Colm Tóibín

Úrscéalaí Éireannach is ea **Colm Tóibín** (a saolaíodh ar 30 Bealtaine, 1955 in Inis Córthaidh, Contae Loch Garman).

## Beatha

Bhain Colm céim amach sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath i 1975. Díreach tar éis bhronnadh na céime, d’imigh sé leis go Barcelona. Ba chuid den spreagadh don chéad úrscéal a scríobh sé, *The South* (1990), an tréimhse a chaith sé sa chathair Spáinneach sin, agus go mór mhór, don leabhar faisnéiseach a scríobh sé, *Homage to Barcelona* (1990).

Tar éis dó filleadh ar Éirinn i 1978, thosaigh sé ag staidéar do chéim Mháistreachta. Níor sheol sé an tráchtas ar aghaidh riamh agus d’fhág sé an saol acadúil, den chuid is mó, chun slí bheatha a bhaint amach mar iriseoir. Ba thréimhse an-bhríomhar í tús na n-ochtóidí i gcúrsaí iriseoireachta in Éirinn nuair a bhí an iris mhíosúil cúrsaí reatha, *Magill*, i mbarr a réime. Ceapadh Tóibín mar eagarthóir i 1982, cúram ar lean sé leis go dtí 1985.

Ba é an tarna húrscéal a scríobh sé ná *The Heather Blazing* (1992), agus lean sé sin leis na húrscéalta *The Story of the Night* (1996) agus *The Blackwater Lightship* (1999). Ba chuntas ficsin ar thréimhsí de bheatha an úrscéalaí Henry James an cúigiú húrscéal a scríobh sé, *The Master* (2004).

Tá leabhair neamhfhicseanúla eile scríofa aige: *Bad Blood: A Walk along the Irish Border* (1994, athchlóbhuailte ón chéad eagrán i 1987), *The Sign of the Cross: Travels in Catholic Europe* (1994) agus "The Irish Famine" (1999). Tá dráma scríofa aige a léiríodh ar stáitse i mBÁC mí Lúnasa 2004, *Beauty in a Broken Place*.

Tá sé ag obair leis mar iriseoir, in Éirinn agus thar lear. Chomh maith leis sin, tá clú agus cáil bainte amach aige mar léirmheastóir liteartha: tá eagarthóireacht déanta aige ar leabhar faoi Paul Durcan, *The Kilfenora Teaboy* (1997); *The Penguin Book of Irish Fiction* (1999) agus scríobh sé *The Modern Library: The 200 Best Novels in English since 1950* (1999) i dteannta Carmen Callil; bailiúchán d’aistí, *Love in a Dark Time: Gay Lives from Wilde to Almodovar* (2002); agus staidéar ar Lady Gregory, *Lady Gregory’s Toothbrush* (2002).

Is ball d’Aosdána é. Roghnaíodh é ina Laureate i gcomhar Ficsean Éireannach, 2022-2024.

## Téamaí
Bíonn roinnt buntéamaí éagsúla á n-iniúchadh aige ina chuid saothar: Léiriú ar an tsochaí Éireannach, ag maireachtáil thar lear; an próiseas cruthaíochta agus caomhnú na féiniúlachta pearsanta, ag díriú go mórmhór ar fhéiniúlachtaí homaighnéasacha, ach i gcomhthéacs na cailliúna.

Úrscéalta Loch Garman: Tarraingíonn Colm ar Inis Córthaidh, an baile inar saolaíodh é, mar shuíomh tacábhair scéalaíochta, mar aon le stair na hÉireann agus bás a athar nuair a bhí sé an-óg, sna húrscéalta *The Heather Blazing* agus *The Blackwater Lightship*. Tá cuntas beathaisnéiseach agus machnamh ar an dtréimhse seo le fáil sa leabhar neamhfhicseanúil *The Sign of the Cross*.

Úrscéalta faoi mhaireachtáil thar lear: Tá dhá úrscéal eile, *The Story of the Night* agus *The Master*, bunaithe ar charachtair gur gá dóibh déileáil le féiniúlacht homaighnéasach, agus atá lonnaithe taobh amuigh d’Éirinn den chuid is mó, agus le carachtair gur gá dóibh dul i ngleic le cónaí thar lear.

Tá rian den dá théama thuasluaite le feiscint ina chéad úrscéal *The South*. Is féidir glacadh leis, i dteannta leis an úrscéal *The Heather Blazing*, mar léiriú ar na hoidhreachtaí Caitliceacha agus Protastúnacha i gCo. Loch Garman, nó is féidir é a ghrúpáil leis na ‘húrscéalta faoi mhaireachtáil thar lear’.

Is é an tríú snath a cheanglaíonn *The South* agus *The Heather Blazing* ná cruthaíocht; sa chéad áit le péintéireacht agus sa tarna háit le foclaíocht chúramach bhreithiúnas an bhreithimh. Ba é an buaicphointe ar an dtríú téama seo ná an staidéar ar fhéiniúlacht agus chruthaíocht sa saothar *The Master*, a leanann saothar neamhfhicseanúil eile níos luaithe, *Love in a Dark Place*.

## A shaothar

* Walking Along the Border (1987) 
* Martyrs and Metaphors (1987) 
* The Trials of the Generals: Selected Journalism (1990) 
* The South (1990) 
* Homage to Barcelona (1990) 
* Dubliners (1990) 
* The Heather Blazing (1992) 
* Bad Blood: A Walk Along the Irish Border (1994) 
* The Sign of the Cross: Travels in Catholic Europe (1994) 
* The Guinness Book of Ireland (1995) (ed.) 
* The Story of the Night (1996) 
* The Kilfenora Teaboy: A Study of Paul Durcan (1996) (ed.) 
* The Modern Library: The Two Hundred Best Novels in English Since 1950 (1999) (with Carmel Callil) 
* The Blackwater Lightship (1999) 
* The Penguin Book of Irish Fiction (1999) (ed.) 
* Love in a Dark Time: Gay Lives From Wilde to Almodovar (2002) 
* Lady Gregory's Toothbrush (2002) 
* The Master (2004) 
* Mothers and Sons (2006) 
* Brooklyn (2009)
* The Empty Family (2010)
* The Testament of Mary (2012)
* Nora Webster, Scribner (2014)
* The House of Names, (2017)
* The Magician (2021)
* Long Island (2023)
* On James Baldwin (2024)

## Tagairtí

Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha
Catagóir:Iriseoirí Éireannacha
Catagóir:Baill d'Aosdána‎
Catagóir:Daoine as Contae Loch Garman
Catagóir:Daoine a rugadh i 1955
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Fir aeracha
Catagóir:Filí na hÉireann