Tóiceo

Is é **Tóiceo** (東京; *Tōkyō* * leis sa [[Seapáinis|tSeapáinis]]*) príomhchathair na Seapáine, agus é suite i réigiún Chantó (関東地方; *Kantō-chihō*). Tugtar Ardchathair Thóiceo (東京都; *Tōkyō-to*) air go hoifigiúil sa tSeapáinis leis. Is é an chathair is mó sa tír é, óir tá breis agus 14,200,000 duine ina gcónaí sa chathair ó cheart. Is é Tóiceo an limistéar uirbeach is mó ar domhan ó thaobh daonra de, agus thart ar 40,000,000 duine ina gcónaí i gceantar uirbeach na cathrach.

Tá Tóiceo suite ar an gcósta in oirthear Hoinsiú (本州; *Honshū*), an t-oileán is mó in oileánra na Seapáine. Tá an chathair roinnte ina 23 barda óna ndéantar Ardchathair Thóiceo, le chéile le limistéar *Tama* (多摩地域; *Tama-chiiki*) san iarthar chomh maith le hoileáin Thóiceo san Aigéan Ciúin.

Is é Tóiceo, ón 17ú aois ar aghaidh, an áit is tábhachtaí i saol polaitiúil na tíre. Is i dTóiceo atá formhór na bhforas náisiúnach lonnaithe, amhail príomháras impire na Seapáine, áras an phríomh-aire, an Diat Náisiúnta (Dáil na Seapáine), airí rialtais agus na hambasáidí eachtracha.

## Sanasaíocht
Baisteadh Tóiceo (東 *tō* "oirthear", agus 京 *kyō* "príomhchathair") ar an gcathair sa mbliain 1868 i rith réabhlóid Meiji, nuair a rinneadh príomhchathair na tíre de.  Tá an chathair suite ar thaobh thoir na tíre, soir ón sean-phríomhchathair roimhe sin, Ceotó. Is é an nós in oirthear na hÁise an focal “príomhchathair” (京) a chur in ainm na príomhchathrach: féach Béising (北**京**), Nanjing (南**京**) na Síne nó Gyeonggi (**京**畿) thimpeall Shúl na Cóiré leis. Tagann an dá chuid seo le chéile chun "Tóiceo", "an príomhchathair oirthearach" a dhéanamh.

*Edo* (江戸) a tugadh ar an mbaile a bhí ann sula ndearnadh príomhchathair na Seapáine de, a chiallaíonn "inbhéar, ríbhear". Is é béal an *Sumida* (隅田川, *Sumida-gawa)* atá i gceist leis an ainm seo.

## Iompar
[thumbnail|Crosaire [Shibuya i lár Thóiceo|clé]]
Feidhmíonn Tóiceo mar chroílar chóras iompair na Seapáine. Tá gréasán fairsing iarnróid ann, chomh maith le busanna, tacsaithe, líne traenach aonráille agus líne tram. Is é an córas traenach an modh iompair is tábhachtaí i dTóiceo, agus is é an líonra uirbeach iarnróid is mó ar domhan é. Is i dTóiceo atá an stáisiún iarnróid is gnóthaí ar domhain, Stáisiún Shinjuku, lonnaithe. 

Tá dhá aerfort mhóra sa réigiún: Aerfort Idirnáisiúnta Narita, taobh amuigh den chathair i maoracht Chiba, agus Aerfort Haneda, atá suite níos cóngairí do lár na cathrach.

## Bardaí speisialta Thóiceo
Tá 23 barda speisialta (特別区; *tokubetsu-ku*) ann i dTóiceo, lena socraíodh teorainneacha sheanchathair Thóiceo sular n-atarraingíodh críocha na cathrach sa mbliain 1943. Is faoin "Dlí um fhéinriail áitiúil 1947" a bunaíodh na bardaí speisialta. Tá méara, comhairle agus stádas mar chathracha iad féin ar leith ag gach aon de na bardaí seo. 

## Comhchathracha
Tá nascanna comhpháirtíochta ag Tóiceo leis an 12 cathair agus stát a leanas:

* NuaEabhrac (Stáit Aontaithe Mheiriceá) ón 29 Feabhra 1960;
* Béising (an tSín) ón 14 Márta 1979;
* Páras (an Fhrainc) ón 14 Iúil 1982;
* New South Wales (an Astráil) ón 9 Bealtaine 1984;
* Súl (an Chóiré Theas) ón 3 Meán Fómhair 1988;
* Iacárta (an Indinéis) ón 23 Deireadh Fómhair 1989;
* Stát São Paulo (an Bhrasaíl) ón 13 Meitheamh 1990;
* Caireo (an Éigipt) ón 23 Deireadh Fómhair 1990;
* Moscó (an Rúis) ón 16 Iúil 1991;
* Beirlín (an Ghearmáin) ón 14 Bealtaine 1994;
* An Róimh (an Iodáil) ón 5 Iúil 1996;

* Londain (an Ríocht Aontaithe) ón 14 Deireadh Fómhair 2015.

## Aeráid

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
 
Suíomh Gréasáin oifigiúil (sa tSeapáinis)



Catagóir:Cathracha is mó daonra ar domhan

Catagóir:Maorachtaí na Seapáine
Catagóir:Príomhchathracha na hÁise
Catagóir:Príomhchathracha