open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
20 Meitheamh

Is é an **20 Meitheamh** an 171ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 172ú lá i mbliain bhisigh. Tá 194 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An Airgintín - Lá na mBratach

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1763 — Theobald Wolfe Tone, tírghráthóir Éireannach (b.1798)
* 1861 — Frederick Gowland Hopkins, bithcheimiceoir Sasanach (b. 1947)
* 1888 — Paul Galligan, polaiteoir Éireannach (b. 1966)
* 1891 — Seán A Mac Coisdealbha, polaiteoir Éireannach agus 2ú Taoiseach na hÉireann (b.1976)
* 1901 — Thekla Beere, státseirbhíseach Éireannach (b. 1991)
* 1909 — Errol Flynn, aisteoir Meiriceánach (b.1959)
* 1911 — Gail Patrick, ban-aisteoir agus léiritheoir teilifíse Meiriceánach (b. 1980)
* 1928 — Jean-Marie Le Pen, polaiteoir Francach (b. 2025)
* 1936 — Philip Lowrie, aisteoir Briotanach (b. 2025)
* 1940 — John Mahoney, aisteoir Meiriceánach (b. 2018)
* 1945 — Jean-Claude Izzo, scríbhneoir Francach (b. 2000)
* 1949 — Lionel Richie, Amhránaí  Meiriceánach
* 1951 — Paul Muldoon, file Éireannach
* 1951 — Tress MacNeille, guthaisteoir Meiriceánach
* 1952 — John Goodman, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach
* 1953 — Raúl Ramírez, imreoir leadóige Meicsiceach
* 1967 — Nicole Kidman, aisteoir Astrálach
* 1971 — Brandon Lewis, polaiteoir Briotanach
* 1976 — Juliano Belletti, imreoir sacair
* 1978 — Frank Lampard, imreoir sacair agus bainisteoir
* 1990 — Gary Middleton, polaiteoir i dTuaisceart Éireann

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1231 — Naomh Antaine, bráthair Proinsiasach sa 13ú haois (r. 1195)
* 1488 — Séamas III, Rí na nAlbanach (r. 1451)
* 1597 — Willem Barents, loingseoir Ollannach (r ~1550)
* 1837 — Liam IV, rí na Ríochta Aontaithe (r.1765)
* 1888 — Johannes Zukertort, Imreoir fichille (r. 1842)
* 1924 — James Nowlan, uachtarán CLG ó 1901 go 1921 (r. 1862)
* 1956 — Patrick McGrath, polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
* 1958 — Kurt Alder, Ceimicí orgánach (r. 1902)
* 1963 — George C. Bennett, polaiteoir Éireannach (r. 1877)
* 1966 — George Edouard Lemaître, réalteolaí Beilgeach (r. 1894)
* 1971 — Thomas Powell, polaiteoir Éireannach (r. 1892)
* 2002 — Tinus Osendarp, 86, reathaí Ollannach (r.1916)
* 2005 — Jack Kilby, Innealtóir leictreach (r. 1923)
* 2006 — Michael Herbert, polaiteoir agus iománaí Éireannach (r. 1925)
* 2009 — Neda Agha-Soltan, ceoltóir agus iriseoir Iaránach (r. 1983)
* 2024 — Donald Sutherland, aisteoir Ceanadach (r. 1935)

## Tarluithe eile
* 1837 - Tháinig Victoria, a bhí 18 bliain d'aois, i gcomharbacht ar an Rí Liam IV
* 1840 - Fuair Samuel Morse an phaitinn don teileagraf 
* 1877 - Shuiteáil  Alexander Graham Bell an chéad seirbhís teileafóin tráchtála i Hamilton, Ontario
* 1968 - Agóid maidir le tithíocht i gCionn Aird i gContae Thír Eoghain
* 1976 - Aistríodh na céadtha Meiriceánaigh as Béiriút chuig an tSiria tar éis dúnmharú ambasadóra sa tír sin
* 1991 - Vótáil an pharlaimint Ghearmánach gníomhaíocht parlaiminte a bhogadh ó Bhonn (iarphríomhchathair Iarthar na Gearmáine) go Beirlín
* 2003 - Bunaíodh Fondúireacht Viciméid i St. Petersburg, Florida

0620
Meitheamh, 20
Abraham Lincoln

B'é **Abraham Lincoln** (12 Feabhra, 1809 — 15 Aibreán, 1865) a bhí ar an séú hUachtarán déag ar na Stáit Aontaithe. Bhí sé i bhfeidhmeannas ó 4 Márta, 1861 go dtí an 15 Aibreán, 1865. B'eisean an chéad uachtarán ón bPáirtí Poblachtach. Lena linn, chuaigh scoilt ar an tír faoi chearta na stát agus faoi cheist na daoirse. Sa deireadh, thréig cuid de na daorstáit sa Deisceart na Stáit Aontaithe go hiomlán, le stáit aontaithe eile, nó an Chónaidhm, a bhunú. 

Phléasc cogadh cathartha idir an dá thaobh, agus thug Lincoln féin a bheatha sa choimhlint.

## Na blianta cogaidh

I Mí Mheán Fómhair, 1862, d'eisigh Lincoln an Forógra um Shaoradh ó Bhráca, rud a chiallaigh go raibh sé meáite ar a saoirse a thabhairt do na Gormaigh sa Deisceart, mar cheann de chuspóirí an chogaidh. Meastar anois go bhfuil sí ar cheann de na móróráidí is fearr a tugadh riamh i stair Mheiriceá. 

Ar an 19 Samhain 1863 thug Lincoln óráid ar a dtugtar *Aitheasc Gettysburg*. (Nó an *Gettysburg Address* i mBéarla). Féach anseo. Thuill óráid Abraham Lincoln ─ a cuireadh i dtoll a chéile le dúthracht ─ ardmheas ar an lá in ainneoin nárbh í príomhóráid an lae í. 

Ar an 4 Márta 1865, thug Abraham Lincoln an dara aitheasc tionscnaimh leis, ag cur tús lena dara téarma mar uachtarán na Stát Aontaithe. Bhí John Wilkes Boothe, a d'fheallmharaigh é ní ba dhéanaí, sa slua.

[mion|clé|4 Márta 1865: Thug [Abraham Lincoln an dara aitheasc tionscnaimh leis. Bhí John Willkes Boothe sa slua.]] 

## Feallmharú
Nuair a bhí Cogadh na gCarad beagnach críochnaithe, d'fheallmharaigh duine de lucht leanúna an Deiscirt an tUachtarán in amharclann.

left|thumb|Feallmharú Lincoln
Ar an 26 Aibreán 1865, lámhachadh John Wilkes Booth, feallmharfóir Lincoln.

Ceapadh Andrew Johnson mar Uachtarán in 1865 i ndiaidh feallmharú Lincoln.

## Féach freisin
* Aitheasc Gettysburg

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1809
Catagóir:Básanna i 1865
Catagóir:Daoine a feallmharaíodh
Catagóir:Daoine i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa
Catagóir:Dlíodóirí Mheiriceá
Catagóir:Fir
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe
15 Lúnasa

Is é an **15 Lúnasa** an 227ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 228ú lá i mbliain bhisigh. Tá 138 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* India - Lá na Saoirse

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1170 — San Doiminic, sagart agus bunaitheoir Ord na nDoiminiceach (b. 1221)
* 1740 — Matthias Claudius, file Gearmánach (b. 1815)
* 1769 — Napoléon Bonaparte, Impire na Fraince (b. 1821)
* 1892 — Louis de Broglie, fisiceoir Francach (b. 1987)
* 1910 — Ken Overlin, dornálaí Meiriceánach (b. 1969)
* 1912 — Julia Child, cócaire Meiriceánach (b. 2004)
* 1917 — Seán Ó Loingsigh, 4ú Taoiseach na hÉireann (b. 1999)
* 1918 — Óscar Romero, 4ú hArd-Easpag San Salvador agus mairtíreach Caitliceach (b. 1980)
* 1926 — Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta, scéalaí Éireannach (b. 2013)
* 1933 — Bobby Helms, amhránaí ceol tíre Meiriceánach (b. 1997)
* 1935 — Jim Dale, aisteoir Sasanach
* 1948 — Patsy Gallant, aisteoir agus amhránaí Ceanadach
* 1950 — Áine, Banphrionsa Ríoga, banphrionsa Briotanach
* 1956 — John Perry, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
* 1963 — Alejandro González Iñárritu, stiúrthóir scannán Meicsiceach
* 1963 — Simon Brown, dornálaí Iamácach
* 1963 — Simon Hart, polaiteoir Breatnach
* 1969 — John Fetterman, méara Meiriceánach
* 1970 — Chris Byrd, dornálaí Meiriceánach
* 1976 — Abiy Ahmed, Príomh-Aire na hAetóipe
* 1982 — Rory Best, imreoir rugbaí
* 1990 — Jennifer Lawrence, ban-aisteoir Meiriceánach
* 1993 — Keith Hanley, singer

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1369 — Philippa de Hainault, bean chéile Éadbhard III (r. 1311)
* 1935 — Paul Signac, péintéir Francach (r. 1863)
* 1967 — René Magritte, péintéir Beilgeach (r. 1898)
* 1992 — Giorgio Perlasca, fear gnó Iodálach (r. 1910)
* 1993 — Johnny Bratton, dornálaí Meiriceánach (r. 1927)
* 2004 — Sune Karl Bergström, bithcheimiceoir Sualannach (r. 1916)
* 2006 — Alfredo Stroessner, deachtóir Paragua (r. 1912)
* 2021 — Gerd Müller, imreoir sacair Gearmánach (r. 1945)

## Tarluithe eile
* 1483 - Choisric Pápa Sixtus IV an Séipéal Sistíneach
* 1519 - Bunaíodh Cathair Phanama
* 1537 - Bunaíodh Asunción, Paragua
* 1599 - Cogadh na Naoi mBliana (Éire): Tharla Cath an Chorrshléibhe. Rinne fórsaí Éireannacha, faoi Aodh Rua Ó Dónaill, luíochán roimh fórsaí Sasanacha, go rathúil 
* 1914 - D'oscail an Chanáil Phanama do thrácht
* 1945 - D'fhógair an tImpire Hirohito gur ghlac an tSeapáin an fógra Potsdam 
* 1947 - Bhain an India neamhspleáchas amach ón Ríocht Aontaithe
* 1948 - Bunaíodh an chéad Phoblacht na Cóiré (an Chóiré Theas)
* 1954 - Thosaigh deachtóireacht faoi Alfredo Stroessner i bParagua
* 1960 - Bhain Poblacht an Chongó neamhspleáchas amach ón Fhrainc
* 1965 - Maraíodh 28 duine agus gortaíodh na céadta eile tar éis do chíréib briseadh amach i Los Angeles
* 1998 - Phléasc buama i gcarr i Ómaigh, Contae Thír Eoghain; maraíodh 31, beirt leanbh gan saolú ina measc, agus gortaíodh 220 duine eile.
* 2021 - Fuair An Talaban smacht ar Chabúl arís. 

0815
Lúnasa, 15
1809

## Tarluithe
* 11 Feabhra - Fuair Robert Fulton paitinn ar an gcéad ghalbhád sna Stáit Aontaithe.
* 4 Márta - Tháinig James Madison i gcomharbas ar Thomas Jefferson mar 4ú uachtarán na Stát Aontaithe.
* 10 Aibreán - Tús Chogadh na Cúigiú Comhghuaillíocht nuair a d'ionsaigh an Ostair an Bhaváir.
An bhliain ar fad: Cogadh na Leithinse ar siúl agus an Fhrainc ag iarraidh seilbh a ghlacadh ar an Spáinn agus an bPortaingéil.
[mion|''Omnia Vincit Amor'', péintéireacht de chuid [Benjamin West, 1809]]

## Breitheanna
* 4 Eanáir &ndash; Louis Braille, oideachasóir Francach (b. 1852)
* 12 Eanáir — Leopoldo O'Donnell, uasal Spáinneach
* 19 Eanáir — Edgar Allan Poe, údar Meiriceánach
* 12 Feabhra – Abraham Lincoln, 16ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá (b. 1865)
* 12 Feabhra – Charles Darwin, eolaí Briotanach (b. 1882)
* 15 Feabhra — Cyrus Hall McCormick, ceapadóir agus fear gnó Meiriceánach
* 15 Márta — Joseph Jenkins Roberts, Uachtarán na Libéire
* 19 Márta – Fredrik Pacius, cumadóir ceoil Fionlannach (b. 1891)
* 27 Márta – Georges-Eugène Haussmann, fear gnó agus pleanálaí baile Francach (b. 1891)
* 31 Márta – Nikolay Gogol, scríbhneoir Rúiseach (b. 1852)
* 7 Lúnasa – Alfred, Lord Tennyson, file Sasanach (b. 1892)
* 24 Meán Fómhair — Robert Kane, ceimiceoir Éireannach
* 15 Deireadh Fómhair – Patrick Ganly, geolaí Éireannach (b. 1899)
* 29 Nollaig – William Ewart Gladstone, polaiteoir Briotanach (b. 1898)
* 29 Nollaig — William Ewart Gladstone, polaiteoir Sasanach

## Básanna
* 7 Márta — Jean-Pierre Blanchard, eitleoir Francach (r. 1753)
* 31 Bealtaine — Franz Joseph Haydn, cumadóir ceoil Gearmánach (r. 1732) 
* 8 Meitheamh — Thomas Paine, scríbhneoir agus réabhlóidí Sasanach-Mheiriceánach
* 17 Lúnasa — Matthew Boulton, innealtóir Sasanach (r. 1728)
* 11 Deireadh Fómhair — Meriwether Lewis, taiscéalaí Meiriceánach (r. 1774)
* 30 Deireadh Fómhair — William Cavendish-Bentinck, polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine (r. 1738)

Catagóir:Blianta
Andrew Johnson

Ba é **Andrew Johnson** (29 Mí na Nollag 1808 – 31 Iúil 1875) an 17ú uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 15 Aibreán 1865 go dtí an 4 Márta 1869. Ceapadh é mar Uachtarán i ndiaidh feallmharú Abraham Lincoln sa bhliain 1865.

Alcólach déanta ba ea é, is cosúil, ar meisce nuair a insealbhaíodh é mar leas-Uachtarán sa bhliain 1865.

Rinneadh iarrachtaí Johnson a tháinseamh cúpla uair, ach theip orthu.

Sa bhliain 1869 bhí náire ar Johnson agus ní dheachaigh sé chuig insealbhú Ulysses S Grant.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1808
Catagóir:Básanna i 1875
Catagóir:Carolina Thuaidh
Catagóir:Ceardaithe
Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban
Catagóir:Daoine i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Gobharnóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Catagóir:Méaraí
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Seanadóirí na Stát Aontaithe
Catagóir:Tennessee
Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe
1808

## Tarluithe
* 14 Deireadh Fómhair - Cath Oravainen san Fhionlainn
* 27 Deireadh Fómhair - Cath Koljonvirta san Fhionlainn
[mion|Unspunnenfest na bliana 1808 san [An Eilvéis|Eilvéis. Tá Unspunnenfest á cheiliúradh sa tír úd gach 12 bhliain nó mar sin. Tá an fhéile dírithe ar ghnéithe éagsúla de chultúr na hEilivéise.]]

## Breitheanna
* 20 Aibreán — Napoléon III, uachtarán ar an bhFrainc (b. 1873)
* 3 Meitheamh — Jefferson Davis, uachtarán na Cónaidhme le linn Chogadh Cathartha na Stát Aontaithe (b. 1889)
* 13 Meitheamh — Patrice de Mac-Mahon, uachtarán Francach (b. 1893)
* 24 Meitheamh — Juan Bustamante Dueñas, polaiteoir Peiriúch
* 21 Meán Fómhair — Eòghann MacColla, file nó bard Gaelach
* 22 Samhain — Thomas Cook, taistealaí agus fionraí gnó Sasanach (b. 1892)
* 24 Samhain — Jean-Baptiste Alphonse Karr, iriseoir, úrscéalaí agus drámadóir Francach
* 29 Nollaig — Andrew Johnson, an 17ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b. 1875)
* gan dáta – Roibeard Shipboy Mac Ádhaimh, scoláire Gaeilge (b. 1895)

## Básanna
*

Catagóir:Blianta
1875

## Tarluithe
*
mion|''The Girl I Left Behind'' ("An cailín a d'fhág mé i mo dhiaidh"), péintéireacht le Eastman Johnson, 1875

## Breitheanna
* 22 Eanáir — D. W. Griffith, stiúrthóir scannán agus léiritheoir Meiriceánach
* 7 Feabhra — Alfred Chester Beatty, fear gnó Meiriceánach
* 7 Márta — Maurice Ravel, cumadóir Francach
* 13 Márta — Alice Fitzgerald, altra Meiriceánach
* 5 Aibreán — James Morrisroe, polaiteoir Éireannach
* 8 Aibreán — Ailbhe I na Beilge, Rí na mBeilgeach ó 1909 go 1934
* 10 Aibreán — Joseph McGuinness, polaiteoir Éireannach
* 15 Aibreán — James J. Jeffries, dornálaí Meiriceánach
* 21 Aibreán — Vincent Rice, polaiteoir Éireannach
* 27 Aibreán — Maurice de Broglie, fisiceoir Francach
* 6 Meitheamh — Thomas Mann, scríbhneoir Gearmánach (b. 1955)
* 26 Iúil — Antonio Machado, file Spáinneach
* 26 Iúil — Carl Jung, síciatraí agus síciteiripeoir Eilvéiseach
* 28 Iúil — Patrick Duffy, polaiteoir Éireannach
* 5 Lúnasa — James Beckett, polaiteoir Éireannach
* 10 Lúnasa — Patrick Kelly, polaiteoir Éireannach a rugadh in 1875
* 1 Meán Fómhair — Edgar Rice Burroughs, scríbhneoir Meiriceánach (b. 1950)
* 3 Meán Fómhair — Ferdinand Porsche, dearthóir carranna Gearmánach
* 23 Deireadh Fómhair — Gilbert Newton Lewis, ceimiceoir fisiceach Meiriceánach
* 9 Samhain — Hugh Lane, déileálaí ealaíne Éireannach
* 19 Samhain — Hiram Bingham, taiscéalaí Meiriceánach (b. 1956)
* 4 Nollaig — Rainer Maria Rilke, file Ostarach (b. 1926)

## Básanna
* 13 Eanáir — Robert Adams, máinlia Éireannach (r. 1791)
* 17 Feabhra — Friedrich Wilhelm Argelander, réalteolaí Gearmánach (r. 1799)
* 20 Márta — Seán Mistéal, náisiúnaí agus iriseoir Éireannach (r. 1815)
* 29 Márta — Seán Ó Máirtín, náisiúnaí Éireannach (r. 1812)
* 3 Meitheamh — Georges Bizet, cumadóir Francach (r. 1838)
* 31 Iúil — Andrew Johnson, an 17ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r. 1808)
* 4 Lúnasa — Hans Christian Andersen, scríbhneoir Danmhargach (r. 1805)
* 22 Meán Fómhair — Charles Bianconi, bunaitheoir iompair phoiblí in Éirinn
* 19 Deireadh Fómhair — Charles Wheatstone, fisiceoir Sasanach (r. 1802)
* 18 Nollaig — Jane Griffin, taistealaí agus ceannródaí Astrálach (r. 1791)

Catagóir:Blianta
1865

## Tarluithe
* 4 Iúil – Foilsíodh *Alice's Adventures in Wonderland* (*[[Eachtraí Eilíse i dTír na nIontas]]*) le Lewis Carroll. 
[mion|4 Márta 1865: Thug [Abraham Lincoln an dara aitheasc tionscnaimh leis, ag cur tús lena dara téarma mar uachtarán na Stát Aontaithe. Bhí John Willkes Boothe, a d'fheallmharaigh é ní ba dhéanaí, sa slua.]] 

## Breitheanna
* 19 Eanáir — Valentin Serov, péintéir Rúiseach
* 25 Eanáir — Sabino Arana Goiri, scríbhneoir Bascach
* 28 Eanáir — Kaarlo Juho Ståhlberg, Uachtarán na Fionlainne
* 1 Aibreán — Richard Adolf Zsigmondy, ceimiceoir Ostarach
* 7 Aibreán — William Duffy, polaiteoir Éireannach
* 9 Aibreán — Erich Ludendorff, saighdiúir Gearmánach
* 24 Bealtaine — Seosamh Laoide, scoláire agus gníomhaí ar son na Gaeilge
* 3 Meitheamh — Seoirse V na Ríochta Aontaithe, rí (b. 1936)
* 13 Meitheamh — W. B. Yeats, file agus drámadóir Éireannach (b. 1939)
* 12 Lúnasa — Patrick McGoldrick, polaiteoir Éireannach
* 25 Lúnasa — Robert Lloyd Praeger, eolaí agus staraí Éireannach (b. 1953)
* 29 Lúnasa — Tomás Ceannt (Thomas Kent i mBéarla), náisiúnaí Éireannach ó Chontae Chorcaí (b. 1916)
* 4 Meán Fómhair — Alice Milligan, scríbhneoir agus gníomhaí Éireannach (b. 1953)
* 12 Meán Fómhair — James Cosgrave, polaiteoir Éireannach
* 1 Deireadh Fómhair — Paul Abraham Dukas, cumadóir ceoil Francach (b. 1935). 
* 12 Deireadh Fómhair — Arthur Harden, bithcheimiceoir Briotanach
* 2 Samhain — Warren G. Harding, 29ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b. 1923)
* 22 Samhain — Micí Mac Gabhann, údar, seanchaí, agus sirtheoir óir Éireannach
* 4 Nollaig — Edith Cavell, banaltra Sasanach (b. 1915)
* 8 Nollaig — Jean Julius Christian Sibelius, cumadóir Fionlannach
* 30 Nollaig — Rudyard Kipling, scríbhneoir agus file Sasanach

## Básanna
* 10 Feabhra — Heinrich Lenz, fisiceoir Gearmánach
* 15 Aibreán — Abraham Lincoln, 16ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r. 1809)
* 26 Aibreán — John Wilkes Booth, feallmharfóir Abraham Lincoln
* 28 Aibreán — Samuel Cunard, fear gnó Ceanadach
* 8 Meitheamh — Joseph Paxton, ailtire agus garraíodóir Sasanach (r. 1803)
* 13 Lúnasa — Ignaz Semmelweis, lia Ungárach (r. 1818)
* 2 Meán Fómhair — William Rowan Hamilton, matamaiticeoir agus réalteolaí Éireannach
* 14 Deireadh Fómhair — Patrick Smyth, sagart Éireannach

Catagóir:Blianta
1770

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 7 Aibreán — William Wordsworth, file Sasanach
* 7 Meitheamh — Robert Jenkinson, 2ú hIarla Learphoill, polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine
* 3 Lúnasa - Rí Friedrich Uilliam III na Prúise (b. 1840)
* 27 Lúnasa — Georg Wilhelm Friedrich Hegel, fealsamh Gearmánach
* 9 Nollaig — James Hogg, file agus úrscéalaí Albanach
* 17 Mí na Nollag - Ludwig van Beethoven, cumadóir ceoil Gearmánach (b. 1827)

## Básanna
* 13 Samhain — George Grenville, Príomh-Aire na Breataine
*

Catagóir:Blianta
1772

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 25 Lúnasa – Rí Uilliam I na hÍsiltíre (b. 1843)
* 21 Meán Fómhair – Samuel Taylor Coleridge, file Sasanach (b. 1834)

## Básanna
*

Catagóir:Blianta
1774

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 16 Márta — Matthew Flinders, loingseoir agus cartagrafaí Sasanach
* 24 Márta — Pierre Sanfourche-Laporte, dlíodóir Francach
* 21 Aibreán — Jean Baptiste Biot, fisiceoir Francach (b. 1862)
* 25 Bealtaine &ndash; Francis Beaufort, meitéareolaí Éireannach (b. 1857)
* 18 Lúnasa – Meriwether Lewis, taiscéalaí Meiriceánach (b. 1809)
* 28 Lúnasa – Elizabeth Ann Seton, naomh Caitliceach Meiriceánach (b. 1821)
* 12 Nollaig – William Henry, ceimiceoir Sasanach (b. 1836)
* Gan dáta ar eolas -
** Máire Bhuí Ní Laoghaire, file Éireannach (b. 1849?)
** Liam Mac Néill, duine de lucht Protastúnach na Gaeilge Bhéal Feirste (b. 1821)

## Básanna
* 4 Aibreán — Oliver Goldsmith, file agus scríbhneoir Éireannach (r. 1702)
* 10 Bealtaine - Rí Laoiseach XV na Fraince (r. 1710)
* 22 Meán Fómhair — Pápa Cléimeans XIV, Pápa agus Easpag na Róimhe ó 1769 go 1774
* 22 Samhain - Robert Clive, polaiteoir Sasanach (r. 1725)

Catagóir:Blianta
1771

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 30 Eanáir — George Bass, taiscéalaí Briotanach
* 14 Lúnasa - An Ridire Walter Scott, scríbhneoir Albanach (b. 1832)
* 23 Meán Fómhair - Impire Kokaku na Seapáine (b. 1840)
* 6 Samhain — Aloys Senefelder, ceapadóir, aisteoir, agus drámadóir Gearmánach a rugadh i bPrág

## Básanna
*

Catagóir:Blianta
1775

## Tarluithe
* 19 Aibreán - Tús Chogadh Réabhlóideach Mheiriceá

## Breitheanna
* 20 Eanáir — André-Marie Ampère, fisiceoir Francach (b. 1836)
* 10 Feabhra — Charles Lamb, scríbhneoir aistí Sasanach (b. 1834)
* 24 Márta — Henry Sanfourche, saighdiúir Francach
* 23 Aibreán — J. M. W. Turner, péintéir Sasanach
* 6 Lúnasa — Dónall Ó Conaill, ceannaí polaitíochta Éireannach
* 16 Nollaig — Jane Austen, úrscéalaí Sasanach (b. 1817)

## Básanna
* 8 Eanáir &ndash; John Baskerville, clódóir Sasanach (r. 1706) 

Catagóir:Blianta
31 Iúil

Is é an **31 Iúil** an 212ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 213ú lá i mbliain bhisigh. Tá 153 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* Haváí - *[[Ka Hae Hawaiʻi]]*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1800 — Friedrich Wöhler, ceimiceoir Gearmánach (b. 1882)
* 1909 — Olivér Halassy, imreoir póló uisce (b. 1946)
* 1912 — Milton Friedman, eacnamaí agus staitisteoir Meiriceánach (b. 2006)
* 1918 — Micheál Ó hAodha, scríbhneoir Éireannach (b. 1998)
* 1918 — Paul Boyer, bithcheimiceoir Meiriceánach (b. 2018)
* 1935 — David Thornley, polaiteoir Éireannach (b. 1978)
* 1947 — Olivia Mitchell, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
* 1951 — Evonne Goolagong, imreoir leadóige Astrálach
* 1964 — Aengus Ó Snodaigh, polaiteoir Éireannach
* 1965 — J. K. Rowling, údar Briotanach
* 1984 — Conor McGinn, polaiteoir Briotanach
* 1989 — Victoria Azarenka, imreoir leadóige Bealarúiseach
* 1989 — Zelda Williams, ban-aisteoir Meiriceánach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1373 — Bríd na Sualainne, naomh Sualannach (r. 1303)
* 1849 — Sándor Petőfi, file agus réabhlóidí Ungárach (r. 1823)
* 1867 — Benoît Fourneyron, innealtóir Francach (r. 1802)
* 1875 — Andrew Johnson, 66, an 17ú uachtarán na Stát Aontaithe (r. 1808)
* 1886 — Franz Liszt, 74, Cumadóir agus pianódóir Ungárach (r. 1811)
* 1917 — Francis Ledwidge, 29, file (r. 1887)
* 1940 — Udham Singh, réabhlóidí Indiach (r. 1899)
* 1949 — Richard Stapleton, polaiteoir Éireannach
* 1955 — David Madden, polaiteoir Éireannach (r. 1880)
* 1964 — Jim Reeves, amhránaí ceol tíre Meiriceánach (r. 1923)
* 1980 — Ernst Pascual Jordan, fisiceoir agus polaiteoir Gearmánach (r. 1902)
* 1994 — Joe Bratty, dílseoir sa Tuaisceart (r. 1961)
* 2009 — Bobby Robson, ban-aisteoir sacair (r. 1933)
* 2012 — Gore Vidal, scríbhneoir Meiriceánach (r. 1925)
* 2022 — Ayman al-Zawahiri, sceimhlitheoir Ioslamach (r. 1951)

## Tarluithe eile
* 1009 - Rinneadh Sergius IV Pápa
* 1856 - Bunaíodh Christchurch
* 1917 - An Chéad Chogadh Domhanda: Thosaigh Cath Passchendaele
* 1932 - Fuair sciar 38% den vóta ag Páirtí na Naitsithe sa toghchán Gearmánach
* 1941 - An tUileloscadh: de réir mar a d'ordaigh Hitler, d'iarr Hermann Göring plean ar Reinhard Heydrich do Fhuascailt Dheiridh na Ceiste Giúdaí
* 1975 - Mharaigh gunnadóirí Protastúnacha an banna ceoil *[[Dúnmharú an Miami Showband|Miami Showband]]* san Iúr i gCo. an Dúin
* 1991 - Shínigh na Stáit Aontaithe agus Aontas na Sóivéide Conradh Start chun líon na mbuamaí núicléacha a laghdú
* 1992 - Chuaigh an tSeoirsia isteach sna Náisiúin Aontaithe
* 2006 - Thug Fidel Castro cumhacht dá dheartháir, Raúl
* 2005 - Na Trioblóidí: tháinig deireadh le hOibríocht Banner 
* 2015 - Gearradh téarmaí príosúnachta idir 18 mí agus 3 bliana ar thriúr iar-fheidhmeannach le Banc Angla-Éireannach.  RTÉ Nuacht

0731
Iúil, 31
31 Eanáir

Is é an **31 Eanáir** an 31ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 334 lá fágtha sa bhliain nó 335 i mbliain bhisigh.

## Féilte
* La Fhéile Naomh John Bosco
* Nárú: Lá na Saoirse

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1797 — Franz Schubert, cumadóir ceoil (b.1828)
* 1881 — Irving Langmuir, ceimicí Meiriceánach (b. 1957)
* 1886 — Fionán Mac Cártha, file Éireannach (b. 1953)
* 1891 — Michael Coleman, ceoltóir Éireannach (b. 1945)
* 1892 — Eddie Cantor, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach (b. 1964)
* 1898 — Mary Ryan, polaiteoir Éireannach (b. 1981)
* 1900 — Martin Ryan, polaiteoir Éireannach (b. 1943)
* 1902 — Tallulah Bankhead, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1968)
* 1910 — Giorgio Perlasca, fear gnó ón Iodáil (b.1992)
* 1914 — Jersey Joe Walcott, dornálaí Meiriceánach (b. 1994)
* 1915 — Thomas Merton, manach agus scríbhneoir (b.1968)
* 1923 — Norman Mailer, scríbhneoir Meiriceánach (b. 2007)
* 1929 — Jean Simmons, ban-aisteoir Briotanach-Meiriceánach (b. 2010)
* 1935 — Kenzaburo Ōe, údar Seapánach (b. 2023)
* 1938 — Beatrix na hÍsiltíre 
* 1941 — Eugène Terre'Blanche, náisiúnaí Afracánach agus forchiníoch geal (b. 2010)
* 1941 — Jessica Walter,ban-aisteoir Meiriceánach (b. 2021)
* 1956 — Johnny Rotten, ceoltóir Sasanach
* 1959 — Anthony LaPaglia, aisteoir Astrálach
* 1968 — Chris Gascoyne, aisteoir Sasanach
* 1971 — Gábor Kósa, staraí Ungárach ar chúrsaí creidimh
* 1971 — Mark Geary, amhránaí Éireannach
* 1971 — Patrick Kielty, fuirseoir Éireannach
* 1973 — Portia de Rossi, ban-aisteoir Astrálach 
* 1979 — Felix Sturm, dornálaí Gearmánach
* 1980 — Gary Doherty, imreoir sacair
* 1980 — James Adomian, fuirseoir Meiriceánach
* 1981 — Justin Timberlake, amhránaí
* 1984 — Killian Brennan, peileadóir Éireannach
* 1985 — Séamas Mac Giolla Phádraig, iománaí Éireannach
* 1986 — Pauline Parmentier, imreoir leadóige Francach
* 1987 — Victor Ortiz, dornálaí Meiriceánach
* 1992 — Giulia Dotta, damhsóir agus cóiréagrafaí Iodálach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 632 — Naomh Aodhán (r. timpeall 558)
* 1606 — Guy Fawkes, Míleatach Caitliceach Sasanach (r. 1570)
* 1788 — Séarlas Éadbhard Stiúbhart, "Séarlas III" de réir na Seacaibíteach (r.1720)
* 1888 — Naomh John Bosco (r. 1815)
* 1933 — John Galsworthy, 65, úrscéalaí (r.1867)
* 1936 — David Patrick Moran, iriseoir agus gníomhaí Éireannach (r. 1869)
* 2006 — Ruairí Brugha, polaiteoir Éireannach (r.1917)
* 2012 — Peadar Maher, polaiteoir Éireannach (r. 1924)
* 2016 — Terry Wogan, chraoltóir agus láithreoir teilifíse Éireannach (r. 1938)

## Tarluithe eile
* 1913 - Bunaíodh an UVF.
* 1928 - Díbríodh Leon Trotscaí go hAlma-Ata
* 1990 - Osclaíodh an chéad McDonald's i Moscó sa Rúis.
* 2001 - San Ísiltír, chiontaigh cúirt Albanach Abdelbaset al-Megrahi mar a pháirt sa bhuamáil d'Eitilt Pan Am 103. Éigiontaíodh Libiach eile.
* 2020 - Breatimeacht: d'fhág An Ríocht Aontaithe an tAontas Eorpach 

0131
Eanáir, 31
1776

## Tarluithe
* 9 Márta – Foilsíodh *The Wealth of Nations* le Adam Smith.
* 4 Iúil – Fógra Neamhspleáchais na Stát Aontaithe
* 27 Lúnasa – Chuir na fórsaí Briotanacha, faoi cheannas an ghinearáil William Howe, ruaig ar shaighdiúirí George Washington i gCath an Oileáin Fhada i mBrooklyn.
[mion|''Fógairt an Neamhspleáchais'', péintéireacht le [John Trumbull]]

## Breitheanna
* 24 Eanáir — E. T. A. Hoffmann, scríbhneoir, cumadóir, sceitseálaí, dlíodóir, oifigeach cúirte agus breitheamh de chuid na Gearmáine
* 20 Bealtaine — Simon Fraser, taiscéalaí Ceanadach
* 11 Meitheamh — John Constable, péintéir Sasanach (b. 1837)
* 14 Samhain — René Joachim Henri Dutrochet, dochtúir Francach
* 14 Samhain —  René Joachim Henri Dutrochet, eolaí Francach (b. 1847)

## Básanna
* 25 Lúnasa — David Hume, fealsamh Briotanach (r. 1711)
* 22 Meán Fómhair — Nathan Hale, tír ghhráthóir Meiriceánach, curtha chun báis (r. 1755)

Catagóir:Blianta
27 Iúil

Is é an **27 Iúil** an 208ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 209ú lá i mbliain bhisigh. Tá 157 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An Fhionlainn - *Unikeonpäivä*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1777 — Thomas Campbell, file Albanach (b.1844)
* 1870 — Hilaire Belloc, scríbhneoir (b. 1953)
* 1897 — Daniel Vaughan, polaiteoir Éireannach (b. 1975)
* 1900 — Adalbert Probst, polaiteoir Gearmánach (b. 1934)
* 1910 — Frank Carter, polaiteoir Éireannach (b. 1988)
* 1910 — Julien Gracq, scríbhneoir Francach (b. 2007)
* 1921 — Tom Nolan, polaiteoir Éireannach (b. 1992)
* 1938 — Isabelle Aubret, amhránaí Francach 
* 1942 — Ernie Ross, polaiteoir Briotanach (b. 2021)
* 1948 — Moss Keane, imreoir rugbaí Éireannach (b. 2010)
* 1977 — Ana Pontón, polaiteoir Spáinneach
* 1977 — Jonathan Rhys Meyers, aisteoir
* 1978 — Diarmuid Ó Súilleabháin, iománaí 
* 1979 — Marielle Franco, polaiteoir agus gníomhaí Brasaíleach (b. 2018)
* 1981 — Paul Williams, dornálaí Meiriceánach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1061 — Pápa Nioclás II 
* 1759 — Pierre Louis Moreau de Maupertuis, réalteolaí is matamaiticeoir Francach (r. 1698)
* 1805 — Brian Mac Giolla Meidhre, file Éireannach (r. 1747)
* 1844 — John Dalton, ceimiceoir agus fisiceoir Sasanach (r.1766)
* 1886 — Eliza Lynch, Céadbhean Pharagua (r. 1835)
* 1917 — Emil Kocher, máinlia Eilvéiseach (r. 1841)
* 1934 — Nelly Diener, aeróstach mná (r. 1912)
* 1938 — Tom Crean, taiscéalaí Éireannach (r.1877)
* 1946 — Gertrude Stein, scríbhneoir (r.1874)
* 1949 — Vince Dundee, dornálaí Meiriceánach (r. 1907)
* 1981 — Annraoi Ó Liatháin, scríbhneoir Éireannach (r. 1917)
* 1984 — James Mason, aisteoir Sasanach (r. 1909)
* 2003 — Bob Hope, aisteoir Sasanach (r. 1903)
* 2019 — John Robert Schrieffer, fisiceoir Meiriceánach (r. 1931)
* 2021 — Saginaw Grant, aisteoir, damhsóir, agus cainteoir spreagúil Bundúchasach Meiriceánach (r. 1936)
* 2022 — Bernard Cribbins, aisteoir agus amhránaí Sasanach (r. 1928)
* 2024 — Edna O'Brien, file, úrscéalaí, scríbhneoir, is beathaisnéisí Éireannach (r. 1930)

## Tarluithe eile
* 1890 - Lamhach Vincent van Gogh é fein. Fuair sé bás dhá lá ina dhiaidh sin.
* 1921 - Chruthaigh taighdeoirí de chuid Ollscoile Toronto, le Frederick Banting, go rialaíonn inslin siúcra fola 

0727
Iúil, 27
1777

## Tarluithe
* 
## Breitheanna
* 22 Meitheamh — William Brown, aimiréal i gCabhlach na hAirgintíne (b. 1857)
* 27 Iúil — Thomas Campbell, file Albanach (b. 1844)
* 14 Lúnasa — Hans Christian Ørsted, fisiceoir agus ceimiceoir Danmhargach
* 23 Mí na Nollag - Sár Alastar I na Rúise (b. 1825)
*  Gan dáta – Pádraig Phiarais Cúndún, file agus imirceach Éireannach (b. 1857)

## Básanna
* 16 Meán Fómhair — Simon Harcourt, 1ú Iarla Harcourt, Taidhleoir agus ginearál Briotanach
* 25 Meán Fómhair — Johann Heinrich Lambert, matamaiticeoir a saolaíodh san Alsáis
* 12 Nollaig — Albrecht von Haller, bitheolaí, anatamaí, luibheolaí Eilvéiseach
* 

Catagóir:Blianta
1778

## Tarluithe
* 
## Breitheanna
* 4 Feabhra &ndash; Augustin Pyrame de Candolle, luibheolaí Eilvéiseach (b. 1841)
* 22 Feabhra – Rembrandt Peale, ealaíontóir Meiriceánach (b. 1860)
* 4 Márta – Roibeard Emmet, náisiúnaí Éireannach (b. 1803) 
* 15 Iúil — Henry Joseph Monck Mason, scríbhneoir Éireannach
* 20 Lúnasa – Bernardo O'Higgins, ceannaire ar an tSile (b. 1842)
* 5 Samhain — Giovanni Battista Belzoni, ársaitheoir Iodálach
* 6 Nollaig — Joseph Louis Gay-Lussac, ceimicí is fisiceoir Francach
* 17 Nollaig — Humphry Davy, ceimiceoir Briotanach

## Básanna
* 10 Eanáir — Carl von Linné, luibheolaí Sualannach
* 22 Aibreán — James Hargreaves, ceapadóir Sasanach (r. 1720)
* 11 Bealtaine — William Pitt, Príomh-Aire na Breataine ó 1766 go 1768
* 2 Iúil — Jean-Jacques Rousseau, fealsamh Eilvéiseach (r. 1712)
* 9 Samhain — Giambattista Piranesi, péintéir Iodálach

Catagóir:Blianta
1779

## Tarluithe
* 
## Breitheanna
* 15 Márta — William Lamb, polaiteoir Sasanach
* 30 Márta — Antaine Raiftearaí, file as Contae Mhaigh Eo
* 28 Bealtaine — Thomas Moore, file agus ceoltóir Éireannach (b. 1852)
* 1 Lúnasa — Francis Scott Key, dlíodóir agus liriceoir Meiriceánach (b. 1843)
* 20 Lúnasa — Jöns Jakob Berzelius, ceimiceoir Sualannach

## Básanna
* 14 Feabhra — James Cook, taiscéalaí Sasanach (r. 1728)
* Mí na Samhna — Thomas Chippendale, dearthóir is déantóir troscán Sasanach (r. 1718) 

Catagóir:Blianta
Paul Martin

Príomh-Aire Ceanada ó 1997 go dtí 2006 is ea **Paul Edgar Philippe Martin** (28 Lúnasa 1938 a rugadh i Windsor, Ontario). Is é atá ina cheannaire ar Páirtí Liobrálach.

Martin, Paul
Martin, Paul
Catagóir:Daoine beo
16 Nollaig

Is é an **16 Nollaig** an 350ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 351ú lá i mbliain bhisigh. Tá 15 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
* An Chasacstáin - *Lá na Saoirse*

## Daoine a rugadh ar an lá seo
* 1485 — Caitríona Aragón, bean chéile Anraí VIII (b.1536)
* 1584 — John Selden, dlí-eolaí Sasanach (b. 1654)
* 1742 — Gebhard Leberecht von Blücher, marascal machaire Prúiseach (b. 1819) 
* 1775 — Jane Austen, úrscéalaí (b.1817)
* 1882 — Walther Meissner, fisiceoir Gearmánach (b. 1974)
* 1889 — Conor Maguire, polaiteoir Éireannach (b. 1971)
* 1901 — Margaret Mead, antraipeolaí Meiriceánach (b. 1978)
* 1916 — Michael Carty, polaiteoir Éireannach (b. 1975)
* 1917 — Arthur C. Clarke, scríbhneoir ficsin eolaíochta, cumadóir (b.2008)
* 1938 — Liv Ullmann, ban-aisteoir agus stiúrthóir scannán Ioruach 
* 1939 — Barney McKenna, ceoltóir The Dubliners (b. 2012)
* 1943 — Nollaig Ó Gadhra, staraí agus iriseoir Éireannach, gníomhaí ar son na Gaeilge (b. 2008)
* 1946 — Benny Andersson, ceoltóir Sualannach 
* 1947 — Ben Cross, aisteoir Sasanach (b. 2020)
* 1947 — Martyn Poliakoff, ceimiceoir Sasanach
* 1950 — Francie Molloy, polaiteoir Éireannach
* 1956 — Tommy Burns, imreoir agus bainisteoir sacair Albanach (b.2008)
* 1964 — Paul Vogt, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach
* 1965 — Noel Grealish, polaiteoir Éireannach
* 1969 — Michelle Smith, snámhóir
* 1975 — Paul Maynard, polaiteoir Briotanach
* 1977 — Sylvain Distin, imreoir sacair
* 1986 — Briege Corkery, imreoir camógaíochta
* 1987 — Liam Cúipéir, iománaí Éireannach
* 1988 — Mira Murati, príomhoifigeach teicneolaíochta in OpenAI

## Daoine a fuair bás ar an lá seo
* 1687 — William Petty, eacnamaí agus fealsúnaí (r.1623)
* 1922 — Eliezer Ben-Yehuda, iriseoir agus teagascóir (r.1858)
* 1956 — Bob Olin, dornálaí Meiriceánach (r. 1908)
* 1956 — Frederick George Donnan, eolaí Éireannach (r. 1870)
* 1965 — W. Somerset Maugham, scríbhneoir Sasanach (r.1874)
* 1967 — Cecil Lavery, polaiteoir agus breitheamh Éireannach (r. 1894)
* 1971 — Risteárd Ó Maolchatha, polaiteoir Éireannach (r. 1886)
* 1980 — Colonel Sanders, fear gnó Meiriceánach (r. 1890)
* 1980 — Roddy Connolly, polaiteoir Éireannach (r. 1901)
* 1989 — Lee Van Cleef, aisteoir Meiriceánach (r. 1925)
* 2001 — Stefan Heym, scríbhneoir Gearmánach (r.1913)
* 2014 — Ernie Terrell, dornálaí Meiriceánach (b. 1939)
* 2022 — Siniša Mihajlović, imreoir sacair Seirbiach (r. 1969)

## Tarluithe eile
* 1653 - Ainmníodh Oilibhéar Cromail ina Thiarna Cosantóra ar Shasana, ar Albain agus ar Éirinn
* 1880 - Thosaigh An Chéad Chogadh Bórach
* 1925 - Thosaigh na hoibreacha ar Thollán Mersey i Learpholl, Sasana
* 1971 - Ghlac An Ríocht Aontaithe leis an neamhspleáchas Bhairéin
* 1989 - Réabhlóid na Rómáine: tharla agóidí i dTimișoara, an Rómáin

1216
Nollaig, 16
1780

## Tarluithe
* 1 Márta - B'é Pennsylvania an chéad stát i Meiriceá a chuir deireadh le sclábhaíocht.

## Breitheanna
* 29 Lúnasa — Jean Auguste Dominique Ingres, péintéir Francach

## Básanna
* 23 Bealtaine — William Bowles, eolaí Éireannach (r. 1720)
* 29 Bealtaine — Máire Tóireasa na hOstaire (r. 1717)
* 29 Lúnasa — Jacques Germain Soufflot, ailtire Francach (r. 1713)

Catagóir:Blianta
Ken Livingstone

Is ceannaire rialtais áitiúil é **Kenneth Robert Livingstone** sa Ríocht Aontaithe (17 Meitheamh 1945 a rugadh é). 

Ba Mhéara Londan é Livingstone ó cruthaíodh an post sin i 2000 go dtí an 3 Bealtaine 2008. Bhí sé ina cheannaire ar Chomhairle Mhórcheantar Londan ó 1981 go dtí 1986 nuair a cuireadh é ar ceal. Toghadh ina Fheisire Parlaiminte é i 1987 do thoghcheantar Brent East, ach níor bhain sé taitneamh as an bpolaitíocht náisiúnta agus ní raibh mórán tionchair aige sa Pharlaimint.

Tugtar **Red Ken** ar Livingstone mar gheall ar a dhearcadh den eite chlé. Níor éirigh leis ainmniúchán Pháirtí an Lucht Oibre a fháil i 2000 do thoghchán Mhéara Londan, agus sheas sé mar iarrthóir neamhspleách. Ligeadh isteach arís é go dtí an páirtí i mí Eanáir 2004, agus roghnaíodh mar iarrthóir an pháirtí i dtoghchán Mhéaracht Londan (Meitheamh 2004). Atoghadh é le 828,380 vótaí.
 
## Tús a shaoil
Rugadh Livingstone i Lambeth, Londain, agus d'fhreastail sé ar Scoil Chuimsitheach Tulse Hill. D'oibrigh sé mar theicneoir taighde don ailse agus thraenáil sé le bheith ina mhúinteoir freisin. Cháiligh sé i 1973. Toghadh é chuig comhairle baile Lambeth i 1971 agus d’fhreastail sé mar leaschathaoirleach do bhainistíocht na tithíochta ó 1971 go dtí 1973 (tar éis John Major). 

Toghadh é mar chomhalta de chuid Pháirtí an Lucht Oibre ar Chomhairle Mórcheantar Londan i 1973 agus d'fhriotháil sé uirthi mar Leaschathaoirleach de Bainistíocht tithíochta i 1974-1975. D'fhreastail sé ar Chomhairle Camden ó 1978 go dtí 1982 freisin agus sheas sé don Pharlaimint i Hampstead i 1979, ach níor éirigh leis.

## Ceannaire Chomhairle Mhórcheantar Londan
An lá tar éis thoghchán 7 Bealtaine, 1981 thug Andrew McIntosh dúshlán Livingstone mar cheannaire na Comhairle Mórcheantar Londan agus bhuaigh Livingstone an post (30 in aghaidh 20 vótaí). Scaoileadh an CML toisc gur laghdaigh sí táillí bus agus meitreo Londan. Bá bheart é a raibh an-mheas ag daoine uirthi. Ach bhí Comhairle Bromley ina choinne agus níor chuir i gcrích í.

Chuir sé fógra suas ar an díon de Halla Contae a léiriú staidrimh dífhostaíocht na Londan ag an am sin, ag cur brú ar an Páirtí Caomhach. Bhí Livingstone conspóideach. Mar shampla: dúirt sé go poiblí go raibh sé ag tacú 'Bliain Antiracist,' (tacaíocht do ghrúpaí mar 'Babies Against the Bomb'), agus fógraíodh Londain mar cheantar "neamhnúicléach".
## Livingstone as cumhacht

Cuireadh Livingstone as cumhacht mar Mhéara Londan i mBealtaine 2008, nuair a d'éirigh leis an iarrthóir Coimeádach, Boris Johnson, bua cuimsitheach a fháil air sna toghcháin áitiúla.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1945
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Aindiachaithe
Catagóir:Craoltóirí
Catagóir:Daoine as Londain
Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Catagóir:Sóisialaithe
1785

## Tarluithe
* 1 Eanáir – Foilsíodh an *Daily Universal Register* (''Times Londan'') den chéad uair.
* 7 Eanáir – Chuaigh Jean-Pierre Blanchard, Francach, agus John Jeffries, Meiriceánach, trasna Muir nIocht i mbalún, na chéad daoine a chuaigh ó Shasana go dtí an Fhrainc in aerárthach.
* 10 Bealtaine – Bhuail balún aeir the an talamh ar an Tulach Mhór i gContae Uíbh Fhailí, in Éirinn. Dódh 100 teach, an chéad tubaiste eitlíochta sa stair.
* 6 Iúil – roghnaíodh an dollar mar aonad airgeadais Stáit Aontaithe Mheiriceá.
mion|180px|Balún aeir the Francach. Bliain mhór san eitlíocht í an bhliain 1785

## Breitheanna
* 4 Eanáir — Jakob Grimm, scríbhneoir Gearmánach (b. 1863)
* 10 Feabhra — Claude Louis Marie Henri Navier, innealtóir agus fisiceoir Francach
* 12 Feabhra — Pierre Louis Dulong, eolaí Francach
* 17 Márta — Ellen Hutchins, luibheolaí Éireannach (b. 1815)
* 27 Márta — Laoiseach XVII na Fraince (b. 1795)
* 26 Aibreán — John James Audubon, maisitheoir agus nádúraí Franc-Mheiriceánach (b. 1851)
* Gan dáta – John Harries, draoi Breatnach (b. 1839)

## Básanna
*

Catagóir:Blianta
1786

## Tarluithe
* 10 Meitheamh - Thug stopallán nádúrtha ar an Abhainn Dadu i Sichuan, cúige de chuid na Síne, uaidh. Fuair timpeall is 100,000 duine bás. 
* 8 Lúnasa - Dreapadh Mont Blanc, sna hAlpa, den chéad uair.
* gan dáta 
** D'imigh an chéad long ó Shasana go Botany Bay san Astráil agus 1,138 duine ar bord, 820 díobh ina bpianseirbhithe.
** Osclaíodh an Íoslainn don trádáil leis an Danmhairg agus leis an Iorua, agus bunaíodh Réicivíc, príomhchathair na hÍoslainne an lae inniu.

## Breitheanna
* 11 Eanáir — Joseph Jackson Lister, eolaí Sasanach (b. 1869)
* 24 Feabhra — Wilhelm Grimm, focleolaí agus béaloideasaí Gearmánach (b. 1859)
* 22 Márta — Joachim Lelewel, staraí náisiúnaíoch Polannach
* 25 Márta — Giovanni Battista Amici, radharcmheastóir, réalteolaí is eolaí Iodálach
* 16 Aibreán — John Franklin, oifigeach i gCabhlach na Breataine, taiscéalaí Artach, agus riarthóir coilíneach
* 24 Meitheamh — John Thomond O'Brien, saighdiúir Éireannach
* 17 Lúnasa — Davy Crockett, polaiteoir Meiriceánach (b. 1836) 
* 25 Lúnasa — Ludwig II na Baváire, rí (b. 1868)
* 31 Lúnasa — Michel Eugène Chevreul, ceimiceoir Francach
* 24 Meán Fómhair — Charles Bianconi, fear gnó Iodálach-Éireannach (b. 1875)
* 24 Meán Fómhair — Charles Bianconi, bunaitheoir iompair phoiblí in Éirinn

## Básanna
* 4 Eanáir — Moses Mendelssohn, fealsamh agus diagaire Gearmánach-Giúdach
* 20 Aibreán — John Goodricke, réalteolaí Ísiltíreach
* 17 Lúnasa — Feardorcha Mór na Prúise (r. 1712)
* 30 Samhain — Bernardo de Gálvez, ceannaire míleata Spáinneach a chuidigh leis na Meiriceánaigh sa Chogadh Réabhlóideach (r. 1746)

Catagóir:Blianta
1787

## Tarluithe
* 17 Meán Fómhair – Bunreacht Stáit Aontaithe Mheiriceá

## Breitheanna
* 27 Lúnasa — James Weddell, taiscéalaí Antartach (b. 1834)
* 21 Samhain — Samuel Cunard, fear gnó Ceanadach
* 17 Nollaig — Jan Evangelista Purkyně, anatamaí agus fiseolaí Seiceach
* timpeall na bliana seo – Shaka Zulu, taoiseach Súlú (b. 1828)

## Básanna
* 15 Samhain — Christoph Gluck, cumadóir Gearmánach (r. 1714)

Catagóir:Blianta
1781

## Tarluithe
* Bunaíodh Los Angeles i gCalifornia.

## Breitheanna
* 17 Feabhra — René Théophile Hyacinthe Laënnec, dochtúir Francach
* 9 Meitheamh — George Stephenson, innealtóir Sasanach (b. 1848)
* 21 Meitheamh — Siméon Denis Poisson, matamaiticeoir Francach
* 11 Nollaig — David Brewster, fisiceoir Albanach

## Básanna
* 

Catagóir:Blianta
1783

## Tarluithe
*
## Breitheanna
* 3 Aibreán — Washington Irving, scríbhneoir Meiriceánach
* 1 Bealtaine — Amhlaoibh Ó Súilleabháin, dialannaí Éireannach
* 24 Iúil — Simón Bolívar, tírghráthóir, ceannaire réabhlóideach agus státaire Veiniséalach (b. 1830).
* 6 Deireadh Fómhair — François Magendie, fiseolaí Francach

## Básanna
* 18 Meán Fómhair — Leonhard Euler, matamaiticeoir Eilvéiseach
* 29 Deireadh Fómhair &ndash; Jean le Rond d'Alembert, matamaiticeoir agus ciclipéidí Francach (b. 1717)

Catagóir:Blianta
1788

## Tarluithe
* Foilsíodh an chéad eagran den *Times*
* Australia Day

## Breitheanna
* 7 Márta — Antoine César Becquerel, Fisicí Francach
* 22 Eanáir – George Gordon, an Tiarna Byron, file Sasanach (b. 1824) 
* 5 Feabhra – Robert Peel, príomh-aire Briotanach (b. 1850)
* 22 Feabhra – Arthur Schopenhauer, fealsamh Gearmánach (b. 1860)
* 10 Bealtaine — Augustin Jean Fresnel, innealtóir agus fisiceoir Francach
* 2 Lúnasa — Leopold Gmelin, ceimiceoir Gearmánach
* 20 Meán Fómhair — Henriette Presburg, máthair Karl Marx
* 14 Deireadh Fómhair – Edward Sabine, eolaí agus taiscéalaí annach (b. 1883)
* 17 Nollaig – Humphry Davy, ceimiceoir Cornach (b. 1829)
*  Gan an dáta ar eolas – Sacagawea, treoraí Indiach (b. 1812)

## Básanna
* 31 Eanáir — Séarlas Éadbhard Stiúbhart
* 15 Aibreán — George-Louis Leclerc Buffon

Catagóir:Blianta
Ulysses S. Grant

Ba é **Ulysses S. Grant** (27 Aibreán, 1822 – 23 Iúil, 1885) ceannaire fhórsaí an Aontais i gCogadh Cathartha Mheiriceá, an 18ú uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá agus laoch cogaidh. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta, 1869 go dtí an 3 Márta, 1877. 

## Saol
Rugadh Ulysses Simpson Grant in Ohio. Rugadh a shin-seanathair, John Simpson, in Dergina, idir Dún Geanainn agus Baile Uí Dhálaigh, sa bhliain 1738 agus d’aslonnaigh sé in Ohio in 1760.  

### Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe
clé|mion|"''Grant from West Point to Appomattox"'', 1885
Bhí Ulysses Grant ina ghinearál ar na fórsaí an Tuaiscirt i rith Chogadh Cathartha na Stát Aontaithe. 

Nuair a d'éirigh le Grant Vicksburg a shealbhú in Iúil 1863, bhí abhainn Mississippi faoi smacht an Tuaiscirt, agus críocha an Deiscirt scoilte.

Chuir Ulysses Grant sraith de chathanna fuilteacha ar Robert Lee i Virginia i rith an tsamhraidh 1864. I rith na bliana 1864, tháinig an chuma ar an scéal go raibh an cogadh ag teip ar an Deisceart, ó bhí an Tuaisceart i bhfad ní ba láidre ó thaobh na heacnamaíochta, an daonra, na tionsclaíochta, na geografaíochta, na heagraíochta polaitiúla agus an chórais iompair de.

Bhí Lee ábalta é féin a chosaint agus an-damáiste a dhéanamh do shluaite Grant, ach ní raibh saighdiúirí úra ar fáil do Lee ina n-áit siúd a básaíodh air i machaire an áir.

Sa bhliain 1865, thit an tóin as an gCónaidhm, nuair a ghéill Lee do Grant i dTeach na Cúirte in Appomattox. 

### Uachtarán
Rinne na Stáit Aontaithe coir as breithrialú ar bhonn graostachta sa bhliain 1873, nuair a ritheadh an Dlí Comstock D'éirigh ábhar frithghiniúnach aindleathach**.** Shínigh an tUachtarán Ulysses S. Grant an reachtaíocht ina dhlí ar an 2 Máirt 1873.

### Cuairt ar Éirinn

Thug Grant cuairt ar Éirinn sa bhliain 1879. Bhí cáil dhomhanda ar na leoin i Zú Bhaile Átha Cliath.  Tháinig sé chun iad a fheiceáil, i measc rudaí eile. 

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1822
Catagóir:Básanna i 1885
Catagóir:Básanna de bharr ailse
Catagóir:Cogadh Meicsiceach-Meiriceánach
Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban
Catagóir:Daoine i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Catagóir:Fir
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha
Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Protastúnaigh
Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha
Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe
1885

## Tarluithe
* 28 Nollaig – Cuireadh Páirtí Náisiúnta na Comhdhála ar bun in Bombay na hIndia.
[mion|230px|28 Nollaig 1885: [Páirtí Náisiúnta na Comhdhála bunaithe in Bombay na hIndia]]

## Breitheanna
* 8 Eanáir — John Curtin, polaiteoir Astrálach agus 14ú Príomh-Aire na hAstráile
* 12 Eanáir — Tomás Ághas, ceannaire Óglaigh na hÉireann (b. 1917)
* 21 Eanáir — Umberto Nobile, innealtóir agus eitleoir Iodálach (b. 1978)
* 7 Feabhra — Sinclair Lewis, scríbhneoir Meiriceánach (b. 1951)
* 24 Feabhra — Stanisław Ignacy Witkiewicz, ealaíontóir Polannach
* 1 Aibreán — Wallace Beery, aisteoir Meiriceánach
* 3 Aibreán — Michael Heffernan, polaiteoir Éireannach
* 12 Aibreán — Robert Delaunay, péintéir Francach
* 1 Bealtaine — Michael Staines, Polaiteoir Éireannach agus Oifigeach Póilíní
* 7 Bealtaine — Bridget Rice, polaiteoir Éireannach
* 7 Bealtaine — George "Gabby" Hayes, aisteoir Meiriceánach
* 22 Bealtaine — Giacomo Matteotti, polaiteoir Iodálach
* 25 Bealtaine — Gearroid Ua Beolláin, polaiteoir Éireannach
* 3 Meitheamh — Yakov Sverdlov, polaiteoir Sóivéadach
* 19 Meitheamh — Pól Breathnach, sagart Éireannach
* 23 Meitheamh — Fionn Mac Cumhaill, scríbhneoir Éireannach
* 5 Iúil — André Lhote, dealbhóir agus péintéir Francach
* 8 Iúil — Hugo Boss, dearthóir faisin Gearmánach
* 18 Lúnasa — Nettie Palmer, file, scríbhneoir aistí, agus criticeoir Astrálach
* 28 Lúnasa — Vance Palmer, scríbhneoir Astrálach
* 11 Meán Fómhair — D. H. Lawrence, scríbhneoir agus file Sasanach
* 22 Meán Fómhair — Ben Chifley, polaiteoir Astrálach agus 16ú Príomh-Aire na hAstráile
* 22 Meán Fómhair — Erich von Stroheim, aisteoir agus stiúrthóir Ostarach
* 5 Deireadh Fómhair — Daniel Byrne, polaiteoir Éireannach
* 31 Deireadh Fómhair — Karl Radek, réabhlóidí Rúiseach
* 7 Deireadh Fómhair – An fisiceoir Danmhairgeach Niels Bohr (b. 1962)
* 11 Deireadh Fómhair — François Mauriac, údar Francach
* 11 Deireadh Fómhair — Kathleen O'Callaghan, polaiteoir agus scoláire Éireannach
* 14 Deireadh Fómhair — Jack Britton, dornálaí Meiriceánach
* 30 Deireadh Fómhair — Ezra Pound, file Meiriceánach
* 9 Samhain — Hermann Weyl, matamaiticeoir Gearmánach
* 2 Nollaig — George Richards Minot, dochtúir Meiriceánach

## Básanna
* 22 Bealtaine — Victor Hugo, urscéalaí Francach (r. 1802)
* 6 Iúil — Jonathan Pim, politician
* 23 Iúil — Ulysses S. Grant, an 18ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r. 1822)
* 10 Deireadh Fómhair — John McCloskey, cairdinéal Caitliceach Meiriceánach (r. 1810)
* 16 Samhain — Louis Riel, ceannaire polaitiúil agus reibiliúnach Ceanadach (r. 1844) 

Catagóir:Blianta
1789

## Tarluithe
* 4 Feabhra – Toghadh George Washington d'aontoil mar an chéad uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá
## Breitheanna
* 16 Márta — Georg Ohm, fisiceoir Gearmánach
* 15 Meán Fómhair — James Fenimore Cooper, údar Meiriceánach
* 18 Samhain — Louis Daguerre, ealaíontóir agus grianghrafadóir Francach (b. 1826)

## Básanna
* 

Catagóir:Blianta