open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kit Connor

Is aisteoir Briotanach é **Kit Sebastian Connor**. Rugadh ar an 8ú Márta 2004 é. Tá cáil aige tar éis príomhpháirt a bheith aige mar Nick Nelson sa sraith *[[Heartstopper]]* ar Netflix. Ghlac sé páirt sna scannáin *Get Santa* (2014), *Rocketman* (2019) agus *Little Joe* (2019) freisin.

## Gairm
Thosaigh Kit Connor a ghairm mar aisteoir nuair a bhí sé 8 mbliana d'aois i róil i *Chickens* ar Sky One, sa scannán teilifíse *An Adventure in Space and Time* agus sa sobalchlár *Casualty*.

Sa bhliain 2018, bhí róil aige sna scannáin *The Mercy*, *The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society*, *Slaughterhouse Rulez*, chomh maith leis an scannán teilifíse *Grandpa's Great Escape* don BBC. Ghlac sé páirt i léiriú *Fanny & Alexander* san amharclann Old Vic mar Alexander.

I 2019, rinne sé mar pháirt d'Elton John mar déagóir sa scannán ceoil Rocketman.

I mí Aibreáin, fógraíodh go mbeadh sé sa phríomhpháirt, in éineacht le Joe Locke, sa sraith Netflix *[[Heartstopper]]*. Ar dtús, chuaigh sé le haghaidh éisteachta do pháirt Charlie, ach ar deireadh, roghnaíodh é don phríomhpháirt eile, Nick Nelson.

Beidh páirt aige i gcóiriú scannáin den leabhar *A Cuban Girl's Guide to Tea and Tomorrow* le Laura Taylor Namey.

I mí Márta 2023, fógraíodh go mbeadh príomhpháirt aige sa scannán uafáis-mistéire *One of Us*.

## Saol pearsanta
Rugadh é i gCroydon, Buirg i nDeisceart Londan, ar an 8ú Márta 2004. Bhí cónaí air i bPurley. D'fhreastail sé ar Bhunscoil Hayes i Kenley, agus ansin ar Meánscoil Whitgift i gCroydon Theas. Rinne sé staidéar A-leibhéal sa dráma, sa stair agus i litríocht an Bhéarla.

I mí Deireadh Fhómhair 2022, tháinig sé amach mar déghnéasach i bpóstáil ar Twitter. Sular tháinig sé amach, fuair sé ciapadh ó dhaoine agus cheap siad go raibh sé ag déanamh *queerbaiting*. 

## Scannánliosta
### Scannán

### Teilifís

### Amharclann

### Físchluichí

## Gradaim

## Tagairtí

## Naisc
* 

Catagóir:Aisteoirí
Catagóir:Fir déghnéasacha
Catagóir:Daoine LADT
Catagóir:Aisteoirí Briotanacha
Gaineamhlach Mór Victoria

clé|mion
Is é **Gaineamhlach Mór Victoria** an fásach is mó san Aigéine. Fásach is ea cuid mhaith de cheantar lár na hAstráile. ‘Iargúil na hAstráile’ a thugtar ar an gceantar sin. 

## Féach freisin

* Fásach Dathannach (An Astráil Theas)

## Tagairtí

Catagóir:Fásaigh na hAstráile
Catagóir:Victoria (stát)
Huartan

Is banna ceoil *Tradtronica* iad **Huartan** atá lonnaithe i mBéal Feirste agus a cheolann go hiomlán i nGaeilge.

Dar leis an mbanna ceoil is focal é *Huartan* a chiallaíonn ‘draíocht na sceiche gile’ a chuimsíonn ‘uafás agus teacht le chéile'. Bhuail an banna ceoil le chéile ar dtús sa Hawthorn Bar ar Bhóthar na bhFál. Tá an banna comhdhéanta de thriúr ceoltóirí agus amhránaithe, Stiofán Loughran, Miadhachlughain (Múlú) O’Donnell agus Catriona Ní Ghribín.


"...Is é an sprioc atá againn amhráin thraidisiúnta atá i mbaol a ghlacadh agus iad a chur i gcomhthéacs an cheoil damhsa leictreonaigh chun iad a roinnt le lucht éisteachta an lae inniu. Tá aeistéitic ár mbanna ceoil corraitheach agus draíochtúil, agus bímid ag seinnt le maisc sa stíl phágánach, chun go mbeidh mistéir ag baint linn agus chun eagla a spreagadh, agus bíonn damhsóirí againn gléasta mar an Reithe agus an Mhór-Ríoghain. Léiríonn an beirt bhan tosaigh “an solas agus an dorchadas” agus an caidreamh teannta idir na foinsí fuinnimh seo."


## Féach freisin
* Múlú
* Amano
* Róis

## Tagairtí

Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge
Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach
Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Nuatheachtaí na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Banna na Bliana
Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Ealaín na Bliana
Sceitheadh eolais de chuid na SPTÉ

Tharla **sceitheadh eolais de chuid na SPTÉ** (Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann) nó PSNI ar 8 Lúnasa 2023 i dTuaisceart Éireann. Scaoil an SPTÉ féin ainmneacha agus sonraí fostaíochta póilíní agus lucht oibre de (SPTÉ nó PSNI) ar shuíomh idirlín. Rinne an SPTÉ an t-ollbhotún seo mar fhreagra ar  Iarratas ar Shaoráil Faisnéise.  

mion|Meirge SPTÉ

mion|D'fhoilsigh an SPTÉ féin a chuid sonraí féin de thaisme ar an suíomh  WhatDoTheyKnow.

### Imeacht
[mion|freagra ar  [Iarratas ar Shaoráil Faisnéise.]]
Tharla sárú ar shonraí seo de bharr fhreagra a thug an SPTÉ ar Iarratas ar Shaoráil Faisnéise a d'iarr líon iomlán na n-oifigeach agus na mball foirne i ngach rang den eagraíocht. D'fhoilsigh an SPTÉ féin a chuid sonraí féin de thaisme ar an suíomh  WhatDoTheyKnow.  

San fhreagra ar an iarratas agus a foilsíodh, tharla go raibh tábla eolais leabaithe ann a chuimsigh faisnéis faoi rang agus grád na foirne, ach a thug freisin sloinne, inisil, ionad oibre agus rannóg gach fostaí de chuid an PSNI.

Earráid dhaonna gan drochrún a bhí ann. Ní raibh eolas ag SPTÉ faoin eachtra sula bhfaca siad an botún ar líne níos déanaí.  

D'fhág an sárú ar shonraí go raibh roinnt sonraí pearsanta faoi oifigigh reatha an PSNI foilsithe trí thimpiste ar líne ar feadh dhá uair.

Tugadh "breach" ar an eachtra seo sa phreas i mBéarla, ach tharla "sceitheadh eolais" i ndáiríre agus bhí an locht go hiomlán ar an SPTÉ féin (goideadh ríomhaire glúine agus cáipéisí de chuid an SPTÉ, a bhí i gcarr, ar 6 Lúnasa, ach coir leamh a bhí ann.  Sin ráite, i measc na gcáipéisí a tógadh bhí bileog a chuimsigh ainmneacha breis agus 200 oifigeach agus ball foirne).

Níor éirigh Simon Byrne as a phost mar Prhíomh-Chonstábla.

### Fiosrú
Tá an sárú a rinne an SPTÉ á fhiosrú ag an SPTÉ. Ghabh an fórsa leithscéal lena fhoireann, á rá gur earráid dhaonna ba chúis leis.

### Bagairtí
Ba chúis imní í mar gheall ar bhagairt slándála ó sceimhlitheoireacht. Ghabh an t-Ardchonstábla Cúnta, Chris Todd, leithscéalta leis an fhoireann as an sárú ar shonraí pearsanta. Cúpla lá níos déanaí, fógraíodh go raibh cuid de na sonraí ag easaontóirí poblachtacha agus iad á gcur timpeall ar WhatsApp.

Bhí an bhagairt ar an SPTÉ ó sceimhleitheoirí curtha ag leibhéal tromchúiseach, a dúirt an Police Federation of Northern Ireland, rud a d'fhág gur an-dócha go mbeidh ionsaí ann.

Mí Feabhra 2023 a caitheadh agus a gortaíodh go dona an bleachtaire John Caldwell, agus é ag ionad spóirt i gCo. Thír Eoghain.

## Féach freisin

* Oibríochtaí faireachais de chuid an SPTÉ ar iriseoirí i dTuaisceart Éirinn
* Lámhach John Caldwell

## Tagairtí

Catagóir:Fórsaí póilíneachta na Ríochta Aontaithe
Catagóir:2023
Catagóir:Scannail Pholaitiúla in Éirinn
Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann
Catagóir:Sáruithe ar shonraí
Euro Truck Simulator 2

Is cluiche ionsamhlóra leoraí é **Euro Truck Simulator 2** forbartha agus foilsithe ag SCS Software. Foilsíodh é ar an 18ú Deireadh Fómhair 2012 agus tá sé ar fáil ar Microsoft Windows, Linux agus MacOS. Leanann sé an cluiche Euro Truck Simulator a foilsíodh sa bhliain 2008.

Tá níos mó ná 9 milliún cóip den chluiche díolta go dtí mí an Mhárta 2021.

## Imirt an Chluiche
In Euro Truck Simulator 2, tiomáineann imreoirí leoraí ar fud na hEorpa. Roghnaíonn an t-imreoir cathair ar bith ar an léarscáil chun ceanncheathrú an chomhlachta a lonnú. Ar dtús, ní féidir an t-imreoir ach jabanna tapa a dhéanamh. Sna jabanna seo, oibríonn an t-imreoir mar fhostaí do chomhlacht seachadta agus cuirtear leoraí ar fáil le gach costas (breosla, dolaí, turas traenach nó báid) íoctha. Nuair a thuileann an t-imreoir a dhóthain airgid nó faigheann sé iasachtaí bainc, is féidir leis a leoraí féin a cheannach agus jabanna níos fearr a fháil lena leoraí féin. Is féidir an t-airgead a chaitheamh ar leoraithe nua a cheannach agus iad a shaincheapadh, tiománaí a fhostú agus garáistí a cheannach.

Faigheann an t-imreoir pointí taithí le haghaidh gach jab a chríochnaíonn sé. Tugtar pointí scile tar éis leibhéil a ardú. Is féidir na pointí scile a úsáid chun jabanna a fháil a bhfuil raganna éagsúla ADR ag teastáil dóibh; jabanna níos faide, le lastas speisialta, le lastas sobhriste nó jabanna práinneacha a dhéanamh. Ciallaíonn an dul chun cinn seo gur féidir leis an imreoir jabanna a íocann níos mó airgid a fháil.

Sa bhunchluiche, tá 71 chathair i 13 thír, níos mó ná 20 saghas lastais agus níos mó ná 13 chomhlacht Eorpach ficseanúil. Tá an Bheilg, an Eilvéis, oirthuaisceart na Fraince, an Ghearmáin, tuaisceart na hIodáile, an Ísiltír, an Ostair, iarthar na Polainne, an Ríocht Aontaithe (seachas Tuaisceart Éireann), an tSeic agus Bratasláiv sa tSlóvaic ar fáil.

### Leoraithe
*Cuireann Euro Truck Simulator 2* na leoraithe ó na comhlachtaí seo agus a gcineálacha ar fáil:

## Ábhar In-íoslódáilte
[mion|413x413px|Léarscáil na hEorpa ag léiriú na tíortha atá ar fáil sa chluiche. (Tá [Cúige Kaliningrad sa Rúis agus cuid den Tuirc siar ón mBosparais áireamh ann agus fágtar Tuaisceart Éireann amach uaidh de réir leagan 1.45.)]]
### Pacaí forlíontacha don léarscáil

**Nótaí**


## Naisc sheachtracha
* Suíomh Gréasáin oifigiúil
* Euro Truck Simulator 2 ar IMDb

## Tagairtí

Catagóir:Físchluichí
Catagóir:Saothair Bhascaise
Abhainn Murray

Is í an **Murray** an abhainn is faide san Astráil agus san Aigéine. Tá sí 2505 km ar fad. 

### Tíreolaíocht
Tagann na haibhneacha Murray agus Darling  le chéile in aice le Wentworth. 

### Stair
Taiscéalaí Briotanach ba ea **[[Charles Sturt]]** (1795-1869). Bhí sé ina cheannaire ar 3 aistear tábhachtach (1828-1845) a tháinig ar Abhainn Darling (1828) is íochtar Abhainn Murray (1830). 

### Nádúr
Tá an bonnán le fáil in oirdheisceart na mór-roinne, agus an chuid is mó de na taifid ag teacht ó Abhantrach na Murray-Darling.

## Féach freisin

* Abhantrach na Murray-Darling
* Charles Sturt
* Abhainn Darling

## Tagairtí

Catagóir:Aibhneacha na hAstráile
Catagóir:Aibhneacha
Bobby Helms

B'amhránaí Meiriceánach é **Robert Lee** "**Bobby**" **Helms**, (1933 - 1997).

Catagóir:Daoine a rugadh i 1933
Catagóir:Básanna i 1997
Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha
Jorge Semprún

Scríbhneoir Spáinneach a bhí in **Jorge Semprún Maura** agus é ag scríobh i bhFraincis. Rugadh Semprún i Maidrid, príomhchathair na Spáinne, ar an 10 Mí na Nollag 1923 agus shíothlaigh sé i bPáras, an Fhrainc, ar an 7 Meitheamh 2011. 

Polaiteoir liobrálach ab ea athair Semprún agus bhí athair a mháthar ina Phríomh-Aire ar an Spáinn roinnt ócáidí. Teaghlach polaitiúil a bhí iontu mar sin, agus b'éigean dóibh dul ar lorg tearmainn san Fhrainc nuair a chuaigh an deachtóir Francisco Franco i gcumhacht. D'fhreastail Jorge óg ar scoil san Fhrainc agus nuair a thosaigh sé ag scríobh ba í an Fhraincis teanga a chuid saothar cé nach ndearna sé dearmad dá thír dhúchais ná dá theanga dhúchais riamh.

Bhí Semprún an-pháirteach in imeachtaí drámatúla na fichiú haoise. Nuair a d'fhorghabh na Gearmánaigh an Fhrainc, chuaigh sé leis an ngluaiseacht frithbheartaíochta. Chimigh na Gearmánaigh é agus chaith sé cúpla bliain i gcampaí míchlúiteacha géibhinn na Naitsithe. Nuair a tháinig deireadh leis an gcogadh d'fhill Semprún go dtí an Fhrainc agus chuaigh sé sna Cumannaigh, is é sin páirtí rúnda na gCumannach Spáinneach san Fhrainc. Roimhe sin féin bhí sé ag comhoibriú leis na Cumannaigh a bhí an-ghníomhach sa ghluaiseacht frithbheartaíochta.

Ghlac Semprún páirt i ngníomhaíochtaí rúnda an pháirtí sa Spáinn agus bhain sé amach suíochán i gcoiste gnó an pháirtí, ach de réir a chéile d'éirigh idir é agus an páirtí, agus sa bhliain 1964 caitheadh amach as an bpáirtí é. Ón lá sin amach dhírigh sé ar a chuid scríbhneoireachta thar aon rud eile.

Scríbhneoir thar a bheith bisiúil a bhí in Jorge Semprún, agus tá ábhar a chuid scéalta fite fuaite le himeachtaí a shaoil. Chum sé úrscéal dírbheathaisnéisiúil faoi na blianta sa Pháirtí Chumannach, *Autobiografía de Federico Sánchez* as Spáinnis ("Dírbheathaisnéis Federico Sánchez" - ba é Federico Sánchez an t-ainm rúnda a bhí air sa Pháirtí Chumannach) agus dhá úrscéal Fraincise faoin tréimhse a chaith sé i gcampa géibhinn Buchenwald, *Grand Voyage* agus *Quel beau dimanche*. Eisean a scríobh an script don scannán cháiliúil úd *Z* leis an stiúrthóir Francach-Ghréagach Costa-Gavras fosta.
Cónasc (gramadach)

Sa teangeolaíocht, is focal a cheanglaíonn dhá abairt, fhrása, nó chlásal le chéile é **cónasc**. 

Tugtar **cónasc comhordaithe** ar chónasc a cheanglaíonn dhá fhrása a bhfuil an tábhacht chéanna acu. Is iad “agus”, “nó”, agus “ach” na cónaisc chomhordaithe is coitianta i nGaeilge. Mar shampla:

* Tháinig an bus *agus* chuaigh mé air.
* D'ith mé prátaí *agus* coirce.
* Bhí rún agam é a chaitheamh amach arís sa loch *ach* rinne mé dearmad.
* Is iad na Dúchrónaigh *nó* na Black and Tans atá i gceist sa tríú véarsa.

Tugtar **cónasc fo-ordaitheach** ar chónasc a cheanglaíonn clásal neamhspleách le fochlásal. Is iad “má”, “nuair”, agus “mar” na samplaí is coitianta i nGaeilge. Mar shampla:

* Seas an fód *má* tá tú cinnte. 
* Beidh tú ar mhuin na muice *nuair* a bheidh sé déanta.
* Theip orm *mar* nach raibh an t-ádh orm.

## Tagairtí

Catagóir:Gramadach
Catagóir:Ranna cainte
Catagóir:Teangeolaíocht
Signor Bari

Is dioscmharcach as Béal Feirste ó dhúchas é **Signor Bari** atá ag casadh ceoil le blianta beaga anuas ag cóisirí agus ócáidí. Tá sé tar éis casadh leis an mbanna ceoil Abhainn Bheara agus le Kneecap.

Mealladh ar dtús é i dtreo an cheoil leictreonaigh ag léiritheoirí ar nós Four Tet, Bicep, Jamie XX agus Bonobo. Chuir sé níos mó suime sa cheol damhsa trí fhéilte ceoil, turais go Beirlín, chomh maith le blaiseadh de chultúr na gclubanna le tréimse cónaithe aige i Londain.

Deirtear go bhfuil stíl DJ Signor Bari dírithe ar fhuinneamh a chothú ar an urlár damhsa agus rian an spraoi a bheith sna seiteanna. Bíonn sé ag tarraingt ar réimse fhorleathan de cheol idir ceol house, leictreonaice, electro agus breakbeat. 

Bíonn DJ Signor Bari sa tóir ar cheoil úra go leanúnach agus ag déanamh forbartha ar a chuid léiriúchán féin lena mheascadh isteach sna seiteanna aige. Bhí sé mar chuid den ghrúpa ALLTAR a chuir oíche chlub ar siúl i mBéal Feirste sa bhliain 2022 agus ag súil le tuilleadh imeachtaí club a reáchtáil sa chathair amach anseo.

## Tagairtí

Catagóir:Djanna Éireannacha
Catagóir:Ceoltóirí ó Bhéal Feirste
Abhainn Bheara (banna ceoil)

Banna ceoil atá in **Abhainn Bheara** a bhíonn i mbun ceoil reigé as Gaeilge agus iad ag leanstan de thraidisiún reigé Bhéal Feirste. Alan Ó Donnaile, James Jamison, Stephen Loughran, Daniel Saunders agus Thomas Quinn atá sa bhanna.

## Tagairtí

Catagóir:Ceoltóirí ó Bhéal Feirste
Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Catagóir:Cumadóirí Éireannacha

Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Nuatheachtaí na Bliana
Aremorica

mion|300x300px|An limistéar geografach Rómhánach 'Armorica'. Tá an tSéin agus an Loire marcáilte i ndearg..
Is í ***Aremorica***, **Armarc**, **Armoiric na Gaille** nó **Letha** (Laidin: *Armorica*; Briotáinis: *Arvorig*; Fraincis: *Armorique*) an t-ainm a thugtar ar an gcuid den Ghaill idir an tSéin agus an Loire, agus a chuimsíonn Leithinis na Briotáine, ag síneadh intíre go dtí pointe éiginnte agus síos chósta an Atlantaigh. Ba é an seanainm Rómhánach a bhíodh ar réigiún na Gaille. B’ionann é, a bheag nó a mhór, agus an Bhriotáin sa lá atá inniu ann. 

I dteangacha Ceilteacha na nOileán sna meánaoiseacha, baineadh úsáid as an téarma Ceilteach **Litauia*, a chiallaíonn 'Tír' (ó bhun-Phróta-Cheilteach **Litauī* ), chun an Bhriotáin a ainmniú. Leithinis, 

## Logainm
Is foirm Laidine í an t-ainm *Armorica* den logainmníocht Gallach *Aremorica*, a chiallaíonn go litriúil 'áit os comhair na farraige'. Tagann an t-ainm ón nGaillis *Aremorici*, a chiallaíonn ‘iad siúd a chónaíonn cois farraige’. Cruthaíodh é leis an réimír *are-* ('os comhair') ceangailte le *-mori-* ('farraige') agus an iarmhír bhaininscneach *-(i)cā*, rud a léiríonn an suíomh (nó an bhunáit).

## Tionchar chultúrtha
Tá na húrscéalta grafacha *[[Na Draoithe (úrscéalta grafacha)|Na Draoithe]]* suite in Armarc na 5ú haoise.

## Féach freisin
* Gallia Lugdunensis
* Riedones
* An Bhriotáin, An Normainn

## Tagairtí

Catagóir:An Ghaill
Catagóir:Na Ceiltigh
An Loire

Is í **an Loire** an abhainn is faide sa Fhrainc agus an 171 is faide ar domhan.   Le fad 1,006 ciliméadar,   draenálann sí 117,054 km2, níos mó ná an cúigiú cuid de thalamh na Fraince,   cé nach bhfuil a meánscaoileadh ach leath de mhéid an Rhône .

Éiríonn an abhainn i gceathrú thoir theas den *Massif Central* sna Cévennes (san roinn Ardèche) ag 1,350 m in aice le Mont Gerbier de Jonc; ritheann sí ó thuaidh trí Nevers go dtí Orléans, ansin siar trí Tours agus Nantes go dtí go sroicheann sí Bá na Bioscáine (An tAigéan Atlantach) ag Saint-Nazaire. Áirítear ar a príomh-aibhneacha na haibhneacha Nièvre, Maine agus an Erdre ar a bhruach dheis, agus na haibhneacha Allier, Cher, Indre, Vienne, agus an Sèvre Nantaise ar bhruach na láimhe clé.
## Tagairtí

Catagóir:Aibhneacha na Fraince
Bithcheimiceoir

mion| Bithcheimiceoir ag obair i saotharlann bhithcheimiceach
Is eolaithe iad **bithcheimiceoirí** atá oilte sa bhithcheimic . Déanann siad staidéar ar phróisis cheimiceacha agus ar chlaochluithe ceimiceacha in orgánaigh bheo. Déanann bithcheimiceoirí staidéar ar ADN, próitéiní agus codanna de chealla.

Déanann bithcheimiceoirí taighde freisin ar an gcaoi a dtarlaíonn imoibrithe ceimiceacha áirithe i gcealla agus i bhfíocháin agus breathnaíonn agus taifeadann siad éifeachtaí táirgí i mbreiseáin bia agus i gcógas .

Díríonn bithcheimiceoir, a dhéanann taighde, ar thurgnaimh thaighde a thógáil, go príomha chun táirgí nua a fhorbairt, táirgí atá ann cheana a nuashonrú agus anailís a dhéanamh ar tháirgí sin. Tá  bhithcheimiceoir freagracht freisin as a gcuid torthaí taighde a chur i láthair agus tograí deontais a chruthú chun cistí a fháil le haghaidh taighde amach anseo. 

taighdeoirí bithcheimiceoirí ar thurgnaimh thaighde a imirt agus a thógáil, go príomha chun táirgí nua a fhorbairt, táirgí atá ann cheana a nuashonrú agus anailís a dhéanamh ar na táirgí sin. Tá sé de fhreagracht ar bhithcheimiceoir freisin a thorthaí taighde a chur i láthair agus tograí deontais a chruthú chun cistí a fháil le haghaidh taighde amach anseo. 
## Tagairtí
Catagóir:Bithcheimiceoirí
Catagóir:Gairmeacha eolaíochta
Waikato (abhainn)

Sníonn abhainn **Waikato** léi féin tríd an Oileán Thuaidh Nua-Shéalainn. Is í an abhainn is faide í sa tír ag 425 km. Is abhainn naofa í do na Maoraigh.

## Féach freisin

* Clutha 
* Whanganui 

## Tagairtí

Catagóir:An Nua-Shéalainn
Catagóir:Aibhneacha
Faiséilis

Ba chathair Ghréagach agus Rómhánach í **Faiséilis**  (Sean - Ghréigis: Φασηλίς) ar chósta na Sean-Licia. Tá a fothracha suite ó thuaidh den bhaile nua-aimseartha Tekirova i gceantar Kemer i gCúige Antalya sa Tuirc. Tá sé suite idir na Sléibhte Bey agus foraoisí Pháirc Náisiúnta Oilimpeas, 16 ciliméadar ó dheas ó bhaile turasóireachta Kemer agus ar an 57ú ciliméadar de mhórbhealach Antalya - Kumluca. Is féidir teacht ar Faiséilis agus seanbhailte eile timpeall an chladaigh freisin ón bhfarraige trí thurais luaimh laethúla.
## Naisc sheachtracha
*Phaselis Project
*Phaselis Pictures
*Lycian History
*Catholic Encyclopedia: Phaselis article
*Herodotus Project: Phaselis
## Féach freisin
*Fearg faoi phleananna chun láithreáin oidhreachta cultúrtha na Tuirce a fhorbairt (i mBéarla)
## Tagairtí
Catagóir:Láithreáin seandálaíochta i gCúige Antalya
Catagóir:Láithreáin Seandálaíochta na Sean-Ghréige sa Tuirc
Catagóir:Fothracha sa Tuirc
Catagóir:Riviera na Tuirce
Catagóir:Iar-áiteanna daonra sa Tuirc
David Pilkey

Údar agus maisitheoir Meiriceánach é **David Murray "Dav" Pilkey Jr.**  Tá breis agus seachtó leabhar do pháistí foilsithe aige, ina measc na húrscéalta grafacha mór-ráchairte Dog Man agus Cat Kid Comic Club.

## Cúlra

Nuair a bhí sé óg, bhain NHEA agus disléicse do. Bhíodh sé ag cur isteach an oiread sin ar an rang go gcuireadh na múinteoirí amach sa halla é gach lá. Bhí an t-ádh air gur thaitin sé leis pictiúir a tharraingt agus scéalta a chumadh. Chaith sé a chuid ama sa halla ag cruthú a chuid greannán féin - céadeachtraí Dog Man agus an Chaptaein Fobhrístí. Agus é ar an ollscoil, casadh múinteoir air a mhol dó dul ag scríobh agus ag maisiú leabhair do pháistí. Ghlac Dav Leis an gcomhairle sin agus chruthaigh sé a chéad Leabhar, WORLD WAR WON, a bhuaigh comórtas náisiúnta Meiriceánach sa bhliain 1986. Is iomaí Leabhar eile a chruthaigh Pilkey sular bronnadh California Young Reader Medal ar DOG BREATH (1994) agus an Caldecott Honor ar THE PAPERBOY (1996).

## Saothair

In 2002, d'fhoilsigh Dav an chéad úrscéal grafach lánfhada dá chuid do pháistí, dar theideal THE ADVENTURES OF SUPER DIAPER BABY. Luadh é in USA Today agus sa New York Times mar leabhar mórdhíola.

Bíonn Dav ag tarraingt ar a thaithí shaoil féin agus é ag scríobh, agus is minic é ag plé le téamaí uilíocha. Bíonn an cairdeas agus an chomhbhá á gceiliúradh ina shaothar, agus bíonn an lámh in uachtar i gcónaí ag an té a bhfuil dea-chroí aige.

## Saol pearsanta

Nuair nach mbíonn sé ag cruthú leabhair do pháistí, is breá leis a bheith ag cadhcáil lena bhean in Iar-Thuaisceart Mheiriceá

## Naisc sheachtracha
* Tá tuilleadh eolais faoi ar Pilkey.com

 

Catagóir:Cartúnaithe
Catagóir:Maisitheoirí
Catagóir:Úrscéalaithe grafacha
Elbit Systems

[mion|250x250px| Elbit Skylark 1 [aerfheithicil gan foireann]]
[mion|250x250px| [Aerfheithicil gan foireann Elbit Hermes 450]]
[mion|250x250px| [Aerfheithicil gan foireann Elbit Hermes 900]]
[mion|250x250px| Elbit Hermes 900 & Elbit Hermes 450 [aerfheithicil gan foireann in eagar comhraic]]
Is  cuideachta leictreonaic cosanta idirnáisiúnta Iosrael-bhunaithe i mbun raon leathan de chláir ar fud an domhain é **Elbit Systems Ltd**. Feidhmíonn an chuideachta, lena n-áirítear Elbit Systems agus a fochuideachtaí, i réimsí na gcóras aeraspáis, talún agus cabhlaigh, córais ceannais, rialaithe, cumarsáide, ríomhairí, faireachas faisnéise agus réamhchuairt (FFRC), córais aerárthaí gan foireann (AGF), leictrea-optaic chun cinn, córais spáis leictrea-optaice, seomraí cogaidh leictreonach, córais faisnéise comharthaí (CFC), naisc sonraí agus córais chumarsáide agus raidiónna. Díríonn an chuideachta freisin ar uasghrádú na n-ardán míleata atá ann cheana féin, teicneolaíochtaí nua a fhorbairt le haghaidh cosaint, agus feidhmchláir eitlíochta tráchtála agus raon seirbhísí tacaíochta a sholáthar, lena n-áirítear córais oiliúna agus aithrise. Sa bhliain 2016, bhí thart ar 13,895 fostaí ag Elbit Systems, a bhfuil a bhformhór ag gabháil d'innealtóireacht, do mheicnic, do thaighde agus d'fhorbairt, agus do réimsí ríomhaireachta agus teicniúla eile. Déantar scaireanna Elbit Systems a thrádáil ar Stocmhalartán Tel Aviv agus NASDAQ.

Foilsíonn *an Trinse* mórán alt ina aghaidh faoi éilliú Éireannach. Is cosaint dlí leithscéal dleathach agus ionchúisimh mhailíseacha le hElbit in aghaidheanna cosantóirí.
## Naisc sheachtracha
* Elbit Systems Limited web site
* Elbit Systems of America web site
* Elbit Systems Pilot Training Center

Catagóir:Cuideachtaí Eitleonaice
Catagóir:Cuideachtaí atá liostaithe ar Stocmhalartán Tel Aviv
Catagóir:Cuideachtaí atá liostaithe ar an Nasdaq
Catagóir:Cuideachtaí cosanta Iosrael
Catagóir:Cuideachtaí atá lonnaithe i Haifa
.
TG4+1

Tugann an cainéal teilifíse TG4+1 deis de dhaoine féachaint ar ábhar an stáisiúin TG4 uair an chloig i ndiaidh a chraolta.

## Féach freisin
* TG4
* Cúla4
* TG4 Foghlaim

## Naisc sheachtracha
* Suíomh oifigiúil

## Tagairtí

Catagóir:Stáisiúin teilifíse na hÉireann
Catagóir:Meáin na Gaeilge
Catagóir:TG4
Gnaeus Julius Agricola

Ginearál agus polaiteoir Rómhánach ab ea **Gnaeus Julius Agricola** (13 Meitheamh 40 – 23 Lúnasa 93)  a bhí freagrach as cuid mhór de choncas na Róimhe ar an mBreatain. Rugadh Agricola do theaghlach polaitiúil de chéim sheanadóiriúil, agus thosaigh Agricola a ghairm bheatha mhíleata mar threabhann míleata faoin nGobharnóir Gaius Suetonius Paulinus. Ina ghairm bheatha ina dhiaidh sin, bhí sé i bpoist pholaitiúla éagsúla sa Róimh. Sa bhliain 64, ceapadh é ina chaestóir i gCúige na hÁise. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, ceapadh é ina threabhann  pleibeach, agus sa bhliain 68, rinneadh  praetóir de. I rith Bhliain na gCeithre Impire sa bhliain 69, thacaigh sé le Veaspáisian, ginearál arm na Siria, ina  *iarraidh*  ar an ríchathaoir.

Nuair a rinneadh Impire de Veaspáisian, rinneadh paitríoch de Agricola agus ceapadh é ina ghobharnóir ar Gallia Aquitania . Sa bhliain 77, rinneadh consal agus gobharnóir na Breataine (Laidin: Britannia) de . Mar ghobharnóir, chríochnaigh sé an concas a bhfuil sa lá atá inniu ann sa Bhreatain Bheag agus i dtuaisceart Shasana,  agus threoraigh sé a arm go dtí an taobh i bhfad ó thuaidh d' Albain, ag bunú dúnta trasna cuid mhaith de na hísealchríocha . Sa bhliain 85, athghairm an tImpire Domitian Agricola ón mBreatain tar éis seirbhís neamhghnách fada ann. Tar éis dó filleadh, scoir sé ón saol míleata agus poiblí agus fuair sé bás sa bhliain 93. Scríobhadh an chuid is mó dá bhfuil ar eolas faoi Agricola agus a ghobharnóireacht sa *De vita et moribus Iulii Agricolae*,  bunfhoinse, a scríobh Tacitus, mac-céile Agricola, agus fianaise sheandálaíochta mhionsonraithe ó thuaisceart na Breataine. 

## Luathshaol
Rugadh Agricola i *gcoilíneacht (Laidin: [[:en:Colonia_(Roman)|colonia]])* Forum Julii, Gallia Narbonensis ( Fréjus na Fraince anois). Bhí tuismitheoirí Agricola ó theaghlaigh pholaitiúla iomráiteacha, de chéim sheanadóiriúil sa Ghaill Rómhánach .  Bhí an bheirt sheanathair aige ina ngobharnóirí impiriúla. *Praetóir*  ba ea a athair, Lucius Julius Graecinus, agus bhí sé ina bhall de Sheanad na Róimhe sa bhliain a rugadh Agricola. Bhí cáil bainte amach ag Graecinus mar gheall ar a spéis san fhealsúnacht. Idir 40 Lúnasa agus 41 Eanáir, d'ordaigh an t-impire Caligula a bhás, toisc gur dhiúltaigh sé dara col ceathrar an impire Marcus Junius Silanus a ionchúiseamh. 

Julia Procilla ab ainm dá mháthair. Déanann an staraí Rómhánach Tacitus cur síos uirthi mar "bhean de  bhua ar leith" a raibh gean ceanúil aici ar a mac. Cuireadh oideachas ar Agricola in Massilia (Marseille), agus léirigh sé an méid a measadh a bheith ina spéis mhíshláintiúil san fhealsúnacht.

## Gairm pholaitiúil
Thosaigh sé a ghairm bheatha i saol poiblí na Róimhe mar threabhann míleata, **rinne sé seirbhís** sa Bhreatain faoi Gaius Suetonius Paulinus ó 58 go 62. Is dócha go raibh baint aige leis an *Legio II Augusta*, ach roghnaíodh é chun seirbhís a dhéanamh ar fhoireann Suetonius  agus mar sin is cinnte go raibh sé rannpháirteach i gcur faoi chois éirí amach Boudica sa bhliain 61.

## Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 40
Catagóir:Básanna i 93
Catagóir:Fir
Catagóir:Ginearáil
Catagóir:Polaiteoirí na Sean-Róimhe
Kevinismus

Sa Ghearmáinis, is éard is ***Kevinismus*** (Gaeilge: *Caoimhíneachas*; Béarla: *Kevinism*) ann ná réamhchlaonadh diúltach i measc na nGearmánach in aghaidh daoine a bhfuil ainm faiseanta nó andúchasach orthu, toisc go mbaineann na hainmneacha seo leis an ísealaicme. Is é “Kevin” an sampla is suntasaí, ainm ar tháinig borradh obann faoi nach raibh aon súil leis. Cosúil le formhór na n-ainmneacha den sórt seo, tháinig sé isteach sa Ghearmáin ón gcultúr Angla-Mheiriceánach. Uaireanta, tugtar ***Chantalismus*** ar an gcoincheap seo i gcás ainmneacha baineannacha, ón ainm Francach “Chantal”.

Ba é an suíomh gréasáin aorach Uncyclopedia a cheap an téarma Kevinismus i dtús báire, ansin thug iriseoirí éagsúla suntas dó.

De réir tráchtas máistreachta a scríobhadh in Ollscoil Oldenburg in 2009, bhí múinteoirí claonta in aghaidh mac léinn a raibh ainmneacha áirithe orthu. Mar shampla, chreid múinteoirí Gearmánacha go raibh mic léinn darb ainm “Kevin” tugtha d'iompar a tharraingíonn aird orthu féin, agus nach n-éireodh go maith leo ar scoil. Creideadh freisin gur dócha go mbaineann na mic léinn seo leis an ísealaicme. Ní raibh sé soiléir sa staidéar an gcaitear níos measa leis na mic léinn seo mar thoradh ar a n-ainm.

## Tagairtí

Catagóir:Claontachtaí
Catagóir:Cultúr na Gearmáine
Meatánatrófach

Is prócaróit iad **meatánatrófaigh** (ar a dtugtar uaireanta **meatánaifiligh** ) a mheitibilíonn meatán mar fhoinse carbóin agus fuinnimh cheimicigh. Is baictéir nó archaea iad, is féidir leo fás go haeróbach nó go hanaeróbach, agus teastaíonn comhdhúile aoncharbóin uathu chun maireachtáil.

## Naisc sheachtracha
*D'fhéadfadh baictéir a ‘itheann’ meatán téamh domhanda a mhoilliú, aimsíonn staidéar (i mBéarla)
Catagóir:Pseudomonadota
Eipistéimeolaíocht

Is éard is **eipistéimeolaíocht** ( ón tSean-Ghréigis ππιστήμη (*epistḗmē*) 'eolas ', agus λόγοςlogy (*logos*) 'focal', 'dioscúrsa', nó 'cúis') ann ná an brainse den fhealsúnacht a phléann le heolas, agus meastar gur fo-réimse mór den fhealsúnacht í, mar aon le mór-fhoréimsí eile cosúil le heitic, loighic, agus meitifisic. Déanann eipistéimeolaithe staidéar ar nádúr, ar bhunús, agus ar raon feidhme an eolais,agus scóip an eolais, ar bhunús na fírinne eipistéimeach, ar réasúntacht an chreidimh, agus ar shaincheisteanna gaolmhara éagsúla. De ghnáth cnuasaítear díospóireachtaí san eipistéimeolaíocht timpeall ar cheithre chroíréimse:   
Eipisteolaíocht
Iarracht Ronald Reagan a fheallmharú

Ar 30 Márta 1981, rinneadh **iarracht feallmharaithe** ar Uachtarán na Stát Aontaithe, Ronald Reagan in Washington DC  Chaith fear óg darbh ainm John Hinckley, Jr., an t Uachtarán i neasraon. Bhí Hinckley as a mheabhair glan. Tháinig Reagan chuige féin ar fad cúpla seachtain níos déanaí.

clé|mion|Lámhachadh Reagan cúpla second níos déanaí

### Imeachtaí
Chuaigh an piléar isteach faoi ascaill an Uachtaráin,  i bhfoisceacht orlach dá chroí. Ní  raibh a fhios ag an Uachtarán Reagan go raibh sé féin chomh gar don bhás agus a bhí. Tugadh é chuig Ospidéal Cuimhneacháin George Washington in Washington D.C.  “I hope you are all Republicans,” a dúirt an tUachtarán leis an máinlia. Mar a tharla sé, ba Dhaonlathach a bhí san bPríomh-Mháinlia, Joseph Giordano; “Mr President, we are all Republicans now,” a d’fhreagair seisean.

B’éigean do Giordano agus a fhoireann a dhul i mbun oibre agus iarracht a thabhairt faoi chóir leighis de léim. Cuireadh Ronald Reagan chun suain le haghaidh obráid throm. Ón bpointe sin ar aghaidh ba é George W. Bush, an Leas-Uachtarán san am sin, a bhí i bhfeighil na hUachtaránachta.  Thug lucht leighis suntas don téagar a bhí ina ghuaillí agus an cruas a bhí ina cholainn nuair a bhaineadar de a chuid éadaigh – “chomh maith le fear a bheadh 30,” a dúirt dochtúir amháin. Bhí Reagan 71 san am.

Mar a tharla sé, tháinig Ronald Reagan tríd.  

### An lámhachóir
Neamhord siabhráin (síocóis pharanóideach) a bhí ar an ionsaitheoir, John Hinckley. Bhí sé i ngrá leis an aisteoir, Jodie Foster.   Ligeadh Hinckley saor ar 10 Meán Fómhair 2016.

## Féach freisin
* Iarracht Donald Trump a fheallmharú, Iúil 2024
* Iarracht Donald Trump a fheallmharú, M.F. 2024

## Tagairtí

Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta
Catagóir:1981
Catagóir:Ronald Reagan
Catagóir:Coireanna
Abhainn Bheara

* Abhainn Bheara (banna ceoil): banna ceoil as Béal Feirste
* Abhainn Bheara, Contae Aontroma: abhainn i gContae Aontroma
* Abhainn Bheara, Contae Dhún na nGall: abhainn i gContae Dhún na nGall

## Tagairtí

Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann
Catagóir:Idirdhealáin
Sirsoe methanicola

Is speiceas de phéist ghuaireach é ***Sirsoe methanicola*** a chónaíonn i sil-leagain de chlatráití meatáin ar ghrinneall an aigéin. Coilíníonn na péisteanna ar oighear meatáin agus is cosúil go maireann siad trí bhaictéir a bhailiú, rud a mheitibilíonn an chlatráit ina dhiaidh sin.

Sa bhliain 1997, d'aimsigh Charles Fisher, ollamh le bitheolaíocht in Ollscoil Stáit Pennsylvania, an phéist a bhí ina cónaí ar  charnáin d'oighir meatáin ag doimhneacht leathmhíle (~800 m) ar ghrinneall na farraige i Murascaill Mheicsiceo .  Thuairiscigh Fisher gur léirigh turgnaimh le heiseamail bheo go bhféadfadh péisteanna aibí maireachtáil i dtimpeallacht anocsach ar feadh suas le 96 uair an chloig. Léirigh na turgnaimh freisin gur scaip sruthanna na larbhaí, agus fuair siad bás tar éis 20 lá, mura bhfuair siad áit le beathú.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
*SCIENTISTS DISCOVER METHANE ICE WORMS ON GULF SEA FLOOR
Catagóir:Phyllodocida
Catagóir:Ainmhithe a ndearnadh cur síos orthu i 1998
Treabhann míleata

Oifigeach de chuid arm na Róimhe ab ea **treabhann míleata'<nowiki/>'' (*** [[An Laidin|Laidin]]*':** ''tribunus militum**,**'' 'ceannasaí na saighdiúirí') a rangaíodh faoi bhun an leagáid  agus os cionn an cheantúra . Ba mhinic fir óga de chéim na hEachaíochta ag feidhmiú mar threabhann míleata, mar chloch chéimneach chun an tSeanaid.  Níor cheart an ''tribunus militum'' a mheascadh le hoifig pholaitiúil thofa tribune de na daoine ''( tribunus [[Pleibigh|plebis]] )'' ná le hoifig ''tribunus militum consulari potestate'' .

== An Róimh Luath ==
Tagann an focal ''tribunus'' as ''tribus'', “treibh”.  I stair is luaithe na Róimhe, chuir gach ceann de na trí threibh (Ramnes, Luceres, agus Tities) ceannasaí amháin ar aghaidh nuair a **cruinníodh** arm, ós rud é nach raibh aon arm seasta ann.  Bhí na treabhainn ina gceannasaithe ar an [[Léigiún Rómhánach|léigiún]] bunaidh de 3,000. In aimsir an staraí Gréagach [[Polybius]] (b. 118 R.Ch.), bhí seisear treabhann ann, agus ba iad na consail a cheap iad.  Mar sin féin, tá an próiseas trína roghnaíodh agus a sannadh na treabhainn casta agus bhí éagsúlacht ann ag amanna éagsúla.

== Tréimhse Phoblachtánach ==
Sa [[Poblacht Rómhánach|tréimhse Poblachtach]], ceapadh seisear do gach léigiún. Tugadh údarás do bheirt ag an am, agus rinne an cheannasaíocht i measc an tseisir. Fir [[Seanad na Róimhe|ab ea]] na **treabhainn**, ar stádas na seanadóirí, a bhí ceaptha ag [[Seanad na Róimhe]]. Chun post an treabhainn a bhaint amach, níor ghá ach duine amháin a bheith ina bhall den **aicme cheannais**. Faoin mbliain 311 R.Ch. bhí an ceart ag na [[pleibigh]] sé cinn déag de na saighdiúirí a thoghadh, is é sin, ceithre cinn as na sé threabhann a **cuireadh chuig''' gach ceann de na ceithre léigiúin a bhunaigh arm na Róimhe . Roimhe seo bhí na poist seo i lámha na gconsal nó na ndeachtóirí don chuid is mó. 

## Tagairtí
Catagóir:Céimeanna míleata na Sean-Róimhe
Catagóir:Teidil na Sean-Róimhe
Catagóir:Cursus honorum
Chandrayaan-3

Ar 23 Lúnasa 2023, thuirling **Chandrayaan-3**, spásárthach ón India, gan tuisliú gar do mhol theas na gealaí, limistéar ar an ngealach gur beag taighde a bhí déanta ann. Tá suim ar leith ag eolaithe san oighear uisce, toisc go bhféadfaí é a úsáid fá choinne breosla, ocsaigine agus uisce óil.

Theip ar iarrachtaí na hIndia roimhe seo, agus mar gheall ar thír-raon garbh an mhoil theas bhí sé deacair teacht i dtír. B'é an chéad uair ag aon spásárthach ó aon tír ar domhan tuirlingt gar don mhol theas. B'é an chéad uair é freisin – ach an dara hiarracht – ag an India spásárthach a chur chun na gealaí.

clé|mion

### Cúlra
clé|mion
Go dtí 23 Lúnasa 2023, ní raibh tuirlingthe ar an ngealach ach spásárthaí ó thrí thír, mar atá, na Stáit Aontaithe, an tAontas Sóivéadach agus an tSín.

Is suíomh straitéiseach é mol theas na gealaí. Measann eolaithe go mb’fhéidir go bhfuil uisce reoite sna cráitéir ar thaobh dorcha na gealaí, cráitéir a bhíonn faoi scáth i gcónaí. Creidtear go mb'fhéidir go bhféadfaí an-leas a bhaint san am atá le teacht as an leac oighir ag an mol theas. Cuir i gcás, d'fhéadfaí uisce óil nó ocsaigin le haghaidh spásairí idirnáisiúnta a dhéanamh as an leac oighir, é sin nó breosla a dhéanamh as.clé|mionTá dromchla mhol theas na gealaí fíorgharbh agus aimhréidh, agus theip ar iarrachtaí spáseolaithe ó thíortha eile roimhe seo árthach a chur ann. Cleite mór i sciathán spáseolaithe na hIndia a bhí ann. Go deimhin, theip ar spásárthach ón Rúis tuirlingt ann cúpla lá roimh Chandrayaan-3, ar 19 Lúnasa. Sheol an Rúis Luna-25 chun na gealaí ach d’imigh an spásárthach sin ó smacht agus bhuail sí in éadan na gealaí.

### Imeachtaí
Chuaigh Chandrayaan-3 i dteagmháil le dromchla na gealaí sé seachtaine i ndiaidh a sheolta ar bord roicéid ó spásphort in Andhra Pradesh.

Is ag 18:02 IST (am na hIndia) ar 23 Lúnasa 2023 a thuirling an spásárthach gar don mhol theas. Tá Chandrayaan-3, a chiallaíonn spásárthach i Sainscrait, ar an gcéad mhisean spáis ar éirigh leis tuirlingt gar don mhol theas.

Taobh istigh den tuirlingeoir bhí an carr gealaí sérothach Pragyaan, cuireadh é ag fánaíocht chun eolas agus íomhánna a bhailiú. Lean an misean ag déanamh na bunoibre fá choinne bunáit bhuan amach anseo.

## Féach freisin

* Clár Apollo
* Luna-25

## Tagairtí

Catagóir:2023
Catagóir:Stair na hIndia
Catagóir:Spáseitilt
Catagóir:Spástaiscéalaíocht
Catagóir:Spásárthaí
Grianghraf aithinte de Donald Trump

Is **grianghraf aithinte de [[Donald Trump]]**  é *Fulton County Jail Booking Photo #2313827*, ar a dtugtar *Trump Mugshot*, d'Uachtarán na Stát Aontaithe ó 2017 go 2021.

Sheol cléireach contae é ar an 24 Lúnasa 2023 le linn ghabhála Trump agus aistríodh  Trump chuig Príosún Contae Fulton i ndáil leis an ionchúiseamh coiriúil a rinneadh air, agus ar dhaoine eile as sracaireacht agus líomhaintí gaolmhara i Georgia.
## Naisc sheachtracha
*Mug shot of Donald Trump shows scowling former president during speedy booking at Atlanta jail
*Trump mugshot released after surrendering in Fulton county 
Catagóir:Portráidí de pholaiteoirí
Catagóir:Ionchúisimh uachtaráin na Stát Aontaithe
Richie Conroy

Is scríbhneoir scripte agus úrscéalaí Éireannach é **Richie Conroy** a oibríonn ar chláir teilifíse agus scannáin don aos óg ar Disney, RTÉ, BBC agus ar TG4. Ba é *Dialann Emily Porter: An Jailtacht* (LeabhairCOMHAR) a chéad úrscéal. Foilsíodh gearrscéalta dá chuid sa leabhar *Saibhreas* (Mentor Press). Tá aitheantas faighte aige agus bronnadh gradaim air dá shaothair go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta. Bhí sé ina scríbhneoir cónaithe in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath sa bhliain 2021. Is as Cill Dara dó. Is é Don Conroy a athair.

## ''Dialann Emily Porter: Thíos Seal Thuas Seal''

Scéal é seo faoi Emily, cailín atá sona sásta. Tá sí san idirbhliain agus tá sí ag siúl amach le buachaill agus tá múinteoir nua ar scoil atá spreagúil, cineálta agus an-dathúil. Ach, ní fada go dtosaíonn rudaí ag dul in olcas di agus go mbíonn fadhbanna le réiteach aici. Ar a bharr sin, tá rún ag tuismitheoirí Emily a athróidh a saol go hiomlán.

Bhuaigh an saothar *Dialann Emily Porter: Thíos Seal Thuas Seal* an chéad duais i gComórtas A3: Ficsean do Dhaoine Óga (13-15) i gComórtais Liteartha an Oireachtais sa bhliain 2020. D’fhoilsigh LeabhairCOMHAR é sa bhliain 2021 agus bhí sé ainmnithe ar ghearrliosta Ghradam Réics Carló 2022.

## Saothair eile scriptscríbhneoireachta
* *Two by Two*
* *Fran: Assistant Manager*
* *The Wild Adventures of Blinky Bill*
* *Roy*
* *Drop Dead Weird*
* *The Ugly Duckling and Me*
* *[[Ón Domhan Thíos (closdráma)|Ón Domhan Thíos]]*

Catagóir:Scríbhneoirí scripte Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge
Catagóir:Scríbhneoirí Béarla
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge
Catagóir:Déaglitríocht
Catagóir:Scríbhneoirí do pháistí
Catagóir:Úrscéalaithe Gaeilge
Catagóir:Daoine as Contae Chill Dara
Tuairt eitleáin Yevgeny Prigozhin, 2023

Ar 23 Lúnasa 2023, phléasc Embraer Legacy 600 san aer in Tver Oblast sa Rúis, i gceantar tuaithe leath bealaigh idir Moscó agus Cathair Pheadair. 
clé|mion|Yevgeny Prigozhin, 2023
Bhí Yevgeny Prigozhin, ceannasaí an ghrúpa amhas Wagner (comhlacht príobháideach míleata sa Rúis), ar bord.  Is amhlaidh a maraíodh gach duine den deichniúr a bhí ar an eitleán. Chomh maith le Prigozhin, bhí leascheann feadhna Wagner, Dmitry Utkin, ina measc.

clé|mion|leascheann feadhna Wagner, Dmitry Utkin

### Cúlra
Duine atá i bhfad amach ar an eite dheis ba ea Prigozhin. Bhí sé thar a bheith míshásta leis an easpa tacaíochta, dar leis – a bhí lucht Wagner a fháil ó Arm na Rúise in oirthear na hÚcráine. Chuaigh sé chun ceannairce ar stát na Rúise i dtús an tsamhraidh 2023. Rinne Putin socrú le Prigozhin a chuir deireadh an-tapa leis an éirí amach. 

Tháinig Prigozhin ar chomhréiteach le Vladimir Putin, uachtarán na Rúise is cosúil. Tuairiscíodh in amanna éagsúla ó shin é a bheith sa Bhealarúis agus san Afraic.

Ach bhí na naimhde go leor aige, a chuid céilí comhraic, na hantoiscigh ar dheis ar fad  Tuairimítear go raibh a rás rite faoin am sin agus gur ina chuid uabhair a bhí a threascairt.

### Imeachtaí
Ní dúradh fós cé acu ar timpiste a bhí ann nó ar cuireadh an t-eitleán go talamh d'aon ghnó (buama ar bord b'fhéidir). Ach meastar go coitianta gurb amhlaidh gur feallmharaíodh ceannasaí Wagner. I bpostáil ar an meán sóisialta Telegram, dúirt dream a bhí bainteach le Wagner gur mharaigh "fealltóirí" [Rúiseacha] é.

Níor luaigh  Putin an tuairt eitleáin i gcaint a rinne sé trí nasc físe ag cruinniú mullaigh BRICS san Afraic Theas.  Is cosúil go raibh sé náirithe.

## Féach freisin

* Yevgeny Prigozhin
* Grúpa Wagner
* Ceannairc de chuid an ghrúpa Wagner

## Tagairtí

Catagóir:2023

Catagóir:Stair na Rúise
Catagóir:Teagmhais eitlíochta
Catagóir:Ionradh na Rúise ar an Úcráin
Leonard Leo

Dlíodóir agus gníomhaí dlí coimeádach Meiriceánach is ea **Leonard Anthony Leo** (rugadh 1965). Bhí sé ina leas-uachtarán fadtréimhseach ar an *[[Federalist Society]]* (ga:Cumann Feidearálach) agus faoi láthair tá sé, in éineacht le Steven Calabresi, ina chomhchathaoirleach ar bhord stiúrthóirí na heagraíochta.

Bhí ról lárnach aige i dtógáil gréasán de ghrúpaí dlí coimeádacha a bhfuil tionchar acu, arna maoiniú den chuid is mó ag deontóirí gan ainm, lena n-áirítear *The 85 Fund* (ga:An Ciste 85) agus an *Concord Fund*, (ga: Ciste Concord), a fheidhmíonn mar mhoil mhaoinithe d'eagraíochtaí neamhbhrabúis polaitiúla cleamhnaithe.> Chabhraigh sé le Clarence Thomas ina éisteachtaí deimhnithe sa Chúirt Uachtarach agus threoraigh sé feachtais chun tacú le hainmniúcháin John Roberts, Samuel Alito, Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh, agus Amy Coney Barrett.

## Naisc sheachtracha
* Gníomhaí den eite dheis faoi imscrúdú in Washington DC ( i mBéarla)
*'Ó chairde go námhaid: conas a d’iompaigh Trump ar an ''Federalist Society'''( i mBéarla)

## Tagairtí

Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Daoine a rugadh i 1965
Rio Doce

Is abhainn suite i Minas Gerais agus Espírito Santo na Brasaíle é an **Rio Doce**. Truaillíodh go mór é in 2015 nuair a theip ar dhá dhamba ina raibh dramhaíl thocsaineach..

## Tíreolaíocht
Tá an Rio Doce ar cheann de na príomh-aibhneacha in oirdheisceart na Brasaíle. Tá achar chóir a bheith 83,400 km2 nó níos ag a dobharcheantair, limistéar atá beagán níos mó ná achar an Bhenelux agus atá coibhéiseach le hachar na hOstaire .

Faigheann an abhainn a hainm ó chumar an Rio do Carmo agus an Rio Piranga in aice le Ouro Preto i stát Minas Gerais. Meastar gurb é an Rio Piranga a chúrsa uachtarach.  Sreabhann sí isteach san Aigéan Atlantach ag Linhares .

## Craobh-aibhneacha

* Rio Xopótó ,
* Rio Piracicaba ,
* RioCasca ,
* Rio Santo Antonio ,
* Rio Manhuacu ,
* Rio do Carmo (rd), 103  
* Rio Guandu

## Hidriméadracht - Sruthanna míosúla i gColatina
Breathnaíodh sreabhadh na habhann ar feadh 4 bliana (1938-1941) i Colatina, cathair thábhachtach i stát Espírito Santo, atá suite 110 ciliméadar óna sceithbhealach san Aigéan Atlantach..

Ba é an meánsreabhadh bliantúil a breathnaíodh ag Colatina le linn na tréimhse seo ná 810 do dhobharcheantar 77 400, nó 92 % den abhantrach ar fad.

Mar sin sroicheann sreabhadh an uisce in imchuach Rio Doce ar fad 330 milliméadar in aghaidh na bliana, ar féidir a mheas go bhfuil sé measartha.

Is sruthchúrsa réasúnta rialta é an Rio Doce, le tréimhse lag trá beagnach trí mhí ó Iúil go Meán Fómhair agus a fhreagraíonn do shéasúr tirim an gheimhridh dheisceartaigh. Tá meánsreabhadh míosúil míonna na tréimhse tréimhse lag níos mó nó níos lú ná 3.5 huaire níos ísle ná meánsreabhadh míosúil na tréimhse tuile (Meán Fómhair: 424   - Eanáir: 1 416   ). Thar na tréimhse breathnadóireachta 4 bliana, ba é an sreabhadh míosúil íosta ná 312 m3/s (Meán Fómhair 1940), agus ba é an sreabhadh míosúil uasta ná 1770 m3/s agus breathnaíodh é i mí Eanáir 1939.

## Tagairtí

Catagóir:Sruthchúrsaí in Espírito Santo
Catagóir:Aibhneacha i Minas Gerais
*
Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2023

Reáchtáladh **Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2023** i mBúdaipeist  idir 19 - 27 Lúnasa 2023.
clé|mion|Ciara Mageean, 2020

### Éire
Chuaigh an fhoireann Éireannach is mó riamh in iomaíocht. Bhí 2000 aclaí ó 200 tír i láthair, agus 24 i láthair ar son Éireann. 

Bhí dóchas ollmhór ag Ciara Mageean ó Phort an Pheire (tháinig sí isteach sa 4ú háit) agus Rhasidat Adeleke ó Thamhlacht (tháinig sí isteach sa 4ú háit) chomh maith) bonn a thabhairt abhaile. 

Bhí Sophie O’Sullivan (iníon Sonia O’Sullivan) in iomaíocht sa rás 1500m.

Na haon aclaithe chun bonn a thabhairt abhaile as a bheith ag rith sna craobhchomórtais riamh ná Sonia O’Sullivan agus Eamonn Coghlan.

## Féach freisin

* Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain

## Tagairtí

Catagóir:2023
Catagóir:Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain
Catagóir:Stair na hUngáire
Carbhán (leantóir)

Is éard atá i gceist le carbhán go bunúsach  ná carráiste nó cairt faoi dhíon. Tugtar carbhán go minic ar theach beag, ar rothaí b'fhéidir, á tharraingt i ndiaidh gluaisteáin nó capaill. 

## Tagairtí

Catagóir:Taisteal
Catagóir:Tithíocht
Catagóir:Gluaisteáin
Caibinéad (troscán)

Is éard atá i gceist le **caibinéad** ná cupard nó foireann tarraiceán le páipéar nó deasagáin a choinneáil. 

## Féach freisin
• clóiséad » seomra beag príobháideach; caibinéad 

• Thomas Chippendale

## Tagairtí

Catagóir:Troscán
Sead fhallacsach

Is speiceas éisc é **an tsead fhallacsach** ( ***Alosa fallax*** ) san fhine Clupeidae .  Faightear í san Aigéan Atlantach Thoir agus sa Mheánmhuir agus is iasc anadromach í a chónaíonn san fharraige ach a théann ar imirce isteach i bhfíoruisce chun sceitheadh. I gcuma, tá sí cosúil le scadán Atlantach de sé go deich spotaí sainiúla ar a chliatháin silvery. ach tá sraith de sé go deich spotaí sainiúla ar a chliatháin airgid. Éiríonn siad aibí nuair a bhíonn siad trí bliana d'aois nó níos mó agus téann siad a imirce go hinbhir, ag snámh suas aibhneacha ina dhiaidh sin chun sceitheadh. Tá laghdú tagtha ar líon na n-iasc seo de bharr ró-iascaireachta, truaillithe agus cailliúint ghnáthóige. Clúdaítear caomhnú an speicis seo in Aguisín III de Choinbhinsiún Bern agus Aguisín II agus V de Threoir an Chomhphobail Eorpaigh maidir le Gnáthóga .

## Cur síos
Is iasc tipiciúil de chineál scadán í an tsead fhallacsach agus tá sí an-chosúil leis an tsead alósach (*Alosa alosa*) . Níl aon líne an taoibh aici agus tá a bolg níos cruinne ná an salán agus an scadán Baltach (*Clupea harengus membras*). Tá an cumhdach geolbhaigh iomaireach agus tá gainní móra cosúil le plátaí ag an sealgóg eireaballach . Tá an t-iasc seo níos dathúla ná an scadán Baltach. Tá dath gormghlas ar an gcúl agus scothdhonn ar an gceann a bhfuil imir órga ar an chlúidín. Tá airgead ar cliatháin, uaireanta le himir cré-umha, agus tá sraith shainiúil de shé go deich spota móra dorcha díreach taobh thiar den chlúdach geolbhaigh cé go bhféadfadh siad seo dul in éag nuair a bhíonn an t-iasc marbh. Is gnách go bhfuil an fad fásta 25 go 40 cm.  . 
## Tagairtí
sead fhallacsach
dead fhallacsach
Catagóir:Iasc na Mara Duibhe
Catagóir:Iasc na Meánmhara
Catagóir:Iasc mara na hAfraice Thuaidh
Catagóir:Iasc mara na hEorpa
Catagóir:Tacsón ainmnithe ag Bernard Germain de Lacépède
Catagóir:Ailt tacsanomaíochta cruthaithe ag Polbot