open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leptothecata

**Leptothecata** san en order faan näädeldiarten (Cnidaria) uun det klas faan a Hydrozoa.

## Familin
Aequoreidae – Aglaopheniidae – Barcinidae – Blackfordiidae – Bonneviellidae – Campanulariidae – Campanulinidae – Cirrholoveniidae – Clathrozoidae – Dipleurosomatidae – Eirenidae – Haleciidae – Halopterididae – Hebellidae – Kirchenpaueriidae – Lafoeidae – Laodiceidae – Lineolariidae – Lovenellidae – Malagazziidae – Melicertidae – Mitrocomidae – Octocannoididae – Orchistomatidae – Phialellidae – Phialuciidae – Plumulariidae – Sertulariidae – Sugiuridae – Syntheciidae – Teclaiidae – Thyroscyphidae – Tiarannidae – Tiaropsidae

## Luke uk diar
Sertulariidae

**Sertulariidae** san en famile faan näädeldiarten (Cnidaria) uun det order faan a Leptothecata.

## Sköölen
Abietinaria – Amphisbetia – Diphasia – Dynamena – Fraseroscyphus – Hydrallmania – Pasya – Polysertularella – Salacia – Selaginopsis – Sertularella – Sertularia – Symplectoscyphus – Tamarisca – Thuiaria

## Luke uk diar
Sertularia

**Sertularia** as en skööl faan näädeldiarten (Cnidaria) uun det famile faan a Sertulariidae.

## Slacher

## Luke uk diar
Sertularia cupressina

**Siamöösk** (*Sertularia cupressina*) as en slach faan näädeldiarten (Cnidaria) uun det skööl Sertularia. Hat as nai mä koralen an glaagen.

Siamöösk as iar bi strun saamelt wurden. Do as det drüget wurden an green iinklööret. Det wiar en smok greenen för bluumen. 

## Onerslach
Sertularia cupressina var. argentea (Linnaeus, 1758) = Sertularia argentea

## Luke uk diar

* Sertularia argentea
* Siamöösk tu ferkuup (Google bilen)
Bigyra

**Bigyra** san en stam faan Chromista uun di auerstam faan a Heterokonta. Det san miast algen.

## Iindialang

* Phylum Bigyra
** Class Bikosea
*** Order Anoecida
*** Order Bicoecida
*** Order Borokida
*** Order Pseudodendromonadida
*** Order Rictida
** Class Blastocystea
*** Order Blastocystida
** Class Nanomonadea
*** Order Uniciliatida
** Class Opalinea
*** Order Opalinida
*** Order Proteromonadida
** Class Labyrinthulea
*** Order Labyrinthulida
*** Order Thraustochytriida
** Class Placididea [= Placidiophyceae]
*** Order Placidiida

## Kwelen
* Ruggiero, M.A., Gordon, D.P., Orrell, T.M., Bailly, N., Bourgoin, T., Brusca, R.C., Cavalier-Smith, T., Guiry, M. D. & Kirk, P. M. (2015). *A Higher Level Classification of All Living Organisms*. PLoS ONE 10(4) online

## Luke uk diar
Oomycota

**Oomycota** of uk **Peronosporomycetes** of **Pseudofungi** san en stam faan Chromista uun di auerstam Heterokonta. Jo het uk **aiswaampen** of **weederskemel**.

## Iindialang
* Phylum Pseudofungi [= Oomycota] 
** Class Bigyromonadea
*** Order Developayellida
** Class Hyphochytrea
*** Order Hyphochytriida
*** Order Pirsoniida
** Class Oomycetes
*** Subclass Eogamia
**** Order Anisolpidiales
**** Order Haptoglossales
**** Order Lagenismatales
**** Order Olpidiopsidales
**** Order Rozellopsidales
*** Subclass Peronosporidae
**** Order Peronosporales
**** Order Pythiales
**** Order Rhipidiales
*** Subclass Saprolegniidae
**** Order Albuginales
**** Order Leptomitales
**** Order Salilagenidiales
**** Order Saprolegniales

## Kwelen
* Ruggiero, M.A., Gordon, D.P., Orrell, T.M., Bailly, N., Bourgoin, T., Brusca, R.C., Cavalier-Smith, T., Guiry, M. D. & Kirk, P. M. (2015). *A Higher Level Classification of All Living Organisms*. PLoS ONE 10(4) online

## Luke uk diar
Peronosporales

**Peronosporales** san en order faan a Oomycota (Aiswaampen). Jo kön kraankhaiden ütjliase.

## Familin
* Peronosporaceae
* Salisapiliaceae

## Luke uk diar

* NCBI Taksonomii
Albuginaceae

**Albuginaceae** san det iansagst famile uun det order faan a Albuginales.

## Sköölen
* Albugo
* Pustula
* Wilsoniana

## Luke uk diar

* NCBI Taksonomii
Albugo

**Albugo** as en skööl faan Oomycota (Aiswaampen). Det san parasiiten, diar plaanten uungrip.

## Slacher
**[[Albugo candida]]* 
**[[Albugo capparidis]]* 
**[[Albugo capparis]]* 
**[[Albugo caryophyllacearum]]* 
**[[Albugo chardoni]]* 
**[[Albugo evolvuli]]* 
**[[Albugo gomphrenae]]* 
**[[Albugo hesleri]]* 
**[[Albugo hohenheimia]]* 
**[[Albugo ipomoeae-panduratae]]* 
**[[Albugo laibachii]]* 
**[[Albugo leimonios]]* 
**[[Albugo lepidii]]* 
**[[Albugo lepigoni]]* 
**[[Albugo mauginii]]* 
**[[Albugo occidentalis]]* 
**[[Albugo resedae]]* 
**[[Albugo rorippae]]* 
**[[Albugo trianthemae]]* 
**[[Albugo tropica]]* 

## Luke uk diar

* NCBI Taksonomii
Albugo candida

**Albugo candiada** as en slach faan Oomycota (Aiswaampen). Det as en parasiit, diar plaanten uungrapt. Hi woort uk **witj rost** näämd.

## Luke uk diar

* NCBI Taksonomii
Parasiit

En **parasiit** as en diart of plaant, diar det, wat hat tu't leewent brükt, faan en miast föl grater diart of plaant haalet. Di *wiart* komt tu skaas, auerlewet det oober normoolerwiis. Wan di wiart stareft, do as di parasiit en *parasitoid*, det komt bi wespen föör.

## Bilen faan parasiiten

Fleabite.JPG|En minsk as faan noopen beden wurden
Viscum album 2026 G1.jpg|En mistel üüb en wilagplaant
Eastern_Phoebe-nest-Brown-headed-Cowbird-egg.jpg|En "kukütjai" faan en näästparasiit
Parazitines_erkes.JPG|En kraab mä parasiiten üüb


## Luke uk diar
Misteln

**Misteln** (*Viscum*) san buumoortag plaanten, diar hal üs parasiit üüb ööder buumer waaks.

## Bilen

Viscum album (Düsseldorf-Himmelgeist) 05 ies.jpg|Witjbeimisteln üüb en graten buum
Mistel 1.png|2-juarag Witjbeimistel üüb en buum
Омела 27 апреля Харьков Vizu.JPG|Witjbeimistel üüb en ahorn
Viscum album 003.JPG|Früchten faan't Witjbeimistel


## Slacher
V. album – V. articulatum – V. austriacum – V. coloratum – V. cruciatum – V. multinerve – V. ovalifolium ... an noch 60 bit 70 slacher muar 

## Luke uk diar
Witjbeimistel

At **Witjbeimistel** of ianfach **Mistel** (*Viscum album*) as en plaant uun det famile faan a sandelholtplaanten (Santalaceae). Hat lewet hal üs parasiit üüb ööder grater buumer.

## Onerslacher
V. a. subsp. abietis – V. a. subsp. album – V. a. subsp. austriacum – V. a. subsp. coloratum – V. a. subsp. creticum – V. a. subsp. meridianum

## Bilen

Illustration Viscum album0.jpg|Tiaknang
Viscum-album(flower).jpg|Bloos (♂)
Viscum laxum subsp. laxum sl7.jpg|Frücht faan *Viscum album* subsp. *austriacum*
Viscum laxum subsp. laxum sl8.jpg|mini|Siad faan*Viscum album* subsp. *austriacum*
Kiefern-Mistel.jpg|Apskäären Mistel bi en sjüürenbuum
Europa-Reservat Kühkopf-Knoblochsaue 3.JPG|*Viscum album* subsp. *album* üüb en papel
Viscum album subsp abietis 300314.jpg|*Viscum album* subsp. *abietis*
Viscum laxum subsp. laxum sl1.jpg|*Viscum album* subsp. *austriacum*


## Luke uk diar
Sandelholtplaanten

**Sandelholtplaanten** (Santalaceae) san en plaantenfamile faan a bloosenplaanten. Diar hiar amanbi 40 sköölen mä 990 slacher tu. 

## Sköölen
Acanthosyris – Amphorogyne – Anthobolus – Antidaphne – Arceuthobium – Austroamericium – Buckleya – Cervantesia – Choretrum – Cladomyza – Colpoon – Comandra – Daenikera – Dendromyza – Dendrophthora – Dendrotrophe – Dufrenoya – Elaphanthera – Eremolepis – Eubrachion – Exocarpos – Geocaulon – Ginalloa – Ixidium – Jodina – Korthalsella – Kunkeliella – Lacomucinaea – Lepidoceras – Leptomeria – Mida – Myoschilos – Nanodea – Nestronia – Notothixos – Okoubaka – Omphacomeria – Osyridocarpos – Osyris – Phacellaria – Phoradendron – Pilgerina – Pyrularia – Razoumofskya – Rhoiacarpos – Santalum – Scleropyrum – Spirogardnera – Staufferia – Thesidium – Thesium – Viscum

#### Enkelt sköölen an slacher
* Sandelholtbuumer (Santalum) 
*: Sandelholtbuum (Santalum album) 
* Misteln (Viscum)
*: Witjbeimistel (Viscum album)

## Luke uk diar
Sandelholtoortagen

**Sandelholtoortagen** (Santalales) san en order faan bloosenplaanten (Magnoliopsida). Det san holtag plaanten, miast bosker, oober uk buumer.

## Familin
Aptandraceae – Balanophoraceae – Coulaceae – Erythropalaceae – Loranthaceae – Misodendraceae – Octoknemaceae – Olacaceae – Opiliaceae – Santalaceae – Schoepfiaceae – Strombosiaceae – Ximeniaceae

## Luke uk diar
Woor

En **woor** (Ualfresk: *ware* of *war*) as en hanelsgud, wat hanelt, ferkeeft of ferbütjet wurt. A ferkuup faan wooren wurt uun en laaden, tu'n bispal uun en suupermarkt of en kuuphüs, maaget. At muarhaid faan a laadens keentiiknet hör wooren mä stregkooden. Wooren wurd troch sichtboor of ünsichtboor skül föör tiiwerei schütset.
Ruad Wulew

A **Ruad Wulew** (*Canis rufus*, uk *Canis niger* näämd, det as oober ferkiard) as en slach faan Hünjer (Canidae). Hi wiar al bal ütjstürwen, lewet nü oober weder uun North Carolina.

## Luke uk diar
Gulschakaal

A **Gulschakaal** (*Canis aureus*) as en slach faan hünjer (Canidae), an sodenang nai mä a wulew. Hi as di iansagst schakaal, di uun Euroopa lewet. 

## Luke uk diar
Fenek

A **Fenek** of **Wüüstenfoos** (*Vulpes zerda*) as en foos faan det skööl *[[Vulpes]]*. Hi as di letjst wil hünj an lewet uun Nuurdafrikoo. Hi frat so temelk ales, uk früchten.


Vulpes zerda distribution.png|Spriadkoord
Vulpes zerda MHNT.ZOO.2010.11.236.5.jpg|Hoodskrook faan *Vulpes zerda* - MHNT



## Luke uk diar
Sandelholtbuumer

**Sandelholtbuumer** (*Santalum*) san en skööl faan buumer uun det famile faan a Sandelholtplaanten (Santalaceae). Di slach *[[Santalum album]]* woort uun a troopen aptaanj för sin holt an sin ööle.

## Slacher
* *[[Santalum acuminatum]]* A.DC.
* *[[Santalum album]]* L. 
* *[[Santalum austrocaledonicum]]* Vieill. 
* *[[Santalum boninense]]* (Nakai) Tuyama  
* *[[Santalum ellipticum]]* Gaudich. 
* *[[Santalum fernandezianum]]* Phil. 
* *[[Santalum freycinetianum]]* Gaudich. 
* *[[Santalum haleakalae]]* Hillebr. 
* *[[Santalum lanceolatum]]* R.Br. 
* *[[Santalum macgregorii]]* F.Muell 
* *[[Santalum murrayanum]]* C.A.Gardner 
* *[[Santalum obtusifolium]]* 
* *[[Santalum paniculatum]]* Hook. & Arn. 
* *[[Santalum salicifolium]]* 
* *[[Santalum spicatum]]* (R.Br.) A.DC. 
* *[[Santalum yasi]]* Seem.

## Luke uk diar
Sandelholtbuum

A **Sandelholtbuum** (*Santalum album*) as en buum uun det famile faan a Sandelholtplaanten (Santalaceae). Hi woort uun a troopen aptaanj för sin holt an sin ööle.

## Bilen

Santalum album (Chandan) in Hyderabad, AP W IMG 0029.jpg|Stam an buark
Santalum album leaves.jpg|Twiig an bleeden
Santalum album (Chandan) in Hyderabad, AP W2 IMG 0023.jpg|Bloosen
Santalum album Fruit Krish.jpg|Frücht


## Luke uk diar
Lycalopex

***Lycalopex*** of uk *Pseudalopex* as en skööl faan hünjer (Canidae). Enkelten wurd üs foos betiakent, det as eegentelk ei rocht, auer jo tu a echt hünjer (Canini) hiar, oober ei tu a echt foosen (Vulpini). Jo lewe uun Süüdameerikoo.

## Slacher
* L. culpaeus, Andenschakaal
* L. fulvipes, Darwinfoos
* L. griseus, Grä andenfoos, Patagoonisk foos, Chilla
* L. gymnocercus, Pampasfoos
* L. sechurae, Sechurafoos
* L. vetulus, Brasiliaans foos

## Luke uk diar
Naruhito

**Naruhito** (üüb Jaapaans: 徳仁天皇 *Naruhito-tennō* [naɺ̠ɯçito tẽ̞nːo̞ː]; * 23. Febrewoore 1960 uun Tokio, Jaapaan) as sant 1. Mei 2019 keiser faan Jaapaan. Hi as de äälst dring faan Akihito an Michiko. Hi wurd keiser efter san aatj sin uftoonking. A nööm faan sin regiaring as *Reiwa* (令和, „smok harmonii“). 

## Luke uk diar
Akihito

**Akihito** (üüb Jaapaans: 明仁天皇 *Akihito-tennō* [akiçi̥to tẽ̞nːo̞ː]; * 23. Deetsember 1933 uun Tokio, Jaapaan) wiar faan 12. Nofember 1990 tu 30. April 2019, üüs hi uftoonket, keiser faan Jaapaan. Hi as de füft dring faan Hirohito an Kōjun. A nööm faan sin regiaring wiar *Heisei* (平成, „frees aueraal“).

## Luke uk diar
Hirohito

**Hirohito** (üüb Jaapaans 裕仁天皇 *Hirohito-tennō* of 昭和天皇 *Shōwa-tennō*; * 29. April 1901 uun Tokio, Jaapaan; † 7. Janewoore 1989) wiar faan 25. Deetsember 1926 tu san duas keiser faan Jaapaan. Hi wiar de äälst dring faan Taishō an Teimei. A nööm faan sin regiaring wiar *Shōwa* (昭和; frees, wat erljochtet).

## Luke uk diar
Taishō

**Taishō** (üüb Jaapaans: 大正天皇 *Taishō-tennō* [ta̠iɕo̞ː] of 嘉仁天皇 *Yoshihito-tennō*; * 31. August 1879 uun Tokio, Jaapaan; † 25. Deetsember 1926 uun Hayama) wiar faan 30. Jüüle 1912 tu san duas keiser faan Jaapaan. Hi wiar dring faan Meiji an Yanagihara Naruko. A nööm faan sin regiaring wiar *Taishō* (大正 „grat gerochtighaid“).

## Luke uk diar
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

**Jigme Khesar Namgyel Wangchuck** (üüb Tibeetisk: འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་ *Jigs-Med Ge-Sar Rnam-Rgyal Dbang-Phyug*; * 21. Febrewoore 1980) as sant 9. Deetsember 2006 köning faan Bhuutaan. Hi as de äälst dring faan Jigme Singye Wangchuck an Ashi Tshering Yangdon Wangchuck. Hi wurd köning efter't san aatj sin uftoonkin.

## Luke uk diar
Tōhoku

Det **Tōhoku Regiuun** (üüb Jaapaans: 東北地方 *Tōhoku-chihō* of det Nuurduast Regiuun) as ian faan dön aacht regiuunen uun Jaapaan. Det leit uun a nuurd faan det Honshū eilun, wat det gratst eilun uun Jaapaan as.

## Geografii
Uun a waast leit det Jaapaans Sia, uun a uast a Pasiifik. Uun a maden lei dön Ōu Berger.

### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee seeks prefektüüren:

## Kwelen
Tibeetisk

Det **Tibeetisk Spriik** (aanj nöm: བོད་སྐད *bod skad*) as ian faan dön Tibeeto-Birmaans Spriiken faan Aasien. Det wurt faan amanbi seeks miljuunen lidj spreegen, diarfaan a miasten uun Tibeet lewe. Det wurt uk uun Nepaal, Inje an Bhuutaan spreegen. At spriik wurt mä det Tibeetisk Skraft skrewen.
Tibeetisk Skraft

Det **Tibeetisk Skraft** as ian faan dön skraften, wat faan’t Braahmii Skraft ufleitet wurd. At skraft wurt brükt, ei bluat det Tibeetisk Spriik uun Tibeet, man uk Dzongkha uun Bhuutaan an Ladakhi uun Ladakh uun Inje tu skriiwen.

## Konsonanten

## Wokaalen

## Taalen

## Luke uk diar
* Wylie transliteration
Bougainville (Autonoom Regiuun)

Det **Bougainville Autonoom Regiuun** (üüb Ingels: *Autonomous Region of Bougainville*, üüb Tok Pisin: *Otonomos Region bilong Bogenvil*) as en autonoom regiuun uun Papua-Nei-Guinea. Föör 2005 wiar det oner a nööm *Nuurd-Salomoonen Prowins* bekäänd. A lidj faan't regiuun skel 2019 uun en referendum auer't suwereniteet of noch muar autonomii riad. At regiuun hee 249.358 lidj (2011). At hoodsteed faan't regiuun as Buka.

## Kwelen


## Luke uk diar
Guadalcanal (Prowins)

Det **Guadalcanal Prowins** (üüb Ingels: *Guadalcanal Province*) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 93.613 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Honiara.

## Kwelen
Honiara

**Honiara** as't hoodsteed faan dön Salomoon-Eilunen. Det leit üüb a nuurdwaast eeg faan det Guadalcanal Eilun. Det hee 64.609 lidj (2009).

## Kwelen
Wanuaatuu

**Wanuaatuu** [vanuˈaːtuː], amtelk **Republiik faan Wanuaatuu** (üüb Bislama: *Vanuatu* an *Ripablik Blong Vanuatu*, üüb Ingels: *Vanuatu* an *Republic of Vanuatu*, üüb Fraansöösk: *Vanuatu* an *République de Vanuatu*) as en eilunstoot uun a süüd faan a Pasiifik. Tu a nuurduast leit Tuwaalu, tu a uast Fidschi, tu a süüdwaast Neikaledoonien an tu a nuurdwaast dön Salomoon-Eilunen. Det hee 272.459 lidj (2016). At hoodsteed faan’t lun as Port Vila.

## Geografii

A eilunen faan Wanuaatuu ling auer 1300&nbsp;km faan a süüd faan a Pasiifik an san dial faan Melaneesien. Tu a stoot hiar 83 eilunen (diarfaan 67 bewenet eilunen), för't miast faan wulkaanisk uursprüng. A gratst eilunen san Espíritu Santo (3955,5 km²) an Malakula (2041,3 km²). De huuchst ponkt üüb Wanuaatuu as a Tabwemasana (1879 m) üüb Espíritu Santo.

Öler eilunen san:
* Ambae
* Ambrym
* Aneityum
* Efate
* Épi
* Erromango
* Gaua
* Maéwo
* Pentecost-Eilun
* Tanna
* Torres-Eilunen
* Vanua Lava

### Iindialing faan Ferwalting
At lun hee seeks prowinsen.

## Histoore
Det iarst europeer, diar det Wanuaatuu faan daaling betreed, wiar de portugiis Pedro Fernández de Quirós uun't juar 1606. Hi sted uun spaans tiinst an schükt för't süüdkontinent. Üüs hi det Big Bay Bocht lingt, liawd hi, dat hi sin mual lingt an neemd a eilunen *Australis de Espiritu Santo*. De Quiros ferklaaret a eilunen tu't eegendoom faan det spaans krüün, man wurd a eilunen för lung tidj diarefter ferjiden. 1768 sailet mä a fraansuusen Louis Antoine de Bougainville tu Wanuaatuu an welerlai De Quiros sin teorii, dat Wanuaatuu dial faan't süüdkontinent as.
 
1774 lingt de britisk ütjfinjer James Cook üüb sin naist siarais a eilunen an neemd jo dön „Nei-Hebriden“. Det begand faan 1839 europeeisk siidler do tu wenin. Faan 1887 wiar a eilunen ofisiel oner britisk an fraansöösk reegiment. Det Ferianigt Köningrik an Frankrik ianiget jo 1906 üüb't grünjleien faan't *Kondominium faan dön Nei-Hebriden* üüb a eilunen. At lun wurd 1980 suwereen.

## Politiik
Wanuaatuu as en parlamentaarisk republiik. A stootsbaas as a president, diar representatiiw funkschuunen ütjööwet, wurd al fiiw juar faan en gemiansoom greemium faan lasmooten faan't parlament an faan presidenten faan regionaalparlamenten woolet. A president faan't lun sant 6. Jüüle 2017 as Tallis Obed Moses.

### Bütjenpolitiik
Wanuaatuu as sant 15. September 1981 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen.

## Luke uk diar
* Suwereen stooten uun Melaneesien: Fidschi, Papua-Nei-Guinea, Salomoon-Eilunen, Wanuaatuu.

## Kwelen
ISO 3166-2:VU

## Siehe auch
* ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes.
* ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.
Tabwemasana

**Tabwemasana** as mä 1877 m di huuchst ponkt üüb Wanuaatuu. Di berag leit üüb Espiritu Santo, det gratst eilun faan Wanuaatuu.

## Luke uk diar
* geonames.org
Espiritu Santo

**Espiritu Santo** (faan , „Halag Geist“) as mä en grate faan 3955,5&nbsp;km² det gratst an waastermiast eilun faan Wanuaatuu.

Di huuchst berag faan't eilun an uk faan't hialer lun as Tabwemasana (1877 m) uun't waasten. Det hoodstääd Luganville uun't süüduasten faan *Santo* as mä 14.000 iinwenern efter Port Vila mä 48.000 iinwenern det öödergratst stääd faan Wanuaatuu.

## Luke uk diar
Malakula

**Malakula** as en eilun faan a Nei Hebriiden an det öödergratst eilun faan Wanuaatuu. Diar lewe son 20.000 lidj. Üüb Malakula leit Lakatoro, hoodstääd faan't prowins Malampa. Di huuchst berag diar as Mount Liambele mä en hööchde faan 879&nbsp;m.

## Luke uk diar
Paalau

**Paalau** [ˈpaːla͜u], amtelk at **Republik faan Paalau** (üüb Palaauisk: *Belau* an *Belu’uera Belau*, üüb Ingels: *Palau* an *Republic of Palau*) as en eilunstoot uun a waast faan a Pasiifik. Uun a nuurduast lei dön Tuupslööden Stooten faan Mikroneesien, uun a süüd Indoneesien an uun a nuurdwaast a Filipiinen. Det hee 17.661 lidj (2015). At hoodsteed faan’t lun as Ngerulmud. 

## Geografii
At lun as dial faan Mikroneesien. Det bestäänt faan dön Paalau-Eilunen, wat at waastdial faan dön Karoliin-Eilunen san.

### Iindialing faan Ferwalting
At lun hee seekstanj stooten.

## Histoore
Uun det 16. juarhunert wurd a eilunen en spaans kolonii. Jo wurd 1899 tu Tjiisklun ferkeeft. Jaapaan naam a eilunen uun de Iarst Wäältkrich. A eilunen wurd uun de Naist Wäältkrich faan dön Ferianigt Stooten besaat. At lun wurd 1994 suwereen.

## Politiik
At lun as en presidensiaal republiik. A president faan't lun sant 17. Janewoore 2013 as Thomas Remengesau Jr..

### Bütjenpolitiik
Paalau as sant 15. Deetsember 1994 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen.

## Luke uk diar
* Suwereen stooten uun Mikroneesien: Tupslööden Stooten faan Mikroneesien, Kiribaati, Marshall-Eilunen, Nauru, Paalau.

## Kwelen
Cook-Eilunen

Dön **Cook-Eilunen** (üüb Ingels: *Cook Islands*, üüb Rarotongans: *Kūki 'Āirani*) san en suwereen eilunstoot uun „frei asosiiaring mä Neisialun“ an en skööl faan eilunen uun a süüd faan a Pasiifik. Det hee 14.802 lidj (2016). At hoodsteed faan't lun as Avarua.

## Geografii
A eilunen lei uun Polyneesien.

## Kwelen
Samoa

**Samoa** [zaˈmo:a], amtelk de **Suwereen Stoot faan Samoa** (üüb Samoaans: *Sāmoa* [ˈsaːmoa] an *Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa*) as en eilunstoot uun Polyneesien. At lun amfaadet de waastdial faan dön Samoa-Eilunen. Tu a nuurd leit Tokelau, tu a uast Ameerikoonsk Samoa, tu a süüd Tonga, tu a waast Wallis an Futuna an tu a nuurdwaast Tuwaalu. Det hee 195.979 lidj (2016). At hoodsteed faan't lun as Apia.

## Geografii
At lun as dial faan Polyneesien. Det bestäänt ütj tau grat eilunen, Upolu an Savai‘i, an fjauer letj eilunen, Manono, Apolima, Fanuatapu an Namua.

### Iindialing faan Ferwalting
At lun hee elwen distrikten:

## Histoore
1900 wurd at waastdial fan dön Samoa-Eilunen en tjiisk kolonii. 1914 naam Neisialun a eilunen auer. At lun wurd 1962 suwereen.

## Politiik
At lun as en parlamentaarisk republiik. A stootsbaas as a hoodmaan faan't regiaring (üüb Samoaans: *O le Ao o le Malo*). A hoodmaan faan't regiaring sant 21. Jüüle 2017 as Va'aletoa Sualauvi II.

### Bütjenpolitiik
Samoa as sant 15. Deetsember 1976 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen. Det as uk sant 1970 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.

## Luke uk diar
* Suwereen stooten uun Polyneesien: Cook-Eilunen, Nei-Sialun, Niue, Samoa, Tonga, Tuwaalu.

## Kwelen
Marshall-Eilunen

Dön **Marshall-Eilunen**, amtelk at **Republiik faan dön Marshall-Eilunen** (üüb Marshalleesk: *Aolepān Aorōkin M̧ajeļ*, üüb Ingels: *The Marshall Islands* and *The Republic of the Marshall Islands*) as en eilunstoot uun a maden faan a Pasiifik. Tu a waast lei dön Tupslööden Stooten faan Mikroneesien, tu a nuurd leit Wake-Eilun, tu a süüduast Kiribaati an tu a süüd Nauru. At lun hee 53.158 lidj (2011). At hoodsteed faan't lun as Majuro.

## Geografii
At lun leit uun Mikroneesien. Det bestäänt ütj tau keeden faan eilunen an atolen: det Ratak-Keed (a sanapgungseilunen) mä 14 atolen an tau eilunen uun a uast an uk det Ralik-Keed (sanonergungseilunen) mä 15 atolen an trii eilunen uun a waast.

### Iindialing faan Ferwalting
At lun hee fjauer-an-twuntig munisipaliteeten:

## Histoore
A eilunen wurd efter a apfinjer John Marshall (1748-1819) neemd. Jo wiar en spaans kolonii. A eilunen wurd 1885 tu Tjiisklun ferkeeft an jo wurd dial faan Tjiisk Nei-Guinea. Jaapaan naam a eilunen uun de Iarst Wäältkrich. Jo wurd uun de Naist Wäältkrich faan dön Ferianigt Stooten besaat. A eilunen wurd 1986 suwereen.

## Politiik
At lun as en parlamentaarisk republiik. At stootsbaas as a president. A president faan't lun sant 28. Janewoore 2016 as Hilda C. Heine.

### Bütjenpolitiik
Dön Marshall-Eilunen san sant 17. September 1991 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen.

## Luke uk diar
* Suwereen stooten uun Mikroneesien: Tupslööden Stooten faan Mikroneesien, Kiribaati, Marshall-Eilunen, Nauru, Paalau.

## Kwelen
Niue

**Niue** (üüb Niueaans: *Niuē*, üüb Ingels: *Niue* [ˈnjuːeɪ]) as en eilunstoot uun a süüd faan Pasiifik. At lun as troch en asosiiaringsferdrach mä Neisialun ferbünjen. Det hee 1613 lidj (2011). At hoodsteed faan't lun as Alofi.

## Geografii
At eilun leit uun Polyneesien.

## Kwelen
Haʻapai (Diwisioon)

Det **Haʻapai Diwisioon** as ian faan dön fiiw diwisioonen faan Tonga. Det hee 6125 lidj (2016).
## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting

## Kwelen
Sonsorol

**Sonsorol** as een faan dön fjauer-an-twuntig stooten faan Paalau. Det hee 40 lidj (2015). At hoodsteed faan a stoot as Dongosaru.

## Kwelen
Central (Diwisioon faan Fidschi)

Det **Central Diwisioon** (üüb Ingels: *Central Division*) as ian faan dön fjauer diwisioonen faan Fidschi. Det leit uun a uast faan Viti Levu. Det hee 378.284 lidj (2017). At hoodsteed faan’t diwisioon as Suva.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At diwisioon hee fiiw prowinsen:

## Kwelen
Spratly-Eilunen

A **Spratly-Eilunen** san en skööl faan muar üs 100 eilunen uun't Süüdsjineesk Sia. Det san ales man liitjeletj atolen of felsen, arke letjer üs 0,5 km². Man likes jaft at diar föl stridj am, auer diar wichtag skapsferkiarswaier troch luup. An ferlicht as diar uk eerdööle tu finjen. 

Sääks lunen haa enkelt eilunen ianfach auernimen an diar militeerisk iinrachtangen üüb baud: Sjiina, Taiwan, Wietnam, Brunei, Malaysia an a Filipiinen.

## Koord
Det koord wiset a enkelt eilunen, an hüken diarfaan faan hün lun besaat san:

## Luke uk diar
Tokelau

**Tokelau** as en skööl faan eilunen uun a Pasiifik, wat tu Neisialun hiart. Det san trii atolen: Atafu, Nukunonu an Fakaofo. Det hee 1499 lidj (2016). At hoodsteed faan't gebiit as Fakaofo.

## Geografii
Tokelau leit uun Polyneesien. A atolen:

## Kwelen
Suva

**Suva** (Ütjspriik üüb Fidschi: [ˈsuβa]) as at hoodsteed faan Fidschi. At steed leit bi de süüduast eeg faan Viti Levu. Det hee 185.913 lidj (2017). Det as uk at hoodsteed faan det Central Diwisioon.

## Kwelen
Levuka

**Levuka** (Ütjspriik üüb Fidschi: [leˈβuka]) as en steed uun Fidschi. At steed leit bi a uasteeg faan det Ovalau Eilun. Det as at hoodsteed faan det Eastern Diwisioon. Det hee 4481 lidj (2017).

## Kwelen
Labasa

**Labasa** (Ütjspriik üüb Fidschi: [lamˈbasa]) as en steed uun Fidschi. At steed leit uun a nuurduast faan det Vanua Levu Eilun. Det as at hoodsteed faan det Northern Diwisioon. Det hee 26.601 lidj (2017).

## Kwelen
Lautoka

**Lautoka** (Ütjspriik üüb Fidschi: [lau̯ˈtoka]) as en steed uun Fidschi. At steed leit uun a waast faan det Viti Levu Eilun. Det as at hoodsteed faan det Western Diwisioon. Det hee 71.573 lidj (2017).

## Kwelen
Chuuk (Bundesstoot)

De **Chuuk Bundesstoot** (üüb Ingels: *Chuuk State*) as een faan dön fjauer bundesstooten uun dön Tupslööden Stooten faan Mikroneesien. Det leit uun a maden faan't lun. Tu a uast leit de Pohnpei Bundestoot an tu a waast de Yap Bundesstoot. De hee 48.654 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundestoot as Weno.

## Geografii
A bundesstoot umfaadet en siagebiit, dat faan waast tu uast auer amanbi 660 km an faan nuurd tu süüd ap tu 240 km lingt. San waastermiast lunponkt leit uun't Puluwat-Atol, de uastermiast uun't Lukunor-Atol. Uun a maden faan a bundesstoot as det Chuuk-Atol, diarefter a bundesstoot neemd as. Üüb Moen, uun a uast faan't laguun faan det Chuuk-Atol, leit Weno, a hoodsteed faan a bundesstoot.

## Kwelen
Norfolk-Eilun

Det **Norfolk-Eilun** (üüb Ingels: *Norfolk Island* [ˈnɔːrfək ˈaɪ̯lənd], üüb Norfuk: *Norfuk Ailen*) as en eilun uun a Pasiifik, wat tu Austraalien hiart. Tu a nuurd leit Neikaledoonien, tu a waast Austraalien an tu a süüd Neisialun. Det hee 1756 lidj (2018). At hoodsteed faan't eilun as Kingston.

## Geografii
At eilun leit uun Polyneesien.

## Befölkring
At muartaal faan't befölkring spreecht Ingels (45,5 %). 40,9 % diarfaan kön Norfuk, wat en misching faan det Ingels faan't 18. juarhunert an ual Tahitiaans as.

## Kwelen
Tupslööden Stooten faan Mikroneesien

Dön **Tupslööden Stooten faan Mikroneesien** san en eilunstoot uun a waast faan a Pasiifik. Tu a nuurd lei dön Nuurd-Mariaanen an Guam, tu a uast dön Marshall-Eilunen, tu a süüd leit Papua-Nei-Guinea, tu a süüdwaast Indoneesien an uun a waast Paalau. Det hee 102.843 lidj (2010). At hoodsteed faan’t lun as Palikir.

## Geografii
At lun bestäänt ütj at uastdial faan dön Karoliin-Eilunen.

### Iindialing faan Ferwalting
At lun hee fjauer bundesstooten:

## Histoore
Faan det 16. juarhunert tu 1899 wiar a eilunen dial faan a Filipiinen. A eilunen wurd do tu Tjiisklun ferkeeft. Jaapaan naam jo uun de Iarst Wäältkrich. Dön Ferianigt Stooten naam a eilunen uun de Naist Wäältkrich. Do wurd jo det *Trust Territory of the Pacific Islands*. At lun wurd 1986 suwereen.

## Politiik
A stootsbaas faan't lun as a president. A president sant 11. Mei 2019 as David W. Panuelo.

### Bütjenpolitiik
Dön Tupslööden Stooten faan Mikroneesien san sant de 17. September 1991 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen.

## Luke uk diar
* Suwereen stooten uun Mikroneesien: Tupslööden Stooten faan Mikroneesien, Kiribaati, Marshall-Eilunen, Nauru, Paalau.

## Kwelen
Kosrae (Bundesstoot)

De **Kosrae Bundesstoot** (üüb Ingels: *Kosrae State*) as een faan dön fjauer bundesstooten uun dön Tupslööden Stooten faan Mikroneesien. De hee 6616 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundestoot as Lelu.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
A bundesstoot hee fjauer munisipaliteeten:

## Kwelen
Niuas (Diwisioon)

Det **Niuas Diwisioon** as ian faan dön fiiw diwisioonen faan Tonga. Det hee 1232 lidj (2016).

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At diwisioon hee tau distrikten:

## Kwelen
Süüdsjineesk Sia

At **Süüdsjineesk Sia** as en weederflaak tesken a Pasiifik uun't uasten an a Indik uun't waasten. Hat woort uk üs süüdelk dial faan't Sjineesk Sia, an diarmä üs dial faan a Pasiifik uunsen.

## Nöömer
Trinjam lei en hialer rä lunen, an jo haa diar arke hör aanj nööm för:
* Sjiina:  („Süüdsia“),  of 
* Wietnam: wietnameesk *Biển Đông* („Uastsia“)
* Thailun: thai , *Thale Chin Tai* („Süüdsjineesk Sia“)
* Jaapan: japoonsk , („Süüdsjineesk Sia“)
* Filipiinen: tagalog *Dagat Luzon* („Luzon-Sia“) of *Dagat Kanlurang Pilipinas* („Waastfilipiinsk Sia“)
* Malaysia: malaiisk *Laut China Selatan*, *Laut Tiongkok Selatan* („Süüdsjineesk Sia“) of *Laut Natuna Utara* („Nuurd Natuna Sia“)

## Geografii
At Süüdsjineesk Sia as 3.685.000&nbsp;km² grat. Uun't madel as't 1.060 meeter jip an faadet 3.907.000&nbsp;km³ weeder. Di jipst ponkt as 5.016 meeter jip.

### Sian trinjam

### Eilunen
* Côn Đảo: tu Wietnam
* Dongsha-Eilunen/Pratas-Eilunen: Tu Taiwan
* Hainan: tu Sjiina
* Natuna-Eilunen an Anambas-Eilunen: tu Indoneesien
* Paracel-Eilunen: tu Sjiina, faan Wietnam ferlangd
* Scarborough-Rab: tu Sjiina, faan a Filipiinen ferlangd
* Spratly-Eilunen: faan flook stooten besaat
* Zhongsha-Eilunen/*Macclesfield Beenk:* tu Sjiina

## Futnuuten


## Luke uk diar
Poggio Bracciolini

**Gianfrancesco** (of **Giovanni Francesco**) **Poggio Bracciolini** (* 11. Febrewoore 1380 uun Terranuova Bracciolini faan daaling; † 30. Oktuuber 1459 uun Florens) wiar een faan dön bekäändst humanisten faan det italjeens Renaissance. Hi wurd tu een faan a lidj, diar a wai faan det humanistisk beweeging maaget, auer hi hög faan dön bedüüdenst werken faan't antiik welerütjfoon an det tu europeeisk geisteswäält faan neien tugengelk maaget. Bedüüden as uk san bedrach tu't ütjwerk faan det latiinsk skraft; hi wiar de rocht ütjfinjer faan det humanistisk skraft.

## Luke uk diar
Güül Sia

At **Güül Sia** as di nuurdelk dial faan't Sjineesk Sia. Hat as en grat bocht faan a Pasiifik, huar uk at Bohaibocht an at Koreabocht tu hiar.

## Geografii
Uun't waasten an nuurden leit Sjiina, uun't uasten Korea, an efter süüden as at Güül Sia eeben an woort tu't Uastsjineesk Sia.

Hat as 380.000 km² grat an uun't madel man 44 meeter jip. At jipst steed as 152 meeter jip. At Güül Sia häält 16.720 km³ weeder.

Di aparte nööm komt faan a Güül Struum (Huang He), di iin uun det bocht lääpt, an sin sedimenten diar iinbrangt. Diar as föl lös uun, en güül, 'klastisk' sediment, diar efter a istidj uun Nuurd-Sjiina faan a winj tuupstöwen wurden as, an nü faan a struum ufbaud woort.

## Luke uk diar
Kansai

Det **Kansai Regiuun** (üüb Jaapaans: 関西地方 *Kansai-chihō*) of uk **Kinki** as ian faan dön aacht regiuunen uun Jaapaan. Det leit uun a süüd faan det Honshū eilun, wat det gratst eilun uun Jaapaan as.

## Geografii
Uun a nuurd leit det Jaapaans Sia, uun a süüd a Pasiifik an uun a süüdwaast det Seto Sia. Uun a nuurduast faan't regiuun leit de Biwa Sia.

### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee sööwen prefektüüren:

## Kwelen
Shikoku

**Shikoku** (üüb Jaapaans: 四国 *Shikoku*, of „fjauer lunen“) as det naistletjst faan dön fiiw hoodeilunen an ian faan dön aacht regiuunen faan Jaapaan. Tu a nuurd leit Honshū an tu a waast leit Kyūshū.

## Geografii
Uun a nuurd leit det Seto Sia an uun a süüd a Pasiifik.

### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee fjauer prefektüüren:

## Kwelen
Kyūshū

**Kyūshū** (üüb Jaapaans: 九州 *Kyūshū* [kʲɯꜜːɕɯː], of „njüügen prowinsen“) as det traadgratst faan dön fiiw hoodeilunen an ian (tup mä dön Nansei-Eilunen) faan dön aacht regiuunen faan Jaapaan. Tu a nuurduast lei Honshū an Shikoku.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee aacht prefektüüren:

## Kwelen
Sjineesk Sia

At **Sjineesk Sia** as en ualen ütjdruk för a pasiifisk sian uun't uasten faan Sjiina. Daalang snaaket am faan trii sian.

## Sian
* Güül Sia uun't nuurden
* Uastsjineesk Sia uun a maden
* Süüdsjineesk Sia uun't süüden
Uastsjineesk Sia

At **Uastsjineesk Sia** as en dial faan a Pasiifik uun't uasten faan Sjiina. Tuup mä't Süüdsjineesk Sia uun't süüden an at Güül Sia uun't nuurden as hat di madelst dial faan't Sjineesk Sia.

## Geografii
Uun't waasten leit Sjiina, uun't nuurden Korea, uun't uasten japoonsk eilunen an uun't süüdwaasten Taiwan.

At Uastsjineesk Sia as 1,25 miljuun km² grat an tumiast temelk flaak, uun't madel man 275 meeter jip. Efter uasten tu woort hat jiper bit deel tu 2.719 meeter. Grat strummer fal det Uastsjineesk Sia mä hör sedimenten ap: di Güül Struum (Huang He) lääpt diar iin nai bi Peking an di Jangtsekiang (Jangtse) bi Shanghai.

## Luke uk diar
Lös

**Lös** as en laachtgüül 'klastisk' sediment faan fiin 'silt'. Diar kön oober uk 5 bit 20 prosent tuun of fiin sun mad wees. Lös woort faan a winj tuupstöwen. Di miast lös as uun of efter a istidj apwoksen. Dü fanjst ham fööraal uun miatag breetjin. Son tjiin prosent faan't fäästlun san mä lös bedobet, an det as di best ääkergrünj. Uun Sjiisklun lääpt en strimel lösgrünj swäärs troch faan waast tu uast. Jodiar regiuunen het miast 'Börde' an haa a best ääkertaalen.

## Bilen

Europa vegan3.png|Lösregiuunen (güül streget) uun Euroopa efter a istidj.
Lösswand_Großebersdorf_sl11.jpg|Uun löswoger kön swaalken bräät.
Loess landscape china.jpg|Lösloonskap uun Nuurd-Sjiina.
20060422094342.jpg|Di Güül Struum uun Sjiina; lääpt ütj uun't Güül Sia.



## Luke uk diar
Ääkertaal

At **ääkertaal** as en taal tesken 0 an 100 för di wäärs faan en grünj. Je huuger det taal, amso beeder för a büürerei. Hat gongt ütj faan di **grünjwäärs** an do wurd noch ööder faktooren diar mä iinreegent, soken üs laag, relief, kliimaregiuun.

## Grünjwäärs

Steedenwiis san sogoor grünjwäärser auer 100 mögelk.

## Literatuur
Rudolf Hüwe an Walter Roubitschek: ''Landwirtschaftliche Bodennutzung'', Nationalatlas Bundesrepublik Deutschland, S. 29, PDF-Datei, 5,17 MB, S. 2
Güül Struum

Di **Güül Struum** of **Huang He** (, , ual skriiwwiis: *Hwang Ho*, mongoolisk *Hatan Gol*, kurt: ) as en graten struum uun Nuurd-Sjiina.

Efter a Jangtsekiang  as hi di ööderlingst struum uun Sjiina, an mä 4.845 kilomeetern di sjuardlingst struum üüb a eerd. Sin iintoochregiuun amfaadet 752.000&nbsp;km².

Di aparte nööm komt faan sin güül klöör, auer hi föl lös mäslebet.

## Bilen

Yellow river - A. Holdrinet.jpg|Boowerluup uun Qinghai
Lanzhou-rio-amarillo-baita-shan-d03.jpg|Bi Lanzhou komt di struum ütj a berger ütj
20060422094342.jpg|Bi Wuhai lääpt hi troch lösloonskapen
HukouWaterfall4.jpg|Hukou-weederfaal bi Xi’an


## Luke uk diar
Jangtsekiang

Di **Jangtsekiang** of **Jangtse** (, kurt: ) as di lingst struum uun Sjiina an uk uun hial Aasien. Mä en lengde faan 6380 kilomeetern as hi di traadlingst struum üüb a eerd.

## Stääden
A stääden Chongqing, Wuhan an Nanjing lei bi a struum. A mös faan a struum as nai bi Shanghai.

## Bilen

Tigersprungschlucht.jpg|Nuurduasten faan Shigu
Kuimen_gate.jpg|Bi Kuimen
Dreischluchtendamm hauptwall 2006.jpg|Trii-Däälen-Doom
Shanghai Landsat-7 2005-08-15.jpg|Müs nuurden faan Shanghai



## Luke uk diar
Liam

**Liam** as en sediment, an diar as sun (> 63 µm), silt (> 2 µm) an tuun (
Lehmgrube.jpg|En liamküül.
NB-St-Marien-Kirche-11-IV-2007-099.jpg|Tegelstianer wurd ütj liam maaget.
Djenné Moschee.jpg|En grat moschee ütj liam uun Maali.



## Luke uk diar
Kaltsiumkarbonaat

**Kaltsiumkarbonaat** of ianfach **Kalk** as en cheemisk ferbinjang faan Kaltsium, Köölstoof an Sürstoof mä det cheemisk formel CaCO3. Hat as en saalt faan't köölsüren an hiart tu a karbonaaten.

## Bilen

Calcite-20188.jpg|Kaltsit
MammothHotSprings2.jpg|Trawertiin
David von Michelangelo.jpg|Marmor
Stubbenkammer-2007b.jpg|Kritj
Shell of Haliotis.JPG|Parelmuuder


## Kwelen


## Luke uk diar
TEU

**TEU** as en ufkörtang för **Twenty-foot Equivalent Unit**, an det ment: 'twuntag-fut-standard(ISO)container'. Mä TEU wurd containern tääld. At jaft 1-TEU, 1,5-TEU an 2-TEU container. 2-TEU container wurd uk üs 1-**FEU** betiakent (**Forty-foot Equivalent Unit**).

## Miaten
Am dat üüb a hialer welt mä containern werket wurd koon, san jo leewen like grat:

## Literatur
* *Glossary for transport statistics.* Third edition. Office for Official Publications of the European Communities, Luxemburg 2003, , S. 85, ec.europa.eu (PDF; 790&nbsp;kB).
Mecklenborgisk Sian

Di **Lunkreis Mecklenborgisk Sian** leit uun Mecklenborag-Föörpomern. Det as di gratst lunkreis uun Sjiisklun, dobelt so grat üs det Saarlun. Kreisstääd as Neubrandenburg, dialen faan't ferwaltang sat oober uk uun Demmin, Neustrelitz an Waren (Müritz).

## Stääden an gemeenen
**Amtfrei gemeenen**
# **[[Dargun]]**, Stääd ()
# **[[Demmin]]**, Hansestääd ()
# **[[Feldberger Seenlandschaft]]** ()
# **[[Neubrandenburg]]**, Stääd ()
# **[[Neustrelitz]]**, Stääd ()
# **[[Waren (Müritz)]]**, Stääd ()

**Amten mä gemeenen an stääden**
 (diar sat at ferwaltang)

## Kwelen


## Luke uk diar
Föörpomern-Rüügen

**Föörpommern-Rüügen** as en lunkreis uun Mecklenborag-Föörpomern. Hi amfaadet det nuurdelk Föörpomern an en letjen dial faan Mecklenburg.

## Stääden an gemeenen
**Amtfrei gemeenen**
# **[[Binz]]** ()
# **[[Grimmen]]**, Stääd ()
# **[[Marlow]]**, Stääd ()
# **[[Putbus]]**, Stääd ()
# **[[Sassnitz]]**, Stääd ()
# **[[Stralsund]]**, Hansestääd ()
# **[[Süderholz]]** [Poggendorf] ()
# **[[Zingst]]** ()

**Amten mä gemeenen an stääden**
 (diar sat at ferwaltang)

## Futnuuten


## Luke uk diar
Skalnastal

**Skalnastal** as en heavy metal band am di musiiker Michael Tegge faan Uast-Fresklun. Jo fertuune ual an nei fresk staken. Di nööm komt faan't Skalnasdääl üüb Oomram.

## Musiikern
* Michael Tegge: stem, bas
iar mä: Ralf Gerdes: trumel; Jonathan Linton: gitaar, stem (ei muar diarbi), Cord Bakenhus: gitaar; Anna David Merz: gitaar

Det band hää ham uun Tondern nei apsteld, an 2024 hiar diartu:
* Michael Tegge: stem, bas
* Gonne Jensen, Hüsem: trumler
* Dan Asbjørn, Tondern: gitaar
* Bjørn Rahbæk Andresen, Tondern 

## CDs
* *Lewer duad üs Slav* (EP), 2019
*: 5 staken: A Bai a Redher, Hoker koon siil saner winj, Kam Jurt (Biikesung), Gift (Ellin Nickelsen), Man Stian (E. Nickelsen)
* *Archiv* (EP), 2021
*: 4 staken: Wodan, Fry, Kriiken (E. Nickelsen), Salang

## Luke uk diar
* Skalnastal (facebook)
* ''Kam Jurt'' (YouTube)
* ''A Bai A Redher'' (YouTube)
* ''Wodan'' (YouTube)
* ''Salang'' (YouTube)
* ''Recognize us'', 2024 (YouTube)
* Heavy Metal auf Friesisch (NDR)
* Skalnastal - Fresk musiik (Friisk Funk)
Neubrandenburg

**Neubrandenburg** as en stääd uun Mecklenburg-Föörpomern an kreisstääd faan di lunkreis Mecklenburgisk Sian.

## Bilen

NB-Stadtmauer-und-Wiekhaus-02-06-2008-041.JPG|Neubrandenburg


## Sasterstääden

## Kliima

## Futnuuten


## Luke uk diar
Shanghai

**Shanghai** of **Schanghai** () as det wichtagst industriistääd uun Sjiina. Hat as ian faan a gratst stääden üüb a eerd. Shanghai as prowinsfrei, an täält sodenang salew uk üs prowins. Di huuwen as mä auer 30 miljuun TEU di gratst containerhuuwen faan a welt. 

Nuurden faan Schanghai hää di traadgratst struum faan a eerd, di Jangtsekiang san müs.

## Kliima
Shanghai leit uun a subtroopen ('uastsidjenkliima'). Auer somer kön taifuunen apkem.

## Futnuuten


## Luke uk diar
Lunkreis Rostock

Di **Lunkreis Rostock** leit uun Mecklenborag-Föörpomern. At kreisstääd as Güstrow. Uk uun Bad Doberan sat dialen faan a ferwaltang. Di lunkreis amslot det stääd Rostock.

## Stääden an gemeenen

**Amten** mä stääden an gemeenen
 (diar sat at ferwaltang)

## Futnuuten


## Luke uk diar
Greifswald

**Greifswald**  (plaatsjiisk *Griepswold*) as en Hanse- an uniwersiteetsstääd uun Mecklenburg-Föörpomern. Hat as uk kreisstääd faan di lunkreis Föörpomern-Greifswald. Greifswald leit bi't Uastsiaküst bi a müs faan di struum Ryck tesken a eilunen Rüügen an Usedom.

## Stääddialen

## Kliima

## Futnuuten


## Luke uk diar
Güstrow

**Güstrow** [] as en stääd uun Mecklenburg-Föörpomern an kreisstääd faan di lunkreis Rostock. Diar sat uk at ferwaltang faan't Amt Güstrow-Land. Efter Ernst Barlach het Güstrow uk *Barlachstääd*.

Trinjam Güstrow lei a gemeenen: Sarmstorf, Plaaz, Glasewitz, Lalendorf, Mühl Rosin, Gutow, Gülzow-Prüzen an Lüssow. 

## Luke uk diar

## Futnuuten
Föörpomern-Greifswald

**Föörpomern-Greifswald** as en lunkreis uun Mecklenborag-Föörpomern. Sin kreisstääd as Greifswald. Uk uun Pasewalk an Anklam sat dialen faan a ferwaltang. 

## Stääden an gemeenen
**Amtfrei gemeenen**
# **[[Anklam]]**, Hansestääd ()
# **[[Greifswald]]**, Hansestääd ()
# **[[Heringsdorf]]** ()
# **[[Pasewalk]]**, Stääd * ()
# **[[Strasburg (Uckermark)]]**, Stääd ()
# **[[Ueckermünde]]**, Stääd ()

**Amten** mä stääden an gemeenen
 (diar sat at ferwaltang)

## Futnuuten


## Luke uk diar
Parchim

**Parchim** (plaatsjiisk: *Parchen*) as det kreisstääd faan di lunkreis Ludwigslust-Parchim uun Mecklenburg-Föörpomern. Diar sat uk at ferwaltang för det Amt Parchimer Umland.

## Futnuuten


## Luke uk diar
Regiuun Hannover

At **Regiuun Hannover** as en komunaalferbant uun Niidersaksen. Hat as apwoksen ütj di ual *Lunkreis Hannover* an det *Kreisfrei stääd Hannover*. A gratst stääden diar san Hannover, Garbsen an Langenhagen, det stääd mä't gratst areaal as Neustadt am Rübenberge.

## Laag
Lunkreiser trinjam:

## Gemeenen

## Futnuuten


## Stäädregiuunen uun Sjiisklun
* Stäädregiuun Aachen (Nuurdrhein-Waastfaalen)
* Regiuun Hannover (Niidersaksen)
* Regiunaalferbant Saarbrücken (Saarlun)
* Regiuun Stuttgart (Baden-Württemberg)

## Luke uk diar

* Metropoolregiuun Hannover
Lunkreis Göttingen

Di **Lunkreis Göttingen** as di süüdermiast lunkreis uun Niidersaksen. Sin ferwaltang sat uun't stääd Göttingen. Hi as 2016 apwoksen ütj jo ual lunkreiser *Göttingen* an ''Osterode am Harz''. 

## Stääden an gemeenen

## Kwelen


## Luke uk diar
IMO 9008794

Di **IMO 9008794** es en Föriskep, wat 1991 üs *Tresfjord* fuar *Møre og Romsdal Fylkesbåtar* (Fuargungster fan Fjord1) becht waar. Bit 2010 wiar dit Skep ön di Liinie Molde–Vestnes ön Faart, leeterhen twesken Flakk en Rørvik. Eeđer en Ombechning es dit Skep sent November 2019 ön di Föriskepsliinie Rem-Söl' üp Wai.

## Noom
Di FRS heer dit Skep "Römöexpress" nēmt.
Diarom jit dit Skep uk di "Skriiffail tö See", aurdat di dütsk Noom fan dit Ailön Rømø **Röm** es. Wan em "Römö" skriift, es dit weđer üp deensk jit üp dütsk rocht skrewen. 
Üp Skep staant "Romoexpress", diar skel em mesken ütsjuk, hur'ling dit jit skel.
Wan ja wat üp Engelsk skriif, da jit dit "RoemoeExpress", dit diar da bluat jit siir.

"Havnebyexpress" her mesken uk gur lünt, man diar skel em jaa fuar Nuar üp kum.

## Histoorie
Di Werev Eide Contracting ön Høylandsbygd seet dit Föriskep üp Kiil, man ja kām knap bi Kas, en kür dit Skep ek klaarfo. Di Fiskerstrand-Werev heer dit da aurnomen en töjen becht. 

## Technik
Sa üs uk di Sylt Express uur des Föri fan tau Elektromotooren ön Propelergoneln öndrewen. Di Stroom uur fan tau Generatooren maaket. Jen Generātor uur fan en Sokskolben-Fjuurtakt-Skepsdiesel fan Bergen Engines (Typ: BRM-6) öndrewen, en di Üđer lapt me en Gasmaskiin, wat niigen Kolben heer. Des jit Bergen Engines (Typ: C25:33L9AG), Di Gasmaskiin waar ombi 2011 iinbecht. Fuar di Nuar heer dit Skep jit en Volvo Penta-Dieselmaskiin, Typ: D12 me en litj Generātor, dat dit Leecht ek ütgiar, wan dit Skep ek muar faar ken.

## Galerii

IMO 990794_001.png|Dit "nii" Föriskep kumt naa Söl. Em ken uk Fesk fan di Ellingstedter Feskfabrik fo. 
IMO 990794_002.jpg|Dit "nii" Föriskep liit ön List üp Söl. Di Skeepen sen mal fol, aurdat ek sa fuul Autotochen köör ken (Di Iirsenbaan uur nii maaket). 


## Futnooten
Boskkautsen

**Boskkautsen** (*Ninox*) san en skööl faan kadüülen (Strigidae). Jo lewe uun Uastaasien bit deel tu Oseaanien. Diar jaft at amanbi 30 slacher faan.

## Slacher
N. affinis – N. boobook – N. burhani – N. connivens – N. forbesi – N. hypogramma – N. ios – N. jacquinoti – N. japonica – N. leventisi – N. meeki – N. mindorensis – N. natalis – N. novaeseelandiae – N. obscura – N. ochracea – N. odiosa – N. philippensis – N. punctulata – N. randi – N. reyi – N. rudolfi – N. rufa – N. rumseyi – N. scutulata – N. spilocephala – N. spilonotus – N. squamipila – N. strenua – N. sumbaensis – N. theomacha – N. variegata

## Bilen

Andaman_Hawk-Owl_(cropped).jpg|*N. affinis*
The Barking Owl.jpg|*N. connivens*
Ninox_rufa_-_Rufous_owl_2281.jpg|*N. rufa*
Brown hawk-owls couple.jpg|*N. scutulata*
PowerfulOwl.jpg|*N. strenua*
White-browed Owl (Athene superciliaris), Madagascar.jpg|*N. superciliaris*


## Luke uk diar
Lunkreis Hildesheim

Di **Lunkreis Hildesheim** leit uun't süüden faan Niidersaksen. Sin kreisstääd as Hildesheim.

## Stääden an gemeenen

**Ianhaidsgemeenen**

**Samtgemeenen**

 (diar sat at ferwaltang)

## Futnuuten


## Luke uk diar
Canberra

**Canberra** (Ütjspriik üüb Ingels: [ˈkænbɹə] of [ˈkænbəɹə] ) as at hoodsteed faan Austraalien. Deit leit uun a süüduast faan't lun, 286 km tu a süüdwaast faan Sydney an 669 km tu a nuurduast faan Melbourne. Det hee 432.141 lidj (2016). Det as uk at hoodsteed faan det Australian Capital Territory.

## Histoore
Canberra as en ploonhoodsteed, wat auer't riwaliteet twesken Melbourne an Sydney üüs kompromisliasing reet wurd. Efter en internatschunaal kompetitschuun för a ploon faan't steed, reet det austraalisk regiaring för de US-ameerikoons architekt Walter Burley Griffin san ploon. A bauwerken begand 1913 an't steed wurd 9. Mei 1927 at hoodsteed.  

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At steed hee njüügentanj distrikten:
* Belconnen
* Booth
* Canberra Central (North an South Canberra)
* Coree
* Cotter River
* Gungahlin
* Hall
* Jerrabomberra
* Kowen
* Majura
* Molonglo Valley
* Mount Clear
* Paddys River
* Rendezvous Creek
* Stromlo
* Tennent
* Tuggeranong
* Weston Creek
* Woden Valley

## Kwelen
Jongstiantidj

At **Jongstiantidj** as en tidjääler uun't histoore faan't menskhaid, huarfaan began faan 11.500 f. Kr. uun a maden an a waast faan Euroopa mä't auwergung faan jeeger- an saamlerkultüüren tu iinwenet büüren mä domestisiaret diarten an plaanten definiaret wurt.

## Luke uk diar

* Früchtboor Hualewmuun
Sydney (Steed)

**Sydney** (Ütjspriik üüb Ingels: [ˈsɪd.ni] ) as det gratst steed uun Austraalien an Oseaanien. Det leit uun a süüduast faan't lun, 286 km tu a nuurduast faan Canberra. Det hee 4.321.534 lidj (2016). Det as at hoodsteed faan New South Wales.

## Geografii
De Parramatta Struum leept iin uun Sydney Harbour. Uun a huuwen san hög eilunen.

De Hawkesbury Struum leept troch a nuurd an nuurdwaast an de Nepean Struum troch a waast faan't steed. 

Uun a waast faan Sydney stun dön Blue Mountains, diar dial faan det Great Dividing Range san.

### Iindialing faan Ferwalting

At steed (*Sydney Metropolitan Area*) hee lokaal ferwaltingsgebiiten (üüb Ingels: *Local Government Areas* of *LGAs*). Dön lokaal ferwaltingsgebiiten faan Grat Sydney san:

## Histoore
At steed wurd 26. Janewoore 1788 grünjlaanjen. Det iarst iisenboon uun't steed, twesken *Central* an Parramatta, wurd 1855 eebenmaaget.

## Kwelen
Gia Long

**Gia Long** (Hán tự: 嘉隆; * 8. Febrewoore 1762 uun Huế; † 3. Febrewoore 1820 uk diar) wiar faan 31. Mei 1802 tu 3. Febrewoore 1820 de iarst keiser faan det wjetnameesk Nguyễn-Dünastii.
Uuhu

A **Uuhu** (*Bubo bubo*) as det gratst Kadüül. Hi woort 60 cm lung an wäächt fiiw pünj. 

## Bilen

Bubo bubo distribution map.png|Spriadkoord
Bubo Bubo Uhuküken 02.JPG|Jöönke
Bubo bubo 1 (Martin Mecnarowski).jpg|En uuhu hää en elk fangd
Bubo bubo winter 1.jpg|En uuhu uun a wonter
Bubo bubo bubo MHNT.ZOO.2010.11.157.1.jpg|*Bubo bubo bubo* - MHNT


## Luke uk diar
Huế (steed)

**Huế** (Ütjspriik üüb Wjetnameesk: [hwě] ) as en steed uun a maden faan Wjetnam. At steed wiar faan 1738 tu 1775 at hoodsteed faan det Đàng Trong Köningrik an faan 1802 tu 1945 at hoodsteed faan det Nguyễn-Dünastii. Det hee 351.456 lidj (2019).

Huế wiar bit 2024 at hoodsteed faan't prowins Thừa Thiên Huế. 2025 as det steed mä't prowins tuupslööden wurden tu ian faan seeks *sentraal regiaret steeden* mä apgoowen faan en prowins.

## Biljing
At steed hee ian uniwersiteet:
* At Uniwersiteet Huế (üüb Wjetnameesk: *Đại học Huế*)

## Kwelen


## Sentraal regiaret steeden
Haiphong, Hanoi, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ, Ho Chi Minh Steed
Minh Mạng

**Minh Mạng** (Hán tự: 明命; * 25. Mei 1791 uun Huế; † 20. Janewoore 1841 uk diar) wiar faan 14. Febrewoore 1820 tu 11. Janewoore 1841 de öler keiser faan det wjetnameesk Nguyễn-Dünastii.
Hanoi

**Hanoi** (üüb Wjetnameesk: *Hà Nội* [hàː nôjˀ] ) as at hoodsteed an ian faan dön seeks munisipaliteeten faan Wjetnam. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 3.472.000 lidj (2019).

## Geografii
### Kliima



### Iindialing faan Ferwalting

Hanoi hee ian markelsgemeend (Sơn Tây), 12 Steedkreiser:

An 17 Lunkreiser:

## Histoore
At steed wurd 1010 üüs *Thăng Long* grünjlaanjen.

## Luke uk diar
* *Munisipaliteeten faan Wjetnam*: Hanoi, Ho Chi Minh Steed, Huế, Cần Thơ, Đà Nẵng, Hải Phòng.

## Kwelen