open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trooselraidpiiper

A **Trooselraidpiiper** (*Acrocephalus arundinaceus*) as en sjongfögel (Passeriformes) uun det skööl faan a Raidpiipern (*Acrocephalus*).

## Onerslacher
A. a. arundinaceus – A. a. zarudnyi

## Beskriiwang

## Bilen

AcrocephalusArundinaceusIUCN2019 1.png|green: Bräätregiuunlaachtblä: Waanerregiuunjonkblä: Wonterregiuun
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.48.jpg|Kukütjaier faan *C. canorus canorus* uun en nääst faan *A. arundinaceus* - MHNT



## Luke uk diar
Raidpiipern

A **Raidpiipern** (*Acrocephalus*) san en skööl faan fögler (Aves) uun det famile faan a Acrocephalidae. Diar jaft at 43 slacher faan.

## Slacher
A. aequinoctialis – A. agricola – Trooselraidpiiper (A. arundinaceus) – A. atyphus – A. australis – A. baeticatus – A. bistrigiceps – A. brevipennis – A. caffer – A. concinens – A. dumetorum – A. familiaris – A. gracilirostris – A. griseldis – A. hiwae – A. kerearako – A. melanopogon – A. mendanae – A. newtoni – A. orientalis – A. orinus – A. paludicola – A. palustris – A. percernis – A. rehsei – A. rimitarae – A. rodericanus – A. rufescens – Raidpiiper (A. schoenobaenus) – A. scirpaceus – A. sechellensis – A. sorghophilus – A. stentoreus – A. syrinx – A. taiti – A. tangorum – A. vaughani

## Luke uk diar
Spootern

A **Spootern** (*Hippolais*) san en skööl faan fögler (Aves) uun det famile faan a Acrocephalidae. Iar wiar jo uun det famile faan a Sylviidae. 

Hör nööm haa jodiar fögler, auer jo a stemen faan ööder fögler *"efteraabe"* / spoote. 

## Slacher
* Seesje / Güülspooter (*H. icterina*)
* Suurnspooter (*H. languida*)
* Oliiwenspooter (*H. olivetorum*)
* Orpheusspooter (*H. polyglotta*)

## Luke uk diar
Diadeemruadstört

A **Diadeemruadstört** (*Phoenicurus moussieri*) as en fögelslach uun det famile faan a Fleegensnapern (Muscicapidae).

## Bilen

Cuculus canorus bangsi MHNT.ZOO.2010.11.149.13.jpg|Kukütjai faan *C. c. bangsi* mad aier faan *Phoenicurus moussieri* - MHNT



## Luke uk diar
Sitta europaea

***Sitta europaea*** as en sjongfögel (Passeriformes) uun det famile faan a Sittidae. Hi bräät uun buumhööl.

## Bilen

Sitta_europaea_distribution_map.png|Spriadkoord
Sitta europaea MHNT.ZOO.2010.11.183.1.jpg|Aier faan *Sitta europaea* - MHNT


## Onerslacher
S. e. albifrons – S. e. amurensis – S. e. asiatica – S. e. baicalensis – S. e. bedfordi – S. e. caesia – S. e. caucasica – S. e. cisalpina – S. e. clara – S. e. europaea – S. e. formosana – S. e. hispaniensis – S. e. hondoensis – S. e. levantina – S. e. persica – S. e. roseilia – S. e. rubiginosa – S. e. sakhalinensis – S. e. seorsa – S. e. sinensis – S. e. takatsukasai

## Luke uk diar
Tjiftjaf

A **Tjiftjaf** (*Phylloscopus collybita*) as en sjongfögel (Passeriformes) uun det famile faan a Phylloscopidae. Hi liket a Letj Fleegenbitjer (*P. trochilus*).

## Beskriiwang

Phylloscopus collybita.png|Spriadkoord- güül: Bräätregiuun- green: Stunfögel- blä: Wonterregiuun
Phylloscopus collybita 090907.jpg|Tjiftjaf uun a harewst
Phylloscopus collybita collybita MHNT.ZOO.2010.11.202.17.jpg|Aier faan *Phylloscopus collybita collybita*


## Luke uk diar
Passer

***Passer*** as di latiinsk nööm för en Sparag an en fögelskööl uun det famile faan a Sparger (Passeridae). Diar hiar ~ 26 slacher tu.

## Slacher
P. ammodendri – P. castanopterus – P. cinnamomeus – P. cordofanicus – P. diffusus – P. domesticus – P. eminibey – P. euchlorus – P. flaveolus – P. gongonensis – P. griseus – P. hemileucus – P. hispaniolensis – P. iagoensis – P. insularis – P. italiae – P. luteus – P. melanurus – P. moabiticus – P. montanus − P. motitensis – P. pyrrhonotus – P. rufocinctus – P. shelleyi – P. simplex – P. suahelicus – P. swainsonii – P. zarudnyi

## Luke uk diar

* Paser (Wokdiart)
Gesneerien

**Gesneerien** (Gesneriaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Lapbloosplaanten (Lamiales). Jo waaks fööraal uun a troopen. diar hiar 147 bit 160 sköölen mä  3.200 bit 3.870 slacher tu.

## Onerfamilin
Didymocarpoideae – Gesnerioideae – Sanangoideae

## Sköölen

Achimenes – Aeschynanthus – Agalmyla – Allocheilos – Alloplectus – Allostigma – Alsobia – Amalophyllon – Ancylostemon – Anetanthus – Anna – Asteranthera – Beccarinda – Bellonia – Besleria – Billolivia – Boea – Boeica – Bournea – Briggsia – Briggsiopsis – Calcareoboea – Cathayanthe – Championia – Centrosolenia – Chirita – Chiritopsis – Christopheria – Chrysothemis – Cobananthus – Codonanthe – Codonanthopsis – Codonoboea – Columnea – Conandron – Corallodiscus – Coronanthera – Corytoplectus – Crantzia – Cremersia – Cremosperma – Cremospermopsis – Cyrtandra – Dayaoshania – Deinocheilos – Deinostigma – Depanthus – Diastema – Didissandra – Didymocarpus – Didymostigma – Dolicholoma – Drymonia – Emarhendia – Episcia – Epithema – Eucodonia – Fieldia – Gasteranthus – Gesneria – Glabrella – Glossoloma – Gloxinella – Gloxinia – Gloxiniopsis – Goyazia – Gyrocheilos – Gyrogyne – Haberlea – Hemiboea – Hemiboeopsis – Henckelia – Heppiella – Houttea – Hypocyrta – Isoloma – Isometrum – Koellikeria – Kohleria – Lagarosolen – Lampadaria – Lembocarpus – Leptoboea – Lesia – Ligeria – Locheria – Loxostigma – Lysionotus – Mandirola – Metabriggsia – Metapetrocosmea – Michaelmoelleria – Middletonia – Mitraria – Monopyle – Moussonia – Napeanthus – Nautilocalyx – Nematanthus – Neomortonia – Niphaea – Nomopyle – Oerstedina – Opithandra – Oreocharis – Ornithoboea – Ortholoma – Pachycaulos – Pagothyra – Paliavana – Paraboea – Paradrymonia – Paraisometrum – Paralagarosolen – Pearcea – Petrocodon – Petrocosmea – Pheidonocarpa – Phinaea – Platystemma – Primulina – Rachunia – Ramonda – Raphiocarpus – Rechsteineria – Reldia – Resia – Rhabdothamnopsis – Rhoogeton – Rhynchoglossum – Rhynchotechum – Rhytidophyllum – Ridleyandra – Rufodorsia – Sanango – Sarmienta – Seemannia – Sinningia – Smithiantha – Solenophora – Sphaerorrhiza – Stauranthera – Streptocarpus – Tengia – Tetraphylloides – Thamnocharis – Titanotrichum – Trichodrymonia – Tremacron – Trevirana – Tribounia – Trichantha – Trisepalum – Tylopsacas – Vanhouttea – Wentsaiboea – Whytockia


## Luke uk diar
Usambaraveilchen

At **Usambaraveilchen** (*Saintpaulia ionantha*) as en plaantenslach uun det famile faan a Gesneerien (Gesneriaceae). Di nööm komt faan a *[[Usambara-Berger]]* uun Tansania, huar det plaant faan komt. Daalang woort hat oober uk mä flook onerslacher üüb a hialer welt aptaanj.

Di sjiisk nööm *Veilchen* as eegentelk ei rocht, auer det plaant ei tu a Violaceae hiart. Hi wiset üüb det brons klöör hen.

## Onerslacher
S. i. subsp. grandifolia – S. i. subsp. grotei – S. i. subsp. ionantha – S. i. subsp. mafiensis – S. i. subsp. nitida – S. i. subsp. occidentalis – S. i. subsp. orbicularis – S. i. subsp. pendula – S. i. subsp. rupicola – S. i. subsp. velutina

## Luke uk diar
Sitta

A ***Sitta*** san en skööl faan sjongfögler (Passeriformes) an det iansagst skööl uun't famile Sittidae. Jo lewe üüb a nuurdelk eerdheleft an bräät miast uun buumhööl.

## Slacher
S. arctica – S. azurea – S. canadensis – S. carolinensis – S. cashmirensis – S. castanea – S. cinnamoventris – S.&nbsp;europaea – S. formosa – S. frontalis – S. himalayensis – S. krueperi – S. ledanti – S. leucopsis – S. magna – S. nagaensis – S. neglecta – S. neumayer – S. oenochlamys – S. przewalskii – S. pusilla – S. pygmaea – S. solangiae – S. tephronota – S. victoriae – S. villosa – S. whiteheadi – S. yunnanensis

## Luke uk diar
Echt Trooseln

A **Echt Trooseln** (*Turdus*) san en skööl faan fögler (Aves) uun det famile faan a Trooseln (Turdidae). Diar hiar 80 slacher tu. Jo freed beien, insekten an wirmer. Üüb a brast haa jo triihuket plaker.

## Bekäänd slacher
* Kramper (*Turdus merula*)
* Sjongtroosel (*Turdus philomelos*)
* Kraansfögel, Salwerkramper (*Turdus pilaris*)
* Prääster (*Turdus torquatus*)

## Aal a slacher
T. abyssinicus – T. albicollis – T. albocinctus – T. amaurochalinus – T. arthuri – T. assimilis – T. atrogularis – T. aurantius – T. bewsheri – T. boulboul – T. cardis – T. celaenops – T. chiguanco – T. chrysolaus – T. daguae – T. dissimilis – T. eremita – T. eunomus – T. falcklandii – T. feae – T. flavipes – T. fulviventris – T. fumigatus – T. fuscater – T. grayi – T. haplochrous – T. hauxwelli – T. helleri – T. hortulorum – T. ignobilis – T. iliacus – T. infuscatus – T. jamaicensis – T. kessleri – T. lawrencii – T. leucomelas – T. leucops – T. lherminieri – T. libonyana – T. litsitsirupa – T. ludoviciae – T. maculirostris – T. mandarinus – T. maranonicus – T. maximus – T. menachensis – Kramper (T. merula) – T. migratorius – T. mupinensis – T. murinus – T. naumanni – T. nigrescens – T. nigriceps – T. nudigenis – T. obscurus – T. obsoletus – T. olivaceofuscus – T. olivaceus – T. olivater – T. pallidus – T. pelios – Sjongtroosel (T. philomelos) – Kraansfögel (T. pilaris) – T. plebejus – T. plumbeus – T. poliocephalus – T. ravidus – T. reevei – T. roehli – T. rubrocanus – T. ruficollis – T. rufitorques – T. rufiventris – T. rufopalliatus – T. sanchezorum – T. serranus – T. simillimus – T. smithi – T. subalaris – T. swalesi – T. tephronotus – Prääster (T. torquatus) – T. unicolor – T. viscivorus – T. xanthorhynchus

## Luke uk diar
Violaceae

A **Violaceae** san en plaantenfamile uun det order faan a Malpighiales. Uun Madeleuroopa käänt am fööraal det skööl Viola.

## Sköölen
Afrohybanthus – Agatea – Allexis – Amphirrhox – Anchietea – Bribria – Calyptrion – Decorsella – Fusispermum – Gloeospermum – Hekkingia – Hybanthopsis – Hybanthus – Isodendrion – Ixchelia – Leonia – Mayanaea – Melicytus – Noisettia – Orthion – Paypayrola – Phyllanoa – Pigea – Pombalia – Rinorea – Rinoreocarpus – Schweiggeria – Scyphellandra – Viola

## Luke uk diar
Viola

A ***Viola*** san en plaantenskööl uun det famile faan a Violaceae. Jo waaks fööraal uun a madel breetjin. Diar jaft'at wel son 650 slacher faan. Enkelt slacher wurd üs Sjipmöderk betiakent.

## Onersköölen
V. subg. Chamaemelanium – V. subg. Erpetion – V. subg. Melanium – V. subg. Viola

## Enkelt slacher
* Ääker Sjipmöderk (*Viola arvensis*)
* Hurn Sjipmöderk (*Viola cornuta*)
* Marts Sjipmöderk (*Viola odorata*)
* Sun Sjipmöderk (*Viola rupestris*)
* Wil Sjipmöderk (*Viola tricolor*)
* Guard Sjipmöderk (*Viola wittrockiana*)


20150629Viola arvensis ssp. megalantha09.jpg|*V. arvensis*
Viola cornuta A.jpg|*V. cornuta*
Viola odorata 02.jpg|*V. odorata*
Viola rupestris 18032006.JPG|*V. rupestris*
Viola tricolor 2.jpg|*V. tricolor*
ViolaWittrockiana001.JPG|*V. wittrockiana*


## Luke uk diar
Usambara-Berger

A **Usambara-Berger** san en beragkeed uun't nuurduasten faan Tansania. Diar jaft at flook diarten an plaanten, diar't nochhuaren ööders üüb a welt jaft; jo san diar *endeemisk*.

Di struum Luengera/Lwengera dialt a *East Usambara Mountains* (max. 1.506&nbsp;m) faan a *West Usambara Mountains* (max. 2.301&nbsp;m) uf.

## Kwelen
* ''Sungwi'' bi: *peakbagger.com*

## Luke uk diar

* Usambaraveilchen
* Tanga (Regiuun)
Luengera

A **Luengera** (of uk: **Lwengera**) as en struum uun't nuurden faan Tansania uun det regiuun Tanga. Hi as en bistruum faan a Pangani. Sin hood leit uun a süüdelk Usambara-Berger.

## Kwelen

* ''Luengera'' bi: geonames.org
* ''Hemagoma'' bi: geonames.org
Pangani

A **Pangani** as en struum uun't nuurduasten faan Tansania. Hi komt faan't Kilimandscharoregiuun deel an lääpt uf efter süüduast ütj uun a Indisk Oosean.

## Bilen

Pangani.jpg|Müs faan a Pangani



## Kwelen


## Luke uk diar
Ferjid-mi-ei

**Ferjid-mi-ei** (*Myosotis*) as en plaantenskööl uun det famile faan a Rüchbleeden (Boraginaceae). 

Di aparte nööm komt wel faan en tääl uun't madelääler. Diarefter bääd det plaant God, hör ei tu ferjiden. Do naam God det blä faan a hemel an det gul faan a san, an so füng det plaant hör klöören. Hat het uk uun ööder spriaken *Vergissmeinnicht* (sjiisk), *Forget-me-not* (ingelsk), *Ne m'oubliez pas* (fransöösk), *Non ti scordar di me* (itajeensk), 勿忘我 (*Wùwàngwǒ*, sjineesk).

Di latiinsk nööm betjocht ham üüb jo fiin bloosbleeden an komt faan *myos* (müsen) an *otis* (uar), *müsuaren*.

## Slacher

M. abyssinica – M. afropalustris – M. albicans – M. albiflora – M. albosericea – M. alpestris – M. amabilis – M. ambigens – M. angustata – M. anomala – M. antarctica – M. arnoldii – M. arvensis – M. asiatica – M. atlantica – M. australis – M. austrosibirica – M. azorica – M. baicalensis – M. balbisiana – M. bothriospermoides – M. brachypoda – M. brevis – M. brockiei – M. bryonoma – M. butorinae – M. cadmea – M. cameroonensis – M. capitata – M. chaffeyorum – M. chakassica – M. cheesemanii – M. colensoi – M. concinna – M. congesta – M. corsicana – M. czekanowskii – M. daralaghezica – M. debilis – M. decumbens – M. densiflora – M. diminuta – M. discolor – M. dissitiflora – M. ergakensis – M. exarrhena – M. eximia – M. explanata – M. forsteri – M. gallica – M. galpinii – M. glabrescens – M. goyenii – M. graminifolia – M. graui – M. guneri – M. heteropoda – M. imitata – M. incrassata – M. jordanovii – M. kamelinii – M. kebeshensis – M. keniensis – M. koelzii – M. kolakovskyi – M. krasnoborovii – M. krylovii – M. kurdica – M. laeta – M. laingii – M. latifolia – M. laxa – M. lazica – M. lithospermifolia – M. litoralis – M. ludomilae – M. lyallii – M. lytteltonensis – M. macrantha – M. macrosiphon – M. macrosperma – M. magniflora – M. margaritae – M. martini – M. matthewsii – M. michaelae – M. micrantha – M. minutiflora – M. monroi – M. mooreana – M. nemorosa – M. nikiforovae – M. ochotensis – M. olympica – M. orbelica – M. oreophila – M. pansa – M. paucipilosa – M. petiolata – M. platyphylla – M. popovii – M. pottsiana – M. propinqua – M. pulvinaris – M. pusilla – M. radix-palaris – M. rakiura – M. ramosissima – M. refracta – M. rehsteineri – M. retrorsa – M. rivularis – M. robusta – M. ruscinonensis – M. sajanensis – M. saxosa – M. schistosa – M. schmakovii – M. scorpioides – M. secunda – M. semiamplexicaulis – M. sicula – M. solange – M. soleirolii – M. sparsiflora – M. spatulata – M. speciosa – M. speluncicola – M. stenophylla – M. stolonifera – M. stricta – M. suavis – M. subcordata – M. sylvatica – M. taverae – M. tenericaulis – M. tineoi – M. traversii – M. tuxeniana – M. ucrainica – M. umbrosa – M. uniflora – M. urceolaris – M. venosa – M. verna – M. vestergrenii – M. welwitschii – M. wumengensis

## Luke uk diar
Belgorod (Steed)

**Belgorod** (üüb Rüs: Бе́лгород *Bélgorod* [ˈbʲeɫɡərət]) as at hoodsteed faan det Belgorod Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a süüd faan de Madelrüslun Bundesdistrikt, amanbi 578km uun a süüd faan Moskau. Det hee 394.142 lidj (2020).

## Geografii

### Kliima

## Sastersteeden
* Herne, Tjiisklun
* Charkiw, Ukraine
* Niš, Serbien
* Opole, Poolen
* Pryluky, Ukraine
* Sewastopol, Ukraine
* Wyschhorod, Ukraine
* Wakefield, Ingelun, Ferianigt Köningrik
* Jewpatorija, Ukraine

## Persöönelkhaiden
* Nikolai Strachow (1828–1896), filosoof an publisist

## Kwelen
Trigoniaceae

**Trigoniaceae** san en plaantenfamile uun det order faan a Malpighiales. Jo waaks uun Madagaskar, Malaysia, Madel- an Süüdameerikoo. Diar san fiiw sköölen mä 28 bit 35 slacher.

## Sköölen an slacher
* Humbertiodendron
*: H. saboureaui
* Isidodendron
*: I. tripterocarpum
* Trigonia
*: T. bahiensis – T. boliviana – T. bracteata – T. candelabra – T. cipoensis – T. coppenamensis – T. costanensis – T. ehrendorferi – T. eriosperma – T. floccosa – T. hypoleuca – T. kerrii – T. killipii – T. laevis – T. littoralis – T. macrantha – T. microcarpa – T. nivea – T. paniculata – T. prancei – T. reticulata – T. rotundifolia – T. rugosa – T. rytidocarpa – T. sericea – T. spruceana – T. subcymosa – T. villosa – T. virens
* Trigoniastrum
*: T. hypoleucum
* Trigoniodendron
*: T. spiritusanctense 

## Luke uk diar
Malpighiaceae

A ***Malpighiaceae*** san en plaantenfamile uun det order faan a Malpighiales. Diar hiar son 77 sköölen mä 1.300 slacher tu. A miasten waaks uun a troopen faan Süüdameerikoo.

## Sköölen
Acmanthera – Acridocarpus – Adelphia – Aenigmatanthera – Alicia – Amorimia – Aspicarpa – Aspidopterys – Banisteriopsis – Barnebya – Blepharandra – Brachylophon – Bronwenia – Bunchosia – Burdachia – Byrsonima – Calcicola – Callaeum – Camarea – Carolus – Caucanthus – Christianella – Coleostachys – Cordobia – Cottsia – Diacidia – Dicella – Digoniopterys – Dinemagonum – Dinemandra – Diplopterys – Echinopterys – Ectopopterys – Excentradenia – Flabellaria – Flabellariopsis – Gallardoa – Galphimia – Gaudichaudia – Glandonia – Heladena – Henleophytum – Heteropterys – Hiptage – Hiraea – Janusia – Jubelina – Lasiocarpus – Lophanthera – Lophopterys – Madagasikaria – Malpighia – Malpighiodes – Mascagnia – Mcvaughia – Mezia – Microsteira – Mionandra – Niedenzuella – Peixotoa – Peregrina – Philgamia – Psychopterys – Pterandra – Ptilochaeta – Rhynchophora – Spachea – Sphedamnocarpus – Stigmaphyllon – Tetrapterys – Thryallis – Triaspis – Tricomaria – Tristellateia – Verrucularina

#### Enkelt sköölen an slacher
* *[[Banisteriopsis]]*
*: *[[Banisteriopsis caapi]]* (Ayahuasca)

## Luke uk diar
Geraniaceae

A ***Geraniaceae*** san en plaantenfamile uun det order faan a Geraniales. Jo waaks uun miatag an warem kliima.

## Sköölen
* California
* Heegernääben (*[[Erodium]]*)
* Geraanien (*[[Geranium]]*)
* Hypseocharis
* Monsonia
* Pelargonium

## Luke uk diar
Heegernääben

**Heegernääben** (*Erodium*) san en plaantenskööl uun det famile faan a Geraniaceae. Diar hiar son 60 bit 75 slacher tu, diar miast uun miatag kliima waaks.

## Slacher
E. absinthoides – E. acaule – E. adenophorum – E. aethiopicum – E. aguilellae – E. alnifolium – E. alpinum – E. amanum – E. angustilobum – E. anthemidifolium – E. arborescens – E. asplenioides – E. astragaloides – E. atlanticum – E. aureum – E. aytacii – E. battandierianum – E. beketowii – E. birandianum – E. boissieri – E. botrys – E. brachycarpum – E. carvifolium – E. castellanum – E. cazorlanum – E. cedrorum – E. celtibericum – E. cheilanthifolium – E. chevallieri – E. chilense – E. chium – E. chrysanthum – E. ciconium – E. cicutarium – E. corsicum – E. crassifolium – E. crenatum – E. crinitum – E. crispum – E. cyconioides – E. cygnorum – E. cyrenaicum – E. daucoides – E. dimorphum – E. flexuosum – E. foetidum – E. fumarioides – E. gaillardotii – E. gatamantum – E. gaussenianum – E. geoides – E. glandulosum – E. glaucophyllum – E. gruinum – E. guicciardii – E. guinochetianum – E. guttatum – E. hakkiaricum – E. hartvigianum – E. hendrikii – E. hesperium – E. heteradenum – E. heterosepalum – E. hoefftianum – E. iranicum – E. jahandiezianum – E. janszii – E. keithii – E. laciniatum – E. lebelii – E. leucanthum – E. litwinowii – E. malacoides – E. manescavi – E. maritimum – E. maroccanum – E. masguindali – E. mauritanicum – E. medeense – E. meynieri – E. micropetalum – E. microphyllum – E. moschatum – E. moureti – E. nanum – E. nervulosum – E. neuradifolium – E. oreophilum – E. oxyrhinchum – E. paui – E. pelargoniflorum – E. populifolium – E. praecox – E. primulaceum – E. recoderi – E. reichardii – E. rodiei – E. rupestre – E. rupicola – E. ruthenicum – E. salzmannii – E. sanguis-christi – E. saxatile – E. schemachense – E. sebaceum – E. sibthorpianum – E. somanum – E. sosnowskianum – E. stellatum – E. stephanianum – E. stevenii – E. subintegrifolium – E. sublyratum – E. tataricum – E. telavivense – E. texanum – E. tibetanum – E. tocranum – E. tordylioides – E. touchyanum – E. toussidanum – E. trichomanefolium – E. trifolium – E. turcmenum – E. vetteri 

#### Enkelt slacher
* (Gewöönelk) Heegernääb (*Erodium cicutarium*)

## Luke uk diar
Heegernääb

A **(Gewöönelk) Heegernääb** (*Erodium cicutarium*) as en  plaantenslach uun det skööl *[[Erodium]]*.

## Bilen

Erodium cicutarium flowers - Keila.jpg|Bloos
Erodium cicutarium MHNT.jpg|Siad



## Luke uk diar

* Heegern (Ardeidae)
Geraanien

A **Geraanien** (*Geranium*) san en plaantenskööl uun det famile faan a Geraniaceae. Diar hiar 380 bit 430 slacher tu, diar üüb a hialer welt föörkem.

Enkelt slacher wurd för a guard of bluumpot aptaanj.

## Onersköölen an sektioonen
* G. subg. Erodioidea
*: G. sect. Aculeolata – G. sect. Brasiliensia – G. sect. Erodioidea – G. sect. Subacaulia
* G. subg. Geranium
*: G. sect. Azorelloida – G. sect. Dissecta – G. sect. Geranium – G. sect. Gracilia – G. sect. Neoandina – G. sect. Neurophyllodes – G. sect. Paramensia – G. sect. Tuberosa
* G. subg. Robertium
*: G. sect. Anemonifolia – G. sect. Batrachioidea – G. sect. Divaricata – G. sect. Lucida – G. sect. Polyantha – G. sect. Ruberta – G. sect. Trilopha – G. sect. Unguiculata

## Luke uk diar
Rubiaceae

A **Rubiaceae** san en plaantenfamile uun det order faan a Gentianales. Diar hiar gud 600 sköölen mä ~ 13.000 plaantenslacher tu.

## Onerfamilin an triibuus
* Cinchonoideae
*: Chiococceae – Cinchoneae – Guettardeae – Hamelieae – Hillieae – Hymenodictyeae – Isertieae – Naucleeae – Rondeletieae
* Ixoroideae
*: Airospermeae – Alberteae – Aleisanthieae – Augusteae – Bertiereae – Coffeeae – Condamineeae – Cordiereae – Crossopterygeae – Gardenieae – Greeneeae – Henriquezieae – Ixoreae – Jackieae – Mussaendeae – Octotropideae – Pavetteae – Posoquerieae – Retiniphylleae – Sabiceeae – Scyphiphoreae – Sherbournieae – Sipaneeae – Steenisieae – Trailliaedoxeae – Vanguerieae
* Rubioideae
*: Anthospermeae – Argostemmateae – Clarkelleae – Colletoecemateae – Coussareeae – Craterispermeae – Cyanoneuroneae – Danaideae – Dunnieae – Foonchewieae – Gaertnereae – Knoxieae – Lasiantheae – Mitchelleae – Morindeae – Ophiorrhizeae – Paederieae – Palicoureeae – Perameae – Prismatomerideae – Psychotrieae – Putorieae – Rubieae – Schizocoleeae – Schradereae – Spermacoceae – Theligoneae – Urophylleae
* ünseeker onerskööl
*: Coptosapelteae – Luculieae

## Enkelt slacher
: Kofe (*Coffea*)
:: Araabika (*Coffea arabica*)
:: Robusta (*Coffea canephora*)
: *[[Galium]]*
:: Möösken (*Galium odoratum*)

## Luke uk diar
Galium

***Galium*** as en plaantenskööl uun det famile faan a Rubiaceae. Diar hiar muar üs 600 slacher tu. Jo waaks miast uun miatag kliima.

## Sektioonen
:*Galium* Sektion *Aparinoides*
:*Galium* Sektion *Baccogalium*
:*Galium* Sektion *Bataprine*
:*Galium* Sektion *Depauperata*
:*Galium* Sektion *Galium*
:*Galium* Sektion *Hylaea* 
:*Galium* Sektion *Jubogalium*
:*Galium* Sektion *Kolgyda*
:*Galium* Sektion *Leiogalium*
:*Galium* Sektion *Leptogalium*
:*Galium* Sektion *Lophogalium*
:*Galium* Sektion *Miscellaneous*
:*Galium* Sektion *Orientigalium*
:*Galium* Sektion *Platygalium*
:*Galium* Sektion *Relbunium*
:*Galium* Sektion *Trachygalium*

## Enkelt slacher
* Möösken / Maikrüüs (*Galium odoratum*)
* ..

## Luke uk diar
Oleander

A **Oleander** (*Nerium oleander*), of uk **Ruusenloorbei** as di iansagst plaantenslach uun det skööl Nerium faan't famile Apocynaceae. Hi woort hal üs guardplaant aptaanj, as oober giftag. At jaft diar son 200 suurten faan.

## Bilen

Fliederbaum.JPG|Plaant
Adelfa_frutos.jpg|Früchten
Nerium-oleander-semillas.jpg|Siad



## Luke uk diar
Cumarin

**Cumarin** of **Kumariin** as en natüürelk arooma mä en sweten stirem. Hat komt uun Möösken föör. Grat mengden diarfaan san giftag.

## Kwelen


## Luke uk diar
Apocynaceae

A ***Apocynaceae*** (*Hünjgiftplaanten*) san en plaantenfamile uun det order faan a Gentianales.

## Onerfamilin
Apocynoideae - Asclepiadoideae - Periplocoideae - Rauvolfioideae - Secamonoideae

## Enkelt sköölen an slacher
Apocynoideae
: Oleander (*[[Nerium]]*)
:: Oleander (*[[Nerium oleander]]*)
Rauvolfioideae
: *[[Cascabela]]*
:: Güül Oleander (*[[Cascabela thevetia]]*)
: Imergreen (*[[Vinca]]*)
:: Letj Imergreen (*[[Vinca minor]]*)
:: Madagaskar Imergreen (*[[Vinca rosea]]* of *[[Catharanthus roseus]]*)

## Luke uk diar
Gelsemiaceae

A **Gelsemiaceae** san en letj plaantenfamile uun det order faan a Gentianales.

## Sköölen an slacher
* Gelsemium
*: G. elegans – G. rankinii – G. sempervirens
* Mostuea
*: M. adamii – M. batesii – M. brunonis – M. hirsuta – M. hymenocardioides – M. microphylla – M. muricata – M. neurocarpa – M. surinamensis
* Pteleocarpa
*: P. lamponga

## Luke uk diar
Loganiaceae

A ***Loganiaceae*** of **Logaanien** san en plaantenfamile uun det order faan a Gentianales. Diar jaft at 16 sköölen mä 420 slacher faan. Enkelt slacher hual böös giftag Indol-Alkaloiden. Jo waaks uun a troopen an subtroopen.

## Triibuus an sköölen
Jodiar sjauer triibuus wurd leewen uk üs aanj familin uunsen:
* Antonieae
*: Antonia – Bonyunia – Norrisia – Usteria
* Loganieae
*: Adelphacme – Geniostoma – Logania – Mitrasacme – Mitreola – Orianthera – Phyllangium – Schizacme
* Spigelieae
*: Spigelia
* Strychneae
*: Gardneria – Neuburgia – Strychnos

## Luke uk diar
Möösken

**Möösken** of uk **Meikrüüs** (*Galium odoratum*) as en plaantenslach uun det famile Rubiaceae. Hat wääkst uun miatag kliima. Uun Möösken as Cumarin, an det woort üs gewürts of uun a medesiin iinsaat.

## Bilen

Galium odoratum Flower.JPG|Bloosen
Waldmeisterfrüchte.jpg|Früchten
Am.Grossen.Plunzsee.Buchenwald.Grumsin.Waldmeister.jpg|Mööskenfial



## Luke uk diar
Gentianaceae

A ***Gentianaceae*** san en plaantenfamile uun det order faan a Gentianales. Diar hiar gud 80 sköölen mä muar üs düüsen slacher tu.

## Triibuus
Chironieae – Exaceae – Gentianeae – Helieae – Potalieae – Saccifolieae – Voyrieae

## Sköölen
Adenolisianthus – Anthocleista – Aripuana – Bartonia – Bisgoeppertia – Blackstonia – Calolisianthus – Canscora – Canscorinella – Celiantha – Centaurium – Chelonanthus – Chironia – Chorisepalum – Cicendia – Comastoma – Congolanthus – Coutoubea – Cracosna – Crawfurdia – Curtia – Cyrtophyllum – Deianira – Djaloniella – Duplipetala – Enicostema – Eustoma – Exaculum – Exacum – Exochaenium – Fagraea – Faroa – Frasera – Geniostemon – Gentiana – Gentianella – Gentianopsis – Gentianothamnus – Gyrandra – Halenia – Helia – Hockinia – Hoppea – Irlbachia – Ixanthus – Jaeschkea – Karina – Klackenbergia – Kuepferia – Lagenanthus – Lagenias – Latouchea – Lehmanniella – Limahlania – Lisianthius – Lomatogoniopsis – Lomatogonium – Macrocarpaea – Megacodon – Metagentiana – Microrphium – Neblinantha – Neurotheca – Obolaria – Oreonesion – Ornichia – Orphium – Phyllocyclus – Picrophloeus – Potalia – Prepusa – Pterygocalyx – Purdieanthus – Pycnosphaera – Rogersonanthus – Roraimaea – Sabatia – Saccifolium – Schenkia – Schinziella – Schultesia – Sebaea – Senaea – Sinogentiana – Sinoswertia – Sipapoantha – Swertia – Symbolanthus – Symphyllophyton – Tachia – Tachiadenus – Tapeinostemon – Tetrapollinia – Tripterospermum – Urogentias – Utania – Veratrilla – Voyria – Voyriella – Xestaea – Yanomamua – Zeltnera – Zonanthus – Zygostigma 

## Luke uk diar
Ensiaanen

A **Ensiaanen** (*Gentiana*) san en plaantenskööl uun det famile faan a Gentianaceae. Diar hiar son 300 bit 400 slacher tu.

## Sektioonen
G. sect. Asclepiadeae – G. sect. Calathianae – G. sect. Chondrophylla – G. sect. Ciminalis – G. sect. Cruciata – G. sect. Dolichocarpa – G. sect. Fimbricorona – G. sect. Frigida – G. sect. Gentiana – G. sect. Isomeria – G. sect. Kudoa – G. sect. Microsperma – G. sect. Otophora – G. sect. Phyllocalyx – G. sect. Pneumonanthe

## Enkelt slacher
* Long-Ensiaan (*[[Gentiana pneumonanthe]]*)
* ..

## Luke uk diar
Long-Ensiaan

A **Long-Ensiaan** (*Gentiana pneumonanthe*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Ensiaanen (*Gentiana*) uun det famile faan a Gentianaceae. Hi wääkst uun wiat hias an trinjam muuren.

## Luke uk diar
Speinöd

At **(Gewöönelk) Speinöd** (*Strychnos nux-vomica*, of uk: *Strychnos colubrina*, *Strychnos lucida*, *Strychnos spireana*, *Strychnos vomica*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Speinöden (*Strychnos*) uun't famile faan a Loganiaceae. Hat wääkst uun Süüduastaasien.

Uun hör früchten as Strychnin, en Indol-Alkaloid, an diaram skel dü spei, wan dü jo atst.

## Luke uk diar
Strychnin

**Strychnin** as en auer a miatag giftag Alkaloid. Hat hiart tu a Indolalkaloiden. Faan Strychnin feit am muskelkräämper. Hat as iar üs rootengift brükt wurden.

Strychnin komt natüürelkerwiis uun plaanten faan det skööl *[[Strychnos]]* föör.

## Kwelen


## Luke uk diar
Sia faan Asow

At **Sia faan Asow** as en banensia uun Uasteuroopa mä ferbinjang tu't Suart Sia auer at Struat faan Kertsch. Hat hää hör nööm efter det stääd Asow bi a struum Don.

At Sia as 37.600 km² grat an böös flaak, uun't madel man 8 meeter jip. At jipst steed as 14 meeter jip.

Uun't nuurden leit a Ukraine an uun süüduasten Ruslun. Uun't waasten leit at hualeweilun Krim.

## Bilen

AzovseaNASA.jpg|Satelitenbil
Крымский мост 13 сентября 2019 года (1).jpg|Brag auer at *Struat faan Kertsch* sant 2019



## Luke uk diar
Don

A **Don** () as en 1870&nbsp;km lungen tustruum faan't Sia faan Asow uun Süüdruslun.

## Futnuuten an Kwelen


## Luke uk diar
Hydrolea

A ***Hydrolea*** san det iansagst plaantenskööl uun det famile Hydroleaceae uun det order faan a Solanales. Diar hiar son 12 of muar slacher tu, diar üüb a nuurdelk eerdheleft waaks.

## Slacher

*[[Hydrolea brevistyla]]*
*[[Hydrolea corymbosa]]*
*[[Hydrolea elatior]]*
*[[Hydrolea floribunda]]*
*[[Hydrolea macrosepala]]*
*[[Hydrolea nigricaulis]]*
*[[Hydrolea ovata]]*
*[[Hydrolea palustris]]*
*[[Hydrolea quadrivalvis]]*
*[[Hydrolea spinosa]]*
*[[Hydrolea uniflora]]*
*[[Hydrolea zeylanica]]*


## Luke uk diar
Montiniaceae

A **Montiniaceae** san en plaantenfamile uun det order faan a Solanales. Diar hiar man fiiw slacher tu. Jo waaks uun Afrikoo an Madagaskar.

## Sköölen an slacher
* Grevea
*: G. bosseri – G. eggelingii – G. madagascariensis
* Kaliphora
*: K. madagascariensis
* Montinia
*: M. caryophyllacea

## Luke uk diar
Sphenoclea zeylanica

***Sphenoclea zeylanica*** as di iansagst plaantenslach uun det iansagst plaantenskööl Sphenoclea faan det famile Sphenocleaceae. Hat as en ünkrüüs uun risplantaajen.

## Luke uk diar
Canna

***Canna*** of uk **Bluumraid** as det iansagst plaantenskööl uun det famile Cannaceae faan't order Zingiberales. Diar hiar tjiin slacher tu. Jo wurd hal för a guard of bluumpot aptaanj.

## Slacher
C. bangii – C. flaccida – C. glauca – C. indica – C. iridiflora – C. jaegeriana – C. liliiflora – C. paniculata – C. pedunculata – C. tuerckheimii

## Luke uk diar
Costaceae

A ***Costaceae*** of uk **Kostusplaanten** san en plaantenfamile uun det order faan a Zingiberales. Diar hiar aacht sköölen mä 120 slacher tu. Jo waaks uun a troopen.

## Sköölen
Chamaecostus – Cheilocostus – Costus – Dimerocostus – Hellenia – Monocostus – Paracostus – Tapeinochilos

## Bilen
Slacher faan det skööl *[[Costus]]*:

Costus afer (Flower) 2.jpg|*[[Costus afer]]*
Buberel unknown flower 15.jpg|*[[Costus barbatus]]*
Costus dubius0.jpg|*[[Costus dubius]]*
Costus malortieanus BotGard1105InflorescensFlower.jpg|*[[Costus malortieanus]]*


## Luke uk diar
Homersjuaren

**Homersjuaren** of **Helikoonien** (*Heliconia*) san det iansagst plantenskööl uun det famile Heliconiaceae faan't order Zingiberales. Diar hiar 100 bit 225 slacher tu.

Flook slacher wur för a guard of bluumpot aptaanj, auer jo sok smok bloosen haa.

## Onersköölen
H. subg. Griggsia – H. subg. Heliconia – H. subg. Heliconiopsis – H. subg. Stellochlamys – H. subg. Taeniostrobus

## Luke uk diar
Orchidantha

A ***Orchidantha*** san det iansagst plaantenskööl uun det famile Lowiaceae faan't order Zingiberales. Hör bloosen like Orchideen, an diaram het jo uk so: *Orchideen-Bloosen*. Diar hiar gud 20 slacher tu.

## Slacher
O. borneensis – O. chinensis – O. chinensis – O. fimbriata – O. foetida – O. grandiflora – O. holttumii – O. inouei – O. insularis – O. laotica – O. longiflora – O. maxillarioides – O. quadricolor – O. sabahensis – O. siamensis – O. stercorea – O. suratii – O. vietnamica

## Luke uk diar
Marantaceae

A ***Marantaceae*** san en plaantenfamile uun det order faan a Zingiberales. Diar hiar 31 sköölen mä muar üs 500 slacher tu. Enkelten wurd för a bluumpot aptaanj. Üüb sweedsk het jo ***Strimelbleedplaanten*** (*Strimbladsväxter*).

## Sköölen
Afrocalathea – Calathea – Ctenanthe – Donax – Goeppertia – Halopegia – Haumania – Hylaeanthe – Hypselodelphys – Indianthus – Ischnosiphon – Koernickanthe – Maranta – Marantochloa – Megaphrynium – Monophyllanthe – Monotagma – Myrosma – Phrynium – Pleiostachya – Saranthe – Sarcophrynium – Schumannianthus – Stachyphrynium – Stromanthe – Thalia – Thaumatococcus – Trachyphrynium

## Luke uk diar
Annonaceae

A ***Annonaceae*** san en plaantenfamile uun det order faan a Magnoolienoortagen (Magnoliales). Faan enkelt slacher, fööraal faan det skööl Annona kön a früchten eden wurd.

## Onersköölen
Ambavioideae – Anaxagoreoideae – Annonoideae – Malmeoideae

## Sköölen

Afroguatteria – Alphonsea – Ambavia – Anaxagorea – Annickia – Annona – Anonidium – Artabotrys – Asimina – Asteranthe – Bocagea – Bocageopsis – Boutiquea – Cananga – Cardiopetalum – Cleistochlamys – Cleistopholis – Cremastosperma – Cyathocalyx – Cymbopetalum – Dasymaschalon – Deeringothamnus – Dendrokingstonia – Desmopsis – Desmos – Diclinanona – Dielsiothamnus – Disepalum – Drepananthus – Duckeanthus – Duguetia – Enicosanthum – Ephedranthus – Exellia – Fenerivia – Fissistigma – Friesodielsia – Froesiodendron – Fusaea – Gilbertiella – Goniothalamus – Greenwayodendron – Guatteria – Hexalobus – Hornschuchia – Huberantha – Isolona – Klarobelia – Leoheo – Letestudoxa – Lettowianthus – Maasia – Malmea – Marsypopetalum – Meiocarpidium – Meiogyne – Melodorum – Mezzettia – Miliusa – Mischogyne – Mitrella – Mitrephora – Mkilua – Monanthotaxis – Monocarpia – Monocyclanthus – Monodora – Monoon – Mosannona – Mwasumbia – Neostenanthera – Neo-uvaria – Onychopetalum – Ophrypetalum – Orophea – Oxandra – Pachypodanthium – Phaeanthus – Phoenicanthus – Piptostigma – Platymitra – Polyalthia – Polyalthiopsis – Polyceratocarpus – Popowia – Porcelia – Pseudartabotrys – Pseudephedranthus – Pseudoxandra – Pseuduvaria – Pyramidanthe – Ruizodendron – Sageraea – Sanrafaelia – Sapranthus – Schefferomitra – Sirdavidia – Sphaerocoryne – Stelechocarpus – Stenanona – Tetrameranthus – Toussaintia – Tridimeris – Trigynaea – Trivalvaria – Unonopsis – Uvaria – Uvariastrum – Uvariodendron – Uvariopsis – Wangia – Winitia – Wuodendron – Xylopia

## Luke uk diar
Annona

A ***Annona*** san en plaantenskööl uun't famile faan a Annonaceae. Diar hiar son 175 slacher tu, diar uun a troopen an subtroopen waaks. Enkelt slacher leewre oobst an wurd aptaanj: Cherimoya of Kaneelaapel.

## Slacher

A. acuminata – A. acutiflora – A. amazonica – A. ambotay – A. andicola – A. angustifolia – A. annonoides – A. antioquensis – A. asplundiana – A. atabapensis – A. atemoya – A. aurantiaca – A. bahiensis – A. bicolor – A. billbergii – A. boliviana – A. bullata – A. burchellii – A. cacans – A. calcarata – A. calophylla – A. campestris – A. cancellata – A. caput-medusae – A. cascarilloides – A. centrantha – A. cercocarpa – A. cherimola – A. cherimolioides – A. chiriquensis – A. conica – A. cordifolia – A. coriacea – A. cornifolia – A. crassiflora – A. crassivenia – A. cristalensis – A. crotonifolia – A. cubensis – A. cuspidata – A. danforthii – A. deceptrix – A. deminuta – A. densicoma – A. dioica – A. dodecapetala – A. dolabripetala – A. dolichopetala – A. dolichophylla – A. duckei – A. dunalii – A. echinata – A. ecuadorensis – A. edulis – A. ekmanii – A. emarginata – A. excellens – A. exsucca – A. fendleri – A. ferruginea – A. foetida – A. fosteri – A. frutescens – A. gardneri – A. gigantophylla – A. glabra – A. glauca – A. glaucophylla – A. globiflora – A. glomerulifera – A. gracilis – A. haematantha – A. haitiensis – A. havanensis – A. hayesii – A. helosioides – A. herzogii – A. hispida – A. holosericea – A. hypoglauca – A. hystricoides – A. inconformis – A. insignis – A. ionophylla – A. iquitensis – A. jahnii – A. jamaicensis – A. jucunda – A. leptopetala – A. liebmanniana – A. longiflora – A. longipes – A. macrocalyx – A. macroprophyllata – A. malmeana – A. mammifera – A. manabiensis – A. maritima – A. membranacea – A. moaensis – A. montana – A. monticola – A. mucosa – A. muricata – A. neglecta – A. neoamazonica – A. neochrysocarpa – A. neoecuadorensis – A. neoelliptica – A. neoinsignis – A. neolaurifolia – A. neosalicifolia – A. neosericea – A. neoulei – A. neovelutina – A. nipensis – A. nitida – A. nutans – A. oblongifolia – A. oleifolia – A. oxapampae – A. pachyantha – A. palmeri – A. paludosa – A. papilionella – A. paraensis – A. paraguayensis – A. parviflora – A. pavonii – A. pickelii – A. pittieri – A. poeppigii – A. praetermissa – A. prevostiae – A. primigenia – A. pruinosa – A. punicifolia – A. purpurea – A. quinduensis – A. rensoniana – A. reticulata – A. rigida – A. rosei – A. roxburghiana – A. rufinervis – A. rugulosa – A. saffordiana – A. salicifolia – A. salzmannii – A. sanctae-crucis – A. sariffa – A. scandens – A. schunkei – A. sclerophylla – A. senegalensis – A. sericea – A. spinescens – A. spraguei – A. squamosa – A. stenophylla – A. sylvatica – A. symphyocarpa – A. tenuiflora – A. tomentosa – A. tuberosa – A. ubatubensis – A. urbaniana – A. vepretorum – A. volubilis – A. warmingiana – A. williamsii – A. xylopiifolia

#### Enkelt slacher

Starr 070308-5403 Annona cherimola.jpg|Cherimoya(*A. cherimola*)
Annona squamosa Blanco1.192.png|Kaneelaapel(*A. squamosa*)



## Luke uk diar
Degeneria

***Degeneria*** as det iansagst plaantenskööl uun det famile Degeneriaceae faan't order Magnoolienoortagen (Magnoliales). Diar jaft at man tau slacher faan, diar üüb Fidschi waaks.

## Slacher
* D. roseiflora
* D. vitiensi

## Luke uk diar
Sas'chori

**Sas'chori** (Georgisch: სასხორი) as en toorp önj Georgien önjt regioon Mts'cheta-Mtianeetien. Et toorp hiirt tu e Munisipaliteet Mts'cheta. Deer booge 332 manschne (2014).

## Kiik uk deer

## Kwäle
Eupomatia

***Eupomatia*** as det iansagst plaantenskööl uun det famile Eupomatiaceae faan't order Magnoolienoortagen (Magnoliales). Diar jaft at man trii slacher faan.

## Slacher
* E. barbata
* E. bennettii
* E. laurina

## Luke uk diar
Galbulimima

A ***Galbulimima*** san det iansagst plaantenskööl uun det famile Himantandraceae faan't order Magnoolienoortagen (Magnoliales). Diar jaft at man tau slacher faan.

## Slacher
* Galbulimima baccata F.M.Bailey
* Galbulimima belgraveana (F.Muell.) Sprague

## Luke uk diar
Gumebuum

A **Gumebuum** (*Ficus elastica*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Fiigen (*Ficus*). Hi komt eegentelk faan Süüduastaasien, wääkst daalang oober aueraal uun a troopen an subtroopen.

Faan a buumsaft koon kautschuk (gume) maaget wurd, diar woort daalang oober leewer di Kautschukbuum (*[[Hevea brasiliensis]]*) för brükt.

## Luke uk diar
Birkenfiig

A **Benjamin** of at **Birkenfiig** (*Ficus benjamina*) as en plaantenslach uun det famile faan a Muurbeiplaanten (Moraceae). Hi komt eegentelk faan Süüduastaasien, wääkst daalang oober üüb a hialer welt.

## Luke uk diar
Ritsinus

A **Ritsinus** (*Ricinus communis*) as di iansagst plaantenslach uun det skööl Ricinus faan't famile Euphorbiaceae.

Uun det siad as Ritsiin (*Ricin*), an det as böös giftag. Faan Ritsinus woort oober uk Ritsinusööle wonen; det as ei giftag an woort uun a medesiin iinsaat.

## Luke uk diar
Ritsiin

**Ritsiin** (*Ricin*) as en böös giftag natüürelk protein. Hat komt uun Ritsinus föör.

At CAS-Numer as 9009-86-3 .

## Luke uk diar
Guillermo Lasso

**Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza** (* 16. Nofember 1942 uun Guayaquil) as faan di 24. Mei 2021 di 46. president faan Ekwadoor. Di 11. April 2021 as hi för sjauer juar weelet wurden.

## Luke uk diar
Achalgori (Munisipaliteet)

Det **Achalgori Munisipaliteet** (üüb Georgisk: ახალგორის მუნიციპალიტეტი *Achalgoris munitsipaliteti*) as en munisipaliteet uun det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun uun Georgien. At regiuun as sant 2008 *de facto* ei oner kontrol faan't regiaring faan Georgien, man oner kontrol faan't regiaring faan Süüdoseetien, wat bluat faan letjet stooten uunkäänd as. At hoodsteed faan't munisipaliteet as Achalgori.

## Kwelen
Qasbegi (Munisipaliteet)

Det **Qasbegi Munisipaliteet** (üüb Georgisk: ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი *Qasbegis munitsipaliteti*) as en munisipaliteet uun det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun faan Georgien. Det hee 3795 lidj (2020). At hoodsteed faan't munisipaliteet as Stepantsminda.

## Kwelen
Kautschukbuum

A **Kautschukbuum** (*Hevea brasiliensis*, *Siphonia brasiliensis*) as en plaantenslach uun det famile faan a Euphorbiaceae. Hi woort uk *Gumebuum* näämd, det as oober ei gans rocht, auer di Gumebuum (*Ficus elastica*) tu en ööder plaantenskööl, a Fiigen (Ficus) hiart.

Di buum hää en grat bedüüdang, auer faan di buumsaft *Latex* wonen woort, an det as en grünjlaag faan natüürkautschuk. Hi komt eegetelk faan Süüdameerikoo, woort daalang oober aueraal uun a troopen üüb plantaajen aptaanj.

## Bilen

Hevea brasiliensis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-071.jpg|Tiaknang
Hevea brasiliensis Rubber tree flowers at Peravoor (1).jpg|Bloosen
Kautschukbaumkerne.JPG|Früchten an siad
Latex dripping.JPG|Saamlin faan *Latex*



## Luke uk diar
Hevea

A ***Hevea*** san en plaantenskööl uun det famile faan a Euphorbiaceae. En grat bedüüdang hää di Kautschukbuum (*Hevea brasiliensis*).

## Slacher
H. benthamiana – H. brasiliensis – H. camargoana – H. camporum – H. guianensis – H. microphylla – H. nitida – H. camargoana – H. rigidifolia – H. spruceana

## Luke uk diar
Mtkwari

A **Mtkwari** (georgisk მტკვარი, uun ööder spriaken uk **Kura** of **Kür**) as mä en lengde faan 1.364 km di lingst struum uun a Kaukasus. Sin hood leit uun a Türkei, oober hi ferlääpt fööraal troch Georgien an Aserbaidschaan.

## Bilen

Kura Likany.jpg|Mtkwari bi Likani, Georgien
Nikoloz Baratashvili Bridge over Kura, 2007-09-28.jpg|Mtkwari uun Tiflis, Georgien



## Kwelen


## Luke uk diar
Marmeloode

**Marmeloode** as en iidj, diar faan früchten an soker maaget woort. Det könst dü üüb bruad kliam of uk brük, am tjuarel of joghurt en sweten smaag tu dun.

Miast wurd ian traaden soker mä tau traaden früchten apkööget, amdat det marmeloode gud tu kliamen as. Bi enkelt früchten üs eerdbeien of plumen koon't uk en betj maner soker wees. Bi ööder früchten üs riiblisen of solbeien skal't en betj muar soker wees.

## Slacher
Uun ingelskspreegen lunen woort onerskääst tesken *marmalade* (huuchsjiisk: *Marmelade*), det woort faan Citrusfrüchten maaget, an *jam* (huuchsjiisk: *Konfitüre*) faan ööder früchten. Marmeloode, diar faan früchtsaft maaget woort, as en *Jelee*. 

Orange marmalade-3.jpg|Aapelsiinmarmeloode
Marmeladesorten.jpg|Ööder marmeloode
Rachel's crabapple jelly (233107624).jpg|Jelee

Uk faan nöden koon sweten maaget wurd, det het do oober ei marmeloode. Diar jaft at *nödenmuus* (faan Eerdnöden of Mandelnöden), *kastanjinmuus* (Echt Kastanjin), *nugatkreem* (Haaselnöden).

PeanutButter.jpg|(Eerd-)Nödenmuus
Barney butter Jars.jpg|Mandelnödenmuus
Crema di castagne o confettura di marroni.jpg|Kastanjinmuus
Nutella (cropped).jpg|Nugatkreem


## Luke uk diar
Samts'che-Dschawacheetien

Det **Samts'che-Dschawacheetien Regiuun** (üüb Georgisk: სამცხე-ჯავახეთის მხარე *Samtsche-Dschawachetis Mchare* [samt͡sʰɛ d͡ʒavaxɛtʰis mxarɛ]) as ian faan dön njüügen regiuun faan Georgien. Uun a nuurd leit det Imereetien Regiuun, uun a nuurduast det Baner Kartlien Regiuun, uun a uast det Liiger Kartlien Regiuun, uun a süüduast Armeenien, uun det süüdwaast at Türkei, uun a waast det autonoom republiik faan Adschaarien an uun a nuurdwaast det Guurien Regiuun. Det hee 160.504 lidj (2014). At hoodsteed faan’t regiuun as Achaltsiche.

## Geografii
### Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee seeks munisipaliteeten.

A munisipaliteeten san:

## Kwelen
Amelanchier

A ***Amelanchier*** of **Sokerplumen** san en plaantenskööl uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Jo waaks bal aaltumaal uun Nuurdameerikoo, ään slach uun Euroopa an tau slacher uun Aasien.

Faan enkelt slacher kön a früchten brükt wurd för marmeloode.

## Slacher
A. alnifolia – A. arborea – A. asiatica – A. bartramiana – A. canadensis – A. confusa – A. cusickii – A. humilis – A. interior – A. intermedia – A. laevis – A. lamarckii – A. nantucketensis – A. obovalis – A. ovalis – A. pallida – A. parviflora – A. pumila – A. sanguinea – A. sinica – A. spicata – A. utahensis – A. wiegandii

## Bilen

Amelanchier alnifolia RF.jpg|*A.&nbsp;alnifolia*
Amelanchier spicata - young shoot (aka).jpg|Jong sprööd faan *A.&nbsp;spicata*
Amelanchier ovalis3.JPG|Früchten faan di Europeesk slach *A.&nbsp;ovalis*


## Luke uk diar
Saft

**Saft** as en droonk, diar faan früchten maaget woort.

Wan diar goorniks ööders uun as, do het hi *direktsaft* of *konsentraat*. At jaft oober uk *nektaar*, diar san tesken 25% an 50% früchten uun. An en *früchtdroonk* häält bluas 6% bit 30% früchten.

## Bilen

53f9da56f0a5c-458x456.png|Direktsaft
Goji bessensap.JPG|Saft faan früchtkonsentraat
Granini.jpg|Früchtnektaar
Liyo - Carbonated Fruit Drink.jpg|Früchtdroonk



## Luke uk diar
Pampelmuus

At **Pampelmuus** (*Citrus maxima*) as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat komt eegentelk faan Süüduastaasien.

Faan Pampelmuusen jaft at en hialer rä iinkrüsagt slacher. En Aapelsiin as iinkrüsagt faan Pampelmuus an Mandariin. En Aapelsiin mä en Pampelmuus woort tu en Grapefruit.

## Slacher
Pampelmuusenskööl:

* Pampelmuus, Pumelo, Paradiisaapel (Citrus maxima)
* Grapefruit (Citrus × aurantium, Syn. Citrus paradisi)
* Pomeelo (Citrus × aurantium, pomelo-skööl)

## Luke uk diar

* Citrus × aurantium
Mandariin

At **Mandariin** (*Citrus reticulata*)  as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Faan Mandariinen kem en hialer rä ööder Citrusplaanten uf.

## Slacher
Mandariinenskööl:

* Mandariin (*Citrus reticulata*)
*: -> Kalamondiin
* Madlunsia Mandariin (*Citrus x deliciosa*)
* Clementiin (*Citrus* × *aurantium*, Syn. *Citrus clementina*)
* Satsuma (*Citrus* × *aurantium*, Syn. *Citrus unshiu*)
* Tangelo (*Citrus* × *tangelo*, *Minneola*)

## Luke uk diar

* Citrus × aurantium
Kalamondiin

At **Kalamondiin** (*× Citrofortunella microcarpa*, *Citrus × microcarpa*, *Citrus fortunella*, *Citrus mitis*) as en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as woorskiinelk natüürelkerwiis uun Sjiina apwoksen üs krüsang faan Mandariin *Citrus reticulata* an en Kumquat slach *[[Fortunella margarita]]*.

Daalang woort at Kalamondiin fööraal üüb a Filipiinen aptaanj. Diar het hat ***Calamansi***.

## Bilen

Calamansi products.jpg|Früchten an saft
Calamondin Jam.JPG|Marmeloode



## Luke uk diar
Limquat

**Limquat**s of **Limequat**s (*Citrus × floridana*) san Citrusfrüchten (*Citrus*), diar faan Echt Limeten (*Citrus × aurantiifolia*) an Kumquats (*[[Fortunella margarita]]*) iinkrüsagt wurden san. Jo waaks fööraal uun Florida.

## Suurten
* Eustis
* Lakeland
* Tavares

## Luke uk diar
Bergamotte (Citrus)

At **Bergamotte** (*Citrus* × *limon*, *Citrus bergamia*) as en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as ans iinkrüsagt wurden faan Swet Limet (*Citrus limetta*) mä Bateraapelsiin (*Citrus* × *aurantium*) of mä Sitronaatsitroon (*Citrus medica*).

Hat woort miast ei för hör frücht aptaanj, man för det ööle uun't frücht. 

## Luke uk diar
Gewöönelk Limet

At **Gewöönelk Limet** of **Persisk Limet** (*Citrus × latifolia*) as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Mä det frücht wurd hal *drinks* misket: Caipirinha, Daiquiri of Mojito.

## Luke uk diar
Rüch Limet

At **Rüch Limet** (*Citrus × jambhiri*) as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as ans faan Mandariinen an Sitroonen iinkrüsagt wurden.

## Luke uk diar
Brjansk (Steed)

**Brjansk** (üüb Rüs: Брянск) as at hoodsteed faan det Brjansk Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 402.675 lidj (2020).

## Geografii

### Kliima

## Kwelen
Mauritius-Papeda

At **Mauritius-Papeda** (*Citrus hystrix*) as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat komt faan Süüduastaasien an woort tu a Limeten tääld.

## Luke uk diar
Tangelo

At **Tangelo** of uk **Minneola** (*Citrus × tangelo*) as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as iinkrüsagt wurden faan en suurt Grapefruit (*Duncan*) an en suurt Mandariin (*Dancy*).

## Bilen

Citrus × tangelo.JPG|Plaant
Minneola_-_fruits.jpg|Apskäären früchten



## Luke uk diar
Swet Limet

At **Swet Limet** (*Citrus limeta*)  as en buum an en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat wääkst fööraal uun Iraan, Pakistaan an Indien. Diar het hat **Mausam(b)i**, **Mosam(b)i** of **Musam(b)i** .

## Luke uk diar

* Bergamotte (Citrus)
Echt Limet

At **Echt Limet** (*Citrus × aurantiifolia*) as en Citrusfrücht (*Citrus*) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Det wurd ment *letj limoon* = *letj [[sitroon]]*.

## Luke uk diar