open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Süüd-Atapaskisk spriaken

**Süüd-Atapaskisk spriaken** of **Apache spriaken** san en twiig faan a Atapaskisk spriaken uun't süüden faan a Feriand Stooten faan Ameerikoo an Nuurd-Meksiko.

Diar hiar amanbi 6 spriaken tu, an 184.000 minsken snaake ian diarfaan üs mamenspriak.

## Iindialang
# **Plains Apache spriaken** (ingelsk *Plains Apachean*)
##**[[Plains Apache spriak|Plains Apache]]** (own name *Náʼįįsha*; ingelsk *Plains Apache, Kiowa Apache, Oklahoma Apache*). († ütjstürwen)
# **Navajo-Apache spriaken** (ingelsk *Navajo-Apache, Southwestern Apachean*)
## **Uast-Apache spriaken** (ingelsk *Eastern Apachean*)
###**[[Jicarilla Apache spriak|Jicarilla Apache]]** (own name *Abáachi mizaa* ; ingelsk *Jicarilla, Jicarilla Apache*). (1000 snaake)
####*Llanero*
####*Hoyero*
###**[[Lipan Apache spriak|Lipan Apache]]** (ingelsk *Lipan, Lipan Apache*). (†1980s ütjstürwen)
## **Waast-Apache spriaken** (ingelsk *Western Apachean*) 
###**[[Mescalero-Chiricahua spriak|Mescalero-Chiricahua]]** (ingelsk *Mescalero-Chiricahua*) (1800 snaake)
#### Chiricahua spriakwiis (ingelsk *Chiricahua, Chiricahua Apache*). 
#####*Chiricahua*
#####*Mimbreño*
#####*Mogollon*
#### Mescalero spriakwiis (ingelsk *Mescalero, Mescalero Apache*). 
###**[[Waast-Apache spriak|Waast-Apache]]** (own name *Ndee biyatiʼ / Nnee biyatiʼ* ; ingelsk *Western Apache, Coyotero*). (12.693 snaake)
####*Cibecue*
####Nuurd-Tonto (ingelsk *Northern Tonto*)
####Süüd-Tonto (ingelsk *Southern Tonto*)
####*San Carlos*
#####*Tsézhiné (Arivaipa*)
#####*Pinal* 
#####*Apache Peaks*
#####*San Carlos proper*
####*White Mountain*
###**[[Navajo spriak|Navajo]]** (own name *Diné bizaad*; ingelsk *Navajo, Navaho*). (168.438 snaake)

## Süüd-Atapaskisk eerd

* **[[Feriand Stooten faan Ameerikoo]]**
** **[[Utah]]**: Navajo
** **[[Colorado]]**: Jicarilla Apache, Navajo
** **[[Arizona]]**: Mescalero-Chiricahua, Navajo, Waast-Apache
** **[[New Mexico]]**: Mescalero-Chiricahua, Jicarilla Apache, Lipan Apache, Navajo
** **[[Texas]]**: Mescalero-Chiricahua, Lipan Apache
** **[[Oklahoma]]**: Mescalero-Chiricahua, Jicarilla Apache, Plains Apache
* **[[Meksiko]]**
** **[[Sonora]]** an **[[Chihuahua]]** : Mescalero-Chiricahua

## Wikipedias

## Futnuuten


## Ferwis efter bütjen
* How Different can Languages be?: The grammatical mosaic of Navajo
* Simplified Apache Pronunciation
* Chiricahua and Mescalero Texts
* Grammatical Sketch of Chiricahua/Mescalero
* Other Apache Ethnographical Sources
* Apache texts
* Goddard's Jicarilla Texts (translation only)
* Issues in Language Textbook Development: The Case of Western Apache
* White Mountain Apache Language: Issues in Language Shift, Textbook Development, and Native Speaker-University Collaboration
* Apachean Languages on Ethnologue site
* Phonetic Structures of Western Apache (318 kb PDF: technical work on acoustic phonetics)
* sample of Apache bible translation
ISO 3166-2:CR

Für Costa Rica bestehen diese Codes für die Provinzen aus je einem Buchstaben aus dem spanischen Alphabet. Für die Hauptstadt werden zwei Buchstaben verwendet.

## Einzelnachweise


----
*Siehe auch:*
* ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes.
* ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.
Panama

**Panama** (spoonsk *Panamá*) as en lun uun Madel-Ameerikoo, uun't waasten leit Costa Rica an uun't uasten Kolumbien. Di Panamakanaal lääpt swäärs troch't lun an ferbanjt at Kariibisk Sia uun't nuurden mä a Pasiifik uun't süüden.

## Geografii
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:

### Indialang faan Ferwaltang

At lun hää njüügen prowinsen an sjauer teritoorien.

Teritoorien:
* Emberá-Wounaan (Unión Chocó)
* Guna Yala (Gaigirgordub)
* Naso Tjër Di (Sieyic)
* Ngäbe-Buglé (Buäbitdi)

## Luke uk diar

## Kwelen
Hän spriak

**Hän spriak** (aanj nööm: **Hän Hwëch’in** ; ingelsk: *Hän*) as det atapaskisk spriak faan't Hän fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 10 minsken fööraal uun Alaska an uun Yukon uun Kanada.  

## Spriakwiisen an Fulken
* Alaska Hän (aanj nööm: *Hän Hwëch’in*; ingelsk *Eagle dialect*). Uun Eagle.
* Kanada Hän (aanj nööm: *Tr’ondëk Hwëch’in*; ingelsk *Dawson dialect & Mooseheide dialect*). 
** Dawson spriakwiis (ingelsk *Dawson dialect*)
** Moosehide spriakwiis (ingelsk *Moosehide dialect*)

## Bispalen
Mooseheide spriakwiis:

* **łuk** fask
* **dëts’ä** an
* **ëtth’ąy** mag
* **łąy** hünj
* **zhùr k’è** wulew spöör
* **nëląy** flääsk
* **dhëzrąy** suart
* **dhëk’äl** witj
* **dot’äl** ruad
* **dodlër** blä
* **dottho** brün
* **shëzho** min hüs
* **nëzho** din hüs
* **wëzho** sin/hör hüs
* **nizho** üüs hüs
* **nëkhwëzho** jau hüs
* **huzho** hör hüs

## Taal nöömer
Mooseheide spriakwiis:

* **ìhłëk** ian
* **nänkąy** tau
* **chäk** trii
* **däng** sjauer
* **łonlà’** fiiw 

## Futnuuten


## Literatüür

*Ridley, Ruth. 1983 Eagle Hän Huch’inn Hòdök / Stories in Eagle Han Huch'inn. Fairbanks, Alaska : Alaska Native Language Center.

## Ferwis efter bütjen
* https://web.archive.org/web/20100111012242/http://www.ynlc.ca/languages/hn/hn.html Yukon Native Lnaguage Center
* http://languagegeek.com/dene/yukon/han.html
Tagish spriak

**Tagish spriak** (aanj nööm: **Tā̀gish** ; ingelsk: *Tagish*) as det atapaskisk spriak faan't Tagish fulk (*Carcross/Tagish First Nation*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 2 minsken fööraal uun Yukon uun Kanada.  

## Bispalen
* **łūge** fask
* **mèjih** rendiart
* **gṑdan** hingst
* **tlįʼ** hünj
* **egey** wulew
* **egeyā** letj wulew
* **shash** bäär
* **mbēsh** kniif
* **łēsh** sun
* **kòn** ial
* **eshmą̄** min mam
* **eshtàʼ** man aatj
* **eshchū̢** min gratmam
* **eshchìe** man grataatj
* **eshlàʼ** min hun
* **nilàʼ** din hun
* **melàʼ** sin/hör hun
* **dahlàʼ** üüs hun, jau hun
* **kulàʼ** hör hun
* **Dene denistsʼą̀ʼą̄ ?** snaakest dü det spriak fan a ual iinwenern?
* **Ę̀hęʼ, Dene denistsʼą̀ʼ** ja, ik snaake det spriak faan a ual iinwenern
* **Hadùʼ** naan

## Taal nöömer
* **łìgi** ian
* **łakìdètʼē** tau
* **tādetʼē** trii
* **dā̀kʼṑn etʼē** sjauer
* **kī̀jin etʼē** fiiw
 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* https://web.archive.org/web/20080417165007/http://www.ynlc.ca/languages/tg/tg.html
* http://www.firstvoices.com/en/Tagish
Tahltan spriak

**Tahltan spriak** (aanj nööm: **Dahdzege** ; ingelsk: *Tahltan, Nahanni*) as det atapaskisk spriak faan't Tahltan fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 55 (2006; + 3 linguists: John Ritter, John Alderete, Collin Carter) minsken fööraal uun Telegraph Creek, Dease Lake an Iskut uun British Columbia uun Kanada.  

## Bispalen
Tahltan bispalen:

* **hodzih**  rendiart
* **chaba’e**  papel
* **khos tsedle**  Rosa canina
* **gāza**  sjüüren
* **ts’ostsiye**  tan
* **t’ūk**  braannäädel (*Urtica*)
 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* An Annotated Bibliography of Tahltan Language Materials (2008)
Kaska spriak

**Kaska spriak** (aanj nööm: **Dene K’éh, Dene Zágéʼ ** ; ingelsk: *Kaska, Nahanni, Eastern Nahane*) as det atapaskisk spriak faan't Kaska fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 400 minsken fööraal uun British Columbia an uun Yukon uun Kanada.  

## Spriakwiisen an Fulken
Spriakwiisen:
* Liard spriakwiis (ingelsk *Liard dialect*]. *Liard River First Nation* 
* Ross River spriakwiis (ingelsk *Ross River dialect*]. Fulk: *Tū Łī́dlīni gudanéʼ (Ross River people)* ; Unit: *Ross River Dena Council*.
* Pelly Banks spriakwiis (ingelsk *Pelly Banks dialect*]

Fulken:
* *Tsídāgi Lūgéʼ gudanéʼ (Watson Lake people)* : *Lower Post First Nation* 
* *Kédidzā Manéʼ gudanéʼ (Good Hope lake People*) : *Dease River First Nation* 
* *Kwadacha First Nation* 

## Bispalen
* **łūge ** fask
* **tsęł ** ääks
* **łḗs ** meel
* **tuʼ ** weeder
* **bēs ** kniif
* **kǫ́ ** hüs
* **eskų́ą** (*Ross River*) **eskǫ́ą** (*Pelly Banks*) **sekǫ́** (*Liard*) min hüs
* **enkų́ą** (*Ross River*) **enkǫ́ą** (*Pelly Banks*) **nekǫ́** (*Liard*) din hüs
* **mekų́ą** (*Ross River*) **mekǫ́ą** (*Pelly Banks*) **mekǫ́** (*Liard*) sin/hör hüs
* **gekų́ą** (*Ross River*) **gekǫ́ą** (*Pelly Banks*) **gekǫ́** (*Liard*) üüs hüs
* **gukų́ą** (*Ross River*) **gukǫ́ą** (*Pelly Banks*) **gukǫ́** (*Liard*) jau hüs
* **nehkų́ą** (*Ross River*) **nahkǫ́ą** (*Pelly Banks*) **nahukǫ́** (*Liard*) hör hüs

## Taal nöömer
* **ełígéʼ ** ian
* **łígetʼē ** tau
* **tā́détʼē ** trii
* **łântʼē ** sjauer
* **łṓláʼ ** fiiw 
 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* https://web.archive.org/web/20130129021757/http://kaska.arts.ubc.ca/excercises.html
Gwich’in spriak

**Gwich’in spriak** (aanj nööm: **Gwich’in** ; ingelsk: *Gwich’in, Kutchin*) as det atapaskisk spriak faan't Gwich’in fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 770 minsken fööraal uun Alaska an uun a Nuurdwaast-Teritoorien an uun Yukon uun Kanada.  

Gwich’in as at amtelk spriak uun a Nuurdwaast-Teritoorien.

## Spriakwiisen an Fulken
* **Alaska Gwich’in spriakwiisen** (ingelsk *Alaskan Gwich’in, Alaska dialects*) : Uun Yukon–Koyukuk Census Area.
** *Dihaii Gwich’in*.
** *Neetsʼąįį Gwich’in* (eegentelk: 'residents of the north side'): Uun Arctic Village (*Vashraii K’oo*).
** *Dendu Gwich’in* (eegentelk: 'foothill mountain people'): Uun Birch Creek (*Deenduu*).
** *Draan’jik Gwich’in* (eegentelk: 'Black River people'): Uun Chalkyitsik uun Black River. 
** *Danzhit Hanlaih Gwich’in* (eegentelk: 'water flowing out of the mountains'): Uun Circle (*Dan Zhit Haainlaii*)
** *Gwich’yaa Gwich’in* (eegentelk: 'people of the flats'): Uun Fort Yukon (*Gwichyaa Zhee*) an Venetie (*Viihtaii*). 
* **Kanada Gwich’in spriakwiisen** (ingelsk *Canadian Gwich’in, Canadian dialects*)
** *Van Tat Gwich’in* (eegentelk: 'people who live among the lakes'): Uun Old Crow uun Yukon. 
*** *Old Crow dialect*
*** *Peel River dialect*
** *Dagudh Gwich’in*. Uun Yukon.
** *Teetł’it Gwich’in* (eegentelk: 'people of the head waters'): Uun Fort McPherson (*Teetł’it Zheh*) uun a Nuurdwaast-Teritoorien. 
** *Gwichya Gwich’in* (eegentelk: 'people of the flats'): Uun Tsiigehtchic (ual nööm: Arctic Red River) uun a Nuurdwaast-Teritoorien. 
** *Edhiitat Gwich’in* (eegentelk: 'delta people'): Uun Aklavik uun a Nuurdwaast-Teritoorien. 
** *Nihtat Gwich’in* (eegentelk: 'mixed people'): Uun Inuvik uun a Nuurdwaast-Teritoorien. 

## Mamenspriak

Gwich’in as at amtelk spriak uun a Nuurdwaast-Teritoorien. Gwich’in spreeger taalen uun't juar 1998 uun a Nuurdwaast-Teritoorien: 

Gwich’in studententaalen uun a juaren 1987-1988 uun Alaska: 

## Bispalen
* **łuk** fask
* **vadzaih** rendiart
* **dzhiig** fögel
* **kʼaii** wilag
* **shin** somer
* **khaii** wonter
* **zhoh** snä
* **tshin** rin
* **kʼoh** wulk, swark
* **shizheh** min hüs
* **nizheh** din hüs
* **vizheh** sin/hör hüs
* **nakhwazheh** üüs hüs, jau hüs
* **guuzheh** hör hüs 
* **Drin gwiinzii** gud dai
* **Dinjii Zhuh kʼyùu lèe ginįįkhìi ?** snaakest dü det spriak fan a ual iinwenern?
* **Ąhą̀, Dinjii Zhuh kʼyùu lèe ginihkhìi** ja, ik snaake det spriak faan a ual iinwenern
* **Neenjit dàgòonchʼùu ?** hü hetst dü?

## Taal nöömer
* **ihłak** ian
* **neekaii** tau
* **tik** trii
* **daang** sjauer
* **ihłoogwinlìʼ** fiiw

## Muun nöömer
A Gwich’in muun nömer:

***shreedrin** alemnak
***shreenanh** muun
***Ch’anjaa / Ahtr’aii Shree Choo** Janewoore
***Veegwaadhat / Ahtr’aii Shree Tsal** Febrewoore
***Ch’izhin Zhrii** Maarts
***Ch’ikee Zhrii** April
***Gwiluu Zhrii** Mei
***Vanan Ch’iighoo** Jüüne
***Òuk Choo Zhrii** Jüüle
***Khii Zhrii** August
***Dinjik Zhrii** September
***Vadzaih Zhrii** Oktuuber
***Divii Zhrii** Nofember
***Ch’atsal** Detsember

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*Yukon Native Language Centre: Gwich’in
*Alaska Native Language Center: Gwich’in
Costa Rica

**Costa Rica** (spoonsk för "rik küst") as en lun uun Madel-Ameerikoo. Uun't nuurden leit Nikaraagua an uun't süüden Panama. Uun't uasten as a Kariibik an uun't waasten a Pasiifik.

## Geografii
### Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:

### Indialang faan Ferwaltang
At lun hää sööwen prowinsen.

## Ferwisang efter bütjen

## Futnuuten
Daneza spriak

**Daneza spriak** of **Beaver spriak** (aanj nööm: **Dane-ẕaa Ẕáágéʔ ᑕᓀᖚ** ; ingelsk: *Danezaa, Beaver, Tsattine*) as det atapaskisk spriak faan't Daneza fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi ? minsken fööraal uun Snare Hill (*Madátsʼatlʼǫje*), Aledze Creek (*Alédzé Tsáá*), Big Camp (*Ṯs̠aẕuulh Saahgáe*), Doig River (*Hanás̠ Saahgéʔ*), Osborne River (*Nętlʼuk*), Petersen's Crossing (*Alááʔ S̠atǫ*), Montney (*Gat Tah Kwą̑*) uun British Columbia an uun Sweeney Creek, Boyer River (Rocky Lane) an Child Lake (Eleske) uun Alberta uun Kanada.  

## Bispalen
* **dane** minsk
* **saa** san
* **s̱án** stäär
* **yes̠** snä
* **chuu** weeder
* **saahgii** ia
* **męge** sia
* **eḏẕe** huug
* **lhuuge** fask
* **tlęzaa** hünj
* **tsááʔ** biiber
* **kʼat** wilag
* **ke** skuch
* **achéʔ** stört
* **adzěʔ** hart
* **askaa** erkek (çocuk)
* **atʼaa** kız (çocuk)
* **dedze** maan
* **tsʼege** wüf
* **tsʼidaah** kint
* **samaa** min mam
* **satseaʔ** man ualaatj
* **satsǫʔ** min ualmam
* **sataaʔ ** man aatj
* **nataaʔ ** dan aatj
* **mataaʔ ** san/hör aatj
* **hataaʔ ** üüs aatj
* **nahataaʔ ** jau aatj
* **guutaaʔ** hör aatj
* **sakwą** min hüs
* **Jee aa haanachʼe ** hü hetst dü?
* **Uushǫ** mi gongt det gud
* **Ǫ jii sas ǫ** as det en suartbäär?
* **Ęjweh ajǫ sas, dleye lǫ** naan, det as nään suartbäär, det as en brünbäär
* **ahą́ą** ja

## Futnuuten


## Literatüür
*Garrioch, Alfred C. 1886.  ᐅᕞᐨ ᐅᗱ ᕦᑫᐦᓂᔭᕠᐣᖆᐢ ᒪʳᐠ* / The Gospel according to St. Mark: translated by the Rev. Alfred C. Garrioch, missionary of the Church Missionary Society, into the language of the Beaver Indians of the diocese of Athabaska. London: Society for Promoting Christian Knowledge (Syllabics)

## Ferwis efter bütjen

* https://web.archive.org/web/20100523023318/http://www.virtualmuseum.ca/Exhibitions/Danewajich/
Sekani spriak

**Sekani spriak** (aanj nööm: **Tsekʼehne, Tsek’ene** ; ingelsk: *Sekani*) as det atapaskisk spriak faan't Sekani fulk (mä Dakelh: *Carrier Sekani Tribal Council*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 30-40 minsken fööraal uun British Columbia uun Kanada.  

## Spriakwiisen an Fulken
* *Sustut’enne*
* *Saschojan*
* *Tsay Keh Dene*
* *McLeod Lake Dene*
* *Kwadacha Tsek’ene * (ingelsk: *Kwadacha Sekani, Kwadacha language, Fort Ware Sekani*). Uun Kwada Hi (Fort Ware). Unit: *Kwadacha Tsek’ene First Nation*.

## Bispalen
Kwadacha Tsek'ene spriakwiis:

* **dune** minsk; maan
* **tlįį** hünj
* **wudzįįh** rendiart
* **yus** snä
* **chǫ** rin
* **k’wus** wulk, swark
* **kwùn** ial
* **’įįbèh** somer
* **too** weeder
* **mun** sia
* **nun** eerd
* **tselh** wulk, swark
* **ʼukèʼ** fut
* **’àtse** man ualaatj
* **’àtsǫǫ** min ualmam
* **ǫ** ja

## Taal nöömer
* **lhìghè’** ian
* **lhèkwudut’e** tau
* **tadut’e** trii
* **dįįdut’e** sjauer

## Muun nöömer
A Sekani muun nömer:

* **Tlįį duchę̀’ ’ehdasde** Janewoore
* **Dahyusè’ nùkehde wìlę** Febrewoore
* **Nùtsʼiide** Maarts
***???** April
* **ʼUtʼǫ̀ʼ kùnuyehde** Mei
* **Jìje dinììdulh** Jüüne
* **Yhììh nunutsunde wìlę** Jüüle
* **???** August
* **Yhììh ukudeh’àsde** September
* **’Udììtl’ǫh ’uwit’į̀į̀h** Oktuuber
* **Yus ’ut’į̀į̀h** Nofember
* **Khuye ’uwììjàh** Detsember

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
http://www.firstvoices.com/en/Kwadacha-Tsekene
Nuurd-Slavey spriak

**Nuurd-Slavey spriak** of **Sahtu Dene spriak** (aanj nööm: **Sahtúot'ı̨nę Yatı̨́ ᓴᑋᕲᖌᑎᑊᐠᓀᐠ ᔭᕱ** ; ingelsk: *Sahtu Dene, North Slavey*) as det atapaskisk slavey spriak faan 1235 minsken faan't Nuurd-Slavey fulk (*Dene Thaʼ* ᑌᓀ ᒐ) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 680 minsken fööraal uun a Nuurdwaast-Teritoorien an uun Yukon uun Kanada.  

Sahtu Dene as at amtelk spriak uun a Nuurdwaast-Teritoorien.
 

## Spriakwiisen
* **Hare** spriak[wiis] (aanj nööm: **K’áshogot’ine** ᑲᑊᗱᑯᑎᑊᓀ ; ingelsk: *Hare, Kawchodinne*]. Snaaket woort det faan amanbi 45 minsken fööraal uun Fort Good Hope (*Rádı̨lı̨h Kóé*) an snaaket woort det faan amanbi 30 minsken fööraal uun Colville Lake (*K’áhbamı̨́túé*) uun a Nuurdwaast-Teritoorien (2006) 
* **Bear Lake** spriak[wiis] (aanj nööm: **Sahtúgot’ine** ᓴᑋᕲᒼᑯᑎᑊᓀ ; ingelsk: *Bear Lake or Bearlake, Satudene*]. Snaaket woort det faan amanbi 465 minsken fööraal uun Ft. Franklin (*Délı̨ne*) uun a Nuurdwaast-Teritoorien (2006) 
* **Mountain** spriak[wiis] (aanj nööm: **Shihgot’ine** ᗰᑋᑯᑎᑊᓀ ; ingelsk: *Mountain*]. Snaaket woort det faan amanbi 130 minsken fööraal uun Ft. Norman (*Tulít’a*) an snaaket woort det faan amanbi 10 minsken fööraal uun Norman Wells (*Łe Gǫ́hlı̨nı̨*) uun Yukon Teritoorium (2006). Etimoologi faan a nööm: *shih* ('berag').

## Bispalen
Sahtu Dene bispalen: 

* **dene** minsk
* **łue** (*Bear Lake*) **lue** (*Mountain*) **luge** (*Hare*) fask
* **detʼǫne** (*Bear Lake, Mountain*) **detʼone** (*Hare*) weederfögel
* **tu** (*Hare, Mountain*) **tú** (*Bear Lake*) weeder
* **tu káyı̨lı̨** (*Hare*) weederfaal
* **sǫ́bafǝ́ defo dǝ́tı̨** (*Hare*) gul
* **sasǫ́né** (*Hare*) iisen 
* **łe nıhtsʼı** eerdgas
* **łe dzene** petrooleum

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* Sahtu Settlement Harvest Study Data Report 2002 & 2003
*Dene Godə / North Slavey
Tłı̨chǫ spriak

**Tłı̨chǫ spriak** of **Dogrib spriak** (aanj nööm: **Tłı̨chǫ Yatıı̀ ** ; ingelsk: *Dogrib, Tlicho*) as det atapaskisk spriak faan't Tłı̨chǫ fulk (*Tłı̨chǫ got'ı̨ı̨̀ * ) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 2135 minsken fööraal uun a Nuurdwaast-Teritoorien uun Kanada.  

Di iarjuaren brükt nööm *Dogrib* (eegentelk: 'hünjrab') as spiitet snaak.

Tłı̨chǫ as at amtelk spriak uun a Nuurdwaast-Teritoorien.

## Mamenspriak

:Uun Behchokǫ̀ (Rae-Edzo) 1115 snaake
:Uun Detah 130 snaake
:Uun Gamètì (Rae Lakes) 220 snaake
:Uun Ndilo (Yellowknife) 295 snaake
:Uun Wekweètì (Snare Lakes) 90 snaake
:Uun Whatì (Lac la Martre) 285 snaake

## Bispalen
* **Tłı̨chǫ got'ı̨ı̨̀ ** Tłı̨chǫ fulk
* **tłı̨** hünj
* **tłı̨cho** hingst (eegentelk: 'grat hünj')
* **łıwe / łıe ** fask
* **detʼǫ** an
* **eyè** ai
* **ejietʼò** moolk
* **dìga** wulew
* **tʼooh** papel
* **deh** ia
* **elà** kaanu
* **dı ** eilun
* **kwe ** fels
* **sìh** / **shìh ** berag
* **tı** sia
* **zhah ** snä
* **chǫ** / **tsǫ** rin
* **ło** riak
* **kǫ̀ ** hüs
* **degoo** witj
* **dezǫ** suart
* **dekʼo** ruad

## Futnuuten


## Literatüür

*Yellowknives Dene First Nation. 2000. ᑌᓀ ᔭᕱᔦ ᕱᐟᕄᓭ/Dëne Yati Ɂerehtł’ís/ᑐᐠᓀ ᔭᕱ ᐁᓂᐠᑋᐟᕃᑊ/Dǫne Yati Enįhtł’è. Yellowknife, N.W.T: Yellowknives Dene First Nation.

## Ferwis efter bütjen
* https://web.archive.org/web/20140505221436/http://tlicho.ling.uvic.ca/ Dogrib Dictionary Database
* Dogrib Knowledge on Placenames, Caribou and Habitat (2002)
Nikaraagua

**Nikaraagua** as en lun uun Madel-Ameerikoo. Uun't nuurden leit Honduuras an uun't süüden Costa Rica. Uun't waasten as a Pasiifik an uun't uasten a Kariibik.

## Geografii
### Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:

### Indialang faan Ferwaltang
At lun hää tau autonoom regiuunen (det Autonoom Regiuun faan det Nuurd-Karibikküst an det Autonoom Regiuun faan det Süüd-Karibikküst) an füftanj departmenten.

## Luke uk diar

* Corn Islands

## Futnuuten
Honduuras

**Honduuras** as en lun uun Madel-Ameerikoo. Naiberlunen san uun't waasten Guatemaala an El Salvador an uun't süüduasten Nikaraagua. Uun't nuurden leit at Kariibisk Sia, uun't süüdwaasten a Pasiifik.

## Geografii
### Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:

### Indialang faan Ferwaltang
At lun hää 18 departmenten.

## Luke uk diar

## Futnuuten
Guatemaala

** Guatemaala** as en lun uun Madel-Ameerikoo, uun't süüden faan't hualeweilun Yucatán. Uun't süüduasten leit Honduuras, uun't süüden El Salvador, uun't nuurden Meksiko an uun't uasten Belize. Uun't uasten as en smäälen tugang tu a Kariibik an uun't süüdwaasten as a Pasiifik.

## Geografii
### Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:

### Indialang faan Ferwaltang
At lun hää 22 departmenten.

## Luke uk diar

## Futnuuten
Slavey spriaken

**Slavey spriaken** of **Slavey spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Slavey macrolanguage or languages or dialects, Slave, Slavé, Slavi, Slavey-Hare or Hare-Slavey, Dene, Mackenzian*) as det atapaskisk spriak of spriaken faan a Nuurd- an Süüd-Slavey fulken uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 3545 minsken fööraal uun a Nuurdwaast-Teritoorien, uun Alberta an British Columbia uun Kanada.  

## Spriaken
# **[[Süüd-Slavey spriak|Süüd-Slavey]]** of **Dene Tha** (Dene Dháh ) (2.310 snaake)
# **[[Nuurd-Slavey spriak|Nuurd-Slavey]]** of **Sahtu Dene** (Sahtúot'ı̨nę Yatı̨́ ᓴᑋᕲᖌᑎᑊᐠᓀᐠ ᔭᕱ) (1.235 snaake)

## Futnuuten
 

## Literatüür
* Howard, Philip G. *A Dictionary of the Verbs of South Slavey*. Yellowknife: Dept. of Culture and Communications, Govt. of the Northwest Territories, 1990. .
* Isaiah, Stanley, et al. *Golqah Gondie = Animal Stories - in Slavey*. Yellowknife: Programme Development Division, Government of the Northwest Territories, 1974.
* Mithun, Marianne. (1999). *The languages of Native North America*. Cambridge: Cambridge University Press.  (hbk); .
* Monus, Vic, and Stanley Isaiah. *Slavey Topical Dictionary: A Topical List of Words and Phrases Reflecting the Dialect of the Slavey Language Spoken in the Fort Simpson Area*. [Yellowknife: Government of the Northwest Territories, Canada?], 1977.
* Northwest Territories. *South Slavey Legal Terminology*. [Yellowknife, N.W.T.]: Dept. of Justice, Govt. of the Northwest Territories, 1993.
* Northwest Territories. *Alphabet Posters in the Wrigley Dialect of the Slavey Language*. [Yellowknife?]: Dept. of Education, Programs and Evaluation Branch, 1981.
* Tatti, Fibbie, and Philip G. Howard. *A Slavey Language Pre-Primer in the Speech of Fort Franklin*. [Yellowknife]: Linguistic Programmes Division, Dept. of Education, Northwest Territories, 1978.
* Pranav Anand and Andrew Nevins. *Shifty Operators in Changing Contexts*. Massachusetts Institute of Technology. http://www.fas.harvard.edu/~lingdept/IndexicalityWorkshop/anandnevins04.pdf
* Rice, Keren. (1989). *A grammar of Slave*. Mouton grammar library (No. 5). Berlin: Mouton de Gruyter. .
* Sabourin, Margaret. *Readers: Slavey Language*. Yellowknife: Dept. of Education, Programme Development Division, 1975.
Süüd-Slavey spriak

**Süüd-Slavey spriak** of **Dene Tha spriak** (aanj nööm: **Dene Dháh, Dene Zhatié ᑌᓀ ᔭᕠᐁ** ; ingelsk: *Dene Tha, Dene Dháa, South Slavey (derogatory), Slavey proper, Dene, Etchaottine*) as det atapaskisk slavey spriak faan't Süüd-Slavey fulk (*Dene Thaʼ* ᑌᓀ ᒐ) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 2310 minsken fööraal uun a Nuurdwaast-Teritoorien, Alberta an British Columbia uun Kanada.  

:1998 : 2620 snaake
:2006 : 2310 snaake

## Spriakwiisen
Süüd-Slavey spriakwiisen:

* *Kátłʼodehche dialect*
* Bistcho spriakwiis (aanj nööm: *Kegúnht’u*; ingelsk: *Bistcho Lake dialect*)
* Assumption/Habay spriakwiis (aanj nööm: *Xewónht’e*; ingelsk: *Assumption/Habay dialect*)
* Fort Vermilion/Eleshe spriakwiis (aanj nööm: *Xewónst’e*; ingelsk: *Fort Vermilion/Eleshe dialect*)

## Bispalen
*Kátłʼodehche dialect*

* **Dene ** Slavey
* **Dene edenédlı̨e** Slavey persuun
* **dene ** minsk
* **deneke** fulk
* **denezhu** maan
* **... gotʼı̨ı̨** ... fulk
* **edı̨htłʼéh ghágonehtę** skuulmääster
* **godelé ** blud
* **gotthʼené ** bian, knook
* **gondaa ** uug
* **gokée ** fut
* **tu theʔǫ ** sia
* **shíh ** berag
* **nımbáa chʼoıa ** indiooner telt
* **ke ** skuch
* **tthı̨h ** ääks
* **tʼéh ** kööl 
* **datłeh ** siap
* **edı̨htł’éh k’ekeh gháts’enda ** fernseen
* **zhah ** snä
* **chǫ ** rin 
* **nıhtsʼı ** winj
* **sa ** san
* **ǫdzı̨za ** muun
* **thę́ ** stäär

## Taal nöömer
* **łíé ** ian
* **ǫkı ** tau
* **taı ** trii
* **dı̨ı̨ ** sjauer
* **sųláı ** fiiw
* **etsʼę́taı ** sääks
* **łą́hdı̨ı̨ ** sööwen
* **etsʼę́dı̨ı̨ ** aacht
* **łáúlı ** njüügen
* **honéno ** tjiin
* **honéno ndaa łíé ** elwen

## Futnuuten


## Literatüür

*Howard P.G. (ed) with Steve Kakfwi and Fibbie Tatti. 1980 Dene Łǫ Kádeʔa Gondié/Slavey People from Many Places Speak. Yellowknife: Linguistic Programmes Division, Deptartment of Education, Northwest Territories.
*Rice, Keren. 1989. A Grammar of Slave. New York: Mouton de Gruyter (Roman)

## Ferwis efter bütjen
* http://www.ssdec.nt.ca/Dictionary/index.html| South Slavey Topical Dictionary Kátłʼodehche Dialect (2009)
ISO 3166-2:SV

## Einzelnachweise


----
*Siehe auch:*
* ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes.
* ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.
Tsuutina spriak

**Tsuutina spriak** of **Sarsi spriak** (aanj nööm: **Tsúùt’ínà** ; ingelsk: *Tsuut’ina or Tsuu T’ina, Sarcee, Sarsi*) as det atapaskisk spriak faan't Tsuutina fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 50 minsken fööraal uun Alberta uun Kanada.  

## Bispalen
* **dìná** minsk; maan
* **dlúnā** müs
* **dik'oyi** kojoot
* **jìjáchū** plum
* **didili** jil
* **mīyītłàłí** waanj
* **tú ** weeder
* **chó** rin
* **zòs** snä
* **gūzūw** mist
* **ch'at'agha** san; klook; muun (alemnak)
* **wīnīgà** süüd
* **tazayisyal** madernaacht
* **tłīkōn** swet
* **gùjā ** gud
* **sigha** min doochter
* **sīwù** man tus
 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* Tsuut'ina Language by Tsuut'ina Nation
* Nanagusja A Tsuut’ina (Sarcee) Language Development Program [Teacher's Guide] (1996)
Nadot’en-Wets’uwet’en spriak

**Nadot’en-Wets’uwet’en spriak** of **Babine-Witsuwit’en spriak** (aanj nööm: **Nadot’en-Wets’uwet’en** ; ingelsk: *Babine-Witsuwit’en, Northern Carrier, Western Carrier, Bulkley Valley - Lakes District Language*) as det atapaskisk spriak faan't Nadot’en fulk an Wets’uwet’en fulk (mä Dakelh an Sekani: *Carrier Sekani Tribal Council*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 292 (Nadot’en 161; Wets’uwet’en 131) minsken fööraal uun British Columbia uun Kanada.  

## Spriakwiisen an Fulken
Dön spriakwiisen an fulken:

* **Nadot’en spriak** (aanj nööm: *Nadot’en*; ingelsk: *Babine*)
** Chesletta spriakwiis (ingelsk: *Chesletta sub-dialect*). 10 snaake
** Babine Lake spriakwiis (ingelsk: *Lake Babine sub-dialect*). 51 snaake
** Takla Lake spriakwiis (ingelsk: *Takla Lake sub-dialect*). 100 snaake
* **Wets’uwet’en spriak** (aanj nööm: *Wets’uwet’en*; ingelsk: *Witsuwit’en, Wetsuwet’en*). Uun Bulkley Valley.
** Hagwilget spriakwiis (ingelsk: *Hagwilget Village sub-dialect*). Fulk: 235 (? snaake)
** Moricetown spriakwiis (ingelsk: *Moricetown sub-dialect*). 97 snaake
** Nee-Tahi-Buhn spriakwiis (ingelsk: *Nee-Tahi-Buhn sub-dialect*). 8 snaake
** Skin Tyee spriakwiis (ingelsk: *Skin Tyee sub-dialect*). 14 snaake
** Ts'il Kaz Koh spriakwiis (ingelsk: *Ts'il Kaz Koh [Burns Lake] sub-dialect*). 3 snaake
** Rocht Vetsuveten spriakwiis (ingelsk: *Wet'suwet'en sub-dialect*). 9 snaake

## Bispalen
Wets’uwet’en:

* **dinï** minsk
* **dinïtiy** granje
* **dïdikh** klan
* **lhic** hünj
* **lhok** fask
* **t'ës** kööl 
* **lhës** bruad
* **ts'iy** kaanu
* **c'ikwah** ia
* **to** weeder
* **yis** snä
* **can** rin
* **yet** wulk, swark
* **sim** stäär
* **bicaykë** doochtersjongen
* **ne’** mam 
* **muh**' ja

## Taal nöömer
* **lhk'iy** ian
* **nek** tau
* **tak'iy** trii
* **dïnc’iy** sjauer
* **kwile’** fiiw
* **gïstan** sääks
* **dik’alt’iy** sööwen
* **k’idïnc’iy** aacht
* **lhk’iy ts’et** njüügen
* **winïze** tjiin

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* http://www.firstvoices.com/en/Wetsuweten
Dakelh spriak

**Dakelh spriak** of **spriaken** , **Carrier spriak[en]** (aanj nööm: **Dakelhghuni** [crx], **Dakelhghunek** [caf] ; ingelsk: *Dakelh, Carrier, Carrier proper*) as det atapaskisk spriak faan't Dakelh fulk (mä Nadot’en-Wets’uwet’en an Sekani: *Carrier Sekani Tribal Council*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi ? minsken fööraal uun British Columbia uun Kanada.  

## Spriakwiisen an Fulken
Rocht Dakelh spriaken of spriak (aanj nööm: ᑕᗸᒡ *Dakelh, Yinka Déné, Yinka Whut’en*; ingelsk: *Dakelh dialects or languages, Carrier proper*)

* **Dakelh** (aanj nööm: *Dakelhghuni*; ingelsk: *Dakelh, Carrier, Central Carrier, Nak’albun/Dzinghubun dialect, Stuart/Trembleur dialect, Stuart-Trembleur Lake dialect*). Fulken: *Tl’azt’en Band*, *Nak’aẕdli Band* an *Yekooche Band*.
* **Süüd-Dakelh** (aanj nööm: *Dakelhghunek*; ingelsk: *Southern Carrier*)
** Nechakoh spriakwiis (ingelsk: *Nechakoh dialect, Fraser/Nechako dialect*)
*** Lheidli spriakwiis (ingelsk: *Lheidli dialect*). Fulk: *Lheidli T’enneh*.
*** S̠aik’uẕ spriakwiis (ingelsk: *Saikuz or Stoney Creek dialect*). Fulk: *S̠aik’uẕ First Nation* (of ualnööm: *Stoney Creek Band*).
*** Nadleh spriakwiis (ingelsk: *Nadleh dialect*). Fulk: *Nadleh Whut’en Band*.
*** Stelakoh spriakwiis (ingelsk: *Stelakoh dialect*). Fulk: *Stelakoh Band*.
*** Tesetl’adak spriakwiis (ingelsk: *Tesetl’adak or Cheslatta dialect*). Fulk: *Cheslatta Band*.
** Blackwater spriakwiis (ingelsk: *Blackwater dialect*)
*** Lhtakoh spriakwiis (ingelsk: *Lhtakoh dialect*). Fulk: *Red Bluff Band*.
*** Ndazko spriakwiis (ingelsk: *Ndazko or Nazko dialect*). Fulk: *Nazkoh Band* .
*** Lhoosk’us spriakwiis (ingelsk: *Lhoosk’us or Kluskus dialect*). Fulk: *Kluskus Band*.
*** Lhk’acho spriakwiis (ingelsk: *Lhk’acho or Ulkatcho dialect*). Fulk: *Ulkatcho Band*.

## Skraft
Dakelh skraft:

## Bispalen
* **Dakelhne** Dakelh fulk
* **dune** man
* **ts'oodun** (*Dakelh*) **s̠kui** (*Süüd-Dakelh*) kint
* **sus** suart bäär
* **shas̠** brün bäär
* **dut'ai** fögel
* **khez** ai
* **d̠ẕulh** berag
* **kw'us̠** wulk, swark
* **chan** rin
* **too** weeder
* **s̠um** stäär
* **kwun** ial
* **lhiz** (*Dakelh*) **lhez** (*Süüd-Dakelh*) küül
* **yok** (*Dakelh; Süüd-Dakelh/Neçako*) **koo** (*Süüd-Dakelh/Blackwater*) hüs
* **'ilho** (*Dakelh*) **lhuk'ui** (*Süüd-Dakelh*) ian
* **kwulai**' (*Dakelh*) **skwunlai** (*Süüd-Dakelh*) fiiw

## Futnuuten


## Literatüür
*Morice, A. G. 1894.  Carrier reading-book / ᗫᐧ ᑐᔆᘼᔆ ᐅᙨᑐᑊᐧᐈᑋ *ᘇᘀᙆᘬ ᐈᐪ ᗫᑊ-ᘉᘦᔆ ᗗᒡ ᘇᐪ ᐅᘐᐣᘧ. Stuart's Lake Mission (Syllabics) CIHM 15667
*Poser, William J. 2000. The Carrier Syllabics. Vanderhoof: Yinka Déné Language Institute. (Roman)  
*Poser, William J. 2003. Dʌlk’ʷahke: The First Carrier Writing System.  
*Prince, Louis Billy 1996. The Little Dwarves and the Creation of Nak'azdli. Vanderhoof: Yinka Dene Language Institute. (Roman).  
*Rossetti, Bernadette. 1991. Musdzi 'udada' / The Owl. Vanderhoof: Yinka Dene Language Institute. (Roman). E99.T17R68 1990

## Ferwis efter bütjen
* http://www.ydli.org/linginfo.htm The Yinka Déné Language Institute
Chilcotin spriak

**Tsilhqot’in spriak** of **Chilcotin spriak** (aanj nööm: **Tsìnlhqút’ín** ; ingelsk: *Chilcotin, Tsilhqot’in, Tsilhqut’in, Tzilkotin*) as det atapaskisk spriak faan't Tsilhqot’in fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 2.000 minsken fööraal uun British Columbia uun Kanada.  

## Spriakwiisen an Fulken
*ʔEsdinlagh Gwet'in
*Tl'esqox Gwet'in
*Tl'etinqox Gwet'in
*Yuneŝit'in Gwet'in 
*Tŝi Deldel Gwet'in
*Xeni Gwet'in 

## Bispalen
* **dénì** minsk
* **tŝì** fels
* **déyènẑ** maan
* **ts’íqíh** wüf
* **sùnàgh** man bruder
* **lhùy** fask
* **lhìn** hünj
* **sès** bäär
* **gèh** haas
* **dẑèlh** berag
* **dìny** sjauer
* **bèghú** san/hör hünjtus
* **béẑì** san/hör hünjsnütj

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* Súwh-t?’éghèdúdính: the Tsìnlhqút’ín Nímính Spiritual Path by Linda Ruth Smith (2004) 
* Tsilhqot'in Nation v. British Columbia
* http://www.firstvoices.com/en/Tsilhqotin-Xeni-Gwetin
Nicola spriak

**Nicola spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Nicola language*) as det atapaskisk spriak faan't Nicola fulk (*Stuwix*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun British Columbia (Similkameen an Nicola Country) uun Kanada.  
 
## Ferwis efter bütjen
*Boas, Franz (1924) *Vocabulary of an Athapascan Tribe of Nicola Valley, British Columbia,* International Journal of American Linguistics 3.1.36-38.
*''The Thompson Country'', Mark Sweeten Wade
Navajo spriak

**Navajo spriak** of **Navaho spriak** (aanj nööm: **Diné bizaad** ; ingelsk: *Navajo, Navaho*) as det atapaskisk spriak faan't Navajo fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 170.717 (2007) minsken fööraal uun New Mexico, Arizona, Colorado an Utah uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Bispalen

## Wikipedia

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* NLA Diné Bizaad Naalkaah
* The Voice of the Navajo Nation KTNN
Tsetsaut spriak

**Tsetsaut spriak** (aanj nööm: **Wetaɬ** ; naiber nööm: *Tsʼetsʼaut* ; nisgaʼa: *Jitsʼaawit* ; ingelsk: *Tsetsaut, Wetalh*) as det atapaskisk spriak faan't ütjstürwen Tsetsaut fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun British Columbia uun Kanada.  

## Bispalen
det bispalen:
* **ɬoʔ** fask
* **xɔ** brün bäär
* **xadzinε** hirsk, mantje
* **qax** haas
* **goʔ ** slaang
* **ts’alε** pod
* **ts’esdja** mag
* **tsrāmaʔ** wesp
* **at’ɔ** nääst
* **εkyagɔ** oonklew
* **aɬʼɔqʼ** liwer
* **dlε** daans
* **kwuɬʼ** kuad, moder
* **na** mam
* **täʼ** aatj
* **isča** doochtersjongen
* **axa** hiar
* **aɬa(ʔ)** hun
* **mmē** sia
* **xutsʼedeʼ** lachts
 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* https://web.archive.org/web/20130129021757/http://kaska.arts.ubc.ca/excercises.html
Waast-Apache spriak

**Waast-Apache spriak** (aanj nööm: **Ndee biyatiʼ** / **Nnee biyatiʼ** ; ingelsk: *Western Apache*) as det atapaskisk spriak faan't Navajo fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 12.693 (White Mountain 12.500) minsken fööraal uun Arizona uun a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo.  

## Spriakwiisen an Fulken
* Cibecue
* Nuurd-Tonto (ingelsk: *Northern Tonto*)
* Süüd-Tonto (ingelsk: *Southern Tonto*)
* San Carlos
** Tsézhiné (Arivaipa)
** Pinal
** Apache Peaks
** San Carlos proper
* White Mountain

## Bispalen
***ndeeń** maan
***isdzán** wüf
***chaghą́shé** kint
***shash** bäär
***gídí** kaat
***góshé** hünj
***nadáʼ** meis
***bijaaʼ** sin/hör uar 
***shijaaʼ** min uar
***diłhił** suart
***łitsog** güül
***dził** berag
***zas** snä
***tú** weeder
***dałaá** ian
***naki** tau
***táági** trii
***dį́į́ʼi** sjauer
***ashdlaʼi** fiiw
***aa** ja 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*Apache Speaking Dictionary  
*Teaching Indigenous Languages
Mescalero-Chiricahua spriak

**Mescalero-Chiricahua spriak** of **Mescalero-Chiricahua Apache spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Mescalero-Chiricahua, Mescalero-Chiricahua Apache*) as det atapaskisk spriak faan't Apache fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 1.800 minsken fööraal uun New Mexico, Arizona an Oklahoma uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo an Sonora an Chihuahua uun Meksiko.

## Spriakwiisen an Fulken
***Chiricahua ** (ingelsk: *Chiricahua, Chiricahua Apache*). Uun Süüdwaast New Mexico, Oklahoma an Süüd Arizona.
***Chiricahua*
***Mimbreño*
***Mogollon*
***Mescalero** (ingelsk: *Mescalero, Mescalero Apache*). Madel New Mexico an uun Texas.

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*Chiricahua and Mescalero Apache Texts
Lipan Apache spriak

**Lipan spriak** of **Lipan Apache spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Lipan, Lipan Apache*) as det atapaskisk spriak faan't Apache fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun New Mexico, Texas an Oklahoma uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.
 
## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*http://www.lipanapachetribe.com/
Jicarilla Apache spriak

**Jicarilla Apache spriak** of **Jicarilla spriak** (aanj nööm: **Abáachi mizaa** ; ingelsk: *Jicarilla, Jicarilla Apache*) as det atapaskisk spriak faan't Jicarilla Apache fulk (3.000 minsken) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 1.000 minsken fööraal uun New Mexico, Colorado an Oklahoma uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.   

## Bispalen
 
***dééh** tee
***ts’e** weremk
***dzemichʼili** *Prunus virginiana*
***kʼaiʼ** *Salix exigua*
***nooshchʼili ** *Quercus gambelii*
***kʼii**  *Rhus trilobata*
***tsé** fels
***zháal** jil 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*Rebecca Rae (2009), Utilizing Jicarilla Apache Knowledge to Enrich, The Watershed Watch Program Curriculum for the Benefit of the Jicarilla Apache Youth
*Jicarilla Apache Texts by Pliny Earle Goddard (1911)
Plains Apache spriak

**Plains Apache spriak** of **Kiowa Apache spriak** (aanj nööm: **Náʼįįsha ** ; ingelsk: *Plains Apache, Kiowa Apache*) as det atapaskisk spriak faan't Plains Apache fulk (mä Kiowa fulk) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Oklahoma uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.
 
## Futnuuten
 

## Bispalen
* **Ta na á née see?** hü hetst dü?

## Ferwis efter bütjen
* https://web.archive.org/web/20100122133412/http://hello-oklahoma.benjaminbruce.com/plains-apache.htm
Kwalhioqua–Tlatskanai spriak

**Kwalhioqua–Tlatskanai spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Kwalhioqua–Clatskanie, Kwalhioqua–Tlatskanie, Kwalhioqua-Tlatskanai*) as det atapaskisk spriak faan't Kwalhioqua–Tlatskanai fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Washington an Oregon uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  
 
## Spriakwiisen an Fulken
***Tlatskanai** (of *Łatskanai* ; ingelsk: *Clatskanie, Tlatskanie, Tlatskanai*) : Uun süüd üüb oner Columbia River uun Oregon. 
***Kwalhioqua** : Uun nuurd üüb oner Columbia River uun Washington.
****Willapa** (*Willoopah*)
****Suwal**

## Bispalen
Det Willapa spriakwiis bispalen:

***xunani** minsk
***wʼati** wüf
***łin** hünj
***ghałi** san; muun 
***tu** weeder
***łi** ian
***natke** tau
***take** trii
***tunchi** sjauer
***łiqunnughan** fiiw

## Futnuuten


## Ferwis efter bütjen
*http://www.native-languages.org/clatskanie.htm
*http://multitree.org/codes/qwt.html
*https://web.archive.org/web/20110604210315/http://linguistics.berkeley.edu/survey/catalog/languages/show/1165
Mattole spriak

**Mattole spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Mattole language*) as det atapaskisk spriak faan't Hupa fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Nuurd-Kalifornien uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Spriakwiisen
***Mattole** 
***Bear River** (Nekanni) 
 
## Bispalen
***naatʼłíí** hünj
***shaa** san; muun 
***too** weeder
***łiigəi** suart
***łitsəw** güül
***łitcidj** ruad
***ləihaʼ** ian
***nakxəh** tau
***daakʼəh** trii
***dintcʼyəh** sjauer
***djikxlaʼ** fiiw

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
* Dick Grune (1994), A Survey of the Athabaskan Language Mattole
* Mattole language overview at the Survey of California and Other Indian Languages
* Mattole at native-languages.org
Kato spriak

**Kato spriak** of **Cahto spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Kato* *or Cahto language*) as det atapaskisk spriak faan't Kato fulk (92 minsken 1982) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Nuurd-Kalifornien (Cahto Valley an Long Valley uun Mendocino County) uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Eel River spriaken
*Eel River spriaken
****Kato spriak** (Cahto) 
***[[Lassik spriak]]* 
***[[Nongatl spriak]]* 
***[[Sinkyone spriak]]* 
****Northern Sinkyone (Lholankok Sinkyone)* 
****Southern Sinkyone (Shelter Cove Sinkyone)* 
***[[Wailaki spriak]]*
****Eel Wailaki* 
****North Fork Wailaki*
****Pitch Wailaki*

## Bispalen
***din** minsk
***tcʼeek ** wüf
***naalhghii** hünj 
***too** weeder
***lhgai** witj
***lhtciik** ruad
***lhaaʼhaaʼ** ian
***naakaaʼ** tau
***taakʼ** trii
***naakaaʼnaakaaʼ** sjauer
***laaʼsaanii** fiiw

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*http://www.native-languages.org/kato.htm
* Goddard, Pliny Earle. 1909. Kato texts. University of California Publications in American Archaeology and Ethnography 5: 65-238. 
* Goddard, Pliny Earle. 1912. Elements of the Kato language. University of California Publications in American Archaeology and Ethnography 11: 1-176. 
* Golla, Victor. 2011. California Indian languages. Berkeley: University of California Press.
Wailaki spriak

**Wailaki spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Wailaki language*) as det atapaskisk spriak faan't Wailaki fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Nuurd-Kalifornien (Round Valley Reservation) uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Eel River spriaken
*Eel River spriaken
****[[Kato spriak]]** (Cahto) 
***[[Lassik spriak]]* 
***[[Nongatl spriak]]* 
***[[Sinkyone spriak]]* 
****Northern Sinkyone (Lholankok Sinkyone)* 
****Southern Sinkyone (Shelter Cove Sinkyone)* 
****Wailaki spriak**
****Eel Wailaki* 
****North Fork Wailaki*
****Pitch Wailaki*

## Bispalen
***kaatʼiinin** maan
***tcʼeektcin** wüf
***naatʼii** hünj 
***too** weeder
***lhgai** witj
***lhtciit** ruad
***lhai'haa**' ian
***naakaaʼ** tau
***taak** trii
***denkyʼen** sjauer
***daashkalaaʼ ** fiiw

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*http://www.native-languages.org/wailaki.htm
*http://linguistics.berkeley.edu/~survey/languages/wailaki.php
(ütjstürwen)
Nongatl spriak

**Nongatl spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Nongatl or Saia language*) as det atapaskisk spriak faan't Nongatl fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Nuurd-Kalifornien (Van Duzen River) uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Eel River spriaken
*Eel River spriaken
****[[Kato spriak]]** (Cahto) 
****[[Lassik spriak]]**
****Nongatl spriak** 
****[[Sinkyone spriak]]** 
****Northern Sinkyone (Lholankok Sinkyone)* 
****Southern Sinkyone (Shelter Cove Sinkyone)* 
****[[Wailaki spriak]]**
****Eel Wailaki* 
****North Fork Wailaki*
****Pitch Wailaki*

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*https://web.archive.org/web/20110926222829/http://linguistics.berkeley.edu/~survey/languages/nongatl.php
*http://linguistics.berkeley.edu/~survey/languages/eel-river-athabaskan.php
*https://web.archive.org/web/20130425001218/http://cla.berkeley.edu/language/1251?tab=collections&drestriction=all
* Elsasser, Albert B. 1978. Mattole, Nongatl, Sinkyone, Lassik, and Wailaki. In Robert F. Heizer, ed. California, pp. 190-204. (Handbook of North American Indians, Volume 8.) Washington: Smithsonian Institution.
* Golla, Victor. 2011. California Indian languages. Berkeley: University of California Press.
Pasiifik-Atapaskisk spriaken

**Pasiifik-Atapaskisk spriaken** san en twiig faan a Atapaskisk spriaken bi a Pasiifikküst faan a Feriand Stooten faan Ameerikoo.

Diar hiar amanbi 10-13 spriaken tu, an 50-100 minsken snaake ian diarfaan üs mamenspriak.

## Iindialang
#**Kalifornien Atabaskisk spriaken** 
##*Hupa-Chilula*
###*Chilula-Whilkut*
####*Chilula*
####*Whilkut*
###*Hupa-Tsnungxwe*
####Hupa spriak 
####*Tsnungxwe*
##*Mattole-Wailaki*
###*Mattole (Mattole-Bear River)* 
####Mattole spriak 
####*Bear River (Nekanni)* 
###Eel River spriaken
####Kato spriak (Cahto) 
####Lassik spriak
####Nongatl spriak
####Sinkyone spriak
#####*Northern Sinkyone (Lholankok Sinkyone)* 
#####*Southern Sinkyone (Shelter Cove Sinkyone)* 
####Wailaki spriak
#####*Eel Wailaki* 
#####*North Fork Wailaki*
#####*Pitch Wailaki*
#**Oregon Atabaskisk spriaken** 
## Boower-Umpqua spriak
## Rogue River (a.k.a. Tututni or Lower Rogue River) 
### Boower-Coquille spriak
#### Coquille
#### Flores Creek
### Tututni spriak
#### Tututunne
#### Mikwunutunne
#### Joshua (a.k.a. Chemetunne)
#### Sixes
#### Pistol River (a.k.a. Chetleshin)
#### Wishtenatin (a.k.a. Khwaishtunnetunnne)
### Euchre Creek
### Chasta Costa (a.k.a. Illinois River, Chastacosta, Chasta Kosta)
## Galice-Applegate  
### Galice
### Applegate (a.k.a. Nabiltse)
## Tolowa spriak  
### Chetco spriak († ütjstürwen)
### Smith River
Hupa spriak

**Hupa spriak** (aanj nööm: **Na:tinixwe Mixine:whe’** ; ingelsk: *Hupa, Hoopa*) as det atapaskisk spriak faan't Hupa fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 64 minsken fööraal uun Nuurdwaast-Kalifornien uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Kalifornien Atabaskisk spriaken
**Hupa-Chilula*
***Chilula-Whilkut*
****Chilula*
****Whilkut*
***Hupa-Tsnungxwe*
*****Hupa spriak** 
****Tsnungxwe*
**Mattole-Wailaki*
***Mattole (Mattole-Bear River)* 
****Mattole* 
****Bear River (Nekanni)* 
**Eel River spriaken
****Kato (Cahto)* 
****Lassik* 
****Nongatl* 
****Sinkyone* 
*****Northern Sinkyone (Lholankok Sinkyone)* 
*****Southern Sinkyone (Shelter Cove Sinkyone)* 
****Wailaki*
*****Eel Wailaki* 
*****North Fork Wailaki*
*****Pitch Wailaki*

## Skraft




## Bispalen

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*Hupa Language Dictionary / Na:tinixwe Mixine:whe’, second edition
*Hupa Language / Na:tinixwe:-Mixine:we'
*Danny Ammon's Hupa Language Web Site
Chetco spriak

**Chetco spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Chetco language*) as det atapaskisk spriak faan't Chetco fulk (*Tceti tunne*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Oregon (Chetco River) uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*http://www.native-languages.org/chetco.htm
*James Owen Dorsey (researcher); Baldwin Fairchild (consultant). 2010. Chetco (Tceti tunne) vocabulary and grammatical notes, formerly spoken by the Athapascans living on the Chetco River, Oregon. Survey of California and Other Indian Languages. http://www.language-archives.org/item/oai:scoil.linguistics.berkeley.edu:Dorsey.003.015
*M. Paul Lewis  (editor). 2009. Chetco: a language of United States. SIL International https://web.archive.org/web/20101110045022/http://www.language-archives.org/item/oai:ethnologue.com:ctc
*http://multitree.org/codes/ctc.html
Coquille spriak

**Coquille spriak** of **Boower-Coquille spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Coquille, Upper Coquille, Mishikhwutmetunee*) as det atapaskisk spriak faan't Coquille fulk (*Miciqwutme tunne*) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Oregon (boower üüb Coquille River) uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Spriakwiisen
*Coquille
*Flores Creek

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*https://web.archive.org/web/20110604190121/http://www.language-archives.org/language/coq
*G.H. Abbott (researcher), Upper Coquille vocabulary, 2010. Survey of California and Other Indian Languages. 
*James Owen Dorsey (researcher), Coquille Thompson (consultant), Soloman (speaker), Upper Coquille (Miciqwutme tunne) vocabulary and grammatical notes, 2010. Survey of California and Other Indian Languages.
Umpqua spriak

**Umpqua spriak** of **Boower-Umpqua spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Upper Umpqua, Umpqua Indian Language, Etnemitane*) as det atapaskisk spriak faan't Boower-Umpqua fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Oregon (boower üüb Umpqua River) uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*http://www.native-languages.org/umpqua.htm
*Leo Joachim Frachtenberg, Lower Umpqua texts and Notes on the Kusan dialects
Tolowa spriak

**Tolowa spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Tolowa language, Hawuwut*) as det atapaskisk spriak faan't Tolowa fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 4 (1994) minsken fööraal uun Oregon an Kalifornien uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.    

## Bispalen
* **chusne** maan
* **trunxai** wüf
* **hltsu** hünj
* **hlen** witj
* **hlshun** suart 
* **hlsrik** ruad
* **hltsu** gül
* **xwetʼe** san
* **chagutlsri** muun
* **tutlxut** weeder  
* **hlaʼ** ian
* **naxai** tau
* **taqe** trii
* **dunchʼi** sjauer
* **shwela** fiiw 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
*http://www.native-languages.org/tolowa.htm
*http://linguistics.berkeley.edu/~survey/languages/tolowa.php
Tututni spriak

**Tututni spriak** (aanj nööm: **?** ; ingelsk: *Tututni language, Rogue River language*) as det atapaskisk spriak faan't Tututni fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun Süüdwaast-Oregon uun a Feriand Stooten faan Ameerikoo.  

## Bispalen
* **tisne** maan
* **tsaxe** wüf
* **łi** hünj
* **łki** witj
* **łshin** suart 
* **łsuk** ruad
* **łtsu** gül
* **xashi** san
* **chaghalsi** muun
* **tulxata** weeder  
* **łasha** ian
* **naxe** tau
* **take** trii
* **tunchi** sjauer
* **shwula** fiiw 

## Futnuuten
 

## Ferwis efter bütjen
http://www.native-languages.org/tututni.htm