open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fresk Riad

A **Fresk Riad** of uk **Interfresk Riad** ferträät a intresen faan a Fresken. Diar hiar fertreedern faan trii regiunaal fresk riader tu. Hi ferträät a Fresken bi't fresk loondaisgreemium faan Schleswig-Holstian. Di Fresk Riad as lasmoot faan a sjiisk Manertaalsriad.

Nuurd-, Uast- an Waastfresklun haa en aanjen fresken riad. Ään diarfaan stelt di president faan a Interfresk Riad för trii juar:
* 2006 - 2009: Dieter Baumann, Uastfresklun
* 2009 - 2012: Dr. Roel Kaastra, Waastfresklun
* 2012 - 2015: Erk Hassold faan Nuurdfresklun
* 2015 - 2018: Helmut Collmann, Uastfresklun
* 2018 - 2021: Pytsje de Graaf, Waastfresklun
* 2021 - 2024: Ilse Christiansen, Nuurdfresklun
* 2024 - 2027: Arno Ulrichs, Uastfresklun

## Seksioonen

*  seksioon waast: 
** aanj nööm üüb waastfresk: *Fryske Rie*
** regiuun: Prowins Fryslân uun a Neederlunen 
** kontoor: Ljouwert/Leeuwarden (Fryske Akademy)
** hood: Roel Kaastra
** feert at kontoor: Saapke Miedema

*  seksioon uast:
** aanj nööm üüb saaterfresk: *Fräiske Räid* an üüb plaatsjiisk *Freeske Raad*
** regiuun: Uastfresklun, Saaterlun uun Niidersaksen
** kontoor: Auerk/Aurich (Ostfriesische Landschaft)
** hood: Arno Ulrichs

*  seksioon nuurd:
** aanj nööm üüb frasch: *Frasche Rädj*
** regiuun: Nuurdfresklun an Halaglun uun Schleswig-Holstian
** kontoor: Bräist/Bredstedt
** hood: Ingwer Nommensen
** feert a bedriif: Frank Nickelsen

## Bilen

Datei:Briefmarke 50 Jahre Friesenrat.jpg|Sjiisk freimarke tu iaren faan a 50. gebursdai uun't juar 2006
Datei:Interfrisian Flag.svg|Flag faan a Interfresk Riad


## Kroonik





## Literatüür
* Steensen, Hemminga, van Lengen: *Die Frieslande*, Ferlach Nordfriisk Instituut 2006, .

## Ferwisang efter bütjen
* Interfresk Riad
* Fresk Riad, sektjuun nuurd
* Fresk Riad, sektjuun waast
* Fresk Riad, sektjuun uast
* Program faan a 25. Interfresk Kongres 2012

## Futnuuten
Gewicht (füsiik)

Det **gewicht** \vec G faan en materiool hinget faan sin mase an det grawitatjuun uf. Sodenang as gewicht en krääft, diar efter onern trakt. Uun't SI-süsteem woort det uun Newton (N) meeden. 

## Bestemang
At gewicht üüb a eerd G bereegent ham ütj mase m an faardferanerang üüb a eerd g:
:\vec G = m\, \vec g
g as amanbi 9{,}81\,\mathrm{m}/\mathrm{s}^{2}. 

## Gewicht an mase
Bit 1960 as det gewicht uun kilopond (kp) meeden wurden. Det wiar ianfach, auer 1 kg üüb a eerd genau 1 kp wäächt. Do as det üüb Newton amsteld wurden. Diarbi as 1 kp = 9,80665 N.

Det mase faan en materiool blaft likedenang, ianerlei huar det as. Oober det gewicht feranert ham, üüb a muun wäächt det föl maner an uun a leesag rüm wäächt det goor niks muar.

Bispal: En materiool faan 100 kg mase wäächt üüb a eerd amanbi 981 N (det san 100 kp), üüb a muun oober man 163 N. Det gewicht üüb a muun as do bluas noch so grat üs det gewicht faan ~16 kg üüb a eerd.
Henep

**Henep** (*Cannabis*) as en skööl faan plaanten uun det famile *[[Cannabaceae]]*. Henep as al loong faan nat för a minsken.

## Slacher
* Manila *(Cannabis sativa)* L.
** Kultuur-Henep *Cannabis sativa* var. *sativa*
** Wil Henep *Cannabis sativa* var. *spontanea* Vav.
* Indisk Henep *(Cannabis indica)* Lam.

## Luke uk diar
10. juarhunert f.Kr.

At **10. juarhunert föör Krast** begant mä't juar 1000 f.Kr. an häält mä't juar 901 f.Kr. ap. Mä det juar 1000 begand uk det 1. juardüüsen f.Kr..
1999

**1999** wiar det njüügen-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 10. Janewoore: Presidentskapswoolen uun Kasachstaan.
* 25. Janewoore: Eerdbeewrin uun Kolumbien.
* 01. April: Det kanaadisk teritoorium faan Nunavut wurd grünjlaanjen.
* 23. Mai: Johannes Rau wurd tu a bundespresident weelet.
* 05. Deetsember: Helen Clark wurd 37. premier-minister faan Nei-Sialun
* 31. Deetsember: Wladimir Putin wurd president faan Ruslun.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 02. Janewoore: Sebastian Haffner, tjiisk dachter an publisist (* 1907)
* 07. Februar: Hussein I., köning faan Jordaanien (* 1935)
* 02. Marts: Dusty Springfield, britisk schongster (* 1939)
* 02. Mei: Oliver Reed, britisk schauspeler (* 1938)
* 23. Jüüle: Hassan II., köning faan Marokko (* 1929)
* 20. September: Asger Juul Linding Lindinger, deensk Skepsreeder, Generalkonsul, Forfater en Politiker (* 1916)
1996

**1996** wiar det seeks-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender. 

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 24. Marts: Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian.
* 19. Jüüle-04. August: Seeks-an-twuntigst Olympisk Somerspalen wiar uun Atlanta.
* 05. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: welerwool faan Bill Clinton tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 08. Janewoore: François Mitterrand, fraansöösk poliitiker an president faan Frankrik (* 1916)
* 15. Janewoore: Moshoeshoe II., köning faan Lesotho (* 1938)
* 23. April: P. L. Travers, austraalisk dachter (* 1899)
* 15. Jüüne: Ella Fitzgerald, US-ameerikoons schongster (* 1917)
* 20. Deetsember: Carl Sagan, US-ameerikoons astronoom (* 1934)
1995

**1995** wiar det fiiw-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender. 

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 05. Mei: Raman Pratasewitsch, witjrüs disident.

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 06. Jüüle: Aziz Nesin, türkisk skriiwer (* 1915)
* 26. Juuli: Boy Lornsen, Skulptuurenmaaker en Dechter fan Söl' (* 1922)
* 05. Oktuuber: Alec Douglas-Home, britisk premier-minister (* 1903)
1994

**1994** wiar det fjauer-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 01. Janewoore: Marianne Bruns, tjiisk dachter (* 1897)
* 01. Janewoore: Walter Eckhardt, tjiisk poliitiker (* 1906)
* 22. Janewoore: Telly Savalas, US-ameerikoons schauspeler (* 1922)
* 08. Jüüle: Kim Il-sung, iarst president faan Nuurdkorea (* 1912)
Fresken

Wat menst dü?
* a iinwenern faan Nuurdfresklun
* a iinwenern faan Uastfresklun
* a iinwenern faan Waastfresklun
* Fresken (fulk)
* Fresk, Friiske spräke
* Freskenmoolerei
Manila (plaant)

**Manila** (*Cannabis sativa*) of **(Manila-)Henep** as en bloosenplaant faan det famile Cannabaceae.

## Onerslacher
* Kultuur-Henep *Cannabis sativa* var. *sativa*
* Wil Henep *Cannabis sativa* var. *spontanea* Vav.

* Indisk Henep *Cannabis sativa subsp. indica*

## Nat
Uun a siafaard as manila bekäänd, auer diar riaper faan tret wurden san. Normoolerwiis wurd manila-riaper oober ei faan henep maaget, man diarför faan't Abacá-banaan (*Musa textilis*).
Daalang woort henep fööraal uunbaud, am diar plaantenööle faan tu maagin.
A bleeden wurd uk rikt. Det as oober uun Sjiisklun ferbeeden, auer di brük ufhingag maaget.

## Luke uk diar
1993

**1993** wiar det trii-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 19. Mei: Heide Simonis wurd minister-president faan Sleeswich-Holstian.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 06. Janewoore: Dizzy Gillespie, US-amerikoonsk jazz musiiker (* 1917)
* 06. Janewoore: Rudolf Nurejew, rüs daanser (* 1938)
1990

**1990** wiar det neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai.

 **1990** wus dåt näägentist iir foon dåt 20. iirhunert.

 **1990** waos dat näängdist iir foon dat 20. iirhonert.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 02. August: Iraakisk saldooten marschiaret iin uun Kuwait iin.
* 04. September: Mike Moore wurd 34. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 01. Oktuuber: Tjiisklun wurd welerferianigt.
* 02. Nofember: Jim Bolger wurd 35. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 28. Nofember: John Major wurd premier-minister faan dön Ferianigt Köningrik.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 15. April: Greta Garbo, sweeds schauspeler (* 1905)
* 02. Jüüne: Rex Harrison, britisk schauspeler (* 1908)
* 29. Jüüle: Bruno Kreisky, uasterriks poliitiker (* 1911)
* 09. September: Samuel K. Doe, president faan Libeeria (* 1951)
* 26. September: Alberto Moravia, italjeens dachter (* 1907)
* 14. Oktober: Leonard Bernstein, US-ameerikoons komponist an dirigent (* 1918)
* 07. Nofember: Lawrence Durrell, britisk dachter (* 1912)
* 23. Nofember: Roald Dahl, britisk dachter (* 1916)
1988

**1988** wiar det aacht-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender. 

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 08. Mei: Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian.
* 31. Mei: Björn Engholm wurd minister-president faan Sleeswich-Holstian.
* 08. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: wool faan George H.W. Bush tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 09. Marts: Kurt Georg Kiesinger, tjiisk poliitiker, 1966–1969 bundeskansler faan't Bundesrepubliik Tjiisklun (* 1904)
* 14. Janewoore: Georgi Malenkow, sowjetisk poliitiker (* 1902)
1985

**1985** wiar det fiiw-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 11. Marts: Michail Gorbatschow wurd generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 10. Marts: Konstantin Tschernjenko, generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon (* 1911)
* 11. April: Enver Hoxha, diktaatöör faan Albaanien (* 1908)
1984

**1984** wiar det fjauer-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender. 

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 13. Febrewoore: Konstantin Tschernjenko wurd generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon.
* 26. Marts: Louis Lansana Beavogui wurd president faan Guinea.
* 03. April: Det wiar en putsch uun Guinea: Diarra Traoré, Lansana Conté an Sidya Touré störtet at regiaring faan Louis Lansana Beavogui. Lansana Conté wurd president faan Guinea.
* 26. Jüüle: David Lange wurd 32. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 06. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: welerwool faan Ronald Reagan tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 22. Deetsember: Basshunter, sweedsk schungster, produsent än DJ.

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 09. Febrewoore: Juri Andropow, generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon (* 1914)
* 26. Marts: Ahmed Sékou Touré, iarst president faan Guinea (* 1922)

**Ünbekäänd Dootem**
* Wilhelm Siemens, Söl'ring Dechter (* 1897)
1972

**1972** wiar det tau-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender. 

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 14. Janewoore: Margrethe II wurd köningin faan Denemark. 
* 07 Febrewoore: Jack Marshall wurd 28. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 10. Marts: Lon Nol wurd president faan Kambodscha.
* 07. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: welerwool faan Richard Nixon tu a president.
* 08. Deetsember: Norman Kirk wurd 29. premier-minister faan Nei-Sialun.

## Bäären – Tuläid – Bēren

## Störwen – Stürwen
* 14. Janewoore: Frederik IX., köning faan Denemark (* 1899)
* 20. Febrewoore: Maria Goeppert-Mayer, tjiisk-amerikoons füsikerin (* 1906)
* 22. Nofember: Malcolm Guthrie, linguist (* 1903)
1977

**1977** wiar det sööwen-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 20. August: Det ameerikoons rümsond Voyager 2 wurd startet.
* 05. September: Det ameerikoons rümsond Voyager 1 wurd startet.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 21. Deetsember: Emmanuel Macron, president faan Frankrik sant 2017.

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 05. Mei: Ludwig Erhard, naist bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun (* 1897)
* 02. Jüüle: Wladimir Nabokow, rüs skriiwer (* 1899)
* 04. August: Ernst Bloch, tjiisk filosoof (* 1885)
* 25. Deetsember: Charlie Chaplin, britisk schauspeler an regisöör (* 1889)
1976

**1976** wiar det seeks-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.  

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 27. Febrewoore: Polisario ferklaaret at suwereniteet faan Waastsahaara.
* 01. April: Apple wurd faan Steve Jobs an Steve Wozniak grünjlaanjen.
* 05. April: James Callaghan wurd premierminister faan dön Ferianigt Köningrik.
* 29. Jüüne: A Seschelen wurd suwereen.
* 01. August: Trinidad an Tobago wurd en republiik.
* 25. August: Raymond Barre wurd premier-minister faan Frankrik.
* 26. Oktuuber: Transkei wurd suwereen.
* 02. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: wool faan Jimmy Carter tu a president.

## Bäären – Tuläid – Bēren

## Störwen – Stürwen
* 12. Janewoore: Agatha Christie, ingels skriiwer (* 1890)
* 26. Mei: Martin Heidegger, tjiisk filosoof (* 1889)
* 07. Jüüle: Gustav Heinemann, tjiisk poliitiker an bundespresident (* 1899)
* 09. September: Mao Zedong, schineesk poliitiker (* 1893)
* 04. Deetsember: Benjamin Britten, ingels komponist (* 1913)
1970

**1970** wiar det sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1970** wus dåt sööwentist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Törsdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

 **1970** waos dat säämtist iir foon dat 20. iirhonert.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 02. Marts: Rhodeesien wurd en republiik.
* 24. April: Gambia wurd en republiik.
* 04. Jüüne: Tonga wurd suwereen.
* 19. Jüüne: Edward Heath wurd premierminister faan det Ferianigt Köningrik.
* 09. Oktuuber: Kambodscha wurd en republiik.
* 10. Oktuuber: Fidschi wurd suwereen.
* 22. Oktuuber: Salvador Allende wurd president faan Chile.
* 20. Deetsember: Edward Gierek wurd parteiföörmaan faa det Poolnisk Ferianigt Werkerpartei.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 02. Febrewoore: Bertrand Russell, britisk mathemaatiker an filosoof (* 1872)
* 21. Jüüne: Sukarno, indoneesisk poliitiker (* 1901)
* 09. Nofember: Charles de Gaulle, fraansöösk poliitiker (* 1890)
1964

**1964** wiar det fjauer-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1964** wus dåt fjoueränsüstist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Weensdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.
 
## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 10. Oktuuber-24. Oktuuber: Aagetanjst Olympisk Spalen faan’t naitidj wiar uun Tokjo.
* 16. Oktuuber: Harold Wilson wurd premierminister faan det Ferianigt Köningrik.
* 3. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: wool faan Lyndon B. Johnson tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 17. Janewoore: Michelle Obama, afkoot an wüf faan Barack Obama.
* 06. April: David Woodard, US-amerikoonsk dirigent, komponist an skriiwer.

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 8. Janewoore: Julius Raab, uasterriks poliitiker (* 1891)
* 27. Mei: Jawaharlal Nehru, iarst indisk premierminister (* 1889)
* 20. Oktuuber:Herbert Hoover, 31. president faan dön Ferianigt Stooten (* 1874)
1958

**1958** wiar det aacht-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender. 

 **1958** wus dåt oochtänfüftist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Weensdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 27. Marts: Nikita Chruschtschow wurd Föörmaan faan a Ministerriad faan det Sowjetunioon.
* 28. September: Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian.
* 02. Oktuuber: Ahmed Sékou Touré wurd president faan Guinea.

## Bäären – Tuläid – Bēren
* 08. Oktuuber: Ursula von der Leyen, president faan det Europeeisk Komisioon sant 2019.

## Störwen – Stürwen
* 03. Nowember: Max Bossen, Söl'ring Snetker en Dechter (* 1888)
1957

**1957** wiar det sööwen-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai uun de Gregoriaans kalender. 

 **1957** wus dåt soowenänfüftist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 10. Janewoore: Harold Macmillan wurd premier-minister faan det Ferianigt Köningrik.
* 25. Marts: Det Europeesk Wiartskapsgemianskap wurd grünlaanjen. 
* 20. September: Keith Holyoake wurd 26. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 12. Deetsember: Walter Nash wurd 27. premier-minister faan Nei-Sialun.

## Bäären – Tuläid – Bēren
* 03. Detsember: Erika Botte, skuulmääster († 2023)

## Störwen – Stürwen
* 07. Janewoore: Franz Schensky, haligluns fotograaf (* 1871)
* 30. Jüüle: Hellmuth von Mücke, mariinofisiar an leeder pasifist (* 1881)
1956

**1956** wiar det seeks-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.

 **1956** wus dåt seeksänfüftist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 6. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: welerwool faan Dwight Eisenhower tu a president.
* 22. Nofember-8. Deetsember: Seekstanjst Olympisk Spalen faan’t naitidj wiar uun Melbourne.

## Bäären – Tuläid – Bēren
* 17. Febrewoore: Prof. Dr. Jarich Hoekstra, wedenskapsmaan uun a fresk filologii.
* 15. April: Ellin Nickelsen, fering skriiwer, skuulmääster an skuulriad.
* 28. Juuni: Maren Jessen, Fuarstand fan di Söl'ring Foriining.

## Störwen – Stürwen
* 18. Janewoore: Konstantin Päts, minister-president an president faan Eestlun (* 1874)
* 13. April: Emil Nolde, konstmooler (*1867)
1954

**1954** wiar det fjauer-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

 **1954** wus dåt fjoueränfüftist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Fraidi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 12. September: Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian.
* 11. Oktuuber: Kai-Uwe von Hassel wurd minister-president faan Sleeswich-Holstian.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 13. Janewoore: Ilse Christiansen, nuurdfresk komunaalpolitikerin.
* 17. Jüüle: Angela Merkel, kansler faan Tjiisklun sant 2005.

## Störwen – Stürwen
* 13. Jüüle: Frida Kahlo, meksikoonsk konstler (* 1907)
* 03. Nofember: Henri Matisse, fransöösk konstler (* 1869)
* 12. Nofember: Dr. Carl Haeberlin, medesiiner (* 1870)
1952

**1952** wiar det tau-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä'n Teisdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1952** wus dåt touänfüftist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

 **1952** waos dat taue-än-fufti iir foon dat 20. iirhonert.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 06. Febrewoore: Elizabeth II. wurd köningin faan det Ferianigt Köningrik.
* 19. Jüüle-3. August: Füftanjst Olympisk Spalen faan’t naitidj wiar uun Helsinki.
* 04. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: wool faan Dwight Eisenhower tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 02. Febrewoore: Park Geun-Hye, president faan Süüdkorea 2013-2017.
* 04. Jüüne: Bronisław Komorowski, president faan Poolen 2010-2015.
* 18. Jüüne: Idriss Déby Itno, president faan Tschad sant 1990.
* 20. Jüüne: Vikram Seth, indisk skriiwer.
* 28. Jüüle: Vajiralongkorn, köning faan Thailun sant 2016.
* 17. Nofember: Cyril Ramaphosa, president faan Süüdaafrika sant 2018.

## Störwen – Stürwen
* 06. Febrewoore: Köning George VI. faan det Ferianigt Köningrik.
1944

**1944** wiar det fjauer-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

 **1944** wus dåt fjoueränfäärtist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Saneene önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* Glenn Seaborg fanjt det cheemisk element numer 96, an det woort efter Pierre an Marie Curie Kuurium näämd.
* 17. Jüüne: A Republiik faan Islun wurd ütjrepen.
* 7. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: welerwool faan Franklin Delano Roosevelt tu a president.

## Bäären – Bēren
* 07. April: Gerhard Schröder, sööwenst bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun.
* 13. Jüüne: Ban Ki-moon, aachst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen.
* 18. Jüüle: Carsten Pörksen, sjiisk politiker.

## Störwen – Stürwen
* 23. Janewoore: Edvard Munch, noorsk konstmooler (* 1863)
* 26. Mei: Alexander Eckener, konstmooler (* 1870)
* 31. Jüüle: Antoine de Saint-Exupéry, fraansöösk piloot an skriiwer (* 1900)
* 23. August: Abdülmedschid II., letst osmaans kaliif (* 1868)
1943

**1943** wiar det trii-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

 **1943** wus dåt triiänfäärtist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Fraidi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 02. Febrewoore: A slacht faan Stalingrad kaam tu aanj.


Second World War Europe 12 1942 de.png|Koord faan Euroopa a began faan juar 1943


## Bäären – Bēren
* 22. Febrewoore: Horst Köhler, tjiisk poliitiker, ökonoom an 9. bundespresident faan at bundesrepubliik Tjiisklun.
* 02. April: Larry Coryell, jazzmusiiker († 2017)
* 07. Nofember: Stephen Greenblatt, US-ameerikoons literatüürwedenskapsmaan.

## Störwen – Stürwen
* 14. Febrewoore: David Hilbert, matemaatiker (* 1862)
* 23. Jüüne: Benedikt Momme Nissen, nuurdfresk konstmooler (* 1870)
* 28. August: Keiser Boris III. faan Bulgaarien (* 1894)
1942

**1942** wiar det tau-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1942** wus dåt touänfäärtist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Törsdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 02. Janewoore: Jaapaans saldooten naam Manila.
* 15. Febrewoore: Jaapaans saldooten naam Singapuur.
* 19. Febrewoore: Iarst lochtuungrip üüb Darwin, Austraalien.
* 05. Marts: Jaapaans saldooten naam Batavia.
* 09. Jüüne : A Nazis auerfaal Lidice.


Second World War Europe 12 1941 de.png|Koord faan Euroopa a began faan juar 1942
Second World War Europe 12 1942 de.png|Koord faan Euroopa at aanj faan juar 1942


## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 01. Janewoore: Anne Duden, tjiisk dachter.
* 09. Janewoore: Otfried Schwarz, konstmooler († 2022)
* 24. August: José Eduardo dos Santos, 1979-2017 president faan Angoola († 2022)

## Störwen – Stürwen
* 21. Janewoore: Henryk Opieński, poolsken kompoonist (* 1870) 
* 26. Janewoore: Felix Hausdorff, tjiisk mathemaatiker (* 1868)
* 28. Jüüne: Janka Kupala, witjrüs skriiwer (* 1882)
* 20. September: Kārlis Ulmanis, minister-president an president faan Letlun (* 1877)
1937

**1937** wiar det sööwen-an-dörtigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

 **1937** wus dåt soowenändortist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Fraidi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 01. Janewoore: Anastasio Somoza García wurd president faan Nikaraagua.
* 26. April: Lochtuungrip üüb Gernika uun Spanje.
* 06. Mei: Dat lochtskap LZ 129 Hindenburg ging uun Lakehurst uun New Jersey mä 97 persuunen uun buurd uun't lunigin uun flamen ap. 36 mensken kaam diarbi am't leewent. At ünlok roong a aanj faan faan't ferkiarslochtskapfaart iin.
* 27. Mei: Arthur Neville Chamberlain wurd premierminister faan dön Ferianigt Stooten.
* 07. Jüüle: De Naist Jaapaans-Schinees Krich begand.

## Bäären – Tuläid – Bēren
* 13. Febrewoore: Sigmund Jähn, iarst tjiisk uun a hemel.
* 21. Febrewoore: Harald V., köning faan Noorweegen.
* 08. Marts: Juvénal Habyarimana, president faan Ruanda († 1994)
* 28. April: Saddam Hussein, president faan Iraak († 2006)
* 20. Mei: Dr. Ommo Wilts, frisist († 2021)
* 01. Jüüne: Morgan Freeman, US-amerikoons schauspeler.
* 09. September: Uwe Herms, skriiwer († 2023)
* 12. September: Henri Lopes, kongoleesk skriiwer an poliitiker.
* 21. Nofember: Harmen Abma, waastfresk konstmooler († 2007)

## Störwen – Stürwen
* 17. Marts: Austen Chamberlain, britisk poliitiker (* 1863)
* 11. Jüüle: George Gershwin, US-amerikoons komponist (* 1898)
* 14. September: Tomáš Garrigue Masaryk, tschechisk stootsmaan (* 1850)
* 19. Oktuuber: Ernest Rutherford, Neisialuns füüsiker (* 1871)
* 09. Nofember: Ramsay MacDonald, britisk poliitiker (* 1866)
1933

**1933** wiar det trii-an-dörtigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.

 **1933** wus dåt triiändortist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 30. Janewoore: Adolf Hitler wurd kansler faan Tjiisklun.
* 25. Marts: Hinrich Lohse wurd boowerpresident faan det Sleeswich-Holstian Prowins.
* 4. Marts: Franklin Delano Roosevelt wurd tau-an-dörtigst president faan a Ferianigt Stooten.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 23. Janewoore: Bill Hayden, austraalisk poliitiker.
* 18. Febrewoore: Yoko Ono, japoons-amerikoons konstler an schongster.

## Störwen – Stürwen
* 05. Janewoore: Calvin Coolidge, vise-president an 30. president faan dön Ferianigt Stooten (* 1872)
* 03. Janewoore: Wilhelm Cuno, tjiisk rikskansler (* 1876)
* 29. Jüüne: Olaf Bull, noorweegs dachter (* 1883)
* 07. September: Edward Grey, britisk poliitiker (* 1862)
* 04. Deetsember: Stefan George, tjiisk dachter an skriiwer (* 1868)
1930

**1930** wiar det dörtigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1930** wus dåt dortist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Weensdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

 **1930** waos dat dortist iir foon dat 20. iirhonert.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 28. Mei: George Forbes wurd 22. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 02. Nofember: Haile Selassie I. wurd keiser faan Ethioopien.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 20. Janewoore: Buzz Aldrin, US-ameerikoons astronaut
* 17. Febrewoore: Ruth Rendell, britisk dachter († 2015)
* 03. Marts: Ion Iliescu, rumeens poliitiker
* 03. April: Helmut Kohl, seekst bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun († 2017)
* 15. Jüüle: Jacques Derrida, fraansöösk filosoof († 2004)
* 05. August: Neil Armstrong, US-ameerikoons astronaut († 2012)
* 25. August: Sean Connery, britisk schauspeler († 2020)
* 06. Oktuuber: Hafiz al-Assad, süürisk president († 2000)
* 15. Nofember: Chinua Achebe, nigeriaans skriiwer († 2013)

## Störwen – Stürwen
* 02. Marts: D. H. Lawrence, britisk dachter (* 1885)
* 08. Marts: William Howard Taft, 27. president faan dön Ferianigt Stooten (* 1857)
* 19. Marts: Arthur Balfour, britisk poliitiker (* 1848)
* 02. April: Zewditu, keiserin faan Ethioopien 1916-1930 (* 1876)
* 07. Jüüle: Arthur Conan Doyle, britisk dochter an dachter (* 1859)
* 16. September: Namine Witt, fering dachter (* 1843) 
* 15. Nofember: Alfred Wegener, tjiisk meteorolooge an geowedenskapsmaan (* 1880)
1950

**1950** wiar det föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.

 **1950** wus dåt füftist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

 **1950** waos dat fuftist iir foon dat 20. iirhonert.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 25. Jüüne: A began faan a Koreakrich.
* 28. Jüüne: A Nuurdkoreans armee naam Seoul.
* 09. Jüüle: Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian.
* 05. September: Walter Bartram wurd minister-president faan Sleeswich-Holstian.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 24. Janewoore: Detlef Petersen, musiiker an komponist

## Störwen – Stürwen
* 03. Janewoore: Emil Jannings, tjiisk schauspeler (* 1884)
* 05. Janewoore: John Rabe, tjiisk kuupmaan, diar 250.000 schiineesen boorig (* 1882)
* 21. Janewoore: George Orwell, britisk skriiwer (* 1903)
* 10. Febrewoore: Armen Tigranjan, armeens komponist (* 1879)
* 06. Marts: Albert Lebrun, fraansöösk poliitiker an letst president faan det Traad Republiik (* 1871)
* 11. Marts: Heinrich Mann, tjiisk skriiwer (* 1871)
* 30. Marts: Léon Blum, fraansöösk poliitiker (* 1872)
* 03. April: Kurt Weill, tjiisk an US-amerikoons komponist (* 1900)
* 01. Jüüle: Eliel Saarinen, fins architekt (* 1873)
* 22. Jüüle: William Lyon Mackenzie King, kanaadisk poliitiker (* 1874)
* 11. September: Jan Christiaan Smuts, süüdaafrikoons stootsmaan an generool (* 1870)
* 23. Oktuuber: Al Jolson, US-amerikoons schongster (* 1886)
* 29. Oktuuber: Gustav V., köning faan Sweeden (* 1858)
* 02. Nofember: George Bernard Shaw, irs skriiwer (* 1856)
* 31. Dezember: Karl Renner, uasterriks poliitiker (* 1870)
1946

**1946** wiar det seeks-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai uun de Gregoriaans kalender. 

 **1946** wus dåt seeksänfäärtist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.  

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 09. Jüüne: Bhumibol Adulyadej wurd köning faan Thailun.
* 01. Febrewoore: Trygve Lie wurd iarst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen.
* 23. August: Det sjiisk bundeslun Schleswig-Holstian woort grünjlaanj. Theodor Steltzer woort de iarst minister-president.

## Bäären – Bēren
* 14. Jüüne: Donald Trump, US-ameerikoons kuupmaan an 45. president faan dön Ferianigt Stooten.

## Störwen – Stürwen
* 20. Marts: Henry Handel Richardson, austraalisk skriiwer (* 1870)
* 21. April: John Maynard Keynes, britisk ökonoom, poliitiker an matemaatiker (* 1883)
* 25. Jüüne: Gerhard Martens, matruus an konstmooler (* 1855)
1929

**1929** wiar det njüügen-an-twuntigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1929** wus dåt nüügenäntwuntist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 11. Febrewoore : A Watikaan woort en suwereenen stoot.
* 04. Marts: Herbert Hoover wurd 31. president faan dön Ferianigt Stooten. 
* 22. Oktuuber: James Scullin wurd de njüügenst premierminister faan Austraalien.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 04. Janewoore: Günter Schabowski, tjiisk poliitiker († 2015)
* 15. Janewoore: Martin Luther King, US-ameerikoons bürgerrochtsmaan († 1968)
* 31. Janewoore: Rudolf Mößbauer, tjiisk füüsiker († 2011)
* 17. Febrewoore: Chaim Potok, amerikoons-jüüdsk skriiwer an Rabbi († 2002)
* 01. Marts: Georgi Markow, bulgaarisk skriiwer († 1978)
* 18. Marts: Christa Wolf, tjiisk skriiwer († 2011)
* 29. Marts: Lennart Meri, eestnisk poliitiker († 2006)
* 01. April: Milan Kundera, tschechisk skriiwer.
* 17. April: Mariama Bâ, senegaleesk skriiwer († 1981)
* 04. Mai: Audrey Hepburn, schauspeler faan britisk-holuns ufkemst († 1993)
* 12. Jüüne: Anne Frank, jüüdisk tjiisk foomen, bekäänd troch hör daibuk († 1945)
* 18. Jüüne: Jürgen Habermas, tjiisk sosioloog an filosoof.
* 25. Jüüne: Jean-Joseph Sanfourche, fransöösk konstler.
* 09. Jüüle: Hassan II., köning faan Marokko faan 1961 tu 1999 († 1999)
* 15. Jüüle: Francis Bebey, kameruunisk skriiwer († 2001)

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 04. April: Carl Benz, tjiisk automobiilbauer (* 1844)
* 03. Oktuuber: Gustav Stresemann, tjiisk poliitiker (* 1878)
* 24. Nofember: Georges Clemenceau, fraansöösk jurnalist, poliitiker an stootsmaan (* 1841)
1928

**1928** wiar det aacht-an-twuntigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.

 **1928** wus dåt oochtäntwuntist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 11.-19. Febrewoore: Dön naist Olympisk Wonterspalen wiar uun St. Moritz.
* 28. Jüüle-12. August: Njüügenst Olympisk Spalen faan’t naitidj wiar uun Amsterdam.
* 01. September: Ahmet Zogu wurd köning faan Albaanien üüs Zog I.
* 06. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: wool faan Herbert Hoover tu a president.
* 18. September: Iarst flän faan't lochtskap a *[[Graf Zeppelin]]*.
* 10. Deetsember: Joseph Ward wurd weler premier-minister faan Nei-Sialun.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 18. Janewoore: Tony Feitsma, waastfresk spriikwedenskapsmaan († 2009)
* 12. Marts: Edward Albee, US-ameerikoons dramaatiker († 2016)
* 02. April: Cheikh Hamidou Kane, senegaleesk skriiwer.
* 10. April: Seydou Badian Kouyaté, maalisk skriiwer († 2018)
* 06. August: Andy Warhol, US-amerikoonsk konstler an filmrejesöör († 1987)
* 29. August: Jakob Tholund,  fering skuulmääster, regiunaalhistooriker an skriiwer.
* 16. September: Lamine Diakhate, senegaleesk skriiwer († 1987)
* 20. September: Olympe Bhêly-Quénum, beniinisk skriiwer.
* 14. Oktuuber: Brar C. Roeloffs († 2013)
* 07. Detsember: Noam Chomsky, US-amerikoonsk linguist
* 12. Deetsember: Tschingis Aitmatow, kirgiisisk skriiwer († 2008)
* 29. Deetsember: Swaantsje Monderman, waastfresk dachter († 2007)

## Störwen – Stürwen
* 11. Janewoore: Thomas Hardy, ingels skriiwer (* 1840)
* 04. Febrewoore: Hendrik Lorentz, holuns füüsiker (* 1853)
* 15. Febrewoore: H. H. Asquith, premier-minister faan det Ferianigt Köningrik (* 1852)
* 25. April: Pjotr Nikolajewitsch Wrangel, rüs generool (* 1878)
* 28. Jüüne: Roald Amundsen, noorsk forsker (* 1872)
* 12. August: Leoš Janáček, tschechisk komponist (* 1854)
1925

**1925** wiar det fiiw-an-twuntigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.

 **1925** wus dåt fiiwäntwuntist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Törsdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 01. Janewoore: det norsk hoodsteed Christiania feit weler san iar nööm Oslo.
* 14. Mei: Francis Bell wurd 20. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 30. Mei: Gordon Coates wurd 21. premier-minister faan Nei-Sialun.
* 25. Jüüle: Det gemeen Noorsaarep üüb Oomram woort iinracht.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 26. Janewoore: Paul Newman, US-ameerikoons schauspeler († 2008)
* 31. Janewoore: Marianne Kehlau, tjiisk schauspeler († 2002)
* 12. Jüüle: Reimer Kay Holander († 2013)
* 24. Jüüle: Ignacio Aldecoa, spaans skriiwer († 1969)

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 12. Marts: Sun Yat-sen, schiineesk president (* 1866)
* 28. Febrewoore: Friedrich Ebert, iarst president faan det Weimar Republiik (* 1871)
1922

**1922** wiar det tau-an-twuntigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender an mä’n Saninj uun de Juliaans kalender.

 **1922** wus dåt touäntwuntist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner än ma’n Saneene önj di Juliåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 28. Febrewoore: Egypten woort suwereen faan't Ferianagt Könangrik.
* 16. April: Ferdrach faan Rapallo
* 28. Oktuuber: Benito Mussolini san marsk üüb Room, wat ham 31. Oktuuber uk tu't meecht broocht.
* 01. Nofember: Sultaan Mehmed VI. faan det Osmaans Rik wurd faan det Grat Natschunaalfersaamling oner Mustafa Kemal Atatürk ufsaat. Det auer seekshunert juar ual rik kaam tu aanj an a Türkei wurd en republiik.
* 09. Deetsember: Gabriel Narutowicz wurd faan't natschunaalfersoomling tu de iarst president faan det Naist Republiik faan Poolen woolet.
* 16. Deetsember: A president faan Poolen, Gabriel Narutowicz, wurd uun en atentaat ambroocht. A marschal faan't natschunaalfersoomling, Maciej Rataj, wurd stelfertreeden president.
* 20. Deetsember: Stanisław Wojciechowski wurd faan't natschunaalfersoomling tu de naist president faan det Republiik faan Poolen woolet. 
* 30. Deetsember: At Sowjetunioon wurd grünlaanjen.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 09. Janewoore: Ahmed Sékou Touré, iarst president faan Guinea († 1984)
* 17. Febrewoore: Dr. Klaus Petersen, loonriad faan di ual kreis Südtondern an leeder di iarst loonriad faan a kreis Nuurdfresklun († 2013)
* 1. Marts: Yitzhak Rabin, premierminister faan Israel († 1995)
* 27. Mei: Christopher Lee, ingels schauspeler († 2015)
* 10. Jüüne: Judy Garland, amerikoons schauspeler an schongster († 1969)
* 07. August: Boy Lornsen, Skuptuurenmaaker en Dechter fan Söl' († 1995)
* 17. September: António Agostinho Neto, iarst president faan Angoola († 1979)
* 18. Oktuuber: Jopie Huisman, waastfresk konstmoler († 2000)
* 14. Nofember: Boutros Boutros-Ghali, seekst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen († 2016)
* 23. Nofember: Joan Fuster, valenciansk skriiwer üüb katalaansk († 1992)

## Störwen – Stürwen
* 24. Jüüne: Walther Rathenau, tjiisk poliitiker (* 1867)
* 10. Oktuuber: C. P. Christiansen, sölrang dachter (* 1854)
* 18. Nofember: Marcel Proust, fraansöösk skriiwer (* 1871) 
* 24. Nofember: Erskine Childers, irsk skriiwer (* 1870)
* 09. Deetsember: Gabriel Narutowicz, president faan Poolen (* 1865)
* 16. Deetsember: Elieser Ben-Jehuda, jurnalist an skriiwer (* 1858)
1921

**1921** wiar det ian-an-twuntigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender uun de Gregoriaans kalender an mä’n Freidai uun de Juliaans kalender.

 **1921** wus dåt iinjäntwuntist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Saneene önj di Gregoriåånsch Kaläner än ma’n Fraidi önj di Juliåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 25. Febrewoore: Sowjetrüslun besaat Georgien.
* 04. Marts: Warren G. Harding wurd president faan dön Ferianigt Stooten.
* 06. Deetsember: 26 faan dön 32 groofskapen üüb at eilun faan Irlun wurt üüs a Iirsk Freistoot faan 't Ferianigt Köningrik suwereen.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 05. Janewoore: Friedrich Dürrenmatt, sweitsers dachter († 1990)
* 15. Febrewoore: Jan Pen, waastfresk ökonoom († 2010)
* 22. Mei: Sjoerd Andringa, waastfresk konstmooler († 2017)
* 01. Jüüle: Seretse Khama, iarst president faan Botsuana († 1980)
* 06. Jüüle: Nancy Reagan, ameerikoons presidentswüf († 2016)
* 01. Deetsember: Ruurd Klazes Bakker, waastfresk poliitiker († 2001)

## Störwen – Stürwen
* 2. August: Enrico Caruso, italjeens schongster (* 1873)
1915

**1915** wiar det füftanjst juar faan at 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender an mä’n Tüürsdai uun de Juliaans kalender. Det wiar det öler juar faan de Iarst Wäältkrich.

 **1915** wus dåt füftäinst iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Fraidi önj di Gregoriåånsch Kaläner än ma’n Törsdi önj di Juliåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 26. April: Uun a Kontrakt faan London treed Itaalien iin uun en allians mä Gratbritannien, Frankrik an Rüslun bi.
* 24. Jüüle: Tjiisk saldooten naam Pułtusk an Różan (Poolen)
* 05. August: Tjiisk trupen besaatet at poolsk hoodsteed Warschau.
* 17. August: Tjiisk saldooten naam Kowno.
* 25. August: Tjiisk saldooten naam Brest-Litowsk.
* 27. Oktuuber: Billy Hughes wurd de sööwenst premierminister faan Austraalien.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

### [[Janewoore]]
* 02. Janewoore: John Hope Franklin, US-amerikoonsken histooriker († 2009)
* 05. Janewoore: Humberto Teixeira, brasiilioonsken musiker an kompoonist († 1979)
* 09. Janewoore: Anita Louise, US-amerikoonsk teaaterspelerin († 1970)
* 11. Janewoore: Irmgard Först, uasterriks teaaterspelerin
* 15. Janewoore: Mikołaj Antonowicz, poolsken militeer († 2000)
* 24. Janewoore: 
** Vítězslava Kaprálová, tschechisk kompoonistin († 1940)
** Robert Motherwell, US-amerikoonsken konstmooler († 1991)
* 27. Janewoore: Ernst Schröder, tjiisken teaaterspeler († 1994)
* 28. Janewoore: Elisabeth Frenzel, tjiisk literatüürwedenskapswüf († 2014)

### [[April]]
* 04. April: Lars Ahlin, sweeds skriiwer († 1997)
 
### [[Nofember]]
* 15. Nofember: Dieter Aschenborn, naamiibisk konstmooler († 2002)

### [[Deetsember]]
* 20. Deetsember: Aziz Nesin, türkisk skriiwer († 1995)

## Störwen – Stürwen
* 02. Janewoore: 
** Karl Goldmark, uasterriksen kompoonist (* 1830)
** Armand Peugeot, fransöösken onernemer (* 1849)
* 19. Deetsember: Alois Alzheimer, tjiisken dochter (* 1864)
1906

**1906** wiar det seekst juar faan at 20. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender an mä'n Söndai uun de Juliaans kalender.

 **1906** wus dåt seekst iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Moundi önj di Gregoriåånsch Kaläner än ma’n Sandi önj di Juliåånsch Kaläner.

 **1906** wiar dit sokst Jaar fan dit 20. Jaarhön’ert.

## Bejewenhaiden
* 29. Janewoore: Frederik VIII. wurd köning faan Denemark.

;*ünbekäänd dootem*
* Thusnelda Kuehl skraft det buk 

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 13. April: Samuel Beckett, irsk skriiwer († 1989)
* 28. Jüüne: Maria Goeppert-Mayer, tjiisk-amerikoons füsikerin († 1972)
* 21. August: Gunnar Adolfsson, sweeds skriiwer († 1983)
* 14. Oktuuber: Hannah Arendt, tjiisk-us-ameerikoons filosoof († 1975)
* 11. Deetsember: Birago Diop senegaleesk skriiwer († 1989)
* 19. Deetsember: Leonid Breschnjew, sowjetisk poliitiker († 1982)

## Störwen – Stürwen
* 29. Janewoore: Christian IX., köning faan Denemark (* 1818)
* 23. Mei: Henrik Ibsen, noorweegs skriiwer an dramaatiker (* 1828)
1902

**1902** wiar det öler juar faan at 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai uun de Gregoriaans kalender an mä'n Weedensdai uun de Juliaans kalender.

 **1902** wus dåt ouder iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch Kaläner än ma’n Weensdi önj di Juliåånsch Kaläner.

 **1902** wiar dit taust Jaar fan dit 20. Jaarhön’ert.

## Bejewenhaiden
* 31. Mei: Mä a Frees faan Vereeniging kaam de Naist Buurenkrich kaam tu aanj.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 08. Janewoore: Georgi Malenkow, sowjetisk poliitiker († 1988)
* 27. Febrewoore: John Steinbeck, US-amerikoons skriiwer († 1968)
* 23. April: Halldór Laxness, isluns skriiwer († 1998)
* 24. August: Fernand Braudel, fraansöösk histooriker († 1985)
* 16. Deetsember: Rafael Alberti, spaans skriiwer († 1999)

## Störwen – Stürwen
* 29. September: Émile Zola, fraansöösk skriiwer an jurnalist (* 1840)
* 29. Detsember: Moritz Momme Nissen, nuurdfresken köster, skuulmääster an wedenskapsmaan am't fresk spriak (* 1822)
1901

**1901** wiar det iarst juar faan at 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai uun de Gregoriaans kalender an mä'n Mundai uun de Juliaans kalender.

 **1901** wus dåt jarst iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch kaläner än ma’n Moundi önj di Juliåånsch kaläner.

 **1901** wiar dit jest Jaar fan dit 20. Jaarhön’ert.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 01. Janewoore: 
**New South Wales, Victoria, Queensland, South Australia, Western Australia an Tasmaanien slood jo tu Commonwealth faan Austraalien tup.
**Edmund Barton wurd de iarst premierminister faan Austraalien.
* 22. Janewoore: Eduard VII. wurd köning faan det Ferianigt Köningrik.
* 06. September: De anarchist Leon Czolgosz ferööwet en atentaat üüb de president faan dön Ferianigt Stooten William McKinley.  Theodore Roosevelt wurd president.
* 17. Oktuuber: Bernhard von Bülow wurd kansler faan Tjiisklun.
1900
**Ünbekäänd Dootem**
* Kurt von Wilmowsky wurd boowerpresident faan det Sleeswich-Holstian Prowins.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
* 01. Febrewoore: Clark Gable, US-amerikoons schauspeler († 1960)
* 29. April: Hirohito, keiser faan Jaapaan († 1989)
* 06. Jüüne: Sukarno, indoneesk poliitiker († 1970)
* 04. August: Louis Armstrong, jazz musiiker, († 1971)
* 25. August: Kjeld Abell, deensk dramaatiker († 1961)
* 03. Nofember: Leopold III., köning faan dön belgiern († 1983)
* 10. Nowember: Hermann Schmidt, Skuulmaister, Dechter en Spraakenpleeger fan Söl († 1979)
* 05. Detsember: Walt Disney, US-amerikoonsk filmkonstler († 1966)
* 27. Deetsember: Marlene Dietrich, tjiisk-US-amerikoons schauspeler an schongster († 1992)

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 22. Janewoore: Victoria, köningin faan at Ferianigt Köningrik (* 1819)
* 27. Janewoore: Giuseppe Verdi, italjeens komponist (* 1813)
* 13. Marts: Benjamin Harrison, 23. president faan dön Ferianigt Stooten (* 1833)
* 09. September: Henri de Toulouse-Lautrec, fraansöösk konstmooler (* 1864)
* 14. September: William McKinley, 25. president faan dön Ferianigt Stooten (* 1843)

;*ünbekäänd dootem*
* Caroline Marsh, amerikoonsk skriiwer (* 1816)
1900

**1900** wiar det letst juar faan at 19. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Mundai.

 **1900** wus dåt leest iir foon dåt 19. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Moundi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
* 14. Mei-28. Oktuuber: Öler Olympisk Somerspalen wiar uun Pariis.
* 06. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: welerwool faan William McKinley tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
### Janewoore
* 01. Janewoore: Chiune Sugihara, japaans diplomaat († 1986).
* 02. Janewoore: Gustav Fuchs, tjiisk poliitiker († 1969)
* 08. Janewoore: Antonia Dietrich, tjiisk schauspeler († 1975)
* 09. Janewoore: Rudolf Hindemith, tjiisk komponist an dirigent († 1974)
* 15. Janewoore: William Heinesen, fääröisk dachter († 1991)

### Febrewoore
* 11. Febrewoore: Hans-Georg Gadamer, tjiisk filosoof († 2002)

### [[Marts]]
* 02. Marts: Kurt Weill, tjiisk an US-amerikoons komponist († 1950)
* 03. Marts: Anne Jousma, waastfresk skriiwer († 1981)
* 23. Marts: Erich Fromm, tjiisk-US-ameerikoons psüchoanalüütiker, filosoof an sosiaalpsücholoog († 1980)

### Jüüne
* 29. Jüüne: Antoine de Saint-Exupéry, fraansöösk piloot an dachter († 1944)
### August
* 03. August: Duy Tân, keiser faan Annam uun Vietnam († 1945)

### Oktuuber
* 07. Oktuuber: Heinrich Himmler, poliitiker faan det NSDAP an riksfüürer faan't SS († 1945)

## Störwen – Sturwen – Stürwen
* 25. August: Friedrich Nietzsche, tjiisk filosoof an dachter (* 1844)
* 30 Nofember: Oscar Wilde, irsk dachter (* 1854)
2013

**2013** wiar det tretanjst juar faan at 21. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai.
 **2013** wus dåt tratäinst iir foon dåt 21. iirhunert. Et iir beganed ma’n Täisdi.
 **2013** wiar dit trötainst Jaar fan dit 21. Jaarhön’ert. Dit Jaar bigent me en Tiisdai.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen
* 20. Janewoore: Lundaiswoolen uun Niidersaksen.
* 13. Marts: Jorge Mario Bergoglio wurd üüs Fransiskus poop faan det Rööms-Katuulsk Sark.
* 16. Mei: Brasiilien as det 12. lun, huar tau maaner of tau wüfen frei mut.
* 18. Mei: Frankrik as det 13. lun, huar tau maaner of tau wüfen frei mut.
* 30. April: Köningin Beatrix faan Holun uftoonket an hör dring Willem-Alexander wurd köning.
* 03. Jüüle: At regiaring faan president Mohammed Mursi wurd üüb en putsch faan Generool Abd al-Fattah as-Sisi uun Egypten amstörtet.
* 21. Jüüle: Philipp wurd Köning faan a Belgiern. 
* 05. August: Uruguay as det 14. lun, huar tau maaner of tau wüfen frei mut.
* 19. August: Neisialun as det 15. lun, huar tau maaner of tau wüfen frei mut.
* 22. September: Bundesdaiswoolen uun Tjiisklun.

## Bäären – Tuläid – Bēren

## Störwen – Stürwen
* 22. Maarts † Brar C. Roeloffs (* 1928)
* 24. September † Reimer Kay Holander (* 1925)
* 05. Detsember: Nelson Mandela, president faan Süüdafrikoo (* 1918)
* 22. Detsember † Dr. Klaus Petersen (* 1922)

## Neis

: 10. Janewoore: **10.000 sidjen** üüb't Nuurdfresk Wikipedia.
: 14. Janewoore: **3.000 artiikler** üüb't Nuurdfresk Wikipedia.

: 28. Febrewoore: Nei Tams Jörgensen prisapgoow faan't NFI ütjlööwet.

: 10. April: Ilse Christiansen as det nei hood faan a Fresk Riad.

: 24. - 26. Mei: Interfresk draapen faan a Fresk Riad üüb Halaglun.

: 12. Jüüne: Di pangram-wäädstridj faan't NFI as lepen.

: 15. Jüüle: Mit viel Spaß Friesisch gelernt (sh:z)
: 31. Jüüle: Weiterführende Schulen bieten Friesisch an (sh:z)

: 04. August: Saterfriesisch-Wiki führt 3000   Artikel (NWZ)
: 04. August: Friesisch-Forscher Alastair Walker „Die Basis bröckelt weg“ (taz)
: 04. August: Leet üs schong (sh:z)

: 14. September: A prisdreegern faan a Nuurdfresk Musiikwäädstridj wurd föörsteld. Presemädialang faan a Frasche Rädj (Fresk Riad).

: 24. September - 03. Oktuuber: Rais efter Rom faan a Fresk Riad.

: 08.-09. Nofember: Üüs Driimerai, en konferens faan't NFI.