open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hyundai Motor Group

Di **Hyundai Motor Group**, uk üs *Hyundai-Kia Motors Corporation (HKMC)* bikeent, es fan en Industriikonsern for di forkeligst Guren (Jaebeol) kemen, wat üp fif forskeligi Selskepen āpdiilet waar. Jen fan des fif es di Hyundai Motor Group.

2017 waar 85,9 Mrd. US$ omseet en diarfan wiar 3,0 Mrd. US$ aur. Diarme staant Hyundai eeđer di Forbes Global 2000 üp Plaats 147 fan di gurtest Firmen üp Wārel. 

## Selskepen trinjom Hyundai

### Automobiil
* Hyundai Motor Company
* Kia Motors

### Üđer Selskepen
* Auto-Diili: Hyundai Mobis, Hyundai Dymos, Hyundai Powertech, Hyundai Wia, Hyundai Materials
* Staal: Hyundai Steel, Hyundai BNG Steel
* Sjiinenfaartjüch: Hyundai Rotem
* Technisk Üttenken: Hyundai NGV
* Logistik: Hyundai GLOVIS
* Informatioonstechnologii: Hyundai Autoever 
* Spaarikasen en Forseekeringen: Hyundai Capital, Hyundai Card, Hyundai Motor Securites
* Konstruktsjoon: Hyundai Engineering & Construction, Hyundai Engineering

## Elektrowainer
Me di Hyundai Kona en di Hyundai Ioniq sen ön Dütsklön tau Elektroautos önerwai.
Fan Kia hiir di Kia e-Soul en di Kia e-Niro me ön des Reeg.

Uk fuar Weeterstof / Brenstofseli heer Hyundai en Wain, di Hyundai Nexo.

## Futnooten
Tataarisk Spriik

Det **Tataarisk Spriik** (aanj nööm: Татар теле *Tatar tele* of Татарча *Tatarça*) as ian faan a Turkspriiken. Det as det amtelk spriik faan't Republiik Tatarstaan.

## Gramatik
Nöömer üüb Tataarisk haa seeks faaler. T.b. тау *tau* (berig)

## Luke uk diar
Karen Blixen

**Karen Blixen** (bäären *Karen Dinesen*; pseudonymen: *Tania Blixen* an *Isak Dinesen*; * 17. April 1885 uun Rungstedlund bi Kopenhuuwen; † 7. September 1962 uk diar) wiar en deensk skriiwer. Hat lewet 17 juar  üüs kofefarmer uun Keenia. Hat wurd 1985 uun a film *Out of Africa* diarsteld.

## Luke uk diar
Tunguusisk spriaken

A **tunguusisk spriaken** (uk wel: *mandschu-tunguusisk spriaken*) san en spriakfamile faan twaalew spriaken, diar temelk nai mäenööder san. Hat hää son 75.000 spreegern uun Nuurdsjiina, Uastsibiirien an uun a Mongolei.

Ferlicht hiart Tunguusisk mä tu a Altaisk spriaken, det as oober ei seeker.

## Iindialang

* **Tunguusisk** 12 spriaken (+ 1 †), 75.000 spreegern
** **Nuurd-Tungusisk**
*** **Ewenen**
**** Ewenisk (Lamutisk) (7.500, etnisk 17.000)
*** **Ewenken**
**** Ewenkisk-Solonisk (30.000)
**** Oroqenisk, Orontschisk (1.200, etnisk 7.000)
*** **Negidalen**
**** Negidalisk (200, etnisk 500)
** **Süüd-Tunguusisk**
*** **Süüduast (Amur-Skööl)**
**** **Nanaiisk**
***** Nanaiisk, Goldisk, Hezhenisk (6.000, etnisk 12.000)
***** Kili, Kur an Urmi
***** Ultschisk, Oltschisk (1.000, etnisk 3.000)
***** Orokisk, Uilta (100)
**** **Udeheisch**
***** Udeheisk, Udigeisk, Qiakalanisk (100, etnisk 1.000)
***** Orotschisk, (100, etnisk 1.600)
*** **Süüdwaast (Mandschu)**
**** Mandschuurisk (100, etnisk 10 miljuunen) *(mamenspriak faan a [[sjineesk keisern]] faan't Mandschu-Dynastii)*
**** Xibenisk, Sibenisk, Xibo, Sibo, Sibe-Mandschurisk) (30.000, etnisk 170.000)
**** Jurchenisk, Juchenisk, Ruzhenisk, Nuchen, Nüzhen †

## Ferglik

## Luke uk diar
Åmt Söödtuner

Et **Åmt Söödtuner** as en åmt önj e Kris Nordfraschlönj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt norden foon e kris. Et heet 39.738 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Naibel.

## Geografii
### Indiiling foon Ferwålting
* Gemiine önjt Åmt Söödtuner:

## Histoori
Et Åmt Söödtuner wörd di 1. Ismoune 2008 foon e gemiine foon da üülje åmte Böökinghiird, Kårhiird, Sööderläigem än Wisinghiird än uk e gemiine Leek än e stää Naibel mååged.


Amt_Boekingharde_in_NF.PNG|Et Åmt Böökinghiird
Amt_Karrharde_in_NF.PNG|Et Åmt Kårhiird
Amt Suederluegum in NF.PNG|Et Åmt Sööderläigem
Amt Wiedingharde in NF.PNG|Et Åmt Wisinghiird


## Politiik
;Åmtsforstönjere
* Peter Ewaldsen (2008-2018)
* Ingo Böhm (sunt 2018)

## Kiik uk deer
* E websid foont åmt

## Kwäle
Tesla Model 3

Dit **Tesla Model&nbsp;3** es en Elektroauto, wat me Bateriien öndrewen uur. Becht uur dit fan di Firma Tesla ön di USA. 

Ön Ameerika uur di Wain sent Juuli 2017 becht, sent di Uurs fan 2019 ken em di uk ön Euroopa fo. Me ombi 458&nbsp;000 becht Wainern bit tö di Detsember fan 2019 es dit Model 3 dit Auto wat üs Miist üp Wārel forkoopet uur.


Tesla_Model 3_Söl_001.JPG|Des Model 3 heer me tau Motooren aartig Damp.
Tesla_Model_3_Söl_002.JPG
Tesla_Model_3_Söl_003.JPG


## Daaten

## Futnooten
Jacob Alberts

**Jacob Alberts** (* 30. Juuniii 1860 öön Wästerheewer; † 7. Noowämber 1941 öön Malente-Gremsmühlen) waos en maoler. Hii laawed foon 1880 to 1882 öön Düsseldorf as Peter Janssen (de Aoler) san skööler än dän öön München as Wilhelm Diez san skööler. Dän giang hii to Ungarn, wir hii portreete maoled än dän to Florens, wir hii köört tid öön Francesco Vinea sin ateljee weerked. Arken wonter foon 1886 to 1890 giang hii to dat *[[Académie Julian]]* öön Pariis än wud dir foon Jules-Joseph Lefebvre än Benjamin Constant onerrochted. 1890 trok hii to Berliin am än fjauer iirnge läär num en baontje as sköölmääster öön't skööl foon konstlerine öön. Eewer 1900 ferbroocht hii arken somer öön e Haliie än maoled et löönskap än e mänskene dir. Sun eerlikhaid än woorm feelen tiaknet sin bile ut.

Hi waos fir köört tid mä ian foon e doochterne foon e filosoof Friedrich Paulsen befraid.

## Weblinks
* [Museumsbeerch, Flensborch; Halliidaansk uwe [De Huuge]]
* Museumsbeerch, Flensborch; ju Bloien Hallii
* ''Jacob Alberts: acht farbige Wiedergaben nach Gemälden und fünf Abbildungen im Text (1920)''
* Jacob Alberts öön't Nordfrieslandlexikon
Åmt Ääderstää/mo

Et **Åmt Ääderstää** as en åmt önj e Kris Nordfraschlönj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt söödweesten foon e kris. Et heet 11.373 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Gaarding.

## Geografii
### Indiiling foon Ferwålting
* E gemiine:

## Histoori
Et åmt wörd 1967 as et *Åmt Ääderstää-Weest* foon e åmte Schöspel Gaarding/Ååsterheewer, Tååting än Teedenbel mååged. As Nordfraschlönj 1970 en kris wörd, wörd et åmt diilj deerfoon än e gemiine foont Åmt Åldenswort wörden diilj foont åmt. Et åmt wörd önj dåtdeer iir in önjt *Åmt Ääderstää* amnåmd. As et Åmt Schöspel Taning 1974 apliised wörd, köm e gemiine Kotsenbel tu et åmt. Et åmt as önj en ferwåltingsgemiinschap ma et stää Taning. 

## Politiik
;Åmtsforstönjere
* Hans Wolff, bürgermäister foon Kotsenbel (2003-2013)
* Christian Marwig, bürgermäister foon Tümlauer Kuuch (sunt 2013)

## Weblinks
* E websid foont åmt

## Kwäle
Amt Polweerm/go

Et **Amt Polweerm** äs en amt oun e Krais Noordfreeschloun oun Sleeswich-Holstiin. Et bestoont üt et äiloun Pelweerm än e Haliie. E haudstää foont amt äs Hüsem, uk wän et stää niin diil foont amt äs.

## Geografii
### Indiiling foon Ferwalting
* Gemiine:
# E Grööe 
# E Huuge 
# E Nees
# Polweerm

## Kwäle
Hans Peter Feddersen (Di Jungere)

**Hans Peter Feddersen (Di Jungere)** (* 29. Krülemoune 1848 önj Weestersnootebel bai Stääsönj, Nordfraschlönj; † 13. Jülmoune 1941 önj Kloisiiekuuch, bai Galmsbel, Nordfraschlönj) wus en nordfrasch kunstmååler.

Hans Peter Feddersen wörd di 29. önj e Krülemoune 1848 tuläid. Hi wus protreemååler Hans Peter Feddersen (Di Ålere) än sin wüset Maria (Bahnsen tuläid) jare seekst än jungst bjarn. Hi häi sin liir önj Naibel bai e mååler Heinrich Andreas Sutor (1830-1892).
Eeftert stuudium önj Düsseldorf än Weimar, booged hi önj Bad Kreuznach. 1885 tuuch hi tu Kloisiiekuuch am.

Hans Peter Feddersen störw ma triiännäägenti di 13. önj e Jülmoune 1941.

## Bile

1872_Feddersen_Hünengräber_auf_Sylt_anagoria.JPG|Hüünengreewe aw Sal (1872)
1875_Feddersen_Die_alte_Sösk_am_Herd,_Klockries_anagoria.JPG|Jü Üülj Sösk bai e Heerd, Klookris (1875)
1881_Feddersen_Deezbülldeich_mit_Kirchturm_anagoria.JPG|Deesbeldik ma Schörktörn (1881)
1883_Feddersen_Schulsteig_bei_Maasbüll_anagoria.JPG|Schöljstich bai Moosbel (1883)
1900_Feddersen_Halligwarft_auf_Oland_anagoria.JPG|Håliwärw aw Üülönj (1900)
Hans Peter Feddersen (Di Ålere)

**Hans Peter Feddersen (Di Ålere)** (* 9. Ismoune 1788 önj Weestersnootebel bi Stääsönj; † 23. Härfstmoune 1860 uk deer) wus en nordfrasch böre än portreetmååler. As hi ål jung wus, liird hi ham et tiiknen än et koowerstääg. Foon 1808 tu 1815 wus hi saldoot önj dåt dånsch armee. Eefter sin tubäägkaamen tu san hiimstoun, årbed hi am samrem as böre ä am wunterem tiikned hi portreete. Hi wus uk schriwer: hi schriif dächte än en bök *Tagebuch eines dänischen Soldaten von 1812 u. 1813, oder das merkwürdigste Jahr meines Lebens* (1817).

## Literatöör
* 'Feddersen, Hans Peter d. Ä.' önj Thieme, Ulrich (Editöör), 1915, *Allgemeines Lexikon der bildenden Kunstler von der Antike bis zur Gegenwart*, E. A. Seemann, Leipzig, s. 331 https://archive.org/details/allgemeineslexik11thie/page/n10/mode/2up.

## Sii uk
* Hans Peter Feddersen (Di Jungere)
Jaguar Land Rover

Di **Jaguar Land Rover Ltd.** es en Daachterfirma fan di Autofirma *Tata Motors* (Indien). Di Marken wat becht uur sen *Jaguar* en *Land Rover*. Di Firma waar 2013 fan di ual *Land Rover Ltd.*, wat di *Jaguar Ltd.* aurnoom. Biiring her *Tata* koopet

Bi Jaguar Land Rover uur uk *Range Rovers* becht, wat Tata uk koopet heer. Diaraur hen heer Tata di Rochten ön di Noomen *Lanchester Motor Company*  en *Rover*, uk wan Rover tö di kineesisk Firma *Shanghai Automotive Industry* jert.

Di Marki *Daimler* en di Autos diarfan waar 2009 āpdönen.

## Aur di Noom Daimler
Gottlieb Daimler her 1890 di Rochten ön sin Noom me Litsensen fuar sin Maskiinen naa Engelön forkoopet. Aur 100 Jaaren jaav dit gurt Wainer fan diar me di Noom Daimler (Senerlich bikeent: Di *Daimler Double Six* me en gurt Twelev-Kolben-Maskiin). 1997 wil Daimler ön Dütsklön uk Rochten ön di Noom haa en ging tö Girocht. Diarbi kām üt, dat Daimler(-Benz) ön Dütsklön sa jit mut, man di Autos mut üđer Noomen fo. Sa kumt et, dat di Firma Daimler Autos üs *Mercedes-Benz* forkoopet.

Eeđer di Tiren fan di gurt Autos, wat öntwesken noch wesen sen, es dit mesken bal saacht dit Salev.

## Elektrowainer
2019 kām di Jaguar I-Pace üt, wat ön Uasterrik becht uur en aur di Maaten waker üp 100 km/h kum ken.

## Luki uk jir

* Natsir (engelsk)

## Futnooten
Spaans Grip

At **Spaans Grip** wiar en Influenzapandemii, wat troch en üngewoonelk wirulent ufkemling faan det influenazawiirus (subtyp *[[Influenza-A-Virus H1N1]]*) feruursaaget wurd an ham twesken 1918, kurt föör a aanj faan de Iarst Wäältkrich, an 1920 uun trii waagen ferbriadet. Det feruursaaget, bi en wäältbefölkring faan amanbi 1,8 miljarden, twesken 27 miljuunen an 50 miljuunen duaser. Muar lidj stoorew faan't spraans grip üüs uun de Iarst Wäältkrich (17 miljuunen). Amanbi 500 miljuunen lidj skel infisiird wurden wees.

## Luke uk diar
Benedikt Momme Nissen

**Benedikt Momme Nissen** (* 26. April 1870 uun Deesbel, Prowins Sleeswich-Holstian; † 23. Jüüne 1943 uun Ilanz, Graubünden) wiar en nuurdfresk konstmooler an skriiwer.
Schamelrider

**Di Schamelrider** as iinj foon Theodor Storm sin nowäle än önj Gjarsmoune 1888 önj e tidschraft *Deutsche Rundschau* (Bd. 55) ütdänj wörd. Hat as sin bekåndest ferteeling. Hi begand et ferteelilng önj Foodermoune 1886 tu schriwen, än önj Biikenmoune 1888, ai maning moune for san düüs, broocht et tu iinje. Önj e nowäl wårt tu en rider önj en krouf *Hauke Haien* sin laawenshistoori ferteeld. Hauke as schöljmäister foon en toorp önj Nordfraschlönj. Et toorp heet dike, wat önj Hauke sin laawen en bedjüsen än äntlik traagisch rol spaale.

## Sii uk
*
Waling Dykstra

**Waling Gerrits Dykstra** (* 14. August 1821, Froubuorren; † 15. Janewoore 1914, Holwert) wiar en waastfresken skriiwer an föördrachkonstler (*foardrachtskeunstner*). Hi as bekäänd för't *Waastfresk Wonterinjnacht* (Frysk Winterjûnenocht), wat hi tup mä a skriiwer Tsjibbe Gearts van der Meulen det waastfresk teooter en steed uun det waastfresk gemianskap ded.

## Werken
* *De Fryske Thyl Ulespegel of De wonderlike Libbenskiednis fen Hantsje Pik* (1860)
* *Twa Grappige Stikken: [[Fritz Reuter]] Neiforteld* (1870) https://archive.org/details/twagrappigestik00reutgoog/page/n6/mode/2up
* *Uit Friesland's Volksleven van Vroeger en Later* (üüb Holuns; 1895), iarst dial https://archive.org/details/FrieslandsVolkslevenVanVroegerEnLater.VolksoverleveringenVolksgebruikenVolksvert/page/n3/mode/2up, naist dial https://archive.org/details/FrieslandsVolkslevenVanVroegerEnLater.VolksoverleveringenVolksgebruikenVolksvert_201505/mode/2up

## Luke uk diar
Pjotr Iljitsch Tschaikowski

**Pjotr Iljitsch Tschaikowski** (üüb Rüs: Пётр Ильи́ч Чайко́вский *Pjotr Il’ič Čajkovskij*; * 25. April/ 7. Mei 1840 uun Kamsko-Wotkinski Sawod, Guwernement Wjatka, Rüs Keiserrik; † 25. Oktuuber/ 6. Nofember 1893 uun Sankt Petersburg, Rüs Keiserrik) wiar en rüs komponist. Al uun sin leewenstidjen wurd föl faan sin werken internatschunaal bekäänd. Daaling teenk a lidj, dat hi de bedüüdenst komponist faan't Romantik as an uun Rüslun teenk a lidj, dat hi de bedüüdenst komponist faan det 19. juarhunert as. Tu sin bekäändst kompositchuunen san trii letst sinfoonien, at Fijoolkonsert, sin iarst Klawiarkonsert, at *[[Uwertüür]] [[1812]]* an sin ooper *Eugen Onegin*. Mä *Swaanensia*, *Tuurnrüüske* an a *Nödkraker* skreew hi uk trii faan dön bekäändst baleten uun a histoore faan't musik.
Elatiif

En **elatiif** (ingelsk: *absolute superlative*) as en oort an wiis, am en adjektiif en huugen wäärs tu dun.

Normoolerwiis san diar trii wäärser faan en adjektiif:
* **positiif** - smok
* **komparatiif** - smoker
* **superlatiif** - smokst
Wan dü nü oober sai wel, hi of hat as so smok, det as goorei tu fergliken, do namst dü di 
* **elatiif** - uu so smok
Di elatiif woort uk brükt, am ironii ütjtutraken:
* Hi as jo uu so witsag (faan en minsk, di goorei witsag as, oober det faan ham salew ment)

Uun't Huuchsjiisken namt am flooksis föörsilwen, am en elatiif ütjtutraken:
* superreich, megaschnell, urkomisch, ...

Uk uun't Araabisk spriak komt di elatiif föör.

### Hyperlatiif
Nai mä en elatiif as di **hyperlatiif**. Det as en komparatjuun, wat eegentelk ünmögelk as, man likes brükt woort, am det eegenoort düütelker tu maagin:
* Ik wiar di iansag maan mad aal jo wüfen (neutraal ütjsaag auer en taal)
* Ik wiar di iansagst maan mad aal jo wüfen (... an ik haa mi ei wel fääld)
ISO 3166-2:CY

## Anmerkung
Die Codes berücksichtigen immer noch (2018) einschließlich die Türkische Republik Nordzypern. Die dortige international nicht anerkannte Republik hat eine neue Gliederung in fünf Distrikte vorgenommen, die aber bisher in der ISO 3166-2 für die Türkei keine Änderung vorgenommen wurde, und für die bisher auch keine neue Kennzeichnung für ein unabhängiges Nordzypern beantragt wurde: Für Nordzypern gilt somit weiterhin die bisherige Einordnung in "CY".

## Siehe auch
* ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes.
* ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes (2-stellig)
Nuurdzypern

At **Türkisk Republiik Nuurdzypern** (kurt *TRNZ* of ianfach **Nuurdzypern**,  – *KKTC*) as en de facto-regime uun't nuurden faan't eilun Zypern uun't Madlunsia. Hat woort oober bluas faan a Türkei gudkäänd. De jure hiart det regiuun tu't Republiik Zypern, as oober sant 1974 faan a Türkei besaat wurden. Hoodstääd as Nuurd-Nikosia (türkisk *Lefkoşa*).

## Koord

## Ferwaltang
Nuurdzypern hää sääks distrikten *(İlçe)*:

## Referensen


## Luke uk diar
Famagusta (Distrikt)

Di **Famagusta Distrikt** (aw Griichisch: Επαρχία Αμμοχώστου *Eparchía Ammoxṓstou*, aw Türkisch: *Mağusa kazası*) as ån foon e distrikte önj e Räpubliik Zypern. Et läid önjt söödååsten foont lönj. Et grutdiil foon e distrikt wårt *de-facto* foon Nordzypern kontroliird; bloots en latj gebiit önjt sööden wårt foon e Räpubliik Zypern ferwalted. Et heet 47.338 manschne (2011). Jü *de-jure* hoodstää foon e distrikt as Famagusta, man jü *de-facto* hoodstää as Paralimni.

## Geografii
### Indiiling foon Ferwalting
E distrikt heet 4 munisipaliteete (ma e tål foon manschne önjt iir 2011):
* Agia Napa (Αγία Νάπα; 3212)
* Deryneia (Δερύνεια; 5844)
* Paralimni (Παραλίμνι; 14.963)
* Sotira (Σωτήρα; 5474)

...än 5 gemiine:
* Acheritou (Αχερίτου; 1556)
* Achna (Άχνα; 2087)
* Avgorou (Αυγόρου; 4604)
* Frenaros (Φρέναρος; 4298)
* Liopetri (Λιοπέτρι; 4591)

## Kwäle
William Somerset Maugham

**William Somerset Maugham** (uk bekäänd üüs *W. Somerset Maugham* [ˈsʌməsɪt mɔːm]; * 25. Janewoore 1874 uun Pariis; † 16. Deetsember 1965 uun Saint-Jean-Cap-Ferrat bi Nizza) wiar en ingels skriiwer an dramaatiker. 

## Leewent
Hi wiar dring faan en afkoot, diar för det britisk ambasaad uun Pariis werket. Hi ferlus sin äälern ääder an wurd faan san unkel aptaanjen. Hi studiaret medisiin uun London an Heidelberg. Hi lewet miast uun a süüd faan Frankrik, man faan 1940 tu 1947 lewet hi uun dön Ferianigt Stooten.

Sin ääder buken, *Liza of Lambeth* (1897) an *A Man of Honour* (1903), wiset sosiaalkritisk tendensen ap. Lääder dreid hi ham tu psycholoogisk probleemen uun leefde an befreien tu, miast faan lidj, wat uun huuch seelskapkreiser uun't ütjlun lewe.

## Werken
* *Liza of Lambeth* (1897)
* *A Man of Honour* (1903)
* *Lady Frederick* (1907)
* *Of Human Bondage* (1915)
* *The Moon and Sixpence* (1919)
* *The Circle* (1921)
* *Theatre* (1937)
* *The Razor's Edge* (1944) 

## Kwelen
* Gerhard Steiner (Editöör), 1971, *Fremdsprachige Schriftsteller*, VEB Bibliographisches Institut, Leipzig, s. 402-403.
Iraans kalender

**Dootem efter a <br /> Iraans kalender**:
----
(=  )
[ aktualisiare]

Di **Iraans kalender**, of uk **Dschalālikalender** (näämd efter Dschalal ad-Dawlah Malik Schah, 1055–1092) woort sant 1925 üs amtelk kalender uun a Iraan brükt, leeder uk uun Afghaanistaan. 

Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu Nooruuz (wosbegan). Det juar hää 365 daar an uun skregeljuaren 366 daar. A muuner haa 31, 30 of 29 daar. A skregeljuaren san oober ööders ferdiald üs bi a Gregoriaans kalender, an diaram ferspring a daar leewen ans am ään dai tu föören of tu bääften. 

Di neimuudis Iraans kalender gongt üüb di *Nooruuz-Nameh-Kalender* faan't juar 1079 turag, di salew üüb a zoroastrisk kalender apbaut.

Det tidjreegnang begant mä't ütjwaanrang (*Hidschra*) faan a profeet Mohammed faan Mekka tu Medina. Sodenang wiar faan a 21. Maarts 2007 bit 19. Maarts 2008 efter a Iraans kalender det juar 1386. För dooten tesken a 1. Janewoore an a 20. Maarts skel 622 juar faan a Gregoriaans kalender uftaanj wurd, för dooten tesken a 21. Maarts an a 31. Detsember 621 juar. 

## A muuner
A nöömer kem faan't ualpersisk uf, uun Afghaanistaan wurd nöömer faan a 12 stäärkreiser brükt.

## Luke uk diar
* Kalender

## Referensen
Nikosia (Distrikt)

Di **Nikosia Distrikt** (aw Griichisch: Επαρχία Λευκωσίας *Eparchía Lefkōsías*, aw Türkisch: *Lefkoşa kazası*) as ån foon e distrikte önj e Räpubliik Zypern. E distrikt läit önj e mal foont lönj. Et norddiilj foon e distrikt as uner kontrol foon Nordzypern. Et heet 334.120 manschne (2011). E hoodstää foon e distrikt as Nikosia.

## Kwäle
Larnaka (Distrikt)

Di **Larnaka Distrikt** (aw Griichisch: Επαρχία Λάρνακας *Eparchía Lárnakos*, aw Türkisch: *Larnaka kazası*) as ån foon e distrikte önj e Räpubliik Zypern. E distrikt läit önjt söödååsten foont lönj. En diilj foon e distrikt stoont uner kontrol foon Nordzypern. Et heet 145.365 manschne (2011). E hoodstää foon e distrikt as Larnaka.

## Geografii
### Indiiling foon Ferwalting
E distrikt heet 5 munisipaliteete (ma e tål foon manschne önjt iir 2011):
* Aradippou (Αραδίππου; 19.228)
* Athienou (Αθιένου; 5017)
* Dromolaxia-Meneou (Δρομολαξιά-Μενεού; 6689)
* Larnaka (Λάρνακα; 51.468)
* Livadia (Λιβάδια; 7206)

...än gemiine:
* Agia Anna (Αγία Άννα; 339)
* Agioi Vavatsinias (Άγιοι Βαβατσινιάς; 131)
* Agios Theodoros (Άγιος Θεόδωρος; 663)
* Alaminos (Αλαμινός; 345)
* Alethriko (Αλεθρικό; 1101)
* Anafotida (Αναφωτίδα; 790)
* Anglisides (Αγγλισίδες; 1146)
* Aplanta (Απλάντα; 6)
* Avdellero (Αβδελλερό; 218)
* Choirokoitia (Χοιροκοιτία; 632)
* Delikipos (Δελίκηπος; 23)
* Kalavasos (Καλαβασός; 737)
* Kalo Chorio (Καλό Χωριό; 1518)
* Kato Drys (Κάτω Δρυς; 129)
* Kato Lefkara (Κάτω Λεύκαρα; 128)
* Kellia (Κελλιά; 387)
* Kiti (Κίτι; 4252)
* Kivisili (Κιβισίλι; 233)
* Klavdia (Κλαυδιά; 427)
* Kofinou (Κοφίνου; 1312)
* Kornos (Κόρνος; 2083)
* Lageia (Λάγεια; 28)
* Mari (Μαρί; 158)
* Maroni (Μαρώνι; 710)
* Mazotos (Μαζωτός; 832)
* Melini (Μελίνη; 59)
* Menogeia (Μενόγεια; 50)
* Mosfiloti (Μοσφιλωτή; 1365)
* Odou (Οδού; 213)
* Ora (Ορά; 206)
* Ormideia (Ορμίδεια; 4189)
* Pano Lefkara (Πάνω Λεύκαρα; 762)
* Pergamos (Πέργαμος; 193)
* Perivolia (Περιβόλια; 3,009)
* Psematismenos (Ψεματισμένος; 271)
* Psevdas (Ψευδάς; 1261)
* Pyla (Πύλα; 2771)
* Pyrga (Πυργά; 812)
* Skarinou (Σκαρίνου; 393)
* Softades (Σοφτάδες; 62)
* Tersefanou (Τερσεφάνου; 1299)
* Tochni (Τόχνη; 424)
* Troulloi (Τρούλλοι; 1175)
* Vavatsinia (Βαβατσινιά; 81)
* Vavla (Βάβλα; 52)
* Voroklini (Βορόκληνη; 6134)
* Xylofagou (Ξυλοφάγου; 6231)
* Xylotymvou (Ξυλοτύμβου; 3655)
* Zygi (Ζύγι; 589)

## Kwäle
Larnaka (Stää)

**Larnaka** (aw Griichisch: Λάρνακα *Lárnaka*  [ˈlarnaka]; aw Türkisch: *Larnaka* of *İskele*) as en stää önjt söödååsten foon Zypern. Deer booge 51.468 manschne (2011). Et as et hoodstää foon di Larnaka Distrikt.

## Kwäle
Limassol (Stää)

**Limassol** (aw Griichisch: Λεμεσός *Lemesós* [lemeˈsos]; aw Türkisch: *Limasol* of *Leymosun*) as en stää önjt sööden foon Zypern. Deer booge 101.000 manschne (2011). Et as et hoodstää foon di Limassol Distrikt.

## Kwäle
Zypern (Eilun)

**Zypern** as en eilun uun a uast faan't Madlunsia. Det as det treedgratst eilun uun't sia, efter a eilunen Siziilien an Sardiinien, an uk det tachentigstgratst eilun uun a wäält. Det leit tu a süüd faan det Anatoolisk Hualeweilun an wurt diarauer üüs geograafisk dial faan Waastaasien of Fööraasien tääld. Poliitisk an kulturel wurt at eilun man üüs dial faan Euroopa tääld.

## Luke uk diar
* Akrotiri an Dekelia, en britisk teritoorium uun a süüd faan't eilun.
* Nuurdzypern, at republiik uun a nuurd faan't eilun.
* Zypern, at republiik uun a süüd faan't eilun.
Gazimağusa (Distrikt)

De **Gazimağusa Distrikt** (üüb Türkisk: *Gazimağusa İlçesi*) as een faan dön seeks distrikten faan Nuurdzypern. Det hee 63.603 lidj (2011). At hoodsteed faan a distrikt as Gazimağusa.

## Kwelen
Pafos (Stää)

**Pafos** (aw Griichisch: Πάφος *Páfos*; aw Türkisch: *Baf* of *Gazibaf*) as en stää önjt weesten foon Zypern. Deer booge 32.892 manschne (2011). Et as et hoodstää foon di Pafos Distrikt.

## Kwäle
Emmanuel Macron

**Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** ([ɛmanɥɛl ʒɑ̃ miˈʃɛl fʁedeʁik makʁɔ̃]; * 21. Deetsember 1977 uun Amiens, Département Somme) as en fraansöösk poliitiker an sant de 14. Mei 2017 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.

## Luke uk diar
* *Presidenten faan Frankrik (Füft Republiik)*: Charles de Gaulle (1959-1969), Georges Pompidou (1969-1974), Valéry Giscard d'Estaing (1974-1981), François Mitterrand (1981-1995), Jacques Chirac (1995-2007), Nicolas Sarkozy (2007-2012), François Hollande (2012-2017), Emmanuel Macron (2017-).
François Mitterrand

**François Maurice Adrien Marie Mitterrand** ([fʀɑ̃ˈswa mitɛˈʀɑ̃]; * 26. Oktuuber 1916 uun Jarnac, Département Charente; † 8. Janewoore 1996 uun Pariis) wiar en fraansöösk poliitiker an wiar faan 1981 tu 1995 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.

## Luke uk diar
* *Presidenten faan Frankrik (Füft Republiik)*: Charles de Gaulle (1959-1969), Georges Pompidou (1969-1974), Valéry Giscard d'Estaing (1974-1981), François Mitterrand (1981-1995), Jacques Chirac (1995-2007), Nicolas Sarkozy (2007-2012), François Hollande (2012-2017), Emmanuel Macron (2017-).
Jacques Chirac

**Jacques René Chirac** ([ʒak ʃi'ʁak]; * 29. Nofember 1932 uun Pariis; † 26. September 2019 uk diar) wiar en fraansöösk poliitiker an wiar faan 1995 tu 2007 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.

## Luke uk diar
* *Presidenten faan Frankrik (Füft Republiik)*: Charles de Gaulle (1959-1969), Georges Pompidou (1969-1974), Valéry Giscard d'Estaing (1974-1981), François Mitterrand (1981-1995), Jacques Chirac (1995-2007), Nicolas Sarkozy (2007-2012), François Hollande (2012-2017), Emmanuel Macron (2017-).
Dokkum

**Dokkum** [dɔkm] as’t hoodsteed faan, an det gratst steed uun, det Noardeast-Fryslân Gemeend. At steed leit uun a süüd faan’t gemeend an hee 12.325 lidj (2011).

## Kwelen
Weestfreeschloun

**Weestfreeschloun** (åw Weestfreesch: *Fryslân*, åw Neederlounsch: *Friesland*) as iin foon e tweelben prowinse foon e Neederloune. Et prowins loit ount noorden foont loun. Dat heet 659.551 foolk (2023). E hoodstää foont prowins as Ljouwert.

## Kiik uk deer
* Achtkarspelen

## Kwäle
Wästfreesklöön

**Wästfreesklöön** (uwe Wästfreesk: *Fryslân*, uwe Hollöönsk: *Friesland*) is ian foon de twälef prowinse foon Hollöön. Et prowins lait öön e nöörd foon't löön. Dat heet 659.551 jude (2023). E häädstää foon't prowins is Ljouwert.

## Löök ok dir
* *Prowinse foon Hollöön:* Drenthe, Flevolöön, Gelderlöön, Groningen, Limborch, Nöördbrabant, Nöördhollöön, Overijssel, Siilöön, Sööhollöön, Utrecht, Wästfreesklöön.

## Kule
Charkow Guwernement

Det **Charkow Guwernement** (üüb Rüs: Ха́рьковская  губе́рнія *Khar'kovskaya gubérnija*) wiar faan 1780 tu 1919 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Ukrainisk SSR. Det hed 2.509.811 lidj (1897). At hoodsteed faan’t guwernement wiar Charkow.

## Luke uk diar
* Charkiw Prowins

## Kwelen
Cherson Guwernement

Det **Cherson Guwernement** (üüb Rüs: Херсо́нская губе́рнія *Chersónskaja gubérnija*) wiar faan 1802 tu 1920 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Ukrainisk SSR. Det hed 2.728.508 lidj (1897). At hoodsteed faan’t guwernement wiar Cherson.

## Persöönelkhaiden
* Leo Trotski, komunistisk rewolutschoneer, wurd uun't guwernement bäären.

## Luke uk diar
* Cherson Prowins

## Kwelen
Charkiw (Steed)

**Charkiw** (üüb Ukrainisk: Ха́рків *Chárkiv* [ˈxɑrkiu̯]); üüb Rüs: Ха́рьков *Chár'kov* [ˈxarʲkəf]) as det naistgratst steed uun't Ukraine. Det leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 1.446.107 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Charkiw Prowins an de Charkiw Distrikt.

## Kwelen
Valéry Giscard d'Estaing

**Valéry René Marie Georges Giscard d’Estaing** ([valeˈʀi ʒisˌkaʀdɛsˈtɛ̃]; * 2. Febrewoore 1926 uun Koblenz, † 2. Detsember 2020 uun Authon) wiar en fraansöösken poliitiker an faan 1974 tu 1981 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.

## Luke uk diar
* *Presidenten faan Frankrik (Füft Republiik)*: Charles de Gaulle (1959-1969), Georges Pompidou (1969-1974), Valéry Giscard d'Estaing (1974-1981), François Mitterrand (1981-1995), Jacques Chirac (1995-2007), Nicolas Sarkozy (2007-2012), François Hollande (2012-2017), Emmanuel Macron (2017-).
Taschkent (Prowins)

Det **Taschkent Prowins** (üüb Usbekisk: *Toshkent viloyati*) as ian faan a prowinsen uun Usbekistaan. Det leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 2.898.500 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Nurafshon.

## Kwelen
Cherson (Steed)

**Cherson** (üüb Ukrainisk an Rüs: Херсо́н *Chersón* [xerˈsɔn] an [xʲɪrˈson]) as en steed uun a Ukraine. Det leit uun a süüd faan't lun, bi det Suart Sia. Det hee 289.096 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Cherson Prowins an de Cherson Distrikt.

## Histoore
Faan Marts tu Nofember 2022 wurd at steed faan det rüs armee besaat.

## Kwelen
Tscherkasy (Steed)

**Tscherkasy** (üüb Ukrainisk: Черка́си *Čerkásy* [t͡ʃɛrˈkɑsɪ]); üüb Rüs: Черка́ссы *Čerkássy* [tɕɪrˈkasɨ]) as en steed uun't Ukraine. Det leit uun a maden faan't lun, bi de Dnjepr Struum. Det hee 276.360 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Tscherkasy Prowins.

## Kwelen
Dnipro (Steed)

**Dnipro** (föör 2016 *Dnipropetrowsjk*; üüb Ukrainisk: Дніпро *Dnipro* [d⁽ʲ⁾n⁽ʲ⁾iˈprɔ]; üüb Rüs: Днепр *Dnepr* [dʲnʲepr]) as en steed uun't Ukraine. Det leit uun a uast faan't lun. Det hee 998.103 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Dnipropetrowsk Prowins.

## Kwelen
Chmeljnytsjkyj (Steed)

**Chmeljnytsjkyj** (üüb Ukrainisk: Хмельни́цький *Chmel’nýc’kyj* [xmelʲˈnɪtsʲkɪj]) as en steed uun't Ukraine. Det leit uun a waast faan't lun. Det hee 1.264.705 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Chmeljnytsjkyj Prowins.

## Kwelen
Plöön (Krais)/hf

Di **Plöön Krais** is aon foon de älben kraise foon Sleeswich-Holstian. Dat heet 127.676 jude (2011). E häädstää foon e krais is Plöön.

## Kule
Niederbayern

**Niederbayern** (üüb Bairisk: *Niedabayern*) as en regiarangsdistrikt faan Bayern. Hi as 10.329 km² grat, an diar wene 1.238.528 minsken (2018).

## Geografii
### Gratst Stääden
Dön 9 gratst stääden uun a distrikt san:

### Indialang faan Ferwaltang
Niederbayern hää 3 kreisfrei stääden (Landshut, Passau an Straubing) an 9 lunkreiser:

# Deggendorf
# Dingolfing-Landau
# Freyung-Grafenau
# Kelheim
# Landshut
# Passau
# Regen
# Rottal-Inn
# Straubing-Bogen

## Luke uk diar

## Kwelen
Oberpfalz

**Oberpfalz** (üüb Bairisk: *Obapfoiz*) as en regiarangsdistrikt faan Bayern. Hi as 9690 km² grat, an diar wene 1.109.269 minsken (2018).

## Geografii
### Indialang faan Ferwaltang
Oberpfalz hää 3 kreisfrei stääden (Amberg, Regensburg an Weiden in der Oberpfalz) an 7 lunkreiser:

# Amberg-Sulzbach
# Cham
# Neumarkt in der Oberpfalz
# Neustadt an der Waldnaab
# Regensburg
# Schwandorf
# Tirschenreuth

## Luke uk diar

## Kwelen
Oberfranken

**Oberfranken** (üüb Bairisk: *Obafrankn*) as en regiarangsdistrikt faan Bayern. Hi as 7231 km² grat, an diar wene 1.067.482 minsken (2018).

## Geografii
Oberfranken hää 4 kreisfrei stääden (Bamberg, Bayreuth, Coburg an Hof) an 9 lunkreiser:
* Bamberg
* Bayreuth
* Coburg
* Forchheim
* Hof
* Kronach
* Kulmbach
* Lichtenfels
* Wunsiedel im Fichtelgebirge

## Luke uk diar

## Kwelen
Mittelfranken

**Mittelfranken** (üüb Bairisk: *Mittlfrankn*) as en regiarangsdistrikt faan Bayern. Hi as 7245 km² grat, an diar wene 1.770.401 minsken (2018).

## Geografii
### Indialang faan Ferwaltang
Mittelfranken hää 5 kreisfrei stääden (Ansbach, Erlangen, Fürth, Nürnberg an Schwabach) an 7 lunkreiser:
* Ansbach
* Erlangen-Höchstadt
* Fürth
* Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim
* Nürnberger Land
* Roth
* Weißenburg-Gunzenhausen

## Luke uk diar

## Kwelen
Unterfranken

**Unterfranken** (üüb Bairisk: *Untafrankn*) as en regiarangsdistrikt faan Bayern. Hi as 8531 km² grat, an diar wene 1.317.124 minsken (2018).

## Geografii
### Indialang faan Ferwaltang
Unterfranken hää 3 kreisfrei stääden (Aschaffenburg, Schweinfurt an Würzburg) an 9 lunkreiser:
* Aschaffenburg
* Bad Kissingen
* Haßberge
* Kitzingen
* Main-Spessart
* Miltenberg
* Rhön-Grabfeld
* Schweinfurt
* Würzburg

## Luke uk diar

## Kwelen
Schwaben (Bayern)

**Schwaben** (üüb Bairisk: *Schwobm* of *Boarisch Schwobm*) as en regiarangsdistrikt faan Bayern. Hi as 9993 km² grat, an diar wene 1.887.754 minsken (2018).

## Geografii
Schwaben hää 4 kreisfrei stääden (Augsburg, Kaufbeuren, Kempten (Allgäu) an Memmingen) an 10 lunkreiser:
* Aichach-Friedberg
* Augsburg
* Dillingen an der Donau
* Donau-Ries
* Günzburg
* Lindau (Bodensee)
* Neu-Ulm
* Oberallgäu
* Ostallgäu
* Unterallgäu

## Luke uk diar

## Kwelen
Michelangelo Merisi da Caravaggio

**Michelangelo Merisi da Caravaggio** (kurt **Caravaggio** [karaˈvadd͡ʒo]; * 29. September 1571 uun Mailand; † 18. Jüüle 1610 uun Porto Ercole, Monte Argentario) wiar en bedüüden italjeens konstmooler uun a barok.
Mailand

**Mailand** (üüb Italjeens: **Milano** [miˈlaːno], üüb Latiins: *Mediōlānum*) as det naistgratst steed uun Itaalien. Det leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 1.378.689 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Lombardei Regiuun an't Metropolitansteed Mailand.

## Geografii
### Kliima



## Persöönelkhaiden
* Giuseppe Arcimboldo (1526-1593), konstmooler.
* Alessandro Manzoni (1785-1873), dachter.

## Kwelen
Turiin

**Turiin** (üüb Italjeens: *Torino*, üüb Latiins: *Taurinōrum*) as det fjuardgratst steed uun Itaalien. Det leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 875.698 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan't Prowins Turiin, faan det Piemont Regiuun an't Metropolitansteed Turiin.

## Geografii
### Kliima

## Kwelen
Thessaloniki

**Thessaloniki** (üüb Greks: Θεσσαλονίκη *Thessaloníki* [θɛsalɔˈnikʲi], kurt uk Σαλονίκη *Saloniki*) as det naistgratst steed uun Grekenlun. Det leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 806.635 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Madel-Makedoonien Regiuun.

## Kwelen


## Luke uk diar

* Macedonia
Patras

**Patras** (üüb Greks: Πάτρα *Pátra* [ˈpatɾa]) as de traadgratst steed uun Grekenlun. Det leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 195.265 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Waast-Grekenlun Regiuun.

## Kwelen
Liepāja

**Liepāja** (iir aw Tjüsch: *Libau*) as jü treedgrutst stää önj Letlönj. Et läit önjt weesten foont lönj. Deer booge 68.945 manschne (2019).

## Kwäle
Jūrmala

**Jūrmala** (iir aw Tjüsch: *Rigasche Strand* of *Riga-Strand*) as jü füftgrutst stää önj Letlönj. Et läit önj e mal foont lönj. Deer booge 49.325 manschne (2019).

## Kwäle
Björn Steiger

Björn Steiger wiar en Dreeng fan Winnenden ön Baden-Württembārig. Hi kām ön di 10. Mai 1960 ön Winnenden tö Wārel. Sin Aalern wiar di Architekt Siegfried Steiger (*1929) en sin Wüf Ute (*1933). Ön di 3. Mai 1969 kām di Dreeng fan't Swum en wil waker aur di Straat laap. Diar kām en Auto en köört höm ön. Björn Steiger her dit aurlewi kür, man bit dat di Kraankenwain kām, waareti dit 58 Minüten. Ön di wai tö't Kraankenhüs es di Dreeng da iin ön di Kraankenwain stürewen.

Sin Aalern kür ek liif, dat et niin rocht Retingstiinst jaav, en sa noom ja jam fuar, me di Björn-Steiger-Stifting wat diarfuar tö dö, dat dit beeter waar.
Al 1973 kām diarfan di DRF-Luchtreting, wat me Hüüvskrüüwern waker tö di Malöör-Stairen kum ken.
Focht

**Focht** as en ütjdruk för en fiinen rin of mist.

## Füsiik
Uun a füsiik as focht en miat för't weeder uun a loft.
* Absoluut focht uun a loft: Det woort meeden uun g/m<sup>3</sup>.
:f=\frac{m_\mathrm{W}}{V}
* Relatiif focht uun a loft: Det woort meeden uun prosent an beskraft di uundial faan't maksimaal focht uun a loft. Warem loft koon muar focht dreeg üs kuul loft. Uun hüüs skul lefst tesken 40 an 60 prosent focht wees. Bi 100 prosent kön wi focht sä üs weederdamp.
:\varphi=\frac{f}{f_\mathrm{max}}=\frac{f}{f_\mathrm{max}}\cdot 100\,\%.
* Ööder miaten uun a füsiik san: Dampdruk, Fochtgraad, Doogponkt, Fochttempratuur.

## Spreegwurden
* Wan a njoksstaal sjonkt an dampet, do jaft at bal focht.

## Luke uk diar

## Referensen
Fredrikstad (Norweegen)

**Fredrikstad** as en stää önj Norweegen. E stää läit önjt söödååsten foont lönj. Et heet 113.622 inboogere (2019).

## Kwäle
Skien

**Skien** as en stää önj Norweegen. E stää läit önjt sööden foont lönj. Et heet 93.255 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Vestfold og Telemark Prowins.

## Kwäle
Antwerpen (Steed)

**Antwerpen** as det naistgratst steed uun Belgien. At steed leit uun a nuurd faan't lun, amanbi 41 km uun a nuurd faan Brüssel. Det hee 525.935 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Antwerpen Prowins.

## Geografii
At steed leit bi de Schelde Struum.

### Iindialing faan Ferwalting

At steed hee tjiin distrikten:
* Antwerpen
* Berchem
* Berendrecht-Zandvliet-Lillo
* Borgerhout
* Borsbeek
* Deurne
* Ekeren
* Hoboken
* Merksem
* Wilrijk

## Biljen

Grote_Markt_(Antwerpen).jpg|Det Grat Markels ("De Grote Markt")
Antwerpen_kathedraal02.jpg|A Doom


## Kwelen
Snä

**Snä** as en wonterweder. A enkelt snäklaper san iskristalen, diar en ünlik furem haa kön.

## Wurd
Det wurd 'snä' as nai mä ualhuuchsjiisk *snēo*, madelhuuchsjiisk *snē*. An det komt wel faan't indoeuropeesk **sneig<sup>ṵ</sup>h-* 'snei', 'tuupbak'.

## Spreegwurden
* Snä ütj süüdwaast jaft wonter ütj nuurduast.
* Üüb ual is an snä frist at gau weder auer. (= en ual leefde lewet hal weder ap)

## Luke uk diar

## Referensen
Groningen (Prowins)/fe

Det **Groningen Prowins** (üüb Gronings: *Provinzie Grunnen*; üüb Waastfresk: *Provinsje Grinslân*; üüb Neederlunsk: *Provincie Groningen*) as ian faan dön prowinsen faan a Neederlunen. Det leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit det Waastfresk Heef, uun a uast Tjiisklun, uun a süüd Drenthe an uun a waast Waastfresklun. Det hee 596.075 lidj (2023). At hoodsteed faan't prowins as Groningen.

## Geografii
### Indialing faan Ferwalting
Sant di 1. Janewoore 2021 hee Groningen 10 gemeenden:

## Befölkring
### Spriiken
Dön miast lidj uun't prowins snaak Gronings. Waastfresk wurt uun det Westerkwartier Gemeend uun a weest aan't prowins snaaket. Iar snaaket dön miast lidj uunt prowins Uastfresk.

## Kwelen
Wangeroogs

Det **Wangeroogs Spriikwiis** wiar en uastfresk spriikwiis, wat üüb det uastfresk eilun Wangerooge snaaket wurd. At spriikwiis stoorew 1950 ütj.

## Gramatik
### Artiikeln
* **dan**: de
* **djû**: det (w.)
* **dait**: det (s.)
* **dâ**: dön

### Noomen

* öler muartaalen:
- dan brôr - dâ brôrîng: a bruler - a breler.
- dan mên - dâ mênîng: a maaren - a maarner.
- dan dî - dâ digge: a dai - a daar.
- dan mon - dâ liûd(en): a maan - a maaner (lidj).

### Pronoomen

### Werben
* heewe: hab of haben. Present: îk häb, dû häst, hî hä̂, wî häbbet, yum häbbet, yâ häbbet. Imperfekt: îk haid, dû haitst, hî haid, wî haiden, yum haiden, yâ haiden. Perfekt: îk häb haivt, usw.
* weese: wize of wizen. Presens: îk sin, dû bist, hî is, wî sint, yum sint, yâ sint. Imperfekt: îk wêr, dû wêrst, hî wêr, wî wêren, yum wêren, yâ wêren. Perfekt: îk sin/häb wizîn, asw. Imperatiif: (iantaal) wize, (muartaal) wizet. 
* wurd: wêr. Presens: îk wêr, dû warst, hî wart, wî wêrt, yum wêrt, yâ wêrt. Imperfekt: îk wûrd, dû wûrdst, hî wûrd, wî wûrden, yum wûrden, yâ wûrden. Perfekt: îk sin wûrden, asw.

## Wurden
### Taalwurden
# ain
# twô
# thrîû
# fiau(e)r
# fîv
# sex
# sjûgen
# acht (age)
# nîûgen
# tîôen

## Literatüür
Björn-Steiger-Stifting

Di **Björn Steiger Stifting** es diarfuar, dat di Help ön Nuar sa üs di Retingstiinsten altert beeter uur.
En Stifting ken en Aart fan Stötforiining wiis, man desjirem Stifting es diarfuar iinrocht, dat wat maaket uur, wat fuarof ek üp Wārel wiar.

## Noom
Di Stifting jit eeđer Björn Steiger , diar 1969 önköört waar. Hi storev, aurdat em en Stün eeđer di Kraankenwain teef maast, wat uk ek olterfuul Giraaten fuar Bihaneling me langs her.
Dat bal achterön en Retingstiinst ön Gang kām, kumt fan di Mait, diar Siegfried en Ute Steiger, di Aalern fan Björn, jam me fuaral di Politik maaket haa. 

## Foraneringen - en Leewentswerk
Saaken sa üs en Fiirsnakernumer, hur em aural en Kraankenwain me röp ken, heer di Stifting aur lung Jaaren salev bitaalet.
Diaraur hen hiir Taachten sa üs di Retingswain fuar Dütjis, Fiirsnaki-Piilern langs di Straat, di DRF-Luchtreting, Defibrillatooren fuar ark Jen en fuul muar tö dit wat di Björn-Steiger-Stifting önskööwen heer. 

Tö dit Jen fan di 1960er Jaaren jaav dit ön Dütsklön niin Laitstairen en nemen, diar di Aarber fan Helpers sa üs Politsai, Kraankenhüüsinger, Füürweer en Retingstiinst töhopbraacht. Ön di Straaten wiar aaftinoch aur lüng Waien niin Fiirsnaker tö finj. Diarom wiar di Fiirsnakerpiilern fuar di Nuar sa üs disalev Numer fuar Help aur't hiili Lön di jest gurt Stööpen, wat gingen uur skul.
Di „Björn Steiger Stiftung e. V.“ waar üs Foriining bigent en leeter tö en Stifting maaket. Faligern ön Politik, bi Spaarikasen en Wertskepsfirmen wiar nöörig. Stöt en Help kām bal fuaral uk fan Hilda Heinemann, di Wüf fan Bundspresident Gustav Heinemann. Dat dit uk slaageti wat ja jam fuarnomen her, haa di Steigers aaftinoch Hypotheeken ön jaar Hüüsinger āpnomen, dat diarfan Hüüvskrüüwern, Retingswainern en hok muar bitaalet uur kür. 

Me üs Jest kür en Funksysteem fuar di Retingstiinsten, Retingswainer me Ütstafiaring fuar jest Help, di jest Wain fuar en Nuar-Dochter, wat 24 Stünen tö fo wiar, jest Fiirsnaki-Piilern ön dütsk Straaten en dit Bigening fan di Luchtreting iinrocht uur.

En aur di Maaten gurt Stööp wiar di Numer 110/112 fuar di Nuar sa üs en Struktuur fuar Laitstairen ön't Jaar 1973. Fuar Ute en Siegfried Steiger es di Stifting jaar Leewentswerk. Ja sen mal bliir, dat jaar Dreeng Pierre-Enric Steiger Lest heer en aarberi diarfuar.

## Futnooten
Adjektiif

En **adjektiif** as en wurd, diar det eegenskap faan en ding beskraft. Uun't öömrang woort hat miast ei flektiaret (ei feranert, luke oner).

## Brük
Adjektiiwen kön ünlik brükt wurd:
* atributiif (betaanj üüb en substantiif) - di smok dai : Hün dai? - Di smok dai.
* predikatiif - di dai as smok : Wat as di dai? - Smok.
* adwerbiaal (betaanj üüb en werb) - hi sjongt smok : Hü sjongt hi? - Smok.

## Bispal ''smok''

## Komparatjuun
* **positiif** - smok
* **komparatiif** - smoker
* **superlatiif** - smokst
* **[[elatiif]]** - uu so smok, auer a miaten smok

## Referensen
* Ommo Wilts: *Friesische Formenlehre III - Amrum*.Nuurdfresk Ferian, Hüsem. 1995.
Daugavpils

**Daugavpils** (iir aw Tjüsch: *Dünaburg*) as jü oudergrutst stää önj Letlönj. Et läit önjt söödååsten foont lönj. Deer booge 82.604 manschne (2019).

## Kwäle
Stifting

Fuar **Stifting** of *Ligāt* uur en Kapitaal iinrocht, hur sa fuul muar fan uur, dat dit, wat di Stifting dö skel, maaket uur ken.
Uk wan niin Jil fan dit Kapitaal nomen uur skel, heer em bi en Stifting dach di Forloof diartö.
Em ken man uk üđerswat stifti sa üs Freer, Frinjskep en hok muar. En Stifting uur aaftinoch eeđer en Mensk nēmt.

Ön Dütsklön sen di miist Stiftingen fuar di Gimiinhair, ön Uasterrik sen dit aartig wat mener fan di hiili Tal.

Fuar wat en Stifting es, uur iin ön di Weten of Statuuten fastlair.

## Stiftingen eeđer Noomern
En Stifting uur aaftinoch eeđer en Mensk nēmt. Sa heer di Filmspölster *Götz George* en Stifting fuar jung Filmspölsters iinrocht, hur jaar Liiren fan stöt uur skel. Des Stifting skel uk help, dat ual Spölsters ek ārem uur, wat aaftjens fuarkumt. Di Björn-Steiger-Stifting waar fan sin Aalern iinrocht, üs jaar Dreeng me knap tiin Jaaren sterewi maast aurdat di Kraankenwain tö leet kām en uk ek gur iinrocht wiar.
En Stifting ken man uk en Aart fan Foriining fuar en Saak wiis. Di Stifting Maritim ön Hamborig es diarfuar, dat ual Skeepen sa üs di Undine törochtmaaket en weeget uur ken. Des jit ek eeđer en Mensk.

## Stiftingen ön't Nat

* Björn-Steiger-Stifting
* Goetz-George-Stifting
* Stifting Hamburg Maritim
Freer

**Freer** (ualhoogdütsk *Fridu* „Skuanin“, „Frinjskep“) es en Töstant fan Ruu. Fuaral es diarme dit Töögendiil fan Krich meent. 

Freer meent uk, dat Strir söner Giwalt ütdrain uur, eeđer Railen.

## Sümbooli fuar Freer

2013-03-30_Ostermarsch_Hannover_vom_Kröpcke_aus,_Regenbogenfahne_Frieden_Peace_hebräisch_Schalom_arabisch_Salam.jpg|Riinböögflag, me dit Uurt *Freer* üüb Hebreewsk en Araabisk.
Yin_yang.svg|*Yin an Yang* sen en asiaatisk Sümbool fuar Likhair en Harmonii.
Peace_dove_noredblobs.svg|Di wit Düüv me di Oliiventwiig es fuaral en jüüdsk Sümbool.


## Luki uk diar
Tel Aviv-Jaffa

**Tel Aviv-Jaffa** (üüb Hebreewsk: תֵּל־אָבִיב–יָפוֹ *Tel Avīv-Jafō*, uk bluat *Tel Aviv*) as det naistgratst steed uun Israel. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 451.523 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan de Tel Aviv Distrikt.

## Geografii
### Kliima



## Sastersteeden

## Kwelen
Nissan

**Nissan** (jap. , *Nissan Jidōsha Kabushiki-gaisha*, dt. *Nissan Automobil AG*) es en japānsk Autofirma, hur di Firmen Datsun en Prince me iinaarbert sen.

## Nissan en Elektrowainer
Al sent 1946 sen ön Jāpan Elektroautos becht uuren, fuaral fan di Firma Prince. Fan 1997 bit 2001 heer Nissan dit jest Seerienauto me Lithium-Ioonen-Bateriien becht, di Altra, wat me Bensiinmaskiin üs R'nessa forkoopet waar. En litj Wain sa üs di Smart wiar di Hypermini, wat 2006 metjens weđer fan di Straaten forswuan. Dit skel fan di Öölforkoopers kemen wiis.

Di "Altra" kür al 130 km laap, en di Wain her Rekuperatsjoon, Navigatsjoon, ABS en hok muar. Di "Hypermini" kur me 15 kWh Bateriikapatsiteet aur 100 km laap. Di Altra kür induktiiv āpleeren uur.
Fan des Model sen ombi 200 Stek becht uuren.

Di "Hypermini" her 15 kWh Baterii en kür ombi 115 km laap. Di Maskiin her en Kraft fan 24 kW, dit Auto her tau Plaatsen. Di Hypermini wiar tö Komuunen en Autoforhüürers forhüürt, en 2006 waar ja fuar't Miist töbeeknomen. 

Tö des Tir sen muar Elektroautos üp Wārel forswünen, sa uk jen fan General Motors. Hok Mensken meen, dat di Öölforkoopers diar meholpen haa.


File:Nissan_R'nessa_EV_001.JPG|Üs Elektrowain jeet di "R'nessa" "Altra"
File:Nissan-Rnessa-n30_1997-rear.jpg|En Bensiin-R'nessa fan achtern.
Datei:NissanHypermini.jpg|Di Hypermini wiar fan 1997 bit 2006 forhüürt en forswuan da weđer.


Nissan heer en Alians me Renault. Sent ombi 2010 ber Nissan Elektrowainer ön. Dit jest wiar di Nissan Leaf, leeter waar me di Technik fan di Leaf uk di litj Kraamwain Nissan NV 200 tö di Elektrowain *E-NV 200* maaket.
Siegfried & Roy

**Siegfried Fischbacher** (* 13. Jüüne 1939 uun Rosenheim, † 13. Janewoore 2021 uun Las Vegas, Nevada) & **Uwe Ludwig** "**Roy**" **Horn** (3. Oktuuber 1944 uun Nordenham, † 8. Mei 2020 uun Las Vegas, Nevada) wiar en US-amerikoonsk konstlerpaar.

## Luke uk diar
Haifa (Steed)

**Haifa** (üüb Hebreewsk: חֵיפָה *Ḥefa* [χeˈfa]; üüb Araabsk: حيفا‎ *Ḥayfa*) as det treedgratst steed uun Israel. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 283.640 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan de Haifa Distrikt.

## Geografii
### Kliima



## Kwelen
Abraham Lincoln

**Abraham Lincoln** ([ˈeɪbɹəhæm ˈliŋkən] ; * 12. Febrewoore 1809 bi Hodgenville, Hardin County, daaling LaRue County, Kentucky; † 15. April 1865 uun Washington, D.C.) wiar faan 1861 tu 1865 de 16. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wiar de iarst president faan det Republikaans Partei an de iarst president, diar uun en atentaat ambrocht wurd. Hi wiar president uun de Ameerikoons Bürgerkrich.

## Efterleewent
16 counties uun dön Ferianigt Stooten san efter ham neemd:

# ian uun Arkansas
# ian uun Colorado
# ian uun Idaho
# ian uun Kansas
# ian uun Minnesota
# ian uun Mississippi
# ian uun Montana
# ian uun Nebraska
# ian uun Nevada
# ian uun New Mexico
# ian uun Oklahoma
# ian uun Oregon
# ian uun Washington
# ian uun West Virginia
# ian uun Wisconsin
# ian uun Wyoming

## Luke uk diar
* *Presidenten faan dön Ferianigt Stooten uun dön 18. an 19. juarhunerten*: George Washington (1789-1797), John Adams (1797-1801), Thomas Jefferson (1801-1809), James Madison (1809-1817), James Monroe (1817-1825), John Quincy Adams (1825-1829), Andrew Jackson (1829-1837), Martin Van Buren (1837-1841), William Henry Harrison (Marts-April 1841), John Tyler (1841-1845), James K. Polk (1845-1849), Zachary Taylor (1849-1850), Millard Fillmore (1850-1853), Franklin Pierce (1853-1857), James Buchanan (1857-1861), Abraham Lincoln (1861-1865), Andrew Johnson (1865-1869), Ulysses S. Grant (1869-1877), Rutherford B. Hayes (1877-1881), James A. Garfield (Marts-September 1881), Chester A. Arthur (1881-1885), Grover Cleveland (1885-1889), Benjamin Harrison (1889-1893), Grover Cleveland (1893-1897), William McKinley (1897-1901).
Ameerikoons Bürgerkrich

De **Ameerikoons Bürgerkrich** (üüb Ingels: *American Civil War*) wiar en militeerisk konflikt, wat faan 1861 tu 1865 wooret. Det wiar en krich twesken stooten uun a süüd faan dön Ferianigt Stooten (üüb Ingels: *[[The Confederacy]]*), wat hör aanj suwereen konföderatschuun maage wul, jin stooten uun a nuurd faan't lun (üüb Ingels: *The Union*), wat a stooten uun a süüd üüs dial faan a Ferianigt Stooten hual wul. At fraag faan Slaawerei spelet en wichtig rol uun't splitjing twesken a stooten uun a nuurd an uun a süüd faan't lun. *The Confederacy* wurd besiiget an wurd weler dial faan dön Ferianigt Stooten.

## Luke uk diar
* Abraham Lincoln
* Süüdstooten
Groupe PSA

Di **Groupe PSA** (kuurt fuar *Peugeot Société Anonyme*) es en franzk Autofirma wesen, hur di Marken Citroën, DS, Opel, Peugeot en Vauxhall töjert haa.

Di 16. Januwaari fan 2021 waar en Fusioon me Fiat Chrysler Automobiles slööten, en nü jit dit di Stellantis-Konsern.

Al ön di soowentiger Jaaren waar Firmen sa üs Simca, Talbot, Citroën aurnomen. Ön di tachentiger en niigentiger Jaaren waar töhop me Fiat Kraam- en uk Persoonenwainer üs Badge Engineering becht. Sent 2013 es fuar Fiat Toyota kemen.

Sent di Bārichtmuun fan 2017 jert uk Opel tö  PSA.

## Konsern
Aur di Firmen Citroën, DS Automobiles, Opel, Peugeot und Vauxhall hen heer di *PSA*-Konsern jit muar Firmen:
* *[[Faurecia]]*, Lööwerfirma fuar Seeten, Klokenbuurtern, Rookröören-Systeemi en jit muar fuar Autos,
* *[[Banque PSA Finance]]*, Finanstiinstfirma me di Daachtern *Peugeot Bank* en *Citroën Bank*
* *PSA Powertrain*, Maskiinenforkooper,
* *Mister Auto*, en Online-Forkooper fuar Auto-Diili (ek bluat fuar PSA-Marken),
* *Spoticar*, Forkooper fuar Wainer, wat al löpen sen
Aur en Joint Venture me di gurt Spaarikas BNP Paribas heer *PSA* sent 2017 uk me di Finansiaringskas *GM Financial* tö dön.

## Futnooten