Salamanca

Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í **Salamanca** agus í mar phríomhchathair chúige Salamanca. Tá sí suite in iarthuaisceart na Spáinne lonnaithe i measc roinnt cnoic bruach na habhann Tormes. Tá seanlár na cathrach mar shuíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO ón mbliain 1988. Leis an mórcheantar uirbeach san áireamh tá níos mó ná 220,000 ina gcónaí ann mar sin is í an dara chathair is mó sa Chaistíl agus León, i ndiaidh Valladolid (414,000), agus níos mó ná León (187,000) agus Burgos (176,000). Tá sé ar cheann de na cathracha ollscoile is tábhachtach sa tír, 16% de múinteoirí na Spáinnise ag teacht ón áit agus neart mic léinn idirnáisiúnta. Tá sé lonnaithe thart ar 200 ciliméadar siar ón bpríomhchathair Maidrid agus 80 cm soir ón teorainn Phortaingéalach. Bunaíodh Ollscoil Salamanca sa bhliain 1218, an ollscoil is sine sa Spáinn agus and ceathrú ollscoil is sine ar domhain. Rinne Hernán Cortés staidéar ar an ollscoil seo. Le 30,000 mic léinn, tá an ollscoil chomh maith turasóireacht príomhfhoinse ioncaim do gheilleagar Salamanca. Tá sí suite ar *Tóchar de la Plata* de *[[Camino de Santiago]]. 
Tá nasc láidir ag an gcathair le [[stair na hÉireann]] de bharr [[Coláiste na nGael (Salamanca)|Coláiste Éireannach Salamanca]] a bhunaíodh ann sa bhliain [[1592]] do mhic léinn ó Éire a bhí ag teitheadh géarleanúint na Sasnaigh. Thug an Rí agus clann na nIarlaí (mar shampla [[Domhnall Cam Ó Súileabháin Bhéara|Ó Súilleabháin Béarra]]) tacaíocht agus airgead don choláiste. Bhí [[Luke Wadding]] mar dhiagaire agus uachtarán ar an gcoláiste ón mbliain [[1617]].

== Stair ==
Thóg na [[Ceiltigh]] an chathair roimh theacht na [[Rómhánaigh]] mar dún lena dúiche a chosaint in aice na habhann *Duero*. Chuir [[Hannibal]] an chathair faoi léigear sa bhliain [[220 RC]] agus d'éirigh leis é a ghabháil.  I ndiaidh turnaimh na g[[an Chartaig|Cartagach]] agus leathnú [[Impireacht na Róimhe]], bhí Salamanca mar mol tábhachtach trádála sa Spáinn Rómhánach de bharr an suíomh buntáisteach ar an *Vía de la Plata*, sé sin bóthar a cheangal [[Mérida]] ódheas go [[Astorga]]) ó thuaidh. Tá an droichead rómhánach ón aois seo sa [[1ú haois]] mar chuid den bhóthair seo. 

I ndiaidh Turnaimh na Rómhánaigh bhí sé mar chuid de dúiche na [[Viseagotaigh]] ach sa bhliain [[712]] ghéill siad do [[Ionradh na Moslamach|na Múraigh]]
agus ar feadh na mblianta bhí an réigiúin seo idir na haibhneacha *Duero'' agus Tormes mar phríomh láthair chatha idir na Ríochta Críostaithe agus Al-Andalus. Tháinig meath mar sin ar daonra Salamanca agus ní raibh sé chomh thábhachtah a thuile go dtí athghabháil an réigiúin sa bhliain 1085.  Sa bhliain 1218 bhronn Alfonso IX León cairt ríoga ar Ollscoil Salamanca, agus d'éirigh leis an ollscoil bheith mar lár-ionaid foghlamtha tábhachtach san Eoraip. 

I rith an 16ú haois, tháinig rath ar an gcathair (thart ar 6,500 mic léinn agus daonra 24,000). Sa tréimhse seo bhí na daoine is cliste ag an am ag freastail ar an ollscoil. D'fhás coincheapanna tábhachtach i leith dlí agus moráltacht san ollscoil seo mar shampla coincheapanna i leith cearta daonna.

I rith Cogadh Saoirse na Spáinne bhí cath tábhachtach ag Salamanca; Bhí lámh in uachtar ag arm Sasanach Anglo-Photaingéileach ar Arm na Fraince 22 Iúil, 1812. Scroisseadh iarthar Salamanca le tine gunna-mhóir. I ndiaidh roinnt huaire a chloig bhí na míte fir básaithe.
thumb|right|Learscáil na Cathrach sa bhliain 1858


Íomhá:Salamanca - Universidad, Escuelas Mayores, fachada 01.jpg|Ollscoil Salamanca
Íomhá:Colegio del Arzobispo Fonseca.jpg|Colegio del Arzobispo Fonseca (iar-Choláiste Éireannach)
Íomhá:Fachada norte de la Catedral Nueva de Salamanca.jpg|An Ardeaglais
Íomhá:Panorámica Plaza Mayor Noche.jpg|Plaza Mayor


## Tagairtí

Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León