An Chúirt Eorpach um Chearta an Duine

Cúirt idirnáisiúnta atá sa **Chúirt Eorpach um Chearta an Duine,** nó an **CECD**. Bunaíodh an Chúirt sa bhliain 1959 i Strasbourg na Fraince. Pléann an chúirt le cásanna a chuirtear faoina bráid ina líomhnaíonn stáit nó daoine aonair go bhfuil sárú déanta ar na cearta atá daingnithe sa Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine.

[clé|mion|An [Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|Chúirt Eorpach um Chearta an Duine i Strasbourg]]

## Eagraíocht
Cuimsíonn an CECD 46 breitheamh, duine amháin ó gach ceann de bhallstáit Chomhairle na hEorpa, a dhaingnigh an Coinbhinsiún um Chosaint Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha.

Cuireann an chúirt an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine i bhfeidhm, agus déanann na breithiúna cinneadh neamhspleách ar ghearáin maidir le sáruithe ar an gCoinbhinsiún agus ní mar ionadaithe dá mBallstáit. Tá a chinntí ceangailteach ar thíortha.

## Cásanna
* 1961: Lawless v. Ireland, an chéad chás riamh os comhair na Cúirte
* 1971: Oibríocht Demetrius: rialaigh an CECD nach céasadh a bhí sa drochíde i dTuaisceart Éireann, ach íde a bhí “mídhaonna & táireach”, de shárú ar Airteagal 3 den Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine.
* 1988 :  Spreag Bruno Kreisky, polaiteoir de chuid na hOstaire, cásanna cúirte áirithe, a bhfuil aithne mhaith ar cheann acu ag mic léinn ó thaobh an dlí Eorpach um chearta an duine de, mar gheall ar an breithiúnas sa chás *[[Lingens v an Ostair|Lingens v Austria]]*  (breith phearsanta ar fhiúntas v fíricí agus figiúirí) sa bhliain 1986, maidir le hiriseoir a ciontaíodh i gclúmhilleadh coiriúil i dtaobh an tSeansailéara.
* 1998: NORRIS v. IRELAND, thug an Chúirt breithiúnas cinniúnach i bhfabhar cearta daoine aeracha agus leispiacha.  D’aontaigh an CECD le David Norris agus Mary Robinson nuair a mhaígh siad nach raibh de cheart ag Éirinn dlíthe in aghaidh lucht LADT a chur i bhfeidhm.
* 1987-2001 : Luíochán Loch gCál. Ar an 4 Bealtaine 2001, rialaigh an CECD gur tharla sárú ar chearta daonna.
* 1997 : An cás *[[Schießbefehl]].*  Rialaigh an CECD  go bhfuil an ceart chun na beatha, thar aon ní eile, an luach uachtarach in ordlathas idirnáisiúnta chearta an duine.
* 2003 : Dhiúltaigh méara ar Vársá, Lech Kaczyński, cead do mórshiúlta ar son Bhród na nAerach faoi dhó. Shocraigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine gur sáraíodh ar an gcaoi sin Airteagal 11 den Choinbhinsiún.
* 2010idí.  Ciontaíodh Alexei Navalny sa Rúis sna 2010idí. Shocraigh an CECD gur tháinig na pianbhreitheanna i ndiaidh gur séanadh an ceart chun trialach cothroime ar Navalny.
* 2022 : Plean tearmainn na Ríochta Aontaithe in Ruanda
* 2023 : Acht Oidhreacht na dTrioblóidí 2023. Chinn Rialtas na hÉireann in 2023 dúshlán an Achta a thabhairt sa CECD.

## Féach freisin

* Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine
* Úna Ní Raifeartaigh, breitheamh na hÉireann sa Chúirt Eorpach um Chearta an Duine.
* Seán MacBride
* Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh

## Tagairtí

Catagóir:An Chúirt Eorpach um Chearta an Duine
Catagóir:Comhairle na hEorpa
Catagóir:Cúirteanna
Catagóir:Cearta daonna
Catagóir:Cúirteanna agus binsí idirnáisiúnta
Catagóir:Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine
Catagóir:Strasbourg (An Alsáis)