open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rolkoonkern

A **Rolkoonkern** (Solifugae of uk Solpugida) san en order faan Koonkern (Arachnida). Diar jaft at muar üs 900 slacher faan. Jo san nai mä Pseudoscorpiones.

## Familin
Ammotrechidae – Ceromidae – Daesiidae – Eremobatidae – Galeodidae – Gylippidae – Hexisopodidae – Karschiidae – Melanoblossidae – Mummuciidae – Rhagodidae – Solpugidae

## Luke uk diar
Thelyphonida

A **Thelyphonida** san en order faan Koonkern (Arachnida). Diar jaft at ian famile mä 15 bit 20 sköölen faan. Telyphonida san nai mä Schizomida. Jo hiar tuup tu en (auer-)order Uropygi.

## Famile an sköölen
* Thelyphonidae
*: Onerfamilin: Hypoctoninae – Mastigoproctinae – Thelyphoninae – Typopeltinae
*:: Sköölen: Abaliella – Chajnus – Etienneus – Ginosigma – Glyptogluteus – Hypoctonus – Labochirus – Mastigoproctus – Mayacentrum – Mimoscorpius – Minbosius – Ravilops – Tetrabalius – Thelyphonellus – Thelyphonus – Typopeltis – Uroproctus – Valeriophonus

## Luke uk diar
Trombidiformes

A **Trombidiformes** san en order faan Koonkern (Arachnida) uun det onerklas faan a Melen (Acari). Diar jaft at muar üs 100 familin mä muar üs 22.000 slacher faan. 

## Iindialang
* Onerorder: Prostigmata
*: Infraordern: Anystina – Eleutherengona – Eupodina – Labidostommatina
* Onerorder: Sphaerolichida
*: Familin: Lordalychidae – Sphaerolichidae

## Luke uk diar
Uropygi

A **Uropygi** san en (auer-)order faan Koonkern (Arachnida). Diat hiar tau (oner-)ordern tu:

* Thelyphonida (= Uropygi, naier faadet)
* Schizomida
Varroamel

At **Varroamel** (*Varroa destructor*) as en Mel (Acari) an gud ian milimeeter grat. Hat as en parasiit an befäält Imen (Apidae). Wan imen befäälen san, het det sjocht *Varroose* of uk *Varroatose*.

## Luke uk diar
Merostomata

A ***Merostomata*** san en klas faan Laspuateten (Arthropoda) an nai mä a Koonkern (Arachnida). A wedenskaplidj san daalang ei muar ians, wäär jo en aanj klas san. Uun detdiar klas as man ian order Xiphosura mä man ian famile Limulidae.

## Iindialang
* Order: Xiphosura
*: Onerordern: Xiphosurida – †Synziphosurida
*:: Infraordern: Limulina - †Bellinurina
*::: Familin: Limulidae - †Austrolimulidae - †Moravuridae - †Paleolimulidae - †Rolfeiidae
*:::: Sköölen: Carcinoscorpius – Limulus – Tachypleus – †Crenatolimulus – †Mesolimulus

## Luke uk diar
Pycnogonida

A **Pycnogonida** san en klas faan Laspuateten (Arthropoda) an nai mä a Koonkern (Arachnida). Jo lewe uun't sia, föraal uun a Süüdelk Oosean. Diar jaft at son 1.300 slacher faan. A Pycnogonida haa man ian order, a Pantopoda.

## Iindialang
* Order: Pantopoda
*: Auerfamilin: Ascorhynchoidea – Colossendeidoidea – Nymphonoidea – Phoxichilidoidea – Pycnogonoidea – Rhynchothoracoidea
*:: Familin: Ammotheidae – Ascorhynchidae – Callipallenidae – Colossendeidae – Endeidae – Nymphonidae – Pallenopsidae – Phoxichilidiidae – Pycnogonidae – Rhynchothoracidae 

## Luke uk diar
Swäämkraab

At (Algemian) **Swäämkraab** (*Liocarcinus holsatus*) as en Kraab (Crustaceae) uun't famile faan a  Swäämkraaben (Portunidae). Hat lewet uun a Ingelsk Kanool, a Nuurdsia an at Kattegat.

At Swäämkraab liket at Strunkraab (Carcinus maenas) auer a miaten, hää oober tau *swäämbianer*, an a gripern (a *naapern*) san wat smääler.

## Luke uk diar
Naaper

A **Naaper**,  **Niiper** (*Cancer pagurus*) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hi lewet uun a uastelk Atlantik an a Nuurdsia. Di nööm komt faan a grat gripern (*naapern*). Jo kön kööget wurd an smääk üs homerflääsk.

## Bilen

2012-08-12_Heligoland_Ausflug,_b_Unterland_074.JPG|MialtidjHuuchsjiisk: *Knieper*


## Luke uk diar
Strunhoper

A **Strunhoper** (*Talitrus saltator*) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order Amphipoda. Hi sprangt üs en Noop, hää oober mä echt Noopen ööders niks tu dun. Strunhopern lewe miast bi a huuchweederkaant faan Nuurd- an Uastsia, Atlantik an Madlunsia.

## Luke uk diar
Troolkraaben

A **Troolkraaben** (Lithodidae) san en famile faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Tu detdiar famile hiar a **Stian-** an **Könangkraaben**. At jaft wel son 100 slacher uun 10 sköölen.

## Sköölen
Cryptolithodes – Glyptholithodes – Lithodes – Lopholithodes – Neolithodes – Paralithodes – Paralomis – Phyllolithodes – Rhinolithodes – Sculptolithodes

#### Enkelt slacher
* Könangkraab, Kamtschatkakraab (Paralithodes camtschaticus)

## Luke uk diar
Könangkraab

At **Könangkraab** of **Kamtschatkakraab** (*Paralithodes camtschaticus*) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hat lewet iarst uun a nuurdelk Pasiifik, daalang oober uk uun't Nuurdelk Is-Sia. Diar as hat uunsiideld wurden an ferjaaget nü ööder diarten.

Könangkraaben kön kööget an eden wurd. Jo wurd bit 1,80 m grat an 17 kg swaar.

## Bilen

Alaskan_King_Crab.jpg|Kraabbianer wurd röst



## Luke uk diar
Naapern

A **Naapern** (Cancridae) san en famile faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Diar hiar sääks sköölen mä 24 slacher tu.

## Sköölen
* *Anatolikos* Schweitzer & Feldmann, 2000
* ***[[Cancer]]*** Linnaeus, 1758
* *Glebocarcinus* Nations, 1975
* *Metacarcinus* A. Milne-Edwards, 1862
* *Platepistoma* Rathbun, 1906
* *Romaleon* Gistel, 1848

## Luke uk diar
Sjineesk Olhunkraab

At **Sjineesk Olhunkraab** (*Eriocheir sinensis*) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hat lewet iarst uun Sjiina, hää ham tu began faan't 20. juarhunert oober uk uun Euroopa briad maaget.

## Luke uk diar
Eremiitkraab

At (Gewöönelk) **Eremiitkraab** (*Pagurus bernhardus* of *Eupagurus bernhardus*) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hat lewet uun Nuurd- an Uastsia, a Ingelsk Kanool, at europeesk Atlantikküst an at Madlunsia. 

Eremiitkraaben haa nian aanj hard skel, jo lewe uun höskin faan Sneken (Gastropoda).

## Bilen

Pagurus bernhardus.JPG|Eremiitkraab saner höske



## Luke uk diar
Japoonsk Riisenkraab

At **Japoonsk Riisenkraab** of **Japoonsk Koonkerkraab** (高脚蟹 takaashigani, *Macrocheira kaempferi*) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hat as det gratst kraab üüb a eerd, hör lif as 37 cm briad, an mä hör (liktaanj) bianer as't 3,70 m grat. 

## Luke uk diar
Saint Andrew (Sarkspal uun Domiinika)

Det **Saint Andrew Sarkspal** (üüb Ingels: *Saint Andrew Parish*, ufkurting *St. Andrew Parish*) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 9471 lidj (2011).

## Kwelen
Syrinx aruanus

At ***Syrinx aruanus*** as a gratst slach faan Sneken (Gastropoda) üüb a eerd. Hat koon bit 90 cm grat wurd an lewet uun a Indisk Oosean.

## Luke uk diar
Saint John (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)

Det **Saint John Sarkspal** (üüb Ingels: *Saint John Parish*, ufkurting *St. John Parish*) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Antiigua an Barbuuda, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurdwaast faan't eilun Antiigua. Det hee 51.737 lidj (2011).

## Geografii
At steed Saint John's, at hoodsteed faan Antiigua an Barbuuda, leit uun't sarkspal.

## Kwelen
Saint Mary (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)

Det **Saint Mary Sarkspal** (üüb Ingels: *Saint Mary Parish*, ufkurting *St. Mary Parish*) as faan dön sarkspal-gemeenden faan Antiigua an Barbuuda, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüdwaast faan't eilun Antiigua. Det hee 7341 lidj (2011).

Hoodsteed faan Saint Mary as Bolans.

## Kwelen
Christ Church (Sarkspal uun Barbaados)

Det **Christ Church Sarkspal** (üüb Ingels: *Christ Church Parish*) as ian faan a sarkspal-gemeenden uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüd faan't lun. Det hee 54.336 lidj (2010).

## Geografii
### Steeden
* Det traadgratst steed uun Barbaados, Oistins, leit uun a süüd faan't sarkspal.

## Kwelen
Saint James (Sarkspal uun Barbaados)

Det **Saint James Sarkspal** (üüb Ingels: *Saint James Parish*, ufkorting *St. James Parish*) as ian faan a sarkspalen uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a waast faan't lun. Det hee 28.498 lidj (2010).

## Geografii
### Steeden
* Det fjuardgratst steed uun Barbaados, Holetown, leit uun a waast faan't sarkspal.

## Kwelen
Saint Lucy (Sarkspal uun Barbaados)

Det **Saint Lucy Sarkspal** (üüb Ingels: *Saint St. Lucy Parish*, ufkorting *St. Lucy Parish*) as ian faan a sarkspalen uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 9758 lidj (2010).

## Kwelen
Saint Michael (Sarkspal uun Barbaados)

Det **Saint Michael Sarkspal** (üüb Ingels: *Saint Michael Parish*, ufkorting *St. Michael Parish*) as ian faan a sarkspalen uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 88.529 lidj (2010).

## Geografii
### Steeden
* Bridgetown, at hoodsteed faan Barbaados.
* Cave Hill
* Fontabelle
* Two Mile Hill
* Wanstead
* Warrens
* Wildey

## Kwelen
Johanes Paul II. (Paap)

**Johanes Paul II.** (üüb Latiins: *Ioannes Paulus PP. II.*, bäären *Karol Józef Wojtyła* [ˈkarɔl ˈjuzɛf vɔjˈtɨu̯a]; * 18. Mei 1920 uun Wadowice, Poolen; † 2. April 2005 uun't Watikaansteed) wiar faan de 16. Oktuuber 1978 tu san duas de 264. baskop faan Room an diarmä Paap, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Hi wiar de iarst pool, diar paap wiar.

De 1. Mei 2011 spruch ham Paap Beenedikt XVI. seelig. De 27. April 2014 wurd Johanes Paul II. faan Paap Fransiskus hiligspreegen. San teenkdai as de 22. Oktuuber, a dai, üüs hi amtelk paap wurd.

## Luke uk diar
* Paapen uun det 20. juarhunert an det 21. juarhunert: Leo XIII. (1878-1903), Pius X. (1903-1914), Beenedikt XV. (1914-1922), Pius XI. (1922-1939), Pius XII. (1939-1958), Johanes XXIII. (1958-1963), Paul VI. (1963-1978), Johanes Paul I. (August-September 1978), Johanes Paul II. (1978-2005), Beenedikt XVI. (2005-2013), Fransiskus (2013-2025), Leo XIV. (2025-
Beenedikt XVI. (Paap)

**Beenedikt XVI.** (üüb Latiins: *Benedictus PP. XVI.*; bäären *Joseph Aloisius Ratzinger*; * 16. April 1927 uun Marktl, Bayern; † 31. Deetsember 2022 uun't Watikaansteed) wiar faan de 19. April 2005 tu de 28. Febrewoore 2013 de 265. baskop faan Room an diarmä Paap, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Faan de 28. Febrewoore 2013 tu san duas wiar hi emeritiaret paap (üüb Latiins: *Papa emeritus*). 

Hi wiar sant Paap Hadrian VI. de iarst tjiisk, diar paap wiar. Hi wiar uk, de naist paap uun't histoore, diar faan salew faan sin baantje turagtreed.

## Luke uk diar
* Paapen uun det 20. juarhunert an det 21. juarhunert: Leo XIII. (1878-1903), Pius X. (1903-1914), Beenedikt XV. (1914-1922), Pius XI. (1922-1939), Pius XII. (1939-1958), Johanes XXIII. (1958-1963), Paul VI. (1963-1978), Johanes Paul I. (August-September 1978), Johanes Paul II. (1978-2005), Beenedikt XVI. (2005-2013), Fransiskus (2013-2025), Leo XIV. (2025-
Paul VI. (Paap)

**Paul VI.** (üüb Latiins: *Paulus PP. VI.*, bäären *Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini*; * 26. September 1897 uun Concesio bi Brescia; † 6. August 1978 uun Castel Gandolfo) wiar faan de 21. Jüüne 1963 tu san duas de 262. baskop faan Room an diarmä paap, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Oner a paap kaam det Naist Watikaans Konsiil (1962-1965), wat föl reformen iinfeerd, tu aanj.

Paap Fransiskus spruch Paul VI. de 19. Oktuuber 2014 seelig an de 14. Oktuuber 2018 hilig. San teenkdai as de 29. Mei. 

## Luke uk diar
* Paapen uun det 20. juarhunert an det 21. juarhunert: Leo XIII. (1878-1903), Pius X. (1903-1914), Beenedikt XV. (1914-1922), Pius XI. (1922-1939), Pius XII. (1939-1958), Johanes XXIII. (1958-1963), Paul VI. (1963-1978), Johanes Paul I. (August-September 1978), Johanes Paul II. (1978-2005), Beenedikt XVI. (2005-2013), Fransiskus (2013-2025), Leo XIV. (2025-
Birmingham

**Birmingham** ([ˈbɜːmɪŋəm]) as efter London det öödergratst stääd uun Ingelun an uun't Ferianagt Könangrik. Hat as at hoodstääd faan't Stäädgraafskap Waast Madlunen an ferwaltangsteed faan't Regiuun Waast Madlunen. Diar wene auer ian miljuun minsken. Wan dü a amlunen märeegenst, san't sogoor 2,6 miljuunen. Birmingham as en *[[City]]* an en *Metropolitan [[Borough]]*.

## Koord

## Persöönelkhaiden
* Neville Chamberlain (1869-1940), 1937-1940 premier-minister faan det Ferianagt Könangrik.

## Kwelen


## Luke uk diar
Wolverhampton

**Wolverhampton** as en grat stääd uun Ingelun, en *Metropolitan [[Borough]]* an en *[[City]]*. Hat leit uun't Stäädgraafskap Waast Madlunen an diarmä uun't Regiuun Waast Madlunen.

## Kwelen


## Luke uk diar
Antrim and Newtownabbey

De  **Antrim and Newtownabbey Borough** (üüb Iirsk: *Ceantar Aontroma agus Bhaile na Mainistreach*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 143.756 lidj (2020). A hoodsteeden faan a distrikt san Antrim an Newtownabbey.

## Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen. Hi as faan a unitary authorities: Antrim (Borough) an Newtownabbey (Borough) apwoksen.

## Kwelen
Belfast (Nuurdirlun)

**Belfast** (üüb Iirsk: *Béal Feirste* [ˌbʲeːɫ ˈfʲɛɾʲʃtʲə]) as en distrikt an at hoodsteed faan Nuurdirlun, an en city uun det Ferianigt Köningrik. Det hee 328.937 lidj (2020).

## Geografii
### Kliima

## Kwelen
Nuurdirlun/fe

**Nuurdirlun** (üüb Ingels: *Northern Ireland*, üüb Iirsk: *Tuaisceart Éireann*) as ian faan dön fjauer lunen uun det Ferianigt Köningrik. At lun leit üüb't nuurddial faan't eilun Irlun. Det  hee 1.895.510 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Belfast.

## Geografii
### Kliima



### Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:

### Iindialing faan Ferwalting
Nuurdirlun hee sant 2015 man muar elwen distrikten: 

## Kwelen


## Luke uk diar
Nuurdirlun

Di artiikel **Nuurdirlun** jaft at üüb
* fering: Nuurdirlun/fe
* öömrang: Nuurdirlun/öö
* halifreesk: Nöördirlöön
Ards and North Down

De  **Ards and North Down Borough** (üüb Iirsk: *Ceantar na hArda agus an Dúin Thuaidh*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 162.056 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Bangor.

## Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen. Hi as faan a unitary authorities: Ards an North Down apwoksen.

## Kwelen
Armagh City, Banbridge and Craigavon

De  **Armagh City, Banbridge and Craigavon District** (üüb Iirsk: *Ceantar Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 217.232 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Craigavon.

## Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen. Hi as faan a unitary authorities: Armagh (District), Banbridge (District) an Craigavon (Borough) apwoksen.

## Kwelen
Causeway Coast and Glens

De  **Causeway Coast and Glens District** (üüb Iirsk: *Ceantar Chósta an Chlocháin agus na nGleannta*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 144.943 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Coleraine.

## Geografii
De Giant's Causeway stäänt uun a distrikt.


Causeway-code_poet-4.jpg|Giant's Causeway


## Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen. Hi as faan a unitary authorities: Moyle, Limavady (Borough), Ballymoney (Borough) an Coleraine (Borough) apwoksen.

## Kwelen
Baner London

**Baner London** (ingelsk: *Inner London*) as di baner dial faan Grat London, ian faan a njügen ferwaltangsregiuunen uun Ingelun.

## Borger faan Baner London
Tu Baner London hiar jodiar *borger*: 
Camden, City of London, City of Westminster, Greenwich, Hackney, Hammersmith and Fulham, Islington, Kensington and Chelsea, Lambeth, Lewisham, Southwark, Tower Hamlets, Wandsworth.

Faan 1889 bit 1965 wiar Baner London det **Groofskap faan London** (*County of London*). Do as det *Regiuun Grat London* grünjlaanj wurden.

Uun a statistik wurd daalang uk noch a borger Haringey an Newham mä tu Baner London tääld, Greenwich oober ei.

A tilefoonnumern uun Baner London began miast mä 020-7xxx-xxxx, uun Bütjer London began's miast mä 020-8xxx-xxxx.

## Bütjer London
Tu **Bütjer London** (ingels: *Outer London*) hiar a borger, diar 1965 tu det nei ferwaltangsregiuun Grat London diartu kimen san: 
Barking and Dagenham, Barnet, Bexley, Brent, Bromley, London Borough of Croydon, London Borough of Ealing, London Borough of Enfield, Haringey, Harrow, Havering, Hillingdon, Hounslow, Kingston upon Thames, Merton, Newham, Redbridge, Richmond upon Thames, Sutton und Waltham Forest.

## Luke uk diar
Bracknell Forest

**Bracknell Forest** as en *[[unitary authority]]* uun det Süüd Uast Ingelun Regiuun faan Ingelun. Det hee 124.165 lidj (2020). At hoodsteed faan det *unitary authority* as Bracknell.

## Histoore
Föör de 1. April 1998 wiar Bracknell Forest en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Berkshire. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Berkshire.

## Kwelen
Derry City and Strabane

De  **Derry City and Strabane District** (üüb Iirsk: *Ceantar Dhoire agus an tSratha Báin*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 151.109 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Derry.

De distrikt as 2015 faan a unitary authorities: Derry (District) an Strabane (District) apwoksen.

## Kwelen
Fermanagh and Omagh

De  **Fermanagh and Omagh District** (üüb Iirsk: *Ceantar Fhear Manach agus na hÓmaí*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 117.337 lidj (2020). A hoodsteeden faan a distrikt san Omagh an Enniskillen.

De distrikt as 2015 faan a unitary authorities: Fermanagh (District) an Omagh (District) apwoksen.

## Kwelen
Lisburn and Castlereagh

De  **Lisburn and Castlereagh City District** (üüb Iirsk: *Ceantar Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 146.452 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Lisburn.

De distrikt as 2015 faan a unitary authorities: Lisburn (District) an Castlereagh apwoksen.

## Kwelen
Mid Ulster (Distrikt)

De  **Mid Ulster District** (üüb Iirsk: *Ceantar Lár Uladh*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 148.953 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Dungannon.

De distrikt as 2015 faan a unitary authorities: Cookstown (District), Magherafelt (District) an Dungannon and South Tyrone apwoksen.

## Kwelen
Newry, Mourne and Down

De **Newry, Mourne and Down District** (üüb Iirsk: *Ceantar an Iúir, Mhúrn agus an Dúin*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 181.669 lidj (2020). A hoodsteeden faan a distrikt san Downpatrick an Newry.

De distrikt as 2015 faan a unitary authorities: Newry and Mourne an Down (District) apwoksen.

## Kwelen
Mid and East Antrim

De  **Mid and East Antrim Borough** (üüb Iirsk: *Ceantar Aontroma Láir agus Thoir*) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 139.443 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Ballymena.

De distrikt as 2015 faan a unitary authorities: Ballymena (Borough), Carrickfergus (Borough) an Larne (Borough) apwoksen.

## Kwelen
Mid Ulster

Wat menst dü?

* Mid Ulster (Distrikt), en iindialing faan ferwalting uun Nuurdirlun
* Mid Ulster (Woolkreis uun det Nuurdirlun Assembly), en woolkreis för det Nuurdirlun Assembly
* Mid Ulster (Woolkreis uun det Ferianigt Köningrik), en woolkreis för det britisk onerhüs
Volsemenhusen

**Volsemenhusen** as en gemiine foont Åmt Marne-Nordsee önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 330 inboogere (2019).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Wesselburen

**Wesselburen** as en stää än en gemiine önjt Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E stää läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 3415 inboogere (2019).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Diftong

En **Diftong** (faan  'tweisis' an  'tuun') as en *dobeltuun* faan tau ünlik wokaalen uun detsalew silew. 

Skriiwiisen för diftongen san *ei, au, äu, eu, ai, oi, ui* an öödern.

Diftongen kön:
# uffaal, sö üs uun kl**au**, m**eew**
# uunstiig, so üs uun l**ua**, k**ui**
# iintji, so üs uun h**ia**r
# sweewe, so üs uun l**ui**
# lung of kurt wees, so üs uun w**ai** (lung) an w**ei** (kurt)

### Hiatus
Diftongen san wat ööders üs en ***Hiatus***: Diar fulge uk tau wokaalen üübenööder, man jo wurd ei üs *dobeltuun* ütjspreegen. Tesken jo tau wokaalen as en onerbreegang (lat. *hiatus*).

Bispalen: ka'os, ru'iin, re'el, be'eemke

### Triftongen
Bi en **Triftong** fulge trii wokaalen  üübenööder. Diar jaft at ei föl bispalen faan:
# uffaalen: l**iaw**, woort daalang uk l**iu** ütjspreegen
# uunstiigen: sp**uai**, woort daalang uk sp**ui** ütjspreegen

## Luke uk diar
* IPA
Connacht

**Connacht** (; ual ingelsk skriiwwiis *Connaught*; iirsk: **Connachta** , *Lun faan Conn sin efterkemen*) as det nuurdwaastelk regiuun faan't Republiik Irlun. Hat as 17.713 km2 grat an diar wene gud 550.000 minsken (Stant:2016). At gratst stääd diar as Galway. 

## Groofskapen
Tu det weesen *Prowins Connacht* hiar daalang fiiw groofskapen:

## Luke uk diar
Alt-Mölln

**Alt-Mölln** as en gemiine foont Åmt Breitenfelde önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 848 inboogere (2020).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Leinster

**Leinster** [] (iirsk *Cúige Laighean*, /ˌkuːg´ə ˈlaiən/, *di fift dial faan Laigin san stam*) as en regiiun uun't uasten faan't Republiik Irlun. Hat as 19.775 km² grat an diar wene gud 2.500.000 minsken (Stant: 2011). A heleft alian uun of trinjam Dublin.

## Groofskapen
Tu det weesen *Prowins Leinster* hiar daalang twaalew groofskapen:

## Luke uk diar
Ulster

**Ulster** ( [] of  []) as det nuurduastelk regiuun faan Irlun. Di gratst dial leit daalang uun Nuurdirlun (grä) an man en letjen dial uun't Republiik Irlun (ruad). Ulster as 21.532&nbsp;km² grat an diar wene son 2.000.000 minsken. 

## Groofskapen
Faan det weesen *Prowins Ulster* hiar daalang trii groofskapen tu't Republiik Irlun:

## Luke uk diar
County Dublin

At **County Dublin** wiar bit 1994 en groofskap uun Irlun.

Dublin in Ireland.png|County Dublin uun Irlun
Dublincocoarms.png|Woopen

Hat as apliaset wurden, an apdiald tu nei groofskapen:
* Groofskap Fingal (Swords)
* Dún Laoghaire-Rathdown (Dún Laoghaire)
* Groofskap South Dublin (Tallaght)
* Stääd Dublin

## Luke uk diar
Galway

**Galway** [] ( []) as en *City* an *Groofskap* uun't Republiik Irlun. Galway as uk hoodstääd faan't Groofskap Galway, diar trinjam leit, hiart diar salew oober ei mä tu. Det stääd leit bi a waastküst, an sodenang bi a Atlantik. Uun't juar 2016 haa diar 79.504 minsken lewet.

## Kliima
Galway hää en mil kliima, uun a wonter knaap froost, oober föl rin auer't hialer juar.

## Sasterstääden

## Luke uk diar
Munster (Irlun)

**Munster** (iirsk: **An Mhumhain** [] of **Cúige Mumhan** []) as det süüdwaastelk regiuun faan't Republiik Irlun. Hat as 24.608 km² grat an diar wene knaap 1.000.000 minsken (Stant: 2016).

## Groofskapen
Tu det weesen *Prowins Munster* hiar daalang sääks groofskapen:

## Luke uk diar
Cork

**Cork** (, ütjspreegen ) as en *City* an en *Groofskap* uun't Republiik Irlun. Cork as uk hoodstääd faan't Groofskap Cork, diar trinjam leit, hiart diar salew oober ei mä tu. Det stääd leit bi a süüdküst an sodenang bi a Atlantik. Mä amanbi 210.000 iinwenern as Cork det öödergratst stääd uun't lun efter Dublin.

Di nööm *Corcaigh* ment so föl üs maasklun.

## Kliima
Cork hää en mil kliima, knaap froost uun a wonter, oober föl rin auer't hialer juar.

## Sasterstääden
*  Coventry, Ingelun
*  Rennes, Bretagne, Frankrik
*  San Francisco, Kalifornien, USA
*  Köln, Nuurdrhein-Waastfaalen, Sjiisklun
*  Swansea, Wales
*  Shanghai, Sjiina

## Luke uk diar
Limerick (Graafskap)

At **Limerick Graafskap** (üüb Ingels: *County Limerick*, üüb Iirsk: *Contae Luimneach*) as ian faan dön graafskapen uun't Republiik Irlun. At graafskap leit uun a süüd faan't lun uun't regiuun Munster. Diar wene 194.899 minsken (2016). At hoodsteed faan't graafskap as Limerick (City).

## Kwelen
Srii Lanka

**Srii Lanka**, amtelk **Demokraatisk Sosialistisk Republiik Srii Lanka** (üüb Singhaleesk: ශ්‍රී ලංකා, *Śrī Laṃkā*, [ˌɕriːˈlaŋkaː] an ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය *Śrī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī Janarajaya*, üüb Taamil: இலங்கை *Ilaṅkai* an இலங்கை ஜனநாயக சோசலிச குடியரசு *Ilaṅkai Jaṉanāyaka Cōcalica Kuṭiyaracu*), as en lun an en eilun uun a Indisk Ootseaan. At lun hee 20.359.439 lidj (2012). At hoodsteeden san Colombo an Sri Jayawardenepura.

## Geografii
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:

### Indialing faan Ferwalting
Srii Lanka hee njüügen prowinsen.

## Kwelen
Malediiwen

A **Malediiwen**, amtelk at **Republiik Malediiwen** (üüb Dhivehi: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ *Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa*), san en stoot an skööl faan eilunen an atolen uun de Indisk Ootseaan, tu a süüdwaast faan Srii Lanka. Jo haa 402.071 lidj (2014). At hoodsteed faan a stoot as Malé.

## Geografii

At lun as faan't stiigen faan't siaspeegel trüüwet. 

### Steeden
Dön tjiin gratst steeden faan't lun san:

## Histoore
Faan 1887 tu 1965 wiar a eilunen en britisk protektoraat. 

## Politiik
A Malediiwen wiar faan 1982 tu 2016 an sant 2020 lasmaat faan det Commonwealth of Nations.

## Kwelen
Bälau

**Bälau** as en gemiine foont Åmt Breitenfelde önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 230 inboogere (2020).

## Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.

## Kwäle
Belutschistaan (Prowins)

Det **Belutschistaan Prowins** (üüb Urdu: بلوچستان‎ *Balūcistān*, üüb Belutschisk: بلۏچستان‎ *Balūčistān*) as ian faan a prowinsen uun Paakistaan. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 12.335.129 lidj (2017). At hoodsteed faan't prowins as Quetta.

## Kwelen
Aapelbeien

A **Aapelbeien** of **Sürbeien** (*Aronia*) san en skööl faan trii plaantenslacher uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Jo kem eegentelk faan Nuurdameerikoo an waaks üs en bosk bit tu en hööchde faan tau meetern. 

A plaanten wurd fööraal uun Süüduastsjiisklun aptaanj. Hör früchten hual föl witamiin C.

## Bilen

Choke-Berries-IMG 2431 051013 121714.jpg|mini|Früchten faan *Aronia arbutifolia*
Aronia arbutifolia2475275707.jpg|mini|Bloosen faan *Aronia arbutifolia*
Aroniaberry.png|mini|Apskäären frücht



## Slacher
* *Aronia arbutifolia*
* *Aronia melanocarpa*
* *Aronia × prunifolia* of *Crataegus prunifolia*

## Luke uk diar
Buhaira (Guwernement)

Det **Buhaira Guwernement** (üüb Araabsk: محافظة البحيرة‎ *Muḥāfaẓat al-Buḥayrah* [buħajra], ütjspriik üüb egyptisk-araabsk: [beˈħeːɾæ]) as ian faan a guwernementen uun Egypten. At guwernement leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 6.171.613 lidj (2018). At hoodsteed faan't guwernement as Damanhuur.

## Kwelen
Wonterjasmiin

A **Wonterjasmin** (*Jasminum nudiflorum* of uk *Jasminum sieboldianum*) as en plaantenslach uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae). Hi as di iansagst Jasmiin (*Jasminum*), di froost ufkoon, an hi bleut iarst leed uun a harewst an uun a wonter.

## Onerslacher
* *Jasminum nudiflorum* (Lindl.) var. *nudiflorum* 
* *Jasminum nudiflorum* var. *pulvinatum* ((W.W.Smith) Kobuski)

## Luke uk diar
Snäbuumer

A **Snäbuumer** of **Franjebuumer** (*Chionanthus*) san en plaantenskööl uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae). Diar hiar gud 80 slacher tu. A miasten waaks uun a troopen an subtroopen. Bluas tau slacher waaks uun miatag kliima:
* *Chionanthus retusus*, Uastaasien
* *Chionanthus virginicus*, Nuurdameerikoo

## Aal a slacher

C. acunae – C. adamsii – C. africanus – C. albidiflorus – C. amblirrhinus – C. avilensis – C. axillaris – C. axilliflorus – C. ayresii – C. bakeri – C. balgooyana – C. battiscombei – C. beccarii – C. boutonii – C. brachystachys – C. brachythyrsus – C. brassii – C. broomeanush – C. broomeanus – C. bumelioides – C. calcicola – C. callophylloides – C. callophyllus – C. camptoneurus – C. caudifolius – C. caymanensis – C. celebicus – C. clementis – C. colonchensis – C. compactus – C. cordifolius – C. cordulatus – C. coriaceus – C. crassifolius – C. crispus – C. curvicarpus – C. cuspidatus – C. decipiens – C. densiflorus – C. dictyophyllus – C. diversifolius – C. domingensis – C. dussii – C. ellipticus – C. enerve – C. eriorachis – C. evenius – C. ferrugineus – C. filiformis – C. fluminensis – C. foveolatus – C. gigantifolius – C. gigas – C. globosus – C. glomeratus – C. grandifolius – C. greenii – C. guangxiensis – C. guianensis – C. hahlii – C. hainanensis – C. havilandii – C. henryae – C. henryanus – C. holdridgei – C. implicatus – C. incurvifolius – C. insularis – C. jamaicensis – C. kajewskii – C. kinabaluensis – C. lancifolius – C. leopoldii – C. ligustrinus – C. littoreus – C. longiflorus – C. longipetalus – C. lucens – C. luzonicus – C. macrobotrys – C. macrocarpus – C. macrothyrsus – C. mala-elengi – C. mannii – C. maxwellii – C. micranthus – C. microbotrys – C. microstigma – C. mildbraedii – C. minutiflorus – C. montanus – C. niloticus – C. nitens – C. nitidus – C. oblanceolatus – C. oblongifolius – C. obtusifolius – C. oliganthus – C. pachyphyllus – C. palustris – C. panamensis – C. parkinsonii – C. pedunculatus – C. peglerae – C. plurifloroides – C. pluriflorus – C. polycephalus – C. polygamus – C. porcatus – C. proctorii – C. pubescens – C. pubicalyx – C. purpureus – C. pygmaeus – C. quadristamineus – C. ramiflorus – C. remotinervius – C. retusus – C. richardsiae – C. riparius – C. rostratus – C. rugosus – C. rupicola – C. sabahensis – C. salicifolius – C. sessiliflorus – C. sleumeri – C. spicatus – C. spiciferus – C. stenurus – C. subsessilis – C. sumatranus – C. sutepensis – C. tenuis – C. thorelii – C. timorensis – C. trichotomus – C. tropophyllus – C. urbanii – C. velutinus – C. verruculatus – C. verticillatus – C. virginicus – C. vitiensis – C. wurdackii – C. zeylanicus – C. zollingerianus

## Luke uk diar
Jasmiin

**Jasmiin** (*Jasminum*) as en plaantenskööl uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae).

## Slacher
J. angulare – J. attenuatum – J. auriculatum – J. azoricum – J. bhumibolianum – J. dichotomum – J. didymum – J. dispermum – J. elegans – J. fluminense – J. fruticans – J. grandiflorum – J. humile – J. lanceolarium – J. malabaricum – J. mesnyi – J. multipartitum – J. multiflorum – J. nobile – J. nudiflorum – J. odoratissimum – J. officinale – J. parkeri – J. polyanthum – J. rex – J. sambac – J. simplicifolium – J. sinense – J. subtriplinerve – J. tortuosum

#### Enkelt slacher
* Echt Jasmiin (*Jasminum officinale*)
* Wonterjasmiin (*Jasminum nudiflorum*)

## Luke uk diar
Echt Jasmiin

A **Echt Jasmiin** (*Jasminum officinale*) as en plaantenslach uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae). Hi stiremt stark. Di nööm komt faan't persisk *jāsamin*.

## Bilen

Jasminum officinale.JPG|Bloos
Jasminum officinale - Bot. Mag. 31, 1787.jpg|Tiaknang



## Luke uk diar
Colombo

**Colombo** ([], singhaleesk:  [], tamil:  []) as det hoodstääd faan Sri Lanka. At regiarang sat oober uun't stääd Sri Jayewardenepura / Kotte diar nai bi. Colombo leit bi't waastküst, an hää gud 750.000 iinwenern (Stant: 2011) üüb en areaal faan 37,31 km². 

Colombo as uk at hoodstääd faan Sri Lankas Waast Prowins.

## Luke uk diar
Amt Fäär-Oomram/go

Et **Amt Fäär-Oomram** äs en amt oun e Krais Noordfreeschloun oun Sleeswich-Holstiin. Et bestoont üt dä tou ailoune, Fäär än Oomram, wat tut weesten foont fastloun läie. Dat heet 10.493 foolk (2019). E haudstää foont amt äs E Wiik. 

## Kwäle
C. P. Christiansen/sö

**Christian Peter Christiansen** (* 4.11.1854 ön Kiel, āpwukset ön Kairem, † 10.10.1922 ön Berlin) wiar en sölring Dechter.

Christiansen es bi C. P. Hansen (1803-1879) tö Skuul gingen en heer ön Hüsem Prenter liirt. Leeter waar hi Baas fan't *Husumer Wochenblatt* (sent 1912 *Husumer Tageblatt*) en uk Senaator fan di Stat Hüsem. 

1922 waar Christiansen swaar kraank en wil höm ön Berlin kuriari let, man hi storew diar dach.

## Werk
Dit bikeentst Werk es di "Sölring Hümne" . Uk sin Dechting  es gur bikeent. 
Üp Dütsk heer Christiansen en Balaad skrewen, wat aur di Seeman Tame Tamen (* 1711) giar, diar ön Slaawerii kām.

#### Üüs Sölring Lön (Bigening)

Üüs Söl’ring Lön’, dü best üüs helig
Dü blefst üüs ain, dü best üüs Lek!
Din Wiis tö hual’en, sen wü welig
Di Söl’ring Spraak auriit wü ek.
Wü bliiv me di ark Tir forbün’en,
Sa lung üs wü üp Warel’ sen.
Uk diar jaar Uuning bütlön’ fün’en,
Ja leeng dach altert tö di hen. 
Kumt Riin, Kumt Senenskiin,
Kum junk of lekelk Tiren,
Tö Söl’ wü hual’ Aural;
Wü bliiv truu Söl’ring Liren! 


#### Stiiner bi Strön (Bigening)

Ik wiar itüüs en ging bi Strön;
Di Senskiin lair aur See en Lön.
Ik ging en taacht en saamelt Stiin;
Ja wiar sa blank, ja wiar sa riin. 


## Luki uk diar

**WikiText**
* 
* 

**Video**
* Stiiner bi Strön üp YouTube

**Muar aur C. P. Christiansen**
* C. P. Christiansen ön't Nordfriisk Futuur
* Lauritzen-Hamburg.de
* "Stiiner bi Strön" me Aurseeting bi ''Fuar Sölring Lir 2.0''

## Futnooten
Sciadopitys verticillata

At ***Sciadopitys verticillata*** of uk ***Skiremtan*** as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Sciadopityaceae. Hat wääkst uun Jaapan an brükt föl focht.

## Luke uk diar
Podocarpaceae

A ***Podocarpaceae*** san en famile faan Näädelbuumer (Coniferopsida). Jo like Iiwenplaanten (Taxaceae), san diar oober ai alt nai mä.

## Sköölen
Acmopyle – Afrocarpus – Dacrycarpus – Dacrydium – Falcatifolium – Halocarpus – Lagarostrobos – Lepidothamnus – Manoao – Microcachrys – Nageia – Parasitaxus – Pectinopitys – Pherosphaera – Phyllocladus – Podocarpus – Prumnopitys – Retrophyllum – Saxegothaea – Sundacarpus

## Luke uk diar
Thurrock

**Thurrock** [ˈθʌrək], amtelk **Borough of Thurrock**, as en *[[unitary authority]]* uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 175.531 lidj (2020). 

## Geografii
Thurrock leit bi a nuurdeeg faan a mös faan de Thames Struum.

Steeden an taarpen uun Thurrock:
Aveley - Bulphan - Chadwell St Mary - Chafford Hundred - Corringham - Coryton Refinery - East Tilbury - Fobbing - Grays - Horndon-on-the-Hill - Linford - Little Thurrock - Mucking - Orsett - Purfleet - Shell Haven - South Ockendon - Stanford-le-Hope - Stifford - Thames Haven - Thurrock Village - Tilbury - West Thurrock.

## Histoore
Föör 1998 wiar Thurrock en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Essex. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Essex.

## Kwelen
Keteleeria

A ***Keteleeria*** of *Abietia* san en skööl faan trii slacher Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Pinaceae. Jo waaks uun't süüdelk Sjiina, Laos an Wjetnam. 

## Slacher
Keteleeria davidiana – Keteleeria evelyniana – Keteleeria fortunei

Keteleeria_calcarea_-_Kunming_Botanical_Garden_-_DSC02748.JPG|*K. davidiana*
Gardenology.org-IMG 0034 rbgm10dec.jpg|*K. evelyniana*
Keteleeria fortunei 油杉.jpg|*K. fortunei*



## Luke uk diar
Pseudolarix amabilis

At ***Pseudolarix amabilis*** of ***Japoonsk Gul-Lerche*** as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Pseudolarix. Hat hiart tu't famile faan a Pinaceae.

## Luke uk diar
Hemlock

A **Hemlock** (*Tsuga*) san en skööl faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Pinaceae.

## Slacher
T. canadensis – T. caroliniana – T. chinensis – T. diversifolia – T. dumosa – T. formosana – T. forrestii – T. heterophylla – T. mertensiana – T. sieboldii

## Luke uk diar
Nothotsuga longibracteata

***Nothotsuga longibracteata*** as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Nothotsuga. Hat hiart tu't famile faan a Pinaceae an wääkst uun Sjiina.

## Luke uk diar
Douglaasien

A **Douglaasien** (*Pseudotsuga*) san en skööl faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Pinaceae. Jo kön böös ual an grat wurd. Uun Euroopa wääkst fööraal di slach *P. menziesii*.

## Slacher
* P. japonica , Jaapan
* P. lindleyana , Meksikoo
* P. macrocarpa , Kalifornien
* P. menziesii , Nuurdameerikoo
*: Pseudotsuga menziesii var. menziesii (*Green Douglaasie*)
*: Pseudotsuga menziesii var. glauca (*Blä Douglaasie*)
* P. sinensis , Sjiina
*: Pseudotsuga sinensis var. sinensis
*: Pseudotsuga sinensis var. brevifolia
*: Pseudotsuga sinensis var. gaussenii

## Luke uk diar
Kauribuumer

A **Kauribuumer** (*Agathis*) san en skööl faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Araucariaceae. Jo waaks uun Süüduastaasien.

## Iindialang
#### Sektioonen
* *Agathis*  	
* *Rostratae*
* *Prismatobracteatae*
#### Slacher
A. alba – A. atropurpurea – A. australis – A. borneensis – A. dammara – A. flavescens – A. kinabaluensis – A. labillardieri – A. lanceolata – A. lenticula – A. macrophylla – A. microstachya – A. montana – A. moorei – A. orbicula – A. ovata – A. robusta – A. silbae

## Luke uk diar
Düüwenbuum

A **Düüwenbuum** (*Cathaya argyrophylla*) as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Cathaya. Hi hiart tu't famile Pinaceae. Di latiinsk nööm komt faan en ualen ütjdruk för Sjiina uf: *Cathay*. Diar wääkst hi uun a prowinsen Sichuan an Hunan üüb en hööchde faan 1.400 bit 1.800 meetern.

## Luke uk diar
Amentotaxus

A ***Amentotaxus*** san en skööl faan letj Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Iiwenplaanten (Taxaceae). Jo waaks uun Süüduastaasien. 

## Slacher
*A. argotaenia – A. assamica – A. formosana – A. hatuyenensis – A. hekouensis – A. poilanei – A. yunnanensis*

## Luke uk diar
Austrotaxus spicata

***Austrotaxus spicata*** as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Austrotaxus faan a Iiwenplaanten (Taxaceae). Hat lewet bluas üüb Neikaledoonien.

## Luke uk diar
Pseudotaxus chienii

A ***Pseudotaxus chienii*** as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Pseudotaxus faan a Iiwenbuumer (Taxaceae). Hi wääkst uun Sjiina, an as böös raar wurden.

## Luke uk diar
Nödiiwen

A **Nödiiwen** (*Torreya*) san en skööl faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Iiwenplaanten (Taxaceae). Jo waaks uun Uastaasien an uun't süüdelk Nuurdameerikoo.

## Slacher
*T. californica – T. fargesii – T. grandis – T. jackii – T. nucifera – T. taxifolia*

## Luke uk diar
Brighton and Hove

**Brighton and Hove** as en *[[unitary authority]]* an en steed an en city bi a süüdeeg faan Ingelun. Det hee 291.738 lidj (2020). At *unitary authority* hiart tu't regiuun Süüd Uast Ingelun.

## Geografii
### Steeden
Wichtig steeden uun Brighton and Hove san:
* Brighton
* Hove
* Portslade
* Rottingdean

## Histoore
Föör 1997 wiar Brighton an Hove tau apartig boroughs uun't ferwaltingsgraafskap East Sussex. Santdeem san jo en ferianigt apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap East Sussex.

## Kwelen
Southend-on-Sea

**Southend-on-Sea** of ianfach **Southend** as en steed, en city an en *[[unitary authority]]* uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 182.773 lidj (2020).

## Geografii
Southend-on-Sea leit bi a nuurdeeg faan a mös faan de Thames Struum.

### Steeddialen
* Chalkwell
* Eastwood
* Leigh-on-Sea
* Prittlewell
* Shoeburyness
* Southchurch
* Thorpe Bay
* Westcliff-on-Sea

## Histoore
Föör 1998 wiar Southend-on-Sea en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Essex. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Essex.

## Kwelen
Central Bedfordshire

**Central Bedfordshire** as en *[[unitary authority]]* uun't graafskap Bedfordshire, Regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 294.096 lidj (2020). At hoodsteed faan't *unitary authority* as Chicksands.

## Geografii
### Steeden an Taarpen

## Histoore
Central Bedfordshire wurd de 1. April 2009 faan dön tau distrikten Mid Bedfordshire an South Bedfordshire grünjlaanjen. Tu liker tidj wurd at ferwaltingsgraafskap Bedfordshire apliaset. Det hiart noch tu't seremoniel graafskap Bedfordshire.

## Kwelen
City of Peterborough

Det **City of Peterborough** as en city an en *[[unitary authority]]* uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 202.626 lidj (2020).

## Histoore
Föör 1888 wiar't gebiit faan't City of Peterborough dial faan't ferwaltingsgraafskap Northampton. Faan 1888 to 1965 wiar det en apartig ferwaltingsgraafskap, det Soke of Peterborough. 1965 wurd det mä Huntingdon ferianigt, am at ferwaltingsgraafskap Huntingdon and Peterborough tu skeeben. 1974 wurd Huntingdon and Peterborough apliaset an at City of Peterborough wurd dial faan't ferwaltingsgraafskap Cambridgeshire. 1998 wurd det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Cambridgeshire.

## Kwelen


## Luke uk diar
Bedfordshire

**Bedfordshire** wiar bit 2009 en *Ferwaltangsgroofskap* uun't Regiuun Uasten faan Ingelun. A distrikten san apliaset wurden an tu trii *[[unitary authorities]]* tuupfaadet wurden. Daalang as Bedfordshire man muar en *Seremoniel Groofskap*.

## Unitary authorities uun't Groofskap Bedfordshire

Bit 2009 wiar Mid Bedfordshire an South Bedfordshire aanj distrikten. Daalang san's tuupfaadet tu Central Bedfordshire.

## Luke uk diar
Bedford

**Bedford** as en stääd uun't groofskap Bedfordshire (Uasten faan Ingelun) mä gud 90.000 iinenern. Hat as ferwaltangsteed faan't unitary authority Borough of Bedford.

Uun Bedford skal det grääf faan Offa of Mercia weesen haa. Faan Bedford kaam di skriiwer John Bunyan, di uun't 17. juarhunert det buk *The Pilgrim’s Progress* skrewen hää.

Flook minsken uun Bedford haa itajeensk fööraalern, auer uun a 1950er juaren flook Itajeenern diar hen kaam, am diar tu werkin.

## Luke uk diar
Luton

**Luton** as en *[[unitary authority]]* an en steed uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 213.528 lidj (2020).

## Histoore
Föör 1997 wiar Luton en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Bedfordshire. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Bedfordshire.

## Ferkiar
Uun Luton leit de London-Luton Fluughuuwen.

## Kwelen
Borough of Bedford

A **Borough of Bedford** as en *[[unitary authority]]* uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 174.687 lidj (2020).

## Geografii
### Steeden
* Bedford
* Eastcotts
* Great Barford
* Oakley
* Stewartby
* Turvey
* Wootton

## Histoore
A distrikt Bedford wurd de 1. April 1974 üüs dial faan't ferwaltingsgraafskap Bedfordshire grünlaanjen. 1975 wurd a distrikt üüs North Bedfordshire en *borough*. Det wurd 1992 iin uun Borough of Bedford amneemd. De 1. April 2009 wurd at ferwaltingsgraafskap Bedfordshire apliaset an a borough wurd en *unitary authority*. Det hiart noch tu't seremoniel Graafskap Bedfordshire.

## Kwelen
Unitary authority

**Unitary authorities** san ferwaltangsianhaiden uun't Ferianagt Könangrik an uun Neisialun. Uun Skotlun het jo *[[council area]]s*, an uun Wales *[[principal area]]s*. Jo onerstun nian groofskap, man ferwalte jo salew, an haa sodenang apgoowen faan en groofskap an en distrikt. Jo like kreisfrei stääden uun Sjiisklun, kön oober so grat üs en lunkreis wees.

Normoolerwiis hiar unitary authorities oober widjerhen tu det *seremoniel* groofskap, huar jo ans en distrikt faan wiar. A seremoniel groofskapen san nian ferwaltangsianhaiden, spele oober widjer en grat rol üs kulturel ianhaid. 

## Unitary authorities uun Ingelun
 

## Kwelen
Sui generis

**sui generis** as en latiinsken ütjdruk an ment: *faan sin aanj oort* , iansagoortag , ei tu fergliken.

Hi woort brükt, wan Dü wise wel, dat en ding ei tu en *klas* faan ööder dingen paaset.
Reading

**Reading** ([ˈɹɛdɪŋ]; ), amtelk **Borough of Reading**, as en steed an *[[unitary authority]]* uun't regiuun Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 160.337 lidj (2020).

## Histoore
Föör de 1. April 1998 wiar Reading en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Berkshire. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Berkshire.

## Kwelen
Borough of Milton Keynes

**Milton Keynes** [ˌmɪltənˈkiːnz], amtelk **Borough of Milton Keynes** as en *[[unitary authority]]* uun't graafskap Buckinghamshire, Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 270.203 lidj (2020). At ferwalting sat uun Milton Keynes.

## Histoore
Föör de 1. April 1997 wiar Milton Keynes en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Buckinghamshire. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Buckinghamshire.

## Kwelen


## Luke uk diar
Portsmouth

**Portsmouth** as en steed, en city an an *[[unitary authority]]* uun't regiuun Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 214.692 lidj (2020).

## Histoore
Föör de 1. April 1997 wiar Portsmouth en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Hampshire. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Hampshire.

## Kwelen
Borough of Wokingham

A **Borough of Wokingham** as en *[[unitary authority]]* uun't regiuun a Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 173.945 lidj (2020). Hoodsteed as Wokingham.

## Geografii
### Steeden an Taarpen
Wokingham - Arborfield - Barkham - Charvil - Earley - Finchampstead - Hurst - Sonning - Remenham - Ruscombe - Shinfield - Twyford - Wargrave - Three Mile Cross - Winnersh - Spencers Wood - Woodley 

## Histoore
Föör de 1. April 1998 wiar Wokingham en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Berkshire. Santdeem as det en apartig *unitary authority*. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Berkshire.

## Kwelen


## Luke uk diar
Berkshire

**Berkshire** wiar bit 1998 en Ferwaltangsgroofskap uun't Regiuun Süüd Uast Ingelun. Diar jaft at oober nian distrikten muar, diarför *[[unitary authorities]]*, an Berkshire as sant 1999 man muar en *Seremoniel Groofskap*.

## Unitary authorities

## Luke uk diar
Borough

En **Borough** ( *borag*) as en ual ferwaltangsianhaid uun ingelskspreegen lunen. Hat woort daalang miast üs *distrikt* betiakent.

Det ütjspriak skeelt tesken Süüdingelun, huar det flooksis -bury skrewen woort, uun Madelingelun miast -borough [] an uun Skotlun -burgh []. Uun a USA jaft at *-borough* [] of [], *-burgh* [] of [], *-brough* ([]).

Daalang woort onerskääst tesken *[[metropolitan borough]]s*, det san miast stääddialen faan grat stääden, an *non-metropolitan boroughs*, det san distrikten faan *groofskapen* of *[[unitary authorities]]*.

## Luke uk diar

* City
City (Ferianagt Könangrik)

En **City** as en grat stääd. Wi brük det wurd uk leewen för't *banenstääd* (ingelsk: *city centre*, amerikoonsk: *downtown*, *central business district* CBD).

Uun a ingelsk histoore wiar en city en stääd mä en katedraal, huar en baskoop seed. A könang hää en stääd (*town*) tu en city maaget. Daalang san cities uun Ingelun miast *[[unitary authorities]]*, sowat üs kreisfrei stääden, of stääddialen faan grat stääden. Uun't Ferianagt Könangrik jaft at 76 cities - 55 uun Ingelun, 7 uun Wales, 8 uun Skotlun, an 6 uun Nuurdirlun, an do san diar noch fiiw bütjluns cities. Uk wan det daalang nian grat bedüüdang muar hää, san a iinwenern diar dach stolt üüb, dat jo uun en city wene. An diar wurd uk daalang noch cities nei ütjrepen faan a könang.

## Cities uun't Ferianagt Könangrik
#### Ingelun

#### Skotlun

#### Wales

#### Nuurdirlun

#### Bütjluns

## Luke uk diar
* Borough

* :w:en:City status in the United Kingdom (ingelsk)
Bath and North East Somerset

**Bath and North East Somerset** as en *[[unitary authority]]* uun't regiuun Süüd Waast Ingelun. Det leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 196.357 lidj (2020). A hoodsteeden faan det unitary authority san Bath an Keynsham.

## Kwelen