open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Droon

En **droon** of **UAV** (faan ingelsk: *unmanned aerial vehicle*) as en fliiger saner maanskap. Hat koon gans letj wees (oner 250 gram), det as do muar en speltjüch; madelgrat, am waaren tu skebin; of aal wat grater üs kriichsaperoot.

Letjer droonen san miast baud üs en *multicopter* dreifliiger mä sjauer of aacht elektromotooren. Grater droonen wurd mä fluuchmotooren baud.

Mä letjer droonen kön ianfach an bilag loftbilen maaget wurd, madelgrat droonen wurd flooksis uun a büürerei iinsaat.

Droonen kön faan lun, sia of loft auer funk faan en droonenpiloot sjüürd wurd, kriichsdroonen oober uk saner pilooten auer en kompjuuterprogram.

## Bilen
; letjer droonen

Mini-Quadrokopter.JPG|Liitjeletj quadrocopter
Drone with GoPro digital camera mounted underneath - 22 April 2013.jpg|DJI Phantom för loftbilen
DJI Phantom 4Pro 04-2017 img1 RC.jpg|Sjüüraperoot för DJI Phantom

; madelgrat droonen

VRT 300 on MAKS 2017.jpg|VRT 300 för fracht
CT50s Zirai Dron.jpg|CT50 för a büürerei

; grat droonen

Global Hawk 1.jpg|RQ-4B Global Hawk faan a USAF
MQ-9 Reaper - 090609-F-0000M-777.JPG|MQ-9 Reaper faan a USAF
Eeste vlucht Nederlandse MQ-9 Reaper.jpg|MQ-9 Droonenpilooten


## Luke uk diar
Sultaan

**Sultaan** ([ˈsultaːn]; faan Araabs: سلطان *sulṭān* ‚herskap‘, leeder ‚hersker‘) as en islaamisk herskertiitel an en nööm faan en maan, wat faan det 10. juarhunert uun muar lunen faan a wäält brükt wurt. At lun, wat en sultaan regiaret, as en sultanaat (üüb Araabs سلطنة *salṭanah*). En herskerin faan en sultanaat, of en sultaan sin wüf, as en sultaana (üüb Araabs: سلطانة *sulṭāna*).

Lunen, wat uun fergingen tidjen sultaanen hed, wiar Inje an a Türkei (Osmaans Rik). Lunen, wat nü sultaanen haa, san Brunei, Malaysia (Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Perak, Selangor an Terengganu) an Omaan.

A iarst islaamisk monarch, wat deheer titel brükt hee, wiar Mahmud faan Ghazni (998–1030). Leederhen wurd deheer titel brükt faan seldschuk an osmaans herskern.

## Luke uk diar
Rekloome

**Rekloome** as en dial faan't komunikatsion mad minsken. Hat gongt miast faan onernemen ütj, diar mögels föl minsken auer hör produkten of siinsten informiare wel.

Rekloome koon en hiale rä ünlik furmen haa:
* Bütjenrekloome - Loongs a stiiger of bi gebüüden hinge skilten of toofeln
* Jiften - Rekloometekst üüb kalendern, kuugelskriiwern of ialtjüügen
* Fernseen, raadio an internet - Kurt filmer mä rekloome
* Tjüch - Sjürten of motsen mä rekloome, miast en käänbil (*loogo*)
* Loodens of kuuphüsang - Spreegen of süngen rekloometeksten
* Post - Rekloomebleeden
* Bleed - Anongsen
* Tilefoon - Onernemen rep hör kunden uun

Mh RHB gt12 ganzreklame cocacola.jpg|Bütjenrekloome
Western calendar 1927.jpg|Rekloomekalender
Flyer_Bergheim_Front_Wiki_Loves_Monuments_2011_Germany.pdf|Rekloomebleed
"LA HOLANDESA" (7843802342).jpg|Anongs uun't bleed


## Luke uk diar
Spanish Town

**Spanish Town** as en stääd uun Jamaika. Hat as hoodstääd faan't sarkspal Saint Catherine uun a süüduast faan't lun. Uun Spanish Town wene son 150.000 lidj.

## Luke uk diar
Murad II.

**Murad II.** (üüb Osmaans Türkisk: مراد ثانى *Murād-ı sānī*, üüb Türkisk: *İkinci Murad*; * Jüüne 1404 uun Amasya; † 3. Febrewoore 1451 uun Edirne) wiar tausis, faan 1421 tu 1444 an faan 1446 tu 1451, sultaan faan det Osmaans Rik.

Prins Mustafa Çelebi, een faan Bayesid I. sin dringer, fersoocht, ma halep faan det Uaströömsk Rik sultaan tu wurden. Efter Murad a slacht faan Edirne woon, wurd Mustafa fingen an ambroocht. Diarefter, faan Jüüne tu September 1422 fersoocht Murad, man ei loket, Konstantinoopel tu nemen.
Uun Murad sin regentskap muar dialen faan a Balkaanen wurd dialen faan det Osmaans Rik. 

1450 Murad feerd en armee iin uun Albaanien, am prins Skanderbeg tu slauen, an fersoocht, man ei loket, at Feesting faan Krujë tu nemen. Kurt diarefter stoorew hi uun Edirne.

## Luke uk diar
* *Sultaanen faan det Osmaans Rik uun't füftanjst juarhunert*: Mehmed I. (1413-1421), Murad II. (1421-1444, 1446-1451), Mehmed II. (1444-1446, 1451-1481), Bayesid II. (1481-1512).
Old Harbour

**Old Harbour** as en stääd uun Jamaika, uun't sarkspal Saint Catherine uun a süüd faan't lun. Uun Old Harbour wene son 30.000 lidj.

## Luke uk diar
Ocho Rios

**Ocho Rios** (det ment: *aacht struumer*) as en stääd uun Jamaika, uun't sarkspal Saint Ann uun a nuurd faan't lun. Uun Ocho Rios wene son 17.000 lidj.

## Luke uk diar
Blue Mountain Peak

A **Blue Mountain Peak** as mä en hööchde faan 2.256&nbsp;m a huuchst berag faan Jamaika. Hi leit uun't beragkeed faan a Blue Mountains uun a uast faan't lun naibi Kingston, üüb a grens tesken a sarkspalen Portland an Saint Thomas. 

Uun a Blue Mountains wääkst di "Jamaica Blue Mountain" kofe.
Syrisk spriak

At **Syrisk spriak** as en semiitisk spriak, diar fööraal uun Syrien an diar ambi snaaket woort.

Det as oober ei detsalew üs *syrisk-araabisk*, en araabisk spriakwiis, diar faan a miast minsken uun Syrien snaaket woort.

Syrisk of uk **Syriakisk** komt faan't Aramäisk uf, an woort miast faan't krastelk manertaal snaaket.

Padre Nostro siriaco.jpg|Üüsen Feeder üüb Syrisk


## Luke uk diar
Gaagelstrüker

**Gaagelstrüker** (*Myrica*) san en plaantenskööl uun det famile faan a Myricaceae. Diar jaft'at gud 50 slacher faan, diar weltwidj bütj Austraalien föörkem.

## Slacher
M. adenophora – M. arborea – M. brevifolia – M. cacuminis – M. californica – M. caroliniensis – M. cerifera – M. chevalieri – M. chimanimaniana – M. cordifolia – M. dentulata –  M. diversifolia – M. esculenta – M. faya – M. funckii –  M. gale – M. goetzei – M. hartwegii – M. holdrigeana – M. humilis – M. inodora – M. integra – M. integrifolia – M. interrupta – M. javanica – M. kandtiana – M. kilimandscharica – M. kraussiana – M. lindeniana – M. meyeri-johannis – M. microbracteata – M. mildbraedii – M. nana – M. parvifolia – M. pavonis – M. pensylvanica – M. phanerodonta – M. picardae – M. pilulifera – M. pringlei – M. pubescens – M. punctata – M. quercifolia – M. rotundata – M. rubra – M. salicifolia – M. serrata – M. shaferi – M. singularis – M. spathulata

## Luke uk diar
Gaagelbuum

A **Gaagelbuum** (*Myrica faya*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Gaagelstrüker (*Myrica*).

Hi wääkst fööraal üüb a Kanaaren, man as uk öödershuar ütjbroocht wurden.

## Luke uk diar
Gaagelstrük

A **Gaagelstrük** (*Myrica gale*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Gaagelstrüker (*Myrica*).

Hi as di iansagst slach faan det famile Myricaceae, di uun Nuurdwaasteuroopa föörkomt.

Gagelstrauch männlich blühend.jpg|menelk bloosen
Gagelstrauch wbl.jpg|wiifelk bloosen
Gagelstrauch(Myrica gale)female.JPG|früchten


## Luke uk diar
Debrecen

**Debrecen** [] () as en gratstääd uun a uast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Hajdú-Bihar. Diar wene son 200.000 lidj.

Coa Hungary Town Debrecen.svg|Woopen



## Luke uk diar
Szeged

**Szeged** []  ( of *Segedin*, , , ) as en gratstääd uun a süüd faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Csongrád. Diar wene son 160.000 lidj.

HUN Szeged Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Miskolc

**Miskolc** [] () as en gratstääd uun a nuurduast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Borsod-Abaúj-Zemplén. Diar wene son 150.000 lidj.

HUN Miskolc Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Pécs

**Pécs** []] (, , , ,  *Pečuj*) as en gratstääd uun a süüdwaast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Baranya. Diar wene son 140.000 lidj.

COA Hungary Town Pécs.svg|Woopen



## Luke uk diar
Győr

**Győr** [] (,  antike: *Arrabona*, madelääler: *Jaurinum, Jaurium, Javarinum, Jurinum*) as en gratstääd uun a nuurdwaast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Győr-Moson-Sopron. Diar wene son 130.000 lidj.

HUN Győr Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Kecskemét

**Kecskemét** [] ( *Ketschkemet*) as en gratstääd uun a maden faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Bács-Kiskun. Diar wene son 110.000 lidj.

Coa Hungary Town Kecskemét.svg|Woopen



## Luke uk diar
Székesfehérvár

**Székesfehérvár** [] (sjiisk: *Stuhlweißenburg*) as en gratstääd uun a maden faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Fejér. Diar wene son 95.000 lidj.

HUN Székesfehérvár Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Szombathely

**Szombathely** [] ( of *Stein am Anger*, , ) as en grat stääd uun a waast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Vas. Diar wene son 80.000 lidj.

HUN Szombathely Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Eger (Ungarn)

**Eger** [] (sjiisk *Erlau*, latiinsk *Agria*, slowaakisk *Jáger*) as en stääd uun a nuurd faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Heves. Diar wene son 50.000 lidj.

Blason ville hu EGER.svg|Woopen



## Luke uk diar
Szolnok

**Szolnok** [] () as en stääd uun a maden faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Jász-Nagykun-Szolnok. Diar wene son 70.000 lidj.

HUN Szolnok Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Tatabánya

**Tatabánya** [] (sjiisk: *Totiserkolonie*) as en stääd uun a nuurd faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Komárom-Esztergom. Diar wene son 65.000 lidj.

HUN Tatabánya Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Kaposvár

**Kaposvár** [] (, *Ruppertsberg* of *Ruppertsburg*, ) as en stääd uun a süüdwaast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Somogy. Diar wene son 60.000 lidj.

HUN Kaposvár Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Szekszárd

**Szekszárd** [] ( *Seksard, Sechsard* of *Sechshard*) as en stääd uun a süüd faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Tolna. Diar wene son 30.000 lidj.

HUN Szekszárd Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Carson City (Nevada)

**Carson City** as sant 1861 at hoodstääd faan di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Det stääd täält uk üs aanj county, an üs metropolregiuun. Diar wene son 60.000 lidj.

Naibi Carson City spelet det western seerie Bonanza.

Map_of_Nevada_highlighting_Carson_City.svg|Laag uun Nevada



## Luke uk diar
Las Vegas

**Las Vegas** as at gratst stääd faan di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Hat leit uun't Clark County, as sin hoodstääd, an diar wene son 650.000 lidj.

Det stääd as bekäänd för sin kasiinos an hotels.

Clark County Nevada Incorporated Areas Las Vegas highlighted.svg|Laag uun Nevada an uun't county
Seal of Las Vegas, Nevada.svg|Woopen


## Luke uk diar
Clark County (Nevada)

**Clark County** as en county uun di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Hoodstääd as Las Vegas. Diar wene son 2,3 miljoon lidj, det san trii sjuarden faan aal a iinwenern faan Nevada. Det county täält uk üs metropoolregiuun.

Tu Clark County hiar fiiw grat stääden: 
* Boulder City
* Henderson
* Las Vegas
* Mesquite
* North Las Vegas

Map of Nevada highlighting Clark County.svg|Laag uun Nevada



## Luke uk diar
Henderson (Nevada)

**Henderson** as en grat stääd uun di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Hat leit uun't Clark County naibi Las Vegas, an diar wene son 320.000 lidj.


Clark County Nevada Incorporated Areas Henderson highlighted.svg|Laag uun Nevada an uun't county



## Luke uk diar
Washoe County

**Washoe County** as en county uun di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Hoodstääd as Reno. Diar wene son 485.000 lidj, muar üs a heleft alian uun Reno. 


Map of Nevada highlighting Washoe County.svg|Laag uun Nevada



## Luke uk diar
Churchill County

**Churchill County** as en county uun di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Hoodstääd as Fallon. Uun't hialer county wene man son 25.000 lidj, uun Fallon alian 10.000.


Map_of_Nevada_highlighting_Churchill_County.svg|Laag uun Nevada



## Luke uk diar
Esmeralda County

**Esmeralda County** as en county uun di US-amerikoonsk bundesstoot Nevada. Hoodstääd as Goldfield. Uun't hialer county wene ei ans 1.000 lidj. Am't juar 1910 tu a tidjen faan't "gulfiiber" wiar't noch 10.000.

Det county leit sowat hualew wai tesken Reno an Las Vegas, an diar stäänt a Boundary Peak, a huuchst berag faan Nevada.


Map_of_Nevada_highlighting_Esmeralda County.svg|Laag uun Nevada



## Luke uk diar
Békéscsaba

**Békéscsaba** [] ( *Tschabe*,  *Békešská Čaba*,  *Bichișciaba*) as en stääd uun a süüduast faan Ungarn. Hat as hoodstääd faan't komitaat Békés. Diar wene son 60.000 lidj.

HUN Békéscsaba Címer.svg|Woopen



## Luke uk diar
Boundary Peak (Nevada)

A **Boundary Peak**, det ment so föl üs: *grens toop*, as a huuchst berag faan Nevada. Hi as 4.007 meetern huuch, an leit üüb a grens tesken Nevada an Kalifornien.

## Luke uk diar
* Peakbagger.com
Suart Swaan

A **Suart Swaan** (*Cygnus atratus*) as en slach faan fögler (Aves) uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae). 

Suart Swaanen kem eegentelk faan Austraalien, enkelten lewe oober uk uun Euroopa. 

Black Swan.png|Spriadkoord
Cygnus atratus MHNT.ZOO.2010.11.16.5.jpg|Aier faan *C. atratus* MHNT



## Luke uk diar

## Ööders wat
En *suarten swaan* as uk en bil (en *metapher*) för en gans ünwoorskiinelk föörkemen, huar näämen mä reegent hää, an uk näämen mä reegne küd, auer sowat noch nimer föörkimen as.

Bit iin uun't 18. juarhunert mend a minsken [uun Euroopa], hat jaft bluas witj swaanen. Man do as en suarten swaan uun Austraalien fünjen wurden, an a minsken skul amliar.

* Nassim Nicholas Taleb: *Der Schwarze Schwan: Die Macht höchst unwahrscheinlicher Ereignisse*. Hanser, München 2008,
Colorado River

A **Colorado** (spoonsk ** ment *bruket*) as a gratst struum uun a süüdwaast faan Nuurdameerikoo. Hi as 2.334&nbsp;km lung, an sin iintoochregiuun amfaadet 635.000&nbsp;km². Hi suragt för drankweeder, struum an büürerei uun det drüg regiuun diar.

A Colorado hää a *Grand Canyon* skeeben.

Colorado River, Grand Canyon.jpg|*Grand Canyon*
Colorado River basin map.png|Iintoochregiuun
HooverDam.jpg|*Hoover Dam*



## Luke uk diar
Río Negro (Uruguay)

A **Río Negro** as en 750 km lungen struum uun Süüdameerikoo. Hi lääpt faan Brasiilien deel tu Uruguay, an ferbanjt ham mä a Rio Uruguay, iar hi uun't estuaar faan a Rio de la Plata ütjlääpt.

## Luke uk diar
Lambaré

**Lambaré** as en gratstääd uun't Departamento Central naibi Asunción uun Paraguay, Süüdameerikoo. Diar wene son 180.000 lidj.

Lambaré leit bi a Río Paraguay, an sodenang bi't grens tu Argentiinien.

Escudo lambare.jpg|Woopen faan't stääd
Central department, Lambaré.PNG|Laag uun't Departamento Central


## Luke uk diar
Limpio

**Limpio** as en gratstääd uun't Departamento Central naibi Asunción uun Paraguay, Süüdameerikoo. Diar wene son 150.000 lidj.

Det stääd as 1785 grünjlaanj wurden üs *San José de los Campos Limpios de Tapúa*, daalang het hat man muar *Limpio*. Limpio as uk en spoonsk wurd för *rian* of *renelk*.

Central department, Limpio.PNG|Laag uun't Departamento Central



## Luke uk diar
Río Paraguay

A **Río Paraguay** as en 2549 km lungen struum uun Süüdameerikoo. Hi lääpt faan Brasiilien troch't Pantanal deel tu Paraguay, bi't hoodstääd Asunción loongs, an tuleetst iin uun a Río Paraná.

## Luke uk diar
Uruguays Peeso

Di **Uruguays Peeso** (ISO-4217-Code: *UYU*) as det münt faan Uruguay. Ään Uruguays Peeso as apdiald tu 100 Centésimos. 

Hat jaft jilstaken mä 1, 2, 5, 10 an 50 Peesos, an jilskiiner mä 20, 50, 100, 200, 500, 1000 an 2000 Peesos, oober nian Centésimos muar.

## Luke uk diar
* Monedas Uruguayas
Fuerte Olimpo

**Fuerte Olimpo** as en stääd uun Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento Alto Paraguay uun a nuurd faan't lun. Diar wene son 4.500 lidj.

## Luke uk diar
Pedro Juan Caballero

**Pedro Juan Caballero** as en stääd uun Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento Amambay uun a uast faan't lun. Diar wene son 120.000 lidj.

Hat as näämd efter di politiker Pedro Juan Caballero (1786-1821).

## Luke uk diar
Coronel Oviedo

**Coronel Oviedo** as en stääd uun Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento Caaguazú uun a süüd faan't lun. Diar wene son 50.000 lidj.

Hat as näämd efter *Coronel Oviedo Florentin* (1840-1935).

Escudo de Coronel Oviedo, Caaguazú.jpg|Woopen


## Luke uk diar
Caazapá

**Caazapá** (Guaraní: *Ka'asapa*) as en stääd uun Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento Caazapá uun a süüd faan't lun. Diar wene son 25.000 lidj.

Di Guarani nööm ment so föl üs * 'uun a tanen' *.

Bandera de Caazapá.png|Flag


## Luke uk diar
Concepción (Paraguay)

**Concepción** as en stääd uun Paraguay bi a Río Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento Concepción uun a maden faan't lun. Diar wene son 85.000 lidj.


Escudo de Concepción (Paraguay).PNG|Woopen


## Luke uk diar
Encarnación

**Encarnación** as en gratstääd uun Paraguay bi a Río Paraná, an hoodstääd faan't Departamento Itapúa uun a süüd faan't lun. Diar wene son 130.000 lidj.


Escudo de Encarnación.jpg|Woopen


## Luke uk diar
Salto del Guairá

**Salto del Guairá** as en stääd uun Paraguay bi a Río Paraná, an hoodstääd faan't Departamento Canindeyú uun a uast faan't lun. Diar wene son 37.500 lidj.


Bandera_de_Salto_del_Guairá.PNG|Flag


## Luke uk diar
Vushtrri

**Vushtrri** (bestemet form: *Vushtrria*; üüb Serbisk: Вучитрн/Vučitrn) as det tjiinstgratst steed uun Kosowo. At steed leit uun a nuurd faan't lun, uun det Mitrovicë Regiuun. Det hee 28.150 lidj (2024).

## Kwelen
San Pedro de Ycuamandiyú

**San Pedro de Ycuamandiyú** as en stääd uun Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento San Pedro uun a maden faan't lun. Diar wene son 35.000 lidj.


Bandera San Pedro del Ycuamandiyú.png|Flag


## Luke uk diar
Paraguays Guaraní

A **Paraguays Guaraní** (muartaal: *Guaraníes*) as al san 1943 at münt faan Paraguay. Hat as näämd efter at fulk faan a Guaraní. Huuchwäärdag waaren üs hüsang of bütjluns waaren wurd oober uk uun US-Dooler hanelt.

Jilskiiner jaft'at mä en wäärs faan 100.000 PYG, 50.000 PYG, 20.000 PYG, 10.000 PYG, 5.000 PYG an 2.000 PYG (iar uk: 1.000 PYG).

Jilstaken jaft'at mä en wäärs faan 1.000 PYG, 500 PYG, 100 PYG an 50 PYG.

## Luke uk diar
* Banco Central del Paraguay (spoonsk)
* Jilskiiner faan Paraguay
Villa Hayes

**Villa Hayes** as en stääd uun Paraguay bi a Rio Paraguay, an hoodstääd faan't Departamento Presidente Hayes uun a süüd faan't lun. Diar wene son 20.000 lidj.


Bandera_del_Departamento_de_Presidente_Hayes(2025).png|Flag faan't Departamento


## Luke uk diar
Geelong

**Geelong** as en grat huuwenstääd uun Victoria (Austraalien). Diar wene son 180.000 lidj. Hat hiart tu't Local Government Area (LGA) Greater Geelong City mä son 270.000 iinwenern.

## Luke uk diar
Melton

**Melton** as en stääd uun Victoria (Austraalien). Diar wene son 80.000 lidj. Hat hiart tu't Local Government Area (LGA) Melton City mä son 180.000 iinwenern.

Uun't 19. juarhunert as diar ambi föl gul fünjen wurden.

## Luke uk diar
Mildura

**Mildura** as en stääd uun Victoria (Austraalien). Diar wene son 35.000 lidj. Hat hiart tu't Local Government Area (LGA) Mildura Rural City mä son 55.000 iinwenern. Diar hiar do uk noch  Wentworth, Irymple, Nichols Point, Merbein an Red Cliffs mä tu.

Det regiuun as bekäänd för't büürin mä windrüüwen.

## Luke uk diar
Warrnambool

**Warrnambool** as en stääd uun Victoria (Austraalien). Diar wene son 30.000 lidj. Hat hiart tu't Local Government Area (LGA) Warrnambool City mä son 35.000 iinwenern. 

Det stääd wiar bekäänd üs waalfang huuwen.

## Luke uk diar
Traralgon

**Traralgon** as en stääd uun Victoria (Austraalien). Diar wene son 25.000 lidj. Hat hiart tu't Local Government Area (LGA) Latrobe City mä son 75.000 iinwenern. 

Det regiuun as bekäänd för sin büürerei, diar det hoodstääd Melbourne fersuragt.

## Luke uk diar
Nuurd Nikosia

**Nuurd Nikosia** (, ) as di nuurdelk dial faan Nikosia üüb det eilun Zypern uun't Madlunsia. Hat as det de facto hoodstääd faan Nuurdzypern, wat oober bluas faan a Türkei gudkäänd woort. 

Nuurd Nikosia as uk hoodstääd faan a Distrikt Lefkoşa, an diar wene son 60.000 lidj.

## Luke uk diar
Famagusta

**Famagusta** ( *Ammóchostos*, ) as en huuwenstääd üüb det eilun Zypern uun't Madlunsia. Hat leit uun't Republiik Nuurdzypern, wat oober bluas faan a Türkei gudkäänd woort. 

Famagusta as hoodstääd faan a Distrikt Gazimağusa an uk faan a Distrikt Famagusta. Diar wene son 40.000 lidj.

## Kliima



## Luke uk diar
Morfou

**Morfou** of **Morphou** ( *Morfou*,  of *Güzelyurt*) as en stääd üüb det eilun Zypern uun't Madlunsia. Hat leit uun't Republiik Nuurdzypern, wat oober bluas faan a Türkei gudkäänd woort. 

Morfou as hoodstääd faan a Distrikt Güzelyurt, an diar wene son 20.000 lidj.

## Luke uk diar
Rizokarpaso

**Rizokarpaso** () of **Dipkarpaz** as en stääd üüb det eilun Zypern uun't Madlunsia. Hat leit uun a Distrikt İskele uun't Republiik Nuurdzypern, wat oober bluas faan a Türkei gudkäänd woort. 

Diar wene son 5.000 lidj.

## Luke uk diar
Kokkina

**Erenköy** of **Kokkina** ( *Koççina*, ) wiar ans en stääd üüb det eilun Zypern uun't Madlunsia. Hat hiart tu't Republiik Nuurdzypern, wat oober bluas faan a Türkei gudkäänd woort, an as en enklaaw uun Süüdzypern. 

Diar wene daalang bluas noch türkisk soldooten.

## Luke uk diar
Enklaaw

En **enklaaw** (faan : *iinslütj*, *amslütj*) as en dial faan en stoot, di faan en öödern stoot amslööden woort, di uun en öödern stoot leit.

Uk stooten, diar hialandaal faan ään öödern stoot amslööden san, wurd üs enklaaw betiakent, t.b. San Marino leit maden uun Itaalien.

Jüst so gud könst dü sai, **C** as en **eksklaaw** (en *ütjslööden* dial) faan **B** uun **A**. Wan dü uun **B** satst, as **C** en eksklaaw. Wan dü uun **A** satst, as **C** en enklaaw.

## Eksklaaw, oober ei enklaaw

Bi det bispal boowen as **D** en eksklaaw faan **B**, oober nian enklaaw, auer hat ei hialandaal faan ään öödern stoot amslööden woort.

## Luke uk diar
Türkisk Lira

At **Türkisk Lira** (, faan latiinsk: *libra* "pünj", ISO-Code **TRY**) as det münt faan a Türkei an faan Nuurdzypern. Hat as 2005 iinfeerd wurden üs *nei Türkisk Lira*, an hää det *ual Türkisk Lira* ufliaset. Det ual Lira as mä en kurs fan ian miljoon tu ian nei Lira amsteld wurden.

Ual Türkisk Lira (lachts) an Nei Türkisk Lira (rochts).

## Luke uk diar
A Äälemböög

A **Äälemböög** ( **Alemböög**) as di nuurdermiast dial faan't nuurdfresk eilun Sal. Diar leit uk a nuurdermiast ponkt faan Sjiisklun.

A Äälemböög as en lunspas mä en breetje faan 330 tu 1.200 meetern, an en lengde faan sjauer kilomeetern. Hat as en dünem loonskap, an at huuchst dün raaget son 27 meetern ap.

## Luke uk diar
Psychodidae

A **Psychodidae** of uk ***Flenerkfleegen*** san en famile faan Twiijügeten (Diptera) an hiar tu't onerorder faan a Magen (Nematocera), ei tu a Fleegen (Brachycera). Diar jaft'at uun Sjiisklun son 140 slacher faan. Jodiar magen san temelk letj, so ian bit fiiw milimeetern, an faal üüb mä hör hiaret jügen.

Psychodidae 03.jpg|Hiaret jüg
Psychodidae 02.jpg|Anten



#### Onerfamilin
* Bruchomyiinae
* Phlebotominae
* Psychodinae
* Sycoracinae
* Trichomyiinae

#### Enkelt slacher
* *[[Psychoda]]*
*: Sekreetfleeg (*[[Psychoda grisescens]]*)

## Luke uk diar
Psilocybe semilanceata

A ***Psilocybe semilanceata*** of uk * 'spas-kaal-hood' * as en slach faan Hünjmotsen (Agaricomycetes) uun det order faan a Agaricales. Dü fanjst ham uun madel breetjin, an hi häält föl Psilocybin. Det as en indol-alkaloid an en droog, diaram woort di swaamp hal saamelt, uk wan det uun Sjiisklun ferbeeden as. Uun't ingelsk as di slach bekäänd üs *magic mushroom*.

Tu tidj woort diarauer spikeliaret, of *Psilocybe semilanceata* ferlicht uun a medesiin brükt wurd koon.

Semilanceata.JPG|drüget früchten



## Luke uk diar
Psilocybin

**Psilocybin** as en Indol-alkaloid an en droog. Hat komt fööraal uun Psilocybe, en skööl faan hünjmotsen föör. Diar komt uk a cheemisk nööm faan uf.


Psilocybe semilanceata 6514.jpg|Psilocybe semilanceata häält föl Psilocybin.



## Kwelen


## Luke uk diar
Sekreetfleeg

At **Sekreetfleeg** (*Psychoda grisescens* of uk: *Psycha grisescens*) as en slach faan Magen (Nematocera), ei faan Fleegen (Brachycera). Hat hiart tu't famile faan a Psychodidae (Flenerkfleegen).

A Sekreetfleegen san temelk letj, hör jügen san man 1,5 milimeetern lung. Hör kroop as brün-grä, an a jügen san hiaret.

Jodiar magen kem aueraal uun  Euroopa föör, an jo mei hal üüb sekreeten lewe. Jo sat diar miast üüb a woger, an flä bluas kurt waier. Det komt di föör, üs wan jo hope an goorei flä.

## Luke uk diar
Aziz Nesin

**Aziz Nesin** (bäären *Mehmet Nusret*; * 20. Deetsember 1915 uun Istanbul, det Osmaans Rik; † 6. Jüüle 1995 uun İzmir, uun a Türkei) wiar en türkisk skriiwer, diar satiiren skreew. Sin bedüüden werken san *Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz* ("Jaschar, Neder Duad noch Laben"), at soomling *Gülmece* ("Laachen") an de autobiograafisk romoon uun fjauer binjer, *Böyle Gelmiş Böyle Gitmez* ("So ei tu kemen, det so ei gungt" of "A Dring faan Istanbul"). Hi skreew uk teooterstaken.

## Luke uk diar

*
Komooren Franc

A **Komooren Franc** () as det münt faan a Komooren. Di ISO-4217-Code as KMF. Hi as iindiald tu 100 Centimes, hat jaft oober goor nian Centime jilstaken muar. Di wäärs faan a Komooren Franc as bünjen tu a Euro: 1 EUR = 491,96775 KMF.

Diar san daalang bluas noch jilskiiner mä en wäärs faan 500, 1.000, 2.000, 5.000 an 10.000 Francs, an jilstaken mä en wäärs faan 25, 50 an 100 KMF.

## Luke uk diar
* Bilen faan Komooren Francs bi Google
Albacete

**Albacete** as en stääd uun Spoonien, an hoodstääd faan't Prowins Albacete uun't Autonoom Gemianskap Kastilien-La Mancha. Diar wene son 175.000 lidj.

Escudo de Albacete.svg|Woopen faan't stääd



## Luke uk diar
Castelló de la Plana

**Castelló de la Plana** (iar uk: *Castellón de la Plana*) as en stääd uun Spoonien, an hoodstääd faan't Prowins Castellón uun't Autonoom Gemianskap Valencia. Diar wene son 180.000 lidj.

Escut de Castelló ornamentat-2.svg|Woopen faan't stääd



## Luke uk diar
Ponferrada

**Ponferrada** as en stääd uun Spoonien, hat leit uun't Prowins León uun't Autonoom Gemianskap Kastiilien an León. Diar wene son 60.000 lidj.

Coat of Arms of Ponferrada.svg|Woopen faan't stääd



## Luke uk diar
Mahmud faan Ghazni

**Mahmud faan Ghazni** (üüb Persisk:   محمود غزنوی, DMG Maḥmūd-i Ġaznavī; * 971 uun Zabulistan; † 1030 uun Ghazni, Zabulistan) wiar tausis, faan 998 tu 1030, sultaan faan det Ghaznawiiden Rik.

Hi wurd uun det Sultaan Mahmud-i Ghazni Moschee uun Ghazni begreewen. Sin rik amfaadet a lunen faan daaling: Afghanistan, Iran, Turkmenistan an Pakistan.

## Luke uk diar
Ghazni

**Ghazni** (, of an , uk *Ghasni*, uun ualang tidjen *Alexandreia*) as en stääd uun Afghaanistaan, an hoodstääd faan't Prowins Ghazni. Diar wene gud 70.000 lidj; uun a distrikt Ghazni san't son 140.000. 

Ghazni of Ghazna wiar föör 1.000 juaren ans at hoodstääd faan't Ghaznawiiden Rik. An dojütidjs en madelponkt faan't persisk kultuur.

## Luke uk diar
Damawand

A **Damawand** (uk *Damavand*, *Demawend*, *Damāvand,* kurt för , det ment: 'berag mä damp uun') as a huuchst berag faan a Iraan uun a Elburs Berger, uun't Prowins Maazandaraan.

Hi as en stalen wulkaan, an lingt ap bit tu en hööchde faan 5.610 meetern.

Mohammad-Taqi Bahar wiar en persisken dachter (1886-1951), an skrääw en dachtang auer di berag, wat so begant:

:
:
:*Ey dīw-e sepīd-e pāy-e dar band,*
:*Ey gonbad-e gītī, ey Damāwand*
:Uu witj deiwel mä fet uun't bian,
:Uu saag faan a welt, uu dü Damāwand

## Kwelen


## Luke uk diar
Urumia Sia

A **Urumia Sia** (; madelpersisk *Čēčast*; aserbaidschaansk *Urmiye Gölü*; kurdisk *Gola Urmiyê*) wiar ans a gratst sia uun Iraan, uun a nuurdwaast faan't lun. Üüb ään ääg leit det stääd *Urumia*, det ment *ur* = stääd an *mia* = sia. Di sia leit üüb en hööchde faan son 1280 meetern, an hää nään ufluup.

Sant 1984 as di sia oober bal ütjdrüget. Hi wiar ans bit 16 meetern jip, daalang fäält hi auer somer drüg. Det komt wel diar faan, dat trinjam a sia tuföl weeder ufpompet woort.

## Luke uk diar
Halagknerken

**Halagknerken** san en slach faan hard keeken, diar fööraal üüb A Halgen bekäänd san. Jo hual loong, an san sodenang uk hal faan a sialidj mänimen wurden. Man uk för a halaglidj wiar jo wichtag, wan jo diar ans lunoner hed, an nian skap mä frisk iidj uun ääg kem küd.

## Resept
Arke hüs hed leewen sin aanj resept, diar hiart oober üüb arke faal föl böder an soker tu:
* 250 gram böder wok reer
* 250 gram soker an ian, tau pöösen wanilesoker diar iin reer
* 3 aier enkelt oner reer
* kardamom, wan dü det meest
* 500 gram meel, en sjuarden liter fliatang an en pöös baagpolwer iin reer
* a diig en hualew stünj kuul stel
* a diig aprole tu trii of sjauer rolen, an mä ais an fliatang bestrik
* bi 250 graad fiiw minüüten uunbaag
* a rolen apskeer tu enkelt keeken, an do noch ans trii minüüten baag
* son tau stünj bi 100 graad drüge, amdat jo linger hual

## Luke uk diar
* Bilen an resepten bi Google

## Ööders wat
"Halagknerk" as uk en - ei so neten - neknööm för lidj faan a halgen
Alborz Berger

A **Alborz** of uk **Elburs Berger** () san en keed faan berger uun a nuurd faan Iraan bi't Kaspisk Sia. Hat ferlääpt faan waast tu uast auer en lengde faan son 600 kilomeetern, an raaget ap bit tu en hööchde faan 5.609 meetern.

A huuchst toop diar as a Damawand. At hoodstääd Tehraan as diar ei widj wech faan.

## Luke uk diar

* Alborz (Prowins)
Alborz

Elburs, Elburz, Alburz, Albors, Alborz, Alburs an öödern san ünlik skriiwwiisen faan det persisk wurd  البرز 

Wat menst dü ?

* Alborz of uk Elburs Berger uun Iraan
* Prowins Alborz uun Iraan
* Alborz (Schahrestaan) uun't Prowins Qazwiin (Iraan)
Karadsch

**Karadsch** (; ) as en gratstääd uun Iraan, an hoodstääd faan't Prowins Alborz. Diar wene son 2 miljoon lidj. Karadsch as en industriistääd an leit nai bi Tehraan.

## Kliima
Karadsch hää en kontinentaal kliima mä hiat somern an ei föl rin. Uun a harewst as flooksis ring loft, auer a Alborz Berger uun a nuurd a winj aphual, an do staut ham det ferbrükt loft uun a stääd.



## Luke uk diar
Ardebiil

**Ardebiil** ( / [];  / []) as en gratstääd uun Iraan, an hoodstääd faan't Prowins Ardebiil. Diar wene muar üs en hualew miljoon lidj.

Det stääd as bekäänd för't maagin faan siisen an tepichen.

## Kliima
Ardebiil hää en kontinentaal kliima mä hiat somern an kuul wontern.



## Luke uk diar
Esfahaan

**Esfahaan** of **Isfahaan** as en gratstääd uun Iraan, an hoodstääd faan't Prowins Esfahaan. Diar wene son 2 miljoon lidj.

## Luke uk diar
Rascht

**Rascht** as en gratstääd uun Iraan, an hoodstääd faan't Prowins Giilaan. Diar wene son 700.000 lidj.

## Luke uk diar
Buuschehr

**Buuschehr** (,  of *Bushire*) as en gratstääd uun Iraan bi a Persisk Golf, an hoodstääd faan't Prowins Buuschehr. Diar wene muar üs 200.000 lidj.

Det stääd as bekäänd för sin atoomstruumuunlaag.

## Luke uk diar
Urumia

**Urumia** of **Orumia** as en gratstääd uun Iraan, an hoodstääd faan't Prowins Waast-Aserbaidschaan. Diar wene son 740.000 lidj.

## Luke uk diar

* Urumia Sia
Maschhad

**Maschhad** of uk **Meschhed** as en gratstääd uun Iraan, an hoodstääd faan't Prowins Razawii-Choraasaan. Diar wene son trii miljoon lidj.

## Luke uk diar
Alborz (Prowins)

**Alborz** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurd faan't lun naibi Teheraan. Üüb 5.122 kwadrootkilomeetern lewe son 2,7 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Karadsch.

Alborz in Iran.svg|At prowins Alborz uun Iraan
Datei:Alborz.svg|Lunkreiser uun Alborz


## Luke uk diar

* Elburs Berger (Alborz)
Ardebiil (Prowins)

**Ardebiil** (, ütjspriak: //, ) as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurd faan't lun. Üüb 17.800 kwadrootkilomeetern lewe son 1,3 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Ardebiil.

Ardabil in Iran.svg|At prowins Ardebiil uun Iraan
Datei:Ardabil.svg|Lunkreiser uun Ardebiil


## Luke uk diar
Buuschehr (Prowins)

**Buuschehr** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun. Üüb 22.743 kwadrootkilomeetern lewe son 1,2 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Buuschehr. 

Bushehr in Iran.svg|At prowins Buuschehr uun Iraan
Datei:Bushehr.svg|Lunkreiser uun Buuschehr


## Luke uk diar
Hamadaan (Prowins)

**Hamadaan** (, uk *Ostān-e Hamadān*) as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun. Üüb 19.368 kwadrootkilomeetern lewe son 1,7 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Hamadaan.

Hamadan in Iran.svg|At prowins Hamadaan uun Iraan
Hamadan.svg|Lunkreiser uun Hamadaan


## Luke uk diar
Islaamsk republiik

En **islaamsk republiik** of uk **islamiitisk republiik** (; ) as di aanj nööm faan enkelt lunen, diar hör poliitisk süsteem efter a Islaam ütjracht. 

## Lunen
* Pakistaan
* Iraan
* Mauretaanien

Jodiar lunen gung temelk string jin lidj föör, diar ei tu't regiarang hual. Uun Iraan jaft'at en flag faan a opositsion, diar jin det regiarang strat:

## Luke uk diar
Hormozgaan

**Hormozgaan** of **Hormuzgaan** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a süüd faan't lun. Üüb 70.697 kwadrootkilomeetern lewe son 1,8 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Bandar Abbaas.

Hormozgan in Iran.svg|At prowins Hormozgaan uun Iraan
Hormozgan.svg|Lunkreiser uun Hormozgaan


## Luke uk diar
Iilaam (Prowins)

**Iilaam** (, ) as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a waast faan't lun. Üüb 20.133 kwadrootkilomeetern lewe son 580.000 lidj. Hoodstääd faan't prowins as Iilaam.

Ilam in Iran.svg|At prowins Iilaam uun Iraan
Ilam.svg|Lunkreiser uun Iilaam


## Luke uk diar
Belutschisk

Det **Belutschisk Spriak** (üüb Belutschisk: بلۏچی  *Baločī*, üüb Persisk: بلوچی *Baluči*) as en spriik faan det nuurdwaastiraans skööl, wat faan amabi sööwen miljuunen lidj, fööraal uun a süüduast faan Iraan, a süüdwaast faan Paakistaan an a süüd faan Afghaanistaan, snaaket wurt. At spriik wurt uun't araabisk alfabeet skrewen.

## Luke uk diar
Maazandaraan

**Maazandaraan** (mä en 'wok s', ,  of ) as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurd faan't lun. Üüb 23.842 kwadrootkilomeetern lewe son 3,3 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Saarii.

Mazandaran in Iran.svg|At prowins Maazandaraan uun Iraan
Mazandaran.svg|Lunkreiser uun Maazandaraan


## Luke uk diar
Maazandaraans spriak

**Maazandaraans** of **Maazandaarani** (mä en 'wok s', üüb maazandaraans: ) of **Tabari** () as en Kaspisk spriak uun det famile faan a Iraans spriaken. Hat woort fööraal uun det Prowins Maazandaraan (Iraan) spreegen. Hat as nai mä Persisk, woort oober ei jinsidjag ferstenen.

Maazanderaans woort mä't araabisk alfabeet skrewen, mä enkelt aparte skrafttiakens, diar uk uun't Persisk brükt wurd.

Hat jaft en Maazanderaans Wikipedia.

## Luke uk diar
Kohgiiluuje an Buujer Ahmad

**Kohgiiluuje an Buujer Ahmad** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a waast faan't lun. Üüb 15.504 kwadrootkilomeetern lewe son 715.000 lidj. Hoodstääd faan't prowins as Jaasuudsch.

Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad in Iran.svg|At prowins Kohgiiluuje an Buujer Ahmad uun Iraan
Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad.svg|Lunkreiser uun Kohgiiluuje an Buujer Ahmad


## Luke uk diar
Iraans Rial

A **Iraans Rial**, ütjspreegen: **Rijaal** () as det münt faan Iraan. A ISO-Code as *IRR*, uun't lun woort hi mä *Rl.* ufkört.

Di nööm *Rial* (*Riyāl*) komt faan't spoonsk *Real*, an det ment *könangelk*.

## Jil
Hat jaft jilstaken mä 1.000, 2.000 an 5.000 Rial, diar oober nian grat rol spele.
Normoolerwiis woort mä jilskiiner betaalet: 1.000, 2.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 an 100.000 Rial. Det halept oober uk ei rocht widjer, auer 100.000 Rial man son 2 Euro wäärs san (2025).
An do jaft'at noch * 'Iran Cheques' * mä 500.000, 1.000.000 an 2.000.000 Rial, det san uk son slachs jilskiiner.

## Luke uk diar
Nuurd Choraasaan

**Nuurd Choraasaan** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurduast faan't lun. Üüb 28.434 kwadrootkilomeetern lewe son 860.000 lidj. Hoodstääd faan't prowins as Bodschnuurd.

North Khorasan in Iran.svg|At prowins Nuurd Choraasaan uun Iraan
North Khorasan.svg|Lunkreiser uun Nuurd Choraasaan


## Luke uk diar
Qazwiin (Prowins)

**Qazwiin**, ütjspreegen:~'gaswiin' () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun. Üüb 15.549 kwadrootkilomeetern lewe son 1,3 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Qazwiin.

Qazvin in Iran.svg|At prowins Qazwiin uun Iraan
Qazvin.svg|Lunkreiser uun Qazwiin


## Luke uk diar
Faars

**Faars** (), iar: **Paars** as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun. Üüb 122.608 kwadrootkilomeetern lewe son 4,8 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Schiiraaz.

Faan 'Faars', 'Paars' komt di nööm 'Persien' uf. A Achemeniiden (559 bit 330 f.Kr.) an a Sasaniiden (224 bit 651) wiar heer aran.

Fars in Iran.svg|At prowins Faars uun Iraan
Fars.svg|Lunkreiser uun Faars

Uun Faars leit uk det UNESCO weltarewdial *Persepolis*:

Persépolis, Irán, 2016-09-24, DD 71.jpg|Persepolis uun Süüd Iraan
Persepolis001.jpg|Palast faan Darius di Grat


## Luke uk diar
Semnaan (Prowins)

**Semnaan** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurd faan't lun. Üüb 97.491 kwadrootkilomeetern lewe son 700.000 lidj. Hoodstääd faan't prowins as Semnaan.

Semnan in Iran.svg|At prowins Semnaan uun Iraan
Semnan.svg|Lunkreiser uun Semnaan


## Luke uk diar
Siistaan an Beluutschistaan

**Siistaan an Beluutschistaan** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a süüduast faan't lun. Üüb 181.785 kwadrootkilomeetern lewe son 2,8 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Zaahedaan.

Sistan and Baluchistan in Iran.svg|At prowins Siistaan an Beluutschistaan uun Iraan
Sistan and Baluchestan.svg|Lunkreiser uun Siistaan an Beluutschistaan


## Luke uk diar
Tehraan (Prowins)

**Teh(e)raan** () as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurd faan't lun. Üüb 13.692 kwadrootkilomeetern lewe son 13,3 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins, an uk faan't hialer lun as Tehraan.

Tehran in Iran.svg|At prowins Tehraan uun Iraan
Tehran.svg|Lunkreiser uun Tehraan


## Luke uk diar
Uast-Aserbaidschaan

**Uast-Aserbaidschaan** (, ) as ian faan ianandörtag prowinsen uun Iraan. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun. Üüb 45.650 kwadrootkilomeetern lewe son 3,9 miljoon lidj. Hoodstääd faan't prowins as Tabriiz.

East Azerbaijan in Iran.svg|At prowins Uast-Aserbaidschaan uun Iraan
East Azerbaijan.svg|Lunkreiser uun Uast-Aserbaidschaan


## Luke uk diar
Dascht-e Kawiir

**Dascht-e Kawiir** () of kurt **Kawiir** as en saaltwüüst uun Iraan. Hat leit tesken a Elburs Berger uun a nuurd an a Zaagros Berger uun a süüdwaast üüb en hööchde faan son 800 meetern. Hat as amanbi 78.000&nbsp;km² grat.

At Kawiir leit üüb en geograafisk breetje faan 33 bit 35 graad, an sodenang nai bi a nuurdelk kiarkreis. Uun detdiar pasaatregiuun fäält ei föl rin, an a berger trinjam hual diartu noch a rin uf. An a monsuun lingt ei so widj ap am a nuurd. 

Widjer am a süüd leit **Dascht-e Lut**, det ööder grat wüüst faan Iraan.

## Luke uk diar
Zaagros Berger

A **Zaagros** (mä en 'wok s', ) of a **Zaagros Berger** of at **Zaagrosbergem** as det gratst beragkeed faan Iraan. Dialen diar faan lei uk uun't Autonoom Regiuun Kurdistaan (Iraak).

A huuchst ponkt diar as **Dena**, a toop faan't beragkeed Qaasch Mastaan () mä en hööchde faan 4.409 meetern. 

A Zaagros as son 1.500 kilomeetern lung an ferlääpt faan't Prowins Kordestaan uun a nuurdwaast hen tu't Struat faan Hormus uun a süüd. Dialwiis woort a Zaagros bit 300 kilomeetern briad, an namt wel en traaden faan't hialer lun iin.

Uastermuar lei a wüüsten Dascht-e Kawiir an Dascht-e Lut.

## Luke uk diar
Aragats

A **Aragats** (; uk *Aragaz, Alagyaz*) as en rauegen wulkaan uun Armeenien. Mä en hööchde faan  as hi di huuchst berag faan't lun.

Hi leit üüb a grens tesken a prowinsen Aragazotn an Schirak nuurdwaasten faan Jerewan. Hi hää sjauer tooper mä hööchdin faan 4090, 4001, 3916 an 3879 meetern.

## Luke uk diar
Choraasaan

**Choraasaan** of **Churaasaan** (, ingelsk: *Khorasan*) as en regiuun uun Madelaasien. Hat lingd auer a stooten Afghaanistaan, Iraan an Turkmeenistaan faan daalang henwech.

Diar wiar uk ans en **Prowins Choraasaan** uun Iraan. Hat as 2004 apdiald wurden tu trii prowinsen:
* Nuurd Choraasaan
* Razawii-Choraasaan
* Süüd Choraasaan

Di nööm *Choraasaan* komt faan't Madelpersisk an ment: *orient*, *maarenlun*, *lun huar a san apgongt*.

## Luke uk diar

## Ööders wat
* Sami Yusuf sjongt Khorasan (üüb YouTube, ingelsk)
Sumak

**Sumak**, **Sumach** of **Sumaq** ( faan't syrisk-arameesk ܣܘܡܩܐ *summāqā* för „ruad“) as en gewürts, diar sürelk üs eetj an en betj bater an en betj efter sitroon smääkt. Hat maaget di smaag faan iidj uun a orient so eegenoortag.

Sumak woort miast faan *[[Rhus coriaria]]* maaget, det as en plaant uun det famile Anacardiaceae.

Det gewürts woort diar brükt, huar det plaant natüürelkerwiis föörkomt: Kanaaren, Algeerien, Süüdeuroopa, Ukraine, Kaukasusregiuun, Iraan, Iraak, Tadjikistaan, Turkmeenistaan.

## Luke uk diar
Rhus coriaria

***Rhus coriaria*** as en plaantenslach faan det skööl Rhus uun't famile Anacardiaceae. Hat woort üs gewürts brükt.

Fleur sumac.jpg|Bloosen
თუთუბო Rhus coriaria Gerbersumach, Gewürzsumach.JPG|Früchten
Rhus coriaria.jpg|Frücht an stian
Sumak.jpg|Sumak gewürts mä saalt

## Luke uk diar
Rhus

***Rhus*** as en plaantenskööl uun det famile Anacardiaceae. Diar hiar wel son 150 bit 250 slacher tu.

## Slacher
R. allophyloides – R. amherstensis – R. andrieuxii – R. aromatica – R. arsenei – R. bahamensis – R. barclayi – R. caudata – R. chinensis – R. chondroloma – R. ciliolata – R. copallina – R.&nbsp;coriaria – R. dhuna – R. duckerae – R. galeottii – R. glabra – R. hypoleuca – R. integrifolia – R. jaliscana – R. kearneyi – R. lamprocarpa – R. lanceolata – R. lenticellosa – R. lentii – R. linguata – R. michauxii – R. microphylla – R. muelleri – R. nelsonii – R. oaxacana – R. ovata – R. pachyrrhachis – R. potaninii – R. punjabensis – R. rubifolia – R. sandwicensis – R. schiedeana – R. standleyi – R. taishanensis – R. taitensis – R. tamaulipana – R. teniana – R. tepetate – R. terebinthifolia – R. trilobata – R. typhina – R. vestita – R. virens – R. wilsonii

an noch flooken muar ...

## Luke uk diar
Hanna Plaß

**Hanna Plaß** (* 1989 uun London), uk bekäänd üs **Ginger Redcliff** as en sjiisk spelster an musiiker.

Hanna as det äälst faan sjauer jongen, an hör famile skebet 1992 faan London tu Bayern. Diar hää't schauspal studiaret, man al tu skuultidjen hää't musiik maaget. Daalang träät hat ap üs **Hanna Plass**. Hanna hää uun flook filmer an teooterstaken mäspelet.

Hannas mam komt faan Risem-Lunham, diaram koon hat frasch snaake. Hanna lewet uun Berlin (2025).

## Teooter an Ooper
* *Julia* uun William Shakespeare sin *Romeo und Julia*
* Siinstfoomen uun Heinrich von Kleist sin *Der zerbrochne Krug*
* *Frida* uun Henrik Ibsen sin *John Gabriel Borkmann*
* *Gratbüür Manilow* uun Nikolai Wassiljewitsch Gogol sin *Die toten Seelen*
* *Missy* uun Fritz Kater sin *5 Morgen*
* *Polly Peaches* uun Bertolt Brecht an Kurt Weill hör *Die Dreigroschenoper*
* *Aksinja* uun Dmitri Dmitrijewitsch Schostakowitsch sin *Lady Macbeth von Mzensk*
* *Tilly* uun *Wahlverwandtschaften* faan Armin Petras
* *Snäkönang*, *Bluumenkönang* an *Ruuwerkönang* uun *Die Schneekönigin* faan Hans Christian Andersen

## Filmer (ütjwool)

## Musiik
Mä *AnnA*:
* *Poser* (EP, 2005, Zero2records / Auf die Plätze…)
* *Wir gehen schon mal vor* (Album, 2006, Zero2records / Auf die Plätze…)
* *Schneller Propeller* (Single, 2006, Zero2records / Auf die Plätze…)
Üs *Ginger Redcliff*:
* *Me and Mr. Bola* (EP, 2009, AdP Records)
* *Tomorrow and Today* (Single, 2011, AdP Records)
* *Out of Me* (Single, 2012, AdP Records)
* *Note* (Album, 2012, AdP Records)
Solo (üs *Hanna Plass*):
* *Humpty Heart* (Single, 2022, AdP Records)
* *The Call* (Single, 2022, AdP Records)
* *On Track* (EP, 2022, AdP Records)

## Rejii
* Uun't *Mainfranken Theater Würzburg* hää't 2018 det stak *Leighton´s Jukebox* apfeerd.
* 2025 hää't di film *Wale vs. Wildnis* auer hör oome Elke Kruse üüb frasch produsiaret.

## Hiarspalen
* 2015: Christoph Prochnow: *Van Goghs Schweigen*

## Iarangen
* 2012: Luisenburg-Festspiele: Nachwuchspreis
* 2025: Publikumspris bi't Filmfest Schleswig-Holstein för *Wale vs. Wildnis*

## Luke uk diar
* Unerwäis mä Hanna Plaß (ndr.de 01/2026)
* Wale vs. Wildnis üüb kulturkanal.sh
* Hanna Plaß üüb Instagram
* Ginger Redcliff bi Discogs
* Ginger Redcliff üüb YouTube
Houston

**Houston** [ˈ(h)juːstən] as det gratst stääd uun Texas (USA), an det sjuardgratst uun a USA, efter New York City, Los Angeles an Chicago. Diar wene son 2,3 miljoon lidj (2020).

## Luke uk diar
San Antonio

**San Antonio** as det naistgratst stääd uun Texas (USA), an det sööwenstgratst uun a USA. Diar wene son 1,4 miljoon lidj (2020). Wan dü't amlun märeegenst san't son 2,5 miljoonen.

## Luke uk diar
Nooruuz

**Nooruuz** uk **Noowruuz** (Persisk نوروز [noːˈɾuːz]) as det Iraansk of Persisk neijuar. Hat wurt histoorisk faan a Iraansk fulken feiert, oober wurt nü faan maning lunen üüb at hial welt ferfuligt. A Iraans kalender racht ham efter at sanjuar an begant tu Nooruuz (wosbegan), miast üüb en dai twesken a 19. an 22. Marts uun a gregoriaans kalender. Iraansk of Persisk Neijuar wurt üs festdai al tu tidj faan a Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. 

Nooruuz as en amtelk festdai uun't Autonoom Regiuun Kurdistaan (Irak), Afghaanistaan,  Aserbaidschan, Iraan, Kasachstaan, Kirgistaan, Tadschikistaan, Turkmeenistaan an Usbekistaan. Ölers uk miast priwaat faan't Kurdisk manerhaid uun Türkei an faan't Beluutschisk lidj uun Pakistaan. Mensken mä ruter ütj döndiar lunen feire Nooruuz uk uun Sjiisklun, feraal Persisk an Kurdisk iinwenern faan Hamborig, oober uk uun Los Angeles of Toronto, huar maning faan jo lewe.

Nooruuz as wichtig föör schiitisk Ismailiten, uunhinger faan a Soroastrismus an a Bahai gluuw. 

För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd:

# Sabzeh (سبزه) – wiaten, bere of lins poon
# Samanuu(سمنو) – wiaten siadkurner poding
# Sendsched (سنجد) – öölewilger
# Serkeh (سرکه) – eetj
# Siib (uk Seeb) (سیب) – aapel
# Siir (سیر) – knooplook
# Somaq of Sumak (سماق) – sumak

## Luke uk diar
Baker Eilun

At **Baker Eilun** ([]) as en letj ünbewenet eilun uun a Pasiifik. Hat hiart tu a United States Minor Outlying Islands. Tuup mä't Howland Eilun san det a iansagst regiuunen, huar det tidjsoon UTC−12 täält (International Date Line West, IDLW).

## Luke uk diar
Johnston Atol

At **Johnston Atol** as en ünbewenet atol uun a nuurdelk Pasiifik, son 1150&nbsp;km süüdwaasten faan Hawaii. Hat hiart tu a United States Minor Outlying Islands. Uun a 1960er juaren haa a USA diar atoombomben testet.

## Luke uk diar
Islas del Rosario

A **Islas del Rosario** of uk **Archipelago Nuestra Señora del Rosario** san en skööl faan 28 eilunen uun a Kariibik. Jo lei föör't küst faan Kolumbien waasten faan Cartagena de Indias, an hiar tu't Bolívar Department.

A grater eilunen het (faan grat tu letj):

## Luke uk diar
Waanj (muardüüdag)

Wat menst dü ?

* Auto
* holten waanj, di faan en hingst of en treker taanj woort
* feederwaanj för persuunen
* Grat Waanj, en stäärbil
* Letj Waanj, en stäärbil
* Hingst an Waanj, en slach faan Priimeln
San Pedro Sula

**San Pedro Sula** as det naistgratst stääd faan Honduuras, an hoodstääd faan't Department Cortés. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 600.000 lidj. Naibi leit *Puerto Cortés*, di wichtagst huuwen faan Honduuras.

Escudo_de_San_Pedro_Sula.svg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
La Ceiba

**La Ceiba** as en gratstääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Atlántida. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 170.000 lidj. La Ceiba leit bi't küst faan't Kariibisk Sia.

Escudo_Oficial_de_La_Ceiba.jpg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
El Progreso (Honduuras)

**El Progreso** as en gratstääd uun Honduuras, uun't Department Yoro. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun, an diar wene son 190.000 lidj. 

Escudo_de_El Progreso.svg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Ciudad de Comayagua

**Comayagua** as en gratstääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Comayagua. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 180.000 lidj. 

Escudo de Comayagua.jpg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Cerro Las Minas

A **Cerro Las Minas** of uk **Cerro de Celaque** as mä en hööchde faan 2.849 meetern a huuchst berag faan Honduuras. Hi leit uun't beragkeed faan't Cordillera de Celaque, uun't Department Lempira.

## Luke uk diar
* peakbagger.com