Finghín mac Donncha Mac Cárthaig

I ndeireadh an 16ú haois, ba Thaoiseach clainne é  **Finghín mac Donncha Mac Cárthaig**, agus an t-éilitheoir iontaofa deireanach ar theideal Mhic Cárthaigh Mhóir, sular chuir údarás Shasana cosc air. Mar thoradh ar rannpháirtíocht Mhic Cárthaigh sa Chogadh Naoi mBliana (1595–1603), ghabh an Choróin é, agus chaith sé 40 bliain dheireanacha dá shaol i ngéibheann i Londain. Roinneadh tailte a chlann i measc a ghaolta agus na gcoilíneach Angla-Éireannach .

## Luathshaol
mion|250x250px|'''Cairbrigh''' i ré na dTúdarach
Rugadh Mac Cárthaigh sa bhliain 1560 i gCaisleán Chill Briotáin in aice le Cionn tSáile i gCúige Mumhan in Éirinn, i ríshliocht Mhic Cárthaigh Riabhaigh, rialóirí Chairbreach, mac le Donnchadh Mac Cárthaigh Riabhach, 15ú Prionsa Chairbreach . Ba é Donnchadh Mac Cárthaigh Riabhach, 12ú Prionsa Riabhach, a sheanathair.

Luíonn tábhacht bheatha Mhic Carthaig ina cheannas ar chríocha in iarthar Mhumhan, tráth a raibh concas na dTúdarach ar Éirinn ar siúl. Ba é iardheisceart na Mumhan an ceantar ba oscailte do idirghabháil na Spáinne, rud a bhí á phlé ó dheireadh na 1570idí chun cabhrú le héirí amach Chaitliceacha in Éirinn. Ba é iardheisceart Mhumhan an limistéar ba mhó a raibh idirghabháil na Spáinne mar thoradh air ó dheireadh na 1570idí chun cabhrú le héirí amach na gCaitliceach in Éirinn. . Ba é Mac Cárthaigh Mór ó Dheasmhumhan ardtiarna formhór den cheantar seo, ach gan *Cairbrigh* a chur san áireamh. agus bhí a chuid tailte suite in iarthar Chorcaí agus Chiarraí an lae inniu. Ina theannta sin, bhí trí bhrainse phrionsúil eile de shliocht Mhic Cárthaigh ann, Mac Cárthaigh ó Mhúscraí, Mac Cárthaigh ó Dhúiche Ealla, agus ar deireadh an ceann ba shaibhre: Mac Cárthaigh Riabhach de chuid Cairbreach neamhspleách, a raibh athair Fhínghin ina phrionsa (leath-) cheannasach air. Ba i measc idirghníomhaíochta casta idir rialtas na corónach agus na gcraobhacha a bhí go minic in éadan a chéile a teilgeadh Finghín.

Bhunaigh craobh Mhic Cárthaigh Riabhaigh í féin mar chraobh dhílis don choróin le linn Éirí Amach Dheasmhumhan (1569–73 agus 1579–83), d'fhonn a neamhspleáchas a dhearbhú óna n-ardtiarnaí (nach raibh  iontu ach cur i gcéill), Iarla Dheasmhumhan agus Mac Carthaig Mór,  ar ghlac an bheirt acu páirt san éirí amach. Sheirbheáil athair Mhic Cárthaigh, Donnchadh Mac Cárthaigh  Riabhach, an choróin go dílis agus thuairiscigh sé go raibh a chuid fear slógtha aige chun an ceannairceach Gearóid Mac Gearailt, 15ú Iarla Dheasmhumhan, a ruaigeadh as a chríoch le linn an Dara Éirí Amach i nDeasmhumhan. Nuair a fuair a athair bás i 1581, bhí Mac Cárthaig, a bhísé amach sna déaga nó ina luathfhichidí faoin am sin, i gceannas ar thart ar 300 fear i seirbhís Shasana le cúnamh ó chaptaen Sasanach, William Stanley, agus a leifteanant, Jacques de Franceschi, faoi cheannas foriomlán Iarla Urmhumhan . D'éirigh leo lucht leanúna eile Dheasmhumhan a ruaigeadh as críocha Mhic Cárthaigh,Thiomáin siad lucht leanúna Desmond amach as críoch Mhic Cárthaigh, 'isteach ina gceantar bán féin' , áit nach raibh trúpaí na n-iarlaí reibiliúnacha in ann teacht ar aon sholáthairtí agus an áit a thréigean. D'éiligh Mac Cárthaigh creidiúint freisin as Ghuaire Mhic Suibhne agus Mhoire Rua a mharú, beirt chaptaen de chuid na ngallóglach a throid in arm Iarla Urmhumhan.

Ar bhás a athar sa bhliain 1581, fuair Mac Cárthaig maoin shuntasach mar oidhreacht ach ní raibh sé ina Thánaiste ag an bprionsa, agus dá bhrí sin níor ghlac sé teideal a athar, a chuaigh chuig uncail Mhic Cárthaig, Eoghan Mac Cárthaigh Riabhach 16ú Prionsa Chairbreach. Chuaigh post an Thánaiste chuig col ceathrar Mhic Cárthaig, Domhnall na bpíopaí Mac Cárthaigh Riabhach. Ach, sa bhliain 1583, chuaigh Mac Cárthaig chun cúirte, áit ar bhuail an bhanríon leis, a dheonaigh 1000 mharc agus anáid de 100 mharc dó. Sa bhliain 1585, d’fhóin sé mar chomhalta de Pharlaimint na hÉireann i mBaile Átha Cliath.

## An Túr
## Tagairtí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1560
Catagóir:Taoisigh Éireannacha
Catagóir:TiarnaíÉireannacha
Catagóir:Básanna i 1640
Catagóir:Scríbhneoirí as Contae Chorcaí
Catagóir:Éireannaigh ón 16ú haois
Catagóir:Éireannaigh an 17ú haois
Catagóir:Príosúnaigh i dTúr Londan
Catagóir:Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
Catagóir:Daoine as Cill Bhriotáin
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha ón 16ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí fireanna na hÉireann ón 16ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha ón 17ú haois
Catagóir:Scríbhneoirí fireanna na hÉireann ón 17ú haois