Cinedhíothú

[mion|Ar an 6 Aibreán 1994, maraíodh Uachtarán Ruanda, Juvénal Habyariman. Tharla [cinedhíothú ina dhiaidh.]]
Is é is brí le **cinedhíothú** ná iarracht grúpa mór daoine a mharú. Tá an grúpa seo dírithe, de bharr a gcuid difríochtaí, idirchultúrtha nó idirchreidmheacha de ghnáth (cine, náisiúntacht,  reiligiún, srl). Tá na daoine seo neamhchiontach agus gan cosaint.
[mion|[9 Nollaig gach bliain, ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta Cuimhneacháin agus Dínite d’Íospartaigh Choir an Chinedhíothaithe agus um Chosc na Coire sin]]
Ar an 9 Nollaig gach bliain, ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta Cuimhneacháin agus Dínite d’Íospartaigh Choir an Chinedhíothaithe agus um Chosc na Coire sin.  

## Sainmhíniú
Tá sainmhíniú úsáideach ar chinedhíothú sa Choinbhinsiún ar Chinedhíothú, ar ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe leis i 1948 agus atá sínithe ag 152 rialtas go dtí 2023.

I 1948 rinne coimisiún um chinedhíothú na Náisiún Aontaithe sainmhíniú ar chinedhíothú mar choireanna a dhéantar “d’fhonn grúpa náisiúnta, eitneach, cine, nó reiligiúin a scrios go hiomlán nó cuid de, ar an mbonn sin”.

Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta.  De réir an Choinbhinsiúin, bíonn cinedhíothú i gceist:
* nuair a mharaítear daoine ó ghrúpa áirithe
* nuair a dhéantar dochar corpartha nó intinne don ghrúpa
* nuair a bhrúitear cúinsí beatha d’aon ghnó ar ghrúpa chun iad go léir, nó cuid acu, a scrios
* nuair a chuirtear beartais i bhfeidhm a chuireann bac ar shaolú páistí
* nuair a aistrítear le lámh láidir páistí ón ngrúpa go dtí grúpa eile.

## Cinedhíothú sa stair
* Cinedhíothú na nAirméanach: an ródach a rinneadh ar phobal Airméanach na Tuirce sna blianta 1915-17, nuair a bhí páirtí na dTurcach Óg i gceannas ar Impireacht Otamánach..
* An t-Uileloscadh: an t-ollscriosadh a rinne na Naitsithe ar na Giúdaigh, na Romaigh agus grúpaí eile, le linn an Dara Cogadh Domhanda.  
* Ar an 26 Márta 1971, thosaigh an oibríocht mhíleata "*solas cuardaigh*". D'ionsaigh an Phacastáin Thiar na náisiúnaithe sa Bhanglaidéis. Tharla cinedhíothú  ina dhiaidh sin. Dúnmharaíodh go barbartha 300-500,000 (3 milliún a deir an rialtas inniu).
* Ar an 6 Aibreán 1994, maraíodh Uachtarán Ruanda, Juvénal Habyariman. Thosaigh cinedhíothú go gairid ina dhiaidh sin.
* 11 Iúil 1995: thosaigh sléacht ar phobal Srebrenica, Mhoslamaigh in oirthear Bhosnia.
* Bhí cinedhíothú i nDarfur sa Súdáin sa bhliain 2007, dár le rialtais Stáit Aontaithe Mheiriceá agus cumainn charthanachta ar nós Músaem na h-Uileloscadh.
* Ionradh na Rúise ar an Úcráinː  is féidir a rá go raibh cinedhíothú ar bun ag fórsaí na Rúise.
* Cinedhíothú ar Gaza, 2023-2025

## Beartanna
Sa bhliain 2014, chuir an tAontas Eorpach a thiomantas in iúl maidir le comhsheasmhacht agus comhleanúnachas a mbeartas seachtrach agus inmheánach a áirithiú agus é ag cur i gcoinne daoine bheith ag dul saor ó phionós i gcoir an chinedhíothaithe, coireanna in aghaidh na daonnachta agus coireanna cogaidh ('bunchoireanna idirnáisiúnta').
mion|International Criminal Court Act 2001, Ríocht Aontaithe

## Féach freisin
* An t-Uileloscadh,  Cinedhíothú na nAirméanach,  Cinedhíothú ar Gaza  
* Sléacht Srebrenica

## Naisc sheachtracha

* An tAontas Eorpach - 'Straitéis Líonra AE um Chinedhíothú chun cur i gcoinne daoine bheith ag dul saor ó phionós i gcoir an chinedhíothaithe, i gcoireanna in aghaidh na daonnachta agus i gcoireanna cogaidh, laistigh denAontas Eorpach agus dá chuid Ballstát', An Háig, Deireadh Fómhair 2014

## Tagairtí

Catagóir:Cinedhíothú
Catagóir:Foréigean