open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tony Benn

Ba pholaiteoir Briotanach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre é **Anthony Neil Wedgwood "Tony" Benn** (3 Aibreán 1925 - 14 Márta 2014), a bhí i bhfad amach ar an eite chlé. "Leantóir Íosa", mar a dúirt sé, agnóisí ba é i ndáiríre. 
clé|mion|177x177px|1967
clé|mion|150x150px|2013

## Gairm
Toghadh Benn mar MP i mBriostó sa bhliain 1950 don chéad uair. Ball den uasaicme, bronnadh tiarnaí air sa bhliain 1960, rud nár thaitin ar chor ar bith leis. 

An tAire Fuinnimh ab ea é sa rialtas Callaghan (1974-1979). Cé nach raibh Benn i rialtas sa Bhreatain ó 1979 i leith, bhí tionchar nach beag ag Benn, fiú sna 2000idí, ar pholaiteoirí, meáin agus pobal thall cionn is an seasamh a bhí aige ar go leor ceisteanna a bhain le cothromas don aicme oibre, dílseacht sa pholaitíocht agus go háirithe a dúil i mbunphrionsabail lucht bunaithe Pháirtí an Lucht Oibre sa Bhreatain.

Bhí Benn i gcónaí i bhfách le hathaontú na hÉireann.

## Féach freisin

* Hilary Benn, a mhac agus Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1925
Catagóir:Básanna in 2014
Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna
Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Catagóir:Sóisialaithe
Catagóir:Poblachtánaigh na hÉireann
Catagóir:Agnóisithe
CLG Naomh Uinseann

Cumann CLG atá lonnaithe in Marino i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath is ea **CLG Naomh Uinseann** (Béarla: *St Vincents GAA*), a bunaíodh thiar sa bhliain 1931. Tá Craobh Átha Cliath buaite ag peileadóirí an chumainn níos mó uair ná aon chlub eile.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna CLG i gContae Átha Cliath
An Stúc

Is sliabh in Albain í **an Stúc**, atá suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois. 

Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Catagóir:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Bealarúisigh

Is grúpa eitneach oir-Shlavach iad na **Bealarúisigh** (Bealarúisis: беларусы, *belarusy* ), agus tá móramh acu sa Bhealarúis. Maíonn os cionn 8 milliún duine a bhfuil náisiúntacht Bhealarúiseach acu, sa lá atá inniu ann.

*
Catagóir:Grúpaí Eitneacha sa Chasacstáin
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Catagóir:Grúpaí eitneacha Slavacha
Catagóir:Rus
Cair Cheann Tulaich

Is baile suite i Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear í **Cair Cheann Tulaich**  in Albain.

Ar an 17 Meán Fómhair 1937, cailleadh deichniúr daoine óga as Gob an Choire, Acaill, i dtine i scioból in aice le Cair Cheann Tulaich. Ag piocadh fataí a bhí siad ('tattie howkers’). Iompraíodh na coirp ar an líne idir Cathair na Mart agus Gob an Choire, an t-aistear deireanach a rinneadh ar an gcuid seo den iarnród choíche.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear
Trasna na dTonnta

:*Baineann an t-alt seo leis an amhrán traidisiúnta; má tá suim agat san fheachtas ar son na Gaeilge, féach [[Trasna na dTonnta (feachtas)]].*
Amhrán Éireannach is ea ***Trasna na dTonnta***.

## Liricí
Trasna na dtonnta dul siar, dul siar,
Slán leis an uaigneas is slán leis an gcian
Geal é mo chroí agus geal í an ghrian
Geal bheith ag filleadh go hÉirinn

Chonaic mo dhóthain de thíortha i gcéin
Ór agus airgead saibhreas an tsaoil
Éiríonn an croí ‘nam le breacadh gach lae
‘S mé druidim le dúthaigh mo mhuintir

Ar mo thriall siar ó éirigh mo chroí
An aimsir go hálainn is tonnta deas réidh
Stiúradh go díreach go dúthaigh mo chliabh
Is bheidh mé in Éirinn amárach

Muintir an Iarthair iad cairde mo chroí
Fáilte is féile bheidh romham ar gach taobh
Ar fhágaint an tsaoil seo sé ghuidhim ar an rí
Gur leosan a shinfear i gcill mé

## Tagairtí

Catagóir:Amhráin Ghaeilge
CLG Phort Omna

Cumann CLG atá lonnaithe sa bhaile Port Omna in oirdheisceart Chontae na Gaillimhe is ea **CLG Phort Omna** (Béarla: *Portumna GAA*). Is ar chúrsaí iomána amháin atá an club dírithe, beag nó mór. 

Bunaíodh an cumann thiar sa bhliain 1888 agus tá coirn chontae agus uile-Éireann gnóthaithe acu ó shin i leith. Tá geansaí na Gaillimhe caite ag cuid mhaith d'imreoirí an chumainn chomh maith - amhail Ollie Ó Cainín, Seosamh Ó Cainín agus Damien Ó hAodha.

## Tagairtí

Catagóir:Clubanna CLG i gContae na Gaillimhe
Jaqueline Bouvier (The Simspons)

mion
Is carachtar í **Jacqueline Ingrid Bouvier** (née **Gurney)** sa chartún grinn Meiriceánach *[[The Simpsons]]*. Is máthair Marge í.

## Tagairtí

Catagóir:Carachtair fhicseanúla
Catagóir:Carachtair i gcartúin
Catagóir:Carachtair The Simpsons
Bloomington, Minnesota

Is í **Bloomington** an ceathrú cathair is mó sa stát Minnesota, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Bloomington suite i gContae Hennepin. Tá Gene Winstead ina mhéara. Tá Bloomington suite ar an Abhainn Minnesota. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1843.

## Naisc sheachtracha
* bloomingtonmn.gov - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Minnesota
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Tòrranan

Is baile suite i Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear é **Tòrranan**. Bhí 2,480 duine ina gcónaí ann in 2001.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear
Leamhnachd

Is ceantar suite i Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear é **Leamhnachd**.

Catagóir:Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Monadh Champsaidh

Is cnoic suite i gSiorrachd Dhún Bhreatainn an Ear é **Monadh Champsaidh**.

## Tagairtí

Catagóir:Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Achadh an t-Sruthain

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é **Achadh an t-Sruthain**.

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Bailte in Albain
Tataraigh

390px|thumb|Dáileadh daonra na Turca-Thataracaigh
Grúpa de bhunadh eitneach Tuirceach is ea na **Tataraigh** (Tatairis: татарлар / tatarlar, Sean-Tuircis:). Cónaíonn siad in Oirthear na hEorpa agus i dTuaisceart na hÁise. Daonra bundúchasach iad na Tataraigh de chuid réigiún na Volga sa Rúis, An Tatarstáin agus an Bháiscortostáin. Bíonn formhór na Tataraigh ina gcónaí i gCónaidhm na Rúise, le daonra de 5.5 milliún, lena n-áirítear 2 mhilliún i bPoblacht na Tatarstáine, milliún amháin i bPoblacht na Báiscortostáine agus 2.5 milliún i réigiúin eile na Rúise. 

Tar éis lánscor an Aontais Shóivéadaigh, bhí daonraí suntasacha Tatarach fágtha san Úisbéiceastáin nua neamhspleách, sa Chasacstáin agus san Úcráin.

## Féach freisin

* Tataraigh na Crimé

## Tagairtí

Tataraigh 
Catagóir:Turcaigh 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na hAsarbaiseáine 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na Casacstáine 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na Tuirce 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na Polainne 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na Rúise 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na hÚcráine 
Catagóir:Grúpaí eitneacha na hÚisbéiceastáine 
Catagóir:Moslamaigh na Rúise
Catagóir:Grúpaí eitneacha san Eoraip
Bert I. Gordon

Stiúrthóir scannáin Meiriceánach ab ea **Bert Ira** Gordon (a rugadh ar 24 Meán Fómhair 1922 in Kenosha, Wisconsin agus a d'éag ar 8 Márta 2023). D'oibrigh sé go príomha ar scannáin ollphéiste, ag baint úsáide as go leor éifeachtaí speisialta. *King Dinosaur* an chéad scannán faoina stiúradh. Rinneadh an scannánú taobh istigh de 15 lá sa bhliain 1955 le ceithre aisteoir agus ceamara a tógadh ar iasacht. Mr. B.I.G. a tugadh air mar leasainm.

## Scannánliosta

## Naisc sheachtracha
*http://www.fearnet.com/news/interview/interview-bert-ira-gordon-part-one
*http://craneshot.blogspot.ca/2007/07/spending-little-time-with-mr-big.html
*http://www.mediamikes.com/2011/03/interview-with-bert-i-gordon/

Catagóir:Daoine a rugadh i 1922
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Sárocsaíd hidrigine

Is éard is **sárocsaíd hidrigine** ann ná an tsárocsaíd is simplí (comhdhúil a bhfuil nasc aonair ocsaigin-ocsaigine ann). Tá sé ina ocsaídeoir láidir freisin. Is leacht gan dath atá ann atá beagán níos slaodaí ná uisce.

catagóir:Ocsaídeoirí
catagóir:Sárocsaídí
catagóir:Leachtanna
Catagóir:Comhdhúile ceimiceacha
Achadh na Feàrna

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é **Achadh na Feàrna** nó **Ach na Feàrna**.

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Bailte in Albain
An Chiocúis

Is teanga Chéiniach atá sa **Chiocúis** (*Ainmniú féin*: **Gĩkũyũ** nó **Kikuyu**), a bhaineann leis an bhfine teangacha Bantúcha. Labhraíonn 6.6 milliún duine í (2009) i lár na tíre idir Nyeri agus Nairobi.
clé|mion|220x220px|Dráma de chuid Ngugi Wa Thiong'o

## Scríbhneoirí
Sa Chiocúis a scríobh Ngũgĩ wa Thiong'o ((5 Eanáir 1938 – 28 Bealtaine 2025).

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:An Chéinia
Catagóir:Teangacha na hAfraice
Bàgh nan Uaimhean

Is baile suite i gComhairle Inbhir Chluaidh é **Bàgh nan Uaimhean**, nó **Bàgh Wemyss**.

## Tagairtí

Catagóir:Comhairle Inbhir Chluaidh
Catagóir:Bailte in Albain
Mayo News

Nuachtán áitiúil Éireannach is ea ***[[Mayo News|The Mayo News]]*** (Gaeilge: **Nuacht Maigh Eo**) a bunaíodh i 1892. Foilsíodh an nuachtán i gCathair na Mart, Maigh Eo.

## Féach freisin
*

## Naisc sheachtracha
*

## Tagairtí

Catagóir:Nuachtáin in Éirinn
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Seachtanáin
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1892
Catagóir:Bunaithe sna 1890í
Cnoc a' Bharra

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear é **Cnoc a' Bharra**. Bhí 19,813 duine ina gcónaí i gCnoc a' Bharra i 2001.

## Tagairtí

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Bailte in Albain
Giofnag

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é **Giofnag**. Bhí 16,178 duine ina gcónaí i nGiofnag i 2001.

Ta sé suite 6.0 km lastoir de Chnoc a' Bharra, 9.0 km soir-soir ó dheas ó Phàislig agus 8.5 km sa taobh thiar thuaidh de  Chille Bhrìghde an Ear, sa taobh thiar theas de Mhòr-Ghlaschu.

Is minic a hainmníodh Giofnag i measc na gceantar is lú díothach in Albain. Bhí sé sa chéad áit ach chuaigh an teideal sin go Stockbridge, Dùn Èideann sa bhliain 2020.

Luaitear Giofnag i gcáipéisí chomh luath leis an seachtú haois déag mar lonnaíocht scaipthe talmhaíochta. Ag deireadh an ochtú haois déag, cuireadh iallach ar Archibald Montgomerie, Iarla Eglinton, an talamh a dheighilt ina roinnt réadmhaoine níos lú.
## Tagairtí

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear
Catagóir:Bailte na hAlban
Rinn Friù, baile

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é **Rinn Friù**. Bhí 20,251 duine ina gcónaí i Rinn Friù i 2001.

## Tagairtí
 

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Bailte in Albain
Cart

Is abhainn suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é **Cart**.

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Páirc Mhaolagain

Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù í **Páirc Mhaolagain**.

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Bridge of Weir

Is baile suite i gComhairle Siorrachd Rinn Friù é **Bridge of Weir**.

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Bailte in Albain
Aerfort Idirnáisiúnta Ghlaschú

Is aerfort suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é **Aerfort Idirnáisiúnta Ghlaschú** (Gaeilge na hAlban: *Port-adhair Eadar-náiseanta Ghlaschú*). D'oscail an t-aerfort sa bhliain 1966. Sa bhliain 2019, d'úsáid 8.84 milliún daoine an t-aerfort.

## Stair

### 1960idí
Roimh an aerfort seo, ba é Aerfort Rinn Friú an príomh-aerfort sa cheantar, suite 3 chiliméadar ó shuíomh an aerfoirt nua, sa bhaile Rinn Friú.

D'oscail Aerfort Ghlaschú ar 27ú Meitheamh 1966.

## Tagairtí

Catagóir:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Baile na Féithe

Is baile suite i gComhairle Inbhir Chluaidh é **Baile na Féithe**.

Catagóir:Comhairle Inbhir Chluaidh
Catagóir:Bailte in Albain
Aguascalientes

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea **Aguascalientes**. Tá sé suite i lár na tíre. "Uiscí teo" an chiall atá le "Aguascalientes". Tagann ainm an stáit as na foinsí teo atá ann. Aguascalientes a thugtar freisin ar phríomhchathair an stáit. Sa bhliain 2012 bhí 1,237,675 duine ina gcónaí sa stát.
mion|clé|Plaza Patria, cearnóg i lár chathair Aguascalientes

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Aguascalientes
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Baja California Sur

Ceann de 31 stát Mheicsiceo is ea **Baja California Sur** agus é suite in iarthar na tíre. Tá sé ag críchántaíocht le stát Baja California ar an taobh thuaidh. Is é La Paz an phríomhchathair. Measadh 718,196 duine a bheith ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
mion|clé|Misión Nuestra Señora de Loreto in Baja California Sur

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Baja California Sur
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Baja California

Ceann de 31 stát Mheicsiceo is ea **Baja California** agus é suite in iarthuaisceart na tíre. Is é Mexicali an phríomhchathair agus is é Tijuana an chathair is mó daonra. Measadh 3,337,543 duine a bheith ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
[mion|clé|[Ensenada Grande, cuid de pháirc náisiúnta in Baja California]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Baja California
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Tuscaroraigh

Meiriceánaigh Dúchasacha is ea na **Tuscaroraigh** ("cnuasaitheoirí cnáibe"), de chuid teangacha na nIroquois, le baill i Nua-Eabhrac, i gCeanada, agus i gCarolina Thuaidh. Meastar gur chomhcheangal siad le chéile mar daoine ar fud na Lochanna Móra, le linn bhorradh na Cúig Náisiún de chuid na nIroquois bunaithe i gceantar Nua-Eabhrac mar atá anois ann. 
I bhfad roimh theacht na nEorpach go dtí Meiriceá Thuaidh, chuaigh na Tuscaroraigh ar imirce ó dheas agus shocraigh siad síos sa réigiún ar a dtugtar anois Oirthir Carolina air. Na daoine dúchasacha is líonmhaire sa cheantar, bhí cónaí orthu le taobh na n-aibhneacha Roanoke, Neuse, Tar (Torhunta nó Narhontes), agus Pamlico i gCarolina Thuaidh. Bhuail siad, don chéad uair, le taiscéalaithe agus lonnaitheoirí Eorpacha i gCarolina Thuaidh agus Virginia.

Catagóir:Iroquois
Campeche

Is ceann de 31 stát Mheicsiceo é **Campeche** atá suite in oirdheisceart na tíre. Is é San Francisco de Campeche an phríomhchathair agus an chathair is mó daonra. Bhí 849,617 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012.
[mion|clé|Geata na seanchathrach i [San Francisco de Campeche]] 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Campeche
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Chiapas

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea **Chiapas** Sur, suite in oirdheisceart na tíre ar an Aigéan Ciúin. Tá sé ag críochantacht le Guatamala ar a thaobh thoir theas. Is é 

Tuxtla Gutiérrez an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 4,983,116 duine ina gcónaí in Chiapas sa bhliain 2012.

Tá fothraigh mhóra ó aimsir na ríochtaí Máigeacha in roinnt áiteanna in Chiapas, 
Palenque, mar shampla. Tá áit thábhachtach ag na bundúchasaigh sa stát i gcónaí: aithnítear 18 grúpa eitneach bundúchasach in Chiapas go hoifigiúil. Neartaíodh a gcearta polaitiúla i ndiaidh an éirí amach sa bhliain 1994.
 
[mion|clé|Sráid Real de Guadalupe, in [San Cristóbal de las Casas]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Chiapas
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Guerrero

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea **Guerrero**. Tá sé suite i ndeisceart na tíre ar chósta an Aigéin Chiúin. Is é Chilpancingo de los Bravo an phríomhchathair agus is é Acapulco de Juárez an chathair is mó. Bhí 3,442,564 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
[mion|Cladach agus báid ag [Punta Maldonado]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Guerrero
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Guanajuato

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea **Guanajuato**. Tá sé suite i lár na tíre. Is é Guanajuato an phríomhchathair agus is é León an chathair is mó. Bhí 5,486,372 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012. Ba in Dolores, in Guanajuato, a chuir an tAthair Miguel Hidalgo agus a chomhghleacaithe tús leis an éirí amach i gcoinne na Spáinne sa bhliain 1810.
mion|Caschoillte fothrópaiceacha sna sléibhte in Guanajuato

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Guanajuato
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Morelos

[mion|An chearnóg (''[zócalo*) i [[Jiutepec]], i Morelos]]
Is ceann de na 31 stát de chuid [[Meicsiceo|Mheicsiceo]] é *'Morelos''', agus é suite i lár na tíre. Is é Cuernavaca an phríomhchathair agus an chathair is mó daonra. Is é Morelos an dara stát is lú i Meicsiceo ó thaobh achair de, agus é beagán níos lú ná Tlaxcala. Bhí 1,819,892 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.

## Stair
Sa réamheaspáinneach ré, thosaigh an Mexica nó Aztec ag teacht chomh luath le 1398, agus bhí tionchar an-mhór acu ar an gceantar seo sa 1420.

Cuid de stát Meicsiceo ab ea Morelos go dtí 1869, bliain inar fhógair Benito Juárez stát Morelos in onóir José María Morelos y Pavón, an té a chosain an chathair Cuautla i gcoinne fórsaí ríoga na Spáinne le linn Chogadh an Neamhspleáchais.

## Geilleagar
Tá Morelos beagán níos boichte ná an meán i measc stát na tíre. Mar gheall ar an aimsir shéimh a bhíonn ann, saothraítear barra i Morelos an bhliain ar fad agus de gach aon chineál. Bíonn an cána siúcra tábhachtach, chomh maith le bláthanna, rósanna go háirithe. Oibríonn breis is 68,000 duine (1.4% d'oibrithe Morelos) i ndéantóireacht earraí: feithiclí, ceimicigh, teicstílí, suimint, páipéar agus bianna. Tugann turasóirí cuairt ar chuid de na bailte beaga traidisiúnta sa stát, agus bíonn tithe saoire ann ag a lán daoine ó Chathair Mheicsiceo. 

## Féach freisin

## Tagairtí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Morelos
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Colima

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea **Colima**. Is é an ceathrú stát is lú i Meicsiceo. Tá sé suite in iardheisceart na tíre i lár chósta an Aigéin Chiúin. Is é Colima an phríomhchathair agus is é Manzanillo an chathair is mó daonra. Bhí 672,995 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012.
[mion|An cuan in [Manzanillo]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Colima
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Querétaro

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea **Querétaro**, agus é suite i lár na tíre sa réigiún ar a dtugtar Bajío. Tá sé ar cheann de na stáit is lú sa tír.  Is é Santiago de Querétaro an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 1,924,144 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
[mion|Santiago de Jalpán, teach pobail [Caitliceach i stát Querétaro]]
[mion|Mná den phobal bundúchasach [Otomi in Querétaro]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Querétaro
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Hidalgo

Is stát de chuid Mheicsiceo é **Hidalgo** atá suite i lár na tíre. Is é Pachuca de Soto an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 2,753,582 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Hidalgo (stát)
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Michoacán

Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Michoacán** agus é suite in iardheisceart na tíre. Is é Morelia an phríomhchathair agus an chathair is mó daonra. Bhí 4,412,767 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
mion|An ''plaza'' agus ardeaglais i Morelia

Tháinig Paricutín, bolcán, ar an saol i lár gort arbhair Indiaigh in Michoacán sa bhliain 1943. Fásann níos mó piorraí abhcóide (*aguacates* as Spáinnis) i Michoacán ná in áit ar bith eile ar domhan. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Michoacán
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Durango

Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Durango**. Tá sé suite i lár iarthar na tíre. Is é Victoria de Durango an phríomhchathair agus an chathair is mó daonra. Bhí 1,667,374 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
mion|Ardeaglais na baislice in Victoria de Durango

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Durango
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Quintana Roo

Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Quintana Roo**, agus é suite in oirdheisceart na tíre. Is é Chetumal an phríomhchathair agus is é Cancún an chathair is mó. Bhí 
mion|Quintana Roo
1,468,469 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012.

## Stair
Le linn réimeas na Spáinneach agus luathstair Phoblacht Mheicsiceo, ba chuid de Yucatán é Quintana Roo ó thaobh rialtais de. Ní raibh ach roinnt mílte duine ina gcónaí ann go dtí am éigin san 20ú haois. D'éirigh na Máighigh, na bundúchasaigh, amach sna 1840idí—Cogadh na gCaisleán a tugadh air—agus i ndiaidh díbirt a dhéanamh ar na strainséirí uilig, cuireadh stát dá gcuid féina ar bun darbh ainm Chan Santa Cruz agus an baile Felipe Carrillo Puerto mar phríomhchathair de chineál acu. 
[mion|225px|[fothrach|Fothracha Indiacha Tulum]]

D'fhógair an t-uachtarán Porfirio Díaz go raibh Quintana Roo ina chríoch de chuid Mheicsiceo ar an 24ú Samhain 1902. Ainmníodh an chríoch i ndiaidh Andrés Quintana Roo, tírghráthóir i luathstair Mheicsiceo. Ghlac arm Mheicsiceo seilbh ar Quintana Roo arís sna 1910idí agus cuireadh an áit isteach i stát Yucatán arís.

Thosaigh an daonra ag fás sna 1940idí, agus ar an 8ú Deireadh Fómhair 1974, rinneadh stát ar leith de. Fágann sin gurb é Quintana Roo an stát is nua de chuid Mheicsiceo. Tháinig fás agus forbairt an-mhór ina dhiaidh sin a leanann go dtí an lá inniu.

## Geilleagar
Is í an turasóireacht bunchloch na heacnamaíochta in Quintana Roo. Cancún an baile saoire is mó sa stát. Tarraingíonn fothracha Indiacha, an aeráid, na tránna agus an dúlra fairsing na turasóirí ina sluaite ann.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Quintana Roo
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
San Luis Potosí

Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **San Luis Potosí** atá suite i lár na tíre. San Luis Potosí a thugtar ar an bpríomhchathair freisin agus is é sin an chathair is mó sa stát. Bhí 2,638,693 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
mion|An Ardeaglais i San Luis Potosí

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:San Luis Potosí
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Sinaloa

mion|Sinaloa
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsico é **Sinaloa**, agus é suite in iarthar na tíre, ar chósta Mhurascaill California. Is é Culiacán Rosales an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 2,806,664 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012. Is iad na Cahíta an pobal bundúchasach is mó i Sinaloa. Áirítear Cártel de Sinaloa mar an *[[cartel]]* drugaí is mó sa Domhan Nua.
mion|clé|Teampall an phobail in Copala, baile i Sinaloa

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Sinaloa
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Sonora

Is ceann de 31 stát Mheicsiceo é **Sonora** atá suite in iarthuaisceart na tíre. Is é Hermosillo an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 2,755,258 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
[mion|[Puerto Peñasco i Sonora]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Sonora
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Tlaxcala

Ceann de 31 stát Mheicsiceo is ea **Tlaxcala** agus é suite i lár na tíre. Is é an stát is lú sa tír. Is é Tlaxcala de Xicohténcatl an phríomhchathair agus is é Vicente Guerrero an chathair is mó. Bhí 1,213,757 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
[mion|An phríomhchearnóg nó ''plaza'' in [Apizaco, Tlaxcala]] 

## Stair
D'éirigh leis na Tlaxcalteque, pobal dúchasach Tlaxcala, iad féin a choimeád neamhspleách ar impireacht na nAstacach go dtí teacht na Spáinneach agus chuidigh siad leo i gcoinne na nAstacach. I gcúiteamh a gcuid dílseachta dóibh, bhronn na Spáinnigh pribhléidí ar na Tlaxcalteque. Bhí cead acu airm a iompar agus marcaíocht capall a dhéanamh. Choimeád siad a gcultúr agus a bhféiniúlacht ó shin i leith.

## Geilleagar
Tá an talmhaíocht tábhachtach i ngeilleagar an stáit. Tá a lán daoine fostaithe sna tionsclaíocht cheimiceach, agus i ndéantúsaíocht teicstílí agus drugaí chomh maith.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Tlaxcala
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Yucatán

Tá **Yucatán** ar cheann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo agus é suite in oirdheisceart na tíre. Is é Mérida an phríomhchathair. Bhí 2,015,977 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.

I ndiaidh do shibhialtacht na Máigeaigh titim as a chéile sa 9ú haois lean cuid dá gcathracha ag maireachtáil sa Yucatán. Mhair cuid díobh go dtí teacht na Spáinneach sa 16ú haois agus tá cuma mhaith ar na fothracha go dtí an lá inniu.  

mion|Príomháras Universidad (Ollscoil) Autónoma del Yucatán. Is féidir an clós a fheiceáil tríd an doras.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Yucatán
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Coahuila

Ceann de na 31 stát de chuid Mheisiceo is ea **Coahuila**, agus í suite i dtuaisceart na tíre ar theorainn na Stát Aontaithe. Bhí 2,748,391 duine ina gcónaí in Coahuila sa bhliain 2010. Is é Saltillo príomhchathair an stáit.

Tá aeráid an-tirim in Coahuila ach de bharr na haibhneacha a théann tríd, is féidir barra a shaothrú ann, cadás mar shampla. Tá 95% den ghual i Meicsiceo le fáil sa stát. Déantar gluaisteáin in Coahuila.  
[mion|Alameda de Zaragoza, ceann de phríomhshráideanna [Torreón, an dara cathair is mó in Coahuila]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Coahuila
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Puebla

Ceann de 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Puebla**. Tá sé suite i ndeisceart láir na tíre. Is é Puebla príomhchathair an stáit. Tá 5,914,085 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012.
[mion|[Feirm i bPuebla]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Puebla
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Veracruz

mion|Sléibhte i ndeisceart Veracruz
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Veracruz**, agus é suite in oirthear na tíre. Tá leaganacha oifigiúla agus stairiúla níos faide den ainm: **Veracruz de Ignacio de la Llave** a thugtar ar an stát ina bhunreacht, agus is seanleagan de **Veracruz-Llave** freisin. **Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave** an leagan is faide den ainm. Is é Xalapa an phríomhchathair agus is é Veracruz an chathair is mó. Bhí 7,773,408 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.

## Stair
D'fhás sibhialtacht na nOilmiceach i Veracruz a bhí i mbarr a réime sa chéad mhíle bliain R.C. Mhair sí go dtí na 300idí R.C. As na hOilmicigh a d'fhás ríochtaí eile Mheiriceá Láir. 

Tháinig Hernán Cortés i dtír i Meicsiceo den chéad uair san áit ina bhfuil cathair Veracruz inniu. Chuir sé calafort ar bun ansin sular thug sé aghaidh ar Tenochtitlán, príomhchathair na nAstacach. Chuidigh cuid de Indiaigh Veracruz leis agus chuaigh cuid eile ina choinne. 

Mar gheall ar an mbolgach a thug na Spáinnigh isteach sa tír leo, mharaigh na sluaite i measc na nIndiach agus bhí ganntanas mór oibrithe ann. Sa bhliain 1535, mar sin, thosaigh na Spáinnigh a thabhairt sclábhaí isteach ón Afraic, idir 500,000 agus 1 mhilliún duine san iomlán. D'éirigh na sclábhaí amach arís agus aríst eile, áfach, agus faoi dheireadh cuireadh an sclábhaíocht ar ceal, an chéad áit ar an domhan ina rinneadh amhlaidh. D'fhág sin freisin éagsúlacht eitneach in Veracruz thar an ngnáth i Meicsiceo. 

Ba i Veracruz, ag calafort Chathair Veracruz, a cuireadh an cath deireanach sa Réabhlóid Mheicsiceach sa bhliain 1824. I lár an 19ú haoise, bhí Ignacio de la Llave y Segura Zevallos (1818-1863) ina gobharnóir ar Veracruz. Lena chomóradh a cumadh na leaganacha fada sin d'ainm an stáit.

## Geilleagar
Is iad an talmhaíocht agus peitriliam bunchloch gheilleagar Veracruz. Saothraítear leath na dtorthaí citreacha i Meicsiceo sa stát. Tá an pónaire fanaile tábhachtach agus dúchasach do Veracruz. Tá calafort Veracruz tábhachtach freisin agus, mar gheall ar chósta fada an stáit, déantar a lán iascaireachta ansin chomh maith. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Veracruz
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Tamaulipas

Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Tamaulipas**, agus é suite in oirthuaisceart na tíre. Tá Tamaulipas ag críochántaíocht le Texas, sna Stáit Aontaithe, sa tuaisceart, le Murascaill Mheicsiceo ar a thaobh thoir, le stát Veracruz san oirdheisceart, le San Luis Potosí san iardheisceart, agus le Nuevo León san iarthar. Is é Ciudad Victoria an phríomhchathair agus is é Reynosa an chathair is mó. Bhí 3,374,200 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
mion|An fásra in Tamaulipas, sléibhte na Sierra Madre Oriental sa chúlra

Tá an trádáil níos tábhachtaí ná aon chuid eile de gheilleagar an stáit. Tá 15 pointe trasnaithe ar an teorainn leis na Stáit Aontaithe. Is é Nuevo Laredo an ceann is tábhachtaí. Téann 28% de thrácht thrádála NAFTA tríd agus an droichead idir é agus na Stáit Aontaithe, is é an droichead idirnáisiúnta is mó tráchta ar domhan. Lena chois sin tá dhá chalafort thábhachtacha ann, Tampico agus Altamira. Tá Tampico suite ar an mbruach thuaidh den abhainn Pánuco agus tá scaglann mór ola de chuid PEMEX ann. Táirgí peitril sa chuid is mó a théann tríd an gcalafort úd. Earraí saothraithe de gach aon chineál a théann trí Altamira. San iomlán aistrítear 30% d'earraí trádála Mheicsiceo leis an gcoigríoch trí Tamaulipas. 
mion|Príomhbhealach isteach i gcalafort Tampico

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
Suíomh oifigiúil  an stáit, arna rochtain ar 14 Feabhra 2015 

Catagóir:Tamaulipas
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Zacatecas

Is stát de chuid Mheicsiceo é **Zacatecas**, agus é suite i dtuaisceart láir na tíre. Is é Zacatecas an phríomhchathair agus an chathair is mó. Aithnítear Zacatecas as an méid airgid agus mianraí eile sa stát, as na samplaí d'ailtireacht choilíneach ann agus as an áit atá aige i luathstair Mheicsiceo. Bhí 1,514,618 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
mion|Teach pobail i Zacatecas

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Zacatecas
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Ceantar Feidearálach Mheicsiceo

mion|clé|Ceantar Feidearálach Mheicsiceo
Is stát de chuid Mheicsiceo é **an Ceantar Feidearálach** atá suite i lár na tíre.

Catagóir:Meicsiceo
México (Stát)

Is stát de chuid Mheicsiceo é **Meicsiceo** atá suite i lár na tíre. Tá an chuid is mó den stát suite ar an taobh thiar de Chathair Mheicsiceo ach síneann cuid eile de ó thuaidh agus soir leath-thimpeall na príomhchathrach. Is é Toluca de Lerdo an phríomhchathair agus is é Ecatepec de Morelos an chathair is mó daonra. Bhí 16,618,929 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
[mion|Is é [Popocatépetl, bolcán, an pointe is airde i Stát Mheicsiceo.]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:México (stát)
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Contae Alytus

mion
I ndeisceart na Liotuáine atá **Contae Alytus**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha sa Liotuáin
Contae Kaunas

I lár na Liotuáine atá **Contae Kaunas**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Contaetha sa Liotuáin
Tabasco

Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é **Tabasco** agus é suite in oirdheisceart na tíre. Is é Villahermosa an phríomhchathair agus an chathair is mó. Príomhbhaile na nOilmiceach, luath-sibhialtacht Mheisiceach, ab ea La Venta, in Tabasco. Bhí 2,309,369 duine ina gcónaí in Tabasco sa bhliain 2012.
[mion|[Tacotalpa, baile beag in Tabasco]]

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Tabasco
Catagóir:Meicsiceo
Catagóir:Stáit Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo
Catagóir:Tíreolaíocht Mheicsiceo de réir stáit
Brainsdean

Is baile suite i gComhairle Inbhir Chluaidh é **Brainsdean**.

Catagóir:Comhairle Inbhir Chluaidh
Catagóir:Bailte in Albain
Gáradh Cairte

Is bruachbhaile suite i gComhairle Inbhir Chluaidh é **Gáradh Cairte**.

Catagóir:Comhairle Inbhir Chluaidh
Catagóir:Bailte in Albain
Both an Uillt

Is baile suite i Siorrachd Dhùn Breatann an Iar é **Both an Uillt**, (Béarla: *Bonhill*).

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Siorrachd Dhùn Breatann an Iar
Bruach Chluaidh

Is baile suite i Siorrachd Dhùn Breatann an Iar é **Bruach Chluaidh**. Tá sé in aice le Glaschú, ar Abhainn Chluaidh.

## Tagairtí
 

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Dhún Breatainn an Iar
An Dail Riabhach, Comhairle Dhún Breatainn an Iar

Is baile suite i gComhairle Dhún Breatainn an Iar é **an Dail Riabhach**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Dhún Breatainn an Iar
Burgenland

mion|250px|Kleinhöflein, baile beag lámh le hEisenstadt, in Burgenland
Stát de chuid na hOstaire is ea **Burgenland**. Is é an stát is faide thoir sa tír. Tá 284,900 duine ina gcónaí ann, mionlaigh Crótacha agus Ungáracha san áireamh. Is í Eisenstadt an phríomhchathair.
Vorarlberg

Is stát de chuid na hOstaire é **Vorarlberg** atá suite in iarthar na tíre. Tugtar air an 'Ländle' ('Stáitín'), mar gheall ar a mhéid bheag, agus é ar an dara stát is lú de réir achair san Ostair, i ndiaidh Víne. Is í Bregenz a phríomhchathair, cé nach ach an tríú cathair is mó sa tír í í, le daonra de 29,500 duine; tá Dornbirn (48,000) agus Feldkirch (33,000) araon níos mó.

Is é Vorarlberg an stát is iartharaí sa tír freisin; ní chríochnaíonn sé ach amháin le haon stát Ostarach eile amháin (Tyrol), fad is go gcríochníonn sé leis an Eilvéis, leis an nGearmáin agus le Líchtinstéin ar a thaobhanna eile.
mion|Fraxern, Vorarlberg
Is é Vorarlberg an t-aon stát amháin san Ostair nach bhfuil a chanúint ina cuid den Ostair-Bhaváiris; seachas sin, canúint de chuid na hAlamainise atá inti. Mar sin, tá sé páirteach i réigiún cultúrtha le hEilvéis na Gearmáinise, leis an tSváib agus leis an Alsáis, réigiúin eile ina labhraítear na canúintí seo go stairiúil.
Salzburg (stát)

Is stát de chuid na hOstaire é **Salzburg** atá suite i lár na tíre.  Is í príomhchathair na státa ná Salzburg freisin.
Steiermark

mion|Steiermark
Is stát nó *Bundesland* de chuid na hOstaire é **Steiermark** nó Stíría atá suite in oirdheisceart na tíre. Ó thaobh achair de tá sé ar an dara stát is mó san Ostair le 16,400 km2 (6,332 mi2). Tá teorainn aige leis An tSlóivéin chomh maith leis na Stáit seo a leanas: Ostair Íochtarach, Ostair Uachtarach, Salzburg, Burgenland, agus Carinthia. Is í Graz príomhchathair an Stáit le thart ar 331,000 daoine ina gcónaí inti.
Magh Leamhna

Is ceantar suite i gComhairle Dhún Breatainn an Iar é **Magh Leamhna**.

Catagóir:Tíreolaíocht na hAlban
Catagóir:Comhairle Dhún Breatainn an Iar
Àirdean

Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é **Àirdean**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Cathair Ghlaschú
Allt an Fhuairainn

clé|250px|mion|Allt an Fhuairainn
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é **Allt an Fhuairainn**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Cathair Ghlaschú
The Voice of Ireland

:*Féach freisin ar [[The Voice of Ireland (sraith 5)]]*

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é ***The Voice of Ireland*** (Gaeilge:  *Guth na hÉireann*), a craoladh ar dtús in Éirinn sa bhliain 2012. Tairgtear conradh taifeadta le Universal Music Ireland do bhuaiteoir an tseó gurb fhiú €100,000 é.

B'iad Brian Kennedy, Sharon Corr agus Dolores Ní Ríordáin agus Jamelia, Bressie, Kian Egan, Rachel Stevens agus Una Foden na breithiúna ar an seó.

Is iad buaiteoirí an chláir; Pat Byrne, Keith Hanley, Brendan McCahey, Patrick Donoghue agus Michael Lawson.

## Breithiúna agus láithreoirí
Eochair:
: &ndash; Príomh
: &ndash; Iar

### Breithiúna

}
|-
| Brian Kennedy || colspan="1"  || colspan="4" 
|-
| Jamelia || colspan="1"  || colspan="2"  || colspan="2" 
|-
| Dolores Ní Ríordáin || colspan="2"  || colspan="1"  || colspan="2" 
|-
| Una Foden || colspan="3"  || colspan="2" 
|-
| Rachel Stevens || colspan="3"  || colspan="2" 
|-
|}

### Láithreoirí

## Formáid
#Éisteachtaí nDall
#Babhtaí Cath
#Knockouts Beo (Sraith 4-)
#Seónna Beo

## Sraith
: Ar  Fhoireann Bressie
: Ar Fhoireann Kian
: Ar Fhoireann Una
: Ar Fhoireann Rachel
: Ar Fhoireann Dolores
: Ar Fhoireann Jamelia
: Ar Fhoireann Sharon
: Ar Fhoireann Brian

## Iomaitheoirí

: Buaiteoir
: Dara
: Tríú
: Ceathrú

### Aoi-Chomhairleoir

## Meáin Sraith

## The Voice Afterparty

## Dioscliosta

## Féach freisin
* The Voice
* The Voice (SA)
* The Voice UK

## Tagairtí

Catagóir:The Voice
Catagóir:The Voice of Ireland
Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha
Catagóir:Comórtais cheoil
Catagóir:Cláir Ceoil
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2012
Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2016
Catagóir:Comórtais Teilifíse
Catagóir:Cláir RTÉ
Catagóir:Sraitheanna teilifíse réaltachta
Rishliocht Mhic Gearailt

200px|mionsamhail|deas|Armas agus mana Ghearaltaigh Chill Dara
Ríshliocht Éireannach de bhunadh Gael-Normannach nó Caimbriach-Normannach is ea **na Gearaltaigh** nó **Ríshliocht Mhic Gearailt**, atá ina dTiarnaí ar Éirinn ón 14ú haois i leith ar a laghad. Síolraíonn an chuid Éireannach den sliocht ó Mhuiris Mac Gearailt, tiarna ón Bhreatain Bheag ó dhúchas a tháinig i dtír in Éirinn leis na Normannaigh sa bhliain 1169.

Tá an ríshliocht roinnte ina dhá chraobh:
* Gearaltaigh Chill Dara
* Gearaltaigh Dheasumhan


Catagóir:Teaghlaigh ríoga na hÉireann
Catagóir:Maigh Nuad
Catagóir:Stair Bhaile Átha Cliath
Gearóid Óg Mac Gearailt

9ú Iarla Chill Dara ab ea **Gearóid Mac Gearailt** (1487-1534), nó **Gearóid Óg**. Duine suntasach i stair na hÉireann sa 16ú haois a bhí ann agus rinneadh Fear Ionaid na hÉireann de sa bhliain 1513.

Mac Ghearóid (Mór) Mhic Gearailt agus Alison FitzEustace ab ea é. Phós sé faoi dhó - le hElizabeth Zouche, col ceathrar Rí na Breataine sa bhliain 1503 agus an Chuntaois Elizabeth Grey. Bhásaigh sé agus é faoi ghlas i dTúr Londan.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1487
Catagóir:Básanna i 1534
Catagóir:Daoine as Maigh Nuad
Catagóir:Daoine as Contae Chill Dara
Catagóir:Fir
Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Ríshliocht Mhic Gearailt
Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara

Duine uasal mór le rá i stair na hÉireann sa 16ú haois ab ea **Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara** (1513–1537), agus **Tomás an tSíoda** mar leasainm air i nGaeilge. Mac le Gearóid Óg Mac Gearailt a bhí ann, d’éirigh sé amach in aghaidh na Corónach sa bhliain 1534.

## Saol
Chaith Tomás Mac Gearailt cuid mhaith dá luath-shaol thall in Sasana. Cé gur chol ceathracha iad a mháthair Elizabeth Zouch agus Rí Anraí VII, ba bheag an mhaith é sin chun an caidreamh corrach idir Anraí agus na Gearaltaigh a leigheas. Nuair a ordaíodh dá athair Gearóid Óg dul go Londain chun dul os comhair an Rí, ceapadh Tomás ina Leas-Ionadaí san idirlinn.

Gríosaíodh chun gnímh é i mí an Mheithimh na bliana 1534 nuair a chuala sé ráflaí gur básaíodh a athair i dTúr Londan agus go mbeadh an pionós céanna i ndán dó féin agus do dheartháireacha a athar. Chuaigh sé chun Baile Átha Cliath agus céad is daichead marcach leis a raibh frainse síoda ar a gclogaid, rud a d’fhág “Tomás an tSíoda” air mar leasainm. Thionóil Tomás an Chomhairle i Mainistir Mhuire ar an 11 Meitheamh agus thréig a dhílseacht don Rí. 

D’ionsaigh sé Caisleán Bhaile Átha Cliath ach cloíodh a saighdiúirí gan mórán stró. Maraíodh an tArdeaspag John Alen, fear a bhí ag iarraidh comhréiteach a dhéanamh, i gCluain Tarbh, rud a tharraing fearg na hEaglaise ar Thomás. Deir seantraidisiún 
gur bhain na dúnmharfóirí, John Teeling and Nicholas Wafer, ciall chontráilte as ordú a thug Tomás i nGaeilge go dtabharfaí Alen as. 

Bhí sláinte a athar ag dul chun donais i ngéibheann agus cailleadh é ar an 2 Deireadh Fómhair. Ní bhfuair Tomás aitheantas ón Rí mar an Iarla nua. Ruaigeadh as Baile Átha Cliath é go dtí a dhaingean féin i gCaisleán Mhaigh Nuad. Ba ghearr gur ghabh arm Sasanach faoi cheannas Sir William Skeffington an áit i Mí Mhárta 1535. Ghéill an garastún ach cuireadh gach duine acu chun báis. Tugadh "Pardún Mhaigh Nuad" ar an eachtra úd.

Ba léir anois nach bhfaigheadh Tomás an chabhair a raibh sé ag súil léi, go háirithe ó Chaitlicigh arbh fhuath leo beartas reiligiúnda Anraí VIII, toisc nár coinnealbhádh Anraí go dtí 1538.

I Mí Iúil 1535 tháinig an Tiarna Leonard Grey i dtír in Éirinn mar Fhear Ionaid. Ós rud é go raibh drochbhail ar arm Thomáis agus go raibh a chomhghuaillithe ag géilleadh de réir a chéile, d'iarr sé pardún ar an Tiarna Grey. Bhí Tomás láidir fós agus is beag fonn a bhí ar Grey an cogadh a choinneáil ar siúl. D'áitigh sé ar Thomás géilleadh gan choinníoll don Rí agus tugadh Tomás go Londain i Mí Dheireadh Fómhair 1535. Básaíodh é féin agus cúigear dá uncailí ar an 3 Feabhra 1537 ag Tyburn. 

D'fhág éirí amach Thomás an tSíoda a rian ar aigne an Rí. Thug Anraí VIII aird nua ar chúrsaí na hÉireann, rud a raibh a rian le haithint ar bhunú Ríocht na hÉireann sa bhliain 1542. Cuireadh srianta le cumhacht na bhFear Ionaid agus cuireadh "géilleadh agus athbhronnadh" ar bun mar bheartas.

Catagóir:Daoine a rugadh i 1513
Catagóir:Básanna i 1537
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Ríshliocht Mhic Gearailt
Keith Hanley

Is amhránaí popcheoil Éireannach é **Keith Hanley** (rugadh ar an 15 Lúnasa 1993 é) i Ráth Luirc, Contae Chorcaí. Bhuaigh sé an dara sraith de *[[The Voice of Ireland]]* sa bhliain 2013.

## Gairm
### 2013: ''The Voice of Ireland''
Bhuaigh Keith an dara sraith *[[The Voice of Ireland]]* sa bhliain 2013. Bhí sé ar fhoireann Jamelia.

Le foireann Jamelia.

### 2014-Inniu: Hush
Scaoil sé a chéad albam *Hush* ar an 7 Márta 2014.

## Dioscliosta
### Albaim

### Singlí

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Buaiteoirí The Voice
Catagóir:Iomaitheoirí The Voice
Catagóir:The Voice of Ireland
Catagóir:Daoine a rugadh i 1993
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine beo
Buthan Phollaig

Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é **Buthan Phollaig** nó **Pollokshields**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Cathair Ghlaschú
Hibridiúlacht

Tagraíonn **hibridiúlacht**, sa chiall is bunúsaí, do rud de bhunadh nó de chomhdhéanamh measctha. Eascraíonn an téarma ón bhitheolaíocht agus bhí sé úsáidte ina dhiaidh sin sa teangeolaíocht agus sa teoiric chiníoch sa naoú haois déag. Anois, úsáidtear an téarma seo ar fud na disciplíní acadúla iomadúla agus tá sé ina ghné shuntasach i gcultúr coiteann na linne seo.

Míníonn an t-airteagal seo stair na hibridiúlachta agus a mórphlé teoiriciúil i measc na  díospóireachtaí in ábhair a bhaineann le cine, iarchoilíneachas, féiniúlacht (eolaíocht shóisialta), frithchiníochais, ilchultúrthacht, agus domhandú. Léiríonn an t-airteagal seo forbairt  na reitrice hibridiúlachtaí ó bhitheolaíochta go dtí an plé ar chúrsaí cultúrtha.
Catagóir:Socheolaíocht an chultúir 
Catagóir:Polaitíocht agus cine 
Catagóir:Sochtheangeolaíocht 
Catagóir:Teangeolaíocht stairiúil
The Voice

Is clár teilifíse é **The Voice** a tosaíodh san Ísiltír sa bhliain 2010. 

## The Voice
* *[[The Voice of Holland]]*
* *[[The Voice of Albania]]*
* *[[A Voz de Angola]]*
* *[[La Voz... Argentina]]*
* *[[The Voice of Armenia]]*
* ''The Voice'' (An Astráil)
* *[[The Voice Azerbaijan]]*
* An Bheilg:
** *[[The Voice Belgique]]*
** *[[The Voice van Vlaanderen]]*
* *[[The Voice Brasil]]*
* *[[The Voice Cambodia]]*
* An Bheilg:
** *[[La Voix]]*
** *[[The Voice Canada]]*
* *[[The Voice Chile]]*
* *[[The Voice of China]]*
* *[[La Voz Colombia]]*
* *[[La Voz Ecuador]]*
* *[[The Voice – Najljepši glas Hrvatske]]*
* *[[Voice – Danmarks største stemme]]*
* *[[The Voice of Finland]]*
* *[[The Voice: la plus belle voix]]*
* *[[The Voice of Georgia]]*
* *[[The Voice of Germany]]*
* *[[The Voice of Greece]]*
* *The Voice – Magyarország hangja*
* *[[The Voice India]]*
* *[[The Voice Indonesia]]*
* *[[The Voice of Ireland]]*
* *[[The Voice Israel]]*
* *[[The Voice of Italy]]*
* *[[La Voz... México]]*
* *[[The Voice Mongolia]]*
* *[[The Voice Nigeria]]*
* *[[The Voice – Norges beste stemme]]*
* *[[The Voice Pakistan]]*
* *[[The Voice of the Philippines]]*
* *[[The Voice of Poland]]*
* *[[A Voz de Portugal]]*
* *[[Vocea României]]*
* *[[Golos]]*
* *[[The Voice of Korea]]*
* *[[The Voice South Africa]]*
* ''La Voz''
* *[[The Voice Sverige]]*
* *[[The Voice Thailand]]*
* *[[O Ses Türkiye]]*
* *[[Holos Krayiny]]*
**[[The Voice UK]]*
* ''The Voice'' (SA)
* *[[The Voice of Vietnam]]*

## The Voice Kids
* *The Voice Kids Albania* (An Albáin)

* *The Voice Kids* (An Astráil)
* *The Voice Kids* (An Bhrasaíl)
* *The Voice Kids* (An Chóiré Theas)
* *La Voz Kids* (An Cholóim)
* *Voice Junior* (An Damhairg)
* *The Voice Kids* (An Fhionlainn)
* *The Voice Kids* (Flóndras)
* *The Voice Kids* (An Fhrainc)
* *The Voice Kids* (An Ísiltír)
* *The Voice Kids* (An Ghearmáin)
* *La Voz Kids* (Peiriú)
* *The Voice Kids* (An Phortaingéil)
* *[[The Voice Kids (RA)|The Voice Kids]]* (An Ríocht Aontaithe)
* *ახალი საბავშო ხმა* (An tSeoirsia)
* *The Voice Kids* (An tSín)
* *La Voz Kids* (An Spáinn)
* *La Voz Kids* (Stáit Aontaithe Mheiriceá)
* *The Voice Kids* (An Téalainn)
* *O Ses Çocuklar* (An Tuirc)
* *Голос. Діти* (An Úcráin)
* *Giọng hát Việt nhí* (Vítneam)

Catagóir:The Voice
Camadh Láthaich

Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é **Camadh Láthaich**.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Cathair Ghlaschú
A' Chloch

Is baile suite i gComhairle Baile Ghlaschu é **a' Chloch** (Béarla:*Carnwadric*) Tá sé suite laisteas d'Abhainn Chluaidh, agus tá sé teorainn ar theorainn le páirc sa tuaisceart (Pàirce Sheòras V, ar an taobh eile di tá comharsanacht Cheann Ceanais), an eastát tithíochta an Àirdean ar an taobh thiar, ag an sráidbhaile Bruach nan Dealgan (Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear) ó dheas agus ag Allt a' Seann-Taighe ar an taobh thoir.

Catagóir:Bailte in Albain
Catagóir:Comhairle Cathair Ghlaschú
RTÉjr

Is stáisiún teilifíse é **RTÉjr** atá mar chuid de RTÉ. Craoladh an chéad chlár ar an 27 Bealtaine 2011.

## Tagairtí

Catagóir:RTÉ
Catagóir:Stáisiúin teilifíse na hÉireann