997
Catagóir:Scannáin beochana 1997
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Pendle Hill

Is cnoc i Sasana é **Pendle Hill**, atá suite i Lancashire. 

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na Sasana
Catagóir:Lancashire
Catagóir:Tíreolaíocht Shasana
Doiminicigh

Is ord manach de chuid na hEaglaise Caitlicí é **Ord Doiminiceach**, ar a dtugtar na *Doiminicigh.*

Bhí Tomás ó Aquino ina bhall d'Ord Doiminiceach na SeanmóiritheDoiminicigh.

## Mainistreacha Dhoiminiceacha in Éirinn
* An Mhainistir Dhubh, Cill Chainnigh
* An Mhainistir Dhubh, An Mhí
* Coláiste an Droichid Nua
 
## Tagairtí

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Oird rialta
Catagóir:Ord Doiminiceach
Pas

mion|Pas Joseph Heapes, Royal Irish Rifles, 1951
Is doiciméad oifigeach é **pas**, a eisíonn rialtais chun aitheantas agus saoránacht an tsealbhóra a dheimhniú. Faightear ann faisnéis ar nós ainm agus sloinne an tsealbhóra, dáta breithe, grianghraf, síniú, agus faisnéis aitheantais eile.thumb|Pasanna Briotanacha, roimh 2020
## Stair

Rinneadh ceann de na tagairtí is luaithe do phasanna thart ar 450 RC.  D'iarr Nehemiah, oifigeach de chuid an Rí Artaxerxes I sa Pheirs., cead chun dul go dtí Iúdá. D'aontaigh an rí agus tugadh litir dó maidir lena shlándáil. a thabhairt do “rialtóirí an chúige ar an taobh eile den abhainn”. 

Sa Fhrainc le linn réimeas Louis XIV, tugadh litreacha dar teideal "Passe Port".

## Féach freisin

* Pas Éireannach
* Víosa,    Víosa Saoire Oibre na hAstráile

## Tagairtí

Catagóir:Pasanna
Catagóir:Maorlachas
Catagóir:Taisteal
Catagóir:Rialtas
Catagóir:Saoirí
Bunscoil

deas|250px|thumb|Bunscoil
Is scoil le haghaidh páistí idir cúig bliana agus aon bhliain déag d’aois í an **bhunscoil**.

Catagóir:Oideachas
Catagóir:Bunscoileanna
Meánscoil

Is í **meánscoil** an institiúid a thairgeann oideachas ginearálta do pháistí 11-18 bliain d'aois. 

Catagóir:Meánscoileanna
Catagóir:Oideachas
Scátáil rollála

deas|250px|thumb|Scátáil rollála
Is scátáil ar dhromchla crua cé is moite den oighear, mar spórt nó caitheamh aimsire í **Scátáil rollála**.

Catagóir:Scátáil rollála
Giya Kancheli

Ba chumadóir ceoil agus stiúrthóir ceolfhoirne cáiliúil de chuid na Seoirsia é **Giya Kancheli** (გია ყანჩელი; a rugadh 10 Iúil 1935 in Tbilisi – 2 Deireadh Fómhair 2019 in Tbilisi freisin) a raibh cáil ar leith air mar gheall ar chumadh ceoil do scannáin.

Bhí rath ollmhór ar an gceol a scríobh sé do scannáin, go háirithe de chuid Georgiy Daneliya.
 
## A shaothar
;Scannáin
* 1964 — Suns of see 
* 1965 — Gold (Beochan)
* 1967 — Melancholy romance
* 1968 — Extraordinary Exhibition
* 1968 — Don't Grieve
* 1970 — Competition
* 1970 — Feola (Short)
* 1970 — The Jug (Short)
* 1971— Neighbour
* 1972 — When almonds blossomed
* 1972 — White stones(Short)
* 1972 — Gladiator (Short)
* 1973 — Record
* 1974 — The Eccentrics (with Jansug Kakhidze)
* 1974 — Capitans
* 1974 — Night visit (le Revaz Lagidze)
* 1974 — Magic egg (Beochan)
* 1975 — Caucasian prisoner
* 1975 — Caucasian romance
* 1977 — Stepmother of Samanishvili (le Jansug Kakhidze)
* 1977 — Mimino
* 1977 — Cinema
* 1978 — Some interviews on personal matters
* 1978 — Khanuma 
* 1978 — Caucasian story
* 1979 — Dumas in Caucasia
* 1979 — Ground of ancestors
* 1980 — Earth, This Is Your Son
* 1983 — Blue Mountains
* 1984 — Day Is Longer Than Night 
* 1986 — Kin-dza-dza!
* 1987 — King Lear
* 1988 — Life of Don Quixote and Sancho Pancho
* 1990 — Oh, this horrible TV
* 1990 — Passport
* 2004 — National Bomb
* 2009 — Happyness
* 2010 — Felichita
* 2010 — After the mountains
* 2012 — Ku! Kin-dza-dza (Beochan)

;Conceirtigh
* Symphony No. 2 “Songs” (1970)
* Symphony No. 3 (1973)
* Symphony No. 4 "To the Memory of Michelangelo" (1974)
* Symphony No. 5 "To the Memory of My Parents" (1977)
* Symphony No. 6 (1978–1980)
* Symphony No. 7 "Epilogue" (1986)
* Mourned by the Wind (Vom Winde beweint),  (1989)
* Evening Prayers (Abendgebete)  (1991)
* Abii ne viderem ("I turned away so as not to see") (1992–1994)
* Another Step... (Noch Einen Schritt...) (1992)
* Wingless (1993)
* Magnum Ignotum (1994)
* Trauerfarbenes Land (1994)
* Lament, Music of Mourning in Memory of Luigi Nono (1994)
* ...à la Duduki (1995)
* Simi, “Joyless Thoughts”, (1995)
* ...à la Duduki (1995)
* V & V (1995)
* Valse Boston (1996)
* Diplipito (1997)
* Childhood Revisited (Besuch In Der Kindheit) (1998)
* Sio (1998)
* Rokwa (1999)
* And Farewell Goes Out Sighing... (1999)
* A Little Daneliade (2000)
* ...al Niente (2000)
* Ergo (2000)
* Don’t Grieve (2001)
* Fingerprints (2002)
* Lonesome (2002)
* Warzone (2002)
* Twilight (2004)
* Ex Contrario (2006)
* Kapote (2006)
* Silent Prayer (2007)
* Broken Chant (2007)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1935
Catagóir:Cumadóirí Seoirseacha
Catagóir:Daoine as Tbilisi
Catagóir:Básanna in 2019
Gloine formhéadúcháin

deas|250px|thumb|Gloine formhéadúcháin
Is lionsa a dhéanann íomhá mhéadaithe, feistithe go hiondúil i bhfráma le sáfach agus úsáidte le scrúdú nithe beaga nó mionsonraithe mar méarloirg agus mínchló í **gloine formhéadúcháin**.

Catagóir:Formhéadaitheoirí
Bradgate Park

clé|250px|mion|Bradgate Park
Is páirc phoiblí suite i Leicestershire í **Bradgate Park**.

## Tagairtí

Catagóir:Leicestershire
Beacon Hill, Leicestershire

Is cnoc i Sasana é **Beacon Hill**, atá suite i Leicestershire. 

## Tagairtí

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na Sasana
Catagóir:Leicestershire
Catagóir:Tíreolaíocht Shasana
Reoán

clé|250px|mion|Reoán
Is meascán na siúcra leis uisce, gealacán uibhe, nó im, úsáidte mar cumhdach le haghaidh cístí nó brioscaí é **Reoán**.

## Tagairtí

Catagóir:Bia
Trádáil sclábhaithe Bharbarach

[deas|250px|thumb|[Manach|Manaigh Caitliceach á gceannachán na cimí Críostaí sa Stáit Barbarach]]
Thagair an **trádáil sclábhaithe Bharbarach** leis na margaí sclábhaí a bhí faoi bhláth ar an gCósta Barbarach an Afraic Thuaidh, nó Maracó nua-aimseartha, an Ailgéir, an Túinéis, agus Libia Thiar, idir an 16ú agus 19ú haoiseanna. Sa bhliain 1631, d'ionsaigh Foghlaithe mara Barbarach ar an nDún na Séad agus a thógtaí a lán cimí as. 

Catagóir:Sclábhaíocht
Catagóir:An Bharbair
Oliver & Company

Scannán beochana ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1988 is ea ***Oliver & Company***. George Scribner an stiúrthóir. Ghlac Joey Lawrence, Billy Joel, Natalie Gregory, Dom DeLuise, Cheech Marin, Bette Midler, Robert Loggia, Richard Mulligan, Roscoe Lee Browne, agus Sheryl Lee Ralph páirt ann.

## Ceol
* *"Once Upon a Time in New York City"*
* *"Why Should I Worry?"*
* *"Streets of Gold"*
* *"Perfect Isn't Easy"*
* *"Good Company"*

Catagóir:Scannáin 1988
Catagóir:Scannáin beochana 1988
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Ardeaglais Leicester

clé|250px|mion|Ardeaglais Leicester
Is ardeaglais Anglacánach suite i Leicestershire í **Ardeaglais Leicester**.

## Tagairtí

Catagóir:Eaglais Shasana
Catagóir:Eaglaisí sa Bhreatain
Catagóir:Foirgnimh i Sasana
Catagóir:Leicestershire
Láib

mion| Buataisí lábacha
Is éard is **láib** ann ná ithir, dúrabhán, siolta, nó cré measctha le huisce. De ghnáth, faightear láib in aice le foinsí uisce nó tar éis titim báistí. Ar an amscála geolaíoch, cruann dríodair láibe chun carraigí dríodair a fhoirmiú, mar shampla sceall nó láibchloch (ar a dtugtar *lúitítí*).

## Téarmaí Gaeilge
* clábar
* greallach
* guta
* lábán
* lathach
* maothlach
* pluda
* puiteach
* sláthach

## Tagairtí

Catagóir:Ithir
Catagóir:Éiceolaíocht
Lady and the Tramp

Scannán beochana ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1995 is ea ***Lady and the Tramp***. Walt Disney a léirigh agus a scaoil é do na pictiúrlanna ar 22 Meitheamh 1955. Buena Vista Distribution an chuideachta a dháil é. Clyde Geronimi, Wilfred Jackson, agus Hamilton Luske ab ea na stiúrthóirí. Ghlac Peggy Lee, Barbara Luddy, Larry Roberts, Verna Felton, Bill Thompson, agus Bill Baucom páirt ann. Tá sé bunaithe ar an leabhar *Happy Dan, The Whistling Dog* le Ward Greene. Eisíodh scannán leantach *[[Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure]]*, mar fhíseán, i mí Feabhra 2006.

## Ceol
* *"Peace on Earth"*
* *"What Is a Baby?"*
* *"La La Lu"*
* *"Siamese Cat Song"*
* *"Bella Notte"*
* *"He's a Tramp"*

Catagóir:Scannáin 1955
Catagóir:Scannáin beochana 1955
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Puball

deas|250px|thumb|Puball
Is foscadh iniompartha, déanta as éadaigh, taca ar ceann nó níos mó cuaillí agus sínithe go teann as cordaí nó lúba feistithe go bacáin tiomáinte sa thalamh é **puball**.

Catagóir:Campáil
Liv and Maddie

Is sraith ghrinn Mheiriceánach do dhéagóirí é ***Liv and Maddie*** a craoladh ar an Disney Channel ó 19 Iúil 2013 go dtí 24 Márta 2017. John D. Beck agus Ron Hart a chruthaigh an tsraith. Ghlac Dove Cameron, Joey Bragg, Tenzing Norgay Trainor, Kali Rocha, Benjamin King, agus Lauren Lindsey Donzis páirt ann.

## Carachtair
* Liv agus Maddie Rooney - Dove Cameron
* Joey Rooney - Joey Bragg
* Parker Rooney - Tenzing Norgay Trainor
* Karen Rooney - Kali Rocha
* Pete Rooney - Benjamin King
* Ruby - Lauren Lindsey Donzis

## Teangacha eile
* Araibis:  (**')
* [[An Airméinis|Airméinis]]: **' (**')
* [[An Asarbaiseáinis|Asarbaiseáinis]]: **'
* Bulgáiris: **' (**')
* Cóiréis: **' (**')
* Danmhairgis: **'
* [[Eabhrais]]:  (**')
* Fionlainnis: **'
* [[An Fhraincis|Fhraincis]]: **'
* Gearmáinis: **'
* [[An Ghiúdais|Ghiúdais]]:  (**')
* Gréigis: **' (**')
* Hiondúis: **' (**')
* Iodáilis: **'
* [[Ioruais]]: **'
* Laitvis: **'
* [[An Liotuáinis|Liotuáinis]]: **'
* Macadóinis: **'
* [[An Mhailéalaimis|Mhailéalaimis]]: **'
* Maraitis: **' (**')
* Peirsis: * (**)
* [[An Pholainnis|Polainnis]]: **
* [[An Phortaingéil|Portaingéile]]: **
* [[An Rómáinis|Rómáinis]]: **
* [[An Rúisis|Rúisis]]: ** (**)
* [[An tSeapáinis|Seapáinis]]: ** (**)
* [[An tSeicis|Seicis]]: **
* [[Seoirsis]]: ** (**)
* [[An tSeirbis|Seirbis]]: ** (**)
* [[An tSínis|Sínis]]: ** (**)
* [[An tSlóivéinis|Slóivéinis]]: **
* [[An tSlóvaicis|Slóvaicis]]: **
* [[An Spáinnis|Spáinnis]]: **
* [[An tSualainnis|Sualainnis]]: **
* [[An Tamailis|Tamailis]]: ** (**)
* [[An Téalainnis|Téalainnis]]: ** (**)
* [[An Tuircis|Tuircis]]: **
* [[An Ungáiris|Ungáiris]]: **
* [[An Vítneaimis|Vítneaimis]]: *''

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Liv and Maddie ar IMDB

Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2013
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2017
Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
The Little Mermaid (scannán 1989)

Scannán beochana fantaisíochta ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1989 is ea ***The Little Mermaid***. Ron Clements agus John Musker ab ea na stiúrthóirí. Ghlac Jodi Benson, Christopher Daniel Barnes, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Jason Marin, Kenneth Mars, Buddy Hackett, agus René Auberjonois páirt ann. Sraitheanna scannán, *[[The Little Mermaid II: Return to the Sea]]* agus *[[The Little Mermaid: Ariel's Beginning]]*, eisíodh i fhíseáin ina dhiaidh i 2000 agus 2008.

## Ceol
* *"Fathoms Below"*
* *"Daughters of Triton"*
* *"Part of Your World"*
* *"Under the Sea"*
* *"Poor Unfortunate Souls"*
* *"Les Poissons"*
* *"Kiss the Girl"*

Catagóir:Scannáin 1989
Catagóir:Scannáin beochana 1989
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
The Jungle Book (scannán 1967)

Scannán beochana ceolmhar grinn Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1967 is ea ***The Jungle Book***. Tá scannán bunaithe ar an leabhar den ainm céanna le Rudyard Kipling. Wolfgang Reitherman an stiúrthóir. Walt Disney a léirigh agus a scaoil é do na pictiúrlanna ar 18 Deireadh Fómhair 1967. Ghlac Phil Harris, Sebastian Cabot, George Sanders, Louis Prima, Sterling Holloway, J. Pat O'Malley, Verna Felton, agus Bruce Reitherman páirt ann. Tháinig an scannán leantach, *[[The Jungle Book 2]]*, amach sa bhliain 2003.

## Ceol
* *"Colonel Hathi's March"*
* *"The Bare Necessities"*
* *"I Wanna Be Like You"*
* *"Trust in Me"*
* *"That's What Friends Are For"*
* *"My Own Home"*

Catagóir:Scannáin 1967
Catagóir:Scannáin beochana 1967
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
One Hundred and One Dalmatians

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***One Hundred and One Dalmatians*** a rinneadh sa bhliain 1961.

Catagóir:Scannáin 1961
Catagóir:Scannáin beochana 1961
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Béarla
Gordy

Scannán Meiriceánach is ea ***Gordy*** a rinneadh sa bhliain 1995. Bhí sé scaoilte do na pictiúrlanna ar 22 Meitheamh 1995. Miramax Family Films an chuideachta a dháil é.

Catagóir:Scannáin 1995
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
The Aristocats

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***The Aristocats*** a rinneadh sa bhliain 1970. Ba é an 20ú scannán beochana fada ó Disney. Ghlac Phil Harris, Eva Gabor, Hermione Baddeley, Gary Dubin, Dean Clark, Sterling Holloway, Roddy Maude-Roxby, agus Liz English páirt ann.

Catagóir:Scannáin 1970
Catagóir:Scannáin beochana 1970
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Peter Pan (scannán 1953)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Peter Pan*** a rinneadh sa bhliain 1953.

Catagóir:Scannáin 1953
Catagóir:Scannáin beochana 1953
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Béarla
Frozen (scannán 2013)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Frozen*** a rinneadh sa bhliain 2013. Ba é an 53ú scannán beochana fada ó Disney. Ghlac Kristen Bell agus Josh Gad páirt ann. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 2013. Tháinig an scannán leantach, *[[Frozen II]]*, amach sa bhliain 2019.

## Tagairtí

Catagóir:Scannáin 2013
Catagóir:Scannáin beochana 2013
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
The Many Adventures of Winnie the Pooh

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***The Many Adventures of Winnie the Pooh*** a rinneadh sa bhliain 1977.

Catagóir:Scannáin 1977
Catagóir:Scannáin beochana 1977
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Tangled

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Tangled*** a rinneadh sa bhliain 2010.
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 2010
Catagóir:Scannáin beochana 2010
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Beauty and the Beast (scannán 1991)

Scannán beochana fantaisíochta ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1991 is ea ***Beauty and the Beast***. Gary Trousdale agus Kirk Wise ab ea na stiúrthóirí. Ghlac Paige O'Hara, Robin Williams, Richard White, Jerry Orbach, David Ogden Stiers, agus Angela Lansbury páirt ann. Sraitheanna scannán, *[[Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas]]* agus *[[Belle's Magical World]]*, eisíodh i fhíseáin ina dhiaidh i 1997 agus 1998.

## Carachtair
* **Belle** — Paige O'Hara
* **Beast** — Robby Benson
* **Gaston** — Richard White
* **Lumière** — Jerry Orbach
* **Mrs. Potts** — Angela Lansbury
* **Cogsworth / The Narrator** — David Ogden Stiers
* **Chip** — Bradley Pierce
* **LeFou** — Jesse Corti
* **Maurice** — Rex Everhart
* **Wardrobe** — Jo Anne Worley
* **Phillipe** — Hal Smith
* **Featherduster** — Kimmy Robertson
* **Monsieur D'Arque** — Tony Jay

## Ceol
* *"Belle"*
* *"Gaston"*
* *"Be Our Guest"*
* *"Something There"*
* *"Human Again"*
* *"Beauty and the Beast"*
* *"The Mob Song"*

## Féach Freisin
* Liosta Príomhscannáin Disney

## Naisc sheachtracha
* ''Beauty and the Beast'' ar IMDB

Catagóir:Scannáin 1991
Catagóir:Scannáin beochana 1991
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
The Rescuers Down Under

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***The Rescuers Down Under*** a rinneadh sa bhliain 1990.

Catagóir:Scannáin 1990
Catagóir:Scannáin beochana 1990
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Cinderella (scannán 1950)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Cinderella*** a rinneadh sa bhliain 1950.
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 1950
Catagóir:Scannáin beochana 1950
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Béarla
Fun and Fancy Free

Scannán ceoil beochana grinn Meiriceánach is ea ***Fun and Fancy Free*** a rinneadh sa bhliain 1947. Walt Disney a léirigh agus a scaoil é do na pictiúrlanna ar 27 Meán Fómhair 1947. RKO Radio Pictures an chuideachta a dháil é.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 1947
Catagóir:Scannáin beochana 1947
Catagóir:Scannáin Disney
Catagóir:Scannáin Béarla
Wreck-It Ralph

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Wreck-IT Ralph*** a rinneadh sa bhliain 2012.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 2012
Catagóir:Scannáin beochana 2012
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
The Black Cauldron (scannán)

Is scannán beochana Meiriceánach é **The Black Cauldron** (). Scannánaíodh é i 1985.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 1985
Catagóir:Scannáin beochana 1985
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Dinosaur (scannán)

Scannán ríomhbheochana Meiriceánach is ea ***Dinosaur*** a rinneadh sa bhliain 2000.

## Plota
Tosaíonn an scannán seo le Parasaurolophus óg ag spraoi i suíomh neide. Téann sé i rosán in aice láimhe isteach. Ansin a thagann sé ar Carnotaurus ag seilg an tréad, agus téann an creachadóir mór sa tóir air chuig na neadacha. Scanraithe roimh an gCarnotaurus, tosaíonn an tréad ag imeacht i dtáinrith, ag iarracht a theith ón gcreachadóir. Fágann máthair Iguanodon a h-ubha agus ritheann sí amuigh ón mbaol; brúisceann an t-arracht an nead ach a haon roimh a mharaíonn sé Pachyrhinosaurus rómhall agus ró-sine a h-éalaigh. Goidtear an ubh atá beo ar fóill ag ubhghadaí, cé a thógann é amuigh. Scaiptear an ubh ón ainmhí go hainmhí, go dtí atá sé tógtha ag Geosternbergia agus tugtha chuig oileán beag. Tagann leanbh Iguanodon as an ubh, agus tá sé ainmnithe Aladar faona léamair ansin. Uchtaíonn Plíó é mar a mac, cé go déan a h-athair, Yar, gearán faoin altram.

Oíche amháin, ceiliúrann na léamair féile cúplála. I ngníomh timpisteach ciotrúntachta, déanann Suiní (dreatháir níos-óige ná Plíó) faillí ina iarraidh pósta. Freisin aonarach mar a níl sé léamar mar iad, tuigeann Aladar an cás goilliúnach ar Suiní. Sa spéir na h-oíche, feiceann na hoileánaigh dreigí go leor ag tit. Tagann go tobann an dhreige níos-mó sa stair na léamar, agus titeann sí de thuairt leis an bhfarraige. Cruthaítear tonn tuile nuair a buaileann an dhreige an fharraige, agus réabann an tonn turrainge an oileán. Teitheann an chlann beag ar an ndroim Aladar go dtí aillte an chósta; léimeann sé sa muir isteach. Ní thagann léamar eile amháin slán as an scrios oileáin, agus caoineann an chlann a mbasanna roimh a théann siad ar thóir brú. 

## Naisc sheachtracha
*Leathanach faoin scannán ag Disney: Dáta rochtana: 6 M.F. 2015 
*''Dinosaur' ag IMDB. Dáta rochtana: 6 M.F. 2015 

Catagóir:Scannáin 2000
Catagóir:Scannáin beochana 2000
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Atlantis: The Lost Empire

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Atlantis: The Lost Empire*** a rinneadh sa bhliain 2001.
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 2001
Catagóir:Scannáin beochana 2001
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha
Catagóir:Scannáin Disney
The Nightmare Before Christmas

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***The Nightmare Before Christmas*** a rinneadh sa bhliain 1993.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 1993
Catagóir:Scannáin beochana 1993
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Nollag
Jíons

thumb|Jíons
Is treabhsar neamhfhoirmeálta de ghnáth, déanta as deinim go minic, é **jíons**.

## Stair
mion|501
Tháinig na chéad jíons gorma, déanta as deinim, ar an bhfód sa bhliain 1871 i gCalifornia. Dhear an táilliúir Jacob W. Davis iad i gcomhpháirt le Levi Strauss & Co. Déanadh iad a olltáirgeadh go saor tamall ina dhiaidh.

Sna 1930idí, chonaic Levi Strauss & Co. deiseanna fiontraíochta nua  agus cúlú eacnamaíochta sna Stáit Aontaithe ag an am. I mí Mheán Fómhair 1934, thosaigh Levi Strauss ag díol "Lady Levi’s jeans", na chéad jions do mhná thar an gcuntar.

Inniu tá rogha ollmhór ar fáil idir stileanna agus dathanna agus iad an-difriúil óna chéile.
mion|Leigh Jones, 2009

## Athchúrsáil
Tá jíons athchúrsáilte curtha curtha ar an margadh le déanaí.  Ní hé Levi Strauss an t-aon bhranda  atá ag cur jíons inbhuanaithe ar an margadh na laethanta seo. Úsáidtear cadás saibhrithe orgánach iontu agus *circulose*, ábhar éadaigh atá athchruthaithe as jíons seanchaite. Baintear úsáid as níos lú uisce agus níos lú ceimiceán i dtáirgeadh na jíons seo freisin.

## Féach freisin

* Jíons buataisí
* Dungaraí (éadach)

## Tagairtí

Catagóir:Éadaí
Caisleán Ashby de la Zouch

Is caisleán suite i Leicestershire é **Caisleán Ashby de la Zouch**.

## Tagairtí

Catagóir:Leicestershire
Mount St Bernard Abbey

deas|250px|thumb|Mount St Bernard Abbeyr
Is mainistir Cistéirseach suite i Leicestershire í **Mount St Bernard Abbey**.

## Tagairtí

Catagóir:Leicestershire
Catagóir:Mainistreacha Shasana
Catagóir:Cistéirseach
Catagóir:Mainistreacha Cistéirseach
Ardeaglais Lincoln

Is ardeaglais Anglacánach suite i Lincolnshire í **Ardeaglais Lincoln**.

Catagóir:Eaglais Shasana
Catagóir:Eaglaisí sa Bhreatain
Catagóir:Foirgnimh i Sasana
Catagóir:Lincolnshire
Home on the Range (scannán 2004)

Scannán beochana Meiriceánach is ea ***Home on the Range*** a rinneadh sa bhliain 2004.
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Scannáin 2004
Catagóir:Scannáin beochana 2004
Catagóir:Scannáin Béarla
Catagóir:Scannáin Disney
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2016

Ba í **[[Craobh Shinsear Iomána na hÉireann]] 2016** an 129ú heagrán den Chraobh Uile-Éireann ó bunaíodh an comórtas in 1887. Thosaigh an chraobh ar an 1 Bealtaine 2016 agus chríochnaigh sí ar an 4 Meán Fómhair 2016.

## Foirne
Ghlac 14 fhoireann páirt sa chraobhchomórtas.

## Réiteoirí
*Sean Cleere -  Cill Chainnigh
*Brian Gavin -  Uíbh Fhailí
*Fergal Horgan -  Tiobraid Árann
*John Keenan -  Cill Mhantáin
*Alan Kelly -  Gaillimh
*Barry Kelly -  An Iarmhí
*Diarmuid Kirwan -  Corcaigh
*Colm Lyons -  Corcaigh
*James McGrath -  An Iarmhí
*Paud O'Dwyer -  Ceatharlach
*James Owens -  Loch Garman
*Johnny Ryan -  Tiobraid Árann

## Cluichí
### Craobh Shinsear Iomána Laighin
#### Grúpa Cáiliúcháin

#### Babhta Díbrithe

### Craobh Shinsear Iomána na Mumhan

### Cluichí Cáiliúcháin Uile-Éireann

#### Babhta 1

#### Babhta 2

### An Chraobh Uile-Éireann

#### Cluichí Ceathrú Ceannais

#### Cluichí Leathcheannais

#### Cluiche Ceannais

## Staidrimh

### Scórailte foriomlán

### Scórailte is mó i gcluiche amháin

### Freastail
Freastail is airde:
* Tiobraid Árann 2-29 – 2-20  Cill Chainnigh (Páirc an Chrócaigh) - **82,016**
* Tiobraid Árann 2-19 – 2-18  Gaillimh (Páirc an Chrócaigh) - **54,227**
* Cill Chainnigh 1-21 – 0-24  Port Láirge (Páirc an Chrócaigh) - **34,432**
* Gaillimh 2-17 – 0-17  An Clár (Staid Semple) - **31,690**
* Port Láirge 0-21 – 0-11  Loch Garman (Staid Semple) - **31,690**
* Cill Chainnigh 2-19 – 2-17  Port Láirge (Staid Semple) - **30,358**
* Cill Chainnigh 1-26 – 0-22  Gaillimh (Páirc an Chrócaigh) - **29,377**
* Tiobraid Árann 0-22 – 0-13  Corcaigh  (Staid Semple) - **29,114**
* Tiobraid Árann 5-19 – 0-13  Port Láirge (Páirc na nGael) - **26,508**
* Tiobraid Árann 3-12 – 1-16  Luimneach (Staid Semple) - **25,531**
* An Clár 0-17 – 1-21  Port Láirge (Staid Semple) - **19,715**
* Corcaigh 1-17 - 0-23  Loch Garman (Staid Semple) - **15,540**
* An Clár 0-19 - 0-15  Luimneach (Staid Semple) - **15,540**
* Baile Átha Cliath 2-19 – 0-12  Loch Garman (Páirc an Chrócaigh) - **13,066**
* Baile Átha Cliath 0-16 – 1-25  Cill Chainnigh (Páirc Uí Mhórdha) - **10,419**
* Corcaigh  1-26 – 1-23  Baile Átha Cliath (Páirc Uí Rinn) - **10,058**

## Tagairtí

Catagóir:Iománaíocht i 2016
Catagóir:Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
An Seisceann

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **An Seisceann** air:
* An Seisceann, Contae Cheatharlach: baile fearainn i gContae Cheatharlach
* An Seisceann, Contae Chill Chainnigh (Ceanannas): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Seisceann, Contae Chill Chainnigh (Gabhalmhaigh): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Seisceann, Contae Chill Mhantáin (Baile an Talbóidigh Uachtarach): baile fearainn i gContae Chill Mhantáin
* An Seisceann, Contae Chill Mhantáin (Síol Éalaigh): baile fearainn i gContae Chill Mhantáin
* An Seisceann, Contae Chorcaí (Beanntraí): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Seisceann, Contae Chorcaí (Orbhraí agus An Choill Mhór): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Seisceann, Contae Dhún na nGall: mionghné i gContae Dhún na nGall
* An Seisceann, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* An Seisceann, Contae Mhaigh Eo (toghroinn): toghroinn i gContae Mhaigh Eo
* An Seisceann, Contae Mhuineacháin: baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Seisceann, Contae Mhuineacháin (toghroinn): toghroinn i gContae Mhuineacháin
* An Seisceann, Contae Phort Láirge (An tSráidbhaile): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Seisceann, Contae Phort Láirge (Áth Mheáin): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Seisceann, Contae Phort Láirge (Uachtar Tíre): baile fearainn i gContae Phort Láirge
* An Seisceann, Contae Thiobraid Árann (An Teampall Mór): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
* An Seisceann, Contae Thiobraid Árann (Clann Liam): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
* An Seisceann, Contae Thiobraid Árann (Coill na Manach Uachtarach): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
* An Seisceann, Contae Thiobraid Árann (Durlas): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
* An Seisceann, Contae Thiobraid Árann (Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann
* An Seisceann, Contae Uíbh Fhailí: baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Caisleán Lincoln

clé|250px|mion|Caisleán Lincoln
Is caisleán suite i Lincolnshire é **Caisleán Lincoln**.

Catagóir:Lincolnshire
Ascaill Ríoga, Béal Feirste

Sráid i mBéal Feirste, Tuaisceart Éireann, is ea an **Ascaill Ríoga**, nó **Royal Avenue** go hoifigiúil. Tá sí suite i gCeantar na hArdeaglaise i gceartlár na cathrach. Príomhshráid siopadóireachta atá inti ó bunaíodh í sa bhliain 1881. Bhíodh an Grand Central Hotel, an t-óstán is mó clú i mBéal Feirste, suite insan Ascaill Ríoga. Sa bhliain 1893 a tógadh é, agus baineadh úsáid as é mar bheairic de chuid Arm na Breataine Móire ón bhliain 1972 go dtí na luath-1980idí. Leagadh é agus tógadh cuid de Westfield CastleCourt, coimpléacs siopadóireachta, ina áit faoi dheireadh na 80idí.

Catagóir:Béal Feirste
St Martin's Church, Stamford

Is eaglais Anglacánach suite i Lincolnshire í **St Martin's Church, Stamford**.

Catagóir:Lincolnshire
Barr Beacon

Is cnoc i Sasana é **Barr Beacon**, atá suite i Midlands Thiar. 

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na Sasana
Catagóir:Midlands Thiar
Catagóir:Tíreolaíocht Shasana
Folklore (físchluiche)

Is cluiche ríomhaire PlayStation 3 é ***Folklore***, a eisíodh sa bhliain 2007. Is iad Keats agus Ellen na príomhcharachtair sa chluiche. In Éirinn atá an scéal suite, i mbaile Dúlainn i gContae an Chláir agus nuair a bhí Ellen agus Keats ansin, chuaigh siad isteach sa domhan thíos. Tá go leor ainmhithe draíochtúil ansin, mar shampla: an Púca, an tsíog, an kilmoulis, an cait sidhe, an bhean sí, an ogma, an barghest, an gruagach, an bugaboo, an henky, an imp agus an boobrie.

## Tagairtí

Catagóir:Físchluichí
Birmingham Músaem agus gailearaí ealaíne

clé|250px|mion|Birmingham músaem agus gailearaí ealaíne
Is músaem agus gailearaí ealaíne suite i Midlands Thiar é **Birmingham músaem agus gailearaí ealaíne**.

Catagóir:Midlands Thiar
Catagóir:Músaeim
Council House, Birmingham

Is ceanncheathrú an Birmingham City Council suite i Midlands Thiar é **Council House**.

Catagóir:Midlands Thiar
St Peter's Collegiate Church

Is eaglais Anglacánach suite í Midlands Thiar é **St Peter's Collegiate Church**.

Catagóir:Midlands Thiar
Taibhse (osnádúrtha)

Taispeánadh spioraid is ea **taibhse.** 

## Féach freisin
* Aisling
* Púca

## Tagairtí


Catagóir:An t-osnádúr
Catagóir:Arrachtaí
Catagóir:Béaloideas
Catagóir:Ficsean uafáis
Catagóir:Bás
Eiteán

deas|250px|thumb|Eiteán
Is corc ina bhfuil cleití atá feistithe chun cruth cón a chumadh agus buailtear le raicéid san cluiche badmantan é **eiteán**.

Catagóir:Badmantan
Ardeaglais Northampton

Is ardeaglais Chaitliceach suite i Northamptonshire í **Ardeaglais Northampton**.

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Eaglaisí sa Bhreatain
Catagóir:Foirgnimh i Sasana
Catagóir:Northamptonshire
Comhairle Contae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin

Is comhairle i mBaile Átha Cliath Theas í **Comhairle Contae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin**.

Tá 40 comhairleoirí tofa i gComhairle Contae Dhún Laoghaire-Ráth an Duin.

### Toghlimistéir Áitiúla

### Comhairleoirí tofa (2024-2029)

## Féach freisin

* Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath
* Comhairle Contae Átha Cliath Theas
* Comhairle Contae Fhine Gall

## Naisc sheachtracha

* Comhairle Contae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin (as Gaeilge) 

## Tagairtí

Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn
Catagóir:Contae Átha Cliath
Comhairle Contae Fhine Gall

Is comhairle i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath í **Comhairle Chontae Fhine Gall**. Tá Anne Marie Farrelly mar  Príomhfheidhmeannach na gcomhairle ó 2019 i leith agus tá Brian McDonagh mar an Mhéara den gcomhairle ó 2024 i leith agus tá JK Onwumereh mar an Leas Mhéara den dtréimhse céanna.

## Toghlimistéir Áitiúla

Tá 40 suíocháin le haghaidh comhairleoirí contae i gComhairle Contae Fhine Gall.

## Comhairleoirí tofa (2024-2029)

## 2024-2029

## Naisc sheachtracha

* Comhairle Contae Fhine Gall (as Gaeilge)

## Féach freisin

* Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath
* Comhairle Contae Átha Cliath Theas
* Comhairle Contae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin

## Tagairtí

Catagóir:Contae Bhaile Átha Cliath
Catagóir:Rialtas áitiúil i mBaile Átha Cliath
Catagóir:Fine Gall
Comhairle Contae Uíbh Fhailí

Is comhairle in Uíbh Fhailí í **Comhairle Contae Uíbh Fhailí**.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Uíbh Fhailí
Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn
Comhairle Cathrach Chorcaí

Is údarás atá freagrach as rialtas áitiúil i gCorcaigh í **Comhairle Cathrach Chorcaí** (Béarla: *Cork City Council*). Tá an Comhairle rialú faoi théarmaí an Achta um Rialtais Áitiúil 2001. Tá an Comhairle freagrach as tithíocht, Bóthair agus Iompair, pleanáil uirbeach agus forbairt, áiseanna agus cultúr, agus timpeallacht. Is é ceann na Comhairle an Ard-Mhéara Chathair Chorcaí. Tarann an comhairle le chéile ag Halla na Cathrach, Corcaigh.

## Comhairleoirí
Tá 31 suíochán ar an gcomhairle. Don Toghcháin áitiúla, tá an chathair briste suas i sé Ceantair. Bhí na daoine seo tofa sa Toghchán Comhairle Cathrach Chorcaí 2019, tar éis an síneadh teorann i 2019.

### Achoimre Suíocháin 2019

Catagóir:Corcaigh
Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn
Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh

Is údarás atá freagrach as rialtas áitiúil i gContae Luimnigh í **Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh** (Béarla: *Limerick City and County Council*). Tháinig sé i bhfeidhm ar 1 Meitheamh 2014 tar éis na toghcháin áitiúla 2014. Bunaíodh é tar éis chumasc Chomhairle Cathrach Luimnigh agus Comhairle Contae Luimnigh faoi théarmaí an Achta um Athchóiriú Rialtais Áitiúil 2014.

## Comhairleoirí
Tá 40 suíochán ar an gcomhairle. Don Toghcháin áitiúla, tá an chathair agus contae briste isteach i ceithre Ceantair Bardasach agus sé Limistéar Toghcháin Áitiúila.

### Achoimre Suíochán 2019

## Tagairtí

Catagóir:Contae Luimnigh
Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn
Comhairle Contae Thiobraid Árann

Is údarás atá freagrach as rialtas áitiúil i gContae Thiobraid Árann í **Comhairle Contae Thiobraid Árann** (*[[Béarla]]: Tipperary County Council*). Tháinig sé i bhfeidhm ar 3 Meitheamh 2014 tar éis na toghcháin áitiúla 2014. Bunaíodh é tar éis chumasc Comhairle Contae Thiobraid Árann Thuaidh agus Comhairle Contae Thiobraid Árann Theas faoi théarmaí an Achta um Athchóiriú Rialtais Áitiúil 2014. Tá an Comhairle freagrach as tithíocht, Bóthair agus Iompair, pleanáil uirbeach agus forbairt, áiseanna agus cultúr, agus timpeallacht. Tá 40 comhairleoirí sa comhairle. Tarlaíonn toghcháin gach cúig bliana ag úsáid Vóta Aonair Inaistrithe (VAI). Is é Joe McGrath  príomhfheidhmeannach na comhairle.
Comhairle Cathrach na Gaillimhe

Is comhairle i gContae na Gaillimhe í **Comhairle Cathrach na Gaillimhe**.

## Féach freisin

* Comhairle Contae na Gaillimhe

## Naisc sheachtracha

* GalwayCity.ie

## Tagairtí

Catagóir:Contae na Gaillimhe
Catagóir:Údaráis áitiúla in Éirinn
A Series of Unfortunate Events

Is sraith leabhar grinn do pháistí le Lemony Snicket (ainm cleite Daniel Handler, scríbhnneoir Meiriceánach) é ***A Series of Unfortunate Events***. Tá 13 leabhar sa tsraith. Is iad Violet, Klaus, Sunny, agus an Cunta Olaf na príomhcharachtair. Cuireadh amach scannán sa bhliain 2004 faoin teideal *[[Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events]]*.

## Na leabhair
# The Bad Beginning (1999)
# The Reptile Room (1999)
# The Wide Window (2000)
# The Miserable Mill (2000)
# The Austere Academy (2000)
# The Ersatz Elevator (2001)
# The Vile Village (2001)
# The Hostile Hospital (2001)
# The Carnivorous Carnival (2002)
# The Slippery Slope (2003)
# The Grim Grotto (2004)
# The Penultimate Peril (2005)
# The End (2006)

## Tagairtí

Catagóir:Úrscéalta
Doug Stanhope

Is fear grinn Meiriceánach é **Doug Stanhope**. Rugadh é i Worcester, Massachusetts sa bhliain 1967. Tá go leor DVDs, CDs agus podchraoltaí aige. Bhí sé ar an gclár teilifíse BBC, "Charlie Brooker's Weekly Wipe," sa bhliain 2010 agus sa dráma grinn, "Louie," ar an stáisiún teilifíse FX sa bhliain 2011.

## DVDs
*Word of Mouth
*Deadbeat Hero
*No Refunds
*Oslo
*Before Turning the Gun on Himself
*Beer Hall Putsch

## Dlúthdhíoscaí
*The Great White Stanhope
*Sicko
*Something to take the Edge Off
*Word of Mouth
*From Across the Street

## Tagairtí

Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1967
Catagóir:Daoine beo
Homo naledi

mion|clé|330x330px
Is é atá i ***Homo naledi*** ná speiceas homainide díofa. Tháinig seandálaithe ar chnámha *Homo naledi* i bpluais, i  gCliabhán an Chine Daonna, san Afraic Theas sa bhliain 2013. 

Tá *Homo naledi* sa ghéineas *Homo*, an géineas atá an duine ann. Bhí siad ar an domhan 2.5 nó 2.8 milliún bliana ó shin. Ceapann eolaithe go bhfuil na cnámharlaigh ón Afraic Theas thart ar trí mhilliún bliana ó shin.
clé|mion|220x220px

## Tagairtí

Catagóir:An Afraic Theas
Catagóir:Duine
Catagóir:Pailé-ointeolaíocht
Catagóir:Réamhstair
Catagóir:Daoine ón Afraic Theas
Catagóir:Antraipeolaíocht
Catagóir:Ré Phailéiliteach
The Picture of Dorian Gray

Is úrscéal Gotach é ***The Picture of Dorian Gray*** le Oscar Wilde. Scríobh sé an leabhar idir 1889 agus 1891. Foilsíodh den chéad uair é sa bhliain 1890 san iris, *Lippincott's Monthly Magazine*, i Sasana.

## An Plota
Is é Dorian an príomhcharachtar sa scéal. Fear óg álainn is ea é. Phéinteáil a chara, Basil Hallward, é. Bhí Dorian agus Lord Henry Wotton ag comhrá nuair a bhí Basil ag péinteáil, agus dúirt Lord Henry gurb í an óige an rud is tábhachtaí sa saol. Déanann Dorian achainí go mbeidh sé óg go deo agus fuair sé a achainí. Thosaigh Dorian ag caitheamh óipiam agus ag déanamh rudaí eile mífholláin. Fuair an pictiúr an damáiste.

Thit Dorian i ngrá le Sybil Vane, aisteoir san amharclann, ach chuir sí a lámh ina bás féin. Cheap Dorian go raibh James Vane, deartháir Sybil, ag seilg é féin. Scaoil cara Dorian James Vane bás de thimpiste nuair a bhí sé amach ag seilg ainmhithe. Cúpla bliain níos déanaí, bhreathnaigh Dorian ar an bpictiúr uafásach de féin agus rinne sé dúnmharú ar Basil le scian.

## Tagairtí

Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta
Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta Éireannacha
Catagóir:Ficsean Gotach
Catagóir:Ficsean Gotach Éireannach
Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach
Catagóir:Úrscéalta Éireannacha
Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 1890
Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1890idí
Corn Quidditch an Domhain

Comórtas idirnáisiúnta Quidditch (sport ficsean a rinne an údar, J. K. Rowling) is ea **Corn Quidditch an Domhain**, an príomhchomórtas Quidditch sa domhan. Bíonn sé ar siúl gach ceithre bliana. Bhuaigh an Bhulgáir an comórtas sa bhliain 2014, agus beidh an chéad cheann eile ar siúl sa bhliain 2018. Thosaigh an comórtas sa bhliain 1473 agus imir An Trasalváin agus Flóndras sa chluiche cheannais.

## Buaiteoirí

## Tagairtí

Catagóir:Spórt
Catagóir:Craobhchomórtais spóirt
Foireann Quidditch náisiúnta na hÉireann

Is í **Foireann Quidditch náisiúnta na hÉireann** foireann Quidditch ficseanúil oileán na hÉireann i leabhair Harry Potter. Caitheann siad geansaithe gorma agus bíonn na hainmneacha agus na huimhreacha breactha i ndath an airgid orthu. Imríonn siad i gCorn Quidditch an Domhain. Bhuaigh siad an comórtas sa bhliain 1994 in aghaidh na Bulgáire. Ar an bhfoireann an lá sin, bhí; Troy, Mullet, Moran, Connolly, Quigley, Ryan agus Lynch.

## Tagairtí

Catagóir:Harry Potter