open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Suttonella indologenes

Is baictéar slatchruthach Gram-dhiúltach den fhine Cardiobacteriaceae é ***Suttonella indologenes*** (nó *Kingella indologenes* roimhe seo). Cosúil le baill eile dá fhine, is baictéar é a mheastar a bheith i láthair de ghnáth sa chonair riospráide. Fuarthas amach gur annamh a bhíonn sé ina chúis le h-ionchairdíteas, ionfhabhtú ar na comhlaí croí. Fuarthas sa tsúil é freisin. D'fhéadfadh sé ionfhabhtuithe súl a chur ort. Is beag atá ar eolas faoi mar bhaictéar seachas a struchtúr agus a chomhdhéanamh bithcheimiceach. Cosúil le baill eile ina fhine, sainchomhartha den bhaictéar  seo is ea 16S ARN ribeasómach atá comhdhéanta de 1474 phéire bunanna.. 

## Stair
Sa bhliain 1976 fuair  an speiceas "*Moraxella kingae*" ardú céime chun a bheith ina ghéineas faoi leith, sé sin  "*Kingella*". Chuir Snell agus Lapage, dhá speiceas úrnua isteach sa ghéineas nua. "*K. indologenes*" agus "*K. denitrificans*". Sa bhliain 1990 bhog Dewhirst et al.  "*Kingella indologenes*" (Snell and Lapage, 1976) go dtí an géineas nua "*Suttonella*", ag athainmniú na speiceas "*Suttonella indologenes*". Ag an am céanna, d'aistrigh siad "*Bacteroides nodosus*" (Beveridge 1941) go dtí an géineas nua "*Dichelobacter*" agus mar gheall air sin cruthaíodh an speiceas  nua "*Dichelobacter nodosus*". Leis na hathruithe seo rinne siad an géineas "*Cardiobacterium*", "*Dichelobacter*", agus "*Suttonella*" a athshannadh go dtí fine nua **Cardiobacteriaceae** . Féach thíos le haghaidh  fíligineachta na fine. Shainaitear an fhine nua **Cardiobacteriaceae** trína chruth, atá slatchruthach agus Gram-diúltach. Tá pili aige freisin, ach níl sé ina bhaictéir lascaideach.  D'fhéadfadh  "*C. hominis*"   bheith ina chúis le h-ionchairdíteas a chur ort freisin. Tá "*C. Hominis*" mar chuid de ghrúpa baictéir HACEK gur chúis leo h-ionchairdíteas ionfhabhtaíoch. Ní cuid den ghrúpa  HACEK é  "*S. indologenes*"  ach tá tréithe an-chosúla aige.  Tar éis Dewhirst et al.,ní dhearnadh aon dul chun cinn suntasach sa taighde ar an speiceas "*S. indologenes*". Cé go bhfuarthas amach go bhfuil an speiceas ina ghníomhaire ionchairdíteach. De bhreis air sin, sa bhliain 2005. cuireadh  i láthair an chéad chás ar a dtugtar ionchairdíteas próistéiseach, de bharr "*S. indologenes*", go grafach trí mhacalla chardaghrafaice.   

## Féach freisin
*Ionchairdíteas 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Type strain of ''Suttonella indologenes'' at Bac''Dive'' -  the Bacterial Diversity Metadatabase 
Catagóir:Micribhitheolaíocht
Catagóir:Baictéareolaíocht
Acht Caomhanta na nDaoine (Comhachta Speisialta), 1926

mion|Dáil
Tugann **Acht Caomhanta na nDaoine (Comhachta Speisialta), 1926** cumhachtaí do rialtas na hÉireann forógra a eisiúint go bhfuil staid phráinne náisiúnta ann, ionas gur féidir tabhairt faoi bheartais urghnácha chun a chur in áirithe go ndéanfar go cuí riachtanais na beatha a sholáthar don phobal agus do roinnt orthu agus gur féidir rialacháin a dhéanamh chun cosc a chur le taisceadh agus brabúsaíocht le linn na staide práinne sin. 

## Comhthéacs
Achtaíodh an dlí ar 17 Bealtaine 1926, go díreach i ndiaidh na hOllstailce sa Bhreatain agus le stailc ghuail ar siúl thall ansin fós, 

Níor baineadh úsáid as na cumhachtaí riamh, ach níor aisghaireadh an tAcht ach an oiread. Dár ndóigh, ní chuireann Airteagal 28.3.3° cosc ar agóid a dhéanamh i gcoinne an Achta ar bhonn bunreachta. Ina theannta sin, tugann an tAcht údarás arbh fhéidir iad a agairt i gcúinsí taobh amuigh d'aimsir chogaidh nó ceannairce faoi arm (fiú sa chiall is leithne atá acu) mar a tuaradh san fho-alt sin.

Tá reacht eile ann a achtaíodh ar 17 Bealtaine 1861, nár cuireadh i bhfeidhm agus nár aisghaireadh riamh ar an gcuma chéanna—the "Foreign Law Ascertainment Act, 1861'.

## Tagairtí

Catagóir:Dlí na hÉireann
Catagóir:Brú faoi chois polaitiúil
Catagóir:1926
Ha*Ash

Rac-bhanna Meiricéanach is ea **Ha*Ash**. Bunaíodh an banna in Lake Charles, Louisiana sa bhliain 2002 le Ashley Grace agus Hanna Nicole Pérez. D'eisigh siad a gcéad albam, "Ha*Ash", sa bhliain 2003 ar an lipéad Sony Music Latin. D'eisigh siad a ndara albam, "Mundos Opuestos", sa bhliain 2005.

## Dioscliosta
### Albaim stiúideo
**Ha*Ash* (2003)
**Mundos Opuestos*(2005)
**Habitación Doble* (2008)
**A Tiempo* (2011)
**30 de Febrero* (2017)

### Beo
**Primera Fila: Hecho Realidad* (2014)
**En Vivo* (2019)

## Camchuairteanna
* Ha*Ash Tour (2003-2004)
* Mundos Opuestos Tour (2005-2007)
* Habitación Doble Tour (2008-2010) 
* A Tiempo Tour (2011-2013)
* 1F Hecho Realidad Tour (2015-2017)
* Gira 100 años contigo (2018-2020)

## Tagairtí

Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2002
Geabhróg Chaispeach

Is éan í **gheabhróg Chaispeach** (*Hydroprogne caspia*). Is baill d'fhine na Laridae é. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Mount St. Helens

Is stratabholcán beo é **Mount St. Helens**, i gContae Skamania i stát Washington, suite in  iarthuaisceart SAM. 

Ar an 18 Bealtaine 1980 maraíodh 57 duine nuair a brúchtadh Mount St Helens, Bhrúcht an bolcán tar éis 120 bliain. B'iontach an radharc é an bolcán ag brúchtadh, ag caitheamh amach laibhe agus luaithreamháin. Bhí Mount St Helens 2,950 méadar ar airde roimh 1980 ach 2550 inniu.

## Cúlra
Is crios de bholcáin bheo Fáinne Tine an Aigéin Chiúin, crios gníomhach creathanna talún is bolcánaíochta timpeall imeall an Aigéin Chiúin, a shonraíonn teorainneacha idir plátaí teicteonacha i screamh an domhain. Tá Mount St Helens suite ar an Fháinne Tine.

## Tagairtí

Catagóir:Bolcáin
Catagóir:Washington (stát)
Anailís theicniúil

mion|coinnleoirí
Is anailís ghrafach ar phraghsanna agus ar iompraíocht trádála í an **anailís theicniúil**, chun gluaiseachtaí praghsanna sa todhchaí a réamhaithris. 

## Tagairtí

Catagóir:Airgeadas
Catagóir:Staidreamh
Catagóir:Anailís theicniúil
Sitric II

Rí Gall-Ghaeil ar Ríocht Dhuibhlinne ab ea **Sitric II**, nó **Sigtrygg II Olafsson** (t. 970 - 1042). Mac Amlaíb Cuarán 	agus Gormlaith ingen Murchada a bhí ann, agus duine den ríshliocht Uí Ímair. Phós sé Sláine ingen Briain, iníon Bhrian Bóramha, agus saolaíodh leanbh amháin acu, mac darb ainm Amlaíb mac Sitric.

Tá Sitric II go mór chun cinn sa Chogad Gáedel re Gallaib na 12ú aoise agus Sága Njáll na 13ú aoise. Anuas ar sin, bhí seisean ar an an bpríomh-cheannsaí Lochlannach le linn Chath Chluain Tarbh sa bhliain 1014.

Catagóir:Daoine a rugadh sa 10ú haois 
Catagóir:Básanna i 1042
Catagóir:An Mheánaois in Éirinn
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Na Lochlannaigh
Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath
Catagóir:Ríthe na hÉireann
Cardiobacterium

Bachaillín (slatchruthach) Gram-dhiúltach is ea an géineas ***Cardiobacterium***, rangaithe go coitianta le baictéir eile istigh sa ghrúpa HACEK. Cuimsíonn speicis an ghéinis an méid seo a leanas; *Cardiobacterium hominis* agus *Cardiobacterium valvarum*. 

## Tagairtí

Catagóir: Baictéir Ghram-dhiúltacha
Catagóir: Gammaproteobacteria
Crotach gobchaol

Is éan é **crotach gobchaol** (*Chroicocephalus genei*). Is baill d'fhine na Laridae é. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Gráinseach Eoin Baiste

Láithreán feirm mainistreach i gContae Thiobraid Árann is ea **Gráinseach Eoin Baiste** agus í gar do shráidbhaile Lios Ruanach. Is minic a dtugtar “Achadfada” or “Achfada” (i.e. Achadh Fada) uirthi sna foinsí stairiúla. 

Sholáthraíodh sí bia agus ábhar eile do mhainistir Agaistíneach Eoin Baiste i mBaile Átha Cliath. Tá fothrach eaglais na gráinsí i lár reilige: bhí baint aici le sráidbhaile thiar thuaidh (atá tréigthe anois) agus le caisleán thiar. Luaitear é siúd sa Civil Survey (1654-6) mar "an old broken stump of a Castle with an old broken Bawne".

Tar éis dhíscaoileadh na mainistreacha sa 16ú haois cuireadh feirm na gráinsí ar léas agus cuntas ar mar “fortilage or castle, with a hall, etc. 51 acres and 12 cottages, leased in 1541 to the countess of Ormond at £4”.

## Eaglais

Tá trí stua neamhchoitianta idir corp na heaglaise agus an chórlann ach iad tite síos anois. Tá poll solais ar gach taobh den seanaltóir sna taobh-bhallaí thuaidh agus theas. Tá coirbéil ag gobadh amach ó na taobh-bhallaí thiar, agus baineadh feidhm astu sin seachas as puitleoga chun saileanna áiléir a iompar. 

## Tagairtí

Catagóir:Seandálaíocht na hÉireann
Catagóir:Bailte i dTiobraid Árann
An Dún Mór

Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm **An Dún Mór** air:

## Éire
* An Dún Mór, Contae an Chláir: baile fearainn i gContae an Chláir
* An Dún Mór, Contae Chiarraí (An Daingean): mionghné i gContae Chiarraí
* An Dún Mór, Contae Chiarraí (Dún Chaoin): ceann tíre i gContae Chiarraí
* An Dún Mór, Contae Chill Chainnigh (Fásach an Deighnín): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Dún Mór, Contae Chill Chainnigh (Gabhrán): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh
* An Dún Mór, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Baollaigh): baile fearainn i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Cluain Dabhaodóg): sliabh i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Dobhar): mionghné i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Inis Eoghain Thoir): ceann tíre i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Míobhaigh): baile fearainn i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Oileán Dúiche): mionghné i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Dhún na nGall (Ráith): baile fearainn i gContae Dhún na nGall
* An Dún Mór, Contae Laoise (Clár Maí Locha): baile fearainn i gContae Laoise
* An Dún Mór, Contae Laoise (toghroinn): toghroinn i gContae Laoise
* An Dún Mór, Contae Lú: mionghné i gContae Lú
* An Dún Mór, Contae na hIarmhí: baile fearainn i gContae na hIarmhí

## Albain
* An Dún Mór, Albain: sráidbhaile i gComhairle na hEaglaise Brice

## Féach Freisin
* Dún Mór (idirdhealú)
* An Dún Mór Thoir, baile i gContae Phort Láirge

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
John Forbes Nash Jr.

deas|250px|thumb|John Forbes Nash Jr.
Ba matamaiticeoir Meiriceánach é **John Forbes Nash Jr.**, a rugadh ar an 13 Meitheamh, 1928 i mBluefield, Virginia Thiar agus a fuair bás ar an 23 Bealtaine, 2015.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Básanna in 2015
Catagóir:Aindiachaithe
Catagóir:Básanna ar na bóithre
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Fir
Catagóir:Matamaiticeoirí Meiriceánacha
Rajiv Gandhi

[clé|mion|Teaghlach mór le rá sa pholaitíochtː  Indira Gandhi, [Jawaharlal Nehru, Rajiv Gandhi and Sanjay Gandhi]]

Polaiteoir Indiach ab ea **Rajiv Gandhi** (20 Lúnasa 1944 – 21 Bealtaine 1991). Bhí sé ina phríomh-aire ar an India  ó 1984 go 1989.  

Feallmharaíodh máthair Rajiv, Indira Gandhi, sa bhliain 1984 agus toghadh Rajiv ina háit.  D'éirigh Rajiv Gandhi ina huachtarán mar sin ar an Indian National Congress. 

Feallmharaíodh é ar 21 Bealtaine 1991. Maraíodh Gandhi agus 14 eile nuair a phléasc buamadóir féinmharaithe 700g RDX (pléascán plaisteach) in aice leis. Tamalach ba ea an sceimhlitheoir, agus fonn díoltais doshásaithe uirthi. 
clé|mion|plaic chuimhneacháin
D'éirigh Sonia Gandhi, bean Rajiv Gandhi, i gceannas ar an pháirtí, an Indian National Congress.

## Féach freisin

* Indian National Congress
* Jawaharlal Nehru
* Sanjay Gandhi
* Indira Gandhi

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí na hIndia
Catagóir:Daoine a rugadh i 1944
Catagóir:Básanna i 1991
Catagóir:Daoine a feallmharaíodh
Trainspotting (úrscéal)

An chéad úrscéal ó pheann an scríbhneora Albanaigh Irvine Welsh is ea ***Trainspotting*** a foilsíodh den chéad uair sa bhliain 1993. Cnuasach de ghearrscéalta atá ann i ndáiríre a insítear sa chéad phearsa ag mór-charachtair an scéil. Titeann eachtraí an leabhair amach ag deireadh na 1980idí ina bhaile dúchais Lìte, Dún Éideann, áit ina bhfuil cuid mhaith de na carachtair ag streachailt le handúil hearóine de shaghas éigin. Tá téacs an leabhair scríofa ag Welsh go neamhleithscéalach in Albainis sráide gharbh a chuireann go mór le réalachas an scéil.

Tá deisceabail dhílse tuillte ag an úrscéal ó shin i leith agus chuir rath domhanda an scannáin (1996) go mór leis.

## Tagairtí

Catagóir:Úrscéalta Albanacha
Luainíocht Larmor

mion
Luainíonn gach núicléas thart ar an mbuntreo le minicíocht ar a dtugtar **minicíocht Larmor.** Tá an mhinicíocht seo sainiúil do gach iseatóp ar leith.

Más réimse maighnéadach ailtéarnach an réimse claonta, braitheann a éifeacht chun luainíochta ar a mhinicíocht. Má bhíonn a mhinicíocht cothrom le minicíocht Larmor, tarlaíonn luainíocht athshondach do na núicléis ag minicíocht sin Larmor.

Bíonn an luainíocht i réim ar feadh tréimhse tar éis don mhaighnéad claonta lascadh ann, agus tar éis é a lascadh as. Is féidir an dá iompraíocht seo a bhrath le corna suite taobh leis na núicléis atá á suaitheadh, de bhrí go n-ionduchtaítear comhartha voltais sa chorna seo de bharr luainíocht na maighnéad núicléach. 

## Féach freisin

* Athshondas núicléach maighnéadach
* Joseph Larmor
* Luainíocht
* Luainíocht na gcónocht

## Tagairtí
Lá Domhanda na hIlchineálachta Cultúrtha ar son Comhphlé agus Forbartha

Ceiliúrtar an **Lá Domhanda na hIlchineálachta Cultúrtha ar son Comhphlé agus Forbartha** ar an 21 Bealtaine gach bliain.

Is féile í chun an éagsúlacht chultúrtha agus teangacha a cheiliúradh, agus an ionchuimsitheacht, an ilchineálacht agus an comhionannas a chur chun cinn.

## Tagairtí

Catagóir:Féilte idirnáisiúnta
Catagóir:Comhionannas
Catagóir:Ilchultúrthacht
Solidus

Thug Constaintín Mór bonn nua isteach, an **solidus** sa cheathrú céad A.D.. Choinnigh an solidus an meáchan agus an t-ábhar miotail lómhair a bhí ann ó thús suas go dtí lár an 11ú céad. Dá bhrí sin, bhí a cháil amuigh agus bhí sé ar an mbonn ba thábhachtaí a bhí in úsáid do thrádáil idirnáisiúnta ar feadh cúig chéad bliain. Baineadh úsáid as as solidus mar airgead idirnáisiúnta agus tháinig seandálaithe orthu chomh fada ó bhaile agus na sléibhte Altai sa Mhongóil.
clé|mion|Constaintín IIː Solidus timpeall 651-654 AD

## Tagairtí

Catagóir:Moneolaíocht
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Máirín Nic Eoin

Scoláire liteartha Éireannach is ea an tOllamh **Máirín Nic Eoin** a bhfuil spéis ar leith aici i gcúrsaí critice agus i ngné na staire agus na socheolaíochta de léann na litríochta. 

Tá taighde bunúil déanta aici ar ionad na mban i dtraidisiún liteartha na Gaeilge agus tá leabhair agus aistí critice foilsithe aici ar ghnéithe éagsúla de litríocht na Nua-Ghaeilge.  

Is iad na foilseacháin is tábhachtaí dá cuid go dtí seo ná: An Litríocht Réigiúnach (An Clóchomhar, 1982), Eoghan Ó Tuairisc: Beatha agus Saothar (An Clóchomhar, 1988), An Ghaeilge i gCill Chainnigh (Comhar na Múinteoirí Gaeilge, 1993), B’Ait Leo Bean: Gnéithe den Idé-eolaíocht Inscne i dTraidisiún Liteartha na Gaeilge (An Clóchomhar, 1998), a bhuaigh Duais Liteartha an Irish Times sa bhliain 1999, agus Trén bhFearann Breac: An Díláithriú Cultúir agus Nualitríocht na Gaeilge (Cois Life, 2005). 

Bhí sí ina comheagarthóir, le hAisling Ní Dhonnchadha, ar an leabhar Ar an gCoigríoch: Díolaim Litríochta ar Scéal na hImirce (Cló Iar-Chonnacht, 2008, 2015) agus bhí sí ina comheagarthóir, le Ríona Nic Congáil, Meidhbhín Ní Úrdail, Pádraig Ó Liatháin agus Regina Uí Chollatáin, ar na himleabhair Litríocht na Gaeilge ar fud an Domhain I: Cruthú, Caomhnú agus Athbheochan (LeabhairCOMHAR, 2015) agus Litríocht na Gaeilge ar fud an Domhain II: Critic, Cultúr agus Comhthéacs Comhaimseartha (LeabhairCOMHAR, 2015). Tá sí ina comheagarthóir ar an ríomhiris phiarmheasta COMHARTaighde. Tá sí ina ball d’Acadamh Ríoga na hÉireann.

## Leabharliosta
* *An Litríocht Réigiúnach*, An Clóchomhar, 1982.
* *Eoghan Ó Tuairisc: Beatha agus Saothar*, An Clóchomhar, 1988.
* *An Ghaeilge i gCill Chainnigh*, Comhar naMúinteoirí Gaeilge, 1993.
* *B’Ait LeoBean: Gnéithe den Idé-eolaíocht Inscne i dTraidisiún Liteartha na Gaeilge*, An Clóchomhar, 1998
* *Ar an gCoigríoch*, Cló Iar-Chonnacht
* *Ó Theagasc Teanga go Sealbhú Teanga: Múineadh agus Foghlaim na Gaeilge ar an Tríú Leibhéal*(le Ríona Ní Fhrighil), Cois Life, 2009.
* *Gaolta Gairide*, Cois Life, 2010, 
* *Trén bhFearann Breac*, Cois Life, 2013

## Tagairtí

## Naisc sheachtrach
''Interdisciplinary Perspectives on Transnational Irish-Language Writing'' le Máirín Nic Eoin

Catagóir:Daoine a rugadh i 1958
Catagóir:Scoláirí Gaeilge
Catagóir:Teangeolaithe Éireannacha
Leama

San mhoirfeolaíocht agus san fhoclóireacht, is éard is leama ann ná  an fhoirm chanónta, an fhoirm fhoclóra, nó an fhoirm shleachta de shraith focal (ceannfhocal).  I nGaeilge, mar shampla, is foirmeacha den léacsaeim chéanna iad, rite. ritear agus ritheadh, le rith mar  an leama. Tagraíonn an léacsaeim, sa chomhthéacs seo, do shraith na bhfoirmeacha uile a bhfuil an bhrí chéanna leo, agus tagraíonn leama d'fhoirm áirithe a roghnaítear de réir coinbhinsiúin chun an éacsaeim  a léiriú. Maidir les an fhoclóireacht, is gnách gurb é an t-aonad seo an sliocht athfhriotail nó an ceannfhocal trína ndéantar é a innéacsú. Tá tábhacht ar leith ag leamaí i dteangacha ard-infhillte mar an Araibis, an Tuircis agus an Rúisis.
Lóma an Aigéin Chiúin

Is ball meánmhéide den fhine Gaviidae é **Loma an Aigéin Chiúin** (*Gavia pacifica* ). 

## Tacsanomaíocht agus eitneolaíocht
Rangaíodh lóma an Aigéin Chiúin, a measadh roimhe seo a bheith bainteach leis an speiceas an Lóma Artach, mar speiceas ar leithligh sa bhliain 1985. Tagann an t-ainm ghéineas *Gavia* ón Laidin leis an gciall "éan mara", mar a d'úsáid an nádúraí Rómhánach ársa Plinias Mór.  Tagann ainm an speicis *pacifica ón Laidin* don Aigéan Ciúin,  chiallaíonn an téarma "suaimhneach".  

Pléitear fíligineacht an speicis seo, agus go traidisiúnta meastar go bhfuil an Lóma Artach agus Lóma an Aigéin Chiúin mar chomhspeiceas, ach thacaigh staidéar a bhain úsáide as ADN miteacoindreach agus iontrón gurbh fhiú é an Lóna Artach a chur le chómhchlád ar a bhfuil Lóma an Aigéin Chiúin agus an dá chomhspeiceas, sé sin, leis an Lóma mór agus an Lóma gobhgheal. Sa sean-fíligineacht, moltar gur tharla an scoilt idir Lóma an Aigéin Chiúin  agus an Lóma Artach thart ar 6.5 milliún bliain ó shin.

## Cur síos
## Tagairtí
Cumann um Theileachumarsáid Airgeadais Idirbhainc Dhomhanda

Is seirbhís aistrithe teachtaireachtaí caighdeánaithe leictreonacha, don chóras baincéireachta, í **SWIFT**, an **Cumann um Theileachumarsáid Airgeadais Idirbhainc Dhomhanda**.  Dearadh é chun treoracha a sheoladh agus a dhearbhú i leith aistriúchán airgid a bhaineann le híocaíochtaí idirnáisiúnta.  

Is trí theachtaireachtaí SWIFT a dhéanann na híocaíochtaí idirbhainc go léir, beagnach, sa limistéar an euro. 

## Tagairtí

Catagóir:Airgeadas
Catagóir:Baincéireacht
An Drom Mór

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **An Drom Mór** air:
* An Drom Mór, Contae an Chláir: baile fearainn i gContae an Chláir
* An Drom Mór, Contae Chiarraí (Dún Ciaráin Theas): baile fearainn i gContae Chiarraí
* An Drom Mór, Contae Chiarraí (Maigh gCoinchinn): baile fearainn i gContae Chiarraí
* An Drom Mór, Contae Chorcaí (Cairbrigh Thiar): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Drom Mór, Contae Chorcaí (Dúiche Ealla): baile fearainn i gContae Chorcaí
* An Drom Mór, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh
* An Drom Mór, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge

## Féach Freisin
* An Droim Mór: leathanach idirdhealaithe
* An Druim Mòr: sráidbhaile in Albain
* Droim Mór: baile i gContae an Dúin
* Drom Mór: baile fearainn i gContae an Chláir

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Eitilt Pakistan International Airlines 8303

mion|clé|Airbus A320 de chuid Pakistan International Airlines
Thuairteáil **[[Eitleán|Eitilt]] Pakistan International Airlines 8303** sa gcathair Karachi, An Phacastáin, ar an 22 Bealtaine 2020.  Bhí breis agus céad duine ar bord (99 paisinéir agus ochtar criú), a bhí ag teacht ó Lahore. Bhuail an t-eitleán – A320 de chuid Aerlíne Idirnáisiúnta na Pacastáine – ceantar cónaithe.

Bhí go leor timpistí eitleán agus héileacaptar sa Phacastáin thar na blianta. Mar shampla, sa mbliain 2016, chuaigh eitleán de chuid Aerlíne Idirnáisiúnta na Pacastáine trí thine agus maraíodh 40 san eachtra.
clé|mion|Eitilt 268, 30 M.F. 1992

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Teagmhais eitlíochta
Catagóir:An Phacastáin
Farming Simulator

Is sraith físchluichí feirmeoireachta í ***Farming Simulator***, arna fhorbairt ag GIANTS Software. Tá na suímh sa chluiche bunaithe ar thimpeallachtaí i Meiriceá agus san Eoraip. Tá imreoirí in ann feirmeoireacht a dhéanamh, beostoc a phórú, barra a shaothrú, agus táirgí a fuarthas ón bhfeirmeoireacht a dhíol.

Díoladh breis is 25 milliún cóip den chluiche (gach leagan le chéile), agus íoslódáladh ar ghléasanna soghluaiste é níos mó ná 90 milliún uair. Eisítear leagan nua gach dara bliain le grafaicí níos fearr, rogha níos leithne feithiclí, agus tascanna níos suimiúla le déanamh.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Físchluichí
Eagraíocht um Aontas na hAfraice

mion|clé|ballraíocht
B'eagraíocht idirnáisiúnta, pholaitiúil agus eacnamaíochta é an **Eagraíocht um Aontas na hAfraice** (**EAA**). Bunaíodh í ar an 25 Bealtaine 1963. Bhunaigh 32 stát san Afraic eagraíocht chun guth a thabhairt dóibh, agus radacach go hannamh.  

Tháinig deireadh leis an EAA ar 9 Iúil 2002 nuair a díscaoileadh í (léiriú intinne ar an 9 Meán Fómhair 1999) agus tháinig an tAontas Afracach ar an bhfód ina áit.

## Conspóidí

* Réabhlóid Simba, 1963-1965. Fuair na réabhlóidithe (de chuid Marx) tacaíocht ó Eagraíocht um Aontas na hAfraice, a bhí ag iarraidh deireadh a chur le tionchar lucht tionscail agus airgid na Beilge sa Chongó. Ach sa bhliain 1965, rug Sese Seko Mobutu greim ar rialú na tíre i gcoup d'état. 
* I 1998 bhris coimhlint amach idir an Aetóip agus an Eiritré de bharr dhíospóid teorann. Thit comhaontú as a chéile a shocraigh an Eagraíocht um Aontas na hAfraice i 1999 agus tosaíodh ar an troid arís.

## Féach freisin

* An tAontas Afracach

## Tagairtí

Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta
Catagóir:An Afraic
Brega

Ríocht Ghaelach na meánaoise ba ea **Breá** (Sean-Ghaeilge **Brega**), suite in oirthear na tíre.  Cuid de mhuintir Uí Néill a bhí ann, Síol Aodha Sláine d'Uí Néill an Deisceart.  

## Sanasaíocht
Ainmnithe as Magh Breá a bhí an dream agus a ríocht.

## Tíreolas
Bhí ríocht Bhreá suite i chontaetha na Mí, Lú agus Baile Átha Cliath mar atá inniu ann.  Teoranta a bhí sí ag Muir Éireann san oirthear, an Life sa deisceart, agus ó thuaidh trasna na Bóinne go dtí Sliabh Breagha the i ndeisceart an Lú.  Is dócha gur luaineach í an teorainn thiar, idir Breá agus Ríocht na Mí, agus ní fios í go cruinn.

Laistigh de Bhreá bhíodh Teamhair, suíomh insealbhaithe Ard-Ríthe na hÉireann.

## Ionghabháil agus críochdheighilt
Ionghabhadh Breá sa 6ú haois ag Uí Néill.  Faoi lár na 8ú haoise, bhí an Síol Aodha Sláine scartha as a chéil in dhá leath ar an naimhdeas: Deisceart Breá nó ríocht Loch Gabhair, faoi cheannas Uí Chearnaigh; agus Tuaisceart Breá, nó ríocht Cnogba, faoi cheannas Uí Chonaing.  In ainneoin na críochdheighilte úd, bhíodh go leor ríhe i gceannas sa dá cheantar.

Ag druidim leis an deireadh, bhí Breá faoi bhagairt na Lochlannach agus Ríocht Bhaile Átha Cliath ag teacht chun cinn, agus thit an tíocht faoi ardfhlaitheas na Mí.  Nuair a roinneadh ríocth na Mí sa dara haois déag le linn Ionradh na Normannach, thit codanna de Bhreá faoi cheannas Bhréife agus *[[Laigin|na Laigean]].

==Féach freisin==
* [[Ríthe Bhreá]]

==Foinsí==
* J.H. Moore, *Notices of the town of Navan I*, in *Journal of the Royal Society of Antiquarians of Ireland* 23, 1893, ll.&nbsp;55–63 (codanna II agus III, in JRSAI 1894 agus 1895)
* [[Eoin MacNeill]], *Colonisation under early kings of Tara*, *Journal of the Galway Archaeological and Historical Society* 16/3-4, 1935, ll.&nbsp;101–24.
* S. Ma na Midhe, *Some notes on Navan, ancient and modern*, *Riocht na Midhe* 1/1, 1955, ll.&nbsp;53–60
* [[Francis John Byrne|Byrne, Francis John]], *Historical note on Cnogba*, in *Excavations at Knowth, Co. Meath, 1962–65* (George Eogan eag.), *Proc. ARÉ* C 66, ll.&nbsp;383–400; *Irish Kings and High-Kings*, Batsford, Londain, 1973. ; *A note on Trim and Sletty*, *Peritia* 3, ll.&nbsp;316–19
* D. Ó Murchadha, *Odhbha and Navan*, *Riocht na Midhe* 8/4, 1992–93, ll.&nbsp;112–23
* [[Thomas Charles-Edwards]], *Early Christian Ireland*, Cambridge: Cambridge University Press, 2000. 
* Mark Clinton, *Settlement Dynamics in Co. Meath:the Kingdom of Loegaire*, *Peritia* 14, ll.&nbsp;372–401, 2000
* [[Ailbhe Mac Shamhráin]], *Church and dynasty in Early Christian Brega: Lusk, Inis Pátraic and the cast of Máel-Finnia, king and saint,* Table 8.1, Lineages of Síl nÁedo Sláine, lch.&nbsp;127; in *The Island of St Patrick: Church and ruling dynasties in Fingal and Meath, 400–1148,* (eag.) Mac Samhráin, Four Courts, 2004.
* [[Edel Bhreathnach]], *The Medieval Kingdom of Brega* in *The Kingship and Landscape of Tara*, eag. Edel Bhreathnach, [[Four Courts Press]], Baile Átha Cliath, 2005
* *Leabhar Laighneach'', Flann Mainistrech: "Síl Aeda Sláne Na Sleg" at CELT.

## Tagairtí

Categóir:Gaeil
Béchuil dhearg mhór

Speiceas de bhéchuil a bhaineann leis an fhine Coenagrionidae is ea **béchuil dhearg mhór** (ar a dtugtar freisin **Earr-rua an earraigh**), ***Pyrrhosoma nymphula***.

## Dáileadh
Is béchuil Eorpach den chuid is mó é an speiceas seo, le roinnt líonta i dTuaisceart na hAfraice agus in Iarthar na hÁise.
## Tagairtí

Catagóir:Feithidí
Catagóir:Coenagrionidae
Catagóir:Odonata na hAfraice
Catagóir:Odonata na hÁise
Catagóir:Béchuileanna na hEorpa
Catagóir:Feithidí le cur síos orthu in 1776
Catagóir:Tacsóin ainmnithe ag Johann Heinrich Sulzer
Catagóir:Airteagail ina bhfuil gearrthóga físe
An Droim Mór

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **An Droim Mór** air:
* An Droim Mór, Contae Dhún na nGall (Báinigh): baile fearainn i gContae Dhún na nGall
* An Droim Mór, Contae Dhún na nGall (Ráth Bhoth Thuaidh): baile fearainn i gContae Dhún na nGall
* An Droim Mór, Contae Liatroma (An Chluain): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Droim Mór, Contae Liatroma (Droim Dhá Thiar): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Droim Mór, Contae Liatroma (Liatroim): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Droim Mór, Contae Liatroma (Ros Clochair): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Droim Mór, Contae Liatroma (Uachtar Achaidh): baile fearainn i gContae Liatroma
* An Droim Mór, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* An Droim Mór, Contae Mhuineacháin (An Triúcha): baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Droim Mór, Contae Mhuineacháin (Cluain Tiobrad): baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Droim Mór, Contae Mhuineacháin (Dartraí): ionad daonra agus baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Droim Mór, Contae Mhuineacháin (Fearnaigh): baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Droim Mór, Contae Mhuineacháin (Mucnú): baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Droim Mór, Contae Mhuineacháin (Muineachán): baile fearainn i gContae Mhuineacháin
* An Droim Mór, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe
* An Droim Mór, Contae na hIarmhí: baile fearainn i gContae na hIarmhí
* An Droim Mór, Contae Shligigh (Cill Mhic Treana): baile fearainn i gContae Shligigh
* An Droim Mór, Contae Shligigh (Cill Oiridh): baile fearainn i gContae Shligigh
* An Droim Mór, Contae Shligigh (Tír Fhiachrach): baile fearainn i gContae Shligigh
* An Droim Mór, Contae Shligigh (toghroinn): toghroinn i gContae Shligigh
* An Droim Mór, Contae Thír Eoghain: sráidbhaile, paróiste dlí, agus baile fearainn i gContae Thír Eoghain

## Féach Freisin
* An Drom Mór: leathanach idirdhealaithe
* An Druim Mòr: sráidbhaile in Albain
* Droim Mór: baile i gContae an Dúin

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Eddie Fullerton

Ba é  **Edward "Eddie" Fullerton** (1935 – 25 Bealtaine 1991) an chéad Chomhairleoir Contae de Shinn Féin a toghadh ar Chomhairle Contae Dhún na nGall sa bhliain 1979. Dhúnmharaíodh é ag a theach cónaithe i mBun Crannacha, ar an 25ú Bealtaine 1991. 

## Dúnmharú
Ag ceathrú tar éis a dó ar maidin, bhris beirt fhear an doras isteach ar theach cónaithe Fullerton. De réir thuarascáil an phaiteolaí stáit, cuireadh sé philéar san uasal Fullerton, sa chloigeann, sa mhuineál, ina lámh dheis, ina cholainn, agus ina cholpa clé. Thabharfadh seo le fios go raibh deis ag Fullerton iarracht a dhéanamh é féin a chosaint sular maraíodh é.
clé|mion|Ulster Freedom Fighters'
Mhaígh an 'Ulster Freedom Fighters' (UFF) ag an am gurbh iad a bhí freagrach as an dúnmharú.
[mion|[Constáblacht Ríoga Uladh (RUC)]]

## Fiosrúchán
I Meitheamh 2003 bhronn aturnae mhuintir Fullerton comhad ar an Aire McDowell ina raibh fianaise úr ó fhinné nua, fianaise ní hamháin a chaith amhras ar iompar na nGardaí, ach fianaise a thacaigh leo siúd a chreid go raibh claonpháirteachas i gceist i ndúnmharú an Uasail Fullerton.

Trí na piléir a mharaigh Fullerton a scrúdú, bhí an RUC in ann a rá gur úsáid an UFF an gunna céanna chun ceathrar a mharú i gCarraig Ceasail i 1993. Ach i gclár teilifíse ar TG4 sa bhliain 2005, cuireadh fianaise chun tosaigh a léirigh gur éalaigh na dúnmharfóirí a mharaigh Fullerton i ngluaisteán neamh-mharcáilte de chuid an RUC. Thabharfadh seo le fios, deirtear, go raibh lámh ag baill de na seirbhísí slándála i marú an Uasail Fullerton. 

Sa bhliain 2017, bhí fiosrúchán poiblí neamhspleách a lorg fós ag teaghlach Fullerton faoina bhás.

## Eolas
Sa bhliain 2023, sheoladh an leabhar dar teideal "Councillor Eddie Fullerton, Visionary, Patriot, Martyr".

## Tagairtí

Catagóir:Contae Dhún na nGall
Catagóir:Daoine a feallmharaíodh
Catagóir:Daoine a rugadh i 1935
Catagóir:Básanna i 1991
Catagóir:Daoine a maraíodh le linn na dTrioblóidí
Saol (idirdhealú)

Tá níos mó ná brí amháin leis an bhfocal **Saol**:
* Beatha: an fad a mhaireann duine
* Saol (Nuachtán): nuachtán míosúil Gaeilge
Geabhróg choiteann

Is éan í an **gheabhróg** nó an **gheabhróg choiteann**. Is baill d'fhine na Laridae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Gaineamhchearc bhiorearrach

Is éan í an **ghaineamhchearc bhiorearrach**. Is baill d'fhine na Pteroclidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan

Is Ollscoil Teicneolaíochta suite i gContae Chorcaí is Contae Chiarraí é **Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan**, nó **OTM**. Bunaíodh OTM ar an 1 Eanáir 2020.

## Stair
Nascadh Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí is Institiúid Teicneolaíochta Trá Lí le chéile mar chuid den Ollscoil Teicneolaíochta.

## Tagairtí


Catagóir:Ollscoileanna in Éirinn
Catagóir:Institiúidí teicneolaíochta in Éirinn
Catagóir:Trá Lí
Catagóir:Corcaigh‎
Catagóir:Contae Chorcaí
Catagóir:Contae Chiarraí
Fearán Eorpach

Is éan é an **fearán Eorpach**. Tugtar an **fearán** nó an **fearán breac** air freisin. Is baill d'fhine na Columbidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Cuach choiteann

Is éan í an **chuach** nó an **chuach choiteann**. Is baill d'fhine na Cuculidae iad. Úsáidtear na focail **cuthag** i nGaeilge na hAlban. 

## Tagairtí
Geabhróg bháneiteach

Is éan í an **gheabhróg bháneiteach** (*Chlidonias leucopterus* nó *Chlidonias leucoptera*).

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Tuirne lín Eorpach

Is éan é an **tuirne lín Eorpach** nó **tuirne lín** (*Caprimulgus europaeus*). Is baill d'fhine na Caprimulgidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Dlí canónta na hEaglaise Caitlicí

mion|an Suí Naofa agus an dlí
**Dlí canónta na hEaglaise Caitlicí** (Laidin: *ius canonicum*) is ea na dlíthe agus na prionsabail dlí atá mar bhonn faoin gcóras dlí na hEaglaise.

## Stair

### ''Ius novum''
Tháinig fás an-mhór faoin dlí Canónta ón 12ú haois ar aghaidh. Breathnaíodh ar an Phápa mar dhlíodóir, ar bhealach, agus chreid ardoifigigh na heaglaise gurbh é an rud ba thábhachtaí ná an dlí Canónta a fhorbairt agus a shonrú. I measc na ndlíthe seo bhí dlí a chuir cosc le pósadh na cléire. Ach in ainneoin na rialacha nua a cuireadh ar phár sa Róimh, ba bheag an t-athrú a tháinig ar nósanna na cléire ar fud na hEorpa go deireadh na meánaoise.
clé|mion|Codex Iuris Canonici, 1917 nó  an Cód Pio-Bheinidicteach

### ''Ius codicis''
Ar an 27 Bealtaine 1917, d'fhógair an Pápa Beinidict XV an Cód Pio-Bheinidicteach 1917. An chéad iarracht ar na dlíthe canónta a bhaineann leis an ngnásaíocht Laidineach san Eaglais Chaitliceach Rómhánach a chódú ab ea é. Deirtear gurb é an ócáid is tábhachtaí ó thaobh an dlí chanónta de i mbeagnach ocht gcéad bliain. 

### Dlí Johanno-Pauline
Bhí an Cód Pio-Bheinidicteach 1917 bailí go dtí gur tháinig an Cód Dlíthe Canónta reatha i bhfeidhm sa bhliain 1983.

## Dlí canónta in Éirinn
Bhreathnaigh Tuarascáil Choimisiún Imscrúdúcháin Ard-Deoise Bhaile Átha Cliath (Coimisiún Iníon Uí Mhurchú) a foilsíodh sa bhliain 2009 ar chur i bhfeidhm an dlí chanónta san Ard-Deoise maidir le mí-úsáid páistí idir 1975 agus 2004. Fuarthas (Caibidil 4, lgh 57-80) go raibh easnaimh mhóra thar na blianta sa chaoi ar chuir an Eaglais a rialacha féin sa réimse seo i bhfeidhm.  

## Tagairtí

Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Catagóir:Dlí canónta
Lisa LeBlanc

Amhránaí agus scríbhneoir amhrán in Québec is ea **Lisa LeBlanc**. Rugadh í in 1990 in Brunswick Nua.

## Beatha
Rugadh í in Rosaireville, sráidbhaile Acadach a raibh 51 duine ina gcónaí ann i ndeireadh 2013 agus atá suite in Brunswick Nua. Thosaigh sí ag canadh os comhair an phobail in 2004.

Tar éis di dul ag amhránaíocht thall is abhus ina ceantar dúchais, fuair sí dioplóma ón École nationale de la chanson de Granby i rang na bliana 2010. Bhí sí páirteach sa 42ú Festival international de la chanson de Granby in Meán Fómhair 2010 agus ghnóthaigh an chéad duais. Fuair sí cuireadh chun canadh ar chláir theilifíse dá bharr..

I Márta 2012 chuir sí a céad albam amach. Ón gcéad seachtain amach bhí sé sin ar bharr an liosta mar albam mórdhíolta ar iTunes Canada.

I bhFómhar 2012 ghlac sí páirt sa 26ú féile den Coup-de-cœur francophone (féile cheoil de chuid Montréal atá ann ó 1987 i leith). Chuaigh sí ag canadh ar fud oirthear Cheanada.

I Deireadh Fómhair 2013 ghnóthaigh sí duais France Inter/Télérama don albam Fraincise ab fhearr.

I Samhain 2014 chuir sí amach *Highways, Heartaches and Time Well Wasted*, mionalbam i mBéarla.

I Meán Fómhair 2016 chuir sí amach a tríú halbam *Why You Wanna Leave, Runaway Queen*.

## Le cloisteáil
:*Lignes d'Hydro* https://www.youtube.com/watch?v=cYipXVojZYo

:*J't'écris une chanson d'amour* https://www.youtube.com/watch?v=qgFizZ-Xo8Q

:*Y fait chaud* https://www.youtube.com/watch?v=QL1BcWp42dw

:*Aujourd'hui, ma vie c'est d'la marde* https://www.youtube.com/watch?v=_50R11CkcJU

:*Could You Wait 'Til I've Had My Coffee?* https://www.youtube.com/watch?v=4cXCXIFD-PI

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil: http://www.lisaleblanc.ca

Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Catagóir:Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Daoine beo
Comhairle Dornálaíochta an Domhain

Is ceann de cheithre phríomheagraíocht a cheadú babhtaí dornálaíocht gairmiúil í **Comhairle Dornálaíochta an Domhain** nó **WBC**.

Catagóir:Dornálaíocht
Laurence Jalbert

Amhránaí agus scríbhneoir amhrán is ea **Laurence Jalbert** (née **Lise Jalbert**). Rugadh í in Rivière-au-Renard in Québec ar an 18 Lúnasa 1959.. Chuir sí ocht n-albam amach idir na blianta 1990 agus 2011, ach bhí sí ag obair i bhfad roimhe sin le grúpaí difriúla i mbeáir phianó. Ghnóthaigh sí a lán duaiseanna, agus bhí éileamh ar leith ar na hamhráin “Encore et encore,” “Tomber,” “Rage,” “Pour toi,” agus “Bella”.

## Beatha
Bhí Laurence ag seinm ar an orgán i mbeáir phianó ón uair a bhí sí sé bliana déag. Bhí baint aici lena lán grúpaí agus í ag obair mar cheoltóir ar feadh roinnt blianta in Québec sular thosaigh sí ag scríobh don ghrúpa Volt in 1985. Chuir siad gearrcheirnín amháin, *Nobody knows*, amach sular scar siad ó chéile in 1988.

In 1990 chuir sí a céad albam aonair amach agus na hamhráin go léir scríofa aici féin. Bhí an-díol air. Théadh sí ag amhránaíocht sa Fhrainc ina dhiaidh sin ach le Québec is mó a bhí baint aici.  

Tá an-suim aici i gcás na mban, suim a d’fhág a rian ar a gcuid amhrán, go háirithe “Mots de femmes” (“Focail ban”). 

In 2015 d’fhoilsigh sí agus an t-iriseoir Claude André leabhar beathaisnéiseach dá cuid dar teideal *À la vie, à la mer*. Tá dhá cheann déag dá cuid amhrán le fáil ann agus míniú ann ar na cúrsaí ar fáisceadh gach amhrán astu.  

Ó 2015 i leith tá sí ag tabhairt cainteanna dar teideal *Encore et encore, de l’amour, de l’espoir…* agus an teacht aniar mar phríomhthéama acu.

## Ceol
### Albaim
* *Nobody knows* 1987 (leis an ngrúpa Volt)
* *Laurence Jalbert* 1990
* *Corridors* 1993
* *Avant le squall* 1998
* *Communio* 2000 (le Dan Bigras)
* *Et j'espère* 2001
* *Noël des Anges* 2005
* *Tout porte à croire* 2007
* *Une lettre* 2011
* *À la vie, À la mer* 2015
* *Ma route* 2016

### Cnuasaigh
* *Laurence Jalbert - ses plus grands succès* 2004
* *Sur la route... évidemment* 2006

## Le cloisteáil

:*Tomber* http://www.youtube.com/watch?v=UYQivOHhRxU

:*Encore et encore* https://www.youtube.com/watch?v=LZTA9WDoKUQ

:*Corridor* https://www.youtube.com/watch?v=tUKYvPF-LbM

## Nótaí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh: http://www.laurencejalbert.com 
* Le parolier 

Catagóir: Ceoltóirí Ceanadacha
Catagóir:Ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
Gabhlán beag

Is éan é **gabhlán beag** (*Apus affinis*). Is baill d'fhine na Apodidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Murlach mara

Is cruidín beag é **an murlach mara** (*Alcedo atthis*), ar a dtugtar freisin **an cruidín**, le seacht bhfospeicis aitheanta laistigh dá dháileadh leathan trasna na hEoráise agus na hAfraice Thuaidh. Tá sé ina chónaí i gcuid mhór dá raon, ach aistríonn sé ó cheantair ina reonn aibhneacha sa gheimhreadh.

Níl siad flúirseach agus is annamh a fheictear iad, ach ag eitilt taistealann siad go híseal ar luas suas le fiche míle san uair agus preabann na sciatháin chomh tapa sin nach bhfuil ach néal beag deataigh le feiceáil, álainn, gorm agus é ag dul thart.

## Tacsanomaíocht
Rinne Carl Linnaeus cur síos ar an muhrlach mara den chéad uair sa 10ú eagrán dá *Systema Naturae*, sa bhliain 1758 mar *Gracula atthis* .] Eascraíonn an t-ainm déthéarmach nua-aimseartha ón Laidin *alcēdō* (ón nGréigis πλλκυν, *alkuṓn*), agus Atthis, bean óg álainn ó Lesbos, agus an ceann is ansa ag Safó.

Cuimsíonn an géineas *Alcedo* seacht gcruidín beag a itheann éisc mar chuid dá n-aiste bia. Is é *Alcedo coerulescens* an gaol is gaire dó a bhfuil fo-chodanna bána aige agus tá sé le fáil i gcodanna den Indinéis.chuid íochtair iascaire ceireach a bhfuil codanna bána ann agus atá le fáil i gcodanna den Indinéis.

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Pápa Pól III

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é **an Pápa Pól III**. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1468
Catagóir:Básanna i 1549
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Frith-Phrotastúnachas
Catagóir:Pápaí Iodálacha
Catagóir:Uaisleacht Eorpach
Atitimeachas

[mion|Atitimeachas sna [Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe ]]
Gabhann go leor ciontóirí ar ais ar an gcoiriúlacht agus **atitimeachas** a thugtar ar an aisiompú sin.

Tá atitimeachas ar cheann de na coincheapa is bunúsaí i gceartas coiriúil. Tagraíonn sé d’athiompú an duine go hiompraíocht choiriúil tar éis smachtbhanna Cúirte a fháil nó do thabhairt faoi idirghabháil as coir a rinneadh roimhe sin. Chun éifeachtacht ár n-idirghabhálacha a thaispeáint, ní mór dúinn na rátaí atitimeachais i measc daoine a chuirtear faoinár maoirseacht a thomhas.

## Titimeachas in Éirinn
47% ab ea an ráta athchiontaithe acu siúd a gearradh tréimhse promhaidh orthu i 2012 in Éirinn. Rinne móramh 63.1% de na daoine seo cion arís faoi cheann 12 mhí ó dháta tosaigh a n-orduithe promhaidh.

D'fhoilsigh Príomh-Oifig Staidrimh do Sheirbhísí Príosúin agus Promhaidh na hÉireann Staidéar ar Atitimeachas i mí na Nollag 2015. Déantar tuairisciú ar atitimeachas i measc 7,507 gciontóir a scaoil Seirbhís Phríosúin na hÉireann saor tar éis dóibh pianbhreith choimeádta a chur isteach sa bhliain 2009 agus bhí sé sin bunaithe ar shonraí faoi athdhéanamh cionta agus faoi athchiontú suas go dtí deireadh na bliana 2012. 

Tuairiscítear nach ndearna beagnach 63% de na ciontóirí cion arís laistigh de thréimhse trí bliana ón tráth ar cuireadh faoi mhaoirseacht na Seirbhíse Promhaidh iad. Bhí na rátaí athdhéanta cionta níos ísle i measc ban agus ní dhearna beagnach 70% de chiontóirí baineanna cion arís sa tréimhse lena mbaineann.  

## Taighde
[mion|Atitimeachas sna [Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe , 2005-2010]]
D'fhoilsigh An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais in Éirinn tuarascáil sa bhliain 2020 ina ndéantar athbhreithniú ar thaighde de chuid na hEorpa, arna foilsiú i mBéarla idir 1990 agus 2019 maidir leis na rudaí a mbíonn tionchar acu ar an atitimeachas, na cineálacha beartais phoiblí atá ann le dul i ngleic leis ,agus cé chomh éifeachtach atá gach ceann acu.

## Tagairtí

Catagóir:Dlí
Catagóir:Ceartas
Catagóir:Príosúin
Dominic Cummings

Straitéisí polaitíochta de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe ba ea **Dominic Mckenzie Cummings**. Rugadh é i nDurham ar an 25 Samhain 1971.

## Tagairtí

Catagóir:An Páirtí Coimeádach
Catagóir:Daoine a rugadh i 1971
Catagóir:Daoine beo
Chris Packham

deas|250px|thumb|Chris Packham
Is nádúraí Sasanach é **Christopher Gary Packham**, a rugadh ar an 4 Bealtaine 1961 i Southampton, Hampshire.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1961
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine le siondróm Asperger
Catagóir:Fir
Catagóir:Hampshire
Catagóir:Láithreoirí teilifíse Sasanacha
Catagóir:Nádúraithe Sasanacha
Léana na dTortán

Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm **Léana na dTortán** air:
* Léana na dTortán, Contae Mhaigh Eo (Iorras): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Léana na dTortán, Contae Mhaigh Eo (Muraisc): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
* Léana na dTortán, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo
## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Lá Idirnáisiúnta Coimeádaithe Síochána na Náisiún Aontaithe

[mion|clé|[UNIFIL]]
Is lá machnaimh agus cuimhnimh de chuid na Náisiún Aontaithe é **Lá Idirnáisiúnta Coimeádaithe Síochána na Náisiún Aontaithe**. Cuimhnímid ar na daoine a fuair bás i seirbhís na síochána.

Déanann an lá comóradh ar an dáta, in 1948, a chuaigh an chéad mhisean síochánaíochta de chuid na Náisiún Aontaithe i mbun feachtais sa Phalaistín.
[mion|Bonn [UNIFIL 2013]]

## Éire
Is réimse é ina bhfuil obair uasal déanta le fada ag comhaltaí d'Óglaigh na hÉireann. Is í Éire an t-aon náisiún a bhfuil coimeádaithe síochána go leanúnach aige in oibríochtaí tacaíochta síochána faoi shainordú na NA ó 1958 i leith. 
[clé|mion|Maraíodh ceathrar coimeádaí síochána anseo sa bhliain 2006  sa Liobáin.  Rinne [Iosrael|an Iosreal aer-ruathar.ar na Náisiún Aontaithe.ar 25 Iúil 2006]]

## Féach freisin

* UNIFIL

## Tagairtí

Catagóir:Náisiúin Aontaithe
Catagóir:Féilte idirnáisiúnta
Cruidín píbgheal

Is éan é an **cruidín píbgheal**. Is ball den fhine Alcedininae é an cruidín seo. 

## Tagairtí

Catagóir:Éin
Anne Marie Waters

Gníomhaí Éireannach go mór ar an eite dheas is ea **Anne Marie Waters**. Rugadh í i mBaile Átha Cliath ar an 24 Lúnasa 1977. 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1977
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine beo
Tony Scannell

Ba aisteoir Éireannach é **Tony Scannell** a rugadh i gCionn tSáile, Contae Chorcaí ar an 14 Lúnasa 1945 agus a fuair bás ar 27 Bealtaine 2020. 

Catagóir:Aisteoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1945
Catagóir:Básanna in 2020
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Lá Domhanda na mBeach

Titeann **Lá Domhanda na mBeach** ar an 20 Bealtaine gach bliain. Is lá é seo chun béim a chur ar an tábhacht a bhaineann le beacha.

mion|clé
## Cúlra
Tá beacha na hÉireann i mbaol mór – agus leis sin, tá an córas bia agus beatha féin i mbaol. Tá 90 speiceas beach dúchasach in Éirinn, ach tá an tríú cuid díobh i mbaol a dhíothaithe. Agus mura bhfuil beacha ann le plandaí a phailniú, tá an baol ann go dtitfidh ár gcóras bia ina iomláine as a chéile.

Seoladh an Plean Uile-Éireann um Pailneoirí sa bhliain 2015.
mion|Dún Laoghaire, 2006|clé

### “Coinnigh Coirceog"
Sa bhliain 2019, d’fhógair Rialtas na hÉireann an tionscnamh “Coinnigh Coirceog, cuidigh leis an mbeach mheala”. Féachtar leis an tionscnamh seo úinéirí foraoise a spreagadh chun an bheach mheala a thabhairt isteach sa choillearnach dhúchasach i gcomhar le Coillearnach Éireann agus na cumainn náisiúnta bheachairí. Bhí Cumann Bheach Mheala Dhúchasach na hÉireann freisin ag tacú leis an tionscnamh.
mion|"Bees" le Carrie Reichardt, Londain 2017|clé

## Feachtas feasachta
Dúirt an tUachtarán Micheál D. Ó hUigínn sa bhliain 2019, cuirtear Lá Domhanda na mBeach i gcuimhne dúinn chomh tábhachtach is atá beacha agus pailneoirí eile inár ndomhan idirspleách agus an gá le cleachtais feirmeoireachta inbhuanaithe agus bainistíocht fál sceach a chur chun cinn mar aon leis an gcaoi gur féidir linn ar fad cabhrú trí thimpeallacht oiriúnach a chothú agus a chur ar fáil dár mbeacha.

Braitheann an cine daonna ar phailneoirí. Tá siad ríthábhachtach don slabhra bia domhanda. Ach caithfimid a admháil gur chuir ár ngníomhaíochtaí – lena n-áirítear cleachtais feirmeoireachta, uirbiú, bainistíocht talún, truailliú comhshaoil agus an ghéarchéim aeráide – ár ndomhan feithidí i mbaol géar.

Mar sin inniu, úsáidfimid Lá Domhanda na mBeach chun eolas agus feasacht ar an tábhacht a bhaineann leis an domhan beo a mhéadú agus a scaipeadh, agus déanfaimid tiomantas do ghníomhaíocht ar leith lena chinntiú go mairfidh gach speiceas beacha agus pailneora na hÉireann. 

Tá 7̤̬% den bhia an domhain ag brath ar na beacha, mar shampla trátaí agus sútha talún. Tá na beacha tábhachtach toisc go dtógann siad pailin ó bhláth go bláth agus iad ag eitilt timpeall.

## Stair
Rugadh an beachaire Anton Janša ar an 20 Bealtaine 1734.

## Féach freisin

* Beacha
* Pailniú
* Bithéagsúlacht

* Beach meala
* Beach dhuillghearrthach
* Beachaireacht
* Pailniú

### Foinsí

* An clár TG4 'Plean Bee'  clár faisnéise agus léargas ar an bplean Uile-Éireann um Pailneoirí.

## Tagairtí

Catagóir:Beacha
Catagóir:Féilte idirnáisiúnta
Catagóir:Bia
Catagóir:Bithéagsúlacht
Catagóir:Beachaireacht
Síol Aodha Sláine

De shliocht Áed Sláine mhic Dhiarmada mhic Cearbhaill ba ea **Síl nÁedo Sláine** ríthe Bhreá. Cuid d'Uí Néill an Deiscirt, mhaígh siad go raibh siad síolraithe ó Níall Noígíallach agus a mhac, Conall Cremthainne.

Roimh bás *[[Cináed mac Írgalaig]]* sa bhliain 728, bhí gach rí Uí Néill síolraithe ó Dhiarmaid mac Cearbhaill (ach amháin b'fhéidir Óengus mac Colmáin) ina mbaill de Síl nÁedo Sláine. Tar éis na bliana sin, bhí Clann Cholmáin Mór i gceannas ag Uí Néill an Deiscirt, agus ní raibh ach Congalach Cnogba amháin den tSíl nÁedo Sláine ina Ard-Rí na hÉireann, agus garmhac agus nia Chlann Colmáin ba ea éisean.

Bhí cúigear mhac ag Áedo Sláine.  
* Uí Chonaing ba ea sleachta Congal mac Áedo Sláine, ainmnithe as a mhacsa Conaing Cuirre. Bhí an géag seo i gceannas ar Chnóbha, sin é tuaisceart Bhreá. I measc a bhall suntasach, bhí *[[Cináed mac Írgalaig]]* (Ard-Rí; bás 728), Cináed mac Conaing (bás 851) agus Congalach Cnogba (Ard-Rí; bás 956).
* Diarmait mac Áedo Sláine ba ea sinsear an mórghéag eile, a bhí i gceannas ar dheisceart Bhreá óna bpríomhchathair, Loch Gabhair. Thóg siad an sloinne Ó Cearnaigh, ainmnithe as Cearnach mac Diarmada. I measc a bhall suntasach bhí Fogartach mac Néill (Ard-Rí; bás 724) agus Conall Grant (bás 718).
* Bhí beirt mhac ag Blathmac a bheadh ina nArd-Ríthe, agus iad Seachnassach agus Cenn Fáelad.
* De shleachta Dhúnchada, ní raibh ach a mhac, *[[Fínsnechta Fledach]]*, ina phearsa shuntasach.
* Bhí an Síl nDlúthaig ainmnithe as mac Ailealla Chruitire, ach ba miondream, but é seo.

## Foinsí
* 
* 

## Tuilleadh le léamh
* , Genealogies for the Síl nÁedo Sláine of Brega

## Tagairtí

Catagóir:Uí Néill