Leone N. Farrell

Bithcheimiceoir agus micribhitheolaí Ceanadach ab ea **Clarice Leone Norwood Farrell** (1904–1986) a d'aimsigh tréithchineálacha miocróbacha lena mbaineann tábhacht thionsclaíoch agus d'fhorbair teicnící nuálacha chun vacsaíní agus antaibheathaigh a tháirgeadh. Chuir a cuid aireagán ar chumas olltáirgeadh na vacsaíne polaimiailítis. 

## Luathshaol agus oideachas
Rugadh Farrell i Monkland, Ontario, i 1904 agus bhog sí go Toronto nuair a bhí sí ina leanbh. D’fhreastail sí ar *Parkdale Collegiate Institute*, agus bhuaigh sí duaiseanna acadúla sa Bhéarla agus sa stair agus scoláireacht eolaíochta. Chríochnaigh sí a MA ar cheimic an choipeadh i 1929 ag Ollscoil Toronto. Bhain sí PhD amach sa bhithcheimic ó Ollscoil Toronto sa bhliain 1933, rud a bhí annamh do mhná ag an am. 

## Taighde
Rinne Farrell staidéar ar ghiostaí a fuarthas i mil ag an gComhairle Náisiúnta um Thaighde Cheanada agus d'oibrigh sí ag an *London School of Hygiene and Tropical Medicine* tar éis a PhD. Earcaíodh í chuig Connaught Research Laboratories i Toronto i 1934. Sna saotharlanna taighde seo, d’oibrigh sí ar fhoireann a bhí dírithe ar vacsaíní tocsóideacha a fhorbairt do *Staphylococcus aureus*. Ar a haird a chasadh ar an vacsaín an treacha, d'fhorbair sí modh chun cultúir baictéaracha a luascadh chun fás na mbaictéar a spreagadh agus an táirgeacht a mhéadú.

Thosaigh sí ag déanamh staidéir ar tocsain na dinnireachta i 1941 le húsáid mar vacsaín mar gheall ardú i líon na n-ionfhabhtuithe aimsir an chogaidh. Sa bhliain 1943, thug na saotharlanna taighde faoi chlár taighde chun táirgeadh peinicillin a mhéadú don iarracht chogaidh agus d’aithin Farrell tréithchineál na peinicilline a cheadaigh táirgeacht mhéadaithe antaibheathach. I ndiaidh an chogaidh, lean sí ar aghaidh lena hiarrachtaí feabhas a chur ar tháirgeadh peinicillin.

Sa bhliain 1953, thug sí féin agus a foireann faoin gcúram dúshlánach a bhaineann le víreas beo a tháirgeadh don vacsaín pholaimiailíteas i mórchainníochtaí. Tar éis míonna de thurgnamh, d'oiriúnaigh sí a modh luasctha (ar a dtugtar Modh Toronto anois) chun táirgeachta an víris bheo a mhéadú go mór. Seoladh an víreas polaimiailítis beo ansin chuig na Stáit Aontaithe d'fhonn é a mharú lena úsáid i dtrialacha allamuigh Jonas Salk, toisc gurbh í foireann Toronto an t-aon dream a d’fhéadfadh an víreas a tháirgeadh i gcainníochtaí móra go leor. Nuair a thaistil Salk go Toronto chun bualadh leis an bhfoireann, ní raibh cead ag Farrell freastal ar an bhfáiltiú toisc go raibh sé ar siúl i seomra a bhí in áirithe d’fhir amháin. 

Áiríodh fréamhshamhail de threalamh "buidéal luascáin" Farrell níos déanaí i dtaispeántas faoin polaimiailíteas ag Institiúid Smithsonian.

Lean Farrell uirthi ag stiúradh a foirne, ag feabhsú an vacsaín agus ar a húsáid, chomh maith le táirgeacht na peinicilline a mhéadú. Rinne sí taighde agus scríobh sí páipéir eolaíocha faoi ghalair agus vacsaíní, agus chuaigh sí ar scor i 1969. Déanann a comhghleacaithe cur síos uirthi mar "*a very serious person" possessed of "knowledge and mental fertility*"; "*She was a classic researcher and disciplined in her work to the extent that she knew you laid out a plan and followed it carefully for things to get done*." 

## Saol pearsanta
Chuimhnigh a comhghleacaithe  ar Farrell mar ‘very much a lady', agus mar "a thoroughly charming and pleasant person" ag a teaghlach. Níor phós sí riamh, agus mhair sí léi féin. Ag druidim le deireadh a saoil d'fhulaing sí néaltrú; fuair sí bás san ospidéal i láthair an teaghlaigh i 1986. Tá sí curtha i *Park Lawn Cemetery*; bhí a huaighe gan mharcáil ar dtús, ach i ndiaidh próifíl meáin de 2005, bhí cloch chinn in airde ag a gaolta.

## Tagairtí

Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Daoine a rugadh i 1904
Catagóir:Bithcheimiceoirí Ceanadacha
Catagóir:Micribhitheolaithe Cheanada
Catagóir:Bitheolaithe Ceanadacha
Catagóir:Ceimiceoirí Ceanadacha
Catagóir:Eolaithe ó Ontario
Catagóir:Alumni Ollscoil Toronto
Catagóir:Bitheolaithe Ceanadacha an 20ú haois
Catagóir:Ceimiceoirí Ceanadacha an 20ú haois