Fresken (fulk)

A **Fresken** san en fulk, diar bi at Nuurdsiaküst faan Sjiisklun an a Neederlunen lewet. Uun bias lunen san's üs en manertaal gudkäänd. En germaans fulk (latiinsk *Frisii* of greks Φρείσιοι) as al sant ualang tidjen bekäänd.

## Histoore

Auer a Fresken skraft tu't iarst tooch Pytheas faan Massalia, di am 325 f.Kr. det regiuun faan't Sjiisk Bocht beraiset hää. Hi skraft uk faan *Abalus* (Halaglun).

Tacitus skraft uun sin buk *Germania* auer a *Frisii* üs en germaansen stam, diar hi tuup mä a Saksen an Chauken Ingaevones näämt. Jo skel uun't nuurden faan't röömsk prowins Germania inferior lewet haa.

Faan't 4. bit 8. juarhunert wiar det tidj faan't *[[Fresk Rik]]*, at wiar uk det tidj faan't grat fulkenwaanrang. Ferlicht san Fresken tuup mä Saksen tu Britannien taanj. Det spriakwiis faan Kent skal nai mä't Waastfresk wees.

Uun't 7. juarhunert maaget a Fresken jo bi't süüdelk Nuurdsiaküst briad; faan a Chauken hiart am sant di tidj niks muar. An uun't süüdwaasten haa's det hanelsstääd Dorestad grünjlaanj. Uun a naist juarhunerten wiar's baas auer a Nuurdsia-hanel. Det ging iarst föörbi, üs a Hanse apkaam. Man a Saksen an a Franken naam a Fresken böös uun a knip. Iarst üs di Frankenkönang Karl di Grat uun't juar 785 jin a Saksen strääd an woon, kaam diar en betj rau för a Fresken. Karl ded jo en was autonomii, an hör ual germaans rocht wurd üs *Lex Frisionum* aptiakent. Tu salew tidj toog oober uk föl Fresken am a nuurd an siideld üüb a Nuurdfresk Eilunen an Eidersteed. Leeder uun't 11. juarhunert haa's do uk üüb a fäästääg faan Nuurdfresklun siidelt. Jodiar regiuunen uun't nuurden faan a Eider hiard ei muar tu't (Uast-)Frankenrik.

## Fresk Rik (Magna Frisia)

Fresk könger:
* Finn am 500
* Audulf am 600
* Aldgillis 654–680
* Redbad 680–719
* Poppo 719–734
Efter 734 wiar det Fresk Rik üüb det regiuun uasten faan a Lauwers tuupskrompt:
* Aldgillis II 734–741 (?)
* 741–748 (?)
* Aldgillis III (Gundebold) 748–760 (?)
* Redbad II 760–786 (?)

## Fresk Freihaid (1101-1498)

Üs Fresklun oner a Franken kaam (efter 734), skul a Fresken jo oober jin a wikingern trochsaat, diar faan nuurden kaam. Diaram sost jo nään militeersiinst för a Franken leewre. An uk uun a kemen juarhunerten blääw jo hör aanj her, wiar nian föörsten, bluas di keiser onersteld. Det saien hed a *redjeven*, det wiar weelet *riadjiwern* faan en lungemeen. Tu best tidjen so am't juar 1300 wiar diar 27 lungemeenen, diar jo tu a *Sööwen Fresk Sialunen* tuupslood. Arke juar tu Pingster wiar diar en grat fersaamlang faan a opersten bi a Upstalsboom naibi Auerk. Jo fersoocht, det ual fresk rocht, diar uun a  an  apskrewen wiar, amtusaaten, man det hää nimer loket. Am 1500 ging't tu aanj mä't fresk freihaid. Det hed uk föl mä a pest an mä swaar sturemfluden tu dun. Uun Uastfresklun auernaam a groofen (Edzard I.) det ruder.

## Waast-, Uast an Nuurdfresken
Uun't madelääler bruch Fresklun ütjenööder. Üs a Hanse apkaam, ferlus a Fresken at hanelsmäächt auer a Nuurdsia. Daalang as Waastfresklun en prowins faan a Neederlunen, Uastfresklun en regiuun uun't bundeslun Niidersaksen an Nuurdfresklun en lunkreis uun Schleswig-Holstian. A Fresken hual oober widjer tuup an hual ferbinjang auer a Fresk Riad. Man jo haa komer an onerhual jo mäenööder uun hör aanj spriakwiis, auer waastfresk, saaterfresk an nuurdfresk daalang böös widj ütjenööder lei.

## Luke uk diar

## Futnuuten


## Ferwisang efter bütjen
* Lex Frisionum 
* 
* Friesische Freiheit (Nordfriisk Instituut).
* Ualfresk spriak, föörwurd faan Gerhard Köbler.
* Frisia Coast Trail "Raisfeerer" troch a histoore (ingelsk)