An Tarbh

Is ceann de réaltbhuíonta an stoidiaca é **an Tarbh** (♉). **Taurus**, a chiallaíonn *[[tarbh]]*, an t-ainm Laidine a thugtar air. Is réaltbhuíon mhór é an Tarbh, a shuíonn go feiceálach ar spéir an gheimridh idir an Reithe, atá ar an taobh thiar de, agus an Cúpla, atá ar an taobh thoir de; tá Peirséas agus an tAra suite ar an taobh thuaidh de; tá an Bodach ar an taobh thiar theas de; agus tá an Abhainn is an Míol Mór ar an taobh thoir theas de.

## Príomhghnéithe
Tá adharca an Tairbh ag síneadh siar, léirithe ag Elnath (β&nbsp;Tau, atá páirteach de réir seanchais idir an Tarbh agus an Ara) agus ζ&nbsp;Tau.

* α Tau: suíonn Aldebaran, réalta gheal dhearg den bheagán ar an spéir atá den chéad mhéid, i lár na réaltbhuíne seo.

* κ Tau: 

* λ Tau: 

* σ Tau:

## Réada suntasacha domhainspéire

* M45: in oirthear na réaltbhuíne suíonn ceann de na réaltbhraislí oscailte is cáiliúla, an Phléadach, atá an-infheicthe ag an tsúil fhornocht.

* Hyades: taobh thall d'Aldebaran suíonn na Hyades, an réaltbhraisle oscailte is gaire dúinn a bhfuil cruth braisle uirthi (murab ionann is Réaltbhraisle Ghluaisteach Ursa Major atá chomh gar sin nach bhfuil cruth braisle uirthi). Déanann Aldebaran agus na Hyades V mór ar an spéir a léiríonn ceann an tairbh.

* M1: is réada eile é Réaltnéal an Phórtáin (M1), atá infheicthe trí theileascóp; iarsma ollnóva ar an taobh thoir thuaidh de ζ&nbsp;Tau atá ann. Bhí an pléascadh seo chomh geal sin gurbh fhéidir é a fheiceáil i lár an lae ghil. Aimsíodh ar 4 Iúil sa bhliain 1054 é ag lucht réalteolaíochta na Síne agus an Domhain Ioslamaigh, agus ag na hIndiach-Mheiriceánaigh (a bhreac síos ar a bpotaireacht é).

## Réaltaí
:Réaltaí a bhfuil ainmneacha dílse orthu:

:* **[[Aldebaran]]** nó ***Cor Tauri*** nó ***Parilicium*** (87/α&nbsp;Tau) - 0.87
:*: 1 Tau]] 4.36; 39/A<sup>2</sup> Tau 5.90

:Réaltaí a bhfuil ainmneacha Flamsteed orthu: 
:: 7 Tau 5.95; 9 Tau 6.72; 10 Tau 4.29; 11 Tau 6.11; 12 Tau 5.55; 13 Tau 5.68; 14 Tau 6.13; 18 Tau 5.66; 24 Tau 6.3 ; 26 Tau 6.47; 31 Tau 5.66; 32 Tau 5.62; 33 Tau 6.05; 36 Tau 5.46; 40 Tau 5.32; 41 Tau 5.18; 43 Tau 5.51; 45 Tau 5.71; 46 Tau 5.29; 47 Tau 4.84; 48 Tau 6.31; 51 Tau 5.64; 53 Tau 5.50; 55 Tau 6.85; 56 Tau 5.34; 58 Tau 5.26; 60 Tau 5.72; 62 Tau 6.34; 63 Tau 5.64; 64 Tau 4.80; 67 Tau 5.27; 68 Tau 4.30; 70 Tau 6.44; 71 Tau 4.48; 72 Tau 5.53; 75 Tau 4.96; 76 Tau 5.90; 80 Tau 5.58; 81 Tau 5.47; 83 Tau 5.40; 84 Tau 6.28; 85 Tau 6.01; 89 Tau 5.78; 93 Tau 5.45; 95 Tau 6.18; 96 Tau 6.09; 99 Tau 5.79; 101 Tau 6.75; 103 Tau 5.50; 105 Tau 5.84; 108 Tau 6.26; 110 Tau 6.09; 111 Tau 5.00; 113 Tau 6.23; 115 Tau 5.40; 116 Tau 5.52; 117 Tau 5.77; 118 Tau 5.47; 119 Tau 4.32; 120 Tau 5.67; 121 Tau 5.37; 122 Tau 5.53; 125 Tau 5.18; 126 Tau 4.84; 129 Tau 6.00; 130 Tau 5.47; 131 Tau 5.72; 132 Tau 4.88; 133 Tau 5.28; 134 Tau 4.89; 135 Tau 5.54; 136 Tau 4.56; 137 Tau 5.60; 139 Tau 4.81; 141 Tau 6.36

:Réaltaí suntasacha eile:
:* HD 37124 7.68 – tá dhá phláinéad aici
:* T Tau 9.60 – réalta athraitheach, fréamhshamhail réaltaí athraitheacha T Tauri
:* RV Tau 9.60 – réalta athraitheach, fréamhshamhail réaltaí athraitheacha RV Tauri
:* Pulsár an Phortáin – pulsár i Réaltnéal an Phortáin

: Réaltaí ar réaltbhraisle na Hyades:
:: Hyades cain* súil
::*: < *oculus boreālus* an tsúil thuaidh

:: Réaltaí a bhfuil ainmneacha [[Johann Bayer|Bayer]] orthu:
:: [[Theta1 Tauri|77/θ<sup>1</sup> Tau]] 3.84; [[Theta2 Tauri|78/θ<sup>2</sup> Tau]] 3.40; [[Iota Tauri|102/ι Tau]] 4.62; [[Kappa Tauri|65/κ Tau]] 4.21; [[Rho Tauri|86/ρ Tau]] 4.65; [[Sigma1 Tauri|91/σ<sup>1</sup> Tau]] 5.08; [[Sigma2 Tauri|92/σ<sup>1</sup> Tau]] 4.67; [[Upsilon Tauri|69/υ Tau]] 4.28; [[79 Tauri|79/b Tau]] 5.02; [[90 Tauri|90/c<sup>1</sup> Tau]] 4.27; [[57 Tauri|57/h Tau]] 5.58

: Réaltaí ar réaltbhraisle [[an Phléadach (réaltbhraisle)|na Pléadaí]]:
:: Réaltaí a bhfuil ainmneacha dílse orthu:
::* *'Alcyone** (25/η Tau) – dúbailte 2.85, 8.3 < Αλκυώνη
::* **Celaeno** [''Celeno''] (16 Tau) 5.45 < Κελαινό 
::* **Electra** (17 Tau) 3.72 < Ηλέκτρα
::* **Taygeta** [''Taÿgete''] (19/q Tau) 4.30 < Ταΰγετη
::* **Maia** (20 Tau) 3.87 < Μαία
::* **Asterope** < Αστεροπή 
:::* **Sterope I** (21 Tau) 5.64
:::* **Sterope II** (22 Tau) 6.43
::* **Merope** (23 Tau) 4.14 < Μερόπη
::* **Atlas** (27 Tau) 3.62 < Άτλας
::* **Pleione*' (28 Tau) 5.05 < Πληϊόνη

== Miotaseolaíocht ==

De réir [[Miotaseolaíocht na Gréige|mhiotaseolaíocht na Gréige]], is ionann an réaltbhuíon seo agus an riocht-tairbh a ndeaca [[Séas]] ann chun [[Europa (miotaseolaíocht)|Europa]] banphrionsa [[na Féinícigh|Fhéiníceach]] a fhuadach; agus mar sin de ba é Taurus athair an [[Míonótár (miotaseolaíocht)|Mhíonótáir]]. Mar sin, ós rud é gur gá ceantar na spéire dá ngairtear [[Muir (réalteolaíocht)|an Mhuir]] a thrasnú chun an Tarbh a shroicheadh ar dhul tríd an [[stoidiaca]], bíonn baint éigin ag an réaltbhuíon seo le bunús mhiotas an [[Tarbh Créatach|Tairbh Chréataigh]], ceann de [[Dhá Shaothar Déag]] [[Earcail]].

De réir [[Miotaseolaíocht na Measpatáime|mhiotaseolaíocht na Measpatáime]], áfach, tugadh *MUL.GUD.AN.NA* [gu4.an.na] ar an réaltbhuíon seo, a chiallaíonn *Tarbh na bhFlaitheas* nó *Tarbh Anu''. Ionannaíodh an réaltbhuíon leis an tarbh a raibh Gilgamesh ag troid leis.

## Astralaíocht
Ní hionann comhartha astralaíoch an Tairbh a nglacann an Domhan Thiar leis agus an réaltbhuíon réalteolaíoch is an comhartha astralaíoch Hiondúch atá ar aon ainm leis. Tá an chéad cheann ar an stoidiaca trópaiceach (Aibreán 20 - Bealtaine 20) agus tá an dara ceann ar an stoidiaca réaltach (Bealtaine 14 - Meitheamh 19).

De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Tarbh le dúil chlasaiceach an Cré, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha na cré é (mar aon leis an Maighdean agus an nGabhar). Is ceann é freisin de na ceithre chomhartha dhaingne (i dteannta na Scairpe, an Leoin, agus an Uisceadóra). Is é an Scairp is frithchomhartha polach leis. Is é an Tarbh áitreabh Véineas agus ardú na Gealaí.

Dár ndóigh, is é an tarbh a mbaintear úsáid as mar shiombail an Tairbh.

Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn sin mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an Tarbh an muineál agus na guaillí.

## Féach fosta

## Naisc sheachtracha
* Yale Bright Star Catalog
* an Tarbh ar shuíomh Robin Gatter 
* Ian Ridpath's Star Tales
* an Tarbh agus Miotaseolaíocht an Domhain
* an Tarbh ar shuíomh Richard Dibon-Smith
* Peoria Astronomical Society: an Tarbh 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: an Tarbh

## Tagairtí
* 

Tarbh
Tarbh