open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sjii

En **Sjii** as en smääl burd, huar dü gau auer snä mä rään könst. Sjiin wurd daalang miast för sport brükt. Iarjuaren wiar jo oober ianfach wichtag, am troch a snä tu kemen. Sjiin wurd daalang ei muar ütj holt maaget, diarför mä plastik.

Det wurd komt faan't noorsk *ski*, an det ment *klüüwet holt* of uk *snäskuch*.

Det muude, mä sjiin auer a snä tu räänen, as al sant juardüüsenen bekäänd. Det stiantiaknang (lachter bil) komt faan Belomorsk uun Kareelien.

## Luke uk diar
Imatra

**Imatra** as det naistgratst steed uun't Lunskap Süüdkareelien uun Finlun. At steed leit uun a uast faan't lunskap, nai bi't grens tu Rüslun. Det hee 26.862 lidj (2020)

## Kwelen
Ridnitšohkka

A **Ridnitšohkka** as en berag uun a Skandinaawisk Berger, an mä en hööchde faan 1.317 meetern a huuchst berag uun Finlun. A huuchst ponkt faan Finlun as a Haltitunturi, san toop leit oober uun Noorweegen.

## Luke uk diar
Skandinaawisk Berger

A **Skandinaawisk Berger** (sweedsk **Fjällen**, noorsk **Kjølen**) san en keed faan berger uun Skandinaawien. Hat lingt faan't Skagerrak uun't süüden bit tu't Nuurdkap uun't nuurden. Hat as 1.700 km lung an 320 km briad. A gratst dial ferlääpt uun Noorweegen an Sweeden, en letjen dial uk uun Finlun. 

A Skandinaawisk Berger san uk det hoodweederskeel tesken a Uastsia uun't uasten an at Noorsk Sia uun't waasten. A huuchst toop as a Galdhøpiggen uun Noorweegen mä en hööchde faan 2.469 meetern. A Kebnekaise as mä en hööchde faan 2.111 meetern a huuchst berag faan Sweeden, an a Haltitunturi mä 1.324 meetern a huuchst ponkt faan Finlun.

Di skandinaawisk ütjdruk Fjell betiakent ei bluas a Skandinaawisk Berger, man uk algemian at beragtundra. 


Galdhopiggen en route.jpg|A Galdhøpiggen (2.469&nbsp;m)
Kebnekaise view from Sydtoppen.jpg|A Kebnekaise (2.110&nbsp;m)
Boundary_stone_(Haltitunturi).jpg|A *Haltitunturi* (1.324&nbsp;m)


## Luke uk diar
Petsamo

**Petsamo** (üüb finsk an sweedsk; noorsk **Petsjenga**, rüsk **Petschenga**) as en regiuun uun a bütjenst nuurdwaast faan Ruslun uun't Oblast Murmansk tesken at Kola Hualeweilun, Noorweegen an Finlun. Üüb en areaal faan 10.470 km² wene daalang son 11.000 minsken. 

Uun a Ööder Weltkriich wiar Petsamo amstreden, an a 19. September 1944 skul Finlun di finsk lunkreis tu a Sowjetunioon ufdu.

Daalang hiart Petsamo tu a rüsk lunkreis Rajon Petschenga.

## Luke uk diar
Rajon Terski

**Terski** as en lunkreis (*Rajon*) uun't Oblast Murmansk uun Ruslun. Üüb en areaal faan 19.300 km² wene 6.288 minsken (Stant: 2010). At ferwaltang sat uun Umba.

## Luke uk diar
Fjell

At **Fjell** (noorsk **Fjell**, sweedsk **Fjäll**, isluns **Fjall**, finsk **Tunturi**) as en hööchderegiuun uun Skandinaawien boowen faan't buumgrens. Uun a Anden sai's diar Tierra Helada (= *kuul lun*) an Tierra Nevada (= *snälun*) tu. Uk uun't ingelsk jaft at di ütjdruk **fell** of **fellmark**.

Det finsk wurd *tunturi* as nai mä det wurd *[[tundra]]* för det kliimaregiuun nuurden faan't buumgrens. At fjell as sodenang at *beragtundra*.

At buumgrens leit uun Skandinaawien al bi en hööchde faan 1.100 meetern (Süüdnoorweegen) of 500 meetern (Nuurdnoorweegen), uun a Alpen san't 1.500 bit 2.000 meetern, an uun a Anden 3.000 meetern.

## Bilen

Hunddalsbotnen Norge.JPG|Huuchfjell
Polarweiden-Dschungel.JPG|Boskfjell mä wilger
Yllas Kesanki.jpg|Buumgrens
Halti

At **Haltitunturi** (kurt: **Halti**; nuurdsamisk *Háldi*; sweedsk *Haldefjäll*) as en fjell (*tunturi*) uun Noorweegen an Finlun. Mä en hööchde faan 1.324&nbsp;meetern as hi di huuchst ponkt faan Finlun.

A huuchst ponkt faan't Halti leit oober uun Noorweegen, det as a Ráisduattarháldi mä en hööchde faan 1.365&nbsp;meetern. 

## Luke uk diar
Alexandrowsk

**Alexandrowsk** as en stäädkreis uun't Oblast Murmansk uun Ruslun. Diar wene 42.789 minsken (Stant: 2010). At ferwaltang sat uun Poljarny.

Alexandrowsk as en "slööden stääd". Diar sat bluas militeer.

## Luke uk diar
Kola (Stääd)

**Kola** () as en stääd uun det Oblast Murmansk uun Ruslun. Hat as kreisstääd faan di lunkreis Rajon Kola. Diar wene 10.437 minsken (Stant: 2010). 

## Sasterstääden
* Inari  

## Luke uk diar

* Hualeweilun Kola
* Kola (muardüüdag)
Ronneby

**Ronneby** as jü treedgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins, näibai e küst foon e Ååstsiie. Dåt heet 12.797 manschne (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Ronneby Komuun.

## Geografii
E stää läit bai di Ronneby Struum, wat in önj e Ååstsiie bai Ronnebyhamn låpt.

## Ferkiir
*  E Europastroote 22 ferbant Ronneby ma Karlshamn önjt weesten an Karlskrona önjt ååsten.

## Kwäle
Lowosero

**Lowosero** (; ; kildinsamisk , *Lujawwr* ) as en stääd üüb't Hualeweilun Kola uun det Oblast Murmansk uun Ruslun. Hat as kreisstääd faan di lunkreis Rajon Lowosero. Diar wene 2.871 minsken (Stant: 2010). 

## Luke uk diar
Nikel (Murmansk)

**Nikel** (; iar ) as en stääd uun det Oblast Murmansk uun Ruslun naibi't grens tu Noorweegen. Hat as kreisstääd faan di lunkreis Rajon Petschenga. Diar wene 9.519 minsken (Stant: 2023). 

## Luke uk diar
Kallinge

**Kallinge** as jü seekstgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins, önj jü Ronneby Komuun, bai di Ronneby Struum (*Ronnebyån*). Dåt heet 4841 manschne (2020).

## Geografii
Kallinge läit 3 km önjt norden foon Ronneby.

## Ferkiir

*  E Europastroote 22 ferbant Kallinge ma Karlshamn önjt söödweesten än Nättraby önjt söödååsten.

Di Ronneby Lufthuuwen läit önjt norden foon Kallinge.

## Kwäle
Mörrum

**Mörrum** as jü soowenstgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt söödweesten foon e prowins, önj jü Karlshamn Komuun. Dåt heet 4003 manschne (2020).

## Ferkiir
*  E Europastroote 22 ferbant Mörrum ma Sölvesborg önjt söödweesten än Karlshamn önjt söödååsten.

## Kwäle
Rödeby

**Rödeby** as jü oochstgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt weesten foon e prowins, önj jü Karlskrona Komuun. Dåt heet 3516 manschne (2020).

## Kwäle
Nättraby

**Nättraby** as jü nüügenstgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Karlskrona Komuun, bi e Ååstsiie. Dåt heet 3298 manschne (2020).

## Ferkiir
*  E Europastroote 22 ferbant Nättraby ma Ronneby önjt weesten än Karlskrona önjt söödååsten.

## Kwäle
Fut

Wat menst dü ?

* Fut (Minsk), di onerst dial faan en bian
* Fut (Miat) ingelsk: *foot*, en miat för't lengde

* Puat, a fut faan en diart
Karlskrona (Komuun)

**Karlskrona** as en gemeen (*komuun*) uun't Prowins Blekinge uun Sweeden. Hoodstääd as Karlskrona.

## Stääden an saarpen

## Kwelen


## Luke uk diar
Austurland

**Austurland** as ian faan dön aacht regiunen faan Islun. At regiuun leit uun a uast faan't lun. Det hee 13.237 lidj (2021). At hoodsteed faan't regiuun as Egilsstaðir.

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee fiiw gemeenden:

## Kwelen
Fjord

En **Fjord** (ualnoorsk , ) as en jip dääl, diar faan't fäästlun tu't sia uffäält. Hi as uun a istidj faan istonger ütjsleeben wurden. 

Det wurd woort uun Skandinaawien brükt, uun't ingelsk jaft at *firth* an uun't sjiisk *Förde*.

## Luke uk diar
Wologda (Steed)

**Wologda** (üüb Rüs: Во́логда *Vólogda*) as at hoodsteed faan det Wologda Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 308.530 lidj (2021).

## Geografii
### Kliima

## Kwelen
Sertolowo

**Sertolowo** (üüb Rüs: Се́ртолово *Sértolowo*) as det seekstgratst steed uun det Leeningrad Prowins, Rüslun. At steed leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 58.802 lidj (2021).

## Kwelen
Tscherepowets

**Tscherepowets** (üüb Rüs: Черепове́ц *Čerepovéc*) as det gratst steed uun det Wologda Prowins. At steed leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 312.091 lidj (2021).

## Kwelen
Istong

En **Istong** as en grat stak is uun a berger. Hat wääkst ap faan snä, woort leewen fääster an tuleetst hard üs is.

Istonger reer jo gans suutjis a berag deel, an slip diarbi en dääl iin uun a berger. Wan't widjer oner tu warem woort, tu begant det istong tu smolten an woort tu en ia.

Istonger uun kuul regiuunen üs t.b. uun a Antarktis suai ei ap, jo waaks iin uun en ooseaan an breeg diar uf. Wan son istong "kualewt", woort det ufbreegen stak is tu en **isberag**.

Uun a istidj haa istonger faan Skandinaawien föl stianer an sun tuupsköwen, an üs det kliima warmer wurd, blääw diar Denemark an Nuurdsjiisklun bi auer.

## Luke uk diar
Kingisepp

Wat menst dü?

* Kingisepp (Distrikt), en distrikt uun det Leeningrad Prowins, Rüslun.
* Kingisepp (Steed), en steed uun det Leeningrad Prowins, Rüslun.
* Viktor Kingisepp (1888-1922), eestnisk komunistisk poliitiker.
Sokol (Wologda)

**Sokol** (üüb Rüs: Со́кол *Sókol*) as det traadgratst steed uun det Wologda Prowins. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 36.067 lidj (2021).

## Kwelen
Kingisepp (Steed)

**Kingisepp** (üüb Rüs: Ки́нгисепп *Kíngisepp*, föör 1922 Я́мбург *Jámburg*) as det tjiinstgratst steed uun det Leeningrad Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 44.612 lidj (2021).

## Kwelen
Tichwin

**Tichwin** (üüb Rüs: Ти́хвин *Tíchvin*) as det sööwenstgratst steed uun det Leeningrad Prowins, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 57.327 lidj (2021).

## Kwelen
Kirischi

**Kirischi** (üüb Rüs: Ки́риши *Kíriši*) as det aachstgratst steed uun det Leeningrad Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 50.079 lidj (2021).

## Kwelen
Kudrowo

**Kudrowo** (üüb Rüs: Ку́дрово *Kúdrovo*) as det njüügenstgratst steed uun det Leeningrad Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins, nai bi de Newa Struum an Sankt Petersburg. Det hee 49.079 lidj (2021).

## Kwelen
Yaiza

**Yaiza** as det süüdermiast faan a sööwen gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Lanzarote (Spoonien).

Det gemeen lewet faan fräämenferkiar an winuunbau.

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2007
*Playa Blanca (7.956)
*Uga (773)
*Yaiza (720)
*Las Breñas (370)
*Femés]] (252)
*Puerto Calero (301)
*Playa Quemada (131)
*El Golfo (131)
*Las Casitas (63)
*La Hoya (44)
*Cortijo Viejo (44)
*La Degollada (43)
*La Geria (23)
*Maciot (26)

## Kwelen


## Luke uk diar
Weliki Nowgorod

**Weliki Nowgorod** (üüb Rüs: Вели́кий Но́вгород *Velíkij Nóvgorod*, "Grat Nei Steed") as at hoodsteed faan det Nowgorod Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a nuurdwaast faan't prowins, bi de Ilmen Sia. Det hee 225.019 lidj (2021).

## Histoore
Foon 1136 tu 1478 wiar at steed at hoodsteed faan det Nowgorod Republiik.

## Kwelen
Tinajo

**Tinajo** as ian faan a sööwen gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Lanzarote (Spoonien).

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2007.
* Tinajo (2809)
* Mancha Blanca (752)
* La Santa (866)
* La Vegueta (709)
* El Cuchillo (452)

## Kwelen


## Luke uk diar
Tías

**Tías** as ian faan a sööwen gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Lanzarote (Spoonien).

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2007.
* Puerto del Carmen (10.315)
* Tías (5.319)
* Macher (982)
* La Asomada (831)
* Masdache (335)
* Conil (303)
* Vega de Tegoyo (178)

## Kwelen


## Luke uk diar
Haría

**Haría** as ian faan a sööwen gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Lanzarote (Spoonien). Haría as at früchtboorst regiuun faan't eilun.

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2011.
* Arrieta (1.003)
* Charco del Palo (204)
* Guinate (36)
* Haría (1.135)
* Máguez (619)
* Mala (525)
* Órzola (288)
* Punta Mujeres (1.153)
* Tabayesco (127)
* Yé (113)

## Bilen

Haría, Ayto.jpg|Riadhüs uun Haría
Haría, Plaza León y Castillo.JPG|Plaza León y Castillo
Haría - cemetery - grave César Manrique 02.jpg|Grääf faan Cesar Manrique 
Iglesia de Nuestra Señora de la Encarnación, Haía.jpg|Iglesia de Nuestra Señora de la Encarnación


## Kwelen


## Luke uk diar
San Bartolomé (Lanzarote)

**San Bartolomé** as ian faan a sööwen gemeenen üüb't Kanaarisk Eilun Lanzarote (Spoonien). Hat leit uun a maden faan't eilun.

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2012.
*Güime (1.394)
*El Islote (453)
*Montaña Blanca (494)
*Playa Honda (10.442)
*San Bartolomé (5.704)

## Kwelen


## Luke uk diar
Tuineje

**Tuineje** as ian faan a sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Fuerteventura (Spoonien).

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2011.
*Gran Tarajal (7.323)
*Tarajalejo (1.296)
*Tesejerague (1.208)
*Tuineje (944)
*Las Playitas (832)
*Giniginamar (578)
*Tiscamanita (478)
*Juan Gopar (454)
*Teguital (291)
*Las Casitas (47)

## Kwelen


## Luke uk diar
Pájara

**Pájara** as at süüdermiast faan a sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Fuerteventura (Spoonien). Hat as en swaarponkt faan a fräämenferkiar üüb't eilun.

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2011.
* Morro Jable 7.841
* Costa Calma 5.531
* Solana Matorral 2.044
* La Lajita 1.692
* Pájara 1.096
* Esquinzo 806
* La Pared 609
* Piedras Caidas 327
* Toto 279
* Ajuy 91
* Cardon 130
* Mal Nombre 88
* Punta Jandía 31
* Chilegua 0

## Kwelen


## Luke uk diar
Pestowo (Nowgorod)

**Pestowo** (üüb Rüs: Песто́во *Pestóvo*) as det fjuardgratst steed uun det Nowgorod Prowins, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 14.842 lidj (2021).

## Kwelen
Waldai (Nowgorod)

**Waldai** (üüb Rüs: Валда́й *Valdáj*) as det füftgratst steed uun det Nowgorod Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 13.800 lidj (2021).


Valdai town aerial photo asv2018-07-30.jpg|
Valday Monastery.jpg|
Вид_на_Валдайское_озеро.jpg|
PloshadSvobodiValday-01.JPG|
Valdai town asv2018-07 img26 Town Museum.jpg|
Vedenskaya church valdai.JPG|
Church of Saint Catherine (Valday) 02.jpg|
Valdai town asv2018-08 img21 James of Borovichi Chapel.jpg|


## Kwelen


## Luke uk diar
* Waldaihuuger
Staraja Russa

**Staraja Russa** (üüb Rüs: Ста́рая Ру́сса *Stáraja Rússa*) as det traadgratst steed uun det Nowgorod Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 27.377 lidj (2021).

## Kwelen
Tschudowo (Nowgorod)

**Tschudowo** (üüb Rüs: Чу́дово *Čúdovo*) as det seekstgratst steed uun det Nowgorod Prowins, Rüslun. At steed leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 13.764 lidj (2021).

## Kwelen
Malaja Wischera

**Malaja Wischera** (üüb Rüs: Ма́лая Ви́шера *Málaja Víšera*) as det sööwenstgratst steed uun det Nowgorod Prowins, Rüslun. At steed leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 10.161 lidj (2021).

## Kwelen
Pankowka

**Pankowka** (üüb Rüs: Панко́вка *Pankóvka*) as det aachstgratst steed uun det Nowgorod Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins, bitu faan Weliki Nowgorod. Det hee 9749 lidj (2021).

## Kwelen
Welikije Luki

**Welikije Luki** (üüb Rüs: Вели́кие Лу́ки *Velíkije Lúki*) as det naistgratst steed uun det Pskow Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 90.485 lidj (2021).

## Kwelen
Tschuuden

A **Tschuuden** (ualrüsk *чудь*, eestnisk *tšuudid*, finsk *tšuudit*, *čuđit*) wiar en fulk uun't nuurdelk Baltikum trinjam a Finsk Siaböösem, diar huar daalang Eestlun an Süüdfinlun san. Hör spriak hiard tu't Finno-Ugrisk spriakenfamile. 

Di nööm komt ferlicht faan gootisk þiudа – *at lidj*, *at fulk*.

## Luke uk diar

* Pskow-an-Tschuden-Sia
La Oliva

**La Oliva** as ian faan a sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Fuerteventura (Spoonien). Tu't gemeen hiart uk det ünbewenet eilun Lobos.

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2011.
* Corralejo (14.914)
* Lajares (1.690)
* Villaverde (1.679)
* La Oliva (1.354)
* Parque Holandes (1.075)
* El Cotillo (1.126)
* Tindaya (602)
* El Roque (231)
* Vallebron (114)
* Caldereta (129)
* Majanicho (35)
* Isla de Lobos (4)

## Kwelen


## Luke uk diar
Betancuria

**Betancuria** as ian faan a sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun Fuerteventura (Spoonien). 

## Saarpen
Iinwenertaalen faan 2011.
* Valles de Santa Inés (419)
* Vega de Río Palmas (205)
* Betancuria (215)

## Kwelen


## Luke uk diar
Telde

**Telde** as en gemeen an en gratstääd üüb det Kanaarisk Eilun Gran Canaria (Spoonien). Diar wene  minsken (Stant ) üüb en areaal faan 102,43&nbsp;km². Telde as efter Las Palmas at naistgratst stääd üüb't eilun.

## Kwelen


## Luke uk diar
Hradec Králové (Distrikt)

De **Hradec Králové Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Hradec Králové*) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 164.435 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Hradec Králové.

## Geografii
De Ialew Struum (*Labe*) leept troch a uast faan a distrikt.

### Steeden an Gemeenden
Babice – Barchov – Běleč nad Orlicí – Benátky – Blešno – Boharyně – Černilov – Černožice – Čistěves – Divec – Dobřenice – Dohalice – Dolní Přím – Habřina – Hlušice – Hněvčeves – Holohlavy – Hořiněves – Hradec Králové – Hrádek – Humburky – Hvozdnice – Chlumec nad Cidlinou – Chudeřice – Jeníkovice – Jílovice – Káranice – Klamoš – Kobylice – Kosice – Kosičky – Králíky – Kratonohy – Kunčice – Ledce – Lejšovka – Lhota pod Libčany – Libčany – Libníkovice – Librantice – Libřice – Lišice – Lodín – Lochenice – Lovčice – Lužany – Lužec nad Cidlinou – Máslojedy – Měník – Mlékosrby – Mokrovousy – Myštěves – Mžany – Neděliště – Nechanice – Nepolisy – Nové Město – Nový Bydžov – Obědovice – Ohnišťany – Olešnice – Osice – Osičky – Petrovice – Písek – Prasek – Praskačka – Předměřice nad Labem – Převýšov – Pšánky – Puchlovice – Račice nad Trotinou – Radíkovice – Radostov – Roudnice – Sadová – Sendražice – Skalice – Skřivany – Sloupno – Smidary – Smiřice – Smržov – Sovětice – Stará Voda – Starý Bydžov – Stěžery – Stračov – Střezetice – Světí – Syrovátka – Šaplava – Těchlovice – Třebechovice pod Orebem – Třesovice – Urbanice – Vinary – Vrchovnice – Všestary – Výrava – Vysoká nad Labem – Vysoký Újezd – Zachrašťany – Zdechovice

## Kwelen
Rychnov nad Kněžnou (Distrikt)

De **Rychnov nad Kněžnou Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Rychnov nad Kněžnou*) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 79.333 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Rychnov nad Kněžnou.

## Geografii
### Steeden an Gemeenden
Albrechtice nad Orlicí – Bačetín – Bartošovice v Orlických horách – Bílý Újezd – Bohdašín – Bolehošť – Borohrádek – Borovnice – Bystré – Byzhradec – Častolovice – Čermná nad Orlicí – Černíkovice – České Meziříčí – Čestice – Deštné v Orlických horách – Dobré – Dobruška – Dobřany – Doudleby nad Orlicí – Hřibiny-Ledská – Chleny – Chlístov – Jahodov – Janov – Javornice – Kostelecké Horky – Kostelec nad Orlicí – Kounov – Králova Lhota – Krchleby – Kvasiny – Lhoty u Potštejna – Libel – Liberk – Lično – Lípa nad Orlicí – Lukavice – Lupenice – Mokré – Nová Ves – Očelice – Ohnišov – Olešnice – Olešnice v Orlických horách – Opočno – Orlické Záhoří – Osečnice – Pěčín – Podbřezí – Pohoří – Polom – Potštejn – Proruby – Přepychy – Rohenice – Rokytnice v Orlických horách – Rybná nad Zdobnicí – Rychnov nad Kněžnou – Říčky v Orlických horách – Sedloňov – Semechnice – Skuhrov nad Bělou – Slatina nad Zdobnicí – Sněžné – Solnice – Svídnice – Synkov-Slemeno – Trnov – Třebešov – Tutleky – Týniště nad Orlicí – Val – Vamberk – Voděrady – Vrbice – Záměl – Zdelov – Zdobnice – Žďár nad Orlicí

## Kwelen
Trutnov (Distrikt)

De **Trutnov Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Trutnov*) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 117.414 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Trutnov.

## Geografii
De Ialew Struum (*Labe*) hee sin hood uun a nuurdwaast faan a distrikt.

De huuchst ponkt uun Tschechien, de Sněžka Berig (1603,3 m), stäänt uun a distrikt bi't grens tu Poolen.

### Steeden an Gemeenden
Batňovice – Bernartice – Bílá Třemešná – Bílé Poličany – Borovnice – Borovnička – Čermná – Černý Důl – Dolní Branná – Dolní Brusnice – Dolní Dvůr – Dolní Kalná – Dolní Lánov – Dolní Olešnice – Doubravice – Dubenec – Dvůr Králové nad Labem – Hajnice – Havlovice – Horní Brusnice – Horní Kalná – Horní Maršov – Horní Olešnice – Hostinné – Hřibojedy – Chotěvice – Choustníkovo Hradiště – Chvaleč – Janské Lázně – Jívka – Klášterská Lhota – Kocbeře – Kohoutov – Královec – Kuks – Kunčice nad Labem – Lampertice – Lánov – Lanžov – Libňatov – Libotov – Litíč – Malá Úpa – Malé Svatoňovice – Maršov u Úpice – Mladé Buky – Mostek – Nemojov – Pec pod Sněžkou – Pilníkov – Prosečné – Radvanice – Rtyně v Podkrkonoší – Rudník – Stanovice – Staré Buky – Strážné – Suchovršice – Svoboda nad Úpou – Špindlerův Mlýn – Trotina – Trutnov – Třebihošť – Úpice – Velké Svatoňovice – Velký Vřešťov – Vilantice – Vítězná – Vlčice – Vlčkovice v Podkrkonoší – Vrchlabí – Zábřezí-Řečice – Zdobín – Zlatá Olešnice – Žacléř

## Kwelen
Jičín (Distrikt)

De **Jičín Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Jičín*) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 80.134 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Jičín.

## Geografii
### Steeden an Gemeenden
Bačalky – Bašnice – Běchary – Bílsko u Hořic – Boháňka – Borek – Brada-Rybníček – Březina – Bříšťany – Budčeves – Bukvice – Butoves – Bystřice – Cerekvice nad Bystřicí – Červená Třemešná – Češov – Dětenice – Dílce – Dobrá Voda u Hořic – Dolní Lochov – Dřevěnice – Holín – Holovousy – Hořice – Cholenice – Chomutice – Choteč – Chyjice – Jeřice – Jičín – Jičíněves – Jinolice – Kacákova Lhota – Kbelnice – Kněžnice – Konecchlumí – Kopidlno – Kostelec – Kovač – Kozojedy – Kyje – Lázně Bělohrad – Libáň – Libošovice – Libuň – Lískovice – Lukavec u Hořic – Lužany – Markvartice – Miletín – Milovice u Hořic – Mladějov – Mlázovice – Nemyčeves – Nevratice – Nová Paka – Ohařice – Ohaveč – Osek – Ostroměř – Ostružno – Pecka – Petrovičky – Podhorní Újezd a Vojice – Podhradí – Podůlší – Radim – Rašín – Rohoznice – Rokytňany – Samšina – Sběř – Sedliště – Sekeřice – Slatiny – Slavhostice – Sobčice – Soběraz – Sobotka – Stará Paka – Staré Hrady – Staré Místo – Staré Smrkovice – Střevač – Sukorady – Svatojanský Újezd – Šárovcova Lhota – Tetín – Třebnouševes – Třtěnice – Tuř – Úbislavice – Údrnice – Úhlejov – Újezd pod Troskami – Úlibice – Valdice – Veliš – Vidochov – Vitiněves – Volanice – Vrbice – Vršce – Vřesník – Vysoké Veselí – Zámostí-Blata – Zelenecká Lhota – Železnice – Žeretice – Židovice – Žlunice

## Kwelen
Náchod (Distrikt)

De **Náchod Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Náchod*) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 109.487 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Náchod.

## Geografii
### Steeden an Gemeenden
Adršpach – Bezděkov nad Metují – Bohuslavice – Borová – Božanov – Broumov – Brzice – Bukovice – Černčice – Červená Hora – Červený Kostelec – Česká Čermná – Česká Metuje – Česká Skalice – Dolany – Dolní Radechová – Hejtmánkovice – Heřmanice – Heřmánkovice – Horní Radechová – Hořenice – Hořičky – Hronov – Hynčice – Chvalkovice – Jaroměř – Jasenná – Jestřebí – Jetřichov – Kramolna – Křinice – Lhota pod Hořičkami – Libchyně – Litoboř – Machov – Martínkovice – Mezilečí – Mezilesí – Meziměstí – Náchod – Nahořany – Nové Město nad Metují – Nový Hrádek – Nový Ples – Otovice – Police nad Metují – Provodov-Šonov – Přibyslav – Rasošky – Rožnov – Rychnovek – Říkov – Sendraž – Šestajovice – Slatina nad Úpou – Slavětín nad Metují – Slavoňov – Šonov – Stárkov – Studnice – Suchý Důl – Teplice nad Metují – Velichovky – Velká Jesenice – Velké Petrovice – Velké Poříčí – Velký Třebešov – Vernéřovice – Vestec – Vlkov – Vršovka – Vysoká Srbská – Vysokov – Zábrodí – Zaloňov – Žďár nad Metují – Žďárky – Žernov

## Kwelen
Arona (Teneriffa)

**Arona** as en stääd an gemeen üüb det Kanaarisk Eilun Teneriffa (Spoonien). Diar wene  minsken (Stant ) üüb en areaal faan 81,79 km²

Tu Arona hiar wichtag iinrachtangen faan a fräämenferkiar üs Playa de las Américas an Los Cristianos mä san huuwen.

## Stääddialen an saarpen uun't gemeen

## Kwelen


## Luke uk diar
La Orotava

**La Orotava** as en stääd an gemeen üüb det Kanaarisk Eilun Teneriffa (Spoonien). 

## Kwelen


## Luke uk diar
Riisenbergem

At **Riisenbergem** (tschechisk *Krkonoše*, poolsk *Karkonosze*, sleesisk *Riesageberge* of *Riesegeberche*) as at huuchst keed faan berger uun Tschechien.

A huuchst toop as a Snätoop mä en hööchde faan 1.603 meetern.

## Luke uk diar
Snätoop

A **Snätoop** (tschechisk *Sněžka*, poolsk *Śnieżka*, sjiisk *Schneekoppe*) as mä en hööchde faan  a huuchst toop faan't Riisenbergem an uk faan a Sudeeten uun't gehial. Hi leit üüb a grens tesken Poolen an Tschechien.

## Luke uk diar

*
Sudeeten

A **Sudeeten** ( ***Sudety***, tschechisk *Krkonošsko-jesenická subprovincie*, *Krkonošsko-jesenická soustava*) san en keed faan berger loongs a grens tesken Tschechien an Poolen.

A Sudeeten san son 310 km lung an 30 bit 50 km briad. A huuchst toop as a Snätoop uun't Riisenbergem mä en hööchde faan 1.603 meetern.

## Luke uk diar
Beskiiden

A **Beskiiden** (, tschechisk an , ukrainisk **Бескиди**/Beskydy) san en keed faan berger üüb a grens tesken Poolen an a Slowakei.

A Beskiiden hiar tu det grater keed faan a Karpaaten. Geoloogisk sen san a Beskiiden en dial faan a *Bütjer Waast- an a Bütjer Uastkarpaaten*.

## Luke uk diar
Ostrava-Steed (Distrikt)

De **Ostrava-Steed Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Ostrava-město*) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurd faan't regiuun. Det 317.322 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Ostrava.

## Kwelen
Svitavy (Distrikt)

De **Svitavy Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Svitavy*) as een faan a distrikten faan det Pardubice Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 104.000 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Svitavy.

## Persöönelkhaiden
* A komponist Bedřich Smetana (*Friedrich Smetana*; 1824-1884) wurd uun Litomyšl bäären.

## Kwelen
Plzeň-Steed (Distrikt)

De **Plzeň-Steed Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Plzeň-město*) as een faan a distrikten faan det Plzeň Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 194.840 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Plzeň.

## Geografii
### Steeden an Gemeenden

Steeden:
* Plzeň
* Starý Plzenec
Gemeenden:
* Dýšina 	
* Chrást 	
* Chválenice 	
* Kyšice
* Letkov
* Lhůta
* Losiná 	
* Mokrouše
* Nezbavětice
* Nezvěstice
* Šťáhlavy
* Štěnovický Borek
* Tymákov

## Kwelen
Hodonín (Distrikt)

De **Hodonín Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Hodonín*) as een faan a distrikten faan det Süüdmäärisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 153.607 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Hodonín.

## Geografii
### Steeden an Gemeenden
Archlebov – Blatnice pod Svatým Antonínkem – Blatnička – Bukovany – Bzenec – Čejč – Čejkovice – Čeložnice – Dambořice – Dolní Bojanovice – Domanín – Dražůvky – Dubňany – Hodonín – Hovorany – Hroznová Lhota – Hrubá Vrbka – Hýsly – Javorník – Ježov – Josefov – Karlín – Kelčany – Kněždub – Kostelec – Kozojídky – Kuželov – Kyjov – Labuty – Lipov – Louka – Lovčice – Lužice – Malá Vrbka – Mikulčice – Milotice – Moravany – Moravský Písek – Mouchnice – Mutěnice – Násedlovice – Nechvalín – Nenkovice – Nová Lhota – Nový Poddvorov – Ostrovánky – Petrov – Prušánky – Radějov – Ratíškovice – Rohatec – Skalka – Skoronice – Sobůlky – Starý Poddvorov – Stavěšice – Strážnice – Strážovice – Sudoměřice – Suchov – Svatobořice-Mistřín – Syrovín – Šardice – Tasov – Těmice – Terezín – Tvarožná Lhota – Uhřice – Vacenovice – Velká nad Veličkou – Veselí nad Moravou – Věteřov – Vlkoš – Vnorovy – Vracov – Vřesovice – Žádovice – Žarošice – Ždánice – Želetice – Žeravice – Žeraviny

## Kwelen
Microsoft Excel

**Microsft Excel** of **MS Excel** as en kompjuuterprogram, an en dial faan det programpakeet **MS Office**.

Hat as maaget för automaatisk bereegnangen uun tabelen. An dö kön diar uk graafiken mä maaget wurd.

Det program jaft'at al sant 1985 för Macintosh (MAC-OS) an sant 1987 för Windows.

## Luke uk diar
Neville Chamberlain

**Arthur Neville Chamberlain** ([ˈɑːθə ˈnɛvɪl ˈtʃeɪmbəlɪn];* 18. Marts 1869 uun Birmingham; † 9. Nofember 1940 uun Reading) wiar en britisk poliitiker faan det Conservative Party, sünjhaidsminister an faan de 28. Mei 1937 tu de 10. Mei 1940 premier-minister faan det Ferianigt Köningrik. 

Hi as fööraal för sin bütjenpoliitisk Beswichtigungspolitiik (üüb Ingels: *Appeasement Policy*) bekäänd. Hi onertiikent de 30. September 1938 det München Ufkemen, diaruun at Sudeetenlun uun't Tschechoslowakei tu Tjiisklun den wurd. Efter det tjiisk auerfaal üüb Poolen de 1. September 1939 ferklaaret Chamberlain tau daar leeder a kriich. Hi feerd noch aacht muuner det Ferianigt Köningrik tu sin turagtreeden üüs premier-minister de 10. Mei 1940.

## Luke uk diar
*Premier-Ministern faan det Ferianigt Köningrik (1902-1955)*: Arthur Balfour (1902-1905), Sir Henry Campbell-Bannerman (1905-1908), H. H. Asquith (1908-1916), David Lloyd George (1916-1922), Andrew Bonar Law (1922-1923), Stanley Baldwin (1923-1924, 1924-1929, 1935-1937), Ramsay MacDonald (Janewoore-Nofember 1924, 1929-1935), Neville Chamberlain (1937-1940), Winston Churchill (1940-1945, 1951-1955), Clement Atlee (1945-1951).
Bambara (Spriak)

**Bambara**, of uk *Bamanankan* as en Mande spriak uun't famile faan a Manding spriaken. Bambara woort fööraal uun Maali faan ~ 2,8 miljuun minsken snaaket. Hat as nai mä Dioula, diar uun Burkina Faso snaaket woort. Bambara as en wichtag ferkiarspriak uun Waastafrikoo.

Bambara woort mä en uunpaaset latiinsk skraft of mä't N’Ko-skraft skrewen.

## Skraft
#### Uunpaaset latiinsk alfabeet

#### N'Ko alfabeet

## Luke uk diar
Litoměřice (Distrikt)

De **Litoměřice Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Litoměřice*) as een faan a distrikten faan det Ústí Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 117.582 lidj (2022). At hoodsteed faan a distrikt as Litoměřice.

## Geografii
De Ialew Struum leept troch a distrikt.

## Kwelen
Mandinka

**Mandinka** as en spriak uun Waastafrikoo, fööraal uun Senegal an Gambia. Hat hiart tu't skööl faan a Manding spriaken, huar uk Bambara, Djuula an Maninka tu hiar.

Mandinka woort mä't latiinsk skraft of uk mä't araabisk skraft skrewen, amtelk as oober latiinsk. Mandinka koon uk mä N'Ko skrewen wurd, det hää ham oober ei so trochsaat.

## Luke uk diar
* Maninka (!)
Maninka

**Maninka** as en spriak uun Waastafrikoo, fööraal uun Guinea. Hat hiart tu't skööl faan a Manding spriaken, diar temelk nai mäenööder san: Bambara, Djuula, Mandinka.

## Spriakwiisen
* *Uast-Maninka*, of uk *Malinke*; 1,9 Mio spreegern uun Guinea, 200.000 uun Libeeria an Sierra Leone
* *Maninka* / *Konyanka*; 130.000 spreegern uun Guinea
* *Maninka* / *Sankaran*, of uk *Faranah*; uun Guinea
* *Boskmaninka*, mä *Wojenaka, Worodougou, Koro, Koyaga an Mahou*; 15.000 spreegern uun't Elfenbianküst

## Luke uk diar
* Mandinka (!)
Fehmarn

**Fehmarn** () as en eilun uun a Uastsia an en amtfrei stääd uun a Kreis Uastholstian. At ferwaltang sat uun Burg auf Fehmarn. Efter Rüügen an Usedom as Fehmarn at traadgratst sjiisk eilun. A minsken diar lewen faan büürerei an fräämenferkiar.

Fehmarn spelet en wichtag rol üs ferbinjang tu Denemark.

Fehmarnsundbrücke 057a.jpg|*Fehmarnsundbrag* tesken fäästääg an eilun
Puttgarden-Rødby_(11853324645).jpg|Huuwen Puttgarden för a ferkiar tu Rødby (Denemark)
Fehmarnbeltbrücke.svg|Fehmarn tesken Sjiisklun an Skandinaawien

Tesken Puttgarden an Rødby woort tu tidj bi en tunel oner a *Fehmarnbelt* baud.

## Kwelen


## Luke uk diar
Uusedom

**Uusedom** ( **Uznam**, wendisk *Uznjöm/Uznjom*) as en eilun uun a Uastsia, diar gratendials tu Sjiisklun hiart, tu en letjen dial tu Poolen. Uusedom as at naistgratst sjiisk eilun. Hat hiart tu a lunkreis Föörpomern-Greifswald uun Mecklenburg-Föörpomern. 

## Luke uk diar
Bujumbura Lun

**Bujumbura Lun** as ian faan a aagetaanj prowinsen uun Burundi. Diar wene gud ian miljuun minsken. Hoodstääd as Bujumbura, diar salew oober ei tu't prowins hiart.
Daimyo

A **Daimyo** (japoonsk ) hed at regiunaal määcht uun Jaapan bit 1867, üs Keiser Meiji det lun tu en modernen stoot ambaud. Uun Euroopa hed wi uunsteed a Föörsten, diar en Hertooch onersteld wiar. 

Sodenang onersted a Daimyo uk a Schoguunen uun Jaapan, tidjwiis haa's jo oober aplönet, an salew at määcht uun't lun auernimen. 

## Daimyotidjen uun Jaapan
Tidjwiis auernaam a Daimyos at määcht, man jo küd det lun ei tuuphual. At kaam tu en bürgerkriich. Luke uk diar: Histoore faan Jaapan
* Muromachi-Tidj, 1333–1573
* Sengoku-Tidj, 1477–1600
* Edo-Tidj, 1603–1867. A Schoguunen wurd weder her auer't lun.

## Luke uk diar
Schoguun

En **Schoguun** (japoonsk , of  *Seii Taishōgun*) wiar en boowerst generaal uun Jaapan tesken at 12. juarhunert an 1867. Sowat üs en Hertooch uun Euroopa. A Schoguunen strääd uun't madelääler leewen jin a Daimyo an a Keisern am at föörmäächt uun't lun.

A Schoguunen kaam faan a Samurai uf, en aadelstant.

## Schoguunentidjen uun Jaapan
Auer loong juaren hed a Schoguunen at saien uun Jaapan. Luke uk diar: Histoore faan Jaapan
* Nara-Tidj, 710–794
* Heian-Tidj, 794–1185
* Kamakura-Tidj, 1192–1333
* Edo-Tidj, 1603–1867

## Luke uk diar
Samurai

A **Samurai** (japoonsk 侍 ) wiar en stant faan stridjern uun't föörmodern Jaapan. At saien auer a Samurai hed a *[[Daimyo]]*, det wiar a Föörsten uun Jaapan. Mä det halep faan a Samurai küd's jo jin a *[[Schoguun]]en* aplöne, det wiar a Hertööger. Leeder haa a Schoguunen salew at määcht auer a Samurai wonen, an küd a Daimyo weder at määcht ufnem. 

## Luke uk diar
Pituffik

**Pituffik** [piˈtufːik], beeder bekäänd üs **Thule Air Base** (greenluns *Qaanaaq Mitarfik*), as en 658 km² grat regiuun uun Nuurdwaastgreenlun. Hat woort nadagt üs militeerfluuchplaats faan a USA. Pituffik woort amslööden faan det Greenluns komuun Avannaata, hiart diar salew oober ei mä tu. Hat onerstäänt direkt a regiarang.

## Luke uk diar

* Qaanaaq
Nuurduast Greenlun Natsionaalpark

A **Nuurduast Greenlun Natsionaalpark** as mä en ütjmiat faan 972.000 km² a gratst natsionaalpark üüb a welt. Hi namt a hialer nuurduast faan Greenlun iin, det as knaap a heleft faan't hialer eilun.

Nuurduast Greenlun täält ei üs komuun, hat as a regiarang direkt onersteld.

## Siidlangen
Diar lewe man 31 minsken uun enkelt wedenskapelk iinrachtangen.

* Daneborg (12), Hoodkwartiir faan't *Sirius-Patrouille*

* Ella Ø Statsioon (0), iar *Bluie East 4*, Somer-Hoodkwartiir faan't *Sirius-Patrouille*

* Danmarkshavn (8), Wederstatsioon

* Statsioon Nuurd (5), Militeeriinrachtang

* Mestersvig (2), Militeeriinrachtang

* Zackenberg (0), Wedenskapelk iinrachtang, uun a somer

* Summit Camp (4), Wedenskapelk iinrachtang üüb't banlunis


## Luke uk diar
Danmarkshavn

**Danmarkshavn** as en wederstatsioon uun a Nuurduast Greenlun Natsionaalpark sant 1948. Diar werke aacht lidj.

## Luke uk diar
* Wääbsteed faan't wederstatsioon (däänsk)
* Koord faan Danmarkshavn (däänsk)
Kroměříž (Distrikt)

De **Kroměříž Distrikt** (üüb Tschechisk: *Okres Kroměříž*) as een faan a distrikten faan det Zlín Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 104.826 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt Kroměříž.

## Kwelen
Natsionaalpark

En **Natsionaalpark** as en grater regiuun, diar oner skül stäänt, amdat hat ham mögels natüürelk ferhäält. 

Natsionaalparken wurd diar iinracht, huar auer a miaten smok loonskapen san, an jo wurd miast bluas för fräämenferkiar nadagt.

## Natsionaalparken uun Sjiisklun

:: Natsionaalpark Waas (SH)
:: Natsionaalpark Waas (HH)
:: Natsionaalpark Waas (NI)
:: .. an noch 13 muar

## Luke uk diar
Eerdbeibuumer

A **Eerdbeibuumer** (*Arbutus*) san en plaantenskööl uun't famile faan a Hiasplaanten (Ericaceae). Diar jaft at elwen (12 ?) slacher faan. Jo waaks fööraal uun Madelameerikoo an trinjam't Madlunsia. 

## Slacher
* uun Euroopa:
*: A. andrachne – A. canariensis – A. pavarii – A. unedo
* uun Ameerikoo:
*: A. arizonica – A. bicolor – A. madrensis – A. menziesii – A. mollis – A. occidentalis – A. tessellata – A. xalapensis

## Luke uk diar
Guaawen

A **Guaawen** (*Psidium*) san en plaantenskööl uun't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae). Diar hiar son 100 slacher tu.

## Slacher
P. acre – P. acutangulum – P. albidum – P. angulatum – P. australe – P. brownianum – P. cattleianum – P. celastroides – P. cinereum – P. coriaceum – P. cuneatum – P. cymosum – P. densicomum – P. formosum – P. friedrichsthalianum – P. grandifolium – <big>P. guajava</big> – P. incanum – P. laruotteanum – P. laurifolium – P. longipes – P. luridum – P. minutifolium – P. missionum – P. montanum – P. nutans – P. parvifolium – P. persicifolium – P. rotundatum – P. salutare – P. sartorianum – P. scopulorum – P. sellowianum – P. sorocabense – P. suffruticosum – P. tomasianum

: . . . an öödern

## Enkelt slacher
* Echt Guaaw (*Psidium guajava*)

## Luke uk diar
Guaaw

At **Echt Guaaw** (*Psidium guajava*) of uk **Guayaba** as en plaantenslach uun det skööl faan a Guaawen (*Psidium*) uun't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae). Hör früchten wurd eden, det plaant woort ööders uk uun a medesiin iinsaat.

## Bilen

Tronco de Goiabeira.JPG|Buark
Psidium guajava.jpg|Bloos
Guava - Psidium guajava fruit of Tamilnadu.jpg|mini|Frücht
Psidium guajava fruit.jpg|Apskäären frücht


## Luke uk diar
Eugenia

A ***Eugenia*** san en plaantenskööl uun't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae). Diar jaft'at son 1.000 slacher faan. Faan enkelt slacher wurd a früchten eden.

## Slacher

E. aeruginea – E. aggregata – E. alaotrensis – E. alternifolia – E. ambanizanensis – E. analamerensis – E. anastomosans – E. ankarensis – E. antongilensis – E. arenicola – E. arthroopoda – E. atropunctata – E. axillaris – E. azeda – E. biflora – E. brasiliensis – E. buxifolia – E. calycolpoides – E. campestris – E. capuli – E. cassinoides – E. cerasiflora – E. cloiselii – E. coloradoensis – E. compta – E. coronata – E. coursiana – E. crassa – E. crenata – E. curranii – E. densiflora – E. diospyroides – E. dononaeifolia – E. dulcis – E. dysenterica – E. elliptica – E. flavicarpa – E. foetida – E. glaucescens – E. glomerata – E. goiapabana – E. goviala – E. guabiju – E. guilleminiana – E. guillotii – E. haematocarpa – E. hazompasika – E. hovarum – E. inocarpa – E. insipida – E. involucrata – E. itacolumensis – E. kanakana – E. klotzschiana – E. koolauensis – E. lambertiana – E. latifolia – E. leitonii – E. ligustrina – E. lineata – E. lokohensis – E. longuensis – E. loretensis – E. louvelii – E. luschnathiana – E. madagascariensis – E. magnifica – E. marowynensis – E. megacarpa – E. microphylla – E. muscicola – E. myriophylla – E. myrtifolia – E. neogracilis – E. nesiotica – E. nhanica – E. nitens – E. nompa – E. obovata – E. oleaefolia – E. oleaeoides – E. oligantha – E. ombrophila – E. parkeri – E. patrisii – E. petrinensis – E. philippioides – E. pisiformis – E. pitanga – E. pluricymosa – E. psidioideum – E. punicifolia – E. pyriformis – E. pyxidata – E. quadriflora – E. radiciflora – E. randrianasoloi – E. reinwardtiana – E. salamensis – E. schatzii – E. scottii – E. selloi – E. sihanakensis – E. speciosa – E. sprengelii – E. stipitata – E. strigosa – E. sulcata – E. supra-axillaris – E. syzygioides – E. temu – E. teresa-ruiziana – E. thompsonii – E. thouvenotiana – E. tropophylla – E. tuberculata – E. turbinata – E. uniflora – E. urschiana – E. valsuganana – E. variabilis – E. vatomandrensis – E. vauthiereana – E. viguieriana – E. vilersii – E. williamsiana – E. woodburyana – E. wynadensis

: . . . an noch flook öödern

#### Enkelt slacher
* Suurinamkäärs, Pitanga (*Eugenia uniflora*)

## Luke uk diar
Pitanga

At **Suurinamkäärs** of uk **Pitanga** (*Eugenia uniflora*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Eugenia uun't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae).

## Luke uk diar
Böömen (Köningrik)

Det **Köningrik Böömen** (üüb Tschechisk: *České království*, üüb Tjiisk: *Königreich Böhmen*, üüb Latiins: *Regnum Bohemiae*) wiar faan 1198 tu 1918 uun a maden faan Euroopa. Det wiar, tup mä Määren, Schleesien an Lausitz, ian faan a lunen faan det böömisk krüün. Det wiar faan sin grünjleien tu 1806 dial faan det Hilig Röömsk Rik. At lun faan't köningrik as nü at waastdial faan Tschechien.

## Luke uk diar
* Kaarl IV.
* Määster Venceslao
Acca sellowiana

At ***Acca sellowiana*** of uk **Feijoa** (*Feijoa sellowiana*) as di iansagst plaantenslach uun det skööl *[[Acca]]*, an hat hiart tu't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae).

Ööder nöömer san *Brasiliaans Guaaw* of *Ananas-Guaaw*.

## Bilen

Acca sellowiana Kiev2.jpg|Bloosen
Acca sellowiana1.jpg|Twiig
Acca sellowiana Fruit MHNT Fronton.jpg|Früchten
Feijoa spread.jpg|Feijoamuus



## Luke uk diar
Eucalyptus radiata

***Eucalyptus radiata*** as en plaantenslach uun det skööl faan a Eukalyptusbuumer uun't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae). *E. radiata* het uk *Pöbermünt-Eukalyptus* an wääkst uun Süüduastaustraalien (New South Wales, Victoria).

Faan *E. radiata* woort Eukalyptusööle wonen.

## Bilen

Eucalyptus radiata bark 1.jpg|Buark
Eucalyptus radiata leaves 1.jpg|Bleeden
Eucalyptus radiata flowers 2.jpg|Bloosen
EucalyptusRadiataEssOil.png|Eukalyptusööle


## Onerslacher
* E. r. subsp. radiata
* E. r. subsp. robertsonii
* E. r. subsp. sejuncta

## Luke uk diar
1102

**1102** wiar det naist juar faan't 12. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären
* 07. Febrewoore: Matilda, Königin faan Ingelun an Keiserin faan det Hilig Röömsk Rik († 1167)

## Störwen
* 04. Jüüne: Władysław I. Herman, hertooch faan Poolen
1103

**1103** wiar det traad juar faan't 12. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären
* 24. Febrewoore: Toba, Keiser faan Jaapaan († 1156)
* 24. Marts: Yue Fei, schineesk generool an dachter († 1142)
* 05. August: William Adelin, hertooch faan Normandie († 1120)

## Störwen
* 10. Jüüle: Erik I., Köning faan Denemark.
* 24. August: Magnus III., Köning faan Noorweegen (* 1073)
1104

**1104** wiar det fjuard juar faan't 12. juarhunert.

## Bejewenhaiden

## Bäären

## Störwen
* 27. of 28. September: Peter I., Köning faan Aragoonien an Navarra (* amanbi 1068)
* 26. Oktuuber: Johannes I., baskop faan Speyer (* 1063 of 1064)
* 17. Nofember: Nikephoros Melissenos, uaströömsk aadlig an jinkeiser (* amanbi 1045)
* 22. Deetsember: Berk-Yaruq, sultaan faan a gratseldschuken (* 1081)
OAS

At **OAS** as at **Organisatsioon faan Amerikoons Stooten** (ingelsk *Organization of American States, OAS*; spoonsk *Organización de los Estados Americanos, OEA*, fransöösk *Organisation des États Américains, OEA*; portugiisk *Organização dos Estados Americanos, OEA*). Hat as 1948 grünjlaanj wurden an sat uun Washington, D.C.. Diar hiar 35 stooten uun Nuurd- an Süüdameerikoo tu.

At OAS as iinracht wurden för kulturel an wiartskapelk tuupwerkin üüb a dobel-kontinent. Hat saat ham iin för frees, demokratii an minskenrochten. 

## Luke uk diar
Puducherry (Teritoorium)

**Puducherry** as en *teritoorium* faan Indien sant 1963. Hat as ferdiald auer sjauer regiuunen uun Süüdindien. Det wiar ans sjauer koloniin faan Frankrik, diar onerenööder ööders goorei ferbünjen san. Jo lei üüb en areaal faan 479 kwadrootkilomeetern an diar wene gut 1,2 miljuun minsken (Stant: 2011).

A minsken diar snaake a Drawiidisk spriaken Tamil, Telugu an Malayalam, aääler lidj snaake uk noch Fransöösk an du det dialwiis uk tu hör jongen widjer. Amtspriak as oober Ingelsk, so üs aueraal uun Indien.

## Regiuunen
* Distrikt Puducherry, 293 km², ~ 950.000 iinwenern
* Distrikt Karaikal, 160 km², ~ 200.000
* Distrikt Mahe, 9 km², ~ 40.000
* Distrikt Yanam, 17 km², ~ 55.000

## Luke uk diar
Chandigarh

**Chandigarh** as en gratstääd uun Indien an uk en aanj *teritoorium*. Hat as iarst 1952 grünjlaanj wurden an hää daalang amanbi ian miljuun iinwenern.

Üs Indien nian britisk kolonii muar wiar, as det lun apdiald wurden tu't hinduistik Indien an't islaamisk Pakistaan. An diarbi as uk det regiuun *Panjab* diald wurden. Det ual hoodstääd Lahore lai nü uun Pakistaan, an di indisk dial faan Panjab skul en nei hoodstääd fu. Diarför hää di architekt Le Corbusier di ploon maaget.

Chandigarh leit üüb a grens faan a bundesstooten Panjab (nuurdelk) an Haryana (süüdelk) an as för biasen at hoodstääd.

## Kliima

## Luke uk diar
Dadra an Nagar Haveli an Daman an Diu

**Dadra an Nagar Haveli an Daman an Diu** (Gujarati: દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ *Dādrā ane Nagar Havelī ane Damaṇ ane Dīv*; ingelsk: *Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu*; ufkört **DNHDD**) san mäenööder en *teritoorium* faan Indien. Jo sjauer dialen san 2020 tuupslööden wurden ütj jo ual teritoorien:
* Dadra an Nagar Haveli
* Daman an Diu
Bit 1967 hiard diar uk noch Goa mä tu. Det as daalang en aanjen bundesstoot.

Jodiar regiuunen wiar ans portugiisk koloniin an haa daalang di staatus *teritoorium* uunsteed faan en *bundesstoot*. Hör ferwaltang as daalang tu trii distrikten apdiald:

## Luke uk diar
Diu

**Diu** (Gujarati:  *Dīv*) as en stääd an en distrikt uun't indisk unioonsteritoorium Dadra an Nagar Haveli an Daman an Diu. Diar wene gud 50.000 minsken.

## Luke uk diar
Gujarati

**Gujarati** (, f., , [], *Spriak faan Gujarat*) as en indogermaans spriak uun di twiig faan a indoaarisk spriaken. Hat woort fööraal uun a indisk bundesstoot Gujarat spreegen, man uk uun Mumbai (Bombay). Det spriak woort uk brükt uun't teritoorium Dadra an Nagar Haveli an Daman an Diu, diar faan Gujarat amslööden woort. 

At Gujarati hää en aanj skraft, diar at Devanagari liket.

## Koord

## Luke uk diar
Commonwealth of Nations

At  (bit 1947 ) as en luas ferbinjang faan stooten mä't Ferianagt Könangrik an lunen, diar miast ans britisk koloniin wiar. At **Commonwealth** as 1931 grünjlaanj, an 1949 nei apsteld wurden. 

## Lasmooten
Tu't Commonwealth hiar 54 stooten, diar a britisk könang / at könangin üs boowerhood gudkään (*Realms*) an ööder lunen.
#### Commonwealth Realms

#### Ööder lunen

## Luke uk diar
Divehi

**Dhivehi** (of uk **Divehi**; aanj nööm ) as en indoaarisk spriak, diar faan 300.000 minsken üüb a Malediiwen an üüb det eilun Minicoy/Maliku faan a Lakkadiiwen snaaket woort. Divehi hää en aanj skraft. 

Faan't Divehi jaft at muar spriakwiisen, diar böös skeel tesken nuurd an süüd. 

Det wurd atol komt faan't Divehi uf.

Divehi as nai mä Singhaleesk, det spriak faan Sri Lanka (Ceylon).

## Luke uk diar
Uast Jaawa

Det **Uast Jaawa Prowins** (üüb Indoneesk: *Provinsi Jawa Timur*, üüb Jawaans: ꦗꦮꦮꦺꦠꦤ꧀ *Jawa Wétan*, üüb Madureesk: *Jhâbâ Tèmor*) as ian faan a prowinsen uun Indoneesien. At prowins leit uun a uast faan't eilun Jaawa. Det hee 40.665.696 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Surabaya. 

## Geografii
### Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee njüügen steeden (*kota*) an 29 regentskapen:

## Kwelen
Waast Jaawa

Det **Waast Jaawa Prowins** (üüb Indoneesk: *Jawa Barat*, üüb Jawaans: ꦗꦮꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ *Jawa kulon*, üüb Sundaneesk: *Jawa kulon*) as ian faan a prowinsen uun Indoneesien. At prowins leit uun a waast faan't eilun Jaawa. Det hee lidj 48.274.162 (2020). At hoodsteed faan't prowins as Bandung.

## Geografii
### Steeden
* Bandung
* Bekasi
* Depok

## Kwelen
Leo Trotski

**Leo Trotski** (üüb Rüs: Лев Тро́цкий *Lew Tróckij*; bäären *Lew Dawidowitsch Bronstein*, üüb Rüs: Лев Дави́дович Бронште́йн *Lev Davídovič Bronštéjn*; * 26. Oktuuber / 7. Nofember 1879 uun Janowka, Cherson Guwernement, Rüs Keiserrik; † 21. August 1940 uun Coyoacán, Meksiko) wiar en rüs rewolutschoneer, komunistisk poliitiker an markisistisk teoreetiker. Hi holep Wladimir Leenin uun't tustelen an trochfeeren faan det 1917 Bolschewistisk Rewolutschuun. Hi wurd 1929 faan det Sowjetunioon ferbanet an 1940 üüb Joosef Staalin san order ambroocht.

## Futnuuten
Simbirsk Guwernement

Det **Simbirsk Guwernement** (üüb Rüs: Симби́рская губе́рнія *Simbírskaja gubérnija*) wiar faan 1796 tu 1928 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Rüs SFSR. Faan 1924 wiar det det **Uljanowsk Guwernement**. Uun a nuurd wiar det Kasan Guwernement, uun a uast det Samara Guwernement, uun a süüd det Saratow Guwernement, uun a waast det Pensa Guwernement an uun a nuurdwaast det Nischni Nowgorod Guwernement. At hoodsteed faan't guwernement wiar Simbirsk (*Uljanowsk* faan nü).

## Geografii
De Wolga Struum maaget at uastgrens faan't guwernement.

## Persöönelkhaiden
* Wladimir Uljanow, leeder *Leenin*, komunistisk poliitiker, wurd uun Simbirsk bäären.

## Luke uk diar
* Uljanowsk Prowins
Kasan Guwernement

Det **Kasan Guwernement** (üüb Rüs: Каза́нская губе́рнія *Kazanskaya gubérnija*) wiar faan 1708 tu 1920 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Rüs SFSR. At hoodsteed faan't guwernement wiar Kasan.

## Luke uk diar
* Tatarstaan
Bandung

**Bandung** (üüb Jawaans: *Bandhung*) as det traadgratst steed uun Indoneesien. At steed leit uun a waast faan't eilun Jaawa. Det hee 2.394.873 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Waast Jaawa Prowins.

## Kwelen
Bekasi

**Bekasi** as det fjuardgratst steed uun Indoneesien. At steed leit uun a waast faan't eilun Jaawa, uun det Waast Jaawa Prowins. Det hee 2.334.871 lidj (2010).

## Kwelen