open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haafez

**Haafez** of **Haafiz**, uk *Mohammed Schemseddin* (, bäären amanbi 1315 of 1325 uun Schiiraaz, Iraan; stürwen 1390 uk diar) wiar en bekäänden persisken dachter. Hi küd al üs kint a Qoraan ütj hood apsai, diaram füng hi di nööm *Haafez*. Sin wichtagst auerleewert werk as a *Diiwan*, sin saamlang faan dachtangen.

Uun't 19. juarhunert san Haafez sin dachtangen tu't huuchsjiisk auersaat wurden. Diar hää Goethe ham mä befaadet, an sin buk * 'West-östlicher Divan' * (1819-1827) betjocht ham tu en graten dial üüb Haafez. Diar uun sait Goethe:

" Wer sich selbst und andre kennt | Wird auch hier erkennen:
Orient und Occident | Sind nicht mehr zu trennen. "

Sodenang as a *west-östliche diiwan* en bil för det ütjenööder saaten faan't europeesk mä't orientaalsk kultuur wurden.

## Luke uk diar

* A Diiwan üüb huuchsjiisk (archive.org)
Villanueva (Honduuras)

**Villanueva** as en gratstääd uun Honduuras, uun't Department Cortés. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun, an diar wene son 60.000 lidj. Tuup mä't amlun san't son 150.000.

EscudoMuniVillanueva.png|Woopen faan't stääd
Santa Rosa de Copán

**Santa Rosa de Copán** as en stääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Copán. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 60.000 lidj. Santa Rosa de Copán leit üüb en hööchde faan 1.150 meetern.

Escudo de Santa Rosa de Copán.svg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Yuscarán

**Yuscarán** of **San José de Yuscarán** as en stääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department El Paraíso. Hat leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 14.000 lidj. Yuscarán leit üüb en hööchde faan 1.000 meetern.

Escudo_de_Yuscaran.svg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Puerto Lempira

**Puerto Lempira** as en stääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Gracias a Dios. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 20.000 lidj. Puerto Lempira leit bi't küst faan't Kariibisk Sia.

Escudo_de_Puerto Lempira.jpg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
La Esperanza (Honduuras)

**La Esperanza** as en stääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Intibucá. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 10.000 lidj. La Esperanza as mä det stääd Intibucá tuupwoksen.

Logo_de_la_Municipalidad_de_La_Esperanza_(Intibucá).png|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Roatán (steed)

**Roatán** of uk **Coxen Hole** as en stääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Islas de la Bahía. Diar wene son 30.000 lidj. Roatán leit üüb det eilun mä di salew nööm.

Escudo_de_Roatán.svg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Gracias (Lempira)

**Gracias** as en stääd uun Honduuras, an hoodstääd faan't Department Lempira. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 13.000 lidj. Tuup mä't amlun san't son 47.000.

Escudo_de_Gracias,_Lempira.svg|Woopen faan't stääd

## Luke uk diar
Hindukusch

A **Hindukusch** () as en beragkeed uun Madelaasien. Hat leit tu en graten dial uun Afghaanistaan, di uastelk dial mä a huuchst tooper uun Pakistaan. A huuchst berag diar as a Tirich Mir mä en hööchde faan ().

### Huuchst berger

## Luke uk diar
Heraat

**Heraat** (, uun a antike *Haraiva[ta]*) as en gratstääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 630.000 lidj. Heraat as hoodstääd faan't Prowins Heraat.

Flag of Herat Municipality.png|Flag faan't stääd


## Luke uk diar
Mazaar-e Schariif

**Mazaar-e Schariif** () as en gratstääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 500.000 lidj. Mazaar-e Schariif as hoodstääd faan't Prowins Balch.

## Luke uk diar
Dschalaalaabaad

**Dschalaalaabaad** of **Dschalaal-Aabaad** (; ) as en gratstääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 290.000 lidj. Dschalaalaabaad as hoodstääd faan't Prowins Nangarhaar.

## Luke uk diar
Laschkar Gaah

**Laschkar Gaah** of **Laschkargaah** (, , ual nööm: **Bost**) as en gratstääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 90.000 lidj. Laschkar Gaah as hoodstääd faan't Prowins Helmand.

## Luke uk diar
Mudschaahid

En **Mudschaahid** (, faan ) as hoker, di för Dschihaad strat. Det wurd woort miast brükt för islamitisk wederstant stridjern. Det koon oober uk mend wees för hoker, di efter a islaam lewe wal.

Diar san flook sköölen, diar jo salew üs **Mudschaahidiin** betiakne. En grat bedüüdang haa a *Fulkmudschaahidiin* of *Mojahedin-e Khalq* (MEK) uun Iraan. Diar stridj jo oober jin det regiarang, auer jo det islaamsk republiik uflöne, an en neimuudisen wai ferfulge.

## Luke uk diar
Ponter

En **ponter** ,  **punter(buum)** as en lung an trinj holten staang, diar üüb en fooderwaanj brükt woort, am det fooder deel tu binjen. Diar mä woort det fooder tuup trakt, an fäält ei so lacht faan a waanj.

Son ponter woort faan en jongen granjebuum maaget, di likap woksen as. Hi as en gud stak linger üs di fooderwaanj, amdat hi uk föör an bääft deelbünjen wurd koon. 

## Luke uk diar
* Uun Bayern sai's diar '' 'Wiasbam' '' tu. (niederbayern-wiki.de)
Baamijaan

**Baamijaan** (Paschtu/Dari ) as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun't huuchlun faan a Hindukusch, an diar wene son 16.000 lidj. Tuup mä't amlun san't son 104.000. Baamijaan as hoodstääd faan't Prowins Baamijaan.

A grat Buddha stunbilen üüb det bil rochts san uun't juar 2001 faan a Taalibaan deelrewen wurden.

## Luke uk diar
Fayzaabaad (Afghaanistaan)

**Fayzaabaad**, uk **Fayz-Aabaad** () as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 40.000 lidj. Faizaabaad as hoodstääd faan't Prowins Badachschaan.

## Luke uk diar
Qala-e Naw

**Qala-e Naw** () as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun, an diar wene son 20.000 lidj. Tuup mä't amlun san't son 80.000. Qala-e Naw as hoodstääd faan't Prowins Baadghiis.

## Luke uk diar
Chowst

**Chowst** (Paschtu/Dari: ) as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 160.000 lidj. Chowst as hoodstääd faan't Prowins Chowst.


Flag of Khost Municipality.png|Flag faan't stääd


## Luke uk diar
Sarandsch

**Sarandsch** (Paschtu/Dari: , ingelsk: **Zaranj**) as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 70.000 lidj. Sarandsch as hoodstääd faan't Prowins Niimruuz.

## Luke uk diar
Scharaan

**Scharaan** (dari ) of **Scharaana** () as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 50.000 lidj. Scharaan as hoodstääd faan't Prowins Paktiikaa.

## Luke uk diar
Aybak

**Aybak** (, ) as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 35.000 lidj. Aybak as hoodstääd faan't Prowins Samangaan.

## Luke uk diar
Tariin Kuwt

**Tariin Kuwt** (ترين کوټ) as en stääd uun Afghaanistaan. Hat leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 120.000 lidj. Tariin Kuwt as hoodstääd faan't Prowins Uruzgaan.

## Luke uk diar
Badachschaan

**Badachschaan** (Paschtu/Dari ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 1,1 miljoon lidj. Hoodstääd faan Badachschaan as Fayzaabaad.

## Koorden

Badakhshan in Afghanistan.svg|Badachschaan uun Afghaanistaan
Badakshan districts since 2005 de.wikipedia.png|Distrikten


## Luke uk diar
Baadghiis

**Baadghiis** () as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurdwaast faan't lun, an diar wene son 570.000 lidj. Hoodstääd faan Baadghiis as Qala-e Naw.

## Koorden

Badghis in Afghanistan.svg|Baadghiis uun Afghaanistaan
Badghis districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Chileens Spoonsk

At **Chileens Spoonsk** (* 'Chileno' *) as ään faan a ünlik slacher faan't Spoonsk, diar uun a miast dialen faan Chiile spreegen woort. A spriakwiisen faan't Chileensk Spoonsk haa en eegenoortag ütjspriak, syntaks, an dialwiis uk aanj wurden an ütjdrüker, diar faan det standard Spoonsk skeel. Spriakwedenskapslidj sai, dat det Chileens Spoonsk det wariant mä di gratst ferskeel tu't standard Spoonsk as.

Diar san muar üs 2.000 wurden, diar't bluas uun't Chileens Spoonsk jaft. An do kem diar noch flook ütjdrüker faan a amgungspriak tu.

## Luke uk diar
Prowins Baghlaan

**Baghlaan** (Paschtu/Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son ian miljoon lidj. Hoodstääd faan Baghlaan as Pul-e Chumrii.

## Koorden

Baghlan in Afghanistan.svg|Baghlaan uun Afghaanistaan
Baghlan districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Balch

**Balch** (paschtu an ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 1,6 miljoon lidj. Hoodstääd faan Balch as Mazaar-e Schariif.

## Koorden

Balkh in Afghanistan.svg|Balch uun Afghaanistaan
Balkh districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Baamijaan

**Baamijaan** (Paschtu/Dari ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 500.000 lidj. Hoodstääd faan Baamijaan as det stääd Baamijaan.

## Koorden

Bamyan in Afghanistan.svg|Baamijaan uun Afghaanistaan
Bamyan districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Daaikondii

**Daaikondii** (Paschtu: , Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 535.000 lidj. Hoodstääd faan Daaikondii as Nili.

## Koorden

Daykundi in Afghanistan.svg|Daaikondii uun Afghaanistaan
Daykundi districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Dschuuzdschaan

**Dschuuzdschaan** (Paschtu/Dari: , ingelsk: *Juzjan* of *Jowzjan*) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 625.000 lidj. Hoodstääd faan Dschuuzdschaan as Scheberghaan.

## Koorden

Jowzjan in Afghanistan.svg|Dschuuzdschaan uun Afghaanistaan
Jowzjan districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Faraah

**Faraah** (Paschtu/Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 585.000 lidj. Hoodstääd faan Faraah as det stääd Faraah.

## Koorden

Farah in Afghanistan.svg|Faraah uun Afghaanistaan
Farah districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Faarjaab

**Faarjaab** (Paschtu/Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 1,15 miljoon lidj. Hoodstääd faan Faarjaab as det stääd Mejmaneh.

## Koorden

Faryab in Afghanistan.svg|Faarjaab uun Afghaanistaan
Faryab districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Ghazni

**Ghazni** (Paschtu: ; Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a süüduast faan't lun, an diar wene son 1,4 miljoon lidj. Hoodstääd faan Ghazni as det stääd Ghazni.

## Koorden

Ghazni in Afghanistan.svg|Ghazni uun Afghaanistaan
Ghazni districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Helmand

**Helmand** () as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 1,5 miljoon lidj. Hoodstääd faan Helmand as det stääd Laschkar Gaah.

## Koorden

Helmand in Afghanistan.svg|Helmand uun Afghaanistaan
Helmand districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Heraat

**Heraat** () as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 2,2 miljoon lidj. Hoodstääd faan Heraat as det stääd Heraat.

## Koorden

Herat in Afghanistan.svg|Heraat uun Afghaanistaan
Herat districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Kaabul

**Kaabul** (paschtu; ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 5,2 miljoon lidj. Hoodstääd faan Kaabul, an uk faan hial Afghaanistaan as det stääd Kaabul.

## Koorden

Kabul in Afghanistan.svg|Kaabul uun Afghaanistaan
Kabul districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Kaapiisaa

**Kaapiisaa** (Paschtu: کاپيسا) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 500.000 lidj. Hoodstääd faan Kaapiisaa as det stääd Mahmud-e Raqi.

## Koorden

Kapisa in Afghanistan.svg|Kaapiisaa uun Afghaanistaan
Kapisa districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Chowst

**Chowst** (dari an ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 660.000 lidj. Hoodstääd faan Chowst as det stääd Chowst.

## Koorden

Khost in Afghanistan.svg|Chowst uun Afghaanistaan
Khost districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Kunduuz

**Kunduuz** (Dari an Paschtu: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 1,2 miljoon lidj. Hoodstääd faan Kunduuz as det stääd Kunduuz.

## Koorden

Kunduz in Afghanistan.svg|Kunduuz uun Afghaanistaan
Kunduz districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Luwgar

**Luwgar** (, dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 450.000 lidj. Hoodstääd faan Luwgar as det stääd Pul-e Alam.

## Koorden

Logar in Afghanistan.svg|Luwgar uun Afghaanistaan
Lowgar districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Niimruuz

**Niimruuz** (Paschtu/Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 190.000 lidj. Hoodstääd faan Niimruuz as det stääd Sarandsch.

## Koorden

Nimruz in Afghanistan.svg|Niimruuz uun Afghaanistaan
Nimruz districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Nuuristaan

**Nuuristaan** (Paschtu/Dari: , iar: *Kafiiristaan*) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 170.000 lidj. Hoodstääd faan Nuuristaan as det stääd Paruun.

## Koorden

Nuristan in Afghanistan.svg|Nuuristaan uun Afghaanistaan
Nurestan districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Prowins Sar-e Pul

**Sar-e Pul** (Paschtu/Dari: ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 650.000 lidj. Hoodstääd faan Sar-e Pul as det stääd Sar-e Pul.

## Koorden

Sar-e Pol in Afghanistan.svg|Sar-e Pul uun Afghaanistaan
Sare Pol districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Tachaar

**Tachaar** (paschtu/; ingelsk: *Takhar*) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 1,1 miljoon lidj. Hoodstääd faan Tachaar as det stääd Taaloqaan.

## Koorden

Takhar in Afghanistan.svg|Tachaar uun Afghaanistaan
Takhar districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Uruzgaan

**Uruzgaan** (dari: , ) as en prowins (*velajat*) faan Afghaanistaan. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 440.000 lidj. Hoodstääd faan Uruzgaan as det stääd Tariin Kuwt.

## Koorden

Oruzgan in Afghanistan.svg|Uruzgaan uun Afghaanistaan
Oruzgan districts.png|Distrikten


## Luke uk diar
Hamburg-Langenhorn

**Langenhorn** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Hamburg-Nord. Diar wene  lidj (Stant: ).

Langenhorn in HH.svg|Langenhorn uun Hamborag
DEU Hamburg-Langenhorn COA.svg|Woopen



## Luke uk diar
Hamburg-Groß Borstel

**Groß Borstel** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Hamburg-Nord. Diar wene  lidj (Stant: ).

Groß Borstel in HH.svg|Groß Borstel uun Hamborag



## Luke uk diar
Hamburg-Eißendorf

**Eißendorf** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Harburg. Diar wene  lidj (Stant: ).

Eißendorf in HH.svg|Eißendorf uun Hamborag



## Luke uk diar
Alster

A **Alster** as en 56 kilomeeter lungen tustruum faan a Ialew, di tu en graten dial troch Hamborag lääpt. San müs leit oober widjer ap am a nuurd uun Henstedt-Ulzburg. Iar a Alster iin u a Ialew lääpt, staut hat ham ap tu en graten sia, di üs **Bütjen Alster** an **Banen Alster** bekäänd as.

Trinjam a Banen Alster stun gescheftshüsang, flooken mä en green kööber saag. Trinjam a Bütjen Alster stun huuchwäärdag wenhüsang.


Karte Außen- und Binnenalster.svg|Bütjen Alster an Banen Alster.
Hamburg Außenalster sailing.jpg|Üüb a Bütjen Alster woort siild.


## Luke uk diar
Hamburg-Billbrook

**Billbrook** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Hamburg-Mitte. Diar wene  lidj (Stant: ).

Billbrook in HH.svg|Billbrook uun Hamborag



## Luke uk diar
Hamburg-Harvestehude

**Harvestehude** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Eimsbüttel. Diar wene  lidj (Stant: ).

Harvestehude in HH.svg|Harvestehude uun Hamborag



## Luke uk diar
Hamburg-Sternschanze

**Sternschanze** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Altona. Diar wene  lidj (Stant: ).

Sternschanze in HH.svg|Sternschanze uun Hamborag



## Luke uk diar
Hamburg-Altengamme

**Altengamme** as en stääddial faan Hamborag uun a betsirk Bergedorf. Diar wene  lidj (Stant: ).

Altengamme in HH.svg|Altengamme uun Hamborag



## Luke uk diar
James Joyce

**James Augustine Aloysius Joyce**, kurt **James Joyce** [] (*&nbsp;2. Febrewoore 1882 uun Rathgar naibi Dublin; †&nbsp;13. Janewoore 1941 uun Zürich, Sweits) wiar en iirsken skriiwer.

Hi as föraal bekäänd wurden mä sin buken *Ulysses* an *Finnegans Wake*.

## Luke uk diar

*
Kaalidaasa

**Kaalidaasa**  (Sanskrit, m., कालिदास, ) wiar en indisken dachter. Hi hää wel so at aanj faan't 4. / began faan't 5. juarhunert lewet. Tu tidjen faan't Gupta Rik. Hi täält bütj Amaru an Bhartrihari üs bedüüdenst skriiwer faan't Sanskrit dachtang.

## Luke uk diar

*
Nadjiib Mahfuuz

**Nadjiib Mahfuuz** (; * 11. Deetsember 1911 uun Kairo; † 30. August 2006 uk diar) wiar en Egyptisken skriiwer. Hi täält üs bedüüdenst skriiwer uun sin lun, an üs wichtag stem uun't araabisk welt. 1988 füng'er üs iarst araabiskspreeger di Nobelpris för literatuur.

## Luke uk diar

*
Ovid

**Publius Ovidius Naso**, kurt **Ovid**, ütjspreegen [] (* 20. Marts 43 f.Kr. uun Sulmo; † amanbi 17 e.Kr. uun Tomis) wiar en antiiken röömsken dachter. Hi täält bütj Horaz an Vergil tu a grat dachtern faan sin tidj.

Ovid sin skraften san gud erhäälen, an uk uun leeder juaren leewen weder leesen wurden. Sin wichtagst werk san a * 'Metamorphosen' *.

## Luke uk diar

*
Sophokles

**Sophokles** (; * 497 of 496 f.Kr. uun Kolonos; † 406 of 405 f.Kr. uun Athen) wiar en greksen dachter. Hi täält bütj Aischylos an Euripides üs bedüüdenst antiik dachter faan tragöödin. Diar wurd daalang noch aueraal sin staken * 'Antigone' *, * 'Elektra' * an * 'Könang Ödipus' * spelet.

## Luke uk diar

*
Rabindranath Tagore

**Rabindranath Tagore** of uk **Rabindranath Thakur** (, [] ; * 7. Mei 1861 uun Kalkutta; † 7. August 1941 uk diar) wiar en bengaals filosoof, dachter, mooler an musiiker uun Indien. Tagore füng 1913 di Nobelpris för literatuur, an wiar di iarst prisdreeger uun Aasien.

## Luke uk diar

*
Lew Nikolajewitsch Tolstoi

**Lew Nikolajewitsch Groof Tolstoi** (, amskrewen , miast **Leo Tolstoi** näämd; *&nbsp; uun Jasnaja Poljana bi Tula; †&nbsp; uun Astapowo, Gouvernement Rjasan, daalang Lew Tolstoi, Oblast Lipezk) wiar en rüsken skriiwer. Sin wichtagst werken san a romoonen * 'Krieg und Frieden' * an * 'Anna Karenina' *.

## Luke uk diar

*
Mark Twain

**Mark Twain**, eegentelk **Samuel Langhorne Clemens** (* 30. Nofember 1835 uun Florida, Missouri; † 21. April 1910 uun Redding, Connecticut) wiar en US-amrikoonsken skriiwer. Hi as föraal bekäänd för sin buken auer * 'Tom Sawyer' * an * 'Huckleberry Finn' *.

## Luke uk diar

*
Elektromagnetismus

A **Elektromagnetismus** as ian faan a sjauer grünjkrääften uun a füsiik. So am 1900 haa a wedenskapslidj ütjfünjen, dat elektrisiteet an magnetismus temelk nai mäenööder san, an haa jodiar fenomeenen tuupfaadet tu *elektromagnetismus*. 

Jo ööder grünjkrääften san at swaarkrääft, at stark atoomkrääft an at swaak atoomkrääft.

## Iindilang
* Elektromagnetismus
*: Elektrostaatik
*: Magnetostaatik
*:: Elektrodynaamik
*::: Kwantenelektrodynaamik

## Luke uk diar
*
Brahmagupta

**Brahmagupta** (; * 598; † efter 665) wiar en indisken matemaatiker an astronoom. Hi as di iarst bekäänd matemaatiker, di mä det taal nol (0) reegent hää. 

Brahmagupta kaam faan det stääd Bhillamala (daalang Bhinmal uun Rajasthan), diar tu sin tidjen en madelponkt faan't indisk matematiik an astronomii wiar. Hi skrääw tau wichtag buken: *Brahmasphutasiddhanta* () auer a liaren faan Brahma uun't juar 628, an *Khandakhadyaka* uun't juar 665 auer astronoomisk bereegnangen. 

Al tuföören hää di indisk matemaatiker Aryabhata (* 476; † am 550) mä det taal nol reegent, man iarst Brahmagupta hää a reegenreegeln diarför ütjwerket an apskrewen.

## Luke uk diar

*
Avicenna

**Abū Alī al-Husain ibn Abd Allāh ibn Sīnā** (, ; bäären föör 980 uun Afschana bi Buchaaraa uun Choraasaan, daalang uun Usbekistaan; stürwen uun a Jüüne 1037 uun Hamadaan, daalang uun Iraan), kurt **Ibn Siinaa** of **Avicenna** wiar en persisken dochter, wedenskapsmaan, filosoof, dachter, jurist, matemaatiker, astronoom, musiikteoreetiker an politiker. Hi skrääw buken uun araabisk an persisk.

Avicenna täält tu a miast uunsen persöönelkhaiden faan sin tidj. Auer hunerten faan juaren wiar sin buken *Kitāb aš-šifā’* (*buk faan't sünj wurden*) an *Qānūn fī aṭ-ṭibb* (*kaanon faan a medesiin*, fiiw binjer) huuch uunsen.

Avicenna Mausoleum, Nowruz 2018 (13970105000257636575739269428104 22321).jpg|Avicenna sin grääfsteed uun Hamadaan.
Avicenna canon 1597.jpg|Kaanon faan a medesiin, ufskraft faan 1597.
TajikistanP17-20Somoni-1999(2000)-donatedsb f.jpg|Fantasiibil faan Avicenna üüb en jilskiin.

## Luke uk diar

*
Thomas Alva Edison

**Thomas Alva Edison** (* 11. Febrewoore 1847 uun Milan, Ohio; † 18. Oktuuber 1931 uun West Orange, New Jersey) wiar en US-amerikoonsken ütjfinjer an onernemer. Hi hää ham mä elektrisiteet an elektrotechnik befaadet.

Edison hää en hialer rä aperooten ütjfünjen trinjam elektrisk laacht, tilefoon an tuun. Leeder hää hi werket am ütjfinjangen uun a cheemisk industrii.

Uun a 1880er juaren hää Edison New York mä struumkaabel fersuragt, an diarmä begand eegentelk det elektrisk tidjääler.

Edisonsgluehlampe.png|Det iarst elektrisk laacht.
Edison Electric Illuminating Company of New Brunswick 1886.jpg|Uundialskiin faan Edison sin onernemen.
EdisonPhonograph.jpg|En *fonograaf*, am tuuner fäästtuhualen.


## Luke uk diar

*
Galenos

**Galenos faan Pergamon**, uk **(Aelius) Galenus** (, daalang miast **Galen** näämd; * amanbi 129 uun Pergamon, daalang uun a Türkei; † tesken 199 an 216 uun Rom) wiar en greksen dochter an skriiwer, di fööraal uun Rom lewet hää.

Galen hää son 200 buken skrewen, diar auer hunerten faan juaren noch a medesiin bestemet haa. Hi hää uk auer spriaken werket.

## Luke uk diar

*
James Clerk Maxwell

**James Clerk Maxwell** (* 13. Jüüne 1831 uun Edinburgh; † 5. Nofember 1879 uun Cambridge) wiar en skotsen füüsiker. Hi hää grünjleien bereegnangen trinjam a elektrodünaamik ütjfünjen (*Maxwell sin [[liknang]]en*). An hi saad al 1864 föörütj, dat diar elektromagneetisk waagen wees mut. Det as iarst 1886 faan Heinrich Hertz efterwiset wurden.

Leeder hää Maxwell uk noch auer gaasen werket, huar Ludwig Boltzmann üüb apbau küd.

## Luke uk diar

*
Dmitri Iwanowitsch Mendelejew

**Dmitri Iwanowitsch Mendelejew** (, , amskrewen **; *  uun Tobolsk, Rüs Keiserrik; †  uun Sankt Petersburg) wiar en rüsken cheemiker.

Hi hää ütjfünjen, dat a cheemisk elementen üüb en was oort an wiis mäenööder tuuphinge, an diar as det perioodensüsteem faan a elementen (PSE) bi ütjkimen, so, üs wi det daalang kään. Hi küd sogoor föörütjsai, dat diar noch muar elementen wees mut, jo san oober iarst leeder fünjen wurden.

Tu Mendelejew sin iaren füng det element 101 san nööm: Mendeleewium

## Luke uk diar

*
Ernest Rutherford

**Ernest Rutherford, 1. Baron Rutherford of Nelson** (* 30. August 1871 uun Spring Grove bi Nelson, Neisialun; † 19. Oktuuber 1937 uun Cambridge, Ferianagt Könangrik), wiar en Neisialunsen füüsiker.

1897 hää Rutherford ütjfünjen, dat at strualang faan Uraan faan muar ünlik deelken tuupsaat as. 1902 hää hi diarför det wurd raadioaktiwiteet brükt. An hi saad föörütj, dat swaarer raadioaktiif elementen ütjenööderfaal tu lachter elementen. 1903 hää hi raadioaktiwiteet iindiald tu alpha-, beta- an gammastrualen, an al det wurd hualewwäärstidj brükt. 1908 füng Rutherford di Nobelpris för chemii. 

Rutherford atomic planetary model.svg|Rutherford sin atoommodel.



## Luke uk diar

*
Santiago de Cuba

**Santiago de Cuba** as en gratstääd uun Kuuba. Hat as hoodstääd faan't Prowins Santiago de Cuba. Diar wene son 450.000 lidj.

Escudo de Santiago de Cuba.svg|Woopen



## Luke uk diar
Santa Clara (Kuuba)

**Santa Clara** as en gratstääd uun Kuuba. Hat as hoodstääd faan't Prowins Villa Clara. Diar wene son 240.000 lidj.

Coat of Arms of Santa Clara (Cuba).png|Woopen



## Luke uk diar
Victoria de Las Tunas

**Victoria de Las Tunas** of **Las Tunas** as en gratstääd uun Kuuba. Hat as hoodstääd faan't Prowins Las Tunas. Diar wene son 200.000 lidj.

Coat of Arms of the city of Las Tunas, Cuba.svg|Woopen



## Luke uk diar
San José de las Lajas

**San José de las Lajas** as en grat stääd uun Kuuba. Hat as hoodstääd faan't Prowins Mayabeque. Diar wene son 75.000 lidj.

Coat of Arms of Sur (San Jose de Las Lajas).svg|Woopen



## Luke uk diar
Artemisa

**Artemisa** as en grat stääd uun Kuuba. Hat as hoodstääd faan't Prowins Artemisa. Diar wene son 80.000 lidj.

Logo del Asamblea Municipal del Artemisa.png|Woopen



## Luke uk diar
Phlegreesk Fialen

A **Phlegreesk Fialen** ( [faan   „braan“]; ; ) san en regiuun uun Kampaanien naibi Neapel, an uk naibi a Vesuv. Det regiuun woort üs "super"wulkaan uunsen. Faan diar kaam di gratst ütjbruch trinjam't Madlunsia faan a leetst 200.000 juaren.

Solfatara - 161010.jpg|Solfatara, a huuchst ponkt
Pozzuoli Solfatara hot mud pool 1979-08-12.jpg|Hiat moder
Solfatara II -161010.jpg|Ualröömsk "sauna"

## Luke uk diar
Africa Proconsularis

**Africa Proconsularis** wiar en Röömsk prowins sant 164 f.Kr. an bit iin uun't 7. juarhunert. Hat wurd uk bluas **Africa** näämd, auer di kontinent Afrikoo noch goorei rocht bekäänd wiar. Det prowins lai diar, huar daalang Tuneesien as, an uk noch en stak widjer tu a waast (Algeerien) an uast (Libyen). Hoodstääd wiar Karthago, daalang en stääddial faan Tuunis.

## Luke uk diar
Bazardüzü

A **Bazardüzü** as a huuchst berag uun Aserbaidschaan, an uk uun't rüsk Republiik Dagestaan. Hi hiart tu't beragkeed faan a Grat Kaukasus, an lingt ap bit 4.466 meetern.

1847 as A. Alexandrow diar at iarst tooch üüb apsteegen. Di berag leit jüst üüb a grens tesken Euroopa (uun a nuurd) an Aasien (uun a süüd). Hi woort daalang geograafisk tu Euroopa tääld, auer det weederskeel süüdelk leit.

## Luke uk diar
Korinth

**Korinth** as en stääd uun Grichenlun naibi a Golf faan Korinth üüb a Peloponees. Diar wen son 30.000 lidj.

Uun ualang tidjen hed Korinth en föl grater bedüüdang, hat wiar hoodstääd faan't Röömsk prowins Achaea. An diarefter as't noch muarsis deelbraand an weder apbaud wurden. Daalang kem föl fräämen, am det Ual Korinth uuntulukin.


Apollon Tempel im antiken Korinth.jpg|Apollon tempel faan 540 f.Kr.
Ancient Corinth - Theatre 3.jpg|Teooter faan Korinth
Tridrachm Corinth obverse CdM.jpg|Trii Drachmen jilstak


## Luke uk diar

* Korinthisk Bund
Schahnaameh

**Schahnaameh** of **Schāhnāme** () as det Persisk "buk faan a könger", an det leewentswerk faan di persisk dachter Abū ʾl-Qāsim Firdausī (940–1020). Hat as det wichtagst buk för a Iraanern, huar Firdausii 35 juar bi skrewen hää. Det buk amfaadet 60.000 fees, an as dobelt so grat üs Homeer sin skraften.

Uun det buk gongt'at am't histoore faan Iraan föör't islaamisk tidj uun't sööwenst juarhunert. Hat begant diarmä, hü a welt skeeben wurd, an mä't apkemen faan't Iraansk kultuur. Hat gont am't ial maagin, köögin, smesin, en apskrewen rochtsüsteem, a festdaar. So fertelt det buk faan a iarst tidjen bit hen tu a Sasaniiden, at leetst dünastii faan könger föör't islaamsk tidj. 

Firdausii brükt för sin lun ei det wurd 'Persien', diar faan't Prowins Faars (greks: * 'Persis' *) ufkomt, man diarför det wurd 'Iraan' (), so üs a Sasaniiden det brükt haa.

Efter Firdausii woort Iraans histoore iindiald tu trii tidjäälern:
# *daure-ye asāṭīrī* () – mythisk tidjääler, saagen 1 bit 6
# *daure-ye pahlawānī* () – heroisk tidjääler, saagen 7 bit 22
# *daure-ye tārīḫī* () – histoorisk tidjääler, saagen 23 bit 50

Uk daalang noch snaake a lidj bal jüst so üs föör 1.000 juaren, üs det Schahnaameh apskrewen wurden as.

Grat dialen faan't Schahnaameh san faan Friedrich Rückert (1788-1866)  tu't huuchsjiisk auersaat wurden.

## Luke uk diar

* Šāhnāma (Open-Access), Bambaʾī : Kārḫāna-i ʿAbd-al-Ġafūr Dādumiyān Ibn-Muḥammad ʿAbdallāh Dahāyilī, 1855- (persisk)
* Šāhnāma (Open-Access), bi-taṣḥīḥ wa muqābala wa himmat-i Muḥammad Ramaḍānī, 1933/1934 (persisk)
* classics.mit.edu - ingelsk auersaatang
All Saints (Antiigua)

**All Saints** as det naistgratst siidlang üüb det eilun Antiigua uun a Kariibik, an hiart sodenang tu di eilunstoot Antiigua an Barbuuda. Hat leit sowat uun a maden faan't eilun, an diar wene son 3.500 lidj.

Det ferwaltang faan All Saints as apdiald tu trii sarkspalen (*parishes*): St. John, St. Peter an St. Paul.

## Ööders wat
*All Saints* as uk en fiktiif eilun uun di romoon 'Caribbean' ('Karibik') faan di skriiwer James A. Michener.

## Luke uk diar
Arsakiiden Rik

At **Arsakiiden Rik** of **Parther Rik** of **Parthia** wiar det naist persisk gratrik uun a juaren 247 f.Kr. bit 224 e.Kr.. A Arsakiiden wiar en iraans dünastii, an haa det regiuun auer 400 juaren regiaret. Jo küd jo uk gud jin't Röömsk Rik trochsaat. At Arsakiiden Rik kaam ap, üs a efterfulgern faan Alexander di Grat (a "Diadochen") det Makedoonsk Rik apdiald. A Seleukiiden küd det rik ei tuup hual.

Oner a Arsakiiden hää ham en bedüüden kultuur briad maaget. At Arsakiiden Rik ging tu aanj mä a auergung tu't Sasaniiden Rik.

## Luke uk diar
Achemeniiden Rik

At **Achemeniiden Rik** (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, det ment 'keiserrik') wiar at iarst persisk gratrik uun histoorisk tidjen. Uun a juaren 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. lingd hat auer det regiuun faan a stooten Türkei, Zypern, Iraan, Iraak, Afghaanistaan, Usbekistaan, Tadschikistaan, Turkmeenistaan, Syrien, Liibanon, Israel an Egypten henwech.

Sin gratst ütjmiat hed at Achemeniiden Rik so am 500 f.Kr. oner könang Dareios I. ("di Grat") an san efterfulger Xerxes I.. Hat amfaadet dojütidjs sowat en traaden faan aal a minsken (~ 35 faan ~ 100 miljoonen) üüb a eerd. Hat ging oner, üs Alexander di Grat so am't juar 330 f.Kr. sin Makedoonsk Rik efter süüduast ütjwidjet. Uun't juar 333 f.Kr. strääd Alexander en bedüüden sliak bi det stääd Issos jin könang Dareios III.

Di nööm faan't Achemeniiden Rik of uk Achaimeniiden Rik gongt efter't Schahnaameh turag üüb di stamfeeder Achaimenes, di sin fulk faan a Urmia Sia am a süüd tu 'Persis' (daalang: Faars) feerd hää, faan huar det Persisk Rik apwooks.

## Luke uk diar
Makedoonsk Rik

At **Könangrik Makedoonien** of **Makedoonsk Rik** wiar en könangrik, diar faan Grichenlun ütjging, an tidjwiis at gratst weltrik faan jü tidj wiar. Hat as wel so uun't 7. juarhunert f.Kr. grünjlaanj wurden, an strääd auer juarhunerten jin ööder greks stooten. Iarst mä di kriich jin at Achemeniiden Rik ('a Persern') slood a greksen jo tuup uun a Korinthisk Bund oner feerang faan Alexander di Grat, an widjet at Makedoonsk Rik widj am a süüduast ütj.


Man Alexander sin efterfulgern (a 'Diadochen') küd det rik ei tuuphual, an tuleetst wurd Makedoonien en Röömsk prowins. Det regiuun faan a Persern wurd noch en tidj loong faan a Seleukiiden häälen, man fool bal weder turag tu't persisk Arsakiiden Rik.

## Luke uk diar
* Nuurd-Matsedoonien
* Macedonia
Korinthisk Bund

A **Korinthisk Bund** wiar en ferbinjang faan greks stäädstooten sant 337 f.Kr.. Auer juarhunerten strääd fööraal a stäädstooten Athen, Sparta an Theben jinenööder am det auermäächt uun Grichenlun. Man jo skul uk jin a 'Persern' (Achemeniiden) stridj, an do loket det Philipp II. faan Makedoonien, a Greksen mäenööder tu ferbinjen.

Oner Philipp san dring, Alexander III. ("di Grat") küd a Greksen her auer a Persern wurd, an widjet det määcht faan't Makedoonsk Rik widj efter süüduast ütj bit hen tu Indien. Man Alexander sin efterfulgern (a 'Diadochen') küd det rik ei tuup hual, an so fool di asiaatisk dial iarst tu a Seleukiiden, man bal weder tu a Persern, diar det naist persisk gratrik (at Arsakiiden Rik) grünjlaanj haa.
Seleukiiden Rik

At **Seleukiiden Rik** wiar en greksen stoot efter di duas faan Alexander di Grat. Di nööm gongt turag üüb **Seleukos I. Nikator**. Hi wiar ään faan a 'Diadochen', diar efter Alexander sin gratrik areft haa. At Seleukiiden Rik hää bestenen faan 312 f.Kr. bit 247 f.Kr.

Hat fool stak för stak ütjeenööder, di persisk dial fool tu a Arsakiiden, an di waastelk dial tu a Röömern.

## Luke uk diar
Meedisk Rik

At **Meedisk Rik** of **Meedien** wiar en ualorientaalisk regiuun, diar tuiarst faan a *Skythen*, an leeder faan a *Meedern* regiaret wurd. Jodiar fulken san wel faan nuurduast diar iinwaanerd, an hör kääntiaken wiar det ridjen üüb hingster. Faan a Meedern jaft'at nian skraftelk kwelen. Di persisk könang Kyros&nbsp;II. füng 553 f.Kr. det auermäächt auer't Meedisk Rik an hää det Achemeniiden Rik grünjlaanj.

## Luke uk diar
Piggotts

**Piggotts** of **Pigotts** as ian faan a grater siidlangen üüb det eilun Antiigua uun a Kariibik, an hiart sodenang tu di eilunstoot Antiigua an Barbuuda. Diar wene son 1.500 lidj. 

Jüst so üs a miast ööder siidlangen üüb Antiigua wooks Piggotts ap mä't iinrachten faan sokerraid plantaajen.

Piggotts as hoodsteed faan't sarkspal Saint George.
Sasaniiden Rik

At **Sasaniiden Rik** wiar det naist persisk gratrik uun ualang tidjen. Di aanj nööm wiar 'Eeraanschahr' ('Iraansk Kaiserrik'), an hää bestenen uun a juaren 224 bit 651. Do kaam at islaamsk tidj mä't Umajaaden Kalifaat. A Sasaniiden haa det Arsakiiden Rik ufliaset (uk 'Parther Rik' näämd), diar faan 247 f.Kr. bit tu't juar 224 bestenen hää.

Di nööm komt faan't dünastii faan a Sasaniiden, an a miast könger kaam faan detdiar famile. Efter't Schahnaameh gongt det dünastii turag üüb di stamfeeder 'Sasaan'. A leetst könang wiar Yazdegerd III. .

At Sasaniiden Rik amfaadet jütidjs det regiuun faan a lunen Iraan, Iraak, Aserbaidschaan, Turkmenistaan, Pakistaan an Afghaanistaan. Hat wiar bütj at Röömsk Rik at naist gratrik faan jü tidj.

Grünjleier faan't Sasaniiden Rik wiar Ardaschir I. (könangtidj 224–240). Hi kaam faan't regiuun Persis (daalang Faars), huar hi jin at föörgunger rik faan a 'Parthern' streden hed.

## Luke uk diar
Umajaaden Kalifaat

At **Umajaaden Kalifaat** wiar det iarst islaamsk gratrik. Hat gongt turag üüb't Umajaaden dünastii faan Mekka, diar al föör't islaamsk tidj en famile mä grat iinflööd wiar. Tu det famile hiard uk di profeet Mohamed, di grünjleier faan a islaam. 

Uun't juar 750 wurd a Umajaaden ufliaset faan a Abbasiiden, diar bit 1258 at saien uun a orient hed.

Umayyad Mosque-Mosaics south.jpg|At 'Umajaaden Moschee' uun Damaskus
16-04-04-Felsendom-Tempelberg-Jerusalem-RalfR-WAT 6385.jpg|A 'Felsendoom' uun Jerusalem


## Luke uk diar
Tuun (plaanten)

En **tuun** as en rä faan plaanten. Tuuner stun miast trinjam en grünjstak.

Trinjam en grünjstak kön uk holten staachen stun:

Jägerzaun.jpg|En staach


Uun a büürerei wurd fialen mä 'kniks' ufdiald, am a winj tu breegen:

Knick bei lauenburg P6260051.JPG|En knik


## Luke uk diar
Macedonia

**Macedonia** wiar en Röömsk prowins sant 146 f.Kr.. Hoodstääd wiar Thessalonica (Thessaloniki). Uun't juar 395 as det Röömsk Rik apdiald wurden, an Macedonia kaam tu't Uaströömsk Rik ('Byzanz').

Oner Alexander di Grat wiar Makedoonien en gratrik, diar bit Indien lingd. Man Alexander sin efterfulgern küd det Makedoonsk Rik ei tuuphual, an diarfaan blääw bluas det Makedoonsk stamlun uun Grichenlun auer.

## Luke uk diar
Codiaeum

***Codiaeum*** as en plaantenskööl uun det famile faan a Euphorbiaceae. Diar hiar son 15 bit 17 slacher tu.
En bekäänden slach as Kroton (*Codiaeum variegatum*).

## Slacher
C. affine – C. bractiferum – C. ciliatum – C. finisterrae – C. hirsutum – C. ludovicianum – C. luzonicum – C. macgregorii – C. megalanthum – C. membranaceum – C. oligogynum – C. palawanense – C. peltatum – C. stellingianum – C. tenerifolium – C. trichocalyx – C. variegatum

## Luke uk diar
Kroton

A **Kroton** (*Codiaeum variegatum*) of **Croton** as en plaantenslach uun det skööl *[[Codiaeum]]* faan't famile Euphorbiaceae. Diar jaft'at en hialer rä suurten faan, diar üs potbluum aptaanj wurd. 

Codiaeum variegatum (Croton) flower.jpg|Bloosen
Codiaeum variegatum 3.jpg|Potbluum
Codiaeum variegatum 38zz.jpg|Kroton tuun

Auer sin smok an bruket bleeden woort a Kroton uk 'Wonerstrük' näämd. Uun a troopen wurd mä Kroton tuuner plaantet.

Natüürelkerwiis komt a Kroton faan Süüduastaasien, woort daalang oober üüb a hialer welt aptaanj.

## Luke uk diar
James A. Michener

**James Albert Michener** (* 3. Febrewoore 1907 uun New York City; † 16. Oktuuber 1997 uun Austin, Texas) wiar en US-amerikoonsken skriiwer. Michener skrääw fööraal histoorisk romoonen.

## Werken mä huuchsjiisk an ingelsk tiitel (ütjwool)
* *Die Südsee* – Erzählungen (ingelsk: *Tales of the South Pacific*) (1946)
* *Rückkehr ins Paradies* – Erzählungen (ingelsk: *Return to Paradise*) (1947)
* *Frühlingsfeuer* (ingelsk: *The Fires of Spring*) (1949)
* *Die Brücken von Toko-Ri* (ingelsk: *Bridges at Toko-Ri*) (1953)
* *Sayonara* (1954) 
* *Die Brücke von Andau* (ingelsk: *The Bridge at Andau*) (1957)
* *Verdammt im Paradies* – Erzählungen (ingelsk: *Rascals in Paradise*) (1957)
* *Hawaii* (1959)
* *Karawanen der Nacht. Roman.* (ingelsk: *Caravans*) 
* *Die Quelle* (ingelsk: *The Source*) (1965)
* *Iberia* (1968)
* *Die Kinder von Torremolinos* (ingelsk: *The Drifters*) (1971)
* *Kent State* (1971)
* *Colorado Saga* (ingelsk: *Centennial*) (1974)
* *Die Bucht* (ingelsk: *Chesapeake*) (1978)
* *Verheißene Erde* (ingelsk: *The Covenant*) (1980)
* *Sternenjäger* (ingelsk: *Space*) (1982)
* *Mazurka* (ingelsk: *Poland*) (1983)
* *Texas* (1985)
* *Space – Ein Mann greift nach den Sternen* (ingelsk: *James A. Michener’s Space*) (1985)
* *Patrioten* (ingelsk: *Legacy*) (1987)
* *Alaska* (1988)
* *Klondike* (ingelsk: *Journey*) (1989)
* *Karibik* (ingelsk: *Caribbean*) (1989)
* *Havanna* tuup mä John Kings (ingelsk: *Six Days in Havanna*) (1989)
* *Der Adler und der Rabe* (ingelsk: *The Eagle and the Raven*) (1990)
* *Dresden, Pennsylvania* (ingelsk: *The Novel*) (1991)
* *Mexiko* (1992)
* *Endstation Florida* (ingelsk: *Recessional*) (1994)

## Luke uk diar
* 
*
Austin (Texas)

**Austin** as det sjuardgratst stääd uun Texas (USA). Diar wene knaap 1 miljoon lidj (2020).

Austin as at hoodstääd faan Travis County, an uk faan a hialer stoot Texas.

Flag of Austin, Texas.svg|Flag faan Austin


## Luke uk diar
Fort Worth

**Fort Worth** as det fiftgratst stääd uun Texas (USA). Diar wene gud 900.000 lidj (2020).

Fort Worth leit uun sjauer countys: Tarrant County, Denton County, Wise County an Parker County.

Seal of Fort Worth, Texas.svg|Woopen faan't stääd


## Luke uk diar
Rio Grande

A **Rio Grande** as en 3.000 kilomeeter lungen struum uun Nuurdameerikoo. Hi komt faan a Rocky Mountains deel an lääpt uf efter süüduast iin uun a  Golf faan Meksiko. San süüdelk dial ferlääpt üüb a grens tesken Texas (USA) an Meksiko. Uun Meksiko het'er **Rio Bravo** of **Rio Bravo del Norte**.

## Luke uk diar
El Paso (Texas)

**El Paso** as det sääkstgratst stääd uun Texas (USA). Diar wene knaap 700.000 lidj (2020).

El Paso as hoodstääd faan't El Paso County (Texas). Det stääd leit bi a grens tu Meksiko lik jinauer faan Ciudad Juárez bi a Rio Grande.

Seal ElPasoTX.jpg|Woopen faan't stääd
Flag of El Paso, Texas.svg|Flag faan El Paso


## Luke uk diar
Arlington (Texas)

**Arlington** as en gratstääd uun Texas (USA) naibi Fort Worth. Diar wene knaap 400.000 lidj (2020).

Arlington hiart tu't Tarrant County.

Flag of Arlington, Texas.svg|Flag faan Arlington


## Luke uk diar
Corpus Christi (Texas)

**Corpus Christi** as en gratstääd uun Texas (USA). Diar wene knaap 330.000 lidj (2020).

Corpus Christi as hoodstääd faan Nueces County, leit dialwiis oober uk uun Aransas County, Kleberg County an San Patricio County. Hat as en huuwenstääd bi a Golf faan Meksiko.

Seal of Corpus Christi, Texas.svg|Woopen faan Corpus Christi
Flag of Corpus Christi, Texas.svg|Flag faan Corpus Christi


## Luke uk diar
Codrington

**Codrington** as det iansagst grater siidlang üüb det eilun Barbuuda uun a Kariibik, an hiart sodenang tu di eilunstoot Antiigua an Barbuuda. Diar wene son 2.000 lidj. Codrington leit uun't 'dependency' Barbuuda.

Jüst so üs a miast ööder siidlangen üüb Antiigua an Barbuuda wooks Codrington ap mä't iinrachten faan sokerraid plantaajen. 

## Luke uk diar
Plano (Texas)

**Plano** as en gratstääd uun Texas (USA) naibi Dallas. Diar wene knaap 300.000 lidj (2020).

Plano leit dialwiis uun't Collin County, an uk uun't Denton County.

Flag of Plano, Texas.png|Flag faan Plano


## Luke uk diar
Drüüs

En **drüüs** as en orgaan, diar bio-cheemisk materiool leewert. 

Eksokriin drüüsen feer det materiool efter bütjen, t.b. spütjang of swäät. 

Endokriin drüüsen leewre det materiool för selen uun't lif, diar det materiool widjer ferwerke. Det san fööraal hormoonen. Det wedenskap am a hormoonen het 'endokriinologii'.

## Luke uk diar
Laredo (Texas)

**Laredo** as en gratstääd uun Texas (USA). Diar wene son 260.000 lidj (2020).

Plano leit uun't Webb County, an as uk sin hoodstääd.

Laredo Coat of Arms.gif|Woopen faan Laredo
Flag of the Republic of the Rio Grande.svg|Flaf faan't 'Republik Rio Grande' (Feb. 1840 – Nof. 1840)


## Luke uk diar
Insuliin

**Insuliin** as en hormoon, diar aal a wäärlisdiarten brük. Hat komt faan't pankreas. Det as en drüüs, diar oner a maag sat. Üüb't pankreas sat a selen, diar at lif mä insuliin fersurge. An det insuliin reegelt a stoofwaksel sodenang, dat ööder selen at glukoos faan't blud apnem.
Wan minsken ei nooch insuliin haa, do 'auersokert' det blud, an do woort'am kraank. Sok minsken san 'sokerkraank', jo haa *[[Diabetes mellitus]]*.

## Luke uk diar
Terek

A **Terek** (; /*Tergi*; /*Terk*; /*Tartsch*; /*Tijrk*; /*Terka*) as en struum uun Aasien.

Hi as son 623 km lung, an ferlääpt faan a Grat Kaukasus deel tu't Kaspisk Sia. Üüb san wai lääpt hi troch Georgien, Nuurdoseetien-Alaanien, Kabardiino-Balkaarien, Tschetscheenien an Dagestaan (Ruslun).

## Iintoochregiuun

## Luke uk diar
Sochumi

**Sochumi** (; ; ) as en stääd uun Georgien, an hoodstääd faan Abchaasien. Diar wene son 65.000 lidj.

Coat of Arms of Sukhumi.svg|Woopen


## Luke uk diar
Poti

**Poti** () as en stääd uun Georgien. Hat as en huuwenstääd bi't Suart Sia, an leit uun't regiuun Mingreelien an Boower Swaneetien. Diar wene gud 40.000 lidj.

Poti COA.jpg|Woopen
Flag of Poti.svg|Flag


## Luke uk diar
Tschinwali

**Tschinwal(i)** (; oseetisk an /**Zchinwal**, bit 2008 Цхинвали/*Zchinwali*) as en stääd uun Georgien. Hat leit uun't regiuun Baner Kartlien, man uk uun Süüdoseetien. Diar wene gud 30.000 lidj.

Coat of Arms of Tskhinval.png|Woopen


## Luke uk diar
Chaschuri

**Chaschuri** (, ) as en stääd uun Georgien. Hat leit uun't regiuun Baner Kartlien. Diar wene gud 25.000 lidj.

Coat of arms of Khashuri.png|Woopen
Flag of Khashuri.png|Flag


## Luke uk diar
Samaniiden

A **Samaniiden** () wiar en persisk dünastii. Hat kaam eegentelk faan a Zoroastrismus, wurd leeder oober islaamsk. A Samaniiden regiaret faan Buchara (daalang uun Usbekistaan) ütj auer a juaren 819 bit 999. Jo onersted a kaliifen faan a Abasiiden, küd oober uun hör persisk spriak an kultuur lewe.

Det dünastii kaam faan 'Saman Chuda' uf, di tu en ual iraans famile faan Balch (daalang uun Afghaanistaan) hiard. An hi wiar ään faan a efterkemen faan a Sasaniiden. A iarst Samaniiden seed sant 819 uun Samarkand, Ferghana, Taschkent an Heraat.

Samaniden-Mausoleum 2006.jpg|At Samaniiden mausoleum (likenhüs) uun Buchara.

## Luke uk diar