open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orkney Eilunen

Dön **Orkney Eilunen** (üüb Ingels: *Orkney Islands* [ˌɔːknɪˈaɪləndz] of *Orkney*, üüb Ualnoorsk: *Orkneyjar*, üüb Norn: *Orknøjar*, üüb Skots-geelisk: *an Arcaibh*, üüb Latiinsk: *Orcades*) san en skööl faan eilunen, wat tu a nuurduast faan't feestlun faan Skotlun lei. Jo san uk en *[[Council Area]]* faan Skotlun. Jo haa 22.400 lidj (2020). At hoodsteed faan a eilunen as Kirkwall.

## Geografii
Dön tjiin gratst eilunen uun't skööl san:
* Orkney Mainland ("Orkney Feestlun")
* Hoy (Ualnoorsk *Háey*, "Huuch-Eilun")
* Sanday (Ualnoorsk *Sandey*, "Sun-Eilun")
* South Ronaldsay (Ualnoorsk *Rognvaldsey*, "Rognvald san Eilun")
* Rousay (Ualnoorsk *Hrólfsey*, "Hrólf san Eilun")
* Westray (Ualnoorsk *Vestrey*, "Waast-Eilun")
* Stronsay (Ualnoorsk *Strjónsey*)
* Shapinsay (Ualnoorsk *Hjálpandisey*, "En Eilun, wat halept")
* Eday (Ualnoorsk *Eiðøy*, "Ood-Eilun")
* South Walls (Ualnoorsk *Vágaland* of *Vágar*)

### Steeden
Dön trii gratst steeden uun a eilunen san:

## Befölkring
### Spriiken
Det Norn Spriik, en nuurdgermaans spriik, wat faan Ualnoorsk kaam, wurd üüb a eilunen snaaket. Det stoorew uun det 19. juarhunert ütj. Nü snaake a lidj Ingels of en spriikwiis faan Skots.

## Histoore
Föör 1469 wiar a eilunen dial faan Noorweegen.

## Kwelen
Shetland Eilunen

Dön **Shetland Eilunen** (üüb Ingels: *Shetland Islands* of *Shetland* [ˈʃɛtlənd] (iar *Zetland*), üüb Ualnoorsk: *Hjaltland*, üüb Norn: *Hjetland*, üüb Skots: *Shetland*, üüb Skots-geelisk: *Sealtainn*) as en skööl faan eilunen, wat twesken Skotlun an Noorweegen lei. Jo san det nuurdermiast dial faan Skotlun an det Ferianigt Köningrik. A eilunen san en *[[Council Area]]* faan Skotlun. Jo haa 22.920 lidj (2019). At hoodsteed faan a eilunen as Lerwick.

## Geografii
Dön tjiin gratst eilunen san:
* Mainland
* Yell
* Unst
* Fetlar
* Bressay
* Whalsay
* Muckle Roe
* Foula
* Papa Stour
* Fair Isle

### Steeden
Dön trii gratst steeden san:

## Befölkring
### Spriiken
Det Norn Spriik, en nuurdgermaans spriik, wat faan Ualnoorsk kaam, wurd üüb a eilunen snaaket. Det stoorew uun det 19. juarhunert ütj. Nü snaake a lidj Ingels of en spriikwiis faan Skots.

## Histoore
Föör 1469 wiar a eilunen dial faan Noorweegen.

## Kwelen
Lohe-Rickelshof

**Lohe-Rickelshof** as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinde Heider Umland önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 2095 inboogere (2019).

## Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Karhiirder/ka

Et **Karhiirder Fräisk** äs en noordfräischen spräikewire, wat önj Ding-Sönj än Stääsönj önj e Karhiird önj e Kris Noordfräisklönj spreegen ward. Dat ward uk önj e toorpe Kläntem än Snootebel önj e gemiinde Leek spreegen.

## Kwäle
Noordfräisklönj

**Noordfräisklönj** (ap Tjüsk: *Nordfriesland*, ap Dånsk: *Nordfrisland*) äs tohuup ma Weestfräisklönj, e Prowins Groningen än Ååstfräisklönj en diil foon Fräisklönj. Noordfräisklönj as uk e noome foon en kris foon Slaswik-Holstiinj önj Tjüsklönj.
Kris Noordfräisklönj

E **Kris Noordfräisklönj** äs di noordelkste lönjkris önj Tjüsklönj än eewer e gråtels di treede önj Slaswik-Holstiinj. Önj't noorden lait et Dånsk, önj't ååsten e Kris Slaswik-Flansborg, önj't süren e Kris Dithmeerske än önj't weesten e Weestsii. Et heet 167.560 foulk (2021). E haudstää foon e kris äs Hüsem.

## Kwäle
Ååchtoorp

**Ååchtoorp** (ap Tjüsk: *Achtrup*) äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 1502 foulk (2020).

## Kwäle
Leek/ka

**Leek** äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 7771 foulk (2020). Önj e gemiinde, önj e toorpe *Kläntem* än *Snootebel*, ward e spräikewire Karhiirder spreegen.

## Geografii
Di Leeklinger Struum (*Lecker Au*) låpt dör e gemiinde.

Steenge än toorpe önj e gemiinde, uner ouere, sän:
* Leek (*Leck*)
* de Rünel (*Ründel*)
* Kläntemfäil (*Klintumfeld*)
* Kläntem (*Klintum*)
* Snootebel (*Schnatebüll*)
* Ååstersnootebel (*Osterschnatebüll*)
* Leekeng (*Leckeng*)

## Kwäle
Kläksbel/ka

**Kläksbel** äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 1050 foulk (2020).

## Kwäle
Neufelderkoog

**Neufelderkoog** as en gemiine foont Åmt Marne-Nordsee önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris, bai e müs foon di Elbe Struum. Dåt heet 119 inboogere (2019).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Antonius Brugmans

**Antonius Brugmans** (* 22. Oktuuber 1732 uun Hantum, Waastfresklun; † 27. April 1789 uun Groningen) wiar en waastfresk füüsiker. Hi wiar faan 1767 prufeser för filosofii an matematiik uun Groningen. Hi foon 1778 at diamagnetismus faan bismut ütj.
Hantum

**Hantum** [hɔntm] as en taarep uun't gemeend Noardeast-Fryslân uun Waastfresklun. At taarep leit uun a nuurd faan't gemeend. Det hee 320 lidj (2018).

## Histoore
Föör 2019 wiar at taarep dial faan't gemeend Dongeradiel.

## Persöönelkhaiden
* Antonius Brugmans (1732-1789), füüsiker.

## Kwelen
Surhústerfean

**Surhústerfean** ([sörhüstrfɪ.ən]; üüb Holuns: *Surhuisterveen*) as en taarep uun't gemeend Achtkarspelen uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüd faan't gemeend. Det hee 5570 lidj (2018).

## Kwelen
De Westereen

**De Westereen** ([dəvɛstre:n], nööm üüb Westereindersk; üüb Frysk: *De Westerein*; üüb Holuns: *Zwaagwesteinde*) as en taarep uun't gemeend Dantumadiel uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüduast faan't gemeend. Det hee 4475 lidj (2018).

## Kwelen
De Lemmer

**De Lemmer** ([də lɛmr]; üüb Holuns: *De Lemmer*) as en taarep uun't gemeend De Fryske Marren uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüd faan't gemeend. Det hee 9500 lidj (2018).

## Kwelen
De Harkema

**De Harkema** ([də harkəma]; üüb Holuns: *Harkema*) as en taarep uun't gemeend Achtkarspelen uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüdwaast faan't gemeend. Det hee 3645 lidj (2018).

## Kwelen
Fukuoka (Prefektüür)

Det **Fukuoka Prefektüür** (üüb Jaapaans: 福岡県 *Fukuoka-ken*) as ian faan a prefektüüren uun det Kyūshū Regiuun faan Jaapaan. At prefektüür leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 5.138.891 lidj (2020). At hoodsteed faan't prefektüür as Fukuoka.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
;Steeden
At prefektüür hee 29 steeden (市 *shi*):

;Lunkreiser
Det hee 11 Lunkreiser (郡 *gun*):

## Kwelen
Kollum

**Kollum** [kɔləm] as en taarep uun't gemeend Noardeast-Fryslân uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüduast faan't gemeend. Det hee 5175 lidj (2018).

## Histoore
Föör de 1. Janewoore 2019 wiar Kollum at hoodsteed faan det ual gemeend Kollumerlân. 

## Kwelen
Koatstertille

**Koatstertille** ([ko.ətstrtɪlə]; üüb Holuns: *Kootstertille*) as en taarep uun't gemeend Achtkarspelen uun Waastfresklun. At taarep leit uun a nuurdwaast faan't gemeend. Det hee 2175 lidj (2018).

## Kwelen
Sankt Michaelisdonn

**Sankt Michaelisdonn** as en gemiine foont Åmt Burg-Sankt Michaelisdonn önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 3399 inboogere (2019).

## Ferkiir
Sankt Michaelisdonn heet en boonhoof aw e Mjarschboon.

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Feanwâlden

**Feanwâlden** ([fɪ.əⁿvɔ:dn]; üüb Holuns: *Veenwouden*) as en taarep uun't gemeend Dantumadiel uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüdwaast faan't gemeeend. Det hee 3035 lidj (2018).

## Kwelen
Hallum

**Hallum** [hɔləm] as en taarep uun't gemeend Noardeast-Fryslân uun Waastfresklun. At taarep leit uun a waast faan't gemeend. Det hee 2325 lidj (2018).

## Kwelen
Schafstedt

**Schafstedt** as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris, bai di Nord-Ååstsiie Kanool. Dåt heet 1248 inboogere (2019).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Pierre Curie

**Pierre Curie** ([pjɛʁ kyʁi];* 15. Mei 1859 uun Pariis; † 19. April 1906 uk diar) wiar en fraansöösk füüsiker. Hi fing 1903 tup mä sin wüf Marie Curie (bäären Skłodowska) an Henri Becquerel, a Nobelpris för Füsiik.

## Leewent
Pierre Curie wiar a dochter Eugène Curie (1827-1910) an Sophie-Claire Depouilly (1832-1897), en fabrikant sin foomen, hör naist dring. Hi wurd faan priwaatliarern onerracht an maaget sin Abituur uun't ääler faan seekstanj. Uun't ääler faan njüügentanj hed hi en uniwersiteetsufslus uun füsiik. Diarefter wurd hi liarer uun det nei Skuul för Füsiik an Chemii uun Pariis (*École municipale de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris*). Hi slood 1895 sin promotschuun uf an wurd prufesor. 1900 wurd Curie repetitoor uun det *École polytechnique*. 1905 wurd hi lasmoot faan't *Académie des sciences*.

De 26. Jüüle 1895 freid hi det poolsk füüsiker Maria Skłodowska. Hat 1892 tu Pariis kaam, am sin wedenskapelk studiarin uun't Fakulteet för Natüürwedenskapen faan Pariis (*faculté des sciences de Paris*) widjer tu maagin. Hat haa wat för Wilhelm Röntgen sin ütjfinjingen auer röntgenstrualer an Henri Becquerel, diar 1896 at raadioaktiwiteet ütjfoon, sin werk. Pierre ded sin ual forskingen tu magnetismus ap an werket mä sin wüf mä uraan. 

Pierre Curie stoorew de 19. April 1906 uun't ääler faan 46 juaren uun en ferkiarsmalöör: hi fool oner en hingstfuurwerk an sin hoodskrook wurd breegen.

Pierre an Marie Curie hed tau foomnen:
* Irène Joliot-Curie, diar üüs sin aalern 1935 mä san maan Frédéric Joliot-Curie a Nobelpris för Chemii för sin werken tu det konstelk raadioaktiwiteet fing; an 
* Ève Curie, diar en wäältbekäänd biografii auer sin mam skreew an Henry Labouisse freid. Labouisse wurd at hood faan UNESCO. Uun a tidj hi hood faan't organisatschuun wiar, fing det 1965 a Nobelpris för Frees.

De 20. April 1995 wurd dön sterewelk auerrester faan Pierre an Marie Curie mä'n stootslik iin uun't *Panthéon* uun Pariis auerfeerd.
Naischöspel/wi

**Naischöspel** (ääw Tjüsk: *Neukirchen*, ääw Doansk: *Nykirke*) äs en gemiine oon e Krais Noordfreeskluin. E gemiine läit oon't noord fuon e kris än hiirt taa't Amt Sörtoner. Et hjit 1132 mänske (2020).

## Geografii
E gemiine äs diil foon e Wiringhiird.

## Fulk
### Spreeke
Dat Wiringhiirder Freesk äs oon Naischöspel spräägen. Taa 2009 geef et reegelmääsi et freesk tidskräft *En Krumpen üt e Wiringhiird*. Oon Naischöspel äs uk et *Freeskenferiin Wiringhiird*, wät 1955 grüned würd.

## Persöönlikhaide
* Emil Nolde (1867-1956), moaler, booged oon't *Hüs Seebel* bai Naischöspel.
* Erika Botte (1957-2023), schöljmäister

## Kwäle
Broder Clausen

**Broder Albert Clausen** (* 7. September 1900 oon Klangsbel; † 6. Nofember 1962 oon Naibel) was en fulksskoolliier än foorkämper fuon dat noordfreesk spreek än jü noordfreesk kultuur. Hi spreek Wiringhiirder än Mooring än skriif oon dä tau spreekwise tääle än dächte.

## Weerke (Ütwool)
;Dächte ääw Wiringhiirder
* *Ik bän fuon e Wiringhiird*.

;Tääle ääw Wiringhiirder
* *Üt jü uuil goo tid*.
* *Nü wort e koat en häks!*

## Literatuur
* Antje K. Arfsten än Wendy Vanselow, 2014, *Friisk Täkstsumling: Wiringhiirder Freesk*. Nordfriisk Instituut, Bräist, s.29-33.
Persicaria

A ***Persicaria*** san en skööl faan Bloosenplaanten (Magnoliopsida) uun det famile faan a Düüsenknober (Polygonaceae). Diar jaft at muar üs 100 slacher uun a madel breetjin üüb a nuurdelk eerdheleft faan. 

## Slacher
P. acuminata – P. akakiensis – P. amphibia – P. angustifolia – P. arifolia – P. assamica – P. attenuata – P. barbata – P. biconvexa – P. bicornis – P. borneensis – P. breviochreata – P. bungeana – P. bussei – P. capitata – P. careyi – P. celebica – P. chinensis – P. cliopolitana – P. debilis – P. decipiens – P. dichotoma – P. dissitiflora – P. eciliata – P. elatior – P. erectominor – P. extremiorientalis – P. ferruginea – P. filiformis – P. foliosa – P. galapagensis – P. geocarpica – P. glabra – P. glacialis – P. glandulo-pilosa – P. glomerata – P. greuteriana – P. hastatosagittata – P. hirsuta – P. hispida – P. hosseusii – P. huananensis – P. humilis – P. hydropiper – P. hydropiperoides – P. hystricula – P. imeretina – P. japonica – P. javanica – P. jucunda – P. kawagoeana – P. lanata – P. lapathifolia – P. leblebicii – P. lii – P. limbata – P. limicola – P. longiflora – P. longiseta – P. maackiana – P. maculosa – P. malaica – P. manshuricola – P. meisneriana – P. microcephala – P. minor – P. mitis – P. muricata – P. nakaii – P. nataliae – P. neofiliformis – P. nepalensis – P. nogueirae – P. obtusifolia – P. odorata – P. oreophila – P. orientalis – P. palmata – P. paraguayensis – P. paralimicola – P. pensylvanica – P. perfoliata – P. peruviana – P. pilushanensis – P. pinetora – P. poiretii – P. posumbu – P. praetermissa – P. prostrata – P. pseudolapathum – P. pubescens – P. punctata – P. robustior – P. rubricaulis – P. runcinata – P. sagittata – P. sagittifolia – P. salicifolia – P. scabra – P. segetum – P. senegalensis – P. senticosa – P. setacea – P. setosula – P. sinica – P. sinuata – P. snobarii – P. stelligera – P. strigosa – P. strindbergii – P. subsagittata – P. subsessilis – P. taitoinsularis – P. taquetii – P. thunbergii – P. tinctoria – P. umbrosa – P. undulata – P. virginiana – P. viscofera – P. viscosa – P. wellensii – P. wugongshanensis

## Luke uk diar
Noopknober

**Noopknober** (*Persicaria maculosa* of uk *Polygonum persicaria*, *Persicaria maculata*) san en plaantenslach uun det famile faan a Düüsenknober (Polygonaceae).

Jo waaks üüb a nuurdelk eerdheleft uun miatag kliima an wise üüb stikstoof uun a grünj hen.

## Bilen

Persicaria maculosa sl14.jpg|Bloosen
Persicaria maculosa sl17.jpg|Früchten



## Luke uk diar
Brandenborg

**Brandenborg**, åmtlik et **Lönj Brandenborg** (ap Tjüsk: *Brandenburg* än *Land Brandenburg*, ap Plååttjüsk: *Brannenborg*, ap Däälsorbisk: *Bramborska*) äs en bundeslönj foon Tjüsklönj. Et bundeslönj lait önjt ååsten foont lönj. Dat heet 2.531.071 foulk (2020). E haudstää foont bundeslönj äs Potsdam.

## Kwäle
Brandenborch

**Brandenborch**, amtlik et **Löön Brandenborch** (uwe Tutsk: *Brandenburg* än *Land Brandenburg*, uwe Plaottutsk: *Brannenborg*, üüb Däälsorbisk: *Bramborska*) is en bundeslöön foon Tutsklöön. Et bundeslöön lait öön't uusten foon't löön. Dat heet  2.531.071 jude (2020). E häädstää foon't bundeslöön is Potsdam.

## Löök ok dir
* *Ööre buneslööne öön Tutsklöön:* Brandenborch, Saarlöön, Sleeswich-Holstian

## Kule
Brandenbori

**Brandenbori**, amtlik et **Luin Brandenbori** (ääw Tjüsk: *Brandenburg* än *Land Brandenburg*, ääw Ploattjüsk: *Brannenborg*, ääw Däälsorbisk: *Bramborska*) äs en bundesluin fuon Tjüskluin. Et bundesluin läit oont oast foont luin. Dat hjit 2.531.071 fulk (2020). E hoorstäär foont bundesluin äs Potsdam.

## Kwäle
Brandenboorj

**Brandenboorj**, amtlik et **Loun Brandenboorj** (åw Tjüsch: *Brandenburg* än *Land Brandenburg*, åw Plååttjüsch: *Brannenborg*, åw Deelsorbisch: *Bramborska*) äs en bundesloun foon Tjüschloun. Et bundesloun loit ount ååsten foont loun. Dat heet 2.531.071 foolk (2020). E haudstää foont bundesloun äs Potsdam.

## Kiik uk deer
* *Oore bundesloune oun Tjüschloun*: Brandenboorj, Saarloun, Sleeswich-Holstiin

## Kwäle
Weestfräisklönj

**Weestfräisklönj** (ap Weestfräisk: *Fryslân*, ap Holönjsk: *Friesland*) äs iinj foon dä twilwen prowinse foon dä Neederlönje. Et prowins lait önjt noorden foont lönj. Dat heet 659.551 foulk (2023). E haudstää foont prowins äs Ljouwert.

## Kwäle
Droegeham

**Droegeham** ([drugəham]; üüb Holuns: *Drogeham*) as en taarep uun't gemeend Achtkarspelen uun Waastfresklun. At taarep leit uun a waast faan't gemeend. Det hee 1490 lidj (2018).

## Kwelen
Broeksterwâld

**Broeksterwâld** ([brukstrvɔ:t]; üüb Holuns: *Broeksterwoude*) as en taarep uun't gemeend Dantumadiel uun Waastfresklun. At taarep leit uun a maden faan't gemeend. Det hee 850 lidj (2018).

## Kwelen
Boelensloane

**Boelensloane** ([bulnzlɔ.ənə]; üüb Holuns: *Boelenslaan*) as en taarep uun't gemeend Achtkarspelen uun Waastfresklun. At taarep leit uun a süüdweesten faan't gemeend. Det hee 695 lidj (2018).

## Kwelen
Sweewfleegen

A **Sweewfleegen** (Syrphidae) san en famile faan Fleegen (Brachycera) uun det order faan a Twiijügeten (Diptera). Diar jaft at muar üs 6.000 (bekäänd) slacher faan. Hör nööm haa's füngen, auer jo üüb ään ponkt uun a loft stun of sweew kön. Flooken like wespen, am hör fiinden baang tu maagin.

## Sköölen

Afromicrodon – Afrosyrphus – Agnisyrphus – Alipumilio – Allobaccha – Allograpta – Aneriophora – Antillus – Anu – Argentinomyia – Aristosyrphus – Asarkina – Asiodidea – Austalis – Austroascia – Austrocheilosia – Austrophilus – Axona – Azpeytia – Baccha – Betasyrphus – Blera – Brachyopa – Brachypalpus – Cacoceria – Calcaretropidia – Caliprobola – Callicera – Cepa – Ceriana – Ceriomicrodon – Chalcosyrphus – Chamaesphegina – Chasmomma – Cheilosia – Chromocheilosia – Chrysogaster – Chrysosyrphus – Chrysotoxum – Citrogramma – Claraplumula – Copestylum – Criorhina – Cynorhinella – Cyphipelta – Dasysyrphus – Deineches – Didea – Dideoides – Dideomima – Dideopsis – Digulia – Dissoptera – Dolichogyna – Doros – Endoiasimyia – Eosphaerophoria – Epistrophe – Episyrphus – Eriozona – Eristalinus – Eristalis – Eumerus – Eupeodes – Exallandra – Fazia – Ferdinandea – Flukea – Furcantenna – Giluwea – Graptomyza – Habromyia – Hadromyia – Helophilus – Hemilampra – Hemixylota – Heringia – Hiatomyia – Indascia – Ischyroptera – Ischyrosyrphus – Keda – Kertesziomyia – Kerteszomyia – Korinchia – Lamellidorsum – Lejogaster – Lejops – Lejota – Lepidomyia – Leucopodella – Leucozona – Liochrysogaster – Lycastrirhyncha – Lycastris – Macrometopia – Macropelecocera – Macrozelima – Mallota – Malometasternum – Masarygus – Matsumyia – Melangyna – Melanostoma – Meliscaeva – Merapioidus – Merodon – Meromacroides – Meromacrus – Meropidia – Mesembrius – Microdon – Milesia – Mixogaster – Myolepta – Nausigaster – Neoascia – Neoplesia – Nepenthosyrphus – Nothomicrodon – Notiocheilosia – Notosyrphus – Ocyptamus – Odyneromyia – Ohmyia – Ornidia – Orthonevra – Orthoprosopa – Palpada – Palumbia – Paragodon – Paragus – Paramesembrius – Paramicrodon – Paramixogaster – Pararctophila – Parasyrphus – Parhelophilus – Pelecocera – Pelloloma – Philippimyia – Phytomia – Pia – Pipiza – Pipizella – Platycheirus – Platychirus – Pocota – Portevinia – Primocerioides – Psarochilosia – Psarus – Pseudodoros – Pseudovolucella – Psilota – Pterallastes – Pyritis – Quichuana – Rhingia – Rhinobaccha – Rhinoprosopa – Rhopalosyrphus – Rohdendorfia – Salpingogaster – Scaeva – Schizoceratomyia – Senaspis – Senogaster – Sericomyia – Simoides – Simosyrphus – Solenaspis – Somula – Spazigaster – Sphaerophoria – Sphecomyia – Sphegina – Spheginobaccha – Sphiximorpha – Spilomyia – Sterphus – Stilbosoma – Surimyia – Syritta – Syrittosyrphus – Syrphocheilosia – Syrphus – Taeniochilosia – Takaomyia – Talahua – Temnostoma – Teuchocnemis – Tiquicia – Toxomerus – Trichopsomyia – Triglyphus – Tropidia – Tuberculanostoma – Valdiviomyia – Volucella – Xanthandrus – Xanthogramma – Xylota

## Luke uk diar
Dasfleegen

**Dasen** of **Dasfleegen** (*Tabanidae*) san en famile faan Fleegen (Brachycera) uun det order faan a Twiijügeten (Diptera). A wiiftjin süüg blud an sat hal üüb tjüch. Hör aier waaks hal uun modrag grünj ap.

## Sköölen

Acanthocera – Acellomyia – Adersia – Aegophagamyia – Agelanius – Agkistrocerus – Alocella – Anacimas – Anaerythrops – Ancala – Anzomyia – Apatolestes – Archeomyotes – Asaphomyia – Atelozella – Atelozomyia – Atylotus – Austromyans – Austroplex – Bartolomeudiasiella – Betrequia – Bolbodimyia – Boliviamyia – Bouvieromyia – Braunsiomyia – Brennania – Caenopangonia – Caenoprosopon – Catachlorops – ?Cesabasis – Chaetopalpus – Chalybosoma – Chasmia – Chlorotabanus – Chrysops – Cryptotylus – Cydistomorpha – Cydistomyia – Dasybasis – Dasychela – Dasyrhamphis – Diachlorus – Dichelacera – Dicladocera – Ectenopsis – Ectinocerella – Erioneura – Eristalotabanus – Esenbeckia – Euancala – Eucompsa – Eutabanus – Fairchildimyia – Fidena – Gastroxides – Goniops – Gressittia – Haematopota – Haematopotina – Hamatabanus – Hemichrysops – Heptatoma – Himantostylus – Hippocentrodes – Hippocentrum – Holcopsis – Hybomitra – Isshikia – Japenoides – Jashinea – Lepiselaga – Leptapha – Leucotabanus – Limata – Lissimas – Mackerrasia – Melissomorpha – Merycomyia – Mesomyia – Mesopangonius – Microtabanus – Mycteromyia – Myiotabanus – Nagatomyia – Nanorrhynchus – Neavella – Nemorius – Neobolbodimyia – Neochrysops – Nothosilvius – Nubiloides – Oldroydiella – Olsufievotabanus – Oopelma – Orgizocella – Orgizomyia – Pachyschelomyia – Pangonius – Parancala – Paulianomyia – Pegasomyia – Phaeotabanus – Phibalomyia – Philipomyia – Philipota – Philipotabanus – Philoliche – Phorcotabanus – Pityocera – Poeciloderas – Promycteromyia – Protodasyapha – Protosilvius – Pseudacanthocera – Pseudocanthocera – Pseudopangonia – Pseudotabanus – Rhigioglossa – Rhinomyza – Roquezia – Scaptia – Scaptiodes – Scepsis – Scione – Seguytabanus – Selasoma – Silvestriellus – Silviomyza – Silvius – Sphecodemyia – Spilotabanus – Stenotabanus – Stibasoma – Stigmatophthalmus – Stonemyia – Stuckenbergina – Stypommisa – Surcoufia – Tabanocella – Tabanus – Teskeyellus – Thaumastocera – Thaumastomyia – Therevopangonia – Therioplectes – Thriambeutes – Udenocera – Udenoceroides – Veprius – Whitneyomyia – Zophina

### Enkelt slacher
* Tabanus
*: Hingstfleeg (*Tabanus sudeticus*)
*: Küfleeg (*Tabanus bovinus*)

## Luke uk diar

* Besfleegen
Küfleeg

At **Küfleeg** (*Tabanus bovinus*) as en Fleeg (Brachycera) uun det famile faan a Dasfleegen (Tabanidae).

## Luke uk diar
Prowins Flevolöön

**Flevolöön** is ian foon de twälef prowinse foon e Neederlööne. E prowins lait öön e maade foon't löön. Dat heet 444.701. E häädstää foon e prowins is Lelystad.

## Löök ok dir
* *Prowinse foon Hollöön:* Drenthe, Flevolöön, Gelderlöön, Groningen, Limborch, Nöördbrabant, Nöördhollöön, Overijssel, Siilöön, Sööhollöön, Utrecht, Wästfreesklöön.

## Kule
Früchtfleegen

**Früchtfleegen** (Drosophilidae) san en famile faan Fleegen (Brachycera) uun det order faan a Twiijügeten (Diptera). Det san miast temelk letj fleegen, tesken ian an sääks milimeetern lung, an lewe üüb a hialer welt. Jo mei hal auerrip an ferdürwen früchten. At jaft son 3.000 slacher, diarfaan lewe amanbi 50 uun Sjiisklun. Ään slach as föl onersoocht wurden, am neis auer geneetik ütjtufinjen: *[[Drosophila melanogaster]]*.

## Sköölen
; Onerfamile Drosophilinae
Arengomyia – Baeodrosophila – Balara – Bialba – Calodrosophila – Celidosoma – Chymomyza – Collessia – Colocasiomyia – Dettopsomyia – Dichaetophora – Dicladochaeta – Drosophila – Hirtodrosophila – Hypselothyrea – Idiomyia – Jeannelopsis – Laccodrosophila – Liodrosophila – Lissocephala – Lordiphosa – Marquesia – Microdrosophila – Miomyia – Mulgravea – Mycodrosophila – Neotanygastrella – Palmomyia – Paraliodrosophila – Paramycodrosophila – Phorticella – Poliocephala – Protochymomyza – Samoaia – Scaptodrosophila – Scaptomyza – Sphaerogastrella – Styloptera – Tambourella – Zaprionus – Zaropunis – Zapriothrica – Zygothrica

; Onerfamile Steganinae
Allopygaea – Acletoxenus – Amiota – Apenthecia – Apsiphortica – Cacoxenus – Crincosia – Electrophortica – Eostegana – Erima – Gitona – Hyalistata – Leucophenga – Luzonimyia – Mayagueza – Paracacoxenus – Paraleucophenga – Paraphortica – Pararhinoleucophenga – Parastegana – Phortica – Pseudiastata – Pseudocacoxenus – Pseudostegana – Rhinoleucophenga – Soederbomia – Stegana – Trachyleucophenga

## Luke uk diar
Njoksfleegen

**Njoksfleegen** (Scathophagidae) san en famile faan Fleegen (Brachycera) uun det order faan a Twiijügeten (Diptera). Jo san tesken sjauer an fiftaanj milimeetern lung an miast jonk bit güül. At jaft wel muar üs 500 slacher, uun Madeleuroopa san't 140.

## Sköölen
Acanthocnema – Acerocnema – Allomyella – Americina – Bostrichopyga – Bucephalina – Ceratinostoma – Chaetosa – Cleigastra – Cochliarium – Cordilura – Cordylurella – Cosmetopus – Delina – Ernoneura – Eupteromyia – Gimnomera – Gonarcticus – Gonatherus – Gymnomera – Hexamitocera – Hydromyza – Jezekia – Langechristia – Leptopa – Lubomyia – Megaphthalma – Megaphthalmoides – Microprosopa – Micropselapha – Milania – Mirekiana – Miroslava – Mixocordylura – Nanna - Neochirosia – Neorthacheta – Norellia – Norellisoma – Okeniella – Orchidophaga – Orthacheta – Paracosmetopus – Parallelomma – Phrosia – Plethochaeta – Pleurochaetella – Pogonota – Sargella – Scathophaga – Scatogera – Spathephilus – Spaziphora – Staegeria – Suwaia – Trichopalpus

### Enkelt slacher
; Scathophaga
* Njoksfleeg (Scathophaga stercoraria)

## Luke uk diar
Balk (Waastfresklun)

**Balk** [bɔlk] as en taarep uun't gemeend De Fryske Marren uun Waastfresklun. At taarep leit uun a maden faan't gemeend. Det hee 4145 lidj (2018).

## Kwelen
Medern

A **Medern** (Tipulidae) san en famile faan Twiijügeten (Diptera) uun't onerorder faan a Magen (Nematocera). 

## Onerfamilin
Ctenophorinae - Cylindrotominae - Dolichopezinae - Tipulinae

### Sköölen
Acracantha – Angarotipula – Austrotipula – Brachypremna – Brithura – Clytocosmus – Ctenophora – Dictenidia – Dolichopeza – Elnoretta – Euvaldiviana – Goniotipula – Holorusia – Hovapeza – Hovatipula – Idiotipula – Indotipula – Ischnotoma – Keiseromyia – Leptotarsus – Macgregoromyia – Megistocera – Nephrotoma – Nigrotipula – Ozodicera – Phoroctenia – Platyphasia – Prionocera – Prionota – Pselliophora – Ptilogyna – Scamboneura – Sphaerionotus – Tanyptera – Tipula – Tipulodina – Valdiviana – Zelandotipula

### Enkelt slacher
;     Tipula
: Meder (*Tipula paludosa*)

## Luke uk diar
Süderheistedt

**Süderheistedt** as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 537 inboogere (2019).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Witj Flenerken

A **Witj Flenerken** (Pieridae) san en famile faan Flenerken (Lepidoptera) mä amanbi 1.000 slacher. Jo san miast witj, oober kön uk güül wees.

## Onerfamilin
Coliadinae – Dismorphiinae – Pierinae – Pseudopontiinae

### Enkelt slacher
; Pieris
* Grat Kualflenerk (*Pieris brassicae*)
* Letj Kualflenerk (*Pieris rapae*)

## Luke uk diar
Echt Spanern

A **Echt Spanern** (Bombycidae) san en famile faan Flenerken (Lepidoptera) mä amanbi 350 slacher. En grat bedüüdang hää a Siisenspaner (*Bombyx mori*), auer hi siisen leewert.

## Sköölen
; Onerfamile Bombycinae
Amusaron – Bivincula – Bombyx – Elachyophthalma – Ernolatia – Gastridiota – Gnathocinara – Gunda – Ocinara – Penicillifera – Racinoa – Rondotia – Rotunda – Trilocha – Triuncina – Valvaribifidum – Vinculinula – Vingerhoedtia
; Onerfamile Epiinae
Anticla – Arotros – Cheneya – Colla – Epia – Moeschleria – Quentalia – Tamphana

## Luke uk diar
Echt Moten

A **Echt Moten** (Tineidae) san en famile faan a Flenerken (Lepidoptera).

## Onerfamilin
Dryadaulinae – Erechthiinae – Euplocaminae – Hapsiferinae – Harmacloninae – Hieroxestinae – Meessiinae – Myrmecozelinae – Nemapogoninae – Perissomasticinae – Scardiinae – Setomorphinae – Siloscinae – Stathmopolitinae – Teichobiinae – Tineinae

### Enkelt slacher
; Tineola
* Trooldöfk, Luchsteeger (*Tineola bisselliella*)

## Luke uk diar
Artemisia

***Artemisia*** as en plaantenskööl uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar hiar son 250 bit 500 slacher tu. Jo waaks bal aaltumaal üüb a nuurdelk eerdheleft.

## Onersköölen
A. subg. Artemisia – A. subg. Dracunculus – A. subg. Pacifica – A. subg. Seriphidium – A. subg. Tridentatae

### Enkelt slacher
* Bifut (*Artemisia vulgaris*)
* Röökelbosk (*Artemisia maritima*)
* Weremk (*Artemisia absinthium*)

## Luke uk diar
Green Fleeg

At **Green Fleeg ** of **Gulfleeg** (*Lucilia sericata*) as en Fleeg (Brachycera) uun det famile faan a Bromern (Calliphoridae). Hat komt üüb a hialer welt föör.

Hat mei ferdürwen flääsk an koon kraankesen auerdreeg.

## Luke uk diar
Achillea

A ***Achillea*** san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft at 115 bit 200 slacher faan. Enkelt slacher haa en grat bedüüdang uun a medesiin.

## Sektioonen
A. sect. Achillea – A. sect. Anthemoideae – A. sect. Babounya – A. sect. Otanthus – A. sect. Ptarmica

### Enkelt slacher
* Teeruus (*Achillea miilefolium*)
*: Marin-Wolmers-Tee (*Achillea millefolium millefolium*)
*: *Achillea millefolium sudetica*

## Luke uk diar
Krüsanteemen

A **Krüsanteemen** (*Chrysanthemum*) san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft at muar üs 40 slacher faan. Jo waaks fööraal uun Uastaasien.

## Slacher
C. aphrodite – C. argyrophyllum – C. arisanense – C. calciphilum – C. chalchingolicum – C. chanetii – C. crassum – C. cuneifolium – C. daucifolium – C. dichrum – C. foliaceum – C. glabriusculum – C. horaimontanum – C. hypargyreum – C. indicum – C. japonicum – C. jeongseonense – C. konoanum – C. lavandulifolium – C. leucanthum – C. longibracteatum – C. maximowiczii – C. miyatojimense – C. mongolicum – C. morifolium – C. morii – C. naktongense – C. occidentalijaponense – C. ogawae – C. okiense – C. oreastrum – C. ornatum – C. parvifolium – C. potentilloides – C. rhombifolium – C.&nbsp;segetum – C. shimotomaii – C. sinuatum – C. vestitum – C. xeromorphum – C. yoshinaganthum – C. zawadskii – C. zhuozishanense

## Luke uk diar
Cirsium

A ***Cirsium*** san en plaantenskööl uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft at son 200 slacher faan. Jo like a "echt" Fisler (Onopordum).

## Sektioonen
C. sect. Cirsium – C. sect. Cephalonoplos – C. sect. Epitrachys – C. sect. Eriolepis – C. sect. Hymenolepis – C. sect. Isolepis – C. sect. Megalocephala‎ – C. sect. Microcentron – C. sect. Pseudepitrachys – C. sect. Spanioptilon – C. sect. Tricholepis

### Enkelt slacher
* Prüket Fisel (*Cirsium vulgare*)

## Luke uk diar
Anthemis

A ***Anthemis*** san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft at 100 bit 160 slacher faan. Jo waaks uun Euraasien. 

## Slacher

A. aaronsohnii – A. abrotanifolia – A. abylaea – A. aciphylla – A. adonidifolia – A. adulterina – A. aeolica – A. aetnensis – A. alpestris – A. ammanthus – A. ammophila – A. anthemiformis – A. arenicola – A. argyrophylla – A.&nbsp;arvensis – A. atropatana – A. auriculata – A. austroiranica – A. bollei – A. bornmuelleri – A. bourgaei – A. boveana – A. brachycarpa – A. brachystephana – A. breviradiata – A. busherica – A. calcarea – A. candidissima – A. chia – A. chrysantha – A. concolor – A. confusa – A. cornucopiae – A. corymbulosa – A. cotula – A. cretica – A. cuneata – A. cupaniana – A. cyrenaica – A. davisii – A. deserticola – A. dicksoniae – A. didymaea – A. edumea – A. ekicii – A. emasensis – A. fayedina – A. filicaulis – A. fimbriata – A. freitagii – A. fruticulosa – A. fumariifolia – A. fungosa – A. funkii – A. gayana – A. gharbensis – A. gilanica – A. gillettii – A. glaberrima – A. glareosa – A. gracilis – A. hamrinensis – A. handel-mazzettii – A. haussknechtii – A. hebronica – A. hemistephana – A. hermonis – A. hirtella – A. homalolepis – A. hyalina – A. hydruntina – A. indurata – A. iranica – A. ismelia – A. jordanovii – A. kandaharica – A. karacae – A. kermanica – A. kitaibelii – A. kotschyana – A. kruegeriana – A. kurdica – A. laconica – A. leptophylla – A. leucanthemifolia – A. leucolepis – A. lithuanica – A. lorestanica – A. macedonica – A. macrotis – A. maris-mortui – A. maritima – A. marocana – A. marschalliana – A. mauritiana – A. melampodina – A. melanacme – A. micrantha – A. microcephala – A. microlepis – A. microsperma – A. mirheydari – A. moghanica – A. monilicostata – A. muricata – A. nabataea – A. odontostephana – A. orbelica – A. orientalis – A. parnesia – A. parvifolia – A. patentissima – A. pauciloba – A. pedunculata – A. persica – A. pignattiorum – A. pindicola – A. plebeia – A. plutonia – A. pseudocotula – A. pulvinata – A. punctata – A. pungens – A. rascheyana – A. regis-borisii – A. retusa – A. rhodensis – A. rhodocentra – A. rigida – A. rosea – A. rumelica – A. ruthenica – A. samariensis – A. scariosa – A. schizostephana – A. scopulorum – A. scrobicularis – A. secundiramea – A. sheilae – A. sibthorpii – A. sintenisii – A. spruneri – A. sterilis – A. stiparum – A. susiana – A. taubertii – A. tenuicarpa – A. tenuisecta – A. tigreensis – A. tomentella – A. tomentosa – A. tranzscheliana – A. tricolor – A. tricornis – A. tripolitana – A. trotzkiana – A. tubicina – A. ubensis – A. virescens – A. wallii – A. werneri – A. wettsteiniana – A. xylopoda – A. yemensis – A. zaianica – A. zoharyana

## Luke uk diar
Gerbera

A ***Gerbera*** san en plaantenskööl uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Flook slacher an suurten wurd för a ferkuup aptaanj.

## Slacher
G. ambigua – G. aurantiaca – G. bojeri – G. crocea – G. diversifolia – G. elliptica – G. emirnensis – G. galpinii – G. grandis – G. hypochaeridoides – G. jamesonii – G. leandrii – G. linnaei – G. natalensis – G. ovata – G. parva – G. perrieri – G. petasitifolia – G. serrata – G. sylvicola – G. tomentosa – G. viridifolia – G. wrightii

## Luke uk diar
Krüskrüüs

***Senecio*** of uk **Krüskrüüs** as en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar hiar muar üs 1.000 slacher tu.

## Enkelt slacher
: Jakobskrüskrüüs (*Senecio jacobaea*)
: Aabenpualem (*Senecio kleinia*)

## Luke uk diar
Bidens

A ***Bidens*** san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae).

## Slacher

B. abyssinica – B. acaulis – B. acrifolia – B. aequisquama – B. alamosana – B. alba – B. alpina – B. amplectens – B. amplissima – B. andicola – B. andrei – B. anthemoides – B. antheriscoides – B. antiguensis – B. arbuscula – B. aristosa – B. artemisifolia – B. asplenioides – B. asymmetrica – B. aurea – B. awaluana – B. beckii – B. bidentoides – B. bigelovii – B. bipinnata – B. biternata – B. brittonii – B. buchtienii – B. campanulata – B. campylotheca – B. carpodonta – B.&nbsp;cernua – B. cervicata – B. chiapensis – B. chinensis – B. clarendonesis – B. coartata – B. collina – B. conjuncta – B. connata – B. coreopsides – B. cornuta – B. coronata – B. cosmoides – B. cuneata – B. cynapifolia – B. cynapiifolia – B. dahlioides – B. daucifolia – B. degeneri – B. dimidiata – B. discoidea – B. dissecta – B. durangifolia – B. eatoni – B. eatonii – B. edentula – B. ekmanii – B. esmartinezii – B. fecunda – B. ferulifolia – B. filamentosa – B. forbesii – B. frondosa – B. gardneri – B. gentryi – B. geraniifolia – B. gracilis – B. gracillima – B. grandiflora – B. halawana – B. hawaiensis – B. hendersonensis – B. heterodoxa – B. heterophylla – B. heterosperma – B. hillebrandiana – B. hintonii – B. hivaoana – B. hyperborea – B. inermis – B. integrifolia – B. kelloggii – B. kirkii – B. kivuensis – B. laevis – B. lantanoides – B. lemmonii – B. leptocephala – B. leucantha – B. longipetiolata – B. macounii – B. macrocarpa – B. macroptera – B. magnidisca – B. maraiana – B. mauiensis – B. menziesii – B. mexicana – B. micrantha – B. minensis – B. mitis – B. mollifolia – B. molokaiensis – B. muelleri – B. nashii – B. nudata – B. ocellata – B. odorata – B. ostruthioides – B. pallida – B. palmeri – B. parryi – B. patula – B. perversa – B. peucedanifolia – B. pilosa – B. polyglossa – B. polylepis – B. populifolia – B. prestinaria – B. pringlei – B. pseudocosmos – B. quadriseta – B. radiata – B. reptans – B. riedelii – B. riparia – B. rosea – B. rostrata – B. rubicundula – B. rubifolia – B. sambucifolia – B. sandwicensis – B. sarmentosa – B. schaffneri – B. shrevei – B. speciosa – B. squarrosa – B. subalternans – B. subspiralis – B. teikteetinii – B. tenera – B. tenuisecta – B. tereticaulis – B. torta – B. townsendii – B. trichosperma – B. tripartita – B. triplinervia – B. tuberosa – B. urbanii – B. valida – B. vulgata – B. waimeana – B. wiebkei

## Luke uk diar
Tanacetum

A ***Tanacetum*** san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar hiar son 150 bit 160 slacher tu. Jo waaks uun a madel breetjin üüb a nuurdelk eerdheleft. 

## Slacher

T. abrotanifolium – T. abrotanoides – T. achilleifolium – T. akinfievii – T. alatavicum – T. albanicum – T. albipannosum – T. alyssifolium – T. annuum – T. archibaldii – T. argenteum – T. armenum – T. artemisioides – T. atkinsonii – T. aucheri – T. aucherianum – T. audibertii – T. aureum – T. bachtiaricum – T. balsamita – T. balsamitoides – T. baltistanicum – T. bamianicum – T. barclayanum – T. bipinnatum – T. budjnurdense – T. cadmeum – T. canescens – T. cappadocicum – T. changaicum – T. chitralense – T. cilicicum – T. cinerariifolium – T. coccineum – T. corymbiforme – T. corymbosum – T. crassipes – T. daghestanicum – T. densum – T. depauperatum – T. dumosum – T. eginense – T. elbursense – T. emodi – T. erzincanense – T. falconeri – T. galae – T. germanicopolitanum – T. ghoratense – T. gracilicaule – T. griffithii – T. haradjanii – T. haussknechtii – T. heterotomum – T. hissaricum – T. hololeucum – T. joharchii – T. karelinii – T. kaschgarianum – T. kelleri – T. kittaryanum – T. kotschyi – T. krylovianum – T. lanuginosum – T. larvatum – T. leptophyllum – T. macrocephalum – T. macrophyllum – T. marionii – T. maymanense – T. microphyllum – T. mikeschinii – T. millefolium – T. mindshelkense – T. mucroniferum – T. mucronulatum – T. munzurdaghense – T. musilii – T. nitens – T. nivale – T. niveum – T. nuristanicum – T. odessanum – T. oltense – T. oxystegium – T. paczoskii – T. pakistanicum – T. paleaceum – T. paradoxum – T. partheniifolium – T. parthenium – T. petrareum – T. peucedanifolium – T. pinnatum – T. polycephalum – T. porphyrostephanum – T. poteriifolium – T. praeteritum – T. pulchellum – T. pulchrum – T. punctatum – T. richterioides – T. robustum – T. roylei – T. salsugineum – T. sanguineum – T. santolina – T. saryarkense – T. saxicola – T. scopulorum – T. sericeum – T. silaifolium – T. silvicola – T. sinaicum – T. sipikorense – T. sonbolii – T. songaricum – T. sorbifolium – T. stapfianum – T. stoliczkae – T. tabrisianum – T. tanacetoides – T. tarighii – T. tatsienense – T. tenuisectum – T. tenuissimum – T. tirinense – T. tomentellum – T. tricholobum – T. trifoliolatum – T. ulutavicum – T. uniflorum – T. vahlii – T.&nbsp;vulgare – T. yabrudae – T. zahlbruckneri – T. zangezuricum


Enkelt slacher:
* Riinfreenken, Wiremkrüüs (*Tanacetum vulgare*, *Chrysanthemum vulgare*)

## Luke uk diar
Krüüsfisel

At **Krüüsfisel** of **Fial-Maantrau** (*Eryngium campestre*) as en plaantenslach uun't famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Hat wääkst uun Madeleuroopa.

## Luke uk diar
Afrikoons Elefant

A **Afrikoons(k) Elefant** (*Loxodonta africana*) as ään faan trii slacher Elefanten (Elephantidae), diar't daalang üüb a welt noch jaft. Hi lewet uun Afrikoo.

## Luke uk diar
Mamuuten

A **Mamuuten** (*Mammuthus*) san en ütjstürwen skööl faan Elefanten (Elephantidae). Di nööm komt faan't rüsk wurd мамонт&nbsp;*mamont*, an det woorskiinelk faan't nentsisk spriak.

## Slacher
M. africanavus - M. columbi - M. exilis - M. imperator - M. lamarmorae - M. meridionalis - M. primigenius - M. subplanifrons - M. trogontherii

## Luke uk diar
Olhiar-Mamuut

At **Olhiar-Mamuut** (*Mammuthus primigenius*) as en ütjstürwenen slach faan Elefanten (Elephantidae). Hat kaam föör amanbi 800.000 bit 600.000 juaren üüb a nuurdelk eerdheleft ap. A leetst diarten san föör knaap 4.000 juaren ütjstürwen.

## Bilen

Johann Friedrich Blumenbach.jpg|J. F. Blumenbach
Distribution of woolly mammoth.png|Leewentsrüm
Woolly mammoth (Mammuthus primigenius) - Mauricio Antón.jpg
Victoria.Mammut.P1033804.jpg


## Luke uk diar
Highlands (Regiuun uun PNG)

Det **Highlands Regiuun** (üüb Fering *Huuchlun*) as ian faan dön fjauer regiuunen faan Papua-Nei-Guinea. At regiuun leit uun a maden faan't lun. Uun nuurd leit det Momase Regiuun an uun a süüd det Southern Regiuun. Det hee 2.854.874 lidj (2011). Det gratst steed uun't regiuun as Mount Hagen.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee sööwen prowinsen:

## Befölkring
### Spriiken
A miast lidj uun't regiuun snaake Papuaans Spriiken. Austroneesk Spriiken wurd uk uun hög steeden snaaket.

## Histoore
A nuurd faan't regiuun faan nü wiar faan 1899 tu 1914 dial faan at schutsgebiit Tjiisk Nei-Guinea.

## Kwelen
Islands (Regiuun uun PNG)

Det **Islands Regiuun** (üüb Fering *Eilunen*) as ian faan dön fjauer regiuunen faan Papua-Nei-Guinea. At regiuun bestäänt ütj dön Bismark Eilunen an a nuurdwaast faan dön Salomoonen Eilunen, wat tu a nuurduast faan't eilun Nei-Guinea lei. Det hee 1.096.543 lidj (2011). Det gratst steed uun't regiuun as Arawa.

## Geografii
Eilunen: New Ireland (iar *Neumecklenburg*), New Britain (iar *Neupommern*), Manus, Bougainville.

### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee'n autonoom regiuun (Bougainville) an fjauer prowinsen:

## Befölkring
### Spriiken
Lidj uun't regiuun snaake Papuaans Spriiken an Austroneesk Spriiken.

## Histoore
At regiuun faan nü wiar faan 1899 tu 1914 dial faan at schutsgebiit Tjiisk Nei-Guinea.

## Kwelen
Southern (Regiuun uun PNG)

Det **Southern Regiuun** (iar *Papua Regiuun*) as ian faan dön fjauer regiuunen faan Papua-Nei-Guinea. At regiuun leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.456.250 lidj (2011). Det gratst steed uun't regiuun as Port Moresby.

## Geografii
Eilunen: Goodenough, Fergusson, Normanby, Kiriwina, Woodlark, Misima, Tagula, Yela an ölern.

### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee seeks prowinsen:

## Befölkring
### Spriiken
A miast lidj uun't regiuun snaake Papuaans Spriiken. Austroneesk Spriiken wurd uk uun hög steeden snaaket.

## Kwelen
Marmoten

A **Marmoten** of **Murmeldiarten** (*Marmota*) san en skööl faan Gnaudiarten (Rodentia) uun det famile faan a Sciuridae. Diar hiar 15 slacher tu. Jo lewe uun keelag regiuunen faan Euraasien an Nuurdameerikoo. Marmoten wurd bi 50 cm lung an kön 15 juar ual wurd.

## Slacher
M. baibacina – M. bobak – M. broweri – M. caligata – M. camtschatica – M. caudata – M. flaviventris – M. himalayana – M. kastschenkoi – M. marmota – M. menzbieri – M. monax – M. olympus – M. sibirica – M. vancouverensis

## Luke uk diar
Quito

**Quito** ([ˈkito]; üüb Ketschua: *Kitu*) as at hoodsteed faan Ekwadoor. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.607.734 lidj (2010).

## Geografii
At steed leit bluat 25km tu a süüd faan a ekwaator.

## Kwelen
Lae

**Lae** as det naistgratst steed uun Papua-Nei-Guinea. At steed leit bi a nuurduasteeg faan't eilun Nei-Guinea. Det hee 148.934 lidj (2011).

## Kwelen
Áncash (Department)

Det **Áncash Department** (üüb Spaans: *Departamento de Áncash*) as ian faan dön fiiw-an-twuntig Departmenten faan Peruu. At department leit uun a waast faan't lun, bi a Pasiifik. Det hee 1.083.519 lidj (2017). At hoodsteed faan't Department as Huaraz.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At department hee twuntig prowinsen.

## Kwelen
Aplodontia rufa

***Aplodontia rufa*** as en Gnaudiart uun Nuurdameerikoo. Hat as di iansagst slach uun det famile Aplodontiidae.

## Luke uk diar
Port Moresby

**Port Moresby** ([pɔːt ˈmɔːrzbi]; üüb Tok Pisin: *Pot Mosbi*) as at hoodsteed faan Papua-Nei-Guinea. At steed leit uun a süüduast faan't eilun Nei-Guinea. Det hee 364.125 lidj (2011). Det as at gratst steed uun a Süüdpasiifik, wat ei uun Austraalien of Nei-Sialun as. Det as uk at hoodsteed faan det Central Prowins, uk wan det nian dial faan't prowins as: det leit uun de National Capital District.

## Geografii
Port Moresby leit amanbi 1000km tu a süüd faan a ekwaator, uun a süüd faan dön Owen-Stanley Berger.

### Kliima
At steed hee'n troopisk kliima. Det hee tau juarstidjen: at rintidj (üüb Ingels: *wet season*, üüb Tok Pisin: *taim bilong ren*), wat faan Deetsember tu April wooret, an at drügtidj (üüb Ingels: *dry season*, üüb Tok Pisin: *taim bilong san*), wat faan Mei tu Nofember wooret.

## Befölkring
### Spriiken
Ingels as det amtelk spriik uun't steed. Tok Pisin as üüs en *lingua franca* brükt. Öler spriiken, wat uun't steed snaaket wurd, san Motu, en austroneesk spriik, an Koita, en papuaans spriik.

## Histoore
Koptein John Moresby faan't skap *HMS Basilisk* näämd 1873 at steed efter sin aatj, Sir Fairfax Moresby. At austraalisk kolonii Queensland fersoocht 1883 uun Port Moresby a süüduast faan Nei-Guinea en dial faan't kolonii tu maagin, man det Ferianigt Köningrik saad naan diartu. Ian juar lääder wurd a süüduast faan't eilun en britisk protektoraat an Port Moresby wurd at hoodsteed.

## Sastersteeden

:  Jinan, Shandong uun't Folksrepubliik Schiina (sant 1988)
:  Townsville uun Queensland, Austraalien (sant 1983)
:  Palm Desert uun Kalifornien, dön Ferianigt Stooten.

## Kwelen
Sliapmüsen

**Sliapmüsen** (Gliridae) san en famile faan Gnaudiarten (Rodentia). Diar jaft at son 30 slacher faan. Jo lewe uun Euroopa, Aasien an Afrikoo.

## Sköölen
; Glirinae
: Glirulus – Glis 
; Graphiurinae
: Graphiurus
; Leithiinae
: Chaetocauda – Dryomys – Eliomys – Myomimus – Muscardinus – Selevinia

## Enkelt slacher
Uun Sjiisklun lewe sjauer slacher:

Siebenschläfer im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|*Glis glis* - Sööwensliapmüs
Eliomys quercinus01.jpg|*Eliomys quercinus* - Guardsliapmüs
Dryomys nitedula.jpg|*Dryomys nitedula* - Buumsliapmüs
Haselmaus.jpg|*Muscardinus avellanarius* - Haaselsliapmüs



## Luke uk diar
Motu (Spriik)

Det **Motu Spriik** as en Oseaanisk Spriik, wat uun an trinjenam't steed Port Moresby uun Papua-Nei-Guinea snaaket wurt. At Kreol-spriik Hiri Motu komt faan't spriik. At jaft amanbi 39.000 spreegern faan't spriik (2008).

## Gramatik
### Pronoomen
Motu hee pronoomen uun't iantaal, tautaal an muartaal.

## Kwelen an Futnuuten
Japoonsk Blooskäärs

At **Japoonsk Blooskäärs** (*Prunus serrulata*) liket en Käärsbuum (*Prunus cerasus*), drait oober nian früchten, diar am iidj koon. Auer di buum so smok bleut, woort hi hal uun guarder plaantet.

Diarfaan jaft'at flook onerslacher; fööraal *Prunus serrulata var. lannesiana* komt föl föör.

## Luke uk diar
Luscinia

A ***Luscinia*** san en skööl faan fögler uun det famile faan a Fleegensnapern (Muscicapidae). Diar hiar sjauer slacher tu. 

## Slacher an onerslacher
* *Luscinia luscinia*
* Naachtigal (*Luscinia megarhynchos*)
:: mä: *L. m. africana – L. m. golzii – L. m. megarhynchos*
* *Luscinia phaenicuroides*
:: mä: *L. p. ichangensis – L. p. phaenicuroides*
* Bläbük (*Luscinia svecica*)
:: mä: *L. s. abbotti – L. s. cyanecula – L. s. kobdensis – L. s. magna – L. s. namnetum – L. s. pallidogularis – L. s. przevalskii – L. s. saturatior – L. s. svecica – L. s. volgae*

## Luke uk diar
Berbersjep

At **Berbersjep** (*Ammotragus lervia*) as en Hurndiart (Bovidae) an di iansagst slach uun det skööl *[[Ammotragus]]*. Hat lewet uun Nuurdafrikoo.

## Luke uk diar
Sogdien (Prowins)

Det **Sogdien Prowins** (föör 1991 *Leninabad*; üüb Tadschiikisk: Вилояти Суғд / ولایت سغد *Wilojati Sughd*, üüb Rüs: Согди́йская о́бласть *Sogdíjskaja óblast’*) as ian faan dön tau prowinsen uun Tadschiikistaan. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 2.707.300 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Chudschand.

## Geografii
### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:

### Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee aacht steeden (Chudschand, Buuston, Gulistan, Isfara, Istarawschan, Istiklol, Konibodom an Pandschakent) an fjauertanj distrikten:

## Kwelen
Holttroosel

At **Holttroosel** (*Hylocichla mustelina*) as en Sjongfögel (Passeriformes) uun det famile faan a Trooseln (Turdidae). Hat as di iansagst slach uun det skööl *[[Hylocichla]]* an lewet uun Nuurd- an Madelameerikoo.

## Luke uk diar
Bläfögel

A **Bläfögel** (*Sialia*) san en skööl faan Sjongfögler (Passeriformes) uun det famile faan a Trooseln (Turdidae). Diar jaft at man trii slacher faan. Jo lewe uun Nuurdameerikoo. 

## Slacher
* Beragbläfögel (*Sialia currucoides*) - waastelk USA bit Alaska
* Waastelk Bläfögel (*Sialia mexicana*) - waastelk USA mit Meksikoo, 6 onerslacher
* Uastelk Bläfögel (*Sialia sialis*) - uastelk USA an Madelameerikoo, 8 onerslacher

Mountainbluebird30.JPG|*S. currucoides*
Sialia mexicana 07094.JPG|*S. mexicana*
Eastern Bluebird-27527-2.jpg|*S. sialis*
Genus Sialia distribution20.png|Spriadkoord


## Luke uk diar
Olaf Scholz

**Olaf Scholz** (* 14. Jüüne 1958 uun Osnabrück) as en poliitiker faan det SPD. Hi wiar uun det Bundesdaiswool 2021 kanslerkandidoot för't partei. Sant Marts 2018 wiar hi stelfertreeder faan't bundeskanslerin Angela Merkel an bundesminister faan a finansen. Tuföören wiar hi uk faan 2011 tu 2018 iarst bürgermeester faan Hamborig an faan Nofember 2009 tu Deetsember 2019 een faan dön stelfertreeden bundesföörlidj faan det SPD. De 8. Detsember 2021 as hi üs njügenst bundeskansler faan Sjiisklun weelet wurden.

## Luke uk diar