open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stueng Saen

**Stueng Saen** of uk **Kampong Thom Stääd** as en stääd uun Kambodscha. Hat leit uun a maden faan't lun. Diar wene gud 50.000 lidj. Hat as hoodstääd faan't Prowins Kampong Thom.

Cambodia Kampong Thom Province locator map.svg|At Prowins Kampong Thom uun Kambodscha



## Luke uk diar
Faskerelk

At **Faskerelk** of **Pekan** (*Pekania pennanti*, *Martes pennanti*) as en slach faan Ruuwdiarten (Carnivora) uun det famile faan a Huarmer an Elken (Mustelidae). Hat lewet fööraal uun Kanada. 


Fisher_area_without_borders.png|Leewentsrüm uun Nuurdameerikoo.


#### Onerslacher
* M. p. columbiana
* M. p. pacifica
* M. p. pennanti

## Luke uk diar
Treinta y Tres (Steed)

**Treinta y Tres** (det ment "triiandörtag") as en stääd uun Uruguay. Hat as hoodstääd faan't Department Treinta y Tres. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 25.000 lidj.

Treinta_y_Tres_in_Uruguay.svg|Department Treinta y Tres uun Uruguay



## Luke uk diar
San José de Mayo

**San José de Mayo** as en stääd uun Uruguay. Hat as hoodstääd faan't Department San José. Hat leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 37.000 lidj.

San Jose_in_Uruguay.svg|Department San José uun Uruguay



## Luke uk diar
Fray Bentos

**Fray Bentos** as en stääd uun Uruguay bia struum Río Uruguay. Hat as hoodstääd faan't Department Rio Negro. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 25.000 lidj.

Rio Negro_in_Uruguay.svg|Department Rio Negro uun Uruguay



## Luke uk diar
Trinidad (Steed uun Uruguay)

**Trinidad** as en stääd uun Uruguay. Hat as hoodstääd faan't Department Flores. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene gud 20.000 lidj.

Flores_in_Uruguay.svg|Department Flores uun Uruguay



## Luke uk diar
Prowins La Pampa

**La Pampa** as en prowins uun a maden faan Argentiinien. Diar wene son 360.000 lidj. Hoodstääd as Santa&nbsp;Rosa.

La Pampa_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|La Pampa uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_de_La_Pampa.svg|Flag
Escudo_de_la_Provincia_de_La_Pampa.svg|Woopen


## Luke uk diar

* Pampa
La Rioja (Prowins uun Argentiinien)

**La Rioja** as en prowins uun a nuurdwaast faan Argentiinien. Diar wene son 380.000 lidj. Hoodstääd as La&nbsp;Rioja.

La Rioja_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|La Rioja uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_de_La Rioja.svg|Flag
Coat_of_arms_of_the_La_Rioja_Province.svg|Woopen


## Luke uk diar

* La Rioja (Autonoom Gemianskap) uun Spoonien
Mendoza (Prowins uun Argentiinien)

**Mendoza** as en prowins uun a waast faan Argentiinien. Diar wene son 2 miljoon lidj. Hoodstääd as Mendoza.

Mendoza_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|La Rioja uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_de_Mendoza.svg|Flag
Escudo_de_Mendoza.svg|Woopen


## Luke uk diar
Misiones (Prowins uun Argentiinien)

**Misiones** as en prowins uun a nuurduast faan Argentiinien. Diar wene son 1,2 miljoon lidj. Hoodstääd as Posadas. Trinjam lei Paraguay an Brasiilien.

Misiones_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Misiones uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_de_Misiones.svg|Flag
Escudo_de_la_Provincia_de_Misiones.svg|Woopen


## Luke uk diar
Neuquén (Prowins)

**Neuquén** as en prowins uun a waast faan Argentiinien. Diar wene son 700.000 lidj. Hoodstääd as Neuquén.

Neuquen_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Neuquén uun Argentiinien
Bandera de la Provincia del Neuquen.svg|Flag
Escudo_de_la_Provincia_de_Neuquén.svg|Woopen


## Luke uk diar
Río Negro (Prowins)

**Río Negro** as en prowins uun a maden faan Argentiinien. Diar wene son 750.000 lidj. Hoodstääd as Viedma.

Rio Negro_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Río Negro uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_del_Río Negro.svg|Flag
Escudo_de_la_Provincia_de_Río Negro.svg|Woopen


## Luke uk diar
Salta (Prowins uun Argentiinien)

**Salta** as en prowins uun a nuurd faan Argentiinien. Diar wene son 1,4 miljoon lidj. Hoodstääd as Salta. Det Prowins Salta amslot det Prowins Jujuy.

Salta_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Salta uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_de_Salta.svg|Flag
Escudo_de_la_Provincia_de_Salta.svg|Woopen


## Luke uk diar
Tierra del Fuego (Prowins)

**Tierra del Fuego** as en prowins uun a süüd faan Argentiinien üüb det eilun Feuerland an uun Antarktikaa. Diar wene son 185.000 lidj. Hoodstääd as Ushuaia. Di fol nööm as **Provincia de Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur**.

Tierra del Fuego, Antartida e Islas del Atlantico Sur (+claims solid) (special marker) (+Antarctica).svg|Tierra del Fuego uun Argentiinien
Bandera_de_la_Provincia_de_Tierra del Fuego.svg|Flag
Escudo_de_la_Provincia_de_Tierra del Fuego.svg|Woopen


## Departments
# Ushuaia (hoodstääd Ushuaia)
# Tolhuin (hoodstääd Tolhuin)
# Río Grande (hoodstääd Río Grande)
# Süüdatalantik Eilunen: Falkland Eilunen, Süüdgeorgien an Süüdelk Sandwich Eilunen (tääl eegentelk tu't Ferianagt Könangrik).
# Antártida Argentina: det Argentiinsk Antarktis Teritoorium (woort uk faan Chiile an't Ferianagt Könangrik ferlangd)

## Luke uk diar

* Prowins Tierra del Fuego (Chiile)
Tierra del Fuego

Wat menst dü ?

* Prowins Tierra del Fuego (Chiile)
* Tierra del Fuego (Prowins), Argentiinien
* Feuerland (*Tierra del Fuego*), eilun
Santa Fe de la Vera Cruz

**Santa Fe de la Vera Cruz** as en stääd uun a nuurd faan Argentiinien naibi Paraná. Diar wene son 570.000 lidj. Hat as hoodstääd faan't Prowins Santa Fe.

Santa Fe_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Santa Fe uun Argentiinien
Escudo_de_la_Ciudad_de_Santa_Fe_(Argentina).svg|Woopen


## Luke uk diar
Kris Kristofferson

**Kristoffer „Kris“ Kristofferson** (* 22. Jüüne 1936 uun Brownsville, Texas; † 28. September 2024 uun Hāna (Maui), Hawaii) wiar en US-amerikoonsken musiiker, stakenskriiwer an schauspeler. Hi hää son sööwen miljoon plaaden ferkääft, an as triisis mä di iarenpris Grammy ütjtiakent wurden.

Sin bekäändst staken san *Me and Bobby McGee*, *Help Me Make It Through the Night* an *Sunday Morning Coming Down*.

Tidjwiis hää hi tuup spelet mä Waylon Jennings, Willie Nelson an Johnny Cash üs *The Highwaymen*.

An do wiar hi uun filmer tu sen: *[[Alice lebt hier nicht mehr]]*, *[[Pat Garrett jagt Billy the Kid]]*, *[[Convoy (1978)|Convoy]]*, *[[Heaven’s Gate (Film)|Heaven’s Gate]]*, *[[A Star Is Born (1976)|A Star Is Born]]*, an flooken muar.

## Luke uk diar
Resistencia

**Resistencia** as en stääd uun a nuurd faan Argentiinien naibi Corrientes. Diar wene son 300.000 lidj. Hat as hoodstääd faan't Prowins Chaco.

Chaco_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Chaco uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Corrientes (Steed)

**Corrientes** as en stääd uun a nuurduast faan Argentiinien naibi Resistencia. Diar wene son 350.000 lidj. Hat as hoodstääd faan't Prowins Corrientes.

Corrientes_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Corrientes uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Paraná (Argentiinien)

**Paraná** as en stääd uun a nuurduast faan Argentiinien naibi Santa Fe de la Vera Cruz. Diar wene son 250.000 lidj, tuup mä't amlun san't son 340.000. Paraná as hoodstääd faan't Prowins Entre Ríos.

Entre Rios_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Entre Ríos uun Argentiinien
|Woopen


## Kliima



## Luke uk diar

* Río Paraná (Struum)
Posadas

**Posadas** as en stääd uun a nuurduast faan Argentiinien. Diar wene son 275.000 lidj. Posadas as hoodstääd faan't Prowins Misiones, an leit bi a grens tu Paraguay.

Misiones_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Misiones uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Río Gallegos

**Río Gallegos** as en stääd uun a süüd faan Argentiinien. Diar wene son 100.000 lidj. Río Gallegos as hoodstääd faan't Prowins Santa Cruz.

Santa Cruz_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Santa Cruz uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Neuquén (Steed)

**Neuquén** as en stääd uun a maden faan Argentiinien. Diar wene son 380.000 lidj. Neuquén as hoodstääd faan't Prowins Neuquén.

Neuquen_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Neuquén uun Argentiinien
|Woopen


## Kliima




## Luke uk diar
Ushuaia

**Ushuaia** as at süüdermiast stääd faan Argentiinien. Diar wene son 80.000 lidj. Ushuaia as hoodstääd faan't Prowins Tierra del Fuego.

Tierra_del_Fuego,_Antartida_e_Islas_del_Atlantico_Sur_(+claims_solid)_(special_marker)_(+Antarctica).svg|Prowins Tierra del Fuego uun Argentiinien
|Woopen


## Kliima




## Kwelen


## Luke uk diar
Santiago del Estero (Steed)

**Santiago del Estero** as en stääd uun a nuurd faan Argentiinien. Diar wene son 430.000 lidj. Santiago del Estero as hoodstääd faan't Prowins Santiago del Estero.

Santiago del Estero_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Santiago del Estero uun Argentiinien
Escudo_de_la_Ciudad_de_Santiago_del_Estero.svg|Woopen


## Luke uk diar
Santa Rosa (Steed uun Argentiinien)

**Santa Rosa** of uk **Santa Rosa de Toay** as en stääd uun a maden faan Argentiinien. Diar wene son 100.000 lidj. Santa Rosa as hoodstääd faan't Prowins La Pampa.


La Pampa_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins La Pampa uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Rawson

**Rawson** as en stääd uun a süüduast faan Argentiinien. Diar wene son 30.000 lidj. Rawson as hoodstääd faan't Prowins Chubut.


Chubut_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Chubut uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Viedma

**Viedma** as en stääd uun a uast faan Argentiinien. Diar wene son 50.000 lidj, tuup mä't amlun san't son 80.000. Viedma as hoodstääd faan't Prowins Río Negro.


Rio Negro_in_Argentina_(+Falkland_hatched).svg|Prowins Río Negro uun Argentiinien
|Woopen


## Luke uk diar
Argentiinsk Peeso

A **Argentiinsk Peeso** (faan  ‚gewicht‘, ISO code: ARS) as at münt faan Argentiinien. 1 Peeso hää 100 Centavos (¢).

Hat jaft jilskiiner mä 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1.000, 2.000 an 10.000 Peesos, an jilstaken mä 1, 5, 10, 25, 50 Centavos, an 1, 2, 5 an 10 Peesos. A ual 1-, 2- an 5-Peeso jilskiiner jaft'at ei muar.

Uun Argentiinien jaft'at sant flook juaren en huuch inflatsion. Tu tidj (Oktuuber 2024) as di wakselkurs fäästlaanj mä 800 Peesos för ään US-Dooler.

## Luke uk diar
Inflatsion

At **Inflatsion** (faan , "apbloose") ment uun a wiartskap det stiigen faan prisen uun en lun auer en was tidj. Miast wurd a prisen faan ään muun mä a prisen faan di salew muun uun't leetst juar ferglikt. Det uunstiigen woort do uun prosent ütjreegent.

Wan a prisen faal, as det en **deflatsion**, wan's jo ei feranre, san a prisen stabiil.

Dü könst uk sai, at jil woort leewen maner wäärs. Wan a prisen stiig, könst dü för din jil ei muar so föl kuupe. Am det inflatsion akeroot ütjtureegnin, woort di pris faa en hialer rä waaren bestemet, an do mä di pris faan leetst juar ferglikt. Am so föl as at jil do maner wäärs wurden. An am det ütjtugliken, wurd arke juar huuger luaner ferlangd.

Wan a prisen ünmiatag uunstiig, as det en **hyperinflatsion**. Det hed wi uun Sjiisklun uun't juar 1923, auer efter a Iarst Weltkriich at wiartskap ei weder uun a gang kaam. 1912 hää en ai sööwen panag koostet, man uun August 1923 wiar't 923 mark, uun September 1923 wiar't 2 miljoon mark, an uun Nofember 2023 wiar't 329 miljaarden.

## Luke uk diar
* Nuadjil
* Sjiisk Statistikamt (Destatis): Inflatsioonstaalen
Byumba

**Byumba** as en stääd uun Ruanda. Hat as hoodstääd faan't Nuurd Prowins. Diar wene son 35.000 lidj.

Nord_in_Rwanda.svg|At Nuurd Prowins uun Ruanda



## Luke uk diar
Livermore (Kalifornien)

**Livermore** as en stääd uun't Alameda County faan Kalifornien (USA). Diar wene son 90.000 lidj.

Map_of_California_highlighting_Alameda_County.svg|Alameda County uun Kalifornien
Logo of Livermore, California.svg|stääd logo
Bay_Area_county_map.png|Alameda uun't Metropolregiuun *San Francisco Bay Area*

Efter Livermore as det cheemisk element Livermoorium näämd wurden.

## Luke uk diar
Gottfried (Skap)

A ***Gottfried*** wiar en däänsk galeas, diar di 12. Marts 1822 uun a müs faan a Ialew soonk, woorskiinelk tesken Cuxhuuwen an Trischen. Mä det skap ging wäärsfol antiik finjstaken faan't Ual Egypten oner. Jo wiar bestemet för Friedrich Wilhelm III., dojütidjs di könang faan Preußen.

Galeasse.jpg|En *galeas* as en frachtskap mä en gratmääst an en besaan.


A *Gottfried* wiar onerwais faan Triest tu Hamborag. Uun Triest wurd hat beleesen faan Heinrich Menu von Minutoli, di enkelt finjstaken salew uun Egypten ütjbodet hed, öödern oober uun Luxor kääft hed. Uun 97 frachtkasten ging a swaarer finjstaken uun buurd. Flook finjstaken san oober auer lun tu Berlin broocht wurden, an kaam diar uk hial uun.

Uun a naacht faan a 11. tu a 12. Marts 1812 kaam det skap uun en swaaren sturem, an soonk üüb en sunbeenk nuurden faan Cuxhuuwen. Aacht maan drinket, an man ään matruus hää det auerlewet. Dialen faan't lääs drääw naibi Cuxhuuwen uun ääg, man a swaarer
staken ging oner, an san bit daalang ferswünjen.

Uun a somer 2011 soocht Martin Segschneider faan't Archeoloogisk Amt uun Schleswig mä en skap efter det steed, huar a finjstaken ferlicht wees küd. Man uk mä neimuudis technik wiar diar niks tu finjen.

## Luke uk diar
* 
* Terra X, ZDF: Geisterschiff im Wattenmeer üüb YouTube
Nowokusnetsk

**Nowokusnetsk** as en stääd uun't Oblast Kemerowo (Okrug Sibiirien, Ruslun). Diar wene son 550.000 lidj.

Map_of_Russia_(2014–2022)_-_Kemerovo_Oblast.svg|At Oblast Kemerowo uun Ruslun
Flag_of_Novokuznetsk.png|Flag
Герб_Новокузнецка_2018.png|Woopen


## Luke uk diar
Angarsk

**Angarsk** as en stääd uun't Oblast Irkutsk (Okrug Sibiirien, Ruslun). Diar wene son 230.000 lidj. Hat leit bi a struum Angara, huar't uk hör nööm faan hää.

Irkutsk in Russia.svg|At Oblast Irkutsk uun Ruslun
Flag_of_Angarsk_(Irkutsk_oblast).png|Flag
Coat_of_Arms_of_Angarsk_(Irkutsk_oblast).png|Woopen


## Luke uk diar
Moundou

**Moundou** as at naistgratst stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 140.000 lidj. Moundou as hoodstääd faan't Regiuun Logone Occidental uun a süüdwaast faan't lun.

Map_of_Logone_Occidental.jpg|At Regiuun Logone Occidental uun a Tschad



## Kliima
Moundou leit uun a troopen, an hää drüg- an rintidjen:



## Luke uk diar
Abéché

**Abéché** of **Abischi** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 100.000 lidj. Abéché as hoodstääd faan't Regiuun Ouaddaï (of *Wadai*) uun a uast faan't lun.

Wadai in Chad.svg|At Regiuun Ouaddaï uun a Tschad



## Kliima
Abéché leit uun a troopen, an hää en kurt rintidj:



## Luke uk diar
Kélo

**Kélo** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 50.000 lidj. Kélo leit uun't Regiuun Tandjilé uun a süüdwaast faan't lun.

Tandjile in Chad.svg|At Regiuun Tandjilé uun a Tschad



## Luke uk diar
Am Timan

**Am Timan** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 50.000 lidj. Am Timan as hoodstääd faan't Regiuun Salamat uun a süüduast faan't lun.

Salamat in Chad.svg|At Regiuun Salamat uun a Tschad



## Luke uk diar
Fada (Tschad)

**Fada** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 25.000 lidj. Fada as hoodstääd faan't Regiuun Ennedi-Ouest uun a nuurd faan't lun.

Ennedi Ouest map.svg|At Regiuun Ennedi-Ouest uun a Tschad



## Luke uk diar
Mongo (Tschad)

**Mongo** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 40.000 lidj. Mongo as hoodstääd faan't Regiuun Guéra uun a süüd faan't lun.

Guéra map.svg|At Regiuun Guéra uun a Tschad



## Luke uk diar
Massakory

**Massakory** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 16.000 lidj. Massakory as hoodstääd faan't Regiuun Hadjer-Lamis uun a waast faan't lun.

Hadjer-Lamis in Chad.svg|At Regiuun Hadjer-Lamis uun a Tschad



## Luke uk diar
Bol (Tschad)

**Bol** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo) bi a Tschad Sia. Diar wene son 10.000 lidj. Bol as hoodstääd faan't Regiuun Lac uun a waast faan't lun.

Lac map.svg|At Regiuun Lac uun a Tschad



## Luke uk diar
Biltine

**Biltine** as en stääd uun a Tschad (Madelafrikoo). Diar wene son 26.000 lidj. Biltine as hoodstääd faan't Regiuun Wadi Fira uun a uast faan't lun.

Wadi_Fira in Chad.svg|At Regiuun Wadi Fira uun a Tschad



## Luke uk diar
Ełk

**Ełk** ([ˈɛwk]; ual Tjiisk nööm: **Lyck**) as det traadgratst steed uun det Ermlun-Masuuren Prowins uun Poolen. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 61.903 lidj (2020).

## Kwelen
Iława

**Iława** ([iˈwava]; ual Tjiisk nööm: **Deutsch Eylau**) as det fjuardgratst steed uun det Ermlun-Masuuren Prowins uun Poolen. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 33.206 lidj (2020).

## Kwelen
Chihuahua Wüüst

At **Chihuahua Wüüst** as en wüüst uun't nuurdelk Meksiko an lingt auer bit iin uun a USA. Hat as son 360.000 km² grat. Efter waasten tu slot at Sonora Wüüst uun.

Chihuahuan_Desert_map.svg|At Chihuahua Wüüst uun Nuurdameerikoo
White_Sands_National_Monument.jpg|*White Sands*, en gips wüüst



## Luke uk diar

* Chihuahua (Bundesstoot)
Gips

**Gips** as en mineraal, an hiart tu a Sulfaaten. Cheemisk as't Ca[SO4]·2H2O, Calciumsulfat-Dihydrat.

Miast as gips witj, hat koon oober uk en betj güül, ruad of brün wees.

Castile_AIII.jpg
137_Museu_de_Ciències_Naturals_de_Barcelona,_guix.jpg
Minas_de_Riotinto,_roca.jpg


## Luke uk diar
Stamford (Connecticut)

**Stamford** as en stääd uun Connecticut (USA). Hat leit uun't Fairfield County, an diar wene son 135.000 lidj.

Seal_of_Stamford,_Connecticut.svg|Woopen
Flag_of_Stamford,_Connecticut.svg|Flag
Map_of_Connecticut_highlighting_Fairfield_County.svg|Fairfield County uun Connecticut


## Sasterstääden
*  Sparta, Griichenlun

## Luke uk diar
Waterbury (Connecticut)

**Waterbury** as en stääd uun Connecticut (USA). Hat leit uun't New Haven County, an diar wene son 110.000 lidj.

Seal_of_Waterbury,_Connecticut.svg|Woopen
Flag_of_Waterbury,_Connecticut.svg|Flag
Map_of_Connecticut_highlighting_New Haven_County.svg|New Haven County uun Connecticut


## Luke uk diar
West Hartford (Connecticut)

**West Hartford** as en stääd uun Connecticut (USA) naibi Hartford. Hat leit uun't Hartford County, an diar wene son 65.000 lidj.

|Woopen
|Flag
Map_of_Connecticut_highlighting_Hartford_County.svg|Hartford County uun Connecticut


## Luke uk diar
Long Island Sound

A **Long Island Sound** as en smääl bocht faan a Atlantik tesken Long Island uun't süüden an Connecticut uun't nuurden. Hi as 177 km lung an bit 34 km briad. At weeder as uun't madel 24 meeter jip.

Grat stääden trinjam det bocht san:
uun *New York:*
* New York City (Bronx)
* New Rochelle
uun *Connecticut:*
* Stamford
* Norwalk
* Bridgeport
* New Haven
* New London

## Bejeewenhaid

* Di 15. Jüüne 1904 stoorew auer düüsen minsken faan New York üüb en ütjfluch tu Locust Grove bi a Long Island Sound uun buurd faan di damper *[[General Slocum]]*. Det wiar fööraal Sjiisken, diar uun *Little Germany* (Manhattan, Lower East Side) lewet haa. Daalang jaft'at nian Little Germany muar.

## Luke uk diar
Connecticut River

A **Connecticut River** as a lingst struum uun Nei-Ingelun (USA). Hi hää sin hood uun New Hampshire naibi't grens tu Kanada an ferlääpt faan nuurd tu süüd maden troch Connecticut, bit hi ütj uun a Long Island Sound lääpt. Hi as son 655 km lung, an hää en iintoochregiuun faan 29.125 km². Auer slüüsen koon hi bit Hartford befäären wurd.

Morning mist on the Connecticut River from the Bissell Bridge by Elias Friedman (elipongo).JPG
Connecticut River bridge.jpg
Connecticut River From Gillette Castle.jpg


## Luke uk diar
L'Hospitalet de Llobregat

**L'Hospitalet de Llobregat** as en stääd uun Spoonien naibi Barcelona. Hat leit uun't Prowins Barcelona uun't Regiuun Kataloonien. Diar wene son 275.000 lidj. 


Spain.Hospitalet.de.Llobregat.Escudo.svg|Woopen
Bandera_de_l'Hospitalet_de_Llobregat.svg|Flag
Barcelona_in_Spain.svg|At Prowins Barcelona uun Spoonien



## Luke uk diar
Tarragona

**Tarragona** as en stääd uun Spoonien. Hat as hoodstääd faan't Prowins Tarragona uun't Regiuun Kataloonien. Diar wene son 140.000 lidj. 

Tarragona leit bi't Madlunsia an hää en wichtagen huuwen.


Escut_de_Tarragona.svg|Woopen (ei amtelk)
Bandera_de_Tarragona.svg|Flag (ei amtelk)
Tarragona_in_Spain.svg|At Prowins Tarragona uun Spoonien



## Luke uk diar
Reus

**Reus** as en stääd uun Spoonien. Hat leit uun't Prowins Tarragona uun't Regiuun Kataloonien. Diar wene son 110.000 lidj. 


Escutcolor.gif|Woopen
Flag of Reus (Tarragona).svg|Flag
Tarragona_in_Spain.svg|At Prowins Tarragona uun Spoonien



## Luke uk diar
Ussurijsk

**Ussurijsk** as en stääd uun't Regiuun Primorje (*Primorsky kray*, Fiar Uasten, Ruslun). Diar wene son 180.000 lidj. 


Coat of Arms of Ussuriysk (Primorsky kray).png|Woopen
Primorsky_in_Russia.svg|Regiuun Primorje uun Ruslun


## Luke uk diar
Nonthaburi

**Nonthaburi** as en stääd uun Thailun nabi Bangkok. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 250.000 lidj. Nonthaburi as hoodstääd faan't Prowins Nonthaburi.


Seal_of_Nonthaburi.jpg|Woopen
Thailand Nonthaburi locator map.svg|At Prowins Nonthaburi uun Thailun



## Luke uk diar
Hat Yai

**Hat Yai** as en stääd uun Thailun. Hat leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 160.000 lidj. Hat Yai leit uun't Prowins Songkhla.


Seal_of_Hat_Yai.png|Woopen
Thailand Songkhla locator map.svg|At Prowins Songkhla uun Thailun



## Luke uk diar
Chaophraya Surasak

**Chaophraya Surasak** as en stääd uun Thailun. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 150.000 lidj. Chaophraya Surasak leit uun't Prowins Chonburi.


ตราเทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์.png|Woopen
Thailand Chonburi locator map.svg|At Prowins Chonburi uun Thailun



## Luke uk diar
Prowins Amnat Charoen

**Amnat Charoen** as en prowins faan Thailun. Hat leit uun't Regiuun Isaan uun a uast faan't lun, an diar wene son 375.000 lidj. At hoodstääd faan't prowins het jüst so: Amnat Charoen.


Seal_Amnatcharoen.png|Woopen
Thailand_Amnat_Charoen_locator_map.svg|At Prowins Amnat Charoen uun Thailun



## Luke uk diar
Suart Koralen

A **Suart Koralen** (Antipatharia) san en order faan Koralen uun uun det klas faan a Bluumdiarten (Anthozoa). Jo lewe üüb a hialer welt, a miasten uun troopisk weedern, leewen uun *koloniin*. Diar jaft'at son 235 slacher faan, uun sööwen familin mä 40 sköölen.

## Familin
* Ameripathidae
* Antipathidae
* Aphanipathidae
* Cladopathidae
* Leiopathidae
* Myriopathidae
* Schizopathidae

#### Enkelt slacher

Antipathes dendrochristos.jpg|*Antipathes dendrochristos*
Antipathella wollastoni 2.jpg|*Antipathella wollastoni*
Expl0901 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg|*Bathypathes* slach
Leiopathes glaberrima black coral.jpg|*Leiopathes glaberrima*
Plumapathes sp NOAA black coral.jpg|*Plumapathes* slach
Trissopathes by NOAA.jpg|*Trissopathes* slach


## Luke uk diar
Prowins Lampang

**Lampang** as en prowins faan Thailun. Hat leit uun't Regiuun Nuurdthailun (Phaak Neua) uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 760.000 lidj. At hoodstääd faan't prowins het jüst so: Lampang.


Seal_Lampang.png|Woopen
Thailand_Lampang_locator_map.svg|At Prowins Lampang uun Thailun



## Luke uk diar
Kop

At **Kop** as en rääskap, diar miast för hiat drank brükt woort. Hat hää miast en greb, amdat dü di ei a fangern ferbraanst. Hat jaft oober en hialer rä ünlik slacher faan kopen.

Tasse_Neugraben-Fischbek.jpg|Detdiar kop as bal 5.000 juar ual.
Lotiform_Cup_MET_DP112599.jpg|En 3.000 juar ual kop saner greber.
Wigomat-filterkaffeetasse.jpg|Sok kopen wurd miast * 'mug' * näämd.
Plastic_cups.jpg|En neimuudis plastik kop.

## Ööders wat

Powergen_Cup.jpg|För sok pris kopen woort miast di ingelsk ütjdruk * 'cup' * brükt.
Tiefloeffel Hardox Esco 473.jpg|Son bagerskofel woort uk * 'kuup' * näämd.


## Luke uk diar
Salwer (muardüüdag)

Wat menst dü?

* Salwer, at cheemisk element
* at salwer faan't fering / öömrang dracht
* at salwer üüb a boosel: knif, furk, skai, ...
* salwer, at klöör, luke bi salwergrä (RAL 7001)

Of menst dü ferlicht:

* A Salwert naibi Wiisem
* Salwerbuumplaanten
* A Salwerdaks
Skai

At **Skai** ( **skaas**) as en rääskap, am luupen materiool uftumeeden of amtureeren. Grater skaier an letjer *skeiken* hiar tu't salwer üüb a boosel.

Teelöffel_modern.jpg|en *skeik* för tee of kofe
Schoepfkelle.jpg|en sopskai
3kochlöffel.JPG|köög- of reerskai
Caviar_spoon_orange.jpg|en parelmuuder skeik för kaawiar



## Luke uk diar
Prowins Chumphon

**Chumphon** as en prowins faan Thailun. Hat leit uun't Regiuun Süüdthailun (Phaak Tai) uun a süüd faan't lun, an diar wene son 500.000 lidj. At hoodstääd faan't prowins het jüst so: Chumphon.


Seal of Chomphon Province.svg|Woopen
Thailand_Chumphon_locator_map.svg|At Prowins Chumphon uun Thailun



## Luke uk diar
Prowins Nakhon Pathom

**Nakhon Pathom** as en prowins faan Thailun. Hat leit uun't Regiuun Madelthailun (Phaak Klaang) uun a maden faan't lun, an diar wene son 920.000 lidj. At hoodstääd faan't prowins het jüst so: Nakhon Pathom.


Seal Nakhon Pathom.svg|Woopen
Thailand_Nakhon Pathom_locator_map.svg|At Prowins Nakhon Pathom uun Thailun



## Luke uk diar
Amt Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen

At Amt **Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen** as en amt uun a Lunkreis Nuurdwaastmecklenborig. At amt leit uun a uast faan a lunkreis.

## Gemeenden
At amt hee njüügen gemeenden:

## Kwelen
Amt Neuburg

At Amt **Neuburg** as en amt uun a Lunkreis Nuurdwaastmecklenborig. At amt leit uun a nuurduast faan a lunkreis.

## Gemeenden
At amt hee seeks gemeenden:

* Benz
* Blowatz
* Boiensdorf
* Hornstorf
* Krusenhagen
* Neuburg
Amt Klützer Winkel

At Amt **Klützer Winkel** as en amt uun a Lunkreis Nuurdwaastmecklenborig. At amt leit uun a nuurd faan a lunkreis, bi't Uastsia.

## Gemeenden
At amt hee seeks gemeenden:
* Boltenhagen
* Damshagen
* Hohenkirchen
* Kalkhorst
* Klütz
* Zierow
Amt Rehna

At Amt **Rehna** as en amt uun a Lunkreis Nuurdwaastmecklenborig. At amt leit uun a waast faan a lunkreis.

## Gemeenden
At amt hee elwen gemeenden:

* Carlow
* Dechow
* Groß Molzahn
* Holdorf
* Königsfeld
* Rehna
* Rieps
* Schlagsdorf
* Thandorf
* Utecht
* Wedendorfersee
Amt Schönberger Land

At Amt **Schönberger Land** as en amt uun a Lunkreis Nuurdwaastmecklenborig. At amt leit uun a nuurdwaast faan a lunkreis.

## Gemeenden
At amt hee aacht gemeenden:

* Dassow
* Grieben
* Lüdersdorf
* Menzendorf
* Roduchelstorf
* Schönberg
* Selmsdorf
* Siemz-Niendorf
Amt Lützow-Lübstorf

At Amt **Lützow-Lübstorf** as en amt uun a Lunkreis Nuurdwaastmecklenborig. At amt leit uun a süüd faan a lunkreis.

## Gemeenden
At amt hee füftanj gemeenden:

* Alt Meteln
* Brüsewitz
* Cramonshagen
* Dalberg-Wendelstorf
* Gottesgabe
* Grambow
* Klein Trebbow
* Lübstorf
* Lützow
* Perlin
* Pingelshagen
* Pokrent
* Schildetal
* Seehof
* Zickhusen
Pattaya

**Pattaya** as en stääd uun Thailun. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 120.000 lidj. Pattaya leit uun't Prowins Chonburi. Det stääd as en bekäänd bat.


Pattaya seal.png|Woopen
Thailand Chonburi locator map.svg|At Prowins Chonburi uun Thailun
Pattaya_Soi_7_Thailand.jpg|Lokoolen uun Pattaya

## Kliima
Pattaya hää en troopisk kliima.



## Luke uk diar
Phuket

**Phuket** as en stääd uun Thailun. Hat leit üüb't eilun Ko Phuket uun a süüd faan't lun, an diar wene son 75.000 lidj. Phuket as hoodstääd faan't Prowins Phuket.


Seal_of_Phuket.png|Woopen
Thailand Phuket locator map.svg|At Prowins Phuket uun Thailun



## Luke uk diar
Baht

A **Baht** (Thai: , IPA: [bàːt]) as at münt faan Thailun. Hi as onerdiald tu 100 Satang. 

## Luke uk diar
Ko Samui

**Ko Samui** as en eilun, an tuup mä enkelt letjer eilunen en lunkreis (*Amphoe*) uun't Prowins Surat Thani faan Thailun. Hat leit uun a Golf faan Thailun, an diar wene son 65.000 lidj.

Sant a 1970er juaren as Ko Samui en swaarponkt faan a fräämenferkiar uun Thailun. Hat hää en fluuchplaats, an woort faan Bangkok uunflaanj.


Nathon_Hafen_Fischerboote.JPG|Huuwen
Koh_Samui.jpg|Strun
Chaweng_City_Ko_Samui.jpg|Loodens uun Ban Chaweng
Tambon 8404.png|Gemeenen faan a lunkreis


## Gemeenen faan a lunkreis

## Luke uk diar
ISO 3166-2:MY

## Kodierliste

## Siehe auch
* ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes.
* ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.
Malaiisk Hualeweilun

At **Malaiisk Hualeweilun** as en lung smääl hualeweilun uun Süüduastaasien.

Hat leit tesken a Golf faan Thailun uun't nuurduasten, at Süüdsjineesk Sia uun't uasten, at Struat faan Malakka uun't süüdwaasten, an at Andamaanen Sia uun't waasten. Hat dialt diarmä a Indisk Oosean uun't waasten faan a Pasiifik uun't uasten.

Üüb det hualeweilun lei - faan nuurd tu süüd - dialen faan a stooten Mjanmaar, Thailun an Malaysia.

## Luke uk diar
Alor Setar

**Alor Setar** as en stääd uun Malaysia. Hat as hoodstääd faan a Bundesstoot Kedah. Alor Setar leit uun a nuurd faan't lun üüb't Malaiisk Hualeweilun, an diar wene son 220.000 lidj.

Alor_Setar_Emblem.svg|Woopen
Flag_of_Alor_Setar,_Kedah.svg|Flag
Kedah_in_Malaysia.svg|A bundesstoot Kedah uun Malaysia


## Kliima
Alor Setar hää en troopisk kliima.



## Luke uk diar
Prowins Prachin Buri

**Prachin Buri** of uk **Prachinburi** as en prowins faan Thailun. Hat leit uun't Regiuun Madelthailun (Phaak Klaang) uun a maden faan't lun, an diar wene son 480.000 lidj. At hoodstääd faan't prowins het jüst so: Prachin Buri.


Seal_Prachinburi.png|Woopen
Flag of Prachin Buri Province.svg|Flag
Thailand_Prachinburi_locator_map.svg|At Prowins Prachin Buri uun Thailun



## Luke uk diar
Ko Phuket

**Ko Phuket** as en eilun uun Thailun. Hat namt di gratst dial faan't Prowins Phuket iin. At hoodstääd faan't prowins leit uun a süüd faan't eilun: Phuket uun a kreis *Mueang Phuket*. Ko Phuket as auer en brag mä't fäästlun ferbünjen.

Phuket as en swaarponkt faan a fräämenferkiar uun Thailun. Hat hää en internatsionaalen fluuchplaats, huar dü faan Frankfurt hen flä könst. Trinjam leit at Andamaanen Sia.

Üüb Ko Phuket wurd Kokospualmer aptaanj, an uk Kautschukbuumer, Banaanen an Ananas.

Thailand_Phuket_locator_map.svg|At Prowins Phuket uun Thailun
Thailand_patong_beach.jpg|Baaselidj uun Patong üüb Phuket


## Kliima
Ko Phuket hää en troopisk kliima.




## Luke uk diar
Melaka

**Melaka** of uk **Malakka** as en stääd uun Malaysia. Hat as hoodstääd faan a Bundesstoot Melaka. Melaka leit uun a waast faan't lun üüb't Malaiisk Hualeweilun, an diar wene son 580.000 lidj.

Malacca_City_Emblem.svg|Woopen
|Flag
Malacca in Malaysia.svg|A bundesstoot Melaka uun Malaysia

At Struat faan Malakka as näämd efter det stääd Melaka/Malakka.
## Kliima
Melaka hää en troopisk kliima.



## Luke uk diar
Seremban

**Seremban** as en stääd uun Malaysia. Hat as hoodstääd faan a Bundesstoot Negeri Sembilan. Seremban leit uun a waast faan't lun üüb't Malaiisk Hualeweilun, an diar wene son 420.000 lidj.

Majlis_Bandaraya_Seremban.svg|Woopen
|Flag
Negeri Sembilan in Malaysia.svg|A bundesstoot Negeri Sembilan uun Malaysia


## Luke uk diar
Kuching

**Kuching** as en stääd uun Malaysia. Hat as hoodstääd faan a Bundesstoot Sarawak. Kuching leit uun a uast faan't lun üüb't eilun Borneo, an diar wene son 650.000 lidj.

Seal_of_North_Kuching.svg|Woopen faan Nuurd Kuching
Seal of South Kuching.svg|Woopen faan Süüd Kuching
Sarawak in Malaysia.svg|A bundesstoot Sarawak uun Malaysia


## Kliima
Kuching hää en troopisk kliima.



## Luke uk diar
Putrajaya

**Putrajaya** as en ploonstääd an en bundesteritoorium uun Malaysia naibi Kuala Lumpur üüb't Malaiisk Hualeweilun. Diar sat at regiarang faan Malaysia. Trinjam leit a Bundesstoot Selangor, huar Putrajaya oober ei mä tu hiart. Diar wene son 100.000 lidj.

|Woopen
Flag_of_Putrajaya.svg|Flag
KL_%2B_Putrajaya_locator.png|Putrajaya uun Malaysia


## Luke uk diar
Victoria (Malaysia)

**Victoria** of uk **Bandar Labuan** as en stääd uun Malaysia. Hat as hoodstääd faan't eilun an bundesteritoorium Labuan. Victoria leit uun a uast faan't lun naibi't eilun Borneo, an diar wene son 90.000 lidj. Det stääd wurd näämd efter Victoria (Ferianigt Köningrik).

Victoria hää en wichtagen huuwen för a Bundesstoot Sabah an uk för Bruunei.

|Woopen
|Flag
Labuan_in_Malaysia_(special_marker).svg|At bundesteritoorium Labuan uun Malaysia


## Luke uk diar

* Victoria (Ferianigt Köningrik)
Klang (Struum)

A **Klang** as en 120&nbsp;km lungen struum uun a waast faan Malaysia, di troch't hoodstääd Kuala Lumpur lääpt, an bi Port Klang iin uun't Struat faan Malakka lääpt.

At Klang dääl as furchboor fül, auer diar föl industrii uunsiidelt as. An a auern san iindiket, so komt'at flooksis tu huuchweeder uun Kuala Lumpur.

Trinjam a Klang lei flook gratstääden. Bütj Kuala Lumpur lei diar: Klang, Ampang Jaya, Subang Jaya an Petaling Jaya.

## Luke uk diar
Klang

**Klang** as en stääd uun Malaysia. Hat leit uun a Bundesstoot Selangor bi a struum Klang. Klang leit uun a waast faan't lun üüb't Malaiisk Hualeweilun, an diar wene son 880.000 lidj.

|Woopen
|Flag
Selangor in Malaysia.svg|A bundesstoot Selangor uun Malaysia


## Luke uk diar
Blä Tong Wiirus

## Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren 
Order: Reovirales
Familia: Reoviridae
Subfamilia: Sedoreovirinae 
Genus: *[[Orbivirus]]* 
Species: *[[Blä Tong Wiirus]]* (*[[Orbivirus caerulinguae]]*)

efter Baltimore: Wiirus-Skööl 3

## Beskriiwang
At **Blä Tong Wiirus** (ingelsk: bluetongue virus, BTV, *Orbivirus caerulinguae*) as en wiirus uun't famile faan a Reoviridae. Hat as di typus slach faan't famile. Faan BTV fu Kwetjkauern (Ruminantia) at Blä Tong Kraankes. Det bedraapt fööraal Beesten an Sjep. At wiirus woort faan letj magen faan't famile Ceratopogonidae auerdraanj.

At wiirus daaget uun Sjiisklun tuiarst 2006 ap üs onertyp BTV-8. Sant 2023/2024 gongt en neien onertyp am, det as BTV-3/NET2023

FCO-brebis.jpg|Blä Tong Kraankes bi en sjep
FCO - bovin - sérotype 1.jpg|Blä Tong Kraankes bi en beest



## Luke uk diar

* ICTV Virus Taxonomy 2014
Ceratopogonidae

A **Ceratopogonidae**, of uk **Biardmagen**, **Gnoden** san en famile faan Magen (Nematocera). Jo san miast tesken ian an sjauer milimeeter grat an süge blud. Diar jaft'at son 4.000 slacher faan, uun Sjiisklun san't 190. Enkelt slacher auerdreeg at Blä Tong Wiirus (*[[Orbivirus caerulinguae]]*) tu Kwetjkauern (Ruminantia).

## Onerfamilin
* Ceratopogoninae
* Dasyheleinae
* Forcipomyiinae
* Lebanoculicoidinae
* Leptoconopinae

#### Sköölen






## Luke uk diar
Reovirales

## Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren 
Order: Reovirales
Familia: Reoviridae
Subfamilia: Sedoreovirinae
: Genera: Cardoreovirus – Mimoreovirus – Orbivirus – Phytoreovirus – Rotavirus – Seadornavirus
Subfamilia: Spinareovirinae
: Genera: Aquareovirus – Coltivirus – Cypovirus – Dinovernavirus – Fijivirus – Idnoreovirus – Mycoreovirus – Orthoreovirus – Oryzavirus

efter Baltimore: Wiirus-Skööl 3

## Nööm
*Reovirales*

## Luke uk diar
* ICTV Virus Taxonomy 2019
Orbivirus

## Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren 
Order: Reovirales
Familia: Reoviridae
Subfamilia: Sedoreovirinae 
Genus: *[[Orbivirus]]* 
Species: *[[African horse sickness virus]]* – *[[Bluetongue virus]]* – *[[Changuinola virus]]* – *[[Chenuda virus]]* – *[[Chobar Gorge virus]]* – *[[Corriparta virus]]* – *[[Epizootic hemorrhagic disease virus]]* – *[[Equine encephalosis virus]]* – *[[Eubenangee virus]]* – *[[Great Island virus]]* – *[[Ieri virus]]* – *[[Lebombo virus]]* – *[[Orungo virus]]* – *[[Palyam virus]]* – *[[Peruvian horse sickness virus]]* – *[[St Croix River virus]]* – *[[Umatilla virus]]* – *[[Wad Medani virus]]* – *[[Wallal virus]]* – *[[Warrego virus]]* – *[[Wongorr virus]]* – *[[Yunnan orbivirus]]*

efter Baltimore: Wiirus-Skööl 3

## Nööm
**Orbivirus**

Typus slach: *[[Bluetongue virus]]*

## Luke uk diar
* ICTV Virus Taxonomy 2014
Culicoides

A ***Culicoides*** san en skööl faan Magen (Nematocera) uun det famile faan a Ceratopogonidae (*Gnoden*). Diar käänt'am 1343 slacher faan, diar enööder auer a miaten like. 

Wiiftjin faan a *Culicoides* mei hal blud süge bi Wäärlisdiarten (Vertebrata), uk bi minsken. Diarbi kön jo en wiirus auerdreeg. A *Culicoides* san diar bekäänd för, dat jo at Blä Tong Wiirus (*[[Orbivirus caerulinguae]]*) auerdreeg tu Kwetjkauern (Ruminantia).

## Onersköölen
C. (Amossovia) – C. (Anilomyia) – C. (Avaritia) – C. (Beltranmyia) – C. (Cotocripus) – C. (Culicoides) – C. (Diphaomyia) – C. (Drymodesmyia) – C. (Fastus) – C. (Glaphiromyia) – C. (Groganomyia) – C. (Haematomyidium) – C. (Haemophoructus) – C. (Hoffmania) – C. (Jilinocoides) – C. (Macfiella) – C. (Marksomyia) – C. (Mataemyia) – C. (Meijerehelea) – C. (Monoculicoides) – C. (Nullicella) – C. (Oecacta) – C. (Pontoculicoides) – C. (Psychophaena) – C. (Remmia) – C. (Selfia) – C. (Silvaticulicoides) – C. (Sinocoides) – C. (Synhelea) – C. (Trithecoides) – C. (Tokunagahelea) – C. (Wirthomyia)

## Luke uk diar
Vigo

**Vigo** as en gratstääd uun't Prowins Pontevedra (Galitsien, Spoonien). Hat leit uun a süüdwaast faan Galitsien bi a Atlantik. Diar wene son 300.000 lidj.


Coat_of_Arms_of_Vigo.svg|Woopen
Vigo bandera 2.png|Flag
Galicia_in_Spain_(including_Canarias).svg|Galitsien uun Spoonien



## Luke uk diar
A Coruña

**A Coruña**, uk **La Coruña** as en gratstääd uun't Prowins A Coruña (Galitsien, Spoonien). Hat leit uun a nuurd faan Galitsien bi a Atlantik. Diar wene son 250.000 lidj.


Coat_of_Arms_of_La_Coruña.svg|Woopen
|Flag
Galicia_in_Spain_(including_Canarias).svg|Galitsien uun Spoonien



## Luke uk diar
Ourense

**Ourense** as en gratstääd uun't Prowins Ourense (Galitsien, Spoonien). Hat leit uun a süüd faan Galitsien. Diar wene son 100.000 lidj.


Coat_of_Arms_of_Ourense.svg|Woopen
|Flag
Galicia_in_Spain_(including_Canarias).svg|Galitsien uun Spoonien



## Luke uk diar
Ferrol

**Ferrol** as en stääd uun't Prowins A Coruña (Galitsien, Spoonien). Hat leit uun a nuurd faan Galitsien bi a Atlantik. Diar wene son 65.000 lidj.


Escudo de Ferrol.svg|Woopen
Bandera de Ferrol.svg|Flag
Galicia_in_Spain_(including_Canarias).svg|Galitsien uun Spoonien



## Luke uk diar
Kluader

**Kluader** san ales det, huar wi üs mä uuntji. Jo wurd miast iindiald tu onertjüch, auertjüch, skur an motsen. A miast kluader san tekstiilen, för skur woort oober miast leeder of plastik nimen.


Utility Underwear- Clothing Restrictions on the British Home Front, 1943 D13079.jpg|Onertjüch
Magasin_för_konst,_nyheter_och_moder_1841,_illustration_nr_15.jpg|Auertjüch
Sapatos de couro marrom.JPG|Skur
Hoofddeksels.jpg|Motsen


Wat wi uuntji, hää ei bluas mä nat, man uk mä muude tu dun. A kuuplidj uun Sjiisklun maage en ferskeel tesken:

* DOB - Auertjüch för wüfen
* HAKA - Auertjüch för maaner an dringer
* KOB - Tjüch för jongen
* BESPO - Tjüch för werk an sport

## Luke uk diar
Vilagarcía de Arousa

**Vilagarcía de Arousa** as en stääd uun't Prowins Pontevedra (Galitsien, Spoonien). Hat leit uun a waast faan Galitsien bi a Atlantik. Diar wene son 38.000 lidj.


Coat of Arms of Vilagarcía de Arousa.svg|Woopen
Bandera de villagarcia con escudo.png|Flag
Galicia_in_Spain_(including_Canarias).svg|Galitsien uun Spoonien



## Luke uk diar
Juarn

At **Juarn** as en wichtag materiool, am kluader tu maagin. Det as en gans fiinen triad, di för ünlik werken brükt wurd koon.

Ünlik stark of fiin juarn woort brükt för:
* Seien
* Preglin
* Ütjseien
* Makramee
* Weewen
* Tepichen
* Faskerei
* Büürerei
* . . .


Nähgarnrolle.jpg|Seijuarn
Stricktechnik_-_rechte_Masche.png|Preglin
Chikan_embroidery,_Lucknow.jpg|Ütjseien
Kette_und_Schuß_num_col.png|Weewen
Macrame_Knots_33.jpg|Makramee
Knopen_001.jpg|Tepichknooter
Fischernetze_(Ostpreußen).jpg|Faskernäät
Strobalen.JPG|Fooderpresjuarn


## Materiool
Juarn woort faan gans ünlik materiool maaget:
* Buumol
* Ol
* Lanen
* Konsttriader
* Henep
* Papiir
* Siisen
* Miskmateriool

## Luke uk diar
Orgaanisk chemii

At **Orgaanisk Chemii** of **Orgaanik** as en dial faan't wedenskap chemii. Hat befaadet haam mä *orgaanisk* ferbinjangen, huar Köölstoof (C) mä bedialagt as. Det san flook natüürelk (*orgaanisk*) materioolen üs soker, fääten, proteiinen, nukleiinsüren, diar at labenen ütjmaage.

Bütj Köölstoof san bi *bio [[moleküül]]en* miast uk Weederstoof (H), Sürstoof (O), Stikstoof (N), Swaawel (S) an Halogeenen bedialagt. 

At orgaanisk chemii faan a leetst 150 juaren hää en grat iinflööd üüb't leewent faan a minsken hed: Üüb sünjhaid, iidj an kluader.

## Luke uk diar
Buumoltriad

**Buumoltriader** san en wichtag materiool för kluader. Jo wurd faan buumol maaget. Det woort iarst tu juarn *sponen* an do *weewd*, an tu **katuun** ferwerket. Spanen an weewen wiar iar furchboor meusoom, man so am't juar 1800 san diar maskiinen för ütjfünjen wurden, an sant di tidj dreeg a miast minsken üüb a eerd *tekstiilen* faan buumoltriader. Uun neier tidj wurd uk muar an muar *[[konsttriad]]er* brükt.


Elderlyspinnera.jpg|Spanris
Bundesarchiv_Bild_183-1987-1009-003,_Sekundärrohstoff-Spinnerei_Werdau.jpg|Spanmaskiin
BN-weaver.jpg|Weewstuul
Jacquardvävstol,_utställd_på_Norrköpings_stadsmuseum,_den_5_april_2007.JPG|Weewmaskiin


## Luke uk diar
Tekstiil

**Tekstiilen** san ünlik slacher faan tjüch, diar miast tu kluader ferwerket wurd. För tekstiilen kön ünlik slacher faan juarn ferwerket wurd.
* weewd tjüch, t,b, *denim*, *jeans*, siisen
* samet
* fiin pregelt tjüch, t.b. *jersey*
* pregelt tjüch
* toopet tjüch
* fliiss
* filts

Denim-closeup.jpg|*denim*
Seidentuch.jpg|siisen
Weltliche_Schatzkammer_Wien_(35).JPG|samet
Socken_farbig.jpeg|fiin pregelt höösen
Strickmuster_-_kraus,_gedehnt.JPG|pregelt tjüch
Reisstrohhut.JPG|toopet strähud
Vliesstoff.jpeg|fliiss
Felt_cloth.jpg|filts


## Luke uk diar
Lakatamia

**Lakatam(e)ia** as en stääd üüb Zypern. Hat leit uun a Distrikt Nikosia. Lakatamia leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 40.000 lidj.


NicosiaDistrictLakatamia.png|Lakatamia uun a distrikt Nikosia
Nicosia_in_Cyprus_(disputed_hatched).svg|A distrikt Nikosia üüb Zypern


## Luke uk diar
Paralimni

**Paralimni** as en stääd üüb Zypern. Hat as hoodstääd faan a Distrikt Famagusta. Paralimni leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 20.000 lidj.


Modern_new_pedestrian_seaside_road_next_to_Protaras_beach_in_Paralimni.jpg|Strun faan Protaras bi Paralimni
Famagusta_in_Cyprus_(disputed_hatched).svg|A distrikt Famagusta üüb Zypern


## Kliima




## Kwelen


## Luke uk diar
Kato Polemidia

**Kato Polemidia** as en stääd üüb Zypern. Hat leit uun a Distrikt Limassol. Kato Polemidia leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 23.000 lidj.


LimassolDistrictKato Polemidia.png|Kato Polemidia uun a distrikt Limassol
Limassol_in_Cyprus.svg|A distrikt Limassol üüb Zypern


## Luke uk diar
Aradippou

**Aradippou** as en stääd üüb Zypern. Hat leit uun a Distrikt Larnaka. Aradippou leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 23.000 lidj.


LarnacaDistrictAradippou.png|Aradippou uun a distrikt Larnaka
Larnaca_in_Cyprus.svg|A distrikt Larnaka üüb Zypern


## Luke uk diar
Dschengisch Tschokusu

A **Dschengisch Tschokusu**; ; uun Sjiina: **Tomur Feng** (); uk: *Pik Pobedy* of *Pik Pobeda* as mä en hööchde faan  a huuchst berag uun't Tian Shan an uk faan Kirgistaan.

## Luke uk diar
Ysyk Sia

A **Ysyk Sia** of uk **Yssyk-Köl** (/**' 'hiat sia'; /**''') as a gratst sia uun Kirgistaan (Madelaasien).

Likes dat'at diar boowen uun a wonter böös kuul woort, frist di sia ei tu.

## Luke uk diar
Aarau

**Aarau** as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Aargau. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 22.000 lidj.


CHE_Aarau_corporate_design_COA.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Aargau_2017.png|A Kantoon Aargau uun a Sweits



## Kliima



## Kwelen


## Luke uk diar
Herisau

**Herisau** as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Appenzell Ausserrhoden. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 16.000 lidj.


Herisau_wappen.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Appenzell Ausserrhoden_2017.png|A Kantoon Appenzell Ausserrhoden uun a Sweits



## Luke uk diar
Freiburg (Sweits)

**Freiburg** (fransöösk: **Fribourg**) as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Freiburg. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 40.000 lidj.


CHE_Fribourg_COA.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Freiburg_2017.png|A Kantoon Freiburg uun a Sweits



## Luke uk diar
Chur

**Chur**  (; ;  Rumantsch Grischun , Sursilvan , Surmiran , Putèr , Vallader ) as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Graubünden. Hat leit uun a süüduast faan't lun, an diar wene son 40.000 lidj.


CHE_Chur_COA.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Graubünden_2017.png|A Kantoon Graubünden uun a Sweits



## Kliima



## Kwelen


## Luke uk diar
Delémont

**Delémont** (sjiisk: **Delsberg**) as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Jura. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun, an diar wene son 13.000 lidj.


CHE_Delémont_COA.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Jura_2026.png|A Kantoon Jura uun a Sweits



## Kliima



## Kwelen


## Luke uk diar
Neuchâtel

**Neuchâtel** (sjiisk: **Neuenburg**) as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Neuenburg. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 45.000 lidj.


Neuchatel city coat of arms.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Neuenburg_2017.png|A Kantoon Neuenburg uun a Sweits



## Kliima



## Kwelen


## Luke uk diar
Stans

**Stans** as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Nidwalden. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 8.000 lidj.


CHE Stans COA.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Nidwalden_2017.png|A Kantoon Nidwalden uun a Sweits



## Luke uk diar
Moondi

**Moondi** äs e doi foon e wääg twusche Saandi än Teesdi.

Fiirdeege, wat oufsäin foon di tweede pååschedoi än e pängstmoondi tu 2029 åw en Moondi fåle, sän e Doi foon e Årbet (2028), di Eerste Jül (uk 2028) änt Naijeer (2029).
Sion

**Sion** (sjiisk: **Sitten**) as en stääd uun a Sweits an hoodstääd faan a Kantoon Wallis. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 37.000 lidj.


CHE Sion COA.svg|Woopen
Karte_Lage_Kanton_Wallis_2017.png|A Kantoon Wallis uun a Sweits



## Kliima



## Kwelen


## Luke uk diar
Alajuela

**Alajuela** as en stääd uun Costa Rica an det hoodstääd faan't Prowins Alajuela. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 50.000 lidj.

Escudo_de_Alajuela.svg|Woopen
Bandera_de_la_Provincia_de_Alajuela.svg|Flag faan't prowins
Alajuela_in_Costa_Rica.svg|At prowins Alajuela uun Costa Rica



## Kliima
Alajuela leit uun a troopen.



## Luke uk diar
Liberia (Costa Rica)

**Liberia** as en stääd uun Costa Rica an det hoodstääd faan't Prowins Guanacaste. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 67.000 lidj.

Bandera de la Provincia de Guanacaste.svg|Flag faan't prowins
Guanacaste_in_Costa_Rica.svg|At prowins Guanacaste uun Costa Rica



## Luke uk diar
Puerto Limón

**Puerto Limón** as en stääd uun Costa Rica an det hoodstääd faan't Prowins Limón. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 60.000 lidj.

Bandera de la Provincia de Limón.svg|Flag faan't prowins
Limon_in_Costa_Rica.svg|At prowins Limón uun Costa Rica



## Kliima
Puerto Limón leit uun a troopen.



## Luke uk diar
Tau/fe

At taal **tau** (2) (röömsk: II) as en natüürelk taal an en nomer. Det as en lik taal an komt efter't nomer ian (1), man föör't nomer trii (3).
Trii/fe

At taal **trii** (3) (röömsk: III) as en natüürelk taal an en nomer. Det as en ünlik taal an komt efter't nomer tau (2), man föör't nomer fjauer (4).
Aacht/fe

At taal **aacht** (8) (röömsk: VIII) as en natüürelk taal an en nomer. Det as en lik taal an komt efter't nomer sööwen (7), man föör't nomer njüügen (8).
Mundai/fe

**Mundai** as a dai twesken Söndai an Teisdei. A nööm faan a dai komt faan Ualfresk *mōnadei*, of "dai faan a muun". A nööm wiar en lönauersaating faan de latiinsk *diēs Lūnae*. 

Uun dön miast lunen uun Euroopa as Mundai de iarst dai faan't weg, man uun hög lunen, tu'n bispal uun dön Ferianigt Stooten, as at de naist dai faan't weg. 

Üüb Saaterfresk het Mundai *Moundai* an üüb Waastfresk *Moandei*.
Sööwen/fe

At taal **sööwen** (7) (röömsk: VII) as en natüürelk taal an en nomer. Det as en ünlik taal an komt efter't nomer seeks (6), man föör't nomer aacht (8).
Tjiin/fe

At taal **tjiin** (10) (röömsk: X) as en natüürelk taal an en nomer. Det as en lik taal an komt efter't nomer njüügen (9), man föör't nomer elwen (11).
Teisdai/fe

**Teisdai** as a dai twesken Mundai an Weedensdai. A nööm faan a dai komt faan Ualfresk *tīesdei*, of "dai faan Tyr". Tyr wiar a god faan a krich oner dön ual Germaanen.

Uun dön miast lunen uun Euroopa as Teisdai de naist dai faan't weg, man uun hög lunen, tu'n bispal uun dön Ferianigt Stooten, as at de traad dai faan't weg.

Üüb Saaterfresk het Teisdei *Täisdai* an üüb Waastfresk *Tiisdei*.
Freidai/fe

**Freidai** as a dai twesken Tüürsdai an Saninj. A nööm faan a dai komt faan Ualfresk *frīadei*, of "dai faan Frigg". Frigg wiar a godin faan't leefde oner dön ual Germaanen.

Uun dön miast lunen uun Euroopa as Freidai de füft dai faan't weg, man uun hög lunen, tu'n bispal uun dön Ferianigt Stooten, as at de seekst dai faan't weg.

Üüb Saaterfresk het Freidai *Fräindai* an üüb Waastfresk *Freed*.
Söndai/fe

**Söndai** as a dai twesken Saninj an Mundai. A nööm faan a dai komt faan Ualfresk *sunnandei*, of "dai faan a san". A nööm as en lönauersaating faan de latiinsk *diēs Sōlis*.

Uun dön miast lunen uun Euroopa as Söndai de sööwenst dai faan't weg, man uun hög lunen, tu'n bispal uun dön Ferianigt Stooten, as at de iarst dai faan't weg.

Üüb Saaterfresk het Söndai *Sundai* an üüb Waastfresk *Snein*.