open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frog an gháire

Ainmhí is ea **frog an gháire** (*Pelophylax ridibundus*, agus *Rana ridibunda* roimhe sin). Amfaibiach atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Amfaibiaigh
Jake Carter

Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é **Jake Carter**. Rugadh é i Learpholl, Sasana. Is é Nathan Carter a dheatháir atá níos sine.

## Gairm
Rinne sé cuma ar *[[The Nathan Carter Show]]*. Bhuaigh sé an dara sraith *[[Dancing with the Stars (sraith theilifíse na hÉireann)|Dancing with the Stars]]* sa bhliain 2018. Fuair sé an scór is airde i seachtain a haon, cúig, ocht, naoi, deich agus a dó dhéag.

## Dioscliosta
### EP
*2017: *Three Things*

### Singlí
*2016: "Trouble" https://www.youtube.com/watch?v=K2da3z0BZeY
*2017: "Wild and Free" https://www.youtube.com/watch?v=-u50Kbawm3o
*2017: "Havin' a Party" https://www.youtube.com/watch?v=Yj_lmHYBPyU
*2017: "I Just Wanna Kiss You"
*2017: "Falling For You"
*2018: "The Little Things You Do"
*2018: "2018"
*2018: "Take Me Dancing" (le Una Healy)
*2018: "Dominos Effect"
*2018: "There You Are"

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Amhránaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Loinnir

Is aip í **Loinnir**, an chéad ghréasán sóisialta Gaeilge a úsáideann córas GPS an fhóin le teacht ar chainteoirí Gaeilge eile atá cláraithe léi. Lainseáladh sa bhliain 2017 í.

## Stair
Ba é Edmond Ó Floinn an ríomhchláraitheoir a chruthaigh an aip nua, in éineacht lena chara Dónall Ó Catháin. Tá an aip ar fáil saor in aisce ar an Google Play Store. Roinn Tuairisc.ie an aip in alt agus mar gheall air sin tháinig méadú ar líon na n-úsáideoirí.

## Oibriúchán
Cláraíonn daoine le Loinnir agus úsáideann an aip córas GPS an fhóin le teacht ar chainteoirí Gaeilge eile atá cláraithe le Loinnir agus atá i gcóngar dóibh. Is féidir freisin an rogha ‘rúiléad’ a úsáid le teacht ar dhaoine atá níos faide i gcéin, nó, go deimhin, dul isteach i ‘seomra cainte’ agus labhairt le grúpa daoine.

Caithfidh daoine a bheith cláraithe le Facebook chun a bheith ábalta an aip a úsáid.

Go dtí an 28 Deireadh Fómhair, 2017, ní féidir le daoine pictiúirí a chur suas.

### Ceantair
Dúirt Edmond go bhfuil na ceantair go léir aontaithe, go dtí go mbeadh níos mó úsáideoirí ag an aip, sin nuair a éiríonn an seomra ró-ghnóthach.

Leis an nuashonrú is déanaí, bíonn topaic nua ann de réir na seachtaine le plé chun daoine a mhealladh ag caint.

## Úsáideoirí
Bhí níos mó ná 375 úsáideoirí ar an aip in 2018.

## Naisc sheachtracha
* Aip Android Loinnir

## Féach freisin
* GaelGoer

## Tagairtí

Catagóir:Aipeanna Gaeilge
Catagóir:Facebook
Catagóir:Líonraí sóisialta
Sléacht Kosheh

Bhí duine Coptaigh Críostaithe is fichid íospartaigh sa sléacht in el-Kosheh sráidbhaile in san Éigipt Uachtarach, suite 450 ciliméadair ó dheas de Chaireo, ar an Domhnach, 2 Eanáir 2000. 

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Coptaigh
Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Peadar Daimian

Naomh is ea **Peadar Daimian**. Rugadh é i 1007 i Ravenna agus fuair sé bás ar an 22 Feabhra 1072 nó 1073, i bhFaenza.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1007
Catagóir:Beinidictigh
Catagóir:Cairdinéil
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Filí Iodálacha
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Catagóir:Taidhleoirí
Foxx in the Men House

Craoladh an dara heipeasóid, **"Foxx in the Men House"**, den séú sraith déag *[[Family Guy]]* ar an 8 Deireadh Fómhair 2017. Scríobh Andrew Goldberg an eipeasóid seo. D'fhéach 3.05 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:Family Guy
Catagóir:Eipeasóidí Family Guy
Catagóir:Family Guy (séasúr 16)
Treehouse of Horror XXVIII

Craoladh an ceathrú heipeasóid, **"Treehouse of Horror XXVIII"**, den naoú sraith is fiche de *[[The Simpsons]]* ar an 22 Deireadh Fómhair 2017. Scríobh John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 3.66 milliún duine ar an eipeasóid.

## Plota
### The Sweets Hereafter

### The Exor-Sis

### Coralisa

### MMM… Homer

## Táirgeadh

## Tagairtí

Catagóir:The Simpsons
Catagóir:Eipeasóidí The Simpsons
Catagóir:The Simpsons (séasúr 29)
Loimpre shrutháin

Is iasc í an **loimpre shrutháin**. Is baill d'fhine na Petromyzontidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Hilaire de Poitiers

Naomh is ea  **Hilaire de Poitiers**, a rugadh i 310 i bPictavium, an Ghaill é agus a fuair sé bás i 367, i bPoitiers.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 310
Catagóir:Básanna i 367
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Impireacht na Róimhe
Catagóir:Naoimh
Catagóir:Scríbhneoirí na Sean-Róimhe
Ionsaí Benghazi na bliana 2012

deas|250px|thumb|2012 Ionsaí Benghazi
Ionsaí comhordaithe ar 11 agus 12 Meán Fómhair 2012 ab ea **Ionsaí Benghazi** i gcoinne dhá áis de chuid rialtas na Stát Aontaithe in Benghazi, an Libia. Baill den ghrúpa míleatach Ioslamach, Ansar al-Sharia, a rinne an t-ionsaí. 

Maraíodh ceathrar Meiriceánach, an t-ambasadóir J. Christopher Stevens ina measc. Ní fios cá mhéad de na hionsaitheoirí a fuair bás.

## Tagairtí

Catagóir:An Libia
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Ričardas Berankis

Is imreoir leadóige as An Liotuáin é **Ričardas Berankis**. Rugadh é ar an 21 Meitheamh, 1990. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Imreoirí leadóige fear
Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Daoine beo
Jules Laforgue

File siombalaíoch Francach ab ea **Jules Laforgue**. Do rugadh é i Montevideo, príomhchathair Uragua, ar an 16ú lá de Lúnasa sa mbliain 1860, agus do fuair sé bás i bPáras na Fraince ar an 20ú lá de Lúnasa sa mbliain 1887. Tá clú ar Laforgue mar dhuine dóibh siúd a chum an *[[vers libre]]* (Gaeilge: saormheadaracht) agus a chuir an tsaormheadaracht seo chun cinn i bhfilíocht na Fraince. Ina chuid filíochta, meascann Laforgue dearcadh doirbh ar an saol, doilbhe, greann agus ceol na gnáth-theanga labhartha.

Is cosúil gurb é an cnuasach filíochta *[[Les Complaintes (1885)|Les Complaintes]]* (Gaeilge: 'Na Caointe') an saothar is cáiliúla de chuid Laforgue. Anuas ar an gcnuasach san, do scríobh sé scéalta i bprós - *[[Moralités légendaires (1887)|Moralités légendaires]]* (Gaeilge: 'Ceachtanna Finscéalacha'), leabhar nár foilsíodh é ach tar éis do Laforgue bás a fháilt - agus do chuir sé Fraincis ar *[[Leaves of Grass]]*, an saothar mórcháiliúil de chuid Walt Whitman. Ba í an *[[Nouvelle revue française]]* (Gaeilge: 'Nua-Iris Fhrancach') a d'fhoilsigh an t-aistriúchán sin sa mbliain 1918 agus *Feuilles d'herbe* an teideal a bhí air.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Filí Francacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1860
Catagóir:Básanna i 1887
Fremont, California

Cathair i gContae Alameda, i dtuaisceart Chalifornia, is ea **Fremont**. Tá sé suite sa chuid thoir theas de Cheantar Bhá San Francisco ar na bruacha thoir den bhá. Tá amuigh is istigh le 230,000 duine ina gcónaí in Fremont. Is é Fremont an ceathrú cathair is mó i gCeantar Bhá San Francisco, agus an ceann is mó a áirítear mar bhruachbhaile. Is é an chathair i gCeantar an Bhá Thoir is giorra do Ghleann an tSileacain agus uaireanta glactar mar chuid den ghleann é.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Fremont, California
Catagóir:Cathracha in California
Catagóir:Cathracha i gContae Alameda, California
Catagóir:Cathracha agus Bailte i gContae Alameda, California
Catagóir:Cathracha i gCeantar Bhá San Francisco
Catagóir:Ceantar Bhá San Francisco
Catagóir:Bá San Francisco
Catagóir:Gleann an tSileacain
Garmachán

Is iasc é an **garmachán** (*Gasterosteus aculeatus*). Is baill d'fhine na Gasterosteidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Garmachán deich gclipe

Is iasc é an **garmachán deich gclipe** (*Pungitius pungitius*).
Tugtar **garmachán naoi gclipe** ar an iasc seo freisin, cé go mbíonn idir ocht gclipe agus dhá chlipe dhéag ar a dhroim de ghnáth.

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Catsúileach ballach

Is iasc é an **catsúileach ballach**. Is baill d'fhine na Scyliorhinidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Metrojet Flight 9268

Eitilt idirnáisiúnta ab ea **Metrojet Flight 9268**. Phléasc buama ar bord ar an 31 Deireadh Fómhair 2015 ag 06:13, an Aerbhus A321-231 os cionn an tSíonáí Thuaidh. D'imigh an t-eitleán ó Sharm el-Sheikh san Éigipt, ar an mbealach go Aerfort Pulkovo, Cathair Pheadair, an Rúis. Bhí 217 paisinéirí agus seachtar criú ar bord 

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:An Rúis
Catagóir:An Éigipt 
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Catagóir:Teagmhais eitlíochta
An Chorsaicis

Is teanga Rómánsach í **an Chorsaicis.** Tugtar *lingua corsa* nó *corsu* (fuaimniú:[ˈkɔrsu] nó [ˈkorsu]) uirthi sa teanga féin. Tá dlúthghaol ag an gCorsaicis leis an Iodáilis. Labhraítear an teanga sa Chorsaic (An Fhrainc) agus sa tSairdín (An Iodáil). Tá  breis is 31,000 cainteoirí dúchasacha ag an teanga sa Chorsaic féin, ach is féidir dearcadh ar chanúintí Thuaisceart na Sairdíne, an teanga *Gallurese* agus an teanga *Sassarese* mar chanúintí de chuid na Corsaicise, agus na canúintí seo á labhairt ag breis is céad míle duine ar fad. Úsáidtear an aibítir Laidineach sa teanga.

## Canúintí

### An Chorsaic
Tá dhá chanúint mhór ag an gCorsaicis sa Chorsaic. Labhraítear *Supranacciu* nó *Cismuntincu* i dtuaisceart an oileáin agus labhraítear *Suttanacciu* nó *Pumuntincu* i ndeisceart an oileán. Meastar gur idirchanúint í canúint Ajaccio. 

Tá canúint an tuaiscirt níos cosúla leis an Iodáilis atá á labhairt sa Tuscáin. Tá canúint an deiscirt níos cosúla leis an tSicilis nó an tSairdínis.

## An Chorsaicis i gComparáid leis an bhFraincis agus an Iodáilis

Mar theanga Rómánsach, tá go leor cosúlachtaí idir an Chorsaicis agus na teangacha Romansacha eile, go hairithe an Iodáilis. Go stairiúil, chreidtí gur canúint de chuid na hiodáilise í an Chorsaicis. Sa lá atá inniu, tá an teanga scríofa an-chosúil leis an Iodáilis ach tá an teanga labhartha beagáinín difriúil. Deirtear go bhfuil an dá theanga intuigthe ag cainteoirí a chéile.

Chomh maith, úsáidtear cúpla "litir" ar leith sa Chorsaicis: *chj*, *ghj* agus *sg*.

## Polasaí an rialtais
Ar leibhéal na bunscoile, múintear an teanga ar feadh trí uaire in aghaidh na seachaine, ach is ábhar roghnach í ar leibhéal na hiarbhunscoile.Tá sí riachtanach áfach acu siúd a thagann go hOllscoil na Corsaice le léann a fhoghlaim. Is ceadmhach an teanga a úsáid leis na húdaráis agus leis na cúirteanna, agus í le feiceáil ar na comharthaí poiblí chomh maith. 

## Tagairtí

Catagóir:Teangacha na Fraince
Catagóir:Teangacha na hEorpa
Catagóir:Teangacha Rómánsacha
Alphonsus Liguori

Naomh is ea **Alphonsus Liguori,** a rugadh an 27 Meán Fómhair 1696 i Marianella, Napoli agus a fuair bás ar an 1 Lúnasa 1787, i bPagani, Campania. 

Easpag, diagaire, scríbhneoir agus ceoltóir a bhí ann.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh in 1696
Catagóir:Básanna i 1787
Catagóir:Diagairí na Críostaíochta
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Fir
Catagóir:Naoimh Iodálacha
Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha
Monica Puig

Is imreoir leadóige gairmiúla as Portó Ríce í **Monica Puig**. Rugadh í ar an 27 Meán Fómhair, 1993.  

Bhuaigh sí bonn óir ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 in Rio de Janeiro. B'é an chéad bonn óir buaite ag Porto Ríce riamh. 

Catagóir:Imreoirí leadóige Mná
Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Buaiteoirí bonn óir ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Carina Witthöft

Is imreoir leadóige as An Ghearmáin í **Carina Witthöft**. Rugadh í ar an 16 Feabhra 1995. 

Catagóir:Imreoirí leadóige Mná
Catagóir:Daoine a rugadh i 1995
Catagóir:Daoine beo
Poblacht na Catalóine

## Naisc sheachtracha
* Rialtas na Catalóine  
* Parlaimint na Catalóine 

## Tagairtí

Catagóir:Stair na Catalóine
Contae Lincoln

* Contae Lincoln, Nevada
* Contae Lincoln, Dakota Theas
* Contae Lincoln, Tennessee
* Contae Lincoln, Carolina Thuaidh
* Contae Lincoln, Colorado
* Contae Lincoln, Arkansas
* Contae Lincoln, Maine
Normani Kordei

Is amhránaí í **Normani Kordei Hamilton**, a rugadh ar an 31 Bealtaine 1996. Tá sí ina ball den ghrúpa Fifth Harmony. Tháinig sí sa tríú háit ar an 24 séasúr de *[[Dancing with the Stars (SAM)|Dancing with the Stars]]* sa bhliain 2017.

## Óige

## Gairm

## Dioscliosta
### SLanna
**Normani x Calvin Harris* (2018, le Calvin Harris)

### Singlí
#### Mar Ealaíontóir Ceoil

#### Mar Gné-Ealaíontóir Ceoil

## Scannánliosta

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1996
Catagóir:Fifth Harmony
Catagóir:Daoine beo
Théophile Gautier

File, úrscéalaí agus léirmheastóir ealaíne ab ea **Théophile Gautier**.  Rugadh é i dTarbes, baile atá suite in iardheisceart na Fraince, ar 30 Lúnasa 1811 agus fuair sé bás i Neuilly-sur-Seine, gar do Pháras, ar 23 Dheireadh Fómhair 1872.

Cé gur i dTarbes a rugadh é, is i bPáras a chaith Théophile Gautier formhór a shaoil agus meastar gur scríbhneoir Párasach ab ea é. 

Chuir Gautier aithne ar Ghérard Labrunie, fear a bhainfeadh clú agus cáil amach níos déanaí fén ainm Gérard de Nerval, nuair a bhíodar beirt ina ngarsún scoile. Théidís ar an scoil chéanna, an lycée Charlemagne.

Scríbhneoir bisiúil ab ea Gautier: Fara úrscéalta ar nós *[[Mademoiselle de Maupin (úrscéal)|Mademoiselle de Maupin]]* (1835), *[[Le Roman de la momie]]* (1858) nó *[[Le Capitaine Fracasse]]* (1863). Scríobh sé cnuasaigh filíochta - is é *[[Émaux et camées]]* (1852) an cnuasach filíochta is cáiliúla dá chuid -, breis is deich ngearrscéalta is fichead, agus neart léirmheasanna ar an ealaíon agus ar an gceol leis.

## Féach freisin

* Giselle
* La Sylphide (bailé)

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Francacha
Catagóir:Cumadóirí Francacha
Catagóir:Bailé
Catagóir:Daoine a rugadh i 1811
Catagóir:Básanna i 1872
Donnán cúig ribe

Is iasc é an **donnán cúig ribe** (*Ciliata mustela*). Is baill d'fhine na Lotidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Snáthaid mhara mhór

Is iasc í an t-**snáthaid mhara mhór**. Is baill d'fhine na Syngnathidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
François de Sales

Naomh Caitliceach is ea **François de Sales** a rugadh ar 21 Lúnasa 1567 i Château de Sales (cuid den Duché de Savoie ag an am) agus a fuair  bás ar an 28 Nollaig 1622 i Lyon. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1567
Catagóir:Básanna i 1622
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Fir
Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach
Catagóir:Scríbhneoirí
Teangacha Iodáilice

Is brainse de na teangacha Ind-Eorpacha iad na **Teangacha Iodáilice** a bhí á labhairt ag na daoine Iodáilice. Cludaíonn sé an Laidin (agus mar sin de, na Teangacha Rómánsacha) agus roinnt teangacha díofa leithinis na hIodáile. Anois tá sé á labhairt ag breis is 800 milliún duine, an chuid is mó díobh i Meiriceá Theas agus i ndeisceart na hEorpa.

Iodáilice
Gayle Rubin

Feimineach agus ollamh Meireicánach is ea **Gayle Rubin**. Tá tionchar aici ar an bhfeimineachas agus ar chúrsaí LADT. Scríobh sí an t-alt “*The Traffic in Women: Notes on the Political Economy of Sex*” (Gáinneáil ar Mhná: Nótaí Faoi Eacnamaíocht Pholaitiúil an Ghnéis) sa bhliain 1975.  Is anailís "nua-Mharxach" í.  

I 1984, scríobh sí “*Thinking Sex*” (Smaoineamh Faoin Ghnéas). Rinne sí argóintí i dtreo deireadh a chur le leithcheal ar bhonn gnéis.  

An rud is conspóidí ar fad faoi, molann Rubin an sádamásachas, an trasghnéasacht, agus péidifilia.

## Tagairtí

Catagóir:Feiminigh
Catagóir:Daoine LADT
Catagóir:Scoláirí
Ionsaí Hurghada, 2016

Tháinig, ar an 8 Eanáir 2016, beirt míleataigh lena farraige agus d'ionsaigh an Óstán Bella Vista sa chathair an na Mara Rua, Hurghada, an Éigipt, ag sádh beirt turasóirí eachtrannach as an Ostair agus duine amháin as an tSualainn.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Robert William Alexander

Ba scríbhneoir Éireannach é **Robert William Alexander** (ainm cleite gnách: **Joan Butler**) (21 Samhain 1905 – 17 Nollaig 1979). Maidir leis na húrscéalta a scríobh sé faoin ainm cleite Joan Butler, d'fhorbair Alexander stíl ghreannmhar le macallaí na n-údar Thorne Smith agus P. G. Wodehouse.

## Saol
Rugadh Robert ar an 21 Samhain 1905, i dteach a mhuintire in Ascaill an Iarnróid, Cill Fhionntáin, Contae Bhaile Átha Cliath, roinnt 12 km taobh thoir-thuaidh de chroílár na cathrach. Innealtóir leictreach ab ea athair Robert, a d'oibrigh le 'Mór-Iarnród an Tuaiscirt in Éirinn'. Reáchtáil an chuideachta 'Trambhealach leictrithe Chnoc na Teamhrach', a rith idir Cill Fhionntáin agus Stáisiún Iarnróid Bhinn Éadair, a d'oscail sa bhliain 1901. Ba é an teaghlach Alexander an chéad teaghlach a ghlac seilbh i gceann de na tithe a bhí tógtha ag an gcomhlacht le haghaidh na n-innealtóirí, in Ascail an Iarnróid. D'fhan an teaghlach Alexander socraithe ansin le linn óige Robert.
Ba é Robert (Bobby) an ceathrú mac agus an leanbh is óige, Mary an ceann is sine, agus John (Jack) agus Ellen Christina (Eileen) ina dhiaidh sin. Rugadh a dtuismitheoirí, James agus Ellen, i bPort Láirge agus bhog siad go Baile Átha Cliath nuair a phós siad.

## Rogha Foilseachán

* *All Change* 
* *Full House* 
* *Double Figures*
* *The Light Lover*
* *Space To Let*
* *The Old Firm*
* *Paper money* 
* *Gilt Edged* 
* *Bed And Breakfast* 
* *Lucky Dip* 
* *Ready cash* 
* *Trouble Brewing* 
* *Inside work* 
* *Unnatural Hazards* 
* *Deep Freeze* 
* *Mixed Pickle*
* *Home run* 
* *Soothing syrup*
* *El tiro por la culata (Half shot)* 
* *Donde menos se piensa salta un heredero* 
* The Heavy Husband* 
* *Team Work* 
* *Shirty Work* 
* *The heavy husband* 
* *Cloudy Weather* 
* *Ground bait* 
* *Sheet Lightning* 
* *Rapid Fire* 
* *Landed Gentry* 
* *A celebration: Sixty years of children's reading 1925-1985* 
* *Bridal Suite* 
* *Something Rich*
* *Set Fair* 
* *Heat Haze* 
* *Half Holiday* 
* *Strictly Speaking'' 

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1905
Catagóir:Básanna i 1979
Dioscliosta Niall Horan

Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí agus scríbhneoir amhrán Éireannach Niall Horan ná albam stiúideo amháin, trí shingil mar ealaíontóir ceoil aonréadach.

## Albaim
### Albaim stiúideo

### Albaim beo

## Ceirníní Leathfhada

## Singlí
### Mar Ealaíontóir Ceoil

### Singlí bolscaireachta

## Singlí eile

## Tagairtí

Catagóir:Niall Horan
Horan, Niall
Cáiliú do Chorn FIFA an Domhain 2018 – An dara babhta UEFA

Bhí an **Dara babhta de bhabhtaí cáilithe UEFA** ar siúl idir an 8 bhfoireann ab fhearr a tháinig sa dara háit sna grúpaí sa chuid UEFA de na babhtaí cáilithe do Chorn FIFA an Domhain 2018. 

## Foirne cáilithe
Imríonn an 8 bhfoireann ab fhearr a tháinig sa dara háit i gcluichí díbeartha. Ní chuirtear an toradh i gcoinne an fhoireann a tháinig sa séú háit san áireamh. Rinneadh an tarraingt ar an 17 Deireadh Fómhair 2017 . Imreofar na céad cluichí idir 9 agus 11 Samhain  agus na dara cluichí idir 12 agus 14 Samhain 2017. Rachaidh buaiteoir gach cluiche ar aghaidh chuig babhtaí ceannais Chorn an Domhain 2018.

An Tarraingt: I bpota 1 cuireadh na ceithre fhoireann ab airde i rangú FIFA mar a bhí an 16 Deireadh Fómhair 2017.

## Cluichí

### Péire 1

### Péire 2

### Péire 3

### Péire 4

## Scórálaithe
;3 chúl

* Christian Eriksen

;Cúl amháin

* Nikola Kalinić
* Andrej Kramarić
* Luka Modrić
* Ivan Perišić
* Nicklas Bendtner
* Andreas Christensen
* Sokratis Papastathopoulos
* Shane Duffy
* Jakob Johansson
* Ricardo Rodríguez

## Tagairtí

Catagóir:Sacar in 2017
Babhtaí cáilithe UEFA
Catagóir:Corn sacair an Domhain 2018 babhtaí cáilithe UEFA
Catagóir:Corn sacair an Domhain 2018 (babhtaí cáilithe UEFA)
Liosta de iar-charachtair Coronation Street

Sobaldráma Briotanach is ea ***Coronation Street*** (nó ***Corrie*** go neamhfhoirmeálta uaireanta). Is liosta é seo de na iar-charachtair *[[Coronation Street]]*.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## Y

## Z

## Tagairtí

Catagóir:Coronation Street
Catagóir:Carachtair Coronation Street
Súmaire Cornach

Is iasc é an t-**súmaire Cornach**. Is baill d'fhine na Gobiesocidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Ionsaí Nua-Eabhrac, 2017

Thiomáin fear, ar an 31 Deireadh Fómhair, 2017, trucail i gcoinne rothaithe agus reathaithe i Manhattan Íochtarach, Cathair Nua-Eabhrac, ag marú ochtar agus ag gortú 11 eile ar an laghad. 

## Tagairtí

Catagóir:2017
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Catagóir:Manhattan
Catagóir:Stair Nua-Eabhrac
Cyril Chathair Alastair

Is naomh é **Cyril Chathair Alastair**. Rugadh é i 376 i Theodosios, an Éigipt agus fuair sé bás i 444. 

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 376
Catagóir:Básanna i 444
Catagóir:Daoine Éigipteacha
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Naoimh
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Scríbhneoirí na Sean-Róimhe
Mac siobháin carraige

Is iasc é an **mac siobháin carraige**. Is baill d'fhine na Gobiidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Stoirm thrópaiceach Bert

right|250px|thumb|Stoirm thrópaiceach Bert
Stoirm ghaoithe a bhuail Oileán na Tríonóide agus Tobága ar 20 Meitheamh, 2017 ab ea **Stoirm thrópaiceach Bert**. 

Cumadh Stoirm thrópaiceach Bert ar an 19 Meitheamh, an dara stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. 

Fuair beirt bás mar thoradh uirthi.

## Tagairtí

Bert
Stoirm thrópaiceach Cindy (2017)

right|250px|thumb|Stoirm thrópaiceach Cindy
Stoirm ghaoithe a bhuail Meicsiceo agus deisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá idir an 20 Meitheamh agus an 24 Meitheamh 2017 ab ea **Stoirm thrópaiceach Cindy**. Cumadh Stoirm thrópaiceach Cindy ar an 20 Meitheamh mar an tríú stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Fuair 3 bás mar thoradh uirthi.

Cindy
Séasúr na hairicíní 2017

Thosaigh **séasúr na hairicíní** i Meiriceá ar an 19 Aibreán 2017 agus tháinig deireadh leis ar an 9 Samhain 2017.
## Ainmneacha

## Stoirmeacha
### Stoirm thrópaiceach Arlene
19 Aibreán 2017 - 21 Aibreán 2017.

### Stoirm thrópaiceach Bert

19 Meitheamh 2017 - 20 Meitheamh 2017.

### Stoirm thrópaiceach Cindy

20 Meitheamh 2017 - 23 Meitheamh 2017.

### Stoirm thrópaiceach Don
17 Iúil 2017 - 19 Iúil 2017.

### Stoirm thrópaiceach Emily
31 Iúil 2017 - 2 Lúnasa 2017.

### Spéirling Franklin

7 Lúnasa 2017 - 10 Lúnasa 2017. Ba é Franklin an chéad spéirling den séasúr.

### Spéirling Gert
13 Lúnasa 2017 - 17 Lúnasa 2017. Ba é Gert an dara spéirling den séasúr. Fuair 2 bás mar thoradh uirthi.

### Spéirling Harvey

17 Lúnasa 2017 - 1 Meán Fómhair 2017. Ba é Harvey an tríú spéirling den séasúr.

### Spéirling Irma

30 Lúnasa 2017 - 12 Meán Fómhair 2017. Ba é Irma an ceathrú spéirling den séasúr.

### Spéirling Jose

5 Meán Fómhair 2017 - 22 Meán Fómhair 2017. Ba é Jose an cúigiú spéirling den séasúr.

### Spéirling Katia

9 Meán Fómhair 2017  9 Meán Fómhair 2017. Ba é Katia an séú spéirling den séasúr.

### Spéirling Lee
15 Meán Fómhair 2017 - 10 Lúnasa 2017. Ba é Lee an seachtú spéirling den séasúr.

### Spéirling Maria

16 Meán Fómhair 2017 - 30 Meán Fómhair 2017. Ba é Maria an ochtú spéirling den séasúr.

### Spéirling Nate

4 Deireadh Fómhair 2017 - 9 Deireadh Fómhair 2017. Ba é Nate an naoú spéirling den séasúr.

### Spéirling Ophelia

9 Deireadh Fómhair 2017 - 16 Deireadh Fómhair 2017. Ba é Ophelia an deichiú spéirling den séasúr.

### Stoirm thrópaiceach Philippe
28 Deireadh Fómhair 2017 0 29 Deireadh Fómhair 2017.

### Stoirm thrópaiceach Rina
6 Samhain 2017 - 9 Samhain 2017.

## Féach freisin
* Spéirlingí

## Tagairtí

Catagóir:Séasúr na hairicíní 2017
Spéirling Franklin

Stoirm ghaoithe a bhuail Meicsiceo ab ea **Spéirling Franklin**. Cumadh Spéirling Franklin ar an 7 Lúnasa mar an séú stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Franklin an chéad spéirling den séasúr. Ní bhfuair éinne bás mar thoradh uirthi.

## Tagairtí

Franklin
Spéirling Jose (2017)

Stoirm ghaoithe a bhuail Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea **Spéirling Jose**. Cumadh Spéirling Jose ar an 5 Meán Fómhair mar an deichiú stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Jose an cúigiú spéirling den séasúr. Fuair duine amháin bás mar thoradh uirthi.

## Tagairtí

Jose
Spéirling Nate

Bhuail **Spéirling Nate** réigiún Mhuir Chairib ar an 4 Deireadh Fómhair 2017,  an ceathrú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Nate an naoú spéirling den séasúr. Fuair 45 bás mar thoradh uirthi.

## Féach freisin

* Spéirlingí

## Tagairtí

Catagóir:Séasúr na hairicíní 2017
Catagóir:Tubaistí i Meiriceá Thuaidh
Spéirling Ophelia (2017)

Stoirm ollmhór a bhuail na hÉireann agus Na hAsóir ab ea **Spéirling Ophelia** ar an 9 Deireadh Fómhair, an cúigiú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní 2017. Ba é Ophelia an deichiú spéirling den séasúr. Fuair 3 bás mar thoradh uirthi.

Thug Met Éireann rabhadh oráiste don tír ar dtús, toisc gur thuig siad go mbeadh an ghaoth ar fud na tíre an-láidir. Nuair a fuair siad níos mó eolais faoin stoirm, shocraigh siad an rabhadh a ardú go dearg ar fud na tíre.

Dúnadh scoileanna in Éirinn ar an 16 agus an 17 Deireadh Fómhair,  Bhí 360,000 teach fágtha gan soláthar leictreachais. 

Fuair triúr duine bás mar gheall ar Ophelia: bean i gContae Phort Láirge, fear in An Chathair, Contae Thiobraid Árann agus fear eile i nDún Dealgan, Contae Lú.

## Féach freisin

* Spéirlingí
* Teagmhais aimsire in Éirinn

## Tagairtí

Catagóir:Séasúr na hairicíní 2017
Catagóir:2017 in Éirinn
Catagóir:Teagmhais aimsire in Éirinn
Catagóir:2017
Ettadhamen-Mnihla

Is bruachbhaile Mórcheantar Thúinis é **Ettadhamen-Mnihla** (Araibis:التضامن) sa Túinéis suite i nGobharnóireacht Ariana. San am atá thart, bhí dhá chathair ann, Ettadhamen(a chiallaíonn dlúthpháirtíocht) agus Mnihla. Anois, tá sé ina ceathrú lonnaíocht is mó sa Túinéis le breis is 142,000 áitritheoir.

## Tagairtí

Catagóir:Cathracha agus Bailte sa Túinéis
Kairouan

Is príomhchathair na gobharnóireachta Kairouan é **Kairouan**(Araibis:قيروان ).  Tá an chathair 150 ciliméadar soir ó dheas ó Túinis, 50 ciliméadar soir ó Sousse agus 70 ciliméadar ón Meánmhuir. De réir an daonáireamh 2014, tá daonra de 139,070 ag an gcathair agus é an chathair leis an gcúigiú daonra is mó sa Túinéis. Sa bhliain 1988, cuireadh an chathair ar liosta Suíomh Oidhreacht Domhanda UNESCO. Uaireanta, deirtear go bhfuil an chathair ina cheathrú cathair is naofa in Ioslam i ndiaidh Meice, Meidíne agus Iarúsailéim agus ina chathair is naofa sa Mhagraib.

Bhunaigh an Chailifeacht Umayyad an chathair sa bhliain 670 RC. Go dtí an 11ú haois, b'ionad tábhachtach Ioslamach é do Mhoslamaigh na Afraice Thuaidh. Sa lá na linne seo, tagann Moslamaigh ó chian is ó chóngar go Kairouan.

## Tagairtí

Catagóir:Príomhchathracha na Túinéise
Catagóir:Ioslam
Spéirling Katia (2017)

Stoirm ghaoithe a bhuail Meicsiceo ab ea **Spéirling Katia**. Cumadh Spéirling Katia ar an 9 Meán Fómhair mar an t-aonú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Katia an séú spéirling den séasúr. Fuair 3 bás mar thoradh uirthi.

## Tagairtí

Katia
Spéirling Maria

Stoirm thrópaiceach a bhuail Muir Chairib ab ea **Spéirling Maria** ar an 16 Meán Fómhair, an tríú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Maria an ochtú spéirling den séasúr. Fuair 94 bás mar thoradh uirthi.

## Féach freisin
* Spéirlingí

## Tagairtí

Catagóir:Séasúr na hairicíní 2017
Nursultan Nazarbaev

mion|Nursultan A'bis'uly Nazarbaev
Státaire Casacach is ea **Nursultan A'bis'uly Nazarbaev** a rugadh ar 6 Iúil 1940. B'é an chéad uachtarán ar an gCasacstáin ó 1991-2019. Ceapadh é mar Chéad Rúnaí Pháirtí Cumannach na Casacstáine sa bhliain 1989 nuair a bhí an Chasacstáin fós ina poblacht de chuid an Aontais Shóivéadaigh, agus toghadh é ina uachtarán ar an tír sa bhliain 1991 i ndiaidh don Chasacstáin a neamhspleáchas ón Aontas Sóivéadach a bhaint amach. Tá an teideal 'Ceannaire an Náisiúin' bronnta air. In Aibreán na bliana 2015, atoghadh Nazarbaev mar uachtarán le beagnach 98% de na vótaí.

Cuireann roinnt eagraíochtaí cearta daonna sárú cearta daonna ina leith, agus dar leis  *[[The Guardian]]*, tá easaontas curtha faoi chois agus rialachas forlámhach ar siúl aige. San Iarthar, ní ghlactar go raibh toghchán ar bith sa tír ón neamhspleáchas saor ná cothrom. Sa bhliain 2010, d'fhógair sé céimeanna leasaithe chun córas ilpháirtí a chur ar siúil. In Eanáir na bliana 2017, chuir an tUachtarán Nazarbaev leasuithe bunreachtúla i bhfeidhm a bhronnfadh cumhachtaí ar Pharlaimint na Casacstáine.

## A luathshaol
Rugadh Nazarbaev in Chemolgan, baile beag faoin tuath gar do Almaty, nuair a bhí an Chasacstáin ina poblacht Shóivéadach. Oibrí bocht de chuid teaghlach rachmasach a athair gur coigistíodh maoin an teaghlaigh agus an comhsheilbheachas á chur i réim faoi na Sóivéadaigh sna 1930idí. Ina dhiaidh sin, thug a athair an chlann isteach sna sléibhte le saol fáin a leanúint. Ag deireadh an Dara Cogadh Domhanda, thug a athair an chlann ar ais go Chemolgan agus thosaigh Nursultan ag foghlaim na Rúisise. 

Nuair a chuir Nazarbaev críoch lena chuid meánscolaíochta, chaith sé bliain faoi oiliúint i muileann cruach. Chaith sé blianta ag obair sna muilte cruach in Karaganda sa Chasacstáin agus d'fhreastail sé ar ranganna in Institiúid Pholaiteicnice Karaganda. Sa bhliain 1962 chuaigh sé i bPáirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh, ar dtús mar bhall de Léig Cumannach na nÓg. Thosaigh sé ag obair go lánaimseartha don pháirtí, ag baint tairbhe as a thaithí ag réiteach fadhbanna sna muilte. Sa bhliain 1984, ceapadh é mar Phríomh-Aire na Casacstáine faoi Dinmukhamed Kunayev, Chéad Rúnaí Pháirtí na Casacstáine.

## Tagairtí

Catagóir:Polaiteoirí Casacacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1940
Aktobe

Cathair in iarthar na Casacstáine is ea **Aktobe** (Casaicis: *Ақтөбе*, *Aqtöbe*). Tá sé suite i ngleann Abhainn an Ilek. "Cnoc gheal" an chiall don ainm sin, as an suíomh ina chuir na Rúisigh dúnfort ar bun sa bhliain 1869. Bhí 371,546 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.

## Daoine clúiteacha
*Alexander Mikaberidze, staraí
*Rashid Nezhmetdinov, imreoir fichille
*Valeri Liukin, gleacaí Oilimpeach
*Viktor Ivanovich Patsayev, spásaire
*Yury Lonchakov, spásaire
*Bala, amhránaí
*Dimash Kudaibergen, amhránaí
*Assylbek Yensepov, ceoltóir
*Zhalgas Zhumagulov, trodaí MMA
*Sabina Altynbekova, imreoir eitpheile

Catagóir:An Chasacstáin
Catagóir:Cathracha sa Chasacstáin
Ionsaithe ar eaglaisí in Imbaba, 2011

Sraith ionsaithe  ar an Eaglais  Cheartchreidmheach Choptach san Éigipt ar an 7ú lá de mhí Bealtaine 2011 i gceantar Imbaba i nGiza, gar do Chaireo. 

Dódh trí séipéal a bhain leis an Eaglais Cheartchreidmheach Choptach, maraíodh 15 duine and gortaíodh 232.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Coptaigh
Catagóir:An Éigipt
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Cyril Iarúsailéim

Naomh is ea **Cyril Iarúsailéim**. Rugadh é i 313 i gCaesarea Maritima agus fuair sé bás i 386 in Iarúsailéim, Syria Palaestina.  

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 313
Catagóir:Básanna i 386
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Easpaig
Catagóir:Impireacht Bhiosántach
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Scríbhneoirí na Sean-Róimhe
Catagóir:Scríbhneoirí Palaistíneacha
Enver Hoxha

Deachtóir na hAlbáine ba ea **Enver Halil Hoxha** idir 1944-1985 (16 Deireadh Fómhair 1908 – 11 Aibreán 1985). Bhí sé ina dheachtóir ar an Albáin ó dheireadh an Dara Cogadh Domhanda go dtí lá a bháis in 1985.  
clé|mion|1969 - Rinneadh dia beag de

### Saol
clé|mion|1968
Chuir na Cumannaigh in aghaidh na Naitsithe, agus bhí Enver Hoxha i mbun na frithbheartaíochta. Shaor siad an tír sa bhliain 1994. Rinneadh stát Stailíneach den tír ina dhiaidh sin.

Bhí na hAlbánaidh breis is daichead bliain fé dhaorsmacht an deachtóra Enver Hoxha, ceannaire a d’imir an lámh láidir ar gach mac máthar acu. Bhí Hoxha mar Ard-Rúnaí ar an PPSH, Páirtí Oibre na hAlbáine, páirtí cumannach agus an t-aon pháirtí dlíthiúil a bhí sa tír.

Bhí an Albáin ar cheann de na tíortha cumannacha ba mheasa as ó thaobh easpa saoirse an duine de réir tuairiscí. Meastar gur cuireadh suas le fiche a cúig míle duine chun báis go héagórach le linn réimeas Hoxha. Chun an tír a chosaint ó ionradh, thóg an rialtas 750,000 buncar, creid nó ná creid agus atá le feiceáil fós timpeall na tíre.

Nuair a cailleadh an deachtóir úd i 1985, thapaigh Páirtí Daonlathach an deis ‘daonlathas’ a thriail tráth go raibh tíortha eile sa réigiún ag briseadh slabhraí an Chumannachais.  Tháinig sé i gcumhacht sa bhliain 1992.

## Féach freisin

* An Albáin

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1908
Catagóir:Básanna i 1985
Catagóir:Aindiachaithe
Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Ceannairí Cumannacha
Catagóir:Daoine Albánacha
Catagóir:Feiminigh
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Polaiteoirí na hEorpa
Catagóir:Scríbhneoirí
Rita Coolidge

Amhránaí agus aisteoir is ea **Rita Coolidge** a rugadh ar an 1 Bealtaine, 1945, i Lafayette, Tennessee. 

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1945
Féileacán fáinlearrach

Is féileacáin mhóra ildaite iad na **féileacáin fháinlearracha** a chuimsíonn an fhine **Papilionidae**. Tá níos mó ná 550 speiceas ann. Tá siad ina gcónaí sna trópaicí den chuid is mó, ach faightear iad ar gach mór-roinn seachas Antartaice. Rangaítear na féileacáin is mó ar domhan, na féileacáin éaneiteacha sa ghéineas *Ornithoptera*, i measc na bhféileacán fáinlearrach.

I speicis áirithe, tá na heití deiridh gabhlánach, cosúil le fáinleog; is é sin bunús an ainm “fáinlearrach”: fáinleog + earr (eireaball). Maidir lena ainm eolaíochta, roghnaigh Linnaeus an t-ainm *Papilio* don géineas tíopúil, toisc gurb é sin an focal Laidine ar “féileacán”. Thug Linnaeus ainmneacha Gréagacha ar na speicis in *Papilio*. Mar shampla, is in ómós do Machaon, mac de chuid Aescaláipias atá luaite san Íliad, ainm an speicis tíopúil *[[Papilio machaon]].* Agus ainmníodh an speiceas *Papilio homerus* i ndiaidh an fhile Ghréagaigh, Hóiméar.

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Bánóg uaine

Is feithid í an **bhánóg uaine**. Ball d'ord na Pieridae atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Bánóg bheag

Is feithid í an **bhánóg bheag**. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Barr buí

Is feithid é an **barr buí**. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. Tá fospeicis, *A. cardamines hibernica* (Williams, 1916), ar leith in Éirinn agus ar Oileán Mhanann.

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Kris Kristofferson

Amhránaí agus aisteoir ab ea **Kris Kristofferson** (a rugadh ar an 22 Meitheamh 1936, i mBrownsville, Texas, agus a d'éag ar an 28 Meán Fómhair 2024  i Haváí).  
clé|mion|1978
clé|mion|Kris Kristofferson, Féile South by Southwest Festival 2006.

### Beatha
clé|mion|''A Star Is Born'' (1976)
In Brownsville, Texas, in 1936 a saolaíodh Kris Kristofferson ach bhog sé ó áit go háit nuair a bhí sé ina leanbh mar gur saighdiúir in Arm Mheiriceá ab ea a athair.

Ba polymath nó ileolaí a bhí in Kris. Múinteoir, scríbhneoir, píolóta heileacaptar le gradam, scoláire Rhodes ag Oxford, sular thosaigh a ghairm sa gceol, fiú.

Ba ghníomhaí é chomh maith – bhí sé páirteach i bhfeachtas i gcoinne Ronald Reagan agus Poblachtánaigh eile.

Fear mór ban a bhí ann. In 1961, phós Kristofferson  Frances "Fran" Mavia Beer. Chuaigh sé amach leis an amhránaí  Janis Joplin, 1969-1970. Phós sé an t-amhránaí Rita Coolidge in 1973. Ansin phós sé Lisa Meyers in 1983.  Bhí ochtar clainne air.

Bhásaigh Kristofferson ina theach cónaithe i Haváí  ar an 28 Meán Fómhair 2024. Bhí sé 88 bliain d'aois. Maireann a thríú bean chéile agus a ochtar clainne.

### Amhránaíocht
D'eisigh Kristofferson a chéad cheirnín singil *Golden Idol* i 1967 agus a chéad albam *Kristofferson* i 1970. 

Cé gur mhinice ag canadh ar cheirnín agus ar an stáitse ina aonar, chan sé freisin in éindí le hamhránaithe eile, The Highwaymen ina measc – scothghrúpa a raibh Johnny Cash, Waylon Jennings agus Willie Nelson páirteach ann chomh maith. Scríobh sé cuid mhaith amhrán freisin, dó féin agus d'amhránaithe eile araon.

Bhí scéalta sna hamhráin go minic:

* B’í Bobby de chuid "*Me and Bobby McGee*" rúnaí leis an gceannaire Monument, Fred Foster – mheas Kris go raibh ceol san ainm agus roinn sé an chreidiúint scríbhneoireachta léi mar ionspráid – Kristofferson/Foster atá ar an lipéid fós.
* *"To Beat the Devil"* – amhrán scríofa fé Johnny Cash – a chuimhnigh ar am nuair a bhí Cash ina "a great and wasted friend of mine" ach a canadh nuair ná raibh Cash 'wasted’ a thuilleadh.

Tháinig an t-albam deiridh uaidh *The Cedar Creek Sessions* in 2016.

### Aisteoireacht
Bhí ceann den dá phríomhpháirt ag Kris Kristofferson sa scannán A Star is Born in éindí le Barbra Streisand i 1976 agus bhí sé i scannáin leis na stiúrthóirí Sam Peckinpah agus Martin Scorsese freisin. Bhí an phríomhpháirt aige chomh maith sa scannán fíorchostasach Heaven's Gate leis an stiúrthóir Michael Cimino.

Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1977.

### In Éirinn
Bhí an-tóir ar cheol Kristofferson in Éirinn agus is iomaí cuairt a thug sé ar an tír seo i gcaitheamh a shaoil.

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1936
Catagóir:Básanna in 2024
Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha
Sól coiteann

Is iasc é an **sól** nó an **sól coiteann** (*Solea solea*). Is baill d'fhine na Soleidae iad. 

## Tagairtí

Catagóir:Éisc
Coreca

Is frazione (cosúil le paróiste) é **Coreca** (**Coraca** nó **Corica**, sa chanúint áitiúil) sa chomún (bhardas) Amantea, i gCúige Cosenza, Calabria, An Iodáil. Tá sé suite gar don teorainn le Campora San Giovanni.

## Pictiúir

Íomhá:Coreca - Chiesa della Madonna degli Angeli.JPG|Eaglais Mhuire na nAingeal i Coreca 
Íomhá:Coreca - Piazza vista serale.JPG|Cearnóg Coreca, tráthnóna
Íomhá:Coreca Veduta Notturna dalla Piazza.jpg|Cearnóg Coreca, oíche
Íomhá:Turriella di Coreca vista dalla Piazza anno 2017.jpg|An túr "Turriella"
Íomhá:Baia di Coreca 2.jpg|Bá Chrocaire
Íomhá:Coreca - la Scogliera.jpg|Aillte Coreca

Catagóir:An Iodáil
Dance Dance Dance

Is comórtas damhsa teilifíse é **Dance Dance Dance**, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2017. Tá sé ar ITV. Cuireann Alesha Dixon agus Will Best an chlár i láthair. Is iad Ashley Banjo, Tina Landon agus Timor Steffens na breithiúna ar an gclár faoi láthair.

## Cúplaí

## Cairt Scórála

## Rátálacha

## Tagairtí

Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017
Catagóir:Cláir ITV
Catagóir:Cláir Teilifíse na Breataine
Catagóir:Sraitheanna teilifíse réaltachta
Colias

Is géineas féileacán san fhine Pieridae é ***Colias***. Is féileacáin mheánmhéide iad speicis *Colias*, buí nó flannbhuí i ndath, le ciumhaiseanna dubha sna sciatháin lasmuigh. Ina lán speiceas, bíonn na ciumhaiseanna dubha níos troime sna baineanna ná sna fireanna.

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Ruán beag

Is feithid é an **ruán beag**. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Vanessa cardui

Is speiceas é ***Vanessa cardui*** nó **an t-áilleán** , de Lepidoptera san fhine Nymphalidae. Tá sé ar cheann de na féileacáin leis an dáileadh geografach is mó, atá le fáil ar gach mór-roinn seachas Antartaice. Is féidir leis maireachtáil in aon limistéar measartha, lena n-áirítear na sléibhte sna trópaicí. Is speiceas imirceach é, a bhfuil cónaí buan air i gceantair theo a shroicheann réigiúin eile ar feadh cuid den bhliain.

Is speicis eile a bhfuil dlúthghaol acu ná *Vanessa kershawi* (a mheastar a bheith ina fospeiceas uaireanta), *Vanessa virginiensis*, agus *Vanessa annabella*.

## Cur síos
Is féileacán mór é an *Vanessa cardui* (5 go 9 cm) arb iad is sainairíonna dó na himill dhubha agus bána ar a sciatháin, atá flannbhuí den chuid is mó le poncanna dubha. Tógann sé dhá sheachtain ar na huibheacha gor; nuair a ghoirtear iad, tógann sé seacht go haon lá déag ar an mbolb crisilid a dhéanamh, agus tógann sé seacht go haon lá déag eile ar an bpupa forbairt ina íomhách, nó ina aosach.
## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Fritileán péarlach

Is feithid é an **fritileán péarlach**. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Muscat

Is é **Muscat** príomhchathair an t-Óman agus é ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. 

Catagóir:Cathracha
Catagóir:Óman
Catagóir:Príomhchathracha
Tammy Wynette

Amhránaí ab ea **Tammy Wynette ** (a rugadh **Virginia Wynette Pugh** 5 Bealtaine, 1942 i dTremont, Mississippi– 6 Aibreán 1998, agus a fuair bás i Nashville, Tennessee, na Stáit Aontaithe). 

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Meiriceánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1942
Catagóir:Básanna i 1998
Confédération Africaine de Football

mion|clé|280px|CAF
'Séard is **Confédération Africaine de Football** nó **CAF** (Confederation of African Football) ná comhlachas riaracháin sacair na hAfraice. Tá caoga sé cumann sacair náisiúnta mar bhall. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.

Bunaíodh CAF sa bhliain 1957. Ba é Abdel Aziz Abdallah Salem chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é Ahmad Ahmad uachtarán CAF. Is é 6ú Deireadh Fómhair, an Éigipt ceanncheathrú an chomhlachais.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Leathanach baile an CAF
CONCACAF

mion|clé|280px|CONCACAF

'Séard is **Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football** nó **CONCACAF** ná comhlachas riaracháin sacair Meiriceá Thuaidh. Tá daichead aon cumann sacair náisiúnta mar bhall. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.

Bunaíodh CONCACAF sa bhliain 1961. Ba é Ramón Coll Jaumet chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é Victor Montagliani uachtarán CONCACAF. Is é Miama, Florida ceanncheathrú an chomhlachais.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Leathanach baile an CONCACAF
Confederación Sudamericana de Fútbol

'Séard is **South American Football Confederation** nó **CONMEBOL** (Confederación Sudamericana de Fútbol nó Confederação Sul-Americana de Futebol) ná comhlachas riaracháin sacair Mheiriceá Theas. Tá deich gcumann sacair náisiúnta mar bhall de ann. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.

Bunaíodh CONMEBOL sa bhliain 1916. Ba é Héctor Rivadavia Gómez chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é Alejandro Dominguez uachtarán CONMEBOL. Is é Luque, Paragua, ceanncheathrú an chomhlachais.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
* Leathanach baile an CONMEBOL
Oceania Football Confederation

thumb|280px|OFC
'Séard is **Oceania Football Confederation** nó **OFC** ná comhlachas riaracháin sacair na hAigéine. Tá ceathair déag cumann sacair náisiúnta mar bhall. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.

Bunaíodh OFC sa bhliain 1956. Ba é William Walkley chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é David Chung uachtarán OFC. Is é Auckland, An Nua-Shéalainn ceanncheathrú an chomhlachais.

## Naisc sheachtracha
* Leathanach baile an OFC
Seán na Damaisce

Is naomh  é **Seán na Damaisce**. Rugadh é sa bhliain 675 nó 676 san Damaisc, Cailifeacht Umayyad. Fuair sé bás ar 4 Nollaig, 749, in Iarúsailéim.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 749
Catagóir:Cumadóirí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Eolaithe
Catagóir:Fealsúna
Catagóir:Fealsúnacht na Meánaoise
Catagóir:Naoimh Siriacha
Catagóir:Sagairt Chaitliceacha
Catagóir:Scríbhneoirí
Ionsaí Dijon na bliana 2014

deas|250px|thumb|2014 Ionsaí Dijon
Rinne fear ionsaithe le gluaisteán in Dijon na Fraince ar an 21 Nollaig 2014.
Bhuail sé daoine i gcúig cheantar sa chathair taobh istigh de tríocha nóiméad. 
Gortaíodh trí dhuine dhéag, beirt acu go dona.
Gabhadh an fear. 

## Tagairtí

Catagóir:Dijon
Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Hilaire Belloc

Scríbhneoir Francach a rugadh i La Celle-Saint-Cloud, Seine-et-Oise ab ea **Joseph Hilaire Pierre René Belloc** (27 Iúil 1870 – 16 Iúil 1953). 

Catagóir:Básanna i 1953
Catagóir:Daoine a rugadh i 1870
Catagóir:Scríbhneoirí Francacha
An tSomáilis

Is í **an tSomáilis** an teanga a labhraíonn formhór mhuintir na Somáile agus na Somálaigh sna tíortha in aice láimhe. Is teanga Cúiseach í agus í an dara teanga Cúiseach is mó a labhraítear ar domhan í (i ndiaidh na hOraimise). Is teanga oifigiúil na Somáile agus Críoch Shomáile í agus tá stádas aici mar theanga aitheanta sa Chéinia, i nDiobúití agus san Aetóip. Le tús an Cogadh Cathartha Somálach sna 1990idí, tháinig go leor Somálach ar imirce go dtí an Eoraip, Mericeá Thuaidh agus an Meánoirthear. Mar gheall ar sin, ta diaspóra mór a labhraíonn an teanga ar fud an domhain. Go hoifigiúil, úsáidtear an Aibítir Laidineach sa tSomáilis.

## Stair
Go stairiúil, bhí a scripteann féin ag an tSomáilis ach tá siad caillte le fada. Le déanaí, d'úsáid an teanga an Aibítir Arabach agus Wadaad chomh maith leis an Aibitír laidinieach. Sa bhliain 1972, ghlac an rialtas an Aibitír Laidineach go hoifigiúil. D'athraigh an teangeolaí Shire Jama Ahmed an aibítir a chinntiú go raibh sé oiriúnach don Somáilis.

Roghnaíodh an tSomáilis mar theanga oifigiúil na Somáile sa bhliain 1973 agus d'éiligh an Chúirt Réabhlóideach Uachtarach go n-úsaidfeadh an teanga in oideachas agus i riarachán. Chomh maith le sin, cheap bunreacht Críoch Shomáile an teanga mar theanga oifigiúil sa bhliain 2001.

## Gramadach

### Deilbhíocht
Is teanga gleanúna í an tSomáilis a úsáideann infhilleadh. Cuirtear iarmhíreanna éagsúla ag deireadh na focail mar alt cinnte. Tá *-ki* nó *-ka* curtha ag deireadh ainmfhocail fhirinscneacha agus tá *-ti* nó *-ta* curtha ag deireadh ainmfhocail bhaininscneacha sa tuiseal dearbhach. 

Chomh maith leis an tuiseal dearbhach, tá trí tuiseal eile sa teanga; an tuiseal ainmneach, an tuiseal ginideach agus an tuiseal gairmeach.

### Comhréir
Dé ghnáth,  is é ord na bhfocal a úsáidtear sa teanga ná: Ainmní - Cuspóir - Briathar.

## Tagairtí

Catagóir:An tSomáil
Catagóir:Djibouti
Catagóir:Críoch Shomáile
Catagóir:An Aetóip
Catagóir:An Chéinia
Catagóir:Teangacha Cúiseacha
Songs of Experience

Is é ***Songs of Experience*** an ceathrú halbam déag ón racbhanna U2. Bhí sé scaoilte ar an 1 Nollaig 2017.

## Clár
Is iad seo na hamhráin:
#"Love Is All We Have Left" – 2:41
#"Lights of Home" – 4:16
#"You're the Best Thing About Me" – 3:45
#"Get Out of Your Own Way" – 3:58
#"American Soul" – 4:21
#"Summer of Love" – 3:24
#"Red Flag Day" – 3:19
#"The Showman (Little More Better)" – 3:23
#"The Little Things That Give You Away" – 4:55
#"Landlady" – 4:01
#"The Blackout" – 4:45
#"Love Is Bigger Than Anything in Its Way" – 4:00
#"13 (There Is a Light)" – 4:19

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2017
Catagóir:U2
Alesha Dixon

Is amhránaí Béarla í **Alesha Anjanette Dixon**. (rugadh 7 Deireadh Fómhair 1978) Tháinig sí sa séú háit ar an cúigiú sraith *[[Strictly Come Dancing]]* sa bhliain 2007. Bhíodh sí ina ball den ghrúpa Mis-Teeq. Is breitheamh í ar *[[Britain's Got Talent]]*. Ba bhreitheamh í ar *[[Strictly Come Dancing]]*. Chuir sí an *[[Dance Dance Dance]]* i láthair le Will Best.

## Dioscliosta
**Fired Up* (2006)
**The Alesha Show* (2008)
**The Entertainer* (2010)
**Do It for Love* (2015)

## Camchuairteanna
*2009: The Alesha Show

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1978
Catagóir:Daoine beo
Otkrytiye Arena

mion|clé|Otkrytiye Arena in Moscó, an Rúis
Staidiam spóirt in Moscó, an Rúis is ea **Otkrytiye Arena** . Tá sé suite in Moscó. Toilleann an staidiam 45,360 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Staideanna spóirt i Rúis
Catagóir:Corn FIFA an Domhain 2018
Staid Kaliningrad

mion|clé|Staid Kaliningrad in Kaliningrad, an Rúis
Staidiam spóirt in Kaliningrad, an Rúis is ea **Staid Kaliningrad**. **Arena Baltiki** ainm eile ar an staid. Tá sé suite in Kaliningrad. Toilleann an staidiam 35,212 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Staideanna spóirt i Rúis
Catagóir:Corn FIFA an Domhain 2018
Fritileán dúghlas

Is feithid é an **fritileán dúghlas**. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Fritileán geal

Is feithid é an **fritileán geal**. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. 

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Fritileán réisc

Is feithid é an **fritileán réisc** (*Euphydryas aurinia*). Ball d'ord na Lepidoptera i bhfine na Nymphalidae atá ann. Dúchasach do na réigiúin Palartacha den tseandomhan, chomh fada ó dheas le hÉirinn san iarthar agus leis an Mongóil san oirthear. Áirítear mar speiceas faoi bhagairt é.

## Tagairtí

Catagóir:Féileacáin
Bede

Naomh is ea **Bede,** a rugadh i 673 i dTyne and Wear agus a fuair bás ar 26 Bealtaine 735, i Jarrow, Ríocht Northumbria.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 673
Catagóir:Básanna i 735
Catagóir:Beinidictigh
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise
Catagóir:Filí Sasanacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Naoimh Sasanacha