open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Måns Zelmerlöw

**Måns Petter Albert Sahlén Zelmerlöw** (føddur 13. juni 1986), er ein svenskur poppsangari og sjónvarpsmaður. Hann er best kendur fyri luttøku sína í svensku tónleikakappingini *Idol 2005*, fyri at vinna fyrstu røð av sendingini *Let's Dance*, og fyri sangin "Cara Mia", ið hann sang í svensku Eurovision kappingini *Melodifestivalen* í 2007. Måns hevur tríggjar ferðir luttikið í Melodifestivalen, í 2007, 2009 og í 2015, har hann vann. Måns umboðaði Svøríki í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Heroes". Finalan varð hildin 23. mai 2015, og har vann hann Eurovision Song Contest við 365 stigum.

## Tónleikaútgávur
;Album
*2005 – *[[My Own Idol - Idol 2005]]*
*2007 – *[[Stand by For...]]*
*2009 – *[[MZW]]*
*2010 – *[[Christmas with Friends]]*
*2011 – *[[Kära vinter]]*
*2014 – *[[Barcelona Sessions]]*

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1986
Bólkur:Svenskir sangarar
Bólkur:Melodifestivalen luttakarar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Elnur Hüseynov

**Elnur Hüseynov**, føddur 3. mars 1987 í Turkmenistan, er ein aserbajdsjanskur sangari. Hann er mest kendur fyri luttøku sína í Eurovision Song Contest 2008, og fyri at vinna fjórðu røð av *The Voice Turkey* í 2015. Elnur umboðar Aserbajdsjan í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Hour of the Wolf".

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1987
Bólkur:Aserbadsjan
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Maraaya

**Maraaya** er ein slovensk sang duo. Navnið er komið burturúr nøvnunum hjá teimum báðum limunum Marjetku og Aleš ("Raay") Vovk. Á slovenskum týðir navnið "Hon eigur Rayy".

Duoin var sett saman í 2014 tá parið gav út stakfløguna "Lovin' Me", sangurin var sera væl umtóktur á danshittlistunum í Belgia, Týsklandi, Italia og Slovenia. Rayy hevur skrivað sangir fyri nógvar slovenskar poppsangarar, og í 2014 stóð hann sum sangskrivari av slovenska sanginum "Round and Round" í Eurovision Song Contest 2014. Duoin Maraaya umboðar Slovenia í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Here For You". 

## Lívsleið
Marjetka og Rayy eru gift og eiga tveir ungar synir. Saman reka tey ein privatan tónleikaskúla fyri ungar evnaríkar tónleikarar.

## Keldur

Bólkur:Slovenskir tónleikabólkar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Pertti Kurikan Nimipäivät

**Pertti Kurikan Nimipäivät** (á føroyskum: Navnadagur Pertti Kurikka, men eisini kendur sum **PKN**) er ein finskur punk-rokkbólkur. Bólkurin var stovnaður í 2009 á einum verkstaði fyri fólk við menningartarni. Bólkurin varð kendur í Finnlandi aftaná at hava verið høvuðsevnið í einum heimildarfilmi, ið kallaðist *The Punk Syndrome*. í 2015 spældi bólkurin seg víðari til finaluna í *[[Uuden Musiikin Kilpailu]]*, ið er tann finska Eurovision kappingin. Nakrar vikur seinni vunnu teir kappingina, og umboða sostatt Finnland í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Aina mun pitää".

## Limir
Bólkurin hevur fýra limir: gitaristin Pertti Kurikka, sangaran Kari Aalto, bassleikaran Sami Helle, og trummuspælaran Toni Välitalo .

### Pertti Kurikka
Pertti Kurikka, føddur 26. desember 1956 í Vihti, er gittarleikari bólksins. Hann skrivar tónleikin, og eitt sindur av tekstunum. Pertti hevur útgivið eina kassettu, og eina bók við ræðusøgum undir listanavninum Kalevi Helvetti. Hann hevur lurtað eftir punktónleiki í 30 ár, men lurtar eisini eftir fleiri øðrum tónleikastílum. Alt frá klassiskum tónleiki til slagarar, diskotónleik og barnasangir. Hann fer regluliga í kirkju, og hevur ætlanir um at trekkja seg aftur, og gevast at spæla tónleik tá hann fyllir 60 ár. Pertti dugir eisini at leika á urgu.

### Kari Aalto
Kari Aalto, føddur í 1976 í Tampere, er sangari bólksins. Hann skrivar eisini meginpartin av tekstunum hjá bólkinum. Kari er skúlavinur Pertti og hevur sínu egnu sending á finsku útvarpsstøðini Bassoradio. Hann dugir at leika á trummur, bass og keybord, og elskar motorsúkklur, amerikanskar bilar, kvinnur og rúsdrekka. Kari lurtar eftir tónleiki frá 1950- og 1960-árunum, og tá serliga rokk, psychobilly, rockabilly, surf og doowop, men eisini lurtar han eftir rapp, heavy metall og fólkatónleik. Í frítíðini dámar honum ikki at lurta eftir punktónleiki, tí er partur av arbeiði hansara.

### Sami Helle
Sami Helle, føddur í 1973, er bassaleikari bólksins, men syngur eisini bakrøddir. Sum barn búði hann í Boston, New York, Paris, og Antibes, so hann dugir flótandi enskt. Sami er politiskt áhugaður og er limur í Finnish Central Party, samstundis sum hann er aktivur í felagskapinum *Me itse*, ið er ein felagskapur fyri fólk við menningartarni. Sami ynskir at gerast býráðslimur í Helsinki, og ein dag gerast tingmaður í finska tinginum.

### Toni Välitalo
Toni Välitalo, føddur í 1982 ella 1983, er trummuspælari og yngsti limur bólksins. Hann byrjaði at spæla trummur tá hann var seks ára gamal. Afturat punktónleiki spælir Toni nógvar aðrar tónleikastílar so sum jenkka, blues og mazurka. Yndistónleikagrein Toni er tó finskir slagarar.

### Kalle Pajamaa
Kalle Pajamaa, føddur 1978, er umboðsmaður bólksins, og hjálpir bólkinum at seta sangirnar saman. Hann verður tí vinarliga kallaður fimti limur bólksins 

## Ávísing úteftir
* Heimildarfilmurin *[https://www.youtube.com/watch?v=XlEQ2wiD0oE Punk Syndrome]* á Youtube,

## Keldur
Pertti Kurikan Nimipäivät á ensku wikipedia

Bólkur:Finskir tónleikabólkar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
American Luxury Limousine

**American Luxury Limousine** er ein limousin-fyritøka í Westlake Village í Kalifornia, USA. Teir hava fimtan stórar limousinur, m.a. ein svartan Lincoln og ein hvítan Chrystler 300. Talan er um væl innrættaðar limousinur við plássi til 6, 8, 12, ella 15 ferðandi. Limousin-koyringin fær góða undirtøku millum fólk í sambandi við til dømis brúðarkoyring, ein øðrvísi túr í býin í Los Angeles, etc. American Luxury Limousine skipar hvønn dag alt árið fyri fleiri túrum til vínøkjum um alt Suðurkalifornia. Og víngarðarnir eru at finna í m.a. Santa Ynez Valley og Malibu Canyon. Mark E. Christiansen er stovnari, eigari og stjóri (CEO) á limousin-fyritøkuni. 

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá American Luxury Limousine

Bólkur:Amerikanskar fyritøkur
Bólkur:Fyritøkur
Georges Lemaître

**Monseigneur Georges Henri Joseph Édouard Lemaître**, vanliga nevndur **Georges Lemaître** (føddur 17. juli 1894 – doyði 20. juni 1966), var ein belgiskur stjørnufrøðingur og katólskur prestur. Hann starvaðist sum professari innan alisfrøði á katólska fróðskaparsetrinum í Leuven. Georges Lemaître legði eisini fram sítt ástøði um tað, sum millum manna er kent sum "the Big Bang theory" ella á føroyskum Bresturin Mikli. Hetta er eitt vísindaligt ástøði um upprunan av alheiminum, og hann varð tann fyrsti akademikarin, sum kom fram við hesum ástøðinum.

Bólkur:Belgiarar
Bólkur:Belgiskir prestar
Bólkur:Alisfrøðingar
Bólkur:Føðingar í 1894
Bólkur:Andlát í 1966
Mélanie René

**Mélanie René** (fødd 1. september 1990) er ein sveisisk songkvinna av móritiskum uppruna. Hon er kend fyri at umboða Sveis í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Time to Shine". 

Mélanie er dóttir tónleikara, og hon uppdagaði kærleikan til tónleik, tá hon var sjey ára gomul. Í 2010 flutti hon til Onglands, har hon las á kendu skúlunum ACM (Academy of Contemporary Music) og BIMM (Brighton Institute of Modern Music). Tað var undir lestrartíðini í Onglandi, at hon skrivaði Eurovision-sangin "Time to Shine".

## Keldur

## Ávísing úteftir
* Heimasíða Mélanie René

Bólkur:Føðingar í 1990
Bólkur:Sveisiskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Nadav Guedj

**Nadav Guedj** (Hebraiskt: נדב גדג'‎), (føddur 2. november 1998), er ein fransk-israelskur sangari. Hann er føddur í París í Fraklandi, men er uppvaksin í Ísrael. 

Í 2015 vann hann isralsku sangkappingina *HaKokhav HaBa *(Næsta Stjørnan), og umboðar sostatt Ísrael í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Golden Boy" Hetta er fyrstu ferð at Ísrael syngur ein sang, ið er allur á enskum.

## Keldur

Nadav Guedj á ensku wikipedia

Bólkur:Føðingar í 1998
Bólkur:Ísraelskir sangarar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Giannis Karagiannis

**Giannis Karagiannis** (Grikst: Γιάννης Καραγιάννης), føddur í 1995, er ein kypriotiskur sangari og tónaskald. 

Tá Giannis var yngri lurtaði hann nógv eftir Eminem, Linkin Park og Metallica, men áhugin fyri at syngja kom fyrst tá hann byrjaði at lurta eftir meira melodiøsum sangum. Hann traðkaði fyrstu ferð fram í sjónvarpi sum 12 ára gamal í 2007, tá hann luttók í tí kýpernsku junior eurovision sangkappingini. Giannis luttók aftur í tí kypriotisku Junior Eurovision sangkappingini árið eftir í 2008, men hvørgan av ferðunum náddi hann at vinna og sostatt umboða land sítt í evropeisku kappingini.

Tónleikaliga ávirkan Giannis er Ed Sheeran og John Mayer, ella sum hann sjálvur sigur "einhvør sangari, ið hevur eina góða rødd og frálíkan sang". Áhugi hansara fyri Eurovision Song Contest tók seg upp í 2004 tá hann hoyrdi kypriotisku Lisu Andreas umboða Kýpros við sanginum "Stronger Every Minute". Síðani ynskti hann og vónaði at sleppa at umboða land sítt í somu kapping.

Giannis umboðar Kýpros í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "One Thing I Should Have Done".

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1995
Bólkur:Kypriotiskir sangarar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Václav Noid Bárta

**Václav Bárta**, føddur 27. oktober 1980, eisini kendur sum **Václav Noid Bárta**, er ein kekkiskur sangari, tónaskald og sjónleikari.

Václav kemur frá einari listarligari familju. Pápi hansara er rithøvundur og leikstjóri, og mamma hansara er songkvinna. Tá hann var 17 ár stovnaði hann kekkiska metalbólkin Dolores Clan, og seinni tónleikabólkin Noid Crew. Václav hevur framført nógv a palli og kunnu nevnast sjónleikara- og sangleiklutir í Hamlet, Excalibur, Aida, Jesus Christ Superstar, Lucie og větší než malé množství lásky.

Hann hevur givið út fleiri sangir sum solo artistur, og eigur kekkisku tónleika framleiðslufyritøkuna ParaNoid Studio, har hann framleiðir sín egna tónleik.

Václav umboðar, saman við Martu Jandová, Kekkia í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Hope Never Dies".

## Keldur

Václav Barta á ensku wikipedia

## Ávísing úteftir
 á Internet Movie Database 

Bólkur:Føðingar í 1980
Bólkur:Kekkiskir sangarar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
M/S Scandinavian Star

**M/S Scandinavian Star** var ein 141,6 metrar long bil- og ferðafólkaferja á 10.513 bruttoregistartons, ið var bygd í Fraklandi í 1971.

## Vanlukkan
Um náttina tann 7. apríl í 1990 kom eldur í ferjuna M/S Scandinavian Star, sum sigldi ímillum Oslo og Frederikshavn. Vanlukkan kravdi 159 mannalív. Tað eru nógvar ávísingar sum benda á, at eldurin var ásettur, men enn er ikki uppklárað, hvør ella hvat kyndi eldin, ið elvdi til syrgiligu vanlukkuna.

## Keldur

Bólkur:Skip
Bólkur:Vanlukkur á sjónum
Bólkur:1990
Helviti

**Helviti** er sambært Bíbliuni revsingarstaður teirra glataðu, hvagar glatað menniskju fara eftir deyða, um tey ikki hava vunnið frelsuna. Henda revsing er sambært Bíbliuni ævig eins og fólk, ið hava vunnið frelsuna, eiga ævigt lív. Orðið *helviti* verður nýtt sum illbøn og niðrandi orð á føroyskum og øðrum málum. Helviti verður lýst sum ein staður við brenning, eldi og stórari neyð.

Harafturat eru tað fleiri aðrir átrúnaðir, ið hava líkar frumsagnir um helviti og revsingarstaðir eftir deyða, til dømis trúðu fólk uppá helheim, ið var deyðaríki Heljar (norrøn gudinna), í heidnari tíð.

Bólkur:Átrúnaður
Himmiríki

**Himmiríki** er sambært Bíbliuni bústaður Guðs, einglanna og teirra sælu, hvagar frelst menniskju fara eftir deyða, um tey hava vunnið frelsuna og eiga ævigt lív. So statt er himmiríki eitt ævigt páradís. Kristin trúgva, at fólk, ið eru frelst, fara til himmals, tá ið tey doyggja, meðan glatað fólk fara til helvitis.

Bólkur:Átrúnaður
Benjamin Netanyahu

**Benjamin Netanyahu**, eisini nevndur **Bibi** millum manna, (føddur tann 21. oktober 1949 í Tel Aviv) er núverandi forsætisráðharri Israels. Hann er eisini limur í Knesset, formaður í Likud og ráðharri í almennum og uttanríkismálum. Hann hevur millum annað lisið á væl umtókta Harvard University í USA.

Bólkur:Ísraelskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1949
Frístaðurin Christiania

**Christiania** (eisini nevndur frístaðurin Christiania ella bara "**Staden**" á donskum) er ein staður í býlinginum við Christianshavn í Keypmannahavn. Staðurin er umleið 34 ferkilometur til støddar. Í 2011 vóru 792 fólk við bústaði í Christiania, sum er umleið 100 fleiri enn tað vóru í 1991. Christiania liggur á fjórðraplássi yvir staðir í Danmark, ið draga flest ferðafólk til sín. Árliga dregur Christiania eina hálva millión ferðafólk.

Bólkur:Keypmannahavn
Tapirur

**Tapirur** (latín *Tapirus*) er eitt súgdjór. 5 undirsløg finnast í dag:

**[[Tapirus bairdii]]*
**[[Tapirus terrestris]]*
**[[Tapirus kabomani]]*
**[[Tapirus indicus]]*
**[[Tapirus pinchaque]]*

Harumframt funnust 5 onnur undirsløg ið doyðu út seinastu árini:

**[[Tapirus californicus]]*
**[[Tapirus copei]]*
**[[Tapirus merriami]]*
**[[Tapirus polkensis]]*
**[[Tapirus veroensis]]*

Bólkur:Súgdjór
Bólkur:Hótt sløg á reyðlistanum hjá IUCN
Letibjørn

**Letibjørn** (latínskt: *Melursus ursinus*) er stórt loðið ránsdjór av bjarnarætt.

Bólkur:Bjarnir
Miljöpartiet

**Miljöpartiet de gröna**, oftast stytt til **Miljöpartiet** og í Svøríki eisini til **MP**, er politiskur flokkur í Svøríki. 

## Evropa-Parlamentsval síðan 1995

## Leiðarar

## Ríkisdagslimir
Tað stendur í reglugerðini hjá Miljöpartiet de gröna, at ongin kann vera limur í Riksdagen longri enn trý skeið í rað. Eftir tað sleppur viðkomandi ikki at blíva valdur til sama starv í trý ár. Tá ið uppstillingarlistin til Riksdagen verður gjørdur, verður prinsippið um, at annar hvør er maður og annarhvør er kvinna, nýtt fyri at fáa javnt kynsbýti. Síðan valið í 2014 hava hesir persónar sitið í Riksdagen fyri flokkin:

## Keldur


Bólkur:Miljöpartiet de gröna
PISA (kanning)

**Programme for International Student Assessment** (**PISA**) er ein OECD-verkætlan, ið miðlar eftir at máta, hvussu væl 15 ára gomul eru fyrireikað at møta framtíðar avbjóðingum, og at duga at nýta førleikar sínar í veruliga lívinum. Dentur verður lagdur á altjóða førleikar og í minni mun vitan ella kunnleika úr heimligum umhvørvi. Altjóða felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) ásetir saman við luttakaralondunum treytir og karmar fyri kanningini. Hetta ger tað møguligt at gera samanbering millum lond, og yvir tíð. Í 1997 tók danska undirvísingarmálaráðið avgerð um at vera við í OECD-verkætlanini. Tey ungu, sum eru við í altjóða kanningini, eru 15 ára gomul. 

Longu frá byrjan varð gjørt av, at PISA skuldi skipast í trimum umførum, har umfatandi kvantitativar kanningar av skrásetandi slag verða framdar. Fyrsta umfar fór fram í 2000 í 32 londum aftan á góð tvey ára fyrireiking. Úrslitini vórðu almannakunngjørd í desember 2001. Annað umfar fór fram í 2003 í 41 londum. Fyrstu úrslitini vórðu almannakunngjørd í desember 2004. Triðja umfar fór fram á vári 2006 í 57 londum, og Føroyar eru partur av hesi kanning, sum ein undirbólkur av Danmark, men úrslitini í Føroyum verða viðgjørd í sjálvstøðugum tabellum. PISA mátar førleikar innan trý faklig høvuðsøki. Hesi eru lesing, støddfrøði og náttúrulærugreinir. Í 2012 varð harumframt eisini framt eina PISA-kanning, sum fór fram á teldu (CBA). PISA er ein afturvendandi kanning, sum verður hildin triðja hvørt ár. Í hvørjum PISA-umfari verða øll øki viðgjørd, men serligt verður gjørt burturúr einum ávísum fakligum øki, sum verður kallað høvuðsøki. Høvuðsøkið í 2012 var støddfrøði, í 2009 var tað lesing, og í 2006 var høvuðsøkið náttúruvísindi, ið aftur verður høvuðsøki í 2015. 

## Úrslit
### ÚRSLITIÐ HJÁ PISA 2012

## Ávísingar úteftir
* Pisa: Afturgongd í øllum Norðurlondum, portal.fo/dagur.fo, 5. 12. 2023

Bólkur:Útbúgving
Bólkur:ST
Denali

**Denali**, ella **Mount McKinley**, sum tað eisini nevnist, er hægsta fjallið í Norðuramerika, 6190 metrar høgt og er í amerikanska statinum Alaska.  
Mount McKinley liggur júst norðanfyri pólsirkulin í Denali National Park, í amerikanska statinum Alaska. Kuldin er øgiligur, og Denali verður sagt at vera heimsins kaldasta fjall. Denali liggur júst norðanfyri pólarmarkið á 63 breiddarstigum. Hetta ger at kuldin er øgiligur. Stormarnir eru sterkir og eingin alpinistur kann vænta sær gott veður allan vegin upp á toppin. Kuldin er ekstremur, ikki óvanligt niður í -75&nbsp;°C. Klintrararnir flúgva við einum lítlum propel-flogfari úr nærmasta býnum Anchorage og lenda umleið 45 min. seinni á jøklinum við fótin á Mt. McKinley í Denali National Park. 

Denali er eldra navnið og soleiðis nevndi upprunafólkið í Alaska fjallið. Men sum so ofta verða onnur nøvn sett á, og í hesum føri gav William McKinley, sum var forseti í USA úr 1897 til hann bleiv myrdur í 1901, hesum fjallinum navn. Men tá náttúruparkin, rundan um fjallið, seinni varð víðkað, fekk hon navnið *Denali National Park*. Fjallafarar nú á døgum nevna tó fjallið við sínum upprunaliga navni, og tað er alsamt meiri vanligt millum manna. Staturin Alaska langt síðani alment hevur broytt navnið til Denali, men fær ikki sambandstjóðina í Washington DC at gera tað sama, tí at Ohio leggur veto. Tað gera teir helst, tí at William McKinley var ættaður haðani.

## Hygg eisini at
* Fjøll í heiminum

Bólkur:Fjøll
Bólkur:Alaska
Orlando

**Orlando** er ein býur í amerikanska statinum Florida. Í miðjuni av Florida liggur Orlando, sum av fyrstan tíð var heimstaður hjá sitrus-plantasjum, men nú er ein fjøltáttaður undirhaldsbýur, sum við m.a. Universal Studios, Disney World og Sea World tænir ferðavinnuni, ið dregur barnafamiljur úr øllum heiminum til sín.  Í Orlando búgva uml. 255.000 í 2013.

Bólkur:Býir í Florida
Dries van Noten

**Dries van Noten** (føddur 12. mai 1958 í Antwerpen) er ein belgiskur mótasniðgevi. Í 2005 skrivaði New York Times at hann var ein av best umtóktu mótasniðgevum innan mótaheimin ("one of fashion's most cerebral designers"). Stílur hansara er sagdur at vera eksenstriskur ("eccentric"), og gjørdist ópopulerur í tí langa tíðarskeiðnum har minimalisma var í hæddini tíðliga í 1990-árunum, men fekk so eitt come back mitt í 2000-árunum, og í 2008 vann hann International Award of the Council of Fashion Designers of America. Sama árið sniðgav hann klæðir til sjónleikarinnuna Cate Blanchett til handanina av Oscar-virðislønini, og helt fram við at sniðgeva kjólar til hana til tiltøk á reyða teppinum síðan tá. 

Aðrir kendir kundar hansara eru eitt nú Prinsessa Mathilde av Belgia,  og sjónleikarinnan Maggie Gyllenhaal. 

## Keldur

## Slóðir úteftir
* Dries van Noten

Bólkur:Belgiskir mótasniðgevar
Bólkur:Føðingar í 1958
Sigourney Weaver

**Susan Alexandra Weaver** (fødd 8. oktober 1949) er amerikansk sjónleikarinna. Hon er mest kend fyri at spæla leiklutin sum Ellen Ripley í filmsrøðini *[[Alien]]*. Hon hevur eisini spælt høvuðsleiklutin sum Dana Barrett í filumun *[[Ghostbusters]]* (1984), Ghostbusters II (1989) og sum Dr. Grace Augustine í Avatar (2009). Sjey ferðir hevur hon verið tilnevnd Golden Globe Award, og í 1988 vann hon tvær Golden Globe virðislønir, onnur var fyri *Best Actress in Drama* og hin fyri *Best Supporting Actress* fyri hennara leiklutir í filmunum frá 1988 Gorillas in the Mist og Working Girl og gjørdist harvið tann fyrsti persónurin nakrantíð, ið vann tvær Golden Globe virðislønir fyri at spæla sama ár. Hon vann ein  BAFTA Award fyri bestu sjónleikarinnu í stuðlandi leikluti í fyri sín leiklut í filminum frá 1997 *[[The Ice Storm (filmur)|The Ice Storm]]*. Harafturat hevur hon fingið tríggjar Oscar tilnevningar, tríggjar Emmy Award tilnevningar og tvær Saturn Awards.

## Keldur

## Slóðir úfeftir
* Sigourney Weaver á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1949
Internet Movie Database

**Internet Movie Database** (**IMDb**) er ein online filmdátugrunnur við kunning um stórt sæð allir filmar.

IMDb varð stovnað í 1989 í tíðindabólkinum *rec.arts.movies* á Usenet, har ið luttakararnir í tíðindabólkinum viðlíkahildu fyrst tveir og síðan nógvir ymiskir listar. Telduskráir vóru mentar, sum gjørdu tað møguligt at leita á ymiskir mátar í listunum. Í 1993 varð tann fyrsta online-útgávan av IMDb atkomulig á internetinum.

Í 1998 varð IMDb keypt av Amazon.com, við tí treyt, at dátugrunnurin framhaldandi skuldi vera alment atkomuligur fyri øll.

## Slóðir úteftir
* Internet Movie Database

Bólkur:1989
Bólkur:Fyritøkur
Bólkur:Teldufrøði
Fólkatingsvalið 2011 í Føroyum

**Fólkatingsvalið 2011** til danska Fólkatingið varð hildið í Danmark, Føroyum og Grønlandi hin 15. september 2011. Í Føroyum stillaðu seks politiskir flokkar upp til fólkatingsvalið, og harafturat stillaði Poul Michelsen upp á uttanflokkalista. Hann var farin úr Fólkaflokkinum og hevði stovnað flokkin Framsókn, men flokkurin slapp ikki at stilla upp til fólkatingsvalið,  hetta tí at treytin fyri at luttaka í Fólkatingsvalinum treytar, at flokkarnir, sum stilla upp, skulu vera valdir á Løgting, og tí stillaði hann upp á uttanflokkalista.

## Valúrslitið

### Persónligar atkvøður í Føroyum (topp 10)
# Høgni Hoydal (E) 1605
# Edmund Joensen (B) 1578
# Kaj Leo Johannesen (B) 1554
# Sjúrður Skaale (C) 1539
# Annika Olsen (A) 1193
# Aksel V. Johannesen (C) 985
# Jacob Vestergaard (A) 753
# Poul Michelsen (X) 672
# Bárður Nielsen (B) 438
# Jákup Mikkelsen (A) 411

Sjálvt um Høgni Hoydal úr Tjóðveldi fekk flestar persónligar atkvøður av øllum valevnunum, so varð hann ikki valdur í Fólkatingið. Edmund Joensen úr Sambandsflokkinum og Sjúrður Skaale úr Javnaðarflokkinum vóru valdir á Fólkating at umboð Føroyar.

## Sí eisini
*Fólkatingsvalið 2011

## Keldur

Bólkur:Fólkatingsval í Føroyum
Bólkur:2011
Fólkatingsvalið 2007

**Fólkatingsvalið týsdagin hin [[13. november]] [[2007]]** varð útskrivað frá Fólkatingsins talarastóli av táverandi forsætismálaráðharra Anders Fogh Rasmussen mikudagin hin 24. oktober 2007. Tað var tað 66. fólkatingsvalið.

## Valúrslit


Socialistisk Folkeparti gjørdist stóri vinnarin av valinum og fór frá 11 til 23 tinglimir. Dansk Folkeparti helt fram við framgongdini, við tað at flokkurin vann ein eyka tinglim og fekk 25 tinglimir. Ny Alliance, ið stillaði upp fyri fyrstu ferð, varð valt inn á Fólkatingið við 5 tinglimir, ið var nakað minni, enn meiningsmátingar høvdu boðað frá, áðrenn valið, stutta tíð eftir, at flokkurin varð stovnaður um várið. 

Stóri taparin gjørdist Det Radikale Venstre, ið bleiv nærum hálveraður, við tað at flokkurin fór frá 17 til 9 limum. Venstre misti 6 limir og fekk 46 limir. Socialdemokraterne mistu 2 limir og fekk 45 limir við einum atkvøðutali, ið ikki hevði verið so lágt síðan 1906. Enhedslisten misti 2 limir men kláraði sperrumarkið og fekk 4 limir.
Det Konservative Folkeparti fekk 18 limir, ið var óbroytt frá valinum frammanundan, tó var ein lítil framgongd í atkvøðum.
Kristendemokraterne, ið ikki kláraðu sperrumarkið á seinasta vali, komu heldur ikki inn hesaferð, atkvøðutalið var hálverað. 
Í Føroyum endurvannTjóðveldi tann eina fólkatingslimin, meðan Sambandsflokkurin vann hin limin frá Fólkaflokkinum.
Teir báðir grønlendsku limirnir fóru til Siumut og Inuit Ataqatigiit. 

## Keldur

Bólkur:Fólkatingsval
Giorgio Demetrio Gallaro

**Giorgio Demetrio Gallaro** (føddur 16. januar 1948) er ein  italskur biskupur í tí italsku-albansku katólsku kirkjuni í sóknini Piana degli Albanesi. Hann hevur verið biskupur har síðan 31. mars  2015. Undanmaður hansara var Sotìr Ferrara.

Hann varð føddur í Pozzallo í 1948. Hann flutti til Los Angeles og varð prestvígdur í 1972. Hann starvaðist sum prestur í fleiri ymiskum sóknum í Eastern Rite, USA. Frá 1987 til 2015 var hann í starvi hjá Eparchie Newton.

Hin 31. mars 2015 útnevndi Frans pávi hann sum nýggjan biskup av Piana degli Albanesi, og 28. juni 2015 vígdi Ercole Lupinacci hann.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Catholic Hierarchy: Profile of Mons. Malvestiti
* Official website of the Diocese of Lodi

Bólkur:Italskir prestar
Bólkur:Átrúnaður
Bólkur:Føðingar í 1948
Bólkur:Rómversk-katólska kirkjan
Pozzallo

**Pozzallo** (sisilienskt mál: *Puzzadu*) er ein býur og kommuna í Sisilia í Suðuritaliu, sum liggur 33 kilometrar í ein landsynning av Ragusa. Tann 31. desember 2010 búðu 19 234 fólk har.

## Kend fólk, fødd í Pozzallo

* Giorgio La Pira (f. 1904 - Firenze, 1977), politikari, ið var borgarstjóri í Firenze tvær ferðir (1950-1956 og 1960-1964) og limur í deputerkamarinum í italska tjóðartingium. Hann var við til at skriva italsku grundlógina. Hann arbeiddi fyri mannarættindum.
* Valente Assenza (f. 1914 - Roma, 1998), listamálari.
* Giorgio Demetrio Gallaro (f. 1948), biskupur av Piana degli Albanesi.

## Myndir


Image:Pozzallo-TorreCabrera.JPG|Torre Cabrera
File:Pozzallo2.jpg|Pozzallo havn


## Keldur


Bólkur:Býir og bygdir í Italia
Makao

**Makao**, sum altíð hevur staðið í skugganum av nógv ríkara og størra granna sínum fyri eystan, Hongkong, er eitt lítið útnes og tvær smáar oyggjar, ið eru bundnar saman av einari brúgv og einari byrging. Makao varð latið Kina aftur í 1999. Tá ið portugisar lótu valdið frá sær - eftir at hava verið har í næstan 450 ár - var tað endin á elsta evropeiska hjálandinum í Asia. Hóast Portugal læt Makao aftur til Kina í 1999, heldur kapitalistiska skipanin fram í 50 ár.

Býarmyndin í Makao er merkt av spælihúsum og gistingarhúsum. Spælihúsini draga mong ferðafólk hagar, tí kinverjum dámar ógvuliga væl at spæla, og ikki er loyvt at spæla um pening í Hongkong. Meiri enn triðingurin av allari inntøku í Makao er av spæli.

Makao ger alskyns vøru til útflutnings, t.d. klæði og elektróniskar lutir, fýrverk, leiku og kunstblómur. Hvønn dag koma láglønt verkafólk úr Kina at arbeiða í mongu verksmiðjunum í Makao.

Bólkur:Kina
Marta Jandová

**Marta Jandová**, fødd 13. apríl 1974, er ein kekkisk songkvinna og sjónleikarinna. Hon er mest kend fyri at vera forsangari í týska tónleikabólkinum "Die Happy". Marta umboðar Kekkia saman við Václav Noid Bárta í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Hope Never Dies".

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1974
Bólkur:Kekkiskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Amber Bondin

**Amber Bondin**, fødd 26. mai 1991, er ein maltisk songkvinna. Eftir at Amber vann maltisku songkappinga, var klárt, at hon fór at umboða Malta í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Warrior". Amber hevur rokkið finaluna í maltisku songkappingini hvørt ár frá  2011 til 2015. Amber var bakrødd hjá Malta í Eurovision Song Contest 2012, tá Kurt Calleja luttók við sanginum "This Is The Night". 

## Diskografi

### Stakfløgur
* 2011 - "Catch 22"
* 2012 - "Touch Wood"
* 2013 - "In Control"
* 2014 - "Warrior"

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1991
Bólkur:Songkvinnur úr Malta
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Leonor Andrade

**Leonor Andrade**, fødd 13. september 1994, er ein portugisisk songkvinna og sjónleikarinna. Hon umboðar Portugal í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Há um mar que nos separa".

## Lívsleið
Í 2014 luttók Leonor í næstu røð av portugisksku útgávuni av "*[[The Voice]]*". 

On 13 May 2016 she released her debut album, "Setembro".

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1994
Bólkur:Portugisiskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Kjetil Mørland

**Kjetil Mørland**, føddur 3. oktober 1980, betri kendur sum **Mørland**, er ein norskur sangari og tónasmiður. Mørland umboðaði Noreg, saman við Debrah Scarlett í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "A Monster Like Me".

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1980
Bólkur:Norskir sangarar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Debrah Scarlett

**Joanna Deborah Bussinger**, fødd í 1993 ella 1994,  betri kend undir listanavni sínum **Debrah Scarlett**, er ein norsk-sveisisk songkvinna. Hon umboðar Noreg, saman við Mørland, í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "A Monster Like Me".

## Lívsleið
Debrah var fødd í Hakadal í Noregi, men flutti sum 5 ára gomul til Sveis.  Í 2013 luttók hon, sum 19 ára gomul, í norsku útgávuni av tónleikakappingini *[[The Voice]]*.

## Keldur

Bólkur:Norskar songkvinnur
Bólkur:Sveisiskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Albuquerque

**Albuquerque** er nakað miðskeiðis í statinum og er tann størsti býurin í New Mexico í Sameindu Statunum.
Har búgva um leið 560 túsund fólk.
Albuquerque International Balloon-festivalurin er í Albuquerque og strekkir seg yvir 9 dagar í oktobur.
Tað er heimsins størsti ballónfestivalur, og á hvørjum ári verður luftin fylt við 100-tals luftballónum í alskyns litum og skapi.

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.cabq.gov
* Albuquerque, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í New Mexico
Bólkur:New Mexico
Støddarstig (øki)

(*Skal týðast til føroyskt, verður upprættað her, tí at ein fyrimynd nýtir henda mátan at meta um stødd á einum øki.*)
This page is a progressive and labelled list of the SI vídd orders of magnitude, with certain examples appended to some list objects.

## References

Øki
Amerikonsk søga

Í fyrstuni høvdu Sameindu Statirnir 13 lond, hvørt við sínari søgu og sínum siðum. Í 1787 gekk herovastin og politikarin George Washington á odda at smíða eina grundlóg, sum gav samveldisstjórnini í District of Columbia nógv vald. Grundlógin, sum kom í gildi í 1789, tryggjaði fólkinum og statunum stórt frælsi. Nú er USA ríkasta og sterkasta land í heiminum. Soleiðis hevur ikki altíð verið. Fyri bara 200 árum síðan var USA veikt og ungt. Tá var USA ein smøl ál fram við Atlantshavi, og har búðu bara 4 mió. fólk. Vestan fyri var ómetaliga vítt og púra fremmant land. Upp ígjøgnum 19. øld otaðu niðursetufólkini seg alsamt longri vestureftir. Tað elvdi til mangan harðan bardaga við upprunafólkið, indianar, og teir vórðu at kalla týndir. Alla tíðina tustu tilflytarar úr Europa á land á eysturstrond USA. Í 1900 fingu amerikanarar meira burtur úr jørðini og ídnaðinum enn nakað annað framkomið land. Hetta ríkidømið og valdið, sum stóðst av tí, eggjaði USA at leggja seg meiri og meiri út í altjóða viðurskiftini, og USA var við í m.a. bæði Fyrra- og Seinna heimsbardaga. 

## Indianarnir
 *Høvuðsgrein: [[Upprunaamerikanarar]]*

  Hildið verður, at einar 15-20 milliónir indiánar vóru í øllum Amerika, tá ið Christopher Columbus kom hagar í 1492. Av teimum vóru bara 2 milliónir í USA. Í USA vóru einir 300 ættarbólkar, og teir talaðu 200 ymisk mál. Hildið verður, at Beringssundið var ikki til fyri 20.000-30.000 árum síðani. Tað var landfast ímillum Asia og Norðuramerika. Veiðimenn og savnarar komu úr Asia henda vegin. Hetta fólkaslagið fór um alt Amerika og var eyðkent. Slætt, svart hár og reyðbrúnan húðarlit. Tey vórðu kallað indianar, tí Christopher Columbus helt, at hann var komin til India. Skógarindianar í t.d. Ohio lótu seg í skinnklæði at verja fyri kulda. Indianarnir á útnyrðingsstrondini vóru fiskimenn og bygdu sær stór hús. Teir prýddu hús og bátar við litaðum træskurðum. Indianarnir, ið búðu á háslættunum, dugdu væl at flætta kurvar. Puebloindianar í m.a. Colorado bygdu sær hús av tigulsteini. Húsini vóru stór, og fleiri húski búðu undir somu lon. Eisini vevaðu teir litføgur klæði. Tá ið tosað verður um grasfløtuindianar í m.a. Dakota, eru siouxindianar teir gitnastu. Húðina av bisonanum nýttu teir til tjøld. Indianarnir landsynningsmegin dyrkaðu bønir, tubbak og mais. Húsini, ið teir bygdu sær, vóru ferhyrnt og høvdu hálmtak. Á mangan hátt vóru teir hvítu úr Europa betur fyri, men indianarnir stóðu ikki aftari. Ikki dugdu teir at gera jarn, men mentanarliga vóru teir ikki aftari. Teir yrktu, málaðu, høvdu sína egnu trúgv og mál, og felagsskapurin var góður.  

## Niðursetufólkið

## Amerikanska Kollveltingin
*Høvuðsgrein: [[Amerikanska Kollveltingin]]*  

## Amerikanska Borgarakríggið
 *Høvuðsgrein: [[Amerikanska Borgarakríggið]]*

## Ídnaðarsamfelagið

## Henry Ford setur heimin á hjól

## Heimskreppan
 *Høvuðsgrein: [[Heimskreppan 1929]]*  

## Seinni heimsbardagi
 *Høvuðsgrein: [[Seinni heimsbardagi]]*

## Kalda kríggið
 *Høvuðsgrein: [[Kalda kríggið]]*  

## Rúmdarmenn á mánanum

## Yvirgangsálopið 9/11
*Høvuðsgrein: [[Yvirgangsálopið 9/11]]*

## Sí eisini

* Søgan hjá USA

*
Bólkur:USA
Bólkur:Søga
ISO 3166

**ISO 3166** frá International Organization for Standardization (ISO) er ein millumtjóða standardur fyri landakotur, har ið londini fáa eina bókstavakotu við tveimum ella trimum bókstavum ella eina talkotu við trimum siffrum.

## ISO 3166-1-kotur

Bólkur:ISO 3166
Bólkur:ISO-standardar
Eric Bauza

**Eric Adrian Bauza** (føddur 1979) ) er ein kanadiskur raddaleikari og skemtari.

Hann er mest kendur fyri at spæla leiklutir sum Stimpy í *[[Ren & Stimpy "Adult Party Cartoon"|Ren and Stimpy Adult Party Cartoon]]* (eftir at Billy West ið upprunaliga legði rødd til, noktaði at endurtaka leiklutin) og Slip & Slide D'Peel í *[[Coconut Fred's Fruit Salad Island]]*. Hann hevur eisini lagt rødd til Rodolfo/White Pantera fyri *[[El Tigre: The Adventures of Manny Rivera|El Tigre]]* á Nickelodeon, Storm Shadow, Destro, og Tunnel Rat á *[[G.I. Joe: Resolute]]*, Razoff frá *[[Rayman 3: Hoodlum Havoc]]* og The Professor and Pipo Monkeys í *Ape Escape*. Hann hevur eisini lagt rødd til Lord Takagami frá *[[Dick Figures: The Movie]]*.

## Keldur

## Slóðir úteftir
* Eric Bauza á Internet Movie Database

Bólkur:Kanadiskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1979
Sosial angist

**Sosialfobi** er óttin fyri at verða mettur negativt av øðrum. Tað, sum er mest eyðsýnt, er óttin fyri at “dumma seg” og óttin fyri, at onnur skulu døma, kritisera, avvísa ella halda ein fyri gjøldur. Tá ein persónur við sosialfobi er saman við øðrum fólki, kann hann rodna, rista á hondunum og fáa sveittabrot. Hesi ódámligu eyðkenni koma vanliga saman við negativum, sjálvskritiskum tankum og hugsanum um, hvussu nervøsur og “kiksaður” ein sær út. Í sjálvari støðuni er ein sum oftast bert fokuseraður uppá, hvussu ein sær út, reagerar og uppførir seg, og harvið er viðkomandi ikki rættiliga til staðar í støðuni og varnast ikki tað, sum hendir uttanum seg, t.d. tað sum tosað verður um og atferðina hjá øðrum. Sosialfobi førir ofta til sosiala avbyrging og einsemi. Summi, ið eru rakt, uppliva allar sosialar støður sum ógvuliga óttaøsandi, meðan summi bara hava trupulleikar við heilt ávísum støðum, sum t.d. at skula rætta fingurin upp fyri at siga okkurt í skúlatímanum. Sama hvussu álvarsligt tað er, so gevur sosialfobi ógvusligar trupulleikar í mun til dagligar gerðir, virksemi, sosiala samveru og trivnað.

## Sí eisini

* Fobi

Bólkur:Sjúkur
Bólkur:Sálarligar sjúkur
Danska Superligan 2013-14

Danska Superligan 2013–14 var tann 24. sesongin av Donsku Superliguni, ið avgerð Danska fótbóltsmeistaraheitið.

## Lið
AC Horsens og Silkeborg IF endaðu 2012–13 sesongina á 11. og 12. plássi, og fluttu niður í næstbestu deildina.

Í staðin fyri liðini ið fluttu niður, fluttu vinnarin av 1. deild Viborg FF og nummar tvey FC Vestsjælland upp í Superliguna.

### Staðseting

Bólkur:Superligan
Bólkur:2013
Bólkur:2014
Autisma

**Autisma** er eitt felags heiti fyri diagnosur innan fyri menningarórógv. Menniskju við autismu hava vanliga ikki sjónlig brek. Menningin er merkt av truplum samskifti, málsligum órógvi, ritualum og serstøkum áhugamálum. Menniskju, ið bera brekið autisma, hava ofta eisini onnur brek. Hesi menniskju megna tí illa at vera saman við øðrum, á ein náttúrligan hátt. Tey skilja illa hini, hugsa øðrvísi og hava ein øðrvísi atburð. Autisma verður roknað sum eitt lívlangt brek, ið ikki kann grøðast. Autisma kann síggjast sum eitt breitt spektrum; ein kann vera meira ella minnið ávirkaður av autismuni.

Bólkur:Sjúkur
Baltimore

**Baltimore** er størsti býur og handilsmiðdepil í Marylandi í USA. Tað búgva 593 490 fólk í Baltimore í 2019. Hann er týdningarmikil havnabýur.   Borgarstjóri í 2020 er Bernard C. "Jack" Young (D).

## Søga

### Telegrafurin

Eftir tað, at elektromagnetisman var staðfest í 1820, vórðu skjótt gjørdar royndir at brúka hesa nýggju vitanina at gera uppfinningar at senda boð langa leið. Tólini vórðu nevnd telegrafur, tele = fjar, grafur = skrivari. Amerikamaðurin Samuel Finley Breese Morse (27. apríl 1791 – 2. apríl 1872) gjørdi telegrafin, og hann fekk einkarættin í 1840. Ein telegraf-linja varð løgd ímillum Washington DC og Baltimore, og fyrstu boðini vórðu send ímillum 24. mai í 1844. Boðini vórðu send við morsiteknum, strikum og prikkum. Samuel F. B. Morse hevði sjálvur gjørt hesi teknini.

### Rasuófriður

 Rasuófriður hevur aftur tikið seg upp í Baltimore 27. apríl í 2015. Rasuófriðurin brast á stutt aftaná, at tað gjørdist greitt, at ein hvítur løgreglumaður ikki fór at verða skuldsettur fyri at taka lívið av einum afroamerikanskum manni, Freddie Gray, í býnum. Tað setti sjóneyka á tað høga talið av afroamerikanarum, ið verða dripnir av hvítum løgreglufólkum í Amerika. Tað verður mett, at hvørt ár verða umleið 400 persónar dripnir av løgregluni í USA. Sambært fleiri amerikanskum miðlum hevur guvernørurin í Maryland boðað frá undantaksstøðu av ófriðinum í Baltimore. Baltimore-løgreglan er brostin saman við steinkastandi demonstrantum sum eru í øðini inn á at amerikanski Freddie Gray doyði eftir at hann var tikin av løgregluni. Minst sjey løgreglufólk eru skadd í ófriðinum sum sambært løgregluni er íbirtur av kriminellum bólkum í býnum.

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: baltimorecity.gov
* Baltimore, Maryland, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Marylandi
Oyggjar í Sameindu Statunum

**Størstu oyggjar í Sameindu Statunum.**

## Størri oyggjar (600 km²+)

Tær 28 størstu oyggjarnar í Sameindu Statunum. Sameindu Statirnir hevur tó fleiri smærri oyggjar og hólmar enn tær 28. 

*
Memphis

**Memphis** er ein býur við Mississippiánna í Vestur-Tennessee. 
Yvir eitt longri tíðarskeið var Memphis tað fólkaríkasta øki í amerikanska lutstatinum við yvir 650 túsund íbúgvum, men nú er høvuðsstaðarøki Nashville vorðin størri. 

### Mentan
Memphis soul, Memphis blues, gospel og rock’n’roll hevur sín uppruna í Memphis. Tað var tann 8. januar 1935 at Elvis Presley varð borin í heim í fátæka heiminum hjá Vernon- og Gladys Presley – ein lítil smátta við tveimum rúmum - í Tupelo í Mississippi. Hann varð føddur í Mississippi, men flutti seinni til Tennessee at búgva. Mett verður at Elvis Presley hevur selt meira enn eina milliard fløgur, sum er meira enn nakar annar í tónleika søguni. 

Seinnapartin tann 16. august í 1977 small Elvis Presley um á baðiverilsinum hjá sær í Graceland í Memphis. Klokkan 15.30 lokala tíð váttaði lækni at Elvis Presley var deyður. 42 ára gamal. Eini 80.000 vóru við á jarðarferðini hjá Elvis, tá hann bleiv jarðaður á Forest Hill Cementery, har hann bleiv lagdur í grøvina undir liðini á móður síni. Í oktober sama ár bleiv kistan flutt til Graceland. Í Memphis savnast á hvørjum ári túsundatals fjepparar at minnast Elvis.

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.memphistn.gov
* Memphis, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Tennessee
Ytstu punkt Svøríkis

**Ytstu punkt [[Svøríki]]s** fevna um teir koordinatar ið eru longst norðuri, suðuri, eysturi og vesturi.

## Keldur

Bólkur:Svøríki
Svøríkis len

Svøríkis ríkisfyrisiting er í dag skipað í 21 len (svenskt: län). Ábyrgdarøkini fevna eitt nú um sjúkuviðgerð, dómstólar, almenna ferðslu.

## Listi yvir Svøríkis län

Observera att sjöar är exkluderade i kolumnen yta.

Datum: 

## Niðurløgd len í Svøríki (1634 - nú)
:*Ej att förväxla med de slottslän som fanns före 1634 års regeringsform. För dessa, se artikeln [[Slottslän]].*

* I listan ingår endast län som låg inom Sveriges nuvarande gränser. Dessutom har svenska län funnits på andra håll. Se Finlands län om de historiska länen i nuvarande Finland.

## Donsk niðurløgd len í núverandi Svøríki

Tað danska länsverkið fevndi fyrr um eitt ávíst tal av stórum lenum og einum hópi av smáum lenum og øðrum umsitingarligum økjum. Trondheims län, har Jämtland og Härjedalen hoyrdu til, hevði t.d.  umleið 40 smá len.

Bólkur:Svøríki
Tjóðartingsvalið í Stóra Bretlandi 2005

**Tjóðartingsvalið í Stóra Bretland 2005** varð holdið 5. mai, tingið varð upployst 11. april 2005. Hildið varð, at valdagurin fór at verða kunngjørdur hin 4. apríl 2005, men eftirsum jarðarferðin hjá pávanum varð kunngjørd sama dag, valdi Tony Blair at bíða til 5. apríl. 

Valgið snúði seg hesaferð um 646 tingsessir, og ikki 659 sum á valinum 2001, eftirsum tann fyrrverandi yvirumboðan Skotlands varð tikin av eftir at skotska tjóðartingið varð sett á stovn í 1999. Talið av skotskum valdømum minkaði tá frá 72 til 59.

## Úrslit

#2005
Bólkur:Val í 2005
Bólkur:2005 í Stóra Bretlandi
Settlers

**Die Siedler von Catan**, betur kent sum Settlers í Føroyum, er eitt borðspæl, ið varð útgivið í 1995 av Klaus Teuber í Týsklandi. Í spælinum byggja spælararnir búsetingar á íspunnu oynni Catan. Hesar búsetingarnar geva rávørur, ið kunnu vera brúktar til at byggja vegir, nýggjar búsetingar og býir við umframt at senda riddarar út at verja búsetingarnar. Spælararnir fáa serlig stig fyri hvussu nógvar býir og vegir eru bygdir og fyri longstu vegirnar og størstu hermegi. Tann, ið fyrst røkkur eitt ávíst stigatal hevur vunnið spælið.

Samanborið við onnur samtíðar borðspøl hevur Settlers nøkur nýskapandi hugskot, m.a. kunnu spælararnir handla við teirra rávørum.

Tað eru fleiri uppíbyggingar komnar út til spælið sum t.d. Settlers Søfarer, Byer og riddere, tvær søguligar uppíbyggingar og ein rúgva av triðjaparts uppíbyggingum. Tað er lætt at útvíðka spælið, tí tað er bygt upp av sekskantum, sum umboða ymiskar rávørur. Hesir sekskantarnir kunnu samansetast í tilvildarlig mynstur, sum geva eina heilt nýggja uppseting fyri hvørt spæl.

Av tí at spælið er vorðið so væl umtókt og við hjálp av umtalu í miðlunum er ein heilur Catan alheimur vorðin til. Eitt nú eru kortspøl, terningaspøl og telduspøl útkomin. Ein bakgrundssøga er so líðandi skapt, m.a. við bókini við sama navni frá Rebecca Gablé. 

## Keldur
http://www.boardgamegeek.com/boardgame/13/catan

http://www.thegamesjournal.com/articles/SpecialK3.shtml 

Bólkur:Borðspøl
Tjóðartingsvalið í Stóra Bretlandi 2015

**Tjóðartingsvalið í Stóra Bretlandi í 2015** varð hildið hin 7. mai 2015. Tinglimir skuldu veljast til tað 56. tjóðartingsval Stóra Bretlands

## Úrslit

Eftir at øll 650 valdømini vóru tald upp, vóru úrslitini hesi:

}
| 
| 
| 
|}

## Keldur


Bólkur:Bretskur politikkur
Bólkur:Politisk val í Stóra Bretlandi
Bólkur:Politikkur í 2015
New York Stock Exchange

**New York Stock Exchange** (**NYSE**) er heimsins størsti keypskáli, liggur á Wall Street í New York.

Kursir fyri hvørt vinnufelag, ið er skrásett á børsinum, eru alment tøkir alla tíðina. Børsin vísir eisini indeksir fyri bransjur og marknaðir. Tey kendastu eru Dow Jones og S&P 500.

Bólkur:Keypskálar
Bólkur:New York
Landslutir Svøríkis

Svøríki er býtt sundur í 25 landslutir (á svenskum nevnt *landskap*). Søgan um landslutirnir gongur heilt aftur í áðrenn-søguliga tíð. Í 1600-talinum gjørdist í staðin  lenini (län) megin fyrisitingarliga sundurbýti. Landslutirnir hava tó framvegis eina almenna støðu, ið sæst aftur í almennu skjaldramerkjunum og í hertugatitlunum hjá kongshúsinum. Landslutirnir hava eisini mentanarligan týdning.

## Landslutir í Svøríki

Vøtn eru ikki íroknað víddina av landslutunum.

## Keldur

Bólkur:Svøríki
Tretivuárakríggið

**Tretivuárakríggið** var ein røð av bardøgum í Miðevropa tíðarskeiðið frá 1618 til 1648 og vardi í tretivu ár. Talan var um ein av teimum bardøgum, ið hava vart longst, og ein av teimum mest deyðiligu bardøgunum í evropeiskari søgu.

## Keldur

Bólkur:Søga
Bólkur:Bardagar
DBU Pokalen

**DBU Pokalen** (í Danmark eisini nevnt **pokalturneringen** (steypakappingin) er ein árlig fótbóltskapping, ið Dansk Boldunion fyriskipar. Kappingin verður hildin eftir reglunum um steypakappingar og vinnarin av kappingini er danskur steypavinnari. Kappingin hevur verið fyriskipað hvørt ár síðan 1955 og finalan verður vanliga spæld Kristi Himmalfaradag. Finalurnar í 2006 og 2014 vóru tó spældar dagin fyri Dýra Biðidag.

## Finalur

## Tað av steypum og finaluluttøkum

:

## Keldur

Bólkur:Danska steypakappingin í fótbólti
Listi yvir FIFA landakotur

## FIFA limakotur
Tað eru í løtuni 209 FIFA limir, ið hava sína egnu serstøku landakotu.

## Keldur

Bólkur:FIFA
Bólkur:Flaggfyrimyndir
Halldór Ásgrímsson

**Halldór Ásgrímsson** (8. september 1947 - 18. mai 2015) var ein íslendskur politikari. Halldór var forsætisráðharri Íslands frá 2004 til 2006 og formaður Framsóknarflokksins frá 1994 til 2006.

## Útbúgvingar- og starvsleið
Halldór fekk Háskúlaprógv frá háskúlanum Bifröst og varð grannskoðari í 1970. Seinni las hann handil á háskúlunum í Bergen og Keypmannahavn, og varð undirvísari á Háskúla Íslands frá 1973 til 1975.

## Politisk starvsleið
Halldór umboðaði eysturlandið á Altingi frá 1974 til 1978, og seinni frá 1979 til 2003, tá hann umboðaði valdømið Reykjavík norður. Hann hevur starvast á nógvum postum í gjøgnum árini og kann harímillum nevnast: Fiskivinnuráðharri frá 1983 til 1991,Dóms- og Kirkjumálaráðharri frá 1988 til 1989, Norðurlendskur samstarvsráðharri frá 1985 til 1987, og aftur frá 1995 til 1999, og Uttanríkisráðharri frá 1995 til 2004.

Halldór tók yvir frá Davíði Oddson sum forsætisráðharri tann 15. september 2004. Davíð tók yvir sess Halldórs sum uttanríkisráðharri. 

Tann 5. juni 2006 boðaði Halldór frá, at eftir vánalig úrslit í íslendska kommunuvalinum, fór hann at siga frá sær forsætisráðharrasessin, og fara frá sum formaður Framsóknarflokksins í august 2006. Geir H. Haarde, uttanríkisráðharri, tók yvir sum forsætismálaráðharri tann 15. juni 2006.

Jón Sigurðsson, ferðamála, orku, og vinnumálaráðharri tók yvir sum formaður Framsóknarflokksins eftir Halldór, aftaná val á aðalfundi flokksins í august 2006. Á aðalfundinum endaði Halldór politiski yrkisleið sína, við einari kenslufullari røðu til flokk sín. Halldór fór frá sum tingmaður aftaná aðalfundin. Halldór havði tá sitið í 31 ár á tingi, sum er næst longst av øllum íslendskum tingmonnum. Bjarni Benediktsson eigur metið sum longst sitandi tingmaður.

31. oktober 2006 varð Halldór valdur til aðalskrivara Norðulandaráðsins. Halldór var eisini heiðurslimur í The International Raoul Wallenberg Foundation

## Deyði
Halldór Ásgrímsson varð fluttur á sjúkrahús í Reykjavík, eftir ein hjartatilburð hann hevði fingið í summarhúsi sínum í Grímsnesi tann 15. mai 2015. Hann andaðist tríggjar dagar seinni á sjúkrahúsi í Reykjavík tann 18. mai 2015. Halldór letur eftir seg konu sína Sigurjónu Sigurðardóttir, læknaskrivara og tríggjar vaksnar døtur: Helgu, Guðrún Lind og Íris Huld, samt barnabørn og barnabarnabørn.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1947
Bólkur:Andlát í 2015
Bólkur:Íslendskir politikarar
Bólkur:Íslendskir forsætisráðharrar
Bólkur:Norðurlendskir aðalskrivarir
Molly Sterling

**Molly Sterling** (fødd 8. mars 1998) er ein írsk songkvinna. Hon er kend fyri at umboða Írland í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Playing with Numbers". 

Bólkur:Føðingar í 1998
Bólkur:Írskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015