Gearóid Ó Cairealláin

[mion|[Cultúrlann McAdam Ó Fiaich ]]
Iriseoir, drámadóir agus gníomhaí ar son na Gaeilge ba ea **Gearóid Ó Cairealláin** (1957 – 20 Nollaig 2024), a bhí ina Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge idir 1995 agus 1998. Bhí ról claochlaitheach ag an gCaireallánach in athbheochan na teanga agus na Gaelscolaíochta i mBéal Feirste sna 1980idí–2020idí agus thug sé dúshlán leanúnach an stáit i réimsí na gceart teanga agus an chomhionannais.

[mion|Gearóid Ó Cairealláin ar dheis ar fad agus ó chlé go deas; Bríd Ó Gallchóir (a bhean) [Ciarán Ó Feinneadha, agus Colm Mac Séalaigh.]]
## Saol
D’fhreastail an Caireallánach ar Scoil Mhuire na mBráithre in Iarthar Bhéal Feirste; bhí traidisiún láidir Gaeilge sa scoil. Ansin chaith sé cúpla bliain ag staidéar sular éirigh sé as le dul ag obair in ospidéal. Ní raibh a chroí san obair chléireachais a bhí ar bun aige, áfach. 

Thosaigh sé a chur spéise sa scríbhneoireacht. Bhunaigh grúpa daoine (Gearóid Ó Cairealláin ina measc) an nuachtán Preas an Phobail sa bhliain 1981 agus an chéad nuachtán laethúil Gaeilge *[[Lá (Nuachtán)|Lá]]* in 1984. Bhí lámh cheannasach, cheannródaíoch aige i mbunú Raidió Fáilte (a fuair ceadúnas in 2006), Meánscoil (Coláiste) Feirste agus Cultúrlann McAdam Ó Fiaich i gcroílár na ceathrún Gaeltachta i mBéal Feirste.

Is é Ó Cairealláin a d'eagraigh an tOireachtas agus é ar siúl i mBéal Feirste den chéad uair sa bhliain 1997.

### Dráma
Bhunaigh an Caireallánach an Compántas Amharclainne Aisling Ghéar agus an comhlacht teilifíse, Scannán Aisling Ghéar, chomh maith. Scríobh agus stiúir sé cláir faisnéise do TG4, ina measc, *Siobhán* (beathaisnéis an mhóraisteora, Siobhán McKenna), *Sos Cogaidh/ Ceasefire* agus *Olc an Ghaoth*, clár faoi New Orleans tar éis thubaiste Katrina.  

Don amharclann, tá idir bhundrámaí, *Úr Te Bruite*, *In Ainm an Rí*, *Cathal Buí*, agus aistriúcháin, ina measc, *[[Waiting for Godot|Ag Fanacht le Godot]]*, *Damhsa ag Lughnasa*, *Bailegangaire* agus go leor eile scríofa aige. In 2014 scríobh an Caireallánach *The Wheelchair Monologues*, seó aonair a léirigh sé féin faoina shaol tar éis do dhrochstróc é a bhualadh.

### Pearsanta
Bhuail stróc tromchúiseach an Caireallánach in 2006 agus bhí sé ag brath ar chathaoir rothaí ó shin. Bhí an baol ann i mí Iúil na bliana 2006 go gcaillfí Ó Cairealláin. Rinneadh damáiste tromchúiseach don taobh deas dá inchinn agus don taobh clé dá chorp. Léiriú ar dhiongbháilteacht, neart agus chrógacht an Chaireallánaigh ab ea an dul chun cinn a bhí déanta aige na blianta ina dhiaidh sin. D'eagraigh sé feachtas le cur ina luí ar thiománaithe tacsaí Bhéal Feirste gur chóir dóibh seirbhís níos fearr a chur ar fáil do dhaoine atá faoi mhíchumas.

Bhí sé tinn ar feadh tamall gairid nuair a bhásaigh sé sa Royal Victoria Hospital ar an 20 Nollaig 2024, agus in aois 67 bliain dó. Tá clú agus cáil bainte amach ag a mhac Naoise, nó Móglaí Bap mar is fearr aithne air, sa bhanna ceoil Kneecap.

Nuair a chuir an tOireachtas an chéad chomórtas rapcheoil dá gcuid ar siúl sa bhliain 2025, comórtas do dhaoine óga, is é Corn Chuimhneacháin Ghearóid Uí Chairealláin a bhaist siad ar an gcéad duais.

## Féach freisin
* Meánscoil Feirste

## Naisc Sheachtracha
* Spreag fís: Gearóid Ó Cairealláin *(fiseán 6:09)*

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1957
Catagóir:Básanna in 2024
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge
Catagóir:Iar-eagarthóirí ar iar-nuachtáin Ghaeilge
Catagóir:Eagarthóirí ar nuachtáin Ghaeilge
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Kneecap
Catagóir:Lucht Chonradh na Gaeilge
Catagóir:Iriseoirí Gaeilge