open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loire-Atlantique

Det **Loire-Atlantique Department** [lwaʀatlɑ̃ˈtik] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Pays de la Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a waast faan't regiuun Det hee 1.459.116 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nantes.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

## Kwelen
Flän Fasker

**Flän Fasker** (Exocoetidae) san en famile faan Bianfasker uun det order faan a Hurnfaskoortagen (Beloniformes). Enkelt slacher kön bit 400 meeter widj auer't weeder sjit.

## Onerfamilin an sköölen
* Cypselurinae
*: Cheilopogon – Cypselurus – Hirundichthys – Prognichthys
* Exocoetinae
*: Exocoetus
* Fodiatorinae
*: Fodiator
* Parexocoetinae
*: Parexocoetus

## Luke uk diar
Ruadbarsch

A **Ruadbarsch** (*Sebastes norvegicus*; *Sebastes marinus*) as en Bianfask uun det order faan a Barschoortagen (Perciformes). Hi lewet uun a Nuurdatlantik.

## Bilen

 Rose fish 2011.jpg|Ruadbarsch uun a looden
 Altona Fishmarket 1.jpg|Riaket Ruadbarsch
 Rotbarschfilet mit Beilage (2666564422).jpg|Braaset filee mä irpelsaloot


## Luke uk diar
Indre (Department)

Det **Indre Department** [ɛ̃ːdʀ] as ian faan dön seeks departmenten uun det Centre-Val de Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 216.867 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Châteauroux.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting

At department hee fjauer arrondissementen:

## Kwelen


## Luke uk diar
* Berry (Prowins)
Ain (Department)

Det **Ain Department** [ɛ̃] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 662.412 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Bourg-en-Bresse.

## Geografii
* Struumer: Saône an bistruumer - Reyssouze an Chalaronne; Rhône an bistruumer - Suran an Ain.

### Kliima

### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting

At department hee fjauer arrondissementen:

## Befölkring
En mensk faan't department het *aindinois* (menelk) of *aindinoise* (weipelk) üüb Fraansöösk.

At taal faan a lidj uun't department sant 1791 :

### Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.

## At Belukin Wäärt

Bourgogne,_Bresse,_Bourg-en-Bresse,_Brou_005-1.jpg|Det *Brou Kluaster*, Bourg-en-Bresse


## Persöönelkhaiden
* A filosoof Voltaire (1694-1778) wenet faan 1759 tu 1778 uun Ferney (nü Ferney-Voltaire).

## Kwelen
Ardèche (Department)

Det **Ardèche Department** [aʁdɛʃ] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 327.878 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Privas.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting

At department hee trii arrondissementen:

## Befölkring
Auer Ardèche ian faan dön aaremer departmenten uun Frankrik wiar, jeew at muar ütjwaanerers üüs iinwaanerers. Uun det letst tidj anert detheer laag.

At taal faan a lidj uun't department sant 1791:

## Befölkring
### Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.

## Kwelen
Hurnhei

A **Hurnhei** (*Heterodontus francisci*) as en Heifask, di bit 120 cm lung wurd koon. Hi hiart tu a *[[Echt Heifasker]]* (Galeomorphii) an lewet uun a Pasiifik föör Kalifornien an Meksiko.

## Luke uk diar
1302

**1302** wiar det öler juar faan det 14. juarhunert.

## Bejewenhaiden
* 27. Jüüle: A Osmaanen oner Osman I. woon a Slacht faan Bapheus jin det Uaströömsk Rik: Bithynien wurd dial faan det Osmaans Rik.

## Bäären

## Störwen
* 26. Deetsember: Köning Waldemar faan Sweeden (* 1243)
1303

**1303** wiar det traad juar faan det 14. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären

## Störwen
* 19. Mei: Ivo Hélory, bretoonsk afkoot an prääster (* 1253)
1305

**1305** wiar det füft juar faan det 14. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären

## Störwen
* 21. Jüüne: Wensel II., köning faan Böömen, hertooch faan Krakau an köning faan Poolen (* 1271)
* 23. August: William Wallace, skotsk freihaidshäält (* 1270)
1306

**1306** wiar det seekst juar faan det 14. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären
* 30. April: Andrea Dandolo, *Doge* faan Venedig († 1354)

## Störwen
* 04. August: Wensel III., köning faan Ungarn, Böömen an Poolen (* 1289)
1307

**1307** wiar det sööwenst juar faan det 14. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären

## Störwen
* 10. Febrewoore: Timur Chan, mongools chan an schineesk keiser faan det Yuan-Dünastii (* 1265)
Jeju-do

**Jeju-do** as en prowins faan Süüdkorea üüb det eilun Jejudo uun't Uastsjineesk Sia. Tu det prowins hiar uk a eilunen Udo an a Chuja-Eilunen.

Jeju-do as en Teukbyeol-jachi-do (특별 자치도; 特別自治道; Special Autonomous Province = Aparte autonoom prowins). Hat as apdiald tu tau stääden:

* Jeju-si (, ) uun't nuurden
* Seogwipo-si (, ) uun't süüden

## Koord

## Sastereilunen
Jeju-do as ferbünjen mä eilunen uun ööder lunen, diar uk so fiar faan't lun uf lei:
* Hainan, Sjiina
* Hawaii, USA
* Sachalin, Ruslun
* Baali, Indoneesien

## Luke uk diar
Grünjwaaler

A **Grünjwaaler** (Monodontidae) san en famile faan Tuswaaler (Odontoceti) uun det auerfamile faan a Delfiinoortagen (Delphinoidea). Diar jaft at man tau slacher faan, diar son sääks meeter lung wurd. Jo lewe uun a Arktis.

## Slacher
* Witjwaal, Beluuga (*Delphinapterus leucas*)
* Narwaal (*Monodon monoceros*)

Beluga whale edited by K Abdelhamid.png|*D. leucas*
Baby Beluga (32907998406).jpg|*D. leucas*, jong diart
Нарвал в российской Арктике.jpg|*M. monoceros*
Pod Monodon monoceros.jpg|*M. monoceros*


## Ööders wat

## Luke uk diar
Métropole de Lyon

At **Métropole de Lyon** as en fransöösk departement an en gemeenferbant trinjam an mä det stääd Lyon uun't regiuun Auvergne-Rhône-Alpes. Diar wene knaap 1,4 miljuunen minsken (stant:2018) uun 59 gemeenen.

## Gemeenen

## Luke uk diar
Anser

Wat menst dü ?

* **Anser**, di latiinsk nööm för Fialges
* Anser (stäär), en stäär uun't stäärbil Foos
Rhône (Department)

Det **Rhône Department** [ʁoːn] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 1.893.147 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Lyon, uk wan sant 2015 as't steed nian dial faan't department.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting

At department hee tau arrondissementen bütj det steed Lyon:

## Befölkring
### Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.

## Kwelen
Fialges

A **Fialges** (*Anser*) san en skööl faan Ges (Anserini) uun det famile faan a Anen (Anatidae). Diar hiar tjiin slacher tu.

## Aal a slacher
A. albifrons – A. anser – A. brachyrhynchus – A. caerulescens – A. canagicus – A. cygnoides – A. erythropus – A. fabalis – A. indicus – A. rossii – A. serrirostris

#### Enkelt slacher
: Grä Gus (*Anser anser*)
: Snägus (*Anser caerulescens*)
: Siadgus (*Anser fabalis*)

## Luke uk diar
Siages

A **Siages** (*Branta*) san en skööl faan Ges (Anserini) uun det famile faan a Anen (Anatidae). Jo san föl jonker üs Fialges (Anser), haa en suart nääb an suart fet.

## Aal a slacher
B. bernicla – B. canadensis – B. hutchinsii – B. leucopsis – B. ruficollis – B. sandvicensis

## Enkelt slacher
: Groltergus (''Branta bernicla'')
: Kanadagus (''Branta canadensis'')
: Greenlungus (''Branta leucopsis'')

## Luke uk diar
Swaanen

A **Swaanen** (*Cygnus*) san en skööl faan Anenfögler (Anatidae) uun det onerfamile faan a Ges an Swaanen (Anserinae). Swaanen san a gratst Anenfögler.

## Aal a slacher uun't triibus ''Cygnini''
; *[[Coscoroba]]*
: *[[Coscoroba coscoroba]]*
; *[[Cygnus]]*
: C. atratus – C. bewickii – C. buccinator – C. columbianus – C. cygnus – C. melancoryphus – C. olor

## Enkelt slacher
: Coscorobaswaan (*Coscoroba coscoroba*) 

: Suart Swaan (*Cygnus atratus*)
: Letj Swaan (*Cygnus bewickii*)
: Sjongswaan (*Cygnus cygnus*)
: Grat Swaan (*Cygnus olor*)

## Luke uk diar
Hanengus

At **Hanengus** (*Cereopsis novaehollandiae*) as di iansagst fögelslach uun det skööl Cereopsis faan a Ges an Swaanen (Anserinae). Hat hää linger bian üs ööder Ges an en letjer hood. Hanenges kön swääm, mei oober ei hal üüb't weeder. Jo lewe uun't süüdelk Austraalien.

## Spriadkoord

## Luke uk diar
Coscorobaswaan

At **Coscorobaswaan** (*Coscoroba coscoroba*) as di iansagst slach uun det skööl Coscoroba faan't onerfamile Ges an Swaanen (Anserinae). Hat lewet uun Süüdameerikoo.

## Spriadkoord

## Luke uk diar
Merginae

A **Merginae** of **Sia-Anen** san en onerfamile faan a Anenfögler (Anatidae). Dialwiis wurd jo uk üs auerskööl Mergini faan't onerfamile Echt Anen (Anatinae) uunsen.

## Sköölen
Bucephala – Clangula – Histrionicus – Lophodytes – Melanitta – Mergellus – Mergus – Polysticta – Somateria

## Enkelt slacher
: Bucephala
:: Bralan (*Bucephala clangula*)
: Clangula
:: Isfögel (An) (*Clangula hyemalis*)
: Melanitta
:: Suart An (*Melanitta nigra*)
: Mergellus
:: Letj Seegnääb (*Mergellus albellus*)
: Mergus
:: Grat Seegnääb (*Mergus merganser*)
:: Madel Seegnääb (*Mergus serrator*)
: Somateria
:: Eidergus (*Somateria mollissima*)

## Luke uk diar
Anas

A ***Anas*** san en skööl faan Anenfögler (Anatidae). Jo wurd uk **Eegentelk Anen** näämd.

## Aal a slacher
A. acuta – A. albogularis – A. americana – A. andium – A. aucklandica – A. bahamensis – A. bernieri – A. capensis – A. carolinensis – A. castanea – A. chlorotis – A. clypeata – A. crecca – A. cyanoptera – A. diazi – A. discors – A. eatoni – A. erythrorhyncha – A. falcata – A. flavirostris – A. formosa – A. fulvigula – A. georgica – A. gibberifrons – A. gracilis – A. hottentota – A. laysanensis – A. luzonica – A. melleri – A. nesiotis – A. penelope – A. platalea – A. platyrhynchos – A. poecilorhyncha – A. puna – A. querquedula – A. rhynchotis – A. rubripes – A. sibilatrix – A. smithii – A. sparsa – A. strepera – A. superciliosa – A. undulata – A. versicolor – A. wyvilliana – A. zonorhyncha – †A. cheuen – †A. marecula – †A. theodori

## Enkelt slacher
: Gräfögel (''Anas acuta'')
: Slob (''Anas clypeata''), uk: *Spatula clypeata*
: Uart (''Anas crecca'') 
: Smen (''Anas penelope''), uk: *Mareca penelope*
: Wil An (''Anas platyrhynchos'') 
: Leguart (''Anas querquedula''), uk: *Spatula querquedula*
: Madelan (''Anas strepera''), uk: *Mareca strepera*

## Luke uk diar
Aythya

A ***Aythya*** san en skööl faan Dükanen (Aythini) uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae).

## Aal a slacher
A. affinis – A. americana – A. australis – A. baeri – A. collaris – A. ferina – A. fuligula – A. innotata – A. marila – A. novaeseelandiae – A. nyroca – A. valisineria

## Enkelt slacher
: Toofelan (''Aythya ferina'')
: Toopet An (''Aythya fuligula'')
: Beragan (''Aythya marila'')

## Luke uk diar
Nuurdeuroopa

Mä **Nuurdeuroopa** as di nuurdelk dial faan Euroopa mend. Diartu hiar a lunen faan't eegentelk Skandinaawien:
* Norweegen
* Sweeden
* Denemark
Man uk ööder nuurdelk lunen wurd diar mä tu reegent:
* Finlun
* Åland
* Islun
* Färöer
* Greenlun (poliitisk tu Nuurdeuroopa, geograafisk tu Nuurd-Ameerikoo)

Bi a lunen uun't Baltikum as't en betj ünseeker, wäär jo tu Nuurd- of Madeleuroopa tääl:
* Eestlun
* Letlun
* Litauen

## Luke uk diar
Letj Seegnääb

At **Letj Seegnääb** (*Mergellus albellus*) as en letjen weederfögel uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae). Hat as di iansagst slach uun det skööl Mergellus an lewet uun Nuurdeuroopa an Nuurdaasien.

## Bilen

MergellusAlbellusIUCNver2018 2.png|Spriadkoordgreen: Somerregiuunblä: Wonterregiuun(grater bil)
Mergellus albellus MHNT.ZOO.2010.11.33.1.jpg|Aier faan *M. albellus* - MHNT


## Luke uk diar
Jura (Department)

Det **Jura Department** [ʒyˈʀa] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 258.023 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Lons-le-Saunier.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting

At department hee trii arrondissementen:

## Befölkring
### Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.

## Kwelen
Grat Seegnääb

At **Grat Seegnääb** (*Mergus merganser*) as en weederfögel uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae). Hat lewet uun't nuurdelk Euroopa, Aasien an Ameerikoo.

## Onerslacher
* *Mergus merganser merganser*, Euroopa
* *Mergus merganser orientalis* (of *comatus*), Aasien
* *Mergus merganser americanus*, Nuurdameerikoo

## Bilen

MergusMerganserIUCNver2019-2.png|Spriadkoordgreen: Somerregiuunblä: Wonterregiuun(grater bil)
Mergus merganser qtl3.jpg|Wiiftje mä jongensguard üüb a nääk



## Luke uk diar
Madel Seegnääb

At **Madel Seegnääb** (*Mergus serrator*) as en weederfögel uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae). Hat lewet üüb a nuurdelk eerdheleft.

## Bilen

MergusSerratorIUCN2018 2.png|Spriadkoordgreen: Somerregiuunlaachtblä: Waanerregiuunjonkblä: Wonterregiuun



## Luke uk diar
Tadorna

A ***Tadorna*** san en skööl faan fögler uun't onerfamile faan a Hualewges (Tadorninae).

## Aal a slacher
T. cana – T. cristata – T. ferruginea – T. radjah – T. tadorna – T. tadornoides – T. variegata

## Enkelt slacher
* Baragan (Tadorna tadorna)

## Luke uk diar
Nilgus

At **Nilgus** (*Alopochen aegyptiaca*) as di iansagst fögelslach uun det skööl Alopochen faan't onerfamile Hualewges (Tadorninae). Hat komt faan Egypten, as oober uk uun Madeleuroopa tu sen, huar't ütj tiirguarder ütjkneeben as. 

## Luke uk diar
Heistergus

At **Heistergus** (*Anseranas semipalmata*) as di iansagst fögelslach uun det famile Anseranatidae faan a Anen an Ges (Anseriformes). Hat lewet uun Austraalien an üüb Nei-Guinea. Hör nööm hää't efter't Heister (Pica pica) för hör suart-witj klöör.

## Luke uk diar
Wäärnfögler

A **Wäärnfögler** (Anhimidae) san en famile faan fögler uun det order faan a Anen an Ges (Anseriformes). Diar jaft at man trii slacher faan, diar uun Süüdameerikoo lewe. Jo like grat Hanen, hiar oober tu't order faan a Anen an Ges. Hör nööm haa's füngen, auer jo so furchboor roofte kön. 

## Sköölen an slacher
: Anhima
:: *[[Anhima cornuta]]*
: Chauna
:: *[[Chauna chavaria]]*
:: *[[Chauna torquata]]*

Anhima cornuta.jpg|*Anhima cornuta*
Chauna chavaria-8.jpg|*Chauna chavaria*
Halsband-Wehrvogel Chanua torquata 0505273 Ausschnitt.jpg|*Chauna torquata*
World_Screamer_Range.png|Spriadkoord


## Luke uk diar
Aix (Anen)

***Aix*** as en skööl faan Swäämanen (*Anatini*). Diar jaft at man tau slacher faan. 

## Slacher
* Mandarin-An (*Aix galericulata*), Uastaasien
* Carolina-An (*Aix sponsa*), Nuurdameerikoo

Aix galericulata -Bei Hai Park, Changqiao, Beijing, China -pair-8.jpg|Mandarin-Anen
Aix galericulata - Zürich - Hafen Riesbach 2011-01-14 15-58-32.JPG|*Aix galericulata*
Woodduck95.jpg|Carolina-Anen
Wood Duck (Aix sponsa), Parc du Rouge-Cloître, Brussels.jpg|*Aix sponsa*, wörd
Mandarin duck in Central Park (22342).webm|Mandarin An 


## Luke uk diar
Malacorhynchini

**Malacorhynchini** san en triibus faan a Anenfögler (Anatidae). Diar jaft at man tau slacher faan, diar uun Austraalien an Nei-Guinea lewe.

## Slacher
* Malacorhynchus
*: Malacorhynchus membranaceus – †Malacorhynchus scarletti
* Salvadorina
*: Salvadorina waigiuensis

Pink-eared Duck gatton08.JPG|*M. membranaceus*
Pink eared duck.jpg|*M. membranaceus*
Salvadorina waigiuensis 1895.jpg|*S. waigiuensis*
Salvadorina waigiuensis 1895 white background.jpg|*S. waigiuensis*


## Luke uk diar
Territoire de Belfort

Det **Territoire de Belfort Department** [teʀiˌtwaʀdəbɛlˈfɔːʀ] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 138.620 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Belfort.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting
At department hee bluat ian arrondissement, Belfort.

## Histoore
Föör 1871 wiar't gebiit faan't department faan nü dial faan det Haut-Rhin Department. Auer't department dial faan Elsass-Lothringen wiar, wurd det efter de Tjiisk-Fraansöösk Krich tu det Tjiisk Rik den. At gebiit trinjenam Belfort bleew man dial faan Frankrich an wurd en nei department. Üüs Elsass-Lothringen efter de Iarst Wäältkrich tu Frankrik turagden wurd, bleew at Territoire de Belfort en department för ham salew.

## Kwelen
Skua

At **Skua** of **Grat Ruuwkub** (*Stercorarius skua*, uk: *Catharacta skua*) as en siafögel uun det famile faan a Ruuwkuben (Stercorariidae). Hat lewet bi a küsten faan Madeleuroopa.

## Luke uk diar
Ruuwkuben

A **Ruuwkuben** (*Stercorarius*, Stercorariidae) san en skööl an en famile faan Fögler uun det order faan a Kuben an Waadfögler (Charadriiformes). Jo like Kuben (Laridae), san oober miast brün an jaage ööder siafögler hör fung uf.

## Slacher
S. antarcticus – S. chilensis – S. longicaudus – S. maccormicki – S. parasiticus – S. pomarinus – S. skua

## Enkelt slacher
:: Skua (*Stercorarius skua*)

## Luke uk diar
Bas-Rhin (Department)

Det **Bas-Rhin Department** as ian faan dön tjiin departmenten faan det Grand Est Regiuun uun Frankrik. At leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 1.147.820 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Strassburg.

## Geografii
De Rhein Struum maaget at uastgrens faan't department.

### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

### Iindialing faan Ferwalting

At department hee fiiw arrondissementen:

## Kwelen


## Luke uk diar
* Europeesk Kolektiif Elsas
Slaanghalsfögler

A **Slaanghalsfögler** (Anhingidae, *Anhinga*) san en famile an en skööl faan fögler uun det order faan a Suliformes. Jo san nai mä Ialges an lewe uun a troopen.

## Slacher
A. anhinga – A. melanogaster – A. novaehollandiae – A. rufa

Anhinga crop.jpg|*A. anhinga*
Darter I2-Bharatpur IMG 8101.jpg|*A. melanogaster*
Australasian Darter JCB.jpg|*A. novaehollandiae*
Austin Roberts Bird Sanctuary-019.jpg|*A. rufa*


## Luke uk diar
Fregatfögler

A **Fregatfögler** (Fregatidae, *Fregata*) san en famile an en skööl faan fögler uun det order faan a Suliformes. Jo lewe uun a troopen an subtroopen. Diar hiar fiiw slacher tu.

## Slacher
F. andrewsi - F. aquila - F. ariel - F. magnificens - F. minor

Christmas Island Frigatebird male - Jakarta Bay, Indonesia.jpg|*F. andrewsi*
Male Frigatebird with chick Fregata aquila.jpg|*F. aquila*
Lesser Frigatebird from Indonesia.jpg|*F. ariel*
Fregata magnificens -Galapagos, Ecuador -male-8 (1).jpg|*F. magnificens*
Great_frigate_birds_(15323008116).jpg|*F. minor*



## Luke uk diar
Stiankautsen

A **Stiankautsen** (*Athene*) san en skööl faan Kadüülen (Strigidae). Diar hiar trii slacher tu, uun Euroopa jaft at man ään, di Stiankauts.

## Slacher
* (*Athene brama*)
* (*Athene cunicularia*)
* Stiankauts (*Athene noctua*)

## Luke uk diar
Olympisk Godhaiden

A **(Twaalew) Olympisk Godhaiden** () wiar uun't greks mütologii jodiaren, diar üüb a Olymp seed, an wiar sodenang a huuchst Godhaiden. Leeder kaam diar noch ööder wichtag Godhaiden tu, so dat det tuleetst 18 wiar.

A Röömern haa a greks Godhaiden auernimen, jo füng diar oober en neien nööm.

## Beskriiwang

## Stambuum faan a Olympisk Godhaiden

## Stambuum faan a Titaanen

## Luke uk diar

* Aal a figüüren faan't Greks Mütologii (Dieter Macek, 7.819 iindracher)
Hauts-de-Seine

Det **Hauts-de-Seine Department** as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 1.633.217 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nanterre.

## Luke uk diar
* Suresnes

## Kwelen
Olymp

A **Olymp** () as det huuchst beragkeed uun Griichenlun naibi det stääd Katerini. Uun't greks mütologii sat üüb a Olymp a Olympisk Godhaiden.

A huuchst toop diar as a *Mytikas* (of uk: *Mitikas*) mä en hööchde faan . A naisthuuch tooper san *Skolio* (), *Stefani* () an *Skala* (). 

At hialer regiuun stäänt oner skül faan a UNESCO. Hat skal en *weltarewdial* wurd.

## Luke uk diar
Swjatlana Tsichanowskaja

**Swjatlana Heorhiyewna Tsichanowskaja** of **Swetlana Georgijewna Tichanowskaja** (üüb Witjrüs: Святла́на Гео́ргіеўна Ціхано́ўская *Svjatlána Heórhijeŭna Cichanóŭskaja*, üüb Rüs:  Светла́на Гео́ргиевна Тихано́вская *Svetlána Geórgijevna Tichanóvskaja*; * 11. September 1982 üüs *Swjatlana Piliptschuk* uun Mikaschewitschy, Brest Prowins) as en witjrüs bürgerrochtler. Hat wiar 2020 kandidoot uun de presidentskapswool uun Witjrüslun, efter dat san maan Sjarhej Tsichanowski, feestnimen an iinsperet wurd.

## Luke uk diar
Raman Pratasewitsch

**Raman Dsmitryjewitsch Pratasewitsch** of **Roman Dmitrijewitsch Protasewitsch** (üüb Witjrüs: Рама́н Дзмі́трыевіч Пратасе́віч *Ramán Dzmítryjevič Pratasjévič*, üüb Rüs: Рома́н Дми́триевич Протасе́вич *Román Dmítrijevič Protasévič*; * 5. Mei 1995 uun Minsk) as en witjrüs jurnalist an aktiwist. Hi as mägrünjleier faan de neiskanaal Nexta. De 23. Mei 2021 wiar hi uun buurd faan de Ryanair-Fluug 4978 faan Atheen tu Vilnius. A fliiger wurd faan en witjrüs stridjdschet uffangd an tu de Minsk natschunaalfluughuuwen amleitet. Uun Minsk wurd hi an sin rüs foomen, Sofia Sapega, faan a fliiger uffeerd an feestnimen.

## Luke uk diar
Stiankauts

At **Stiankauts** (*Athene noctua*) as di iansagst fögelslach faan't skööl Athene, di uun Euroopa lewet. Hat mei hal uun gäärslun jaage.

Al sant ualang tidjen as at Stiankauts en sümbool för kluukhaid, an füng diaram uk di wedenskapelk nööm Athene efter det godhaid uun a greks mütologii.

Wan "Kadüülen tu Athen" draanj wurd, do as at Stiankauts mend. 

## Bilen

Steinkauz-Athene noctua-World.png|Spriadkoord
Temple of Bel in Palmyra.JPG|At Stiankauts bräät hal uun stianen gebüüden.
SNGCop 039.jpg|Stiankauts üüb en ual greks jilstak (Drachme)
Athene noctua vidalii MHNT.ZOO.2010.11.156.1.jpg|*Athene noctua vidalii* - MHNT


## Luke uk diar
Skaistöören

A **Skaistöören** (Polyodontidae, Greks: *poly* = föl, *odous* = tus) san en famile faan fasker uun det order faan a Stööroortagen (Acipenseriformes). Diar jaft at man muar tau slacher faan. 

* Skaistöören (Polyodontidae)
** Protopsephurus †
** Palaeopsephurinae †
*** Palaeopsephurini †
**** Paleopsephurus †
** Polyodontinae
*** Polyodontini
**** Skaistöör (*Polydon*), 1 slach
***** *Polydon spathula*
**** Crossopholis †
*** Psephurini
**** Swördstöör (*Psephurus*), 1 slach
***** *Psephurus gladius*


Paddlefish.jpg|*Polydon spathula*
Psephurus gladius.jpg|*Psephurus gladius*



A **Skaistöör** lewet uun a Mississippi (USA) an a **Swördstöör** uun a Jangtsekiang (Sjiina). Faan a Skaistöör jaft at knaap noch högen, a Swördstöör as woorskiinelk ütjstürwen.

## Luke uk diar
Sialaks

A **Sialaks** (*Pollachius virens*) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae). Uk wan hi so het, hää hi mä Laksen (Salmonidae) niks tu dun. En ualen nööm as **Kualfask** (holuns: *Koolvis*). Hi as nai mä a Polak.

## Bilen

Seelachsfilet in Kräuterhülle.JPG|*Sialaks* komt üs filee üüb a boosel



## Luke uk diar
Skelfask

A **Skelfask** (*Melanogrammus aeglefinus*) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae), an di iansagst slach uun det skööl Melanogrammus. Hi lewet uun miatag breetjin faan a Nuurdatlantik an uun a Uastsia.

## Bilen

Anstruther Fish Supper.jpg|*Fish & Chips* uun Skotlun mä Skelfask an stuuwet Irten



## Luke uk diar
Rennes

**Rennes** ([ʁɛn]; üüb Bretoonsk: *Roazhon* [ˈrwɑːzən]) as at hoodsteed faan det Bretagne Regiuun an det Ille-et-Vilaine Department uun Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 217.728 lidj (2018). Det as uk at hoodsteed faan det Rennes Arrondissement.

## Geografii
### Kliima

## Kwelen
Dorsch

A **Dorsch** (*Gadus morhua*)  as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae). Hi lewet uun a Nuurdatlantik an uun a Uastsia. Hi hää en grat bedüüdang för a faskerei. En *(Uastsia-)Dorsch* as detsalew üs en *(Atlantik-)Kabeljau*. 

## Bilen

Gadus morhua-Atlantic cod 2.png|Spriadkoord
Bacalhau Lisboa.jpg|*Bacalhao*, saaltet an drüget stookfask
Beer Battered Fish and Chips.jpg|*Fish & Chips* mä stuuwet Irten



## Luke uk diar
Hek

A **Hek** (*Merluccius merluccius*), gans akeroot **Europeesk Siahek** as en fask uun det order faan a Dorschoortagen (Gadiformes). Hi lewet uun a Nuurduastatlantik an uun't Madlunsia.

## Bilen

Merluccius merluccius mapa.svg|Spriadkoord
Fish - Mercato Orientale - Genoa, Italy - DSC02485.JPG|Heken uun a fasklooden
Hake and chips.jpg|*Hake and Chips* uun Ingelun



## Luke uk diar

* Ei ferwaksle mä: Hurnfask (*Belone belone*)
Alaska-Sialaks

A **Alaska-Sialaks** (*Gadus chalcogrammus*, of uk: *Theragra chalcogramma*) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae). Uk wan hi so het, hää hi mä Laksen (Salmonidae) niks tu dun. Hi as nai mä a Dorsch (Gadus morhua), lewet oober uun a Nuurdpasiifik.

## Bilen

Pelagisches Schleppnetz.jpg|Fang mä't Swäämslebnäät
Fishfinger classic broken 2.jpg|*Faskfangern* wurd miast mä Alaska-Sialaks maaget.
Myeongnanjeot (salted pollock roe).jpg|*Myeongnanjeot*, saaltet rä fask
Hwangtae (Gadus chalcogrammus).jpg|Jüst so üs faan Dorsch woort diar uk *stookfask* faan maaget.



## Luke uk diar
Siaheken

A **Siaheken** (*Merluccius*) san en skööl an en famile (Merlucciidae) faan fasker uun det order faan a Dorschoortagen (Gadiformes). Diar hiar 15 slacher tu.

## Slacher
M. albidus – M. angustimanus – M. australis – M. bilinearis – M. capensis – M. gayi – M. guttatus – M. hernandezi – M. hubbsi – M. merluccius – M. paradoxus – M. patagonicus – M. polli – M. productus – M. senegalensis – M. tasmanicus

## Ööder sköölen
Efter wikispecies hiar uk noch ööder sköölen mä tu det famile faan a Siaheken:
Lyconodes – Lyconus – Macruronus – Merluccius – Steindachneria

## Enkelt slacher
: *Merluccius*
:: Europeesk Siahek (*Merluccius merluccius*)

## Luke uk diar
Charente (Department)

Det **Charente Department** as ian faan dön twaalew departmenten faan det Nouvelle-Aquitaine Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 349.158 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Angoulême.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:

## Kwelen
Bouches-de-l'Elbe (Department)

Det **Bouches-de-l'Elbe Department** (üüb Tjiisk: *Departement der Elbmündung(en)* of *Elbmündungsdepartement*) wiar faan de 1. Janewoore 1811 tu 30. Mei 1814 en department faan det Iarst Fraansöösk Keiserrik. At hoodsteed faan't department wiar Hamborig (üüb Fraansöösk: *Hambourg*).

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At department hed fjauer arrondissementen:
* Hambourg (Hamborig)
* Lubeck (Lübeck)
* Lunebourg (Lüneburg)
* Stade

## Luke uk diar
Haute-Vienne

Det **Haute-Vienne Department** as ian faan dön twaalew departmenten faan det Nouvelle-Aquitaine Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 370.517 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Limoges.

At department Haute-Vienne as iindiald tu trii *arrondissements* mä 195 gemeenen:

* Arrondissement Bellac mä 57 gemeenen,
* Arrondissement Limoges mä 108 gemeenen,
* Arrondissement Rochechouart mä 30 gemeenen.

## Kwelen


## Luke uk diar
Stade

At Hansestääd **Stade** () as at kreisstääd faan a Lunkreis Stade uun Niidersaksen. Diar wene knaap 50.000 minsken.

Tu't stääd hiar sant 1972 uk a weesen gemeenen Bützfleth, Haddorf, Hagen, Schölisch an Wiepenkathen.

## Sasterstääden
*  Givat Schmuel (Tel Aviv-Jaffa), sant 1987
*  Gołdap, sant 1998
*  Karlshamn, sant 1984

## Kwelen


## Luke uk diar
Ariège (Department)

Det **Ariège Department** (üüb Oksitaans: *Arièja*) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. Det hee 153.122 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Foix.

## Kwelen
Alpes-de-Haute-Provence

Det **Alpes-de-Haute-Provence Department** ([alp də ot pʁɔvɑ̃s]; üüb Oksitaans: *Aups d'Auta Provença*) as ian faan dön seeks departmenten faan det Provence-Alpes-Côte d’Azur Regiuun. At department leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 165.767 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Digne-les-Bains.

## Kwelen
Aude (Department)

Det **Aude Department** (üüb Oksitaans: *Aude*)  as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 377.716 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Carcassonne.

## Kwelen
Rhone

A **Rhone** [] (fransöösk: **le Rhône** [ləˈʁoːn], oksitaansk: **lo(u) Rose** [lu rɔze], sjiisk: (boowerluup) **der Rotten**, ) as en struum mä en lengde faan ~800&nbsp;km, diar 264&nbsp;km faan uun a Sweits an 545&nbsp;km uun Frankrik.

Efter di struum san a fransöösk departmenten Rhône an Bouches-du-Rhône näämd.

Hi komt deel faan a Kantoon Wallis, huar at Rhone-Istong ütjlääpt, ferlääpt troch a Genfersia an hää san müs uun en delta uun Süüdfrankrik naibi Marseille.

## Ferluup

Rhonegletscher Furkapass 15092011.JPG|At Rhone-Istong, huar a Rhone begant
Bisse de Clavau-2.jpg|Rhonedääl naibi Sitten
Geneva on the lake leman.jpg|Genfersia mä a Mont Blanc uun a bääftgrünj



Halte nautique, Vienne.jpg|Rhone uun Vienne
France Petit Rhone Arles.JPG|Rhonebrag uun Arles
Flamants roses en Camargue.jpg|Flamingos uun't Rhonedelta (*Camargue*)


## Kwelen


## Luke uk diar
*
Historisches Lexikon der Schweiz

At **Histoorisk Leksikon faan a Sweits** (**HLS**, fransöösk: **DHS**, itajeensk: **DSS**) as en ensiklopedii auer a Sweits uun a spriaken Sjiisk, Fransöösk an Itajeensk. Sant 2010 jaft at uk en Rätoromaansk ütjgoow. At redaktjuun mä 40 redaktöören sat uun Bern.

Sant 1998 wurd a teksten uk för't internet paroot steld. Diar het jo e-HLS, e-DHS an e-DSS.

## Luke uk diar

* HLS-DHS-DSS uun't näät
* e-lir.ch – Lexicon istoric retic (e-LIR), at Rätoromaansk ütjgoow
Lyon

**Lyon** [ljɔ̃] as det traadgratst steed uun Frankrik an't hoodsteed faan det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 518.635 lidj (2018).

## Geografii
### Kliima

## Kwelen
Alpes-Maritimes

Det **Alpes-Maritimes Department**  ([alp(ə)maʁitim]; üüb Oksitaans: *Aups Maritims*) as ian faan dön seeks departmenten faan det Provence-Alpes-Côte d’Azur. At department leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 1.089.447 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nice.

## Kwelen
Var (Department)

Det **Var Department** ([vaʁ]; üüb Oksitaans: *Var* [ˈbaɾ]) as ian faan dön seeks departmenten faan det Provence-Alpes-Côte d’Azur. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 1.084.899 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Toulon.

## Kwelen
Hautes-Alpes

Det **Hautes-Alpes Department** ([ot.z‿alp]; üüb Oksitaans: *Auts Aups*) as ian faan dön seeks departmenten faan det Provence-Alpes-Côte d’Azur. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 140.074 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Gap.

## Kwelen
Departmenten uun Frankrik

En **Department** (üüb Fraansöösk: *département* [depaʁtəˈmɑ̃] of „ufdialing“) as en gebiitskroopskap uun Frankrik. At lun as iin uun 101 departmenten onerdiald: 96 diarfaan san uun Euroopa an 5 diarfaan uun't auersia (Guadeloupe, Martinique, Fraansöösk-Guayana, Réunion, an Mayotte). Jo san uun 18 regiuunen tudiald. Mayotte as sant 2011 det neist department.

## List
En list faan dön 96 departmenten uun Euroopa:

## Öler Lunen
Föl öler lunen, wat ual Fraansöösk of Spaans koloniin wiar, haa uk departmenten:

## Kwelen an Futnuuten
Tarn-et-Garonne (Department)

Det **Tarn-et-Garonne Department** (üüb Oksitaans: *Tarn e Garona*) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a nuurdwaast faan't department. Det hee 262.265 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Montauban.

## Kwelen
Europeesk Kolektiif Elsas

At **Europeesk Kolektiif Elsas** (fransöösk **Collectivité européenne d’Alsace (CeA)**) as en ferwaltangsianhaid uun Frankrik. Hat as uun't juar 2021 apwoksen ütj jo departmenten Bas-Rhin und Haut-Rhin.

Di 1. Janewoore 2016 san jo ual ferwaltangregiuunen Elsass (Alsace), Champagne-Ardenne an Lothringen (Lorraine) tuupslööden wurden tu det nei regiuun Grand Est. Man uun't Elsas skul det regiunaal eegenoort bewaaret wurd, an so haa jo tau departmenten faan a *Boower Rhein* an *Liager Rhein* en wai soocht, am widjerhen tuup tu werkin. Diar as det *Europeesk Kolektiif* bi ütjkimen.

## Geografii
At Elsas lingt son 190 km faan nuurd tu süüd an 50 km faan waast tu uast. Hat leit waasten faan a struum Rhein, di diar at grens tesken Frankrik an Sjiisklun ütjmaaget. Jinauer üüb a uaster ääg faan a Rhein leit at bundeslun Baden-Württemberg.

## Spriaken
Auer uun't Elsas flook spriaken snaaket wurd, mut diar uk flook spriaken onerracht wurd. Uun Frankrik san a skuulprogramen normoolerwiis ianhaidelk för aal a skuulen. Man uun't Elsas jaft at nü en skuulfääk *Regiunaal Kultüür an Spriak*.

## Bilen

Strasbourg_manifestation_contre_la_fusion_des_régions_23_novembre_2014.jpg|Demonstratsion jin det ferwaltangsregiuun Grand Est
Nouveau_logo_Alsace_pour_les_plaques_d'immatriculation.jpg|Tauspriakag autokääntiaken


## Kwelen


## Luke uk diar
Elsesisk spriaken

A **Elsesisk spriaken** san ünlik spriakwiisen, diar uun't Elsas snaaket wurd. Jo hiar tu ünlik spriakfamilin.

## Spriakwiisen
* Alemanisk
* Süüdfrenkisk
* Rheinfrenkisk
* Welsch

## Luke uk diar
Langues d'oïl

A **Langues d'oïl** san Fransöösk spriakwiisen faan a Galloromaans twiig, diar uun Nuurdfrankrik spreegen wurd. Diar hiart uk Waloons uun Belgien mä tu.

At modern Fransöösk komt fööraal faan det regiuun Pariis (*Parisien, Orléanais*).

A spriakwiisen uun Süüdfrankrik wurd diarjin üs *Langues d'oc* betiakent (Oksitaans).

## Spriakwiisen
* Berrichon (Berry) - Bourbonnais
* Bourguignon-morvandiau (Bourgogne)
* Champenois (Champagne)
* Franc-Comtois (Franche-Comté)
* Gallo (Aremorika)
* Lorrain (ei ferwaksle mä Lothringisk), mä Welsch
* Normand
** Anglonormans (†)
*** Auregnais (Eilun Alderney)
*** Guernésiais (Eilun Guernsey)
*** Jèrriais (Eilun Jersey)
*** Sercquiais (Eilun Sark)
* Picardisk
* Saintongeais an Poitevin
* Waloons

## Luke uk diar
Müsbongen

A **Müsbongen** (*Vicia sativa*) san en plaantenslach uun det onerfamile faan a Flenerkbloosen (Faboideae). Jo wurd üs fuderplaant nadegt.

## Luke uk diar
Blä Kaatstört

A **Blä Kaatstört** (*Vicia cracca*) as en plaantenslach uun det onerfamile faan a Flenerkbloosen (Faboideae).

## Luke uk diar
Berry (Prowins)

At **Berry** as en loonskap uun Madelfrankrik. Hat hää hör nööm efter a stam faan a *[[Berrichon]]s* mä en aanj spriakwiis. Berry wiar en prowins, iar 1790 a Departmenten uun Frankrik iinracht wurden san. Daalang lei diar a *Départements* Cher (Haut-Berry) an Indre (Bas-Berry). Hoodstääd as Bourges, en ööder wichtag stääd diar as Châteauroux.

Uun't Berry woort föl kurn uunbaud, uun't uasten win. Faan diar kaam flook fransöösk könger. 

## At ''Stünjenbuk'' faan a Hertooch faan Berry
At wichtagst buk mä bilen faan't 15. juarhunert as det *Stünjenbuk* (*Très Riches Heures*) faan Hertooch *Johann faan Berry*,en dring faan Könang *Johannes di Gud* (Johann II.)

Les Très Riches Heures du duc de Berry Janvier.jpg|Janewoore
Les Très Riches Heures du duc de Berry février.jpg|Febrewoore
Les Très Riches Heures du duc de Berry mars.jpg|Maarts



## Hertoogen faan Berry
* 1360–1416: Johann (* 1340; † 1416), Hertooch faan Berry an a Auvergne, dring faan könang Johann II.
* 1416–1417: Johann (* 1398; † 1417), dring faan könang Karl VI.
* 1419–1422: Karl (* 1403; † 1461), sant 1422 Könang Karl VII.
* 1461–1465: Karl (* 1446; † 1472), 1465 Hertooch faan a Normandie, 1469 Hertooch faan Guyenne, dring faan Könang Karl VII.
* 1472–1473: Franz (* 1472; † 1473), dring faan Könang Ludwig XI.
* 1498–1505: Johanna (* 1464; † 1505), doochter faan Könang Ludwig XI., befreid mä Ludwig XII.
* 1514–….: Claude (* 1499; † 1524), doochter faan Ludwig XII, Hertoogin faan a Bretagne, sant 1515 Könangin üs wüf faan Könang Franz I.
* 1517–….: Margarete (* 1492; † 1549), sant 1527 Könangin faan Navarra, saster faan Franz I.
* 1530–1574: Margarete (* 1523; † 1574), doochter faan Franz I.
* 1576–1584: Franz (* 1555; † 1584), dring faan Könang Heinrich II. an Katharina faan Medici
* ….–….: Karl (* 1686; † 1714), enkeldring faan Ludwig XIV.
* 1754–….: Ludwig-August (* 1754; † 1793), di leeder Ludwig XVI.
* ….–….: Karl Ferdinand (* 1778; † 1820), dring faan Könang Karl X.

## Luke uk diar
Krapina-Zagorje (Graafskap)

Det **Krapina-Zagorje Graafskap** (üüb Kroaatisk: *Krapinsko-zagorska županija*) as ian faan a graafskapen uun Kroaasien. At graafskap leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 124.407 lidj (2019). At hoodsteed faan't graafskap as Krapina.

## Kwelen
Amt Burg-Sankt Michaelisdonn

At **Amt Burg-Sankt Michaelisdonn** as en amt uun a Kreis Dithmarschen (Schleswig-Holstian), hör ferwaltang sat uun Burg.

At amt as 2008 ütj jo ual amten *Sarkspallungemeen Burg-Süderhastedt* an *Sarkspallungemeen Eddelak-St. Michaelisdonn* apwoksen.

## Gemeenen uun't amt
#Averlak
#Brickeln
#Buchholz
#Burg
#Dingen
#Eddelak
#Eggstedt 
#Frestedt 
#Großenrade
#Hochdonn
#Kuden 
#Quickborn 
#Sankt Michaelisdonn
#Süderhastedt 

## Luke uk diar
* Amt Burg-Sankt Michaelisdonn

## Kwelen
Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian 2017

__NOTOC__
At **Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian 2017** wiar't wool tu de 19. Lundai faan Sleeswich-Holstian, wat de 7. Mai 2017 wiar. Muar üüs 2,3 miljuunen lidj uun't bundeslun hed at rocht tu weelin, diaroner tu det iarst feer uk amanbi 57.000 jong lidj faan 16 juar. 64,2 prusent faan a lidj uun't bundeslun bedialigt jo uun't wool.

## Partein
För at wool wiar diar seeks partein uun a lundai:

## Resultaat

Diar san seeks partein iin uun di lundai weelet wurden. A *Piraten* füng ei nooch stemen (maner üs 5%), diarför kaam oober a *AfD* iin. A *SSW* täär nian 5% raaget fu, det as en reegel för't däänsk manertaal uun't lun.

## Kwelen


## Luke uk diar
Olena Tokar

**Olena Mykolajiwna Tokar** (* 21. Jüüne 1987 uun Nowotoschkiwske, Oblast Luhansk, Ukrainisk SSR) as en sopraan sjongster. Sant 2010 hiart hat tu't muusikerskööl uun't Oopernhüs faan Leipzig.

## Diskografii
* *Östliche Romanze – Liederabend.* Konsert uun Leipzig, mä Igor Gryshyn, klawiir. DVD, Huuchskuul för musiik an teooter „Felix Mendelssohn Bartholdy“ Leipzig, 2014.
* *Richard Strauss: Feuersnot.* Münchner Rundfunkorchester, Ulf Schirmer (Olena Tokar üs *Margret*). 2 CDs, Classic Production Osnabrück, 2015.
* *Gustav Mahler: Symphonie n<sup>o</sup> 2 Résurrection.* Orchestre National de Lille, Jean-Claude Casadesus. Evidence, 2015.
* *Charmes –* Staken faan Alma Mahler-Werfel, Clara Schumann, Pauline Viardot-Garcia, Vitezslava Kapralova. Mä Igor Gryshyn, klawiir. Orchid, 2020.

## Luke uk diar

* Aanj wääbsteed
* Olena Tokar üüb YouTube
Elbe-Elster (Lönjkris)

E **Lönjkris Elbe-Elster** as ån foon e krise önj e diiljstoot Brandenborj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Dåt heet 101.827 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Herzberg (Elster). 

## Kwäle
Lunkreis Stade

A **Lunkreis Stade** as en lunkreis uun't nuurden faan Niidersaksen an leit bi a Ialew. Hi hiart tu't Metropoolregiuun Hamborag.

## Stääden an gemeenen

## Kwelen


## Luke uk diar
Ems

A **Ems** (latiinsk *Amisia*; waastfeelsk *Iems*, holuns *Eems*, saaterfresk *Oamse*) as en 371&nbsp;km lungen struum uun Nuurdwaastsjiisklun. Hi hää san müs bi Emden an lääpt ütj uun a Nuurdsia.

## Bilen

 Ems nahe Quelle.jpg|A Ems naibi't hood
 Warendorf - Alte Emsbrücke 2.jpg|Emsbrag uun Warendorf
 2013-05-03 Fotoflug Nordholz Papenburg HP 2298.JPG|Slüüs faan a Ems iin uun a Dortmund-Ems-Kanaal naibi Papenburg
 Flug Leer nach Emden 2010 263.JPG|Emssper bi Gandersum
 
 

## Luke uk diar

* Lunkreis Emsland
Lunkreis Diepholz

A **Lunkreis Diepholz** as en lunkreis uun Niidersaksen. Uun't nuurden lingt hi ap tu Breemen, uun't süüden bit Nuurdrhein-Westfaalen.

## Stääden an gemeenen



## Kwelen


## Luke uk diar
Alb-Donau-Kreis

Di **Alb-Donau-Kreis** as ån foon e lönjkrise önj e diiljstoot Baden-Württembärj. E kris läit önjt ååsten foon e diiljstoot, önj di Tübingen Regiiringsdistrikt. Dåt heet 197.076 manschne (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Ulm.

## Geografii
;Stääse
* Blaubeuren
* Blaustein
* Dietenheim
* Ehingen (Donau)
* Erbach
* Laichingen
* Langenau
* Munderkingen
* Schelklingen

## Kwäle
Lunkreis Emsland

A **Lunkreis Emsland** as en lunkreis uun Niidersaksen bi a struum Ems. 

## Gemeenen

**Samtgemeenen** mä hör gemeenen ( Diar sat at ferwaltang)

## Kwelen


## Luke uk diar
Böblingen (Lönjkris)

E **Lönjkris Böblingen** as ån foon e krise önj e diiljstoot Baden-Württembärj. E kris läit önj e mal foon e diiljstoot, önj di Stuttgart Regiiringsdistrikt. Dåt heet 392.807 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Böblingen.

## Geografii
;Stääse
* Böblingen
* Herrenberg
* Holzgerlingen
* Leonberg
* Renningen
* Rutesheim
* Sindelfingen
* Waldenbuch
* Weil der Stadt

## Kwäle
Freiburg (Regiaringsdistrikt)

De **Freiburg Regiaringsdistrikt** as een faan dön fjauer regiaringsdistrikten uun Baden-Württemberg. Det leit uun a süüdwaast faan't bundeslun. Det hee 2.271.351 lidj (2019). At hoodsteed faan a regiaringsdistrikt as Freiburg im Breisgau.

## Iindialing
Trii *Regiuunen* mä njügen *Lunkreiser* an een *Steedkreis* (kreisfrei steed):

* **[[Regiuun Hochrhein-Bodensee]]:**
** Lunkreis Konstanz (KN)
** Lunkreis Lörrach (LÖ)
** Lunkreis Waldshut (WT)
* **[[Regiuun Südlicher Oberrhein]]:**
** Steedkreis Freiburg im Breisgau (FR)
** Lunkreis Breisgau-Hochschwarzwald (FR)
** Lunkreis Emmendingen (EM)
** Ortenaukreis (OG)
* **[[Regiuun Schwarzwald-Baar-Heuberg]]:**
**Lunkreis Rottweil (RW)
**Schwarzwald-Baar-Kreis (VS)
**Lunkreis Tuttlingen (TUT)

## Kwelen
Karlsruhe (Regiaringsdistrikt)

De **Karlsruhe Regiaringsdistrikt** as een faan dön fjauer regiaringsdistrikten uun Baden-Württemberg. Det leit uun a nuurdwaast faan't bundeslun. Det hee 2.810.854 lidj (2019). At hoodsteed faan a regiaringsdistrikt as Karlsruhe.

## Iindialing
Trii *Regiuunen* mä sööwen *Lunkreiser* an fiiw *Steedkreiser* (kreisfrei steeden)

;Metropoolregiuun Rhein-Neckar:
: Steedkreis Mannheim (MA)
: Steedkreis Heidelberg (HD)
: Neckar-Odenwald-Kreis (MOS)
: Rhein-Neckar-Kreis (HD)

;Regiuun Mittlerer Oberrhein:
: Steedkreis Baden-Baden (BAD)
: Steedkreis Karlsruhe (KA)
: Lunkreis Karlsruhe (KA)
: Lunkreis Rastatt (RA)

;Regiuun Nordschwarzwald:
: Steedkreis Pforzheim (PF)
: Lunkreis Calw (CW)
: Enzkreis (PF)
: Lunkreis Freudenstadt (FDS)

## Kwelen
Stuttgart (Regiaringsdistrikt)

De **Stuttgart Regiaringsdistrikt** as een faan dön fjauer regiaringsdistrikten uun Baden-Württemberg. Det leit uun a nuurduast faan't bundeslun. Det hee 4.154.223 lidj (2019). At hoodsteed faan a  regiaringsdistrikt as Stuttgart.

## Iindialing
Trii *Regiuunen* mä elwen *Lunkreiser* an tau *Steedkreiser* (kreisfrei steeden)

;Regiuun Stuttgart:
: Steedkreis Stuttgart (S)
: Lunkreis Böblingen (BB)
: Lunkreis Esslingen (ES)
: Lunkreis Göppingen (GP)
: Lunkreis Ludwigsburg (LB)
: Rems-Murr-Kreis (WN)
;Regiuun Heilbronn-Franken:
: Steedkreis Heilbronn (HN)
: Lunkreis Heilbronn (HN)
: Hohenlohekreis (KÜN)
: Main-Tauber-Kreis (TBB)
: Lunkreis Schwäbisch Hall (SHA)
;Regiuun Ostwürttemberg:
: Lunkreis Heidenheim (HDH)
: Ostalbkreis (AA)

## Kwelen
Tübingen (Regiaringsdistrikt)

De **Tübingen Regiaringsdistrikt** as een faan dön fjauer regiaringsdistrikten uun Baden-Württemberg. Det leit uun a süüduast faan't bundeslun. Det hee 1.863.966 lidj (2019). At hoodsteed faan a regiaringsdistrikt as Tübingen.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
A regiaringsdistrikt hee trii regiuunen mä aacht lunkreiser an een steedkreis:

;Regiuun Neckar-Alb:
: Reutlingen (RT)
: Tübingen (TÜ)
: Zollernalbkreis (BL)
;Regiuun Bodensee-Oberschwaben:
: Ravensburg (RV)
: Sigmaringen (SIG)
: Bodenseekreis (FN)
;Regiuun Donau-Iller (dialen faan detheer regiuun lei uun Bayern):
: Steedkreis Ulm (UL)
: Alb-Donau-Kreis (UL)
: Biberach (BC)

## Kwelen
Heidekreis

A **Heidekreis** as en lunkreis uun Niidersaksen. Hi hää san nööm efter a Lüneburger Hias, huar hi uun leit. Kreisstääd as Bad Fallingbostel, a gratst stääden diar san Walsrode an Soltau. En ualen nööm för di lunkreis as **Lunkreis Soltau-Fallingbostel**.

## Gemeenen

**Samtgemeenen** mä tuhiarag gemeenen ( Diar sat at ferwaltang)

**Gemeenfrei betsirk**
* Osterheide [* Oerbke] ()

## Kwelen


## Luke uk diar
Biberach (Lönjkris)

E **Lönjkris Biberach** as ån foon e krise önj e diiljstoot Baden-Württembärj. E kris läit önjt söödååsten foon e diiljstoot, önj di Tübingen Regiiringsdistrikt. Dåt heet 201.282 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Biberach an der Riß.

## Geografii
;Stääse
* Bad Buchau
* Bad Schussenried
* Biberach an der Riß
* Laupheim
* Ochsenhausen
* Riedlingen

## Kwäle
Metropoolregiuun Hamborag

At **Europeesk Metropoolregiuun Hamborag** as ian faan twaalew metropoolregiuunen uun Sjiisklun. Hat amfaadet Hamborag an grat dialen faan't amlun uun Sleeswich-Holstian, Niidersaksen an Mecklenburg-Föörpomern.

At Metropoolregiuun as nian ferwaltangsregiuun, hör san as det tuupwerkin auer a grensen faan bundeslunen henwech.

## Stääden an lunkreiser

## Metropoolregiuunen uun Sjiisklun

## Luke uk diar
* Wääbsteed faan't Metropoolregiuun Hamborag
Lüchow-Dannenberg

A **Lunkreis Lüchow-Dannenberg** as en lunkreis uun't uasten faan Niidersaksen, an mä knaap 50.000 iinwenern di letjst uun hial Sjiisklun. Kreisstääd as Lüchow (Wendland), at naistgratst stääd as Dannenberg (Elbe). Det regiuun woort uk **Wendland** näämd efter det slaawisk fulk faan a Wenden.

## Gemeenen

**Samtgemeenen** mä tuhiarag gemeenen ( Diar sat at ferwaltang)

## Kwelen


## Luke uk diar
Lunkreis Rotenburg (Wümme)

A **Lunkreis Rotenburg (Wümme)** as en lunkreis uun Niidersaksen. Hi leit sowat tesken Hamborag an Breemen. Sin kreisstääd as Rotenburg (Wümme).

## Gemeenen

## Kwelen


## Luke uk diar
Breisgau-Hochschwarzwald (Lönjkris)

E **Lönjkris Breisgau-Hochschwarzwald** as ån foon e krise önj e diiljstoot Baden-Württembärj. E kris läit önjt söödweesten foon e diiljstoot, önj di Freiburg Regiiringsdistrikt. Dåt heet 263.601 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Freiburg im Breisgau.

## Geografii
;Stääse
* Bad Krozingen
* Breisach
* Heitersheim
* Löffingen
* Müllheim
* Neuenburg am Rhein
* Staufen im Breisgau
* Sulzburg
* Titisee-Neustadt
* Vogtsburg

## Kwäle
Lunkreis Uelzen

A **Lunkreis Uelzen** as en lunkreis uun't nuurduasten faan Niidersaksen. Sin kreisstääd as det Hansestääd Uelzen.

## Gemeenen

**Samtgemeenen** mä tuhiarag gemeenen ( Diar sat at ferwaltang)

## Kwelen


## Luke uk diar
Lunkreis Verden

A **Lunkreis Verden** as en lunkreis uun a maden faan Niidersaksen naibi Breemen. Hi hiart tu't Metropoolregiuun Nuurdwaast. Sin kreisstääd as Verden (Aller). At gratst stääd uun a lunkreis as Achim.

## Gemeenen

## Kwelen


## Luke uk diar
Lunkreis Osnabrück

A **Lunkreis Osnabrück** as en lunkreis uun't süüdwaasten faan Niidersaksen. Hi hiart tu't Metropoolregiuun Nuurdwaast. At ferwaltang sat uun't stääd Osnabrück, det stääd hiart salew oober ei mä tu a lunkreis.

## Gemeenen

## Kwelen


## Luke uk diar
Lunkreis Oldenborag

A **Lunkreis Oldenborag** as en lunkreis uun Niidersaksen naibi Breemen. Hi hiart tu't Metropoolregiuun Nuurdwaast (iar: *Metropoolregiuun Breemen-Oldenborag*). At stääd Oldenborag (Oldbg) salew hiart ei mä tu a lunkreis.

## Gemeenen

## Kwelen


## Luke uk diar
Esslingen am Neckar

**Esslingen am Neckar** as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Jü stää heet 93.542 inboogere (2018). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Esslingen.

## Kwäle
Ostalbkreis

E **Ostalbkreis** as ån foon e krise önj e diiljstoot Baden-Württembärj. E kris läit önjt ååsten foon e diiljstoot, önj di Stuttgart Regiiringsdistrikt. Dåt heet 314.025 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Aalen.

## Geografii
;Stääse
* Aalen
* Bopfingen
* Ellwangen
* Heubach
* Lauchheim
* Lorch
* Neresheim
* Oberkochen
* Schwäbisch Gmünd

## Kwäle
Baden-Baden

**Baden-Baden** as en kreisfrei stääd (en *stäädkreis*) uun't waasten faan Baden-Württemberg uun a Regiarangsdistrikt Karlsruhe. Hat as bekäänd üs bat an teooterstääd.

## Biljen

Baden-Baden-Altstadt-08-vom Magnetberg-2020-gje.jpg
Baden-Baden-Kurhaus-SWR3-NewPop-12-2011-gje.jpg
Baden-Baden-Kurhaus-Umgebung-10-Trinkhalle-2014-gje.jpg
Baden-Baden-Kurhauskolonnaden-24-Tisch-2010-gje.jpg
Baden-Baden-Theater-144-2020-gje.jpg
Baden-Baden-Caracalla-Therme-10-2022-gje.jpg
Baden-Baden-Festspielhaus-01k-Oosbruecke-2020-gje.jpg
Baden-Baden-Altes Schloss Hohenbaden-01d-2013-gje.jpg
Baden-Baden Lutherkirche 09-von Gelbeichweg-2015-gje.jpg
Baden-Baden Lutherkirche 20-zum Chor-2014-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-14-Lutherkirche-2022-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-Abteigebaeude-02-2022-gje.jpg


## Kwelen


## Luke uk diar