open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reilig Chathair Bhéal Feirste

Is reilig suite i mBéal Feirste í **Reilig Chathair Bhéal Feirste**.

Catagóir:Béal Feirste
Catagóir:Reiligí in Éirinn
Lios an Chalaidh

Is port suite i nDoire é **Lios an Chalaidh**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae Dhoire
Derry News

Nuachtán seachtainiúil Béarla in Éirinn is é an ***Derry News***. Is i nDoire atá sé bunaithe.

## Tagairtí

Catagóir:Nuachtáin in Éirinn
Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha
Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla
Catagóir:Seachtanáin
Catagóir:Contae Dhoire
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2001
Catagóir:Bunaithe sna 2000í
Baile Raithin

Is ceantar é **Baile Raithin** atá suite i Leitir Ceanainn, Contae Dhún na nGall.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae Dhún na nGall
Catagóir:Leitir Ceanainn
Overland Park, Kansas

Is cathair í **Overland Park** atá suite in Kansas, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 173,372 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Overland Park i gContae Johnson. Tá Carl R. Gerlach ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1960.

## Comhchathracha

* 22px Bietigheim-Bissingen, An Ghearmáin

## Naisc sheachtracha
* www.opkansas.org - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Cathracha i Kansas
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Kansas City, Kansas

Is cathair í **Kansas City** atá suite in Kansas, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is í Kansas City an tríú cathair is mó sa Kansas. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 145,786 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Kansas City suite i gContae Wyandotte. Tá Joe Reardon ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1868.

## Comhchathracha

* 22px Linz, An Ostair
* 22px Karlovac, An Chróit
* 22px Luimneach, Éire
* 22px Uruapan, Meicsiceo
* 22px Port Harcourt, An Nigéir

## Naisc sheachtracha
* www.wycokck.org - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Kansas
Catagóir:Cathracha in Kansas
Catagóir:Lárionaid daonra in Kansas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Páirc Bhaile Mhic Comhghaill

Is páirc suite i Leitir Ceanainn, Contae Dhún na nGall í **Páirc Bhaile Mhic Comhghaill**.

Catagóir:Contae Dhún na nGall
Catagóir:Leitir Ceanainn
Wichita, Kansas

Is í **Wichita** an chathair is mó sa stát Kansas, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 382,368 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Wichita suite i gContae Sedgwick. Tá Carl Brewer ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1863.

## Comhchathracha

* 22px Cancún, Meicsiceo
* 22px Kaifeng, Síne
* 22px Orléans, An Fhrainc
* 22px Zacatecas, Meicsiceo
* 22px Omaha, Nebraska, SAM

## Naisc sheachtracha
* www.wichita.gov - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Kansas
Catagóir:Cathracha in Kansas
Catagóir:Lárionaid daonra in Kansas
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
An Seanbhaile, Contae Dhún na nGall (Leitir Ceanainn)

Is ceantar suite i Leitir Ceanainn, Contae Dhún na nGall é **an Seanbhaile**.

## Tagairtí

Catagóir:Leitir Ceanainn
Catagóir:Contae Dhún na nGall
Gleann Fearna

deas|250px|thumb|Gleann Fearna
Is baile suite i gContae Liatroma é **Gleann Fearna**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Michael Bolochoweckyj

Is imreoir sacair Albanach é **Michael Bolochoweckyj** a rugadh i mí na Bealtaine, 4, 1984. Faoi láthair imríonn Bolochoweckyj don chlub Forfar Athletic. D'imir sé le Ross County (le haghaidh aon mhí dhéag) roimh chuaigh sé go h-Alloa Athletic, i mí Eanáir 2004. I séasúr 2006/07 d'imir sé go maith agus scóráil sé trí chúl, ceann amháin in aghaidh Forfar Athletic, ach fuair sé an chéad chárta dearg nuair a bhí sé ag imirt i gcluiche i gcoinne Ayr United.

I séasúr 2010/11 shínigh sé leis an chlub Forfar Atheltic.
An Phríomhshráid

Is sráid suite i Leitir Ceanainn, Contae Dhún na nGall í **an Phríomhshráid**.

*
Catagóir:Contae Dhún na nGall
Rúscaigh, Contae Thír Eoghain

Is baile suite i gContae Thír Eoghain é **Rúscaigh**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae Thír Eoghain
Banc Ceannais na hÉireann

Tá **Banc Ceannais na hÉireann** freagrach as baincéireacht cheannais agus as rialáil airgeadais. Bunaíodh eagraíocht aonair lán-chomhtháite atá freagrach as baincéireacht cheannais agus as rialáil airgeadais araon sa bhliain 2010 . 

Ba é a d’eisigh nótaí bainc agus monaí an phunt Éireannach go dtí gur tugadh isteach an t-airgeadra Euro, agus cuireann sé an tseirbhís seo ar fáil anois don Bhanc Ceannais Eorpach. 

Bunaíodh Banc Ceannais na hÉireann an 1 Feabhra 1943, agus ón 1 Eanáir 1972 i leith tá sé ina bhaincéir ag Rialtas na hÉireann de réir Acht an Bhainc Ceannais 1971, ar féidir a fheiceáil i dtéarmaí reachtaíochta mar rud a chuir an t-aistriú fada ó bord airgeadra chuig banc ceannais lánfheidhmiúil.

Bhí a cheannoifig, foirgneamh Bhanc Ceannais na hÉireann, suite ar Shráid an Dáma, Baile Átha Cliath ó 1979 go dtí 2017. Dúnadh a oifigí i gCúirt Uíbh Eachach agus i bhFaiche an Choláiste ag an am céanna freisin. Ó mhí na Mhárta 2017, tá a cheanncheathrú lonnaithe ar Ché an Phoirt Thuaidh, áit ar féidir leis an bpobal monaí agus airgeadra Éireannach neamhreatha (roimh agus iardheachúlú) a mhalartú le haghaidh Euro, chomh maith le nótaí bainc Euro ardluacha agus airgeadra “lotaithe”.  Is é an tIonad Airgeadra (Miontús Éireann) ag Áth an Ghainimh suíomh monaraithe airgeadra, trádstórais agus dáileacháin an bhainc.

Rinneadh dochar do chlú an Bhainc Ceannais i ngéarchéim airgeadais na hÉireann, cé go ndearnadh athchóiriú suntasach ar a struchtúir agus a bheartais le linn na tréimhse sin.  Tá méadú tagtha ar a fhoireann foirne agus tá feabhas ag teacht i gcónaí ar a seasamh idirnáisiúnta mar thoradh ar a feachtas athchóirithe.

## Ról rialála
Is é ról rialáil airgeadais ná maoirseacht a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí na ndreamanna seo a leanas:
* Institiúidí creidmheasa, idirghabhálaithe infheistíochta, malartáin airgeadais, stocbhróicéirí,  scéimeanna comhinfheistíochta, cistí, cúiteamh d’infheisteoirí agus saincheisteanna a bhaineann le tomhaltóirí
* Árachas saoil, árachas ginearálta agus saincheisteanna a bhaineann le tomhaltóirí
* Comhair Chreidmheasa
* Iasachtóirí airgid, idirghabhálaithe morgáiste agus creidmheasa, monatóireacht a dhéanamh ar na táillí a ghearrann institiúidí ar thomhaltóirí agus saincheisteanna a bhaineann le tomhaltóirí 

Déanann an Banc Ceannais monatóireacht agus forfheidhmiú ar chosaint tomhaltóirí, ar iompar gnó agus ar riachtanais stuamachta na n-institiúidí airgeadais atá ag feidhmiú in Éirinn. Beartaíonn an Banc Ceannais freisin ar cad iad na riachtanais is bunúsaí inniúlachta is gá do ghnólachtaí iad a chomhlíonadh.

Fógraíodh i mí na Bealtaine 2022 go gceapfaí Sharon Donnery mar Leas-Ghobharnóir le freagracht as rialáil airgeadais i mí Iúil 2022.

## Naisc sheachtracha

mion|clé|Banc Ceannais na hÉireann roimh 2016

* ''Ról Bhanc Ceannais na hÉireann'', www.centralbank.ie
* An tAcht um Athchóiriú an Bhainc Ceannais 2010 
* Agallamh le T.K.Whitaker, Gobharnóir, Banc Ceannais na hÉireann, 1969–1976 ar  TG4, 2006 agus alt anseo.

## Tagairtí

Catagóir:Bainc na hÉireann
Catagóir:Bainc cheannais
Catagóir:Banc Ceannais na hÉireann
Catagóir:Gníomhaireachtaí Rialtas na hÉireann
An Trá Ghearr

clé|mion|"Líne shíochána" san Trá Ghearr
Is comharsanacht lucht oibre é den chuid is mó, suite i lár Bhéal Feirste í **an Trá Ghearr** .
Is iamhchríoch náisiúnaíoch agus Chaitliceach den chuid is mó í atá timpeallaithe ag Oirthear Bhéal Feirste atá ina gceantar Protastúnach agus aontachtach den chuid is mó.

Tá an Trá Ghearr suite ar bhruach thoir Abhainn an Lagáin i mbaile fearainn Bhaile Mhic Gearóid, atá mar chuid de Chontae an Dúin. Is iad na teorainneacha atá leis an Trá Ghearr ná Bóthar Dhroichead Albert (ó dheas), Bóthar na Trá Giorra (siar), Bóthar Bhaile Nua na hArda (ó thuaidh) agus Sráid Uí Bhríosáin/Gairdíní Chlann Aodha Buí (soir). Ag cúinne na Trá Giorra  soir ó thuaidh tá séipéal Caitliceach Naomh Matha.

Le blianta fada anuas, bíonn Protastúnaigh agus Caitlicigh ag troid go rialta ar imill na Trá Giorra. Bhí círéib fhíochmhar mar thoradh air seo agus, uaireanta, cathanna gunnaí. Bhí go leor den Trá Ghearr timpeallaithe ag línte síochána.

## Stair

### 18ú haois
Tagraíonn an logainm 'An Trá Ghearr' don chladach abhann a bhíodh ar bhaile fearainn Bhaile Mhic Gearóid, sular míntíríodh an talamh san iarthar i gcéimeanna ón an Lagán le haghaidh úsáide tionsclaíche san 18ú haois. San áireamh anseo bhí na chéad oibreacha gloine sa cheantar, a bhunaigh Benjamin Edwards sa bhliain 1776, a d'úsáid gaineamh ón abhainn freisin chun a ghloine a dhéanamh.

### 19ú haois
Sa 19ú haois, bhog a lán Caitliceach ó Chontae an Dúin go dtí an ceantar.

### Trioblóidí na 1920idí
Ar an 21 Iúil 1920, tar éis uaireanta imeaglaithe agus foréigin ag Dílseoirí, baineadh formhór na n-oibrithe Caitliceacha agus Sóisialacha go forneartach as a bpost ag longchlós Harland agus Wolff. Lean díbirtí ar feadh roinnt laethanta in áiteanna laistigh de Bhéal Feirste ina raibh roinnt céadta oibrí teicstíle mná . Tar éis na "*Shipyard Clearances*" (Bánaithe na Longchlós) tharla dianfhoréigean comúnach i gceantar na Trá Giorra ar feadh roinnt blianta, le thart ar 32 duine ón gceantar a chaill a saol thar thréimhse dhá bhliain . Tharla círéibeacha forleathana, creachtaí, díshealbhuithe Caitlicigh as a dtithe agus araile. Ionsaíodh an eaglais Chaitliceach áitiúil (Naomh Maitiú) arís agus arís eile – ar an 25 Lúnasa 1920 tar éis loit agus ionsaithe dóiteáin i mBaile Mhic Gearóid, ar an 22 Samhain 1921 bhí lóiste geata na heaglaise dóite go talamh ag daoscarshlua Dílseach ag uimhriú idir seacht agus ocht gcéad  . I Márta 1922, rinneadh ionsaí buamála ar Bhunscoil Naomh Maitiú. 

D'ionsaíodh an Strand Bar i dTulach Phoitinséir, ar an 11 Aibreán 1975. Dúnnharaíodh seisear agus gortaíodh 50. Thit an foirgneamh anuas sa mhullach orthu. Bhí Óglaigh  Uladh freagrach as an ionsaí.

## Tagairtí

Catagóir:Béal Feirste
Catagóir:Bailte i gContae Aontroma
Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne

Is canáil i gContae Liatroma é **Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne**.

## Tagairtí

Catagóir:An tSionainn
Catagóir:Canálacha na hÉireann
Catagóir:Tíreolaíocht Chontae Liatroma
Siligo

thumb|upright|Siligo Panorama.
Is é **Siligo** baile beag sa Sairdín, réigiún de Phoblacht na hIodáile. Tá 964 duine ina gcónaí ann.

Catagóir:An tSairdín
Páirc Sheáin Mhic Dhiarmada

Is staidiam suite i gContae Liatroma í **Páirc Sheáin Mhic Dhiarmada**. Toilleann an staidiam 15,331 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Liatroma
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Caisleán Loch na Reanna

clé|250px|mion|Caisleán Loch na Reanna
Is caisleán suite i gContae Liatroma é **Caisleán Loch na Reanna**.

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae Liatroma
Baile an Locha, Contae Ros Comáin

Is baile suite i gContae Ros Comáin é **Baile an Locha**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
Coláiste San Aingeal, Sligeach

Is scoil tríú leibhéil í **Coláiste San Aingeal, Sligeach** (Béarla: St. Angela's College) agus é ina chuid d'Ollscoil na hÉireann, Gaillimh ón mbliain 2006 i leith. Tá an scoil suite i gContae Shligigh lasmuigh de bhaile Shligigh, ar bhruach Loch Gile. Tá fócas láidir sa scoill ar an oideachas agus ar an bhanaltracht. Chuir Ord na nUrsalach an coláiste ar bun sa bhliain 1952. 

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*Suíomh oifigiúil na scoile. Dáta rochtana: 2-4-2021

Catagóir:Contae Shligigh
Catagóir:Ollscoileanna in Éirinn
Catagóir:Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh
Béal Átha na Muille

Is baile suite i gContae Ros Comáin é **Béal Átha na Muille**.

Tá Dolmain Mheathain Bhuí suite thart ar 1km ón bhaile.

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
Vrahovice

Is sráidbhaile i Réigiún Olomouc, Poblacht na Seice é **Vrahovice**. Is é Vrahovice aonad riaracháin as seacht den chathair Prostějov. Tá thart ar 3,400 daoine ina gcónaí ann. Tá séipéal Naomh Bartolomew, oifig an phoist agus cúpla teach tábhairne ann chomh maith. Luadh an Baile don chéad uair sa bhliain 1337

Catagóir:Poblacht na Seice
Tearmann Bearaigh

deas|250px|thumb|Scrín Thearmann Bearaigh ar an N5
Is baile i gContae Ros Comáin é **Tearmann Bearaigh**. Tá sé suite san áit a dtéann an N5 trasna na Sionainne. Tá cuid den sráidbhaile i gContae an Longfoirt. Bhí 518 duine ina gcónaí i dTearmann Bearaigh sa bhliain 2006.

## Tagairtí

 

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
Teach Mhic Conaill

Is sráidbhaile beag suite i gContae Ros Comáin é **Teach Mhic Conaill**.

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
An Díseart, Contae Ros Comáin

Is sráidbhaile suite i gContae Ros Comáin é **an Díseart**.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin
Sliabh Bána

Cnoc i gContae Ros Comáin is ea **Sliabh Bána** (262 m). 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann
An Screig

deas|250px|thumb|Screige
Is baile fearainn i gContae Ros Comáin é **An Screig**.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Carn Fraoich

Is suíomh seandálaíochta i gContae Ros Comáin é **Carn Fraoich**.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Coláiste na Mainistreach

Is coláiste i gContae Ros Comáin é **Coláiste na Mainistreach**.

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Deoise Achadh Conaire

Is Deoise i gContae Ros Comáin í **Deoise Achadh Conaire**.

‘Easpag Dheoise Achadh Conaire’ an teideal a bhí ar an easpag agus bhí cónaí air in aice le Bealach a’Doirín ; is ar an mbaile sin atá an ardeaglais suite.  Tugadh Ardeaglais Naithí uirthi go coitianta (an t -ainm céanna leis an gcoláiste dara leibhéal ansin).

De réir an chuntais in 2022, bhí 37,000 Caitliceach i ndeoise Achadh Conaire anois agus 30 sagart sna paróistí agus scoileanna ann.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Catagóir:Deoisí in Éirinn
William Mahon

Scoláire Meiriceánach is ea an Dochtúir **William Mahon**. As New Jersey dó, agus tá a chuid taighde dírithe go háirithe ar an Ghaeilge agus a litríocht idir na blianta 1600 agus 1850. Faoi láthair tá sé ina léachtóir Gaeilge ag Ollscoil Aberystwyth sa Bhreatain Bheag. Tá leabhair agus páipéir foilsithe aige faoi chúrsaí staire agus litríochta.

Chaith an Dochtúir Mahon timpeall cúig bliana déag ag múineadh Gaeilge ar son Chumann na Gaeilge i mBostún, agus i gColáiste Bhostúin agus in Ollscoil Harvard. Scríobh sé tráchtas PhD sa bhliain 1887 ar luathfhoclaíocht na Gaeilge agus fuair sé post sa Roinn Breatnaise in Ollscoil Aberystwyth sa bhliain 1995. Tá sé ag léachtóireacht ar Nua-Ghaeilge agus ar Shean-Ghaeilge.

Sa bhliain 1991 d’fhoilsigh sé *Kirwan’s Irish Catechism*, saothar a léirigh an tsuim atá aige i stair shóisialta agus i gcanúineolaíocht. Ina theannta sin d’fhoilsigh sé *The History of Éamonn O’Clery* (2000), eagrán nua agus aistriúchán de *Stair Éamainn Uí Chléire* (c. 1708), scéal scigaithriseach le Seán Ó Neachtain (c.1640-1727). 

Tá speisialtacht déanta ag an Dochtúir Mahon de stair na Gaeilge i Meiriceá, agus tá dhá leabhar foilsithe aige faoin ábhar sin: *Catalogue of Irish Manuscripts in Villanova University*, Pennsylvania (2007), and *Thomas Griffin (1829-96) of Corca Dhuibhne & the Irish Community of Lawrence, Massachusetts* (2007). 

Tá an Dochtúir Mahon go maith chun ceol traidisiúnta a sheinm ar an bhfliúit, bua a mbaineann sé tairbhe as i modúl dar teideal ‘Traditional Music of the Celtic Nations’.

## Tagairtí
* Cuntas ó shuíomh Ollscoil Aberystwyth 

## Liosta saothar

* *Thomas Griffin (1829-1896) of Corca Dhuibhne and the Irish Community of Lawrence*. Massachusetts: Ollscoil Aberystwyth 2007.

* *Catalogue of Irish Manuscripts in Villanora University, Pennsylvania*. Dublin Institute for Advanced Studies 2007) 102 pp.

* 'Eoghan Rua Ó Suilleabháin's Aisling Parody: An Phis' in *Proceedings of the Seventh Symposium of Societas Celtologica Nordica* (2007)

* 'Old-Irish Verse Fragments Attributed to Fer Muman mac Echtain' in *Studi Celtici 4* (December 2006), lgh 223-256: http://www2.lingue.unibo.it/studi%20celtici/14-Mahon.pdf  

* 'Moddau a thonyddiaeth cerddoriaeth Iwerddon' in *Canu Gwerin, 23* (2000), lgh 63-92.

* *The History of Éamonn O'Clery (Seán Ó Neachtain): Translated and Annotated with an Edition of the Irish Text*. Indreabhán, 2000.

* 'The Aisling elegy and the poet's appropriation of the feminine' in *Studia Celtica, XXXIV* (2000), lgh 249-70.

Catagóir:Scoláirí Gaeilge
Deoise Chluain Fearta

deas|250px|thumb|Deoise Chluain Fearta (bánghorm)
Is deoise i gContae Ros Comáin, gContae na Gaillimhe agus i gContae Uíbh Fhailí  í **Deoise Chluain Fearta**.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Catagóir:Deoisí in Éirinn
Meánscoil na mBráithre Críostí

Is meánscoil i gContae Ros Comáin í **Meánscoil na mBráithre Críostí**.

## Naisc Sheachtracha

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Páirc de hÍde

Is staidiam i gContae Ros Comáin í **Páirc de hÍde**. Toilleann an staidiam 25,000 duine.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Ros Comáin
Catagóir:Staideanna CLG i bPoblacht na Éireann
Gaileanga

deas|thumb|Barúntacht Ghaileang
Barúntacht in iarthar Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea **Gaileanga** (Béarla: *Gallen*).

## Príomhbhailte Ghaileang

* Béal Easa, Béal Átha Bhearaigh, Béal Átha na Muice

## Sráidbhailte Ghaileang

* Ard na Ria, Áth Tí an Mheasaigh
* Bothóla, Baile na hEaglaise
* An Caladh, Cill Liadáin, Na Críocha Dubha Thuaidh, Cill na nGarbhán, Cill Dachomóg, Cill Chon Duibh 
* Droim Riabhach, Drongánach Thoir
* An Goirtín
* Muine Chonalláin
* An tSráid
* An Trian Láir (Áth Tí an Mheasaigh), An Trian Láir (Cill Chon Duibh)

## Tíreolaíocht

* Abhainn Ghleann Rí, Abhainn na Muaidhe, Abhainn an Phollaigh
* An Ghleoir, An Ghaoistin

## Féach freisin
* *[[Gailenga]]*

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Barúntachtaí Chontae Mhaigh Eo
Clann Mhuiris

Barúntacht in iarthar Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea **Clann Mhuiris** (Béarla: *Clanmorris*).

## Príomhbhailte

* Balla, Baile an Daighin
* Clár Chlainne Mhuiris
* Maigh Eo

## Sráidbhailte

* Na Brí
* Crois Bhaoithín, Cill Cholmáin, Cill Mhiáin
* Maolla
* Teach Chaoin

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Barúntachtaí Chontae Mhaigh Eo
Ceara

[deas|thumb|Suíomh Cheara i g[Contae Mhaigh Eo]]
Barúntacht in iarthar Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea **Ceara** (Béarla: *Carra*).

## Príomhbhailte

* Caisleán an Bharraigh
* Tuar Mhic Éadaigh

## Sráidbhailte

* Béal Trá, Béal Átha hÉin, Béal an Átha Fada, Baile na Cora, Baile Thomáis
* Coill Tairseacháin
* Doire Shoic, Doire Creamha
* Maigh Nulla
* Pártraí
* Turlach, An Tuairín

## Tíreolaíocht

* An Chruach Mhaol, An Chlaoideach
* Loch Ceara, Loch Measca, Loch Cuilinn
* Moore Hall

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Barúntachtaí Chontae Mhaigh Eo
Coistealaigh

deas|thumb|Coistealaigh
Barúntacht in oirthear Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea **Coistealaigh** (Béarla: *Costello*).

## Bailte Choistealach

* Baile Chathail, Béal Átha hAmhnais
* Cnoc Mhuire, Cill Cheallaigh, Coillte Mách

## Sráidbhailte Choistealach

* Achadh Mór
* Béal Átha na gCoistealach, Béacán
* Caisleán an Dumha, Coill na Cleithe, An Choill Gharbh
* Manainn
* An Tuar Mór, Tamhnaigh an Fheá Íochtarach
* Urlár

## Tíreolaíocht

* Aerfort Iarthar Éireann Chnoc Mhuire, Abhainn na Loinge
* Séipéal Naomh Pádraig

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Barúntachtaí Chontae Mhaigh Eo
Ros na Gaillimhe

Is sráidbhaile é **Ros na Gaillimhe.** Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Scaibéis

Galar tógálach craicinn is ea **Scaibéis** (ón Laidin *scabere* a chiallaíonn *tochas a dhéanamh*) nó **galar an tochais** ina mbíonn fíneoga beaga ag cur as don othar le diantochas agus is san oíche is measa dó (de bharr teasa nó easpa ábhar seachráin san oíche). *Sarcoptes scabiei* an fhíneog is cúis leis. 

Tochas ailléirgeach a chothaíonn an fhíneog seo tar éis dó tochailt isteach sa chraiceann is cúis leis an tochas. 

Déantar é a chur ó dhuine go duine trí theagmháil chraicinn den chuid is mó, ach is féidir le duine é a thógáil ó uisce nó ó nithe sa timpeallacht fiú. Ceithre go sé seachtaine a ghlacann sé ar chomharthaí sóirt an ghalair teacht chun cinn tar éis ionfhabhtaithe, ach is féidir leis filleadh taobh istigh de 24 uair an chloig ar athfhionfhabhtú do dhuine.

## Leigheas

mion|clé|Grianghraf gar-amhairc den scaibéis. Tá an paiste mór gainneach ar chlé mar gheall ar scríobadh. Thaistil an fhíneog scaibéise (''Sarcoptes scabiei'') i dtreo na láimhe deise uachtair agus is féidir í a fheiceáil ag deireadh na huachaise.

*Permethrin* ar an gcolainn ón muinéal anuas a mharaíonn na fíneoga. Moltar cúram a thabhairt don teaghlach, don líon tí agus d'aon chéile gnéis.

## Féach freisin

* Míolcheard
* Seadeolaíocht
* Tochas
* Urtacáire

## Tagairtí


File:Sites of scabies.png|Suímh choitianta a mbíonn scaibéis orthu
File:Acarodermatitis Fuß.jpg|Scaibéis ar an gcos
File:Acarodermatitis Arm.jpg|Scaibéis ar an ngéag uachtarach
File:Acarodermatitis Hand.jpg|Scaibéis ar an láimh
File:Acarodermatitis Finger.jpg|Scaibéis ar mhéar


Catagóir:Galair thógálacha
Catagóir:Galair chraicinn
Catagóir:Fíneoga
Catagóir:Tochas
Catagóir:Deirmeolaíocht
Catagóir:Ailléirgeolaíocht
Deirmeolaíocht

Is éard is **Deirmeolaíocht** ann ná speisialtacht leighis a fhéachann le cúram leighis a chur ar fáil do ghalair a bhaineann le craiceann an duine.

## Tagairtí

Catagóir:Deirmeolaíocht
Catagóir:Speisialtachtaí leighis
Catagóir:Craiceann
Catagóir:Craiceann an duine
George R. R. Martin

Is údar é **George R. R. Martin** a rugadh ar an 20 Meán Fómhair, 1948 in Bayonne, New Jersey, Meiriceá. Scríobh sé a chéad úrscéal sa bhliain 1977, mar atá *Dying of the Light*. Tháinig clú mór air nuair a scaoil sé an tsraith fantaisíochta dar ainm *[[A Song of Ice and Fire]]* (Fonn Oighir agus Tine). Tá *[[Game of Thrones (sraith theilifíse)|Game of Thrones]]*, sraith dhrámata de chuid HBO, bunaithe ar *A Song of Ice and Fire*. 

## Tagairtí
 

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

Martin, George R. R.
Martin, George R. R.
Martin, George R. R.
Catagóir:Daoine beo
Bullarook

Bailecheantar atá suite thart ar 100 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea **Bullarook**.

Catagóir:Bailte i Victoria
The Commitments

Úrscéal ó pheann an scríbhneora Éireannaigh Roddy Doyle is ea ***The Commitments***, a tháinig i gcló den chéad uair sa bhliain 1987. Scéal idir ghreann agus ficsean atá ann a phléann le grúpa de daoine óga dífhostaithe i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath a chuireann banna ceoil "sól" ar bun.

Bhí ard-cháil ar an úrscéal féin agus ar an scannán a bunaíodh air.

Is é an chéad chuid den tríológ *Barrytown*.

## Tagairtí

Catagóir:Úrscéalta Éireannacha
Catagóir:Roddy Doyle
Catagóir:Sraitheanna scannán
Catagóir:Tríológa
Stiúrthóir scannán

Go bunúsach, is éard is **stiúrthóir scannán** ann ná duine a tiontaíonn script go dtí scannán.

## Freagrachtaí

Cruthaíonn stiúrthóirí scannán "fís fhoriomlán" as a dtagann an táirge críochnaithe, sé sin 'an scannán'. 

Bíonn an stiúrthóir freagracht as an ghníomhaíocht scannánaíochta, sé sin le rá, as treoracha a thabhairt do na haisteoirí, as na ceamaraí a láithriú, as na maisiúcháin agus na cultacha a mhaoirsiú, agus gach feidhm eile is gá chun críche na scannánaíochta.

## Féach freisin

* Léiritheoir scannáin 

## Tagairtí

*
Catagóir:Criú scannáin
Catagóir:Scannánaíocht
Catagóir:Gairmeacha siamsaíochta
Catagóir:Gairmeacha sna Meáin
Allston

Is ceantar i mBostún, Massachusetts, SAM í **Allston**. Tá sé suite in iarthar na cathrach.

Catagóir:Ceantracha i mBostún
Catagóir:Bostún
An Bheartrach

Is oileán í **an Bheartrach**. Tá sí suite i dTír Amhlaidh, i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo.

## Tagairtí
 

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
An Bhrocach

Is sráidbhaile í **an Bhrocach.** Tá sí suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Béal Átha hÉin

Is sráidbhaile é **Béal Átha hÉin.** Tá sé suite i gCeara, i gContae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Loch Bhun na Muice

Is loch é **Loch Bhun na Muice.** Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Buiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Na Caológa

Is baile fearainn é **na Caológa**. Tá sé suite in Oileán Éadaí, Buiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Bunding, Victoria

Bailecheantar atá suite thart ar 85 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea **Bunding**.

Catagóir:Bailte i Victoria
Korobeit, Victoria

Baile beag i Victoria na hAstráile is ea **Korobeit**, atá suite 70 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair an stáit. Bhí 353 duine ina gcónaí sa bhaile de réir daonáireamh na bliana 2011. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i Victoria
Taihítí

Is oileán suite san Aigéan Ciúin í **Taihítí**. Is cuid de Pholainéis na Fraince í, comhroinn thar lear de chuid na Fraince. Ceann d'Oileáin an Chumainn atá inti.
 

Catagóir:An Fhrainc
Catagóir:Polainéis na Fraince
Dumha Goirt

Is sráidbhaile é **Dumha Goirt.**  Tá sé suite ar Acaill i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

Tá dhá limistéar faoi chosaint gar de Dumha Goirt.  Tá Limistéar Cosanta Speisialta agus Limistéar Caomhantais Speisialta ann, comhshuite taobh thoir den sráidbhaile.

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann
Catagóir:Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann
Doire Chuais, Cill Cheallaigh

Is baile fearainn suite i gCill Cheallaigh, Contae Mhaigh Eo é **Doire Chuais**.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
An Cnoc Buí, Buiríos Umhaill

Is sráidbhaile é **an Cnoc Buí.** Tá sé suite i bparóiste agus i mbarúntacht Buiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
An Cheathrú Chaol, Buiríos Umhaill

Is sráidbhaile í **an Cheathrú Chaol.** Tá sí suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Gmail

Is éard is **Gmail** ann ná seirbhís ríomhphoist saor in aisce, curtha ar fáil ag Google, arna tacú ag fhógraíocht. Is féidir le húsáideoirí teacht ar Gmail mar ríomhphost slán, chomh maith trí phrótacail POP3 nó IMAP4. 

## Stair
Seoladh Gmail mar scaoileadh beta ar 1 Aibreán 2004, trí 'cuireadh-amháin'. 

Cuireadh Gmail ar fáil don phobal don chéad uair ar 7 Feabhra 2007, cé nach raibh ach 'stádas béite' fós aige ag an am sin. 

Rinneadh uasghrádú ar an tseirbhís ón stádas béite ar 7 Iúil 2009, chomh maith leis an gcuid eile de Sraith-aipeanna Google (Sheets, Docs, srl).

### Gaelmail
Sa bhliain 2014, seoladh leagan Gaeilge de Gmail den chéad uair.  Sheol Hector Ó hEochagáin ‘Gaelmail’ – Gmail as Gaeilge – i gceannáras Google i mBaile Átha Cliath ar an 11 Nollaig 2014.

## Tagairtí

Catagóir:Ríomhphost
Catagóir:Google
Coimadai

Bailecheantar is ea **Coimadai** atá suite thart ar 60 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile.

Catagóir:Bailte i Victoria
Dales Creek

Baile beag atá suite 80 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea **Dales Creek**. Sa bliain 2011, bhí 412 duine ina gcónaí ann.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i Victoria
Grenville, Victoria

Bailecheantar atá suite thart ar 110 km siar ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea **Grenville**.

Catagóir:Bailte i Victoria
Hopetoun Park

Bruachbhaile ar imeall Bacchus Marsh, atá suite i Victoria na hAstráile, is ea **Hopetoun Park**. Sa bhliain 2011, bhí 565 duine ina gcónaí ann.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i Victoria
Maddingley

Bruachbhaile ar imeall Bacchus Marsh, atá suite i Victoria na hAstráile is ea **Maddingley**. Bhí 2,394 duine ina gcónaí sa bhaile de réir daonáireamh na bliana 2011. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i Victoria
Sír Golden Plains

Ceantar Rialtais Áitiúil (‘Local Government Area’ i mBéarla) de chuid Victoria na hAstráile is ea **Sír Golden Plains**. Bunaíodh an sír sa bhliain 1994 tar éis teacht le chéile Síreanna Bannockburn agus Leigh, agus cuid den Shír Buninyong.

Catagóir:Ceantair Rialtas Áitiúla i Victoria
An Abhainn Dubh, Buiríos Umhaill

Is baile fearainn í **an Abhainn Dubh.** Tá sí suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Buiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Cuan na Coime

Is cuan é **Cuan na Coime**. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i mBuiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Oileán an Eanaigh

Is oileán é **Oileán an Eanaigh.** Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo, i bparóiste na Cille Móire.

## Tagairtí

Catagóir:Buiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Inis Earcáin

Is oileán í **Inis Earcáin.** Tá an t-oileán suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. Cé nach bhfuil aon áitritheoirí ar an oileáin a thuilleadh, tá taifead ar 28 duine ann in 1841. 

## Tagairtí

Catagóir:Buiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Bannockburn, Victoria

Baile atá suite thart ar 93 km siar ó dheas ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea **Bannockburn**. Sa bhliain 2011, bhí 3,512 duine ina gcónaí ann.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i Victoria
Steiglitz, Victoria

Baile beag atá suite 92 km siar ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea **Steiglitz**. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte i Victoria
Corindhap, Victoria

Baile atá suite 39 km siar ó dheas ó Bhallarat, Victoria na hAstráile, is ea **Corindhap**.

Catagóir:Bailte i Victoria
Bocach

Is sliabh i mBuiríos Umhaill, Contae Mhaigh Eo é **Bocach** (nó **Boc Umhach**). Tá sé 588m in airde.

## Tagairtí

Catagóir:Buiríos Umhaill
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann
Caisleán Bingham

Ba chaisleán é **Caisleán Bingham.** Bhíodh sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:An Muirthead
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Siondróm Churg-Strauss

Is éard is **Siondróm Churg-Strauss** ann ná triad de asma a thagann ar an othar go déanach, eoisinifilia agus soitheachaíteas granalómatach sna soithígh bheaga (is féidir le soitheachfhreanga, taom croí, agus trombóis dhomhainfhéitheach tarlú dá bharr) a chuireann isteach ar na scamhóga, na néaróga, an croí agus an craiceann. Is féidir go dtarlóidh suaitheadh seipteach nó Siondróm Freagairt Athlastach Shistéamach le glomarúlaineifríteas nó cliseadh duánach ach go háirithe má tá an t-othar ANCA dearfach.

## Leigheas
Is gá stéaróidigh, INFα a thabhairt dóibh siúd a bhfuil an galar seo orthu.

Catagóir:Galair eapainmneacha
Catagóir:Siondróim eapainmneacha
Catagóir:Soitheachaítis
Teanga Chomharthaíochta na hÉireann

Is teanga chomharthaíochta Éireannach é **Teanga Chomharthaíochta na hÉireann** (*ISL*) a mbaintear úsáid aisti i bPoblacht na hÉireann go príomha. Baintear úsáid as i dTuaisceart na hÉireann, ach úsáidtear Teanga Chomharthaíochta na Breataine *British Sign Language* ansin freisin. Tá gaol níos gaire ag Teanga Chomharthaíochta na hÉireann le Teanga Chomharthaíochta na Fraince ná mar atá aici le Teanga Chomharthaíochta na Breataine a céadúsáideadh i mBaile Átha Cliath. Tá tionchar tar éis a bheith aici ar theangacha comharthaíochta san Astráil agus san Afraic Theas, agus is beag an gaol atá aige le Gaeilge nó le Béarla labhartha.

Uaireanta, úsáidtear an aibítir chun focail faoi leith a litriú, agus is féidir focail Bhéarla nó Ghaeilge a bheith i gceist. Tá aip ann darbh ainm Concise ISL, agus tá cuid de stair na teanga le léamh ann, chomh maith le míniúchán ar chóras na teanga.

## Féach freisin

* Teanga chomharthaíochta

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Teangacha na hEorpa
Catagóir:Teangacha Comharthaíochta
Catagóir:Teangacha na hÉireann
Catagóir:Teangacha Dúchais na hÉireann
Catagóir:Bodhaire
Happy Valley, Victoria (Sír Golden Plains)

Bailecheantar is ea **Happy Valley** atá suite thart ar 135 km siar ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile. 

Catagóir:Bailte i Victoria
Sír Macedon Ranges

Ceantar Rialtais Áitiúil (‘Local Government Area’ i mBéarla) de chuid Victoria na hAstráile is ea **Sír Macedon Ranges**, nó **Sír Shliabhraon Macedon** sa Gaeilge. Bunaíodh an sír sa bhliain 1994 tar éis teacht le chéile Síreanna Romsey, Gisborne, Newham agus Woodend, agus cuid mhaith de Shír Kyneton.

Catagóir:Ceantair Rialtas Áitiúla i Victoria
Achtanaimíocóis

Is éard is **Achtanimíocóis** ann, ná galar tógálach baictéarach annamh, arb é an baictéar *Actinomyces sp.* is cúis léi, mar shampla *Actinomyces israelii* nó *A. gerencseriae*. Tagraíonn an t-ainm don chuma ghathach atá ar na horgánaigh sna gráinníní. Is féidir freisin gurb é an baictéar *Propionibacterium propionicus* a bheadh i gceist. Is dócha gur ionfhabhtú polaimiocróbach anaeróbach agus aeróbach araon a thagann ar an othar a dtagann sé orthu.

## Ainmhithe

Is annamh a tharlaíonn an Achtanimíocóis i ndaoine, ach is minic a tharlaíonn sí in eallaigh, mar ghalar ar a dtugtar 'an giall cnapach' ( nó 'lumpy jaw' sa Bhéarla). Tagraíonn an t-ainm do na heaspaí móra a fhásann ar cheann agus mhuineál an ainmhí ionfhabhtaithe. Is féidir léi dul i gcionn freisin ar mhuca, chapaill, agus mhadraí, ach ní chomh minic ar ainmhithe agus caoirigh allta.

## Comharthaí agus airíonna

mion|clé|200px| Othar le Achtanimíocóis ar thaobh dheis a aghaidhe.

Is é is príomhthréith an ghalair ná foirmiú easpaí pianmhara sa bhéal, sna scamhóga, nó sa chonair ghastraistéigeac. Fásann easpaí Actinomycosisí níos mó mar a théann an galar i bhfeidhm, go minic thar na míonna. I gcásanna trom díobhálacha, is féidir leo briseadh trí chnámh agus mhatán máguaird chraicinn, áit ina noscailbhriseann siad agus ina sceiteann siad a lán bracha. Bíonn "gráinníní sulfair," sa sceitheadh angaíoch a thagann ó na srónchuasa, i ndáiríre ní 'sulfar' atá istigh ann, ach tá siad cosúil le cáithníní den sórt sin. Bíonn sliocht báicéara sna gráinníní seo. Uaireanta, bíonn sé deacair teacht ar an diagnóis ceart. Chomh maith le hiniúchaí micribhitheolaíocha, is féidir é go mbeadh íomháú athshondais mhaighnéadaigh
agus anailísí fola imdhíoneolaíocha ina chuidiú freisin.

## Tagairtí

Catagóir:Galair thógálacha
Catagóir:Galair chraicinn
Catagóir:Galair bhaictéaracha
Catagóir:Baictéir
Catagóir:Deirmeolaíocht
Brenda Power

Is iriseoir raidió agus teilifíse Éireannach í **Brenda Power** ar Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) agus ar Newstalk. Is colúnaí í a bhíonn ag déanamh tráchtaireachta ar chúrsaí reatha. Tá sí i gcoinne an phósta aeraigh agus na Gaeilge riachtanaí ar scoil.

## Tagairtí

Catagóir:Iriseoirí Éireannacha
Catagóir:Láithreoirí RTÉ Raidió 1
Okonomiyaki

Is pancóg Sheapánach í **Okonomiyaki**. Comhábhair éagsúla atá inti, agus braitheann siad ar an réigiún ina bhfuil sí réitithe.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

Catagóir:Bia
Páirtí Nua Nippon

Is páirtí polaitiúil Seapánach é an **Páirtí Nua Nippon** (*新党日本 Shintō Nippon*) a bunaíodh ar an 21 Lúnasa 2005. Is é Yasuo Tanaka, iarghobharnóir Nagano, ceannasaí an pháirtí.

Nippon
Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 2005
Dimitri Reinderman

thumb|Reinderman (2012)|cléIs Árdmháistir fichille é **Dimitri Reinderman** (rugadh ar an 12 Lúnasa 1972 i Hoorn san Ísiltír). Tá 2,542 pointe aige sa chóras rátála Elo. Tá sé sa tríú háit, in éineacht le Sipke Ernst, sa liosta rátála KNSB, Cumann Ríoga Dúitseach na Fichille. Is veigeatóir é Reinderman.

## Féach freisin

* Imreoirí fichille

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1972
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Imreoirí fichille
Catagóir:Daoine as an Ísiltír
Tréimhse Sengoku

mion|Cath Kawanakajima, 1561
Is tréimhse i stair na Seapáine í an **Tréimhse Sengoku** (Seapáinis: 戦国時代 - *Sengoku Jidai*). Is "Tréimhse Chogaí na Stát" an bhrí atá leis. Glactar gur chuir briseadh amach Chogadh Ōnin tús leis an Tréimhse Sengoku agus gur tháinig deireadh léi le Léigear Osaka. Ba thréimhse é ina raibh cogaíocht agus mórathrú sóisialta leanúnacha, nach mór, ann.

## Tagairtí

Catagóir:An tSeapáin
Corn Idir-Chúigeach

Comórtas peile agus iomána de chuid Chumann Lúthchleas Gael is ea **an Corn Idir-Chúigeach**, nó **Corn an Iarnróid**. Corn bliantúil atá ann ina thugann imreoirí móra na gcontaetha aghaidh ar a chéile ar bhun idir-chúigeach.

Ón bhliain 2001 i leith, tá an chraobh urraithe agus curtha chun cinn ag an gCláiríneach Martin Donnelly. 

## Buaiteoirí Iomána

## Buaiteoirí Peile

**Ar an iomlán:**
* An Mhumhain: 60
* Laighin: 57
* Ulaidh: 31
* Connachta: 21

Catagóir:Coirn CLG
Áth Eascrach

Is baile suite i gContae na Gaillimhe é **Áth Eascrach**. Tá 4,500 duine ina gcónaí sa mbaile.

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe
An Cuan Caoch, Contae Mhaigh Eo

Is cuan ar chósta an Muirthead é **an Cuan Caoch.**

## Tagairtí

Catagóir:An Muirthead
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Baile an Doirín

Is baile suite i ndeisceart Chontae na Gaillimhe é **Baile an Doirín**, agus é suite ar an mbóthar N67 idir Cill Cholgáin agus Cinn Mhara. Tá Baile an Doirín 22km taobh ó dheas de Chathair na Gaillimhe. Bhí 997 duine ina gcónaí i mBaile an Doirín sa bhliain 2006. Bhí cónaí ar 1,239 duine sa cheantar ar fad sa bhliain 2011. 

## Tagairtí

Catagóir:Bailte in Éirinn
Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe
Moing na Bó

Is sráidbhaile é **Moing na Bó.** Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Oileán Mionnán

Is oileán é **Oileán Mionnán**. Tá sé suite ar chósta Iorrais, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Oileán na Muice

Is oileán é **Oileán na Muice.** Tá sé suite ar an gcósta an Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

Catagóir:Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Bá Thulacháin

Is bá í **Bá Thulacháin**. Tá sí suite ar an gcósta an Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
An Bhinn Ghorm, Contae Mhaigh Eo (Coill Salach)

Is sliabh í **an Bhinn Ghorm.** Tá an sliabh suite in Muraisc, Contae Mhaigh Eo, thart ar chúig mhíle taobh thoir de Chluain Cearbán. Tá sé 559m ar airde.

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Tahlequah, Oklahoma

Cathair bheag is ea **Tahlequah** (Seiricis: ᏓᎵᏆ) atá suite in Oklahoma i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, tá 16,021 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Tahlequah suite i gContae Cherokee. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1838.

Tá ceanncheathrú ag an Náisiún Seiricíoch sa chathair. 

thumb|left|300px| Comhartha bóthair i an teanga Seiricis.

## Naisc sheachtracha
* www.cityoftahlequah.com - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Oklahoma
Catagóir:Cathracha in Oklahoma
Catagóir:Lárionaid daonra in Oklahoma
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Broken Arrow, Oklahoma

Cathair is ea **Broken Arrow** atá suite i Oklahoma i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 100,073 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Broken Arrow suite i gcontaetha Tulsa agus Wagoner. Tá Craig Thurmond ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1902.

## Naisc sheachtracha
* www.brokenarrowok.gov  - Suíomh idirlín oifigiúil.

Catagóir:Oklahoma
Catagóir:Cathracha in Oklahoma
Catagóir:Lárionaid daonra in Oklahoma
Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe
Baile an Léana

Is sráidbhaile agus baile fearainn é **Baile an Léana.** Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i dTír Amhlaidh
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
An Chraobhach

Is sráidbhaile í **an Chraobhach.** Tá sí suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
An Caisleán Riabhach, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh)

Is sráidbhaile é **an Caisleán Riabhach.** Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Aeromonas hydrophila

Is éard is *Aeromonas hydrophila* ann ná baictéar heitreatrófach, Gram-dhiúltach, slat-chruthach a fhaightear den chuid is mó i gceantair le haeráid te. Bíonn an baictéar seo ar fáil i bhfionnuisce nó in uisce goirt. Fanann sé beo i dtimpeallachtaí aeróbacha agus anaeróbacha, agus is féidir leis ábhair ar nós geilitín agus haemaglóibin a díleá. Aonraíodh *Aeromonas hydrophila* ó dhaoine agus ainmhithe sna 1950í. Is é an ceann is iomráití de na sé speiceas de chuid na hAeromonas. Bíonn sé frithsheasmhach in aghaidh na n-antaibheathach is coitianta agus in aghaidh teochtaí fuar.

Catagóir:Baictéir Ghram-dhiúltach
Catagóir:Próitéabhaictéar
Catagóir:Galair Bhaictéaracha
Catagóir:Galair Éisc
Club Social y Deportivo Colo-Colo

Club peile atá suite i gSantiago, An tSile is ea **Club Social y Deportivo Colo-Colo**. Tugtar *Eterno Campeón*, *el Colo*, *el Cacique* nó *Albos* air. Imríonn an fhoireann pheile a cuid cluichí sa staid David Arellano in Santiago. Bunaíodh sa bhliain 1925 é. 

## Naisc sheachtracha
* CSD Colo-Colo  (Spáinnis)

Catagóir:Clubanna sacair na Sile
Catagóir:Clubanna sacair
Próitéabhaictéar

Is éard is na **Próitéabhaictéar** (Proteobacteria) ann ná grúpa mór (Fíleam) de bhaictéir. Ina measc, tá réimse leathan pataiginí, mar shampla Escherichia, Salmonella, Vibrio, Helicobacter, agus go leor géineas suntasach eile. Cinn eile, bíonn siad saorbheathach, agus ina measc siúd tá go leor de na baictéir atá freagrach as Fhosúchán nítrigine.
Sa bhliain 1987, bhunaigh Carl Woese an grúpa seo, ag tabhairt, go neamhfhoirmiúil, "baictéir chorcra agus a ngaolta." orthu. Mar gheall ar an éagsúlacht mhór foirmeacha a bhíonn le fáil sa ghrúpa seo, tá na Próitéabhaictéar ainmnithe i ndiaidh Próitéis, dia Gréagach na farraige, a bhí in ann cruthanna éagsúla a glacadh, agus mar sin níl sé ainmnithe ón ghéineas *Proteus*.


Catagóir:Baictéir Ghram-dhiúltach
Escherichia

Is éard is ***Escherichia*** ann ná speiceas baictéar slatchruthach a thaightear i gconair an díleá in ainmhithe, daoine ina measc, agus atá coiteann san ithir is gnáthóga uisciúla. 

Géineas de bhaictéar gram-dhiúltach atá ann, slat-chruthach, neamh-spór-fhoirmiú, anaeróbach ilacmhainneach, ón Ríocht Enterobacteriaceae. Sna speicis siúd a bhíonn ina n-áitritheoirí sna conair ghastraistéigeacha d'ainmhithe aonteasacha, soláthraíonn an speiceas *Escherichia* cuid den mhiocródhíorthaithe vitimín K le haghaidh a n-óstach. 

Tá an géineas ainmnithe as Theodor Escherich, a chéad d'aimsigh *[[Escherichia coli|E. coli]]*.

### Pataigin
Tá roinnt de na speicis d*'Escherichia* pataigineach. Is féidir leo tús a chur le dinnireacht bhaictéarach. Tá dianstaidéar déanta ag micribitheolaithe ar spéiceas arnháin, Escherichia coli (E. coli).

## Féach freisin

* Escherichia coli
* Escherichia coli O104:H4

## Tagairtí

Escherichia coli
Catagóir:Baictéir Ghram-dhiúltach
Catagóir:Flóra na stéige
Catagóir:Galair na gcoiníní
Catagóir:Próitéabhaictéar
Scriú Airciméidéas

thumb|250px|Cuireadh i bhfeidhm scriú Archimedes de láimh agus d'fhéadfadh sé uisce a ardú go héifeachtach
Is éard is **scriú Airciméidéas** ann, ar a dtugtar freisin **scriú Airciméadach** nó **scriúchaidéal**, ná meaisín stairiúil a úsáideadh le haghaidh uisce a aistriú ó dobharlach íseal go dtí díoga uisciúcháin. Cuirtear, go minic, an scriúchaidéal i leith Airciméidéas ar ócáid ​​a chuairte chuig na hÉigipte, ach d'fhéadfadh go raibh an gaireas anaithnid roimh na Ré Heilléanaí agus gur tugadh innealtóirí Gréagacha anaithnid isteach é, i rith a shaoil.

Catagóir:Caidéal
Catagóir:Scriúnna
Catagóir:Archimedes
Catagóir:Stair na mianadóireachta
Catagóir:Meaisíní rothlacha
Catagóir:Aireagán na nGréagach
Cluanach Mór, Contae Mhaigh Eo (Maigh Ghamhnach)

Is sráidbhaile é **Cluanach Mór.** Tá sé suite i dTír Amhlaidh, i bparóiste Maigh Ghamhnach, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte in Iorras
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Neisseria

Is éard is **Neisseria** ann ná géineas mór na mbaictéar comhthíosach a coilíníonn dromchlaí múcóiseach i go leor ainmhithe. As na 11 speiceas a bhíonn éifeacht acu ar dhaoine, níl ach dhá cheann ina phataiginí. Is minic a bhíonn N. meningitidis agus N. gonorrhoeae freagrach as ionfhabhtuithe aisiomptómacha, iompraíocht a bhíonn comhthíosach-chosúil. Bíonn an chuid is mó de na hionfhabhtuithe gonacocúil aisiomptómach agus féin-réiteach, agus d'fhéadfadh tréithchineál eipidéimeach den mheiningeacoccus a bheith iompraithe ag > 95% den daonra ina dtarlaíonn an galar sistéamach ag leitheadúlacht <1%. Is baictéir Ghram-dhiúltach iad na Neisseria agus is próitéabhaictéir iad freisin, grúpa mór d'fhoirmeacha Gram-dhiúltach. Is dipleacocaisí iad na Neisseria, le cruth cosúil le pónairí caife nuair a bhreathnaítear orthu tríd an micreascóp.

Catagóir:Próitéabhaictéar
Ráithín

Is mionghné tíreolaíochta é **Ráithín**. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Contae Mhaigh Eo
Sráid na Réicí

Is sráidbhaile í **Sráid na Réicí.** Tá sí suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

## Tagairtí

Catagóir:Sráidbhailte i dTír Amhlaidh
Catagóir:Contae Mhaigh Eo
To Beast Or Not To Beast

Is albam leis an racghrúpa Fionlannach Lordi é ***To Beast Or Not To Beast***. Scaoileadh é ar an 1 Márta, 2013.

## Clár
# We’re Not Bad For The Kids (We’re Worse) – 3:23
# I Luv Ugly – 3:47
# The Riff – 3:44 (senzill, 8 de febrer de 2013)
# Something Wicked This Way Comes – 4:58
# I’m The Best – 3:15
# Horrifiction – 3:28
# Happy New Fear – 4:45
# Schizo Doll – 4:34
# Candy For The Cannibal – 4:42
# Sincerely With Love – 3:14
# SCG6: Otus’ Butcher Clinic – 3:23

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 2013
Boy (albam)

clé|mion|Boy Tourː Bono agus the Edge / U2 ar an stáitse sa Ryerson Theatre, Toronto, Canada, 19 Bealtaine 1981
Is é ***Boy*** an chéad albam ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 20 Deireadh Fómhair 1980. Bhí leithéidí "I will follow" air. Taifeadadh an t-albam i Windmill Lane Studios.
[clé|mion|Taifeadadh an t-albam i [Windmill Lane Studios., BÁC]]
D'éirigh thar barr leis in Éirinn. D’éirigh go maith leis an albam thar lear chomh maith, an chéad uair riamh d'éirigh go geal le albam rac a bhí léirithe in Éirinn. Éist le Steve Lillywhite ag labhairt faoi *Boy* anseo ar RTÉ.  

Chuir U2 an dara halbam amach ansin i 1981, mar a bhí *October*.

## Clár
Is iad seo na hamhráin:
### Taobh 1
# "I Will Follow" – 3:40
# "Twilight" – 4:22
# "An Cat Dubh" – 4:46
# "Into the Heart" – 3:27
# "Out of Control" – 4:12

### Taobh 2
# "Stories for Boys" – 3:04
# "The Ocean" – 1:34
# "A Day Without Me" – 3:12
# "Another Time, Another Place" – 4:31
# "The Electric Co." – 4:47
# "Shadows and Tall Trees" – 5:13

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:U2
Catagóir:Albaim a eisíodh in 1980
October (albam)

Is é ***October*** an dara halbam ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 12 Deireadh Fómhair, 1981.

## Clár
Is iad seo na hamhráin:
### Taobh 1
# "Gloria" – 4:14
# "I Fall Down" – 3:39
# "I Threw a Brick Through a Window" – 4:54
# "Rejoice" – 3:37
# "Fire" – 3:51

### Taobh 2
# "Tomorrow" – 4:39
# "October" – 2:21
# "With a Shout (Jerusalem)" – 4:02
# "Stranger in a Strange Land" – 3:56
# "Scarlet" – 2:53
# "Is That All?" – 2:59

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 1981
Catagóir:U2
War (albam)

Is é ***War*** an tríú halbam ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 28 Feabhra, 1983.

## Clár
Is iad seo na hamhráin:
### Taobh 1
# "Sunday Bloody Sunday" – 4:38
# "Seconds" – 3:09
# "New Year's Day" – 5:38
# "Like a Song..." – 4:48
# "Drowning Man" – 4:12

### Taobh 2
# "The Refugee" – 3:40
# "Two Hearts Beat as One" – 4:00
# "Red Light" – 3:46
# "Surrender" – 5:34
# "40" – 2:36

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 1983
Catagóir:U2
The Unforgettable Fire

Is é ***The Unforgettable Fire*** an ceathrú halbam ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 1 Deireadh Fómhair, 1984.

## Clár
Is iad seo na hamhráin:
# "A Sort of Homecoming" – 5:28
# "Pride (In the Name of Love)" – 4:48
# "Wire" – 4:19
# "The Unforgettable Fire" – 4:55
# "Promenade" – 2:35
# "4th of July" – 2:12
# "Bad" – 6:09
# "Indian Summer Sky" – 4:17
# "Elvis Presley and America" – 6:23
# "MLK" – 2:31

## Cairteacha

## Tagairtí

Catagóir:Albaim a eisíodh in 1984
Catagóir:U2