Josephine Kermode

File agus drámadóir ó Oileán Mhanann ba ea **Josephine Kermode** (1852–1937) agus iomrá léi mar "Cushag". I mBéarla is mó a scríobh sí ach bhí Gaeilge Mhanann ar a toil aici agus bhailigh sí scéalta sa teanga sin. 

## Beatha agus saothar

Rugadh Margaret Letitia Josephine Kermode ar an 18 Meán Fómhair 1852 in Ramsey (*Rhumsaa*). Bhí sí ar dhuine den seachtar clainne a mhair ag an Urramach William Kermode (1815-1890) agus ag an dara bean aige, Jane née Bishop (1818-1858) ó Staffordshire. Bhí suim mhór ag William i ndúlra agus i seandachtaí Mhanann.

Fuair Cushag agus a deirfiúracha oideachas ó mháistreás cónaithe. Tar éis bhás a hathar chuaigh sí ag obair mar bhanaltra dúiche ach b’éigean di éirí as de dheasca drochshláinte. Níor phós sí riamh ach bhí sí ina bean tí ag a dheartháir P.M.C. Kermode ón mbliain 1908 amach. Ba scoláire é a d’fhoilsigh leabhar tábhachtach i dtaobh chrosa Mhanann in 1907.

Ba é “A Lonan Legend” an chéad saothar a d’fhoilsigh Josephine, rud a rinne sí in 1899. Foilsíodh an chéad chnuasach dánta aici, *Poems by Cushag*, in 1907. Ag an am sin a tharraing sí uirthi féin “Cushag” mar ainm cleite (“Cuiseag” i litriú Gaelach). Tagann an t-ainm ó *Jacobaea vulgaris* (buachalán buí), bláth oifigiúil Oileán Mhanann. 

In 1908 d’fhoilsigh Cushag na *Peel Plays*, trí dhráma ghearra. Léiríodh iad in Purt na h-Ynshey (Port na hInse nó Peel), a bhuíochas sin ar a cara Sophia Morrison. Léiríonn na drámaí an tsuim a bhí ag Cushag i mbéaloideas Mhanann, ós leaganacha de scéalta traidisiúnta atá i gceist. Scríobh sí drámaí eile ina dhiaidh sin. 

In 1911 d’fhoilsigh sí cnuasach nua dánta, *Ellan Vannin*, agus in 1913 bhí roinnt dánta léi mar chuid dá raibh in *A Book of Manx Poetry*, duanaire a chuir William Cubbon in eagar.

## Béaloideas

Bailitheoir béaloidis ba ea Cushag, obair a rinne sí i dteannta Sophia Morrison. Bhuail siad le chéile in 1907 agus ba ghearr go raibh siad mór lena chéile. Bhí sé de bhuntáiste ag Cushag go raibh Gaeilge Mhanann ar a toil aici, ó bhí sí á labhairt óna óige amach. D’fhoilsigh sí scéal traidisiúnta i nGaeilge dar theideal *Harry-Crab as yn Mob-beg* in 1913. Ba í Morrison  a rinne an chuid is mó den obair agus iad ag bailiú béaloidis, ach d’fhoilsigh Cushag roinnt píosaí gearra mar "Folklore Notes" ar an iris *Mannin*.

## Deireadh a beatha

Chuaigh Cushag agus a deartháir chun cónaithe in Doolish (Dubhghlais nó Douglas), príomhbhaile an oileáin, in 1922, áit a raibh post faighte ag P.M.C. mar an chéad Choimeádaí ar Iarsmalann Mhanann (Thie Tashtee Vannin – Taigh Taistí Mhanann). D’fhan Cushag ann go dtí go bhfuair a deartháir bás in 1932. D’aistrigh sí go Bournemouth, áit a raibh sí ina cónaí lena deirfiúr Cherill, agus cailleadh í ar an 15 Feabhra 1937. Tá sí curtha in Wimborne Minster.

## Foilseacháin

* *Poems by Cushag*, Douglas: G & L Johnson, 1907 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *Peel Plays*, Douglas: G & L Johnson, 1908 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *Granny: A Tale of Old Christmas*, Douglas: G & L Johnson, 1910 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *Ellan Vannin*, Douglas: G. & L. Johnson, 1911 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *Mylecharaine*, Douglas: G. & L. Johnson, 1915 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *Glen Aldyn Plays*, Douglas: S. K. Broadbent, 1916 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *The Glen*, Ramsey: J. W. Strickett, 1919 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *Manx Melodies*, London: John Long, 1922 (ar fáil ag ManxLiterature.im)
* *The Quakers of Ballafayle*, in *Ramsey Courier*, 24 Meán Fómhair 1926 (ar fáil ag ManxLiterature.im)

## Nótaí

Catagóir:Básanna i 1937
Catagóir:Daoine a rugadh i 1852
Catagóir:Gaeilge Mhanann
Catagóir:Oileán Mhanann