Diarmaid Ó Súilleabháin

[mion|An [Muileann gaoithe|Muilleann, Baile Bhuirne]]
Scríbhneoir Gaeilge ba ea **Diarmaid Ó Súilleabháin** (29 Iúil 1932 – 5 Meitheamh 1985) a thug léargas ar shaol uirbeach a linne. Scríbhneoir cruthaitheach ba ea é, nuálaí ag an am.

## Saol
Rugadh Diarmaid Ó Súilleabháin in aice leis na hAoraí i leithinis Bhéara, Contae Chorcaí. Bhí an Ghaeilge ag fáil bháis ina cheantar dúchais agus an Súilleabhánach óg. Ach mhúscail daoine a bhí páirteach i ngluaiseacht na Saoirse i mBéara a spéis sa teanga agus sa pholaitíocht. Bhí cúigear uncail dá chuid páirteach i gCogadh na Saoirse, agus ba phoblachtánach diongbháilte é Diarmaid ar feadh a shaoil.  

Fuair sé a chuid meánscolaíochta i gColáiste Íosagáin, Baile Bhuirne agus chuaigh as sin go Coláiste Phádraig, Droim Chonrach chun oiliúint a fháil mar mhúinteoir bunscoile.  

Bhí sé ag obair le daltaí bodhra i mBaile Átha Cliath ar feadh cúpla bliain tar éis dó cáiliú i 1951. Chaith sé dhá bhliain eile ag obair ina cheantar dúchais sula bhfuair sé post buan i Scoil na mBráithre i nGuaire. Phós sé Úna Ní Chléirigh as Contae na Mí i 1954 agus bhí cúigear clainne acu. mion
Bhí sé ina bhall gníomhach de Shinn Féin agus cuireadh i bpríosún é i 1972 de bharr óráidí a rinne sé ag tacú le feachtas na Sealadach i dtús na seachtóidí. Bhí sé ar Ard-Chomhairle Shinn Féin agus ina stiúrthóir poiblíochta ag gluaiseacht na poblachta. 

Bhí sé mór leis an bpéintéir Paul Funge a bhunaigh an Gorey Arts Centre, agus ba ionad cruinnithe d'ealaíontóirí agus do scríbhneoirí a theach féin chomh maith.

Bhí an tsláinte go dona ag Diarmaid Ó Súilleabháin ó bhí sé ina fhear óg, agus d'éag sé ar an 5 Meitheamh 1985 in aois a 53 bliana. 
mion|Éigse Dhiarmuid Uí Súilleabháin

## Saothar
mion
Mar scríbhneoir atá iomrá anois leis. Bhí sé de chuspóir aige saol na cathrach a léiriú i nGaeilge, rud nach coitianta ag an am.  

Scríobh sé ocht leabhar do dhaoine fásta agus dhá cheann do dhéagóirí. Scríobh sé seacht ndráma gan foilsiú freisin. Toghadh é ina bhall den *Irish Academy of Letters* agus bhain sé Duais an Bhuitléaraigh agus duaiseanna Oireachtais. 

Ba úrscéal do dhéagóirí an chéad leabhar dá chuid a cuireadh i gcló, *Súil le Muir*. Ba é *Dianmhuilte Dé*, a bhí suite ina cheantar dúchais le linn Chogadh na Saoirse, an chéad mhórshaothar dá chuid (1964).

Tá leabhar scríofa faoina shaothar liteartha ag Iarla Mac Aodha Bhuí: "Diarmaid Ó Súilleabháin: Saothar Próis" a d'fhoilsigh an Clóchomhar i 1992. 

Scríobh Seosamh Ó Murchú, atá anois ag obair mar Eagarthóir Sinsearach leis an nGúm, tráchtas ar shaothar Uí Shúilleabháin don MA sa Nua-Ghaeilge, Coláiste Phádraig, Má Nuad, i lár na n-ochtóidí. 

Tá na seacht ndráma a scríobh sé gan foilsiú.  In Halla Damer agus sa Phéacóg a léiríodh an chuid is mó díobh. 

## Liosta leabhar

*Súil le Muir*, Cló Mórainn, 1959 (do dhéagóirí)

*Trá agus tuileadh*, Sáirséal agus Dill, 1967 (do dhéagóirí)

*Caoin tú féin*, Sáirseál agus Dill, 1967 

*An uain bheo*, Sárséal agus Dill, 1968 

*Muintir*, Sáirséal agus Dill, 1970 (gearrscéalta)

*Maeldún*, Sáirséal agus Dill, 1972 

*Dianmhuilte Dé*, Sáirseál agus Dill, 1973

*Ciontach*, Coiscéim 1983

*Aistear*, Coiscéim, 1983 

*Bealach Bó Finne*, Coiscéim, 1988 

*Lá Breá Gréine Buí* agus *Oighear Geimhridh*, Coiscéim 1994

Tá clár a shaothair in Iarla Mac Aodha Bhuí, *Diarmaid Ó Súilleabháin: saothar próis*, 1992. Tá léirmheas le fáil in  Seán Ó Tuama, *Repossessions: Selected Essays on the Irish Literary Heritage*, 1995 

## Tagairtí

Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach
Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí
Catagóir:Daoine a rugadh i 1932
Catagóir:Básanna i 1985
Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha