Haiciainis na Téaváine

Is teanga Shíneach í **Haiciainis na Téaváine** (臺灣 Hô-ló 話, POJ: Tâi-oân Hô-ló-oē) nó **Téaváinis** (臺灣話, Tâi-oân-oē; 臺語, Tâi-gú(gí)). Is canúint de chuid na Sínise í, le meascán carachtar Sínise traidisiúnta agus Pe̍h-oē-jī, **Min Nan na Téaváine** (臺灣閩南語, Tâi-oân Bân-lâm-gú(gí)) nó **Téaváinis na Téaváine** (臺灣台語). Is í an dara teanga is mó sa Téaváin. Is cosúil le Haiciainis i Deisceart Fujian (閩南, Min Nan) í.  Is craobh iomlán teangacha í an Haiciainis i gcrann ginealais na dteangacha Sínea-Thibéadacha. 

## Fóineolaíocht
Tháinig a córas fuaimnithe ó Haiciainis Quanzhou agus Haiciainis Zhangzhou. Braitheann líon na gconsan agus na ngutaí ar an gcanúint. Taispeánann na hábhair thíos an chanúint in Kaohsiung.
### Consain Tosaigh

### Gutaí
*Aonfhoghair:
**neamhshrónaigh: [a], [e], [i], [ɔ], [u], [ə]
**srónaigh: [ã], [ẽ], [ĩ], [ɔ̃]
*Ilfhoghair:
**Défhoghair:
***neamhshrónaigh:[ai], [au], [ia], [io], [iu], [ua], [ue], [ui]
***srónaigh: [ãĩ] [ĩã] [ĩũ] [ũã]
**Trífhoghair (atá in ann bheith scrónaithe): [iau], [uai]
* Consain srónaigh siollaigh
** [m̩], [ŋ̩]

### Códaí
Tá 7 gcóda inti: [m], [n], [ŋ], [p̚], [t̚], [k̚], [ʔ̚].

### Tuineacha
I gCanúint Kaohsiung, tá 7 mbuntuin, agus an dá cheann eile: an naoú tuin agus tuin neodrach.

## Príomhchórais scríbhinneTeaváinis

* Carachtair Han
* Rómhánú: Pe̍h-ōe-jī (POJ), Tâi-lô (Córas Rómhánú Teaváinis na Téaváine), TLPA, srl.
* measadh Carachtair Han agus Romhánú
* Siombaile Fhoghraíocht Téavánach ()

## Sochtheangeolaíocht
Úsáideann na Téavánaigh leagan den Mhandairínis mar theanga chaighdeánach, cosúil le muintir na mórthíre, ach ní bhíonn an Mhandairínis ó dhúchas acu. Is í an tSínis an teanga is mó a labhraítear sa Téaváin inniu, ach ar ndóigh, ní aon teanga amháin í. An chuid is mó acu, labhraíonn siad an teanga ar a dtugtar "Téaváinis" (a dtugtar Haiciainis na Téaváine uirthi chomh maith) go minic. Leagan den chanúint *Min Nan* atá ann go bunúsach - canúint a labhraítear i ndeisceart Chúige Fujian sa mhórthír freisin. 

Is minic a dhearctar ar chainteoirí na canúna seo mar ghrúpa eitneach ar leith, dream ar a dtugtar *Hoklo*. Thairis sin, tá an chanúint *Hakka* ag mionlach mór de na Téavánaigh, canúint a bhíonn á labhairt i bpobail bheaga scartha ar fud dheisceart na Síne.

## Polaitíocht
Labhartar teangacha Síneacha sa Téaváin, chomh maith le teangacha na mbundúchasach. Ar an drochuair, tá teangacha na mbundúchasach i dtrioblóid (agus tá an teanga Shíneach Haicéise á himeallú le blianta fada anuas chomh maith).

## Oideachas
Is trí mheán na Mandairínise a fheidhmíonn córas oideachais na Téaváine, go príomha.  Ní bhíonn ach cúpla uair an chloig de ranganna sna máthairtheangacha (Hakka nó Téaváinis) acu .
## Stair
Tá Mandairínis na Téaváine an teanga is mó sa Téaváin agus an teanga oifigiúil sa Téaváin ó 1949.   Chuir an deachtóir Chiang Kai-shek cosc iomlán ar mháthairtheangacha. Ach cuireadh deireadh leis an gcosc seo sa bhliain 1987.

Bunaíodh Cainéal Téaváinise den Seirbhís Teilifíse Phoiblí (公視台語台, Kong-sī Tâi-gí-tâi) in Iúil, 2019.

## Frásaí
*i gcanúint Kaohsiung agus i Romhánú POJ*
* Lí hó 你好: Dia duit, go litriúil: "Maith thú"
* Chia̍h pá--bōe? 食飽未？: frása beannaithe, go litriúil: "An bhfuil tú tar éis ithe?"
* To-siā 多謝: Go raibh maith agat/agaibh.
* Pháiⁿ-sè 歹勢: Tá brón orm. 
* Gâu-chá 𠢕早: Maidin mhaith.
* Boán-an 晚安: Oíche mhaith.
* Hoan-gêng 歡迎: Tá fáilte romhat/romhaibh.
* Chài-hōe 再會: Slán.

## Tagairtí

Catagóir:An tSínis
Catagóir:Teangacha na hÁise
Catagóir:Teangacha Sínea-Thibéadacha