Fuathchaint

mion|Cárta SIM sa Pholainn le mana an fheachtais i gcoinne na fuathchainte. "Tá cumhacht ag focail, bain úsáid astu go ciallmhar"
mion|Hanover, MD, SAM
I ndlí na hÉireann, is éard is **fuathchaint** ann ná aon chumarsáid a dhéantar go poiblí le hintinn nó le dóchúlacht a bheith bagrach nó maslach agus ar dóigh di fuath a chothú in aghaidh daoine mar gheall ar a: 

* Cine
* Dath
* Náisiúntacht
* Creideamh
* Bunús eitneach nó náisiúnta
* Ballraíocht den lucht siúil
* Claonadh gnéis

Is féidir an chumarsáid a labhairt, a fhoilsiú nó a chraoladh. Ní áirítear cumarsáid a dhéantar in áit chónaithe phríobháideach nach féidir le daoine lasmuigh den áit chónaithe í a fheiceáil ná a chloisteáil.

### Dlí in Éirinn
Ar 29 Samhain 1989, tháinig an tAcht um Thoirmeasc ar Ghríosú chun Fuatha i bhfeidhm. Achtaíodh é chun a chur ar chumas don Stát an Cúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla a dhaingniú, sa mhéid is gur rinneadh coir as iompar atá beartaithe chun fuath a adhaint nó gur dóigh dó fuath a adhaint do dhaoine mar gheall ar a gcine, a ndath, a náisiúntacht, a gcreideamh, a mbunadh eitneach nó náisiúnta, toisc gur den lucht siúil iad nó mar gheall ar a gclaonadh gnéasach. 

Níor éiligh an Cúnant go mbainfeadh an reacht le claonadh gnéasach nó, d'fhéadfaí a rá, leis an lucht siúil ach an oiread. Sa dá chás, ba é an chéad uair a cosnaíodh na dreamanna sin go sonrach ar aon dóigh i ndlí na hÉireann.

Deir an tAcht gur cion é ábhar bagrach, maslach nó tarcaisneach a chur in iúl a bhfuil sé d’aidhm aige, nó ar dóigh dó, fuath a “chothú” in aghaidh grúpa daoine mar gheall ar a gcine, a ndath, a náisiúntacht, a reiligiún, a mbunús eitneach nó náisiúnta, a mballraíocht den lucht siúil nó claonadh gnéis. Is féidir an chumarsáid a bheith labhartha, i scríbhinn, a chraoladh nó mar chuid de thaifeadadh.

Mura raibh sé ar intinn ag an duine fuath a chothú, féadfaidh sé/sí cúiseamh a chosaint trína chruthú nach raibh a fhios acu ábhar an ábhair, agus nach raibh cúis ar bith acu a bheith in amhras go raibh an t-ábhar bagrach, maslach nó tarcaisneach.

### An tAcht um Cheartas Coiriúil (Cionta Fuatha)
[mion|[Helen McEntee]]
Ritheadh reachtaíocht eile, an An tAcht um Cheartas Coiriúil (Cionta Fuatha) in 2024;  tháinig an reachtaíocht i bhfeidhm ar an 1 Eanáir 2025 chun déileáil le coireanna áirithe ar fuath is bun leo, fuath a léiriú do dhaoine ar bhonn cine, datha, claonadh gnéis, inscne nó míchumais.  Faoin reachtaíocht seo coir ata in aon chumarsáid nó iompar baolach nó toiliúil a d’fhéadfadh foréigean nó fuath a spreagadh in aghaidh duine nó daoine toisc “tréith chosanta” a bheith á ceangal leo.

An duine a dhéanann iarracht fuath a spreagadh in aghaidh duine nó grúpa ag a bhfuil ceann de na tréithe cosanta sin acu, tá an duine sin ciontach i gcion a bhféadfadh cúig bliana príosúin a bheith mar phionós ag dul leis.

Pléadh siar in 2022 éileamh go ndéanfaí leasú  le go mbeadh sé ina choir feasta fuath a spreagadh i leith lucht labhartha na Gaeilge.  Dúirt an tAire Dlí agus Cirt Helen McEntee ag an am go mbeadh cás an chainteora Gaeilge clúdaithe chomh maith ag "bunús eitneach".

## Féach freisin

* Coir fuatha
* Mionn mór
* Claontacht 
* Cúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla 
* Saoirse cainte sa Ghearmáin 

## Naisc sheachtracha

* Níl dlíthe sonracha ag Éirinn faoi láthair a dhéileálann le coireanna fuatha.
* Acht um Thoirmeasc ar Ghríosú chun Fuatha 1989
*Fuathchaint ar líne a phlé ag Ceannairí Domhanda i bPáras 

## Tagairtí

Catagóir:Cinsireacht
Catagóir:Ciníochas
Catagóir:Gnéasachas
Catagóir:Fuath ban
Catagóir:Claontacht gnéis
Catagóir:Claontacht agus leithcheal
Catagóir:Diamhasla
Catagóir:Eascaine
Catagóir:Coireacht fuatha
Catagóir:Fuathchaint
Catagóir:Ciapadh agus bulaíocht
Catagóir:Oideachas Saoránach Sóisialta Polaitiúil