Matilda Smith

Ealaíontóir luibheolaíoch ab ea **Matilda Smith** (1854 -1926). Bhí a saothar le feiceáil in *Curtis's Botanical Magazine* le breis is daichead bliain anuas. Bhí sí ar an gcéad ealaíontóir a léirigh flóra na Nua-Shéalainne go grinn, an chéad ealaíontóir oifigiúil de chuid an *Royal Botanic Gardens* ag Kew, agus an dara bean a bhí ina comhlach den Linnaean Society. Ba í an chéad ealaíontóir a léirigh flóra na Nua-Shéalainne go domhain, an chéad ealaíontóir oifigiúil de chuid Gairdíní Ríoga na Lus ag Kew, agus an dara bean le bheith ina comhalta den *Linnaean Society*. Úsáidtear an giorrúchán caighdeánach údair **M.Sm**. chun an duine seo a chur in iúl mar an t-údar agus ainm luibheolaíoch á lua.

## Beathaisnéis
[mion| Bláth corp, ''Amorphophallus titanum'' le Matilda Smith. Pláta as ''Iris Luibheolaíoch Curtis'', 1891. Tharraing Smith an planda seo nuair a tháinig sé i mbláth den chéad uair ag [Kew Gardens i 1889. ]]
Rugadh Matilda Smith i Mumbai na hIndia ar 30 Iúil 1854, ach chuaigh a teaghlach ar imirce go Sasana nuair a bhí sí ina leanbh beag.  Chothaigh a dara col ceathrar Joseph Dalton Hooker a suimeanna sa luibheolaíocht agus san ealaín luibheolaíoch, agus rachadh a iníon Harriet ar aghaidh le bheith ina maisitheoir luibheolaíoch freisin. Bhí Hooker ina stiúrthóir ar Kew Gardens ag an am sin agus ina dhréachtóir cumasach as a stuaim féin, agus thug sé Smith isteach sna Gairdíní le traenáil mar mhaisitheoir.ann féin, agus thug sé Smith isteach sna Gairdíní chun oiliúint a chur uirthi mar mhaisitheoir.

Bhí meas ar leith ag Smith ar shaothar Walter Hood Fitch, a bhí ag an am sin ina phríomhealaíontóir ag *Curtis's Botanical Magazine*. In ainneoin a cuid oiliúna ealaíonta teoranta, spreag Hooker í chun a saothar féin a thaispeáint don iris, agus in 1878 d’fhoilsigh sí ceann dá líníochtaí den chéad uair. Mar gheall ar aighneas faoi phá idir Fitch agus Hooker - a raibh Fitch ag ullmhú léaráidí dó do roinnt leabhar - d'fhág Fitch an iris seanbhunaithe i 1877. Iarmhairt amháin a bhí ann gur tháinig Smith go tapa chun bheith ina phríomh-mhaisitheoir ag an iris, ag obair in éineacht le Harriet Anne Thiselton-Dyer ar dtús. Sa tréimhse 1879–1881, chuimsigh gach eagrán timpeall 20 dá líníochtaí, agus, faoin mbliain  1887, ba í beagnach an t-aon mhaisitheoir, nach mór, don iris. Sa bhliain 1898, ceapadh í mar ealaíontóir oifigiúil aonair na hirise. 

Anois agus arís, thar an daichead bliain idir 1878 agus 1923, tharraing Smith níos mó ná 2,300 plátaí don iris - ach 600 níos lú ná Fitch, cé go bhfuair sí aitheantas i bhfad níos lú as an éacht seo ina saolré féin. Chomh déanach le lár an 20ú haois, léirigh an múinteoir ealaíne Wilfrid Blunt, ina leabhar *The Art of Botanical Illustration*, dímheas uirthi mar ealaíontóir, ag tabhairt le fios go raibh a hábaltacht ar chaighdeán íseal, ag moladh í go searbhasach as a tarraingteacht, a heitic oibre. Sa mhéid seo leanann sé patrún a tugadh faoi deara den chéad uair sa ré Victeoiriach, ag díluacháil de réir a chéile luibheolaíocht agus ealaín luibheolaíoch agus mná ag dul isteach sa réimse go gairmiúil. Tá meas ag údair eile, áfach, anois agus ina lá féin, ar shoiléireacht agus ar chruinneas a líníochta, agus léiríonn a ceithre scór  bliain fostaíochta i lár dhomhan luibheolaíoch na Breataine fianaise ar luach leanúnach dá cuid scileanna. 

Le linn an cheangail fhada a bhí ag Smith le Kew Gardens, chruthaigh sí 1,500 pláta le haghaidh imleabhair de *Icones Plantarum*, suirbhé ollmhór ar phlandaí Kew a bhí á gcur in eagar ag Hooker an uair sin. Ag tosú le Pláta 1354, ba í an t-aon ealaíontóir amháin don tsraith seo, agus cistí á gcur ar fáil chun í a choinneáil sa ról seo chomh fada agus a roghnaigh sí é a dhéanamh. Mhacasamhlaigh sí freisin plátaí a bhí in easnamh ó imleabhair neamhiomlána i leabharlann Kew, agus bhí sí ar an gcéad ealaíontóir luibheolaíoch a léirigh flóra na Nua-Shéalainne go fairsing.  

Bhí meas ar leith uirthi as a cumas léaráidí inchreidte a chruthú as eiseamail triomaithe, leata, agus uaireanta neamhfhoirfe. Mar gheall ar an méid eisceachtúil a rinne sí do Ghairdíní Kew, ainmníodh í mar an chéad ealaíontóir oifigiúil luibheolaíoch de chuid Kew Gardens in 1898. Sa bhliain 1921, an bhliain ar éirigh sí as Kew, ainmníodh í ina comhalta den Linnaean Society –  an dara bean amháin a bhfuil an onóir sin bainte amach aici.  Bronnadh Bonn Cuimhneacháin Silver Veitch an Royal Horticultural Society uirthi freisin as a líníocht luibheolaíoch go ginearálta agus as an méid a chuir sí le *Curtis's Botanical Magazine* ach go háirithe.  

Ainmníodh na géinis plandaí *Smithiantha* (san fhine Gesneriaceae) agus *Smithiella* ( viz. *Smithiella myriantha*, comhchiallach de chuid *Pilea myriantha*) ina honóir. Tugtar *The Matilda Smith Memorial Prize*  atá urraithe ag an Kew Guild mar chuimhne uirthi don mhac léinn praiticiúla is fearr.

## Bás
Fuair Smith bás ar 29 Nollaig 1926 ag Gloucester Road, Kew, agus tá sí curtha i Reilig Richmond.

## Foilseacháin léirithe ag Smith

* Cheeseman, TF (1914) . Wellington, Seán Mac Aoidh. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Tá gailearaí de 4663 léaráidí plandaí ag Smith....

## Tuilleadh léitheoireachta

* ''Matilda Smith agus an titan arum Tucson Cactus and Succulent Society Newsletter January 2018 a phéinteáil''  .

Catagóir:Básanna i 1926
Catagóir:Daoine a rugadh i 1854
Catagóir:Naisc wayback teimpléad webarchive