Fothairt

Dream in Éirinn na meánaoise ba ea na **Fothairt** nó **Fotharta**, lonnaithe sa Laigin.

## Stair
An dream dúchais thart timpeall mhainistir Bhríde ag Cill Dara ba ea na Fothairt.  Mhaígh *Uí Brigti*, géag na bhFothart, nasc díreach le Bríd, mar is léir ón ainm.  Feictear Uí Ercáin, géag *Uí Meic Cruaich*, fo-chlann na bhFothart, in *[[Vita tripartita Sancti Patricii]]*, agus gaol ar leith acu le Pádraig, a bheannaigh iadsan agus a rí *Fergna mac Cobthaig*.  Luaitear *Fergna* fosta i mbeathaisnéis Fionntán  Teach Munna, ina a bhuaileann sé leis an naomh *in campo Lyffi* (ar mhá na Life').  

Ó lár na 8ú haoise go dtí 1042, bhí ríogacht na *Laigean* i gceannas Uí Dúnlainge.  Chosain siad a gcuid leas trí phósadh pholaitiúil le Sárnat, iníon Eochach na bhFothart.  

Mharaigh beirt ríthe na bhForthart, *Fergus mac Móenaig* agus *Dub dá Chrich mac aui Cellaig mec Triein*, i gCath Átha Seanaigh (Baile Sonnáin, gar do Chill Chuillinn) sa bhliain 738, i mbun cogaidh ar son Aodha, rí Laigean.

In ainneoin mheath a gcuid cumhachta pholaitiúla, sholáthraigh fós na Fothairt roinnt príomhchléire i gCill Dara.
* *Fothairt Airbreach*: beirt bhan-abaí, Sebdann (bás 732) agus eile (bás 750)
* *Forthairt Fea*: beirt bhan-abaí, Coblaith (bás 916) agus Muireann (bás 964)
* *Uí Chúlduib*: beirt bhan-abaí, Muireann (bás 918) agus Eithne (bás 1016)
Feictear fosta in 'Vita Tripartita' gur bheannaigh Pádraig Uí Ercáin, agus gur gheall sé nach gcuirfí iad faoi smacht rí eachtraigh, ach go mbeadh a mbreithiúnas acu, laistigh a gcríocha féin.

## Dreamanna
Tá na Fothairt luaite Leabhar Ua Maine, agus caomhnaítear a nginealaigh i Leabhar na nGinealach, Leabhar Mór Leacáin, Bodleian Library LS Rawlinson B 502 agus Rawlinson B 512.

* *Fothairt in Chairn* - suite i mbarúntacht Fotharta, Contae Loch Garman.
* *Fothairt Mag Fea* - suite i mbarúntacht Fotharta, Contae Cheatharlach.
* *Fotharta Fer Cúl*
* *Fotharta Airthir Liphe* - suite ar bhruach thoir na Life.
* *Fotharta Airbrech fri Brí Ele aniar* - ag roinnt teorann le ríocht Uí Failghe.
* *Fotharta Bile*
* *Fotharta Fea*
* *Fotharta Tuile*
* *Fotharta Imchláir* (nó *in Cláir*) - Clan Chairbre, thart timpeall Domhnaigh Mhóir, Contae Thír Eoghain agus gar do Eamhain Mhacha
* *Fothar Breg*, nó *Fothar Mac nDeichill*, *[[Brega]]*
* *Fotharta Maige Itha* - thart timpeall Loch Súilí i gContae Dhún na nGall, roinnte ina seacht *nAicme* nó treibh: *Uí Deaga, Uí Setna, Uui Dimai, Uí Eircc, Uí Chormaic, Uí Niath agus Uí Duirrtheacht.

==Tagairtí sna hannála==
Gach tagairt as [[Annála na gCeithre Máistrí]] (M).



==Foinsí==
* *Early Christian Ireland*, ll.&nbsp;14, 99, 102, 104, 116, 236, 534, 576, 674, 676, 678, 684, 685, 690, 693, 695, 705, le [[Thomas Charles-Edwards]], [[Cambridge]], 2000.
* *Irish Kings and High Kings*, lch.&nbsp;45, [[Francis John Byrne]], 3ú heagrán, Baile Átha Cliath, 2001.
* *Early Irish Saints’ Cults and their Constituencies*, ll.&nbsp;72–102, *Ériu* 54, [[T.M. Charles-Edwards]], 2004.
* *Ireland, 400-800*, [[Dáibhí Ó Cróinín]], ll.&nbsp;98 ff., in *A New History of Ireland*, imleabhar 1, 2005. 
* *Medieval Ireland: Territorial, Political and Economic Divisions*, Paul MacCotter, Four Courts Press, 2008. 

==Naisc sheachtracha==
* *Early Irish History and Saga'' le Dennis Walsh

## Tagairtí

Catagóir:Historical Celtic peoples