Décharbónáit amóiniam

**Is** comhdhúil neamhorgánach í **décharbón amóiniam** le foirmle (NH 4 ) HCO 3, simplithe go NH 5 CO 3. Tá go leor ainmneacha ag an gcomhdhúil, rud a léiríonn a stair fhada. Ag labhairt go ceimiceach, is salann décharbónáite í den ian amóiniam Is solad gan dath í a dhíghrádaíonn go réidh go dhé-ocsaíd charbóin, uisce agus amóinia. 

## Táirgeadh
Déantar **décharbón amóiniam** trí dhé-ocsaíd charbóin agus amóinia a chomhcheangal: 

: CO 2 + NH 3 + H 2 O → (NH 4 ) HCO 3 

Ós rud é go bhfuil dé-charbón amóiniam éagobhsaí go teirmeach, coimeádtar an tuaslagán imoibriúcháin fuar, rud a cheadaíonn deascadh an táirge mar sholad bán. Táirgeadh thart ar 100,000 tonna ar an mbealach seo sa bhliain 1997.  

Má ritear an gás amóinia i dtuaslagán uiscí láidir de sóidiam monaihidrigine décarbónáite (meascán 2: 1: 1 de (NH 4 ) Athraíonn HCO 3, (NH 4 ) 2 CO 3, agus H 2 O) tiontaíonn sí ina gnáth-charbónáit amóiniam ((NH 4 ) 2 CO 3 ), ar féidir a fháil sa riocht criostalta ó thuaslagán a ullmhaítear ag thart ar 30 ° C. Scaoileann an chomhdhúil seo, nuair a nochtar san aer í, amóinia amach agus téann sí ar ais go décharbónáit amóiniam. 

### Sal volatile
Tá comhshuíomhanna ina bhfuil carbónáit amóiniam iontu ar eolas againn le fada an lá. Tháirgtí iad  uair amháin ar bhonn tráchtála, ar a dtugtaí Sal volatile (nó sa Bhéarla 'salt of hartshorn'). Fuarthas é trí dhriogadh tirim ábhair orgánaigh nítrigine amhail gruaig, adharc, leathar. Le cois décharbónáite amóiniam, tá carbamáit amóiniam san ábhar seo (NH 4 CO 2 NH 2 ), agus carbónáit amóiniam ((NH 4 ) 2 CO 3 ). Uaireanta tugtar seisceacharbónáite amóiniam air. Tá boladh amóiniach láidir aige, agus ar dhíleá le halcól, díscaoiltear an carbamáit ag fágáil iarmhar décharbónáite amóiniam.  

Tarlaíonn dianscaoileadh comhchosúil nuair a bhíonn an seisceacharbónáit nochta don aer. 

## Úsáidí
Úsáidtear décharbón amóiniam i dtionscal an bhia mar ghníomhaire sceite le haghaidh leacearraí bácáilte, mar shampla  cuacha agus craicir, agus sa tSín i mborróga galaithe agus cuacha almóinní Síneacha. Bhí sí in úsáid go coitianta sa teach sular cuireadh púdar bácála nua-aimseartha ar fáil. Sa tSín tugtar “púdar cumhra” ar an bia-inite seo. Go fóill féin, is féidir go mbíonn go leor leabhar cócaireachta bácála, go háirithe ó thíortha Lochlannacha, tagairt a dhéanamh dí go fóill mar hartshorn or hornsalt ,  nuair a glaoitear “hirvensarvisuola” uirthi i bhFionlainnis, "hjortetakksalt" san Ioruais, "hjortetakssalt" i Danmhairgis, "hjorthornssalt "i Sualainnis, agus" Hirschhornsalz "i nGearmáinis. Cé go bhfuil boladh beag amóinia le linn bácála, scaipeann sé seo go tapa, gan aon blas a fhágáil. Úsáidtear í i, mar shampla, brioscaí “drömmar” na Sualainne agus brioscaí Nollag na Danmhairge (Hjortetakssalt), agus Lebkuchen na Gearmáine. In a lán cásanna is féidir sóid aráin nó púdar bácála a chur ina ionad, nó meascán den dá rud, ag brath ar chomhdhéanamh an oideas agus ar na riachtanais gabhála. I gcomparáid le sóid aráin nó potais, tá buntáiste ag hashorn as níos mó gáis a tháirgeadh ar an méid céanna gníomhaire, agus gan aon bhlas goirt nó gallúnaí a fhágáil sa táirge críochnaithe, toisc go ndianscaoileann sé go hiomlán i dtáirgí uisce agus gásacha a ghalaíonn le linn bácála. Ní féidir é a úsáid le haghaidh earraí bácáilte tais, toirtiúla, mar shampla gnáth-arán nó cácaí, ós rud é go mbeidh roinnt amóinia gafa taobh istigh agus go mbeidh blas míthaitneamhach air. Tá E-uimhir E503 sannta dó le húsáid mar bhreiseán bia san Aontas Eorpach. 

Úsáidtear í go coitianta mar leasachán nítrigine saor sa tSín, ach tá sé á dhíothú de réir a chéile i bhfabhar úiré le haghaidh cáilíochta agus cobhsaíochta. Úsáidtear an chomhdhúil seo mar chomhpháirt i dtáirgeadh comhdhúile múchta dóiteáin, cógaisíocht, ruaimeanna, líocha, agus is leasachán bunúsach é freisin, mar fhoinse amóinia. Tá décharbónáit amóiniam fós in úsáid go forleathan sa tionscal plaistigh agus rubair, i ndéanamh criadóireachta, i súdaireacht leathair chrome, agus chun catalaígh a shintéisiú.     

Úsáidtear í freisin chun tuaslagáin a mhaolánú beagán alcaileach le linn íonú ceimiceach, mar chrómatagrafaíocht leachtach ardfheidhmíochta. Toisc go ndianscaoileann sé go hiomlán do chomhdhúile so-ghalaithe, ceadaíonn sé seo aisghabháil thapa an chomhdhúil spéise trí reothriomaithe . 

Tá décharbónáit amóiniam freisin ina chomhpháirt lárnach den seileachán, an tsíoróip chasachta " Senega agus Amóinia". 

## Imoibriúcháin
Tuaslagann sé in uisce chun tuaslagán beag alcaileach a thabhairt. Tá sé dothuaslagtha in aicéatón agus alcóil. 

Dianscaoileann décharbónáite amóiniam os cionn 36 ° C chuig amóinia, dé-ocsaíd charbóin, agus uisce i bpróiseas inteirmeach agus is cúis le sin titim i dteocht an uisce: 

: NH 4 HCO 3 → NH 3 + H 2 O + CO 2. 

Nuair a chóireáiltear le haigéid, déantar dé-ocsaíd charbóin freisin: 

: NH 4 HCO 3 + HCl → NH 4 Cl + CO 2 + H 2 O. 

Táirgeann imoibriú le bonn amóinia. 

Imoibríonn sé le sulfáití de mhiotail alcaileacha chun a gcuid carbónáití a deascadh: 

: CaSO  + 2 NH 4 HCO 3 → CaCO  + (NH  )  SO  + CO <sub>2</sub> + H 2 O. 

Imoibríonn sé freisin le hailídí miotail alcaile, ag tabhairt décharbónáite miotail agus hailíde amóiniam do mhiotail alcaileacha: 

: NH 4 HCO 3 + NaCl → NH  Cl + NaHCO  ; 
: NH 4 HCO 3 + KI → NH  I + KHCO  ; 
: NH 4 HCO 3 + NaBr → NH  Br + NaHCO 3. 

## Sábháilteacht
Is greannach í an décharbónáit amóiniam ar an gcraiceann, ar na súile agus ar an gcóras riospráide D'fhéadfadh éifeachtaí sláinte gearrthéarmacha tarlú láithreach nó go gairid tar éis iad a nochtadh do dhé-charbón amóiniam. Is féidir leis an décharbón amóiniam an tsrón, an scornach agus na scamhóga a ghreannú, rud is cúis le casachtach, cársán, agus / nó gearranáil. Is féidir le nochtadh leantach a bheith ina chúis le broincíteas le casachtach, agus / nó le gearranáil. Is féidir le héifeachtaí sláinte tarlú roinnt ama tar éis a bheith nochta do dhé-charbón amóiniam agus is féidir leo maireachtáil ar feadh míonna nó blianta. 

Nuair is féidir é, ba cheart oibríochtaí a chur faoi iamh agus moltar úsáid a bhaint as aeráil mheicniúil ag suíomh scaoilte ceimicí. Mura n-úsáidtear aeráil mheicniúil áitiúil nó iniamh sceitheadhdhíonach, bíonn gá le  hanálaitheoirí. Caith éadaí oibre cosanta. Athraigh na héadaí agus nigh go maith iad díreach tar éis iad a nochtadh do dhé-charbón amóiniam. 

Fuarthas amach go raibh décharbónáite amóiniam ón tSín a úsáideadh chun “cuacha” a dhéanamh truaillithe le mealaimín, agus cuireadh toirmeasc ar allmhairí sa Mhalaeisia tar éis scannal bainne na Síne 2008 .    

## Tagairtí

Catagóir:Pages with unreviewed translations