Eileen Costello

Ba pholaiteoir, scríbhneoir, múinteoir agus béaloideasaí Éireannach í **Eileen (Ellen) Costello** ( née Edith Drury (a rugadh 27 Meitheamh 1870 i Sasana – 4 Márta 1962).

## Teaghlach

Rugadh Edith Drury ar an 27ú Meitheamh 1870 i dteach oibre St Pancras, Londain. Deir roinnt cuntas gurbh é Michael Drury, dúchasach de Chontae Luimnigh, a hathair, a d’oibrigh mar fhreastalaí sa teach oibre, agus gur Breatnach a máthair Agnes (Hopton), agus maíonn daoine eile gur as an mBreatnais a hathair agus gur as Luimneach a máthair. Is dócha gur chabhraigh cumann carthanachta léi lena hoideachas. 

Chuaigh Edith Drury i mbun múinteoireachta i Scoil Naomh Mícheál de chuid Eaglais Shasana ar Bhóthar Phálás Buckingham i Londain. Bhí sí ina ball d’eagraíochtaí éagsúla Éireannacha i Londain agus chuaigh sí isteach i gConradh na Gaeilge nuair a bunaíodh é. D'fhoghlaim sí an Gaeilge ansin. Mar bhall den choiste, bhí sí ina hionadaí thar ceann Chraobh Londain ag an Ardfheis i mBealtaine 1902. 

Thosaigh sí ag bailiú amhrán Gaeilge i Londain (bhailigh sí "Neillí Bhán" den chéad uair ar thraein ag teacht ó Woolwich ).  D’iompaigh sí go Caitliceachas Rómhánach agus, i 1903, phós sí Thomas Bodkin Costello (1864–1956), dochtúir, staraí, agus comhbhall de Chonradh na Gaeilge. Bhí leanbh amháin acu, iníon darb ainm Nuala Costello, scríbhneoir. Bhí cónaí ar an teaghlach i dTuaim, Contae na Gaillimhe, in Éirinn. 

## Saol in Éirinn
Thosaigh obair bhailiúcháin Costello i ndáiríre i dTuaim. Cé gur sholáthair sí nótaí foinse fairsinge do na hamhráin agus eolas faoina gcúlra (le haistriúcháin Bhéarla den chuid is mó ag daoine eile), ní raibh a spreagadh acadúil. Bhí sé i gceist aici a leabhar a úsáid go príomha ‘le haghaidh úsáid choitianta i scoileanna agus i ranganna Chonradh na Gaeilge i gConnacht’. 

Bhí Costello páirteach i gCogadh na Saoirse in Éirinn i dTuaim.  Toghadh í chuig Seanad Éireann de chuid Shaorstát Éireann mar bhall neamhspleách i mí na Nollag 1922.  Bhí sí ar dhuine de cheathrar ban a toghadh nó a ceapadh chuig an gcéad Seanad i 1922.  Aththoghadh í go dtí gur chaill sí a suíochán i dtoghchán Sheanad Éireann i 1934. As na ceathrar ban sa Seanad, ba í Costello an t-aon duine a labhair go suntasach. Bhí sí ar dhuine de bheirt sheanadóirí ban a labhair i gcoinne Bhille Rialála na Seirbhíse Sibhialta, a dhéanfadh dleathach don rialtas poist áirithe a theorannú do ghnéasanna áirithe, agus i gcoinne Bhille na nGiúiréithe, a d’éileodh ar mhná obair dheonach a dhéanamh ar ghiúiréithe in ionad é a bheith ina ghnáthchuid den tsaoránacht.  

Sa bhliain 1919, d’fhoilsigh Costello bailiúchán d’amhráin thraidisiúnta ó Chontae na Gaillimhe agus Chontae Mhaigh Eo, dar teideal *Amhráin Mhuighe Seola: Traditional folk-songs from Galway and Mayo*. 

## Litríocht

* *Amhráin Muighe Seola*, Eileen Costello,  - (Londain: Irish Folk Song Society; Baile Átha Cliath : Preas Coinnle, 1919).

## Tagairtí

Catagóir:Bailitheoirí amhrán Éireannacha
Catagóir:Básanna i 1962
Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha
Catagóir:Ceoleolaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1870
Catagóir:Mná
Catagóir:Múinteoirí Éireannacha
Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe
Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha