open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kansas City (fleiri týdningar)

Heitið **Kansas City** hevur fleiri týdningar:

* Kansas City, ein býur í Missouri
* Kansas City, ein býur í Kansas
Cambridge

**Cambridge** er ein býur í Onglandi. Høvuðssætið hjá greivadøminum Cambridgeshire er har í býnum. 

Cambridge liggur um leið 80 km í ein landnyrðing norðan úr enska høvuðsstaðnum London. Í 2018 búðu næstan 125 túsund fólk í býnum.

## Hygg eisini at
*University of Cambridge

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: cambridge.gov.uk

## Keldur

Bólkur:Býir í Onglandi
Lincoln (Nebraska)

**Lincoln** er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Nebraska.

Býurin liggur í eystara parti av stakríkinum, um leið 50 míl í ein útsynning av Omaha, ið er størsti býurin í Nebraska. 
Í 2019 hevði Lincoln 289 102 íbúgvar og harvið er hann næststørsti býur í statinum, aftan fyri Omaha.

## Søga
Lincoln varð grundlagdur í 1856 undir heitinum Lancaster.
Býurin gjørdist høvuðsstaðurin í Nebraska í 1869 og fekk hann tá núverandi navnið.

## Kend fólk
*Johnny Carson (1925-2005), sjónvarpsmaður  
*Dick Cavett (*1936), sjónvarpsmaður  
*Dick Cheney (1941-2025), politikari
*Hilary Swank (*1974), sjónleikarinna

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: lincoln.ne.gov 

## Keldur



Bólkur:Nebraska
Bólkur:Býir í Nebraska
University of Cambridge

**University of Cambridge** er ein lærdur háskúli í Cambridge, Cambridgeshire, Ongland.

Í 1209 varð háskúlin settur á stovn í enska býnum. 
Harvið er hann næstelsti lærdi háskúlin í enskttalandi heiminum eftir University of Oxford.

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: cam.ac.uk

## Keldur


Bólkur:Lærdir háskúlar í Stóra Bretlandi
Fólkatrúgv

**Fólkatrúgv** (Sí pátrúgv) eru yvirnatúruligar ímyndir og heimsáskoðanir, sum eru varðveittar við manna munni.

Í føroyskari fólkatrúgv, hevur man trúð ymiskum yvirnattúrligum, so sum gandi, evnum at leggja niður sjógv, v.m. Eisini hevur verið trúð uppá yvirnatúrligar skapningar og verur, sum í stóran mun er knýtt at staðarnøvnum og er í søgnum. Pátrúgvin hevur verið tætt knýtt at kristnu trúnni, sum gerst sjónligt í søgnini um Sjódreygilin ella Marmennilin, sum krossur var ristur í, ella blivu signaðir. Eisini er kristnatrúgvin væl kend í frásøgnum um huldufólk, sum m.a. ikki kundu koma inn á kirkjugarðar ella trøll, sum ikki toldu at síggja kirkjuna.

Eisini hava spøkilsissøgur verið sagdar, har fólk hava havt fráboðanir frá fólki í hamferð. Summar familjur søgdust serliga at hava serlig evnir til at síggja og hoyra ymiskt yvirnatúrligt, sum var fjalt fyri øðrum.

### Yvirnatúruligar verur
* Álvar
* Dvørgar
* Fjørðutrøllið
* Havfrúgv
* Huldufólk
* Klappus
* Kópakonan
* Marmennilin
* Nykurin
* Sjódreygilin
* Trøll

### Staðarnøvn knýtt at yvirnatúrligum verum og sagnum (úrval)

* Mikkjalssteinur, eisini kendur sum Huldusteinur og Trøllasteinur (Oyggjarvegurin)
*Hulduryggur (Kollafjørður)
* Hulduvíkin (Kollafjørður)
* Huldulágin (Millum Funning og Funningsbotn)
* Huldustøðin (Funningur)
* Huldustøðin (Sandvík)
* Huldugil (Innan glyvur)
* Hulduheyggjar (Millum Fuglafjørð og Hellurnar)
* Huldusteinaklettur (Mikladalur)
* Huldugjógv, heimara (Viðoy)
* Huldugjógv (Viðoy)
* Trøllasteinur (Fuglafjørður)
*Trøllasteinur (Trøllanes)
* Trøllasker (Sunnanfyri Kolbeinargjógv)
* Trøllaklettur (Tjørnuvík)
*Trøllanes

## Keldur
Sjódreygil

**Sjódreygil** er ein yvirnattúrulig vera í føroyskari fólkatrúgv. 

Sjódreygilin er morðreyður, líkist manni, men hevur bert ein fót ella sporl. Hann er sterkur, og rør fyri tveir menn, men sum dimmi lættir, minkar hann í megi og stødd, og hvørvir í einki, tá ið sólin rísir. Tá ið sjódreygilin er á landi, rýkur eldur úr honum. 

Eftir sólsetur sæst hann á skerum, og biður útróðrarmenn lova sær umborð. Hann hoyrist væl og tútar og ýlir, um at sleppa umborð. Hann roynir stundum at toga menn úr bátinum út á sjógv, og tí hava menn rist kross yvir hann, so hann ikki skal verða vandamikil. 

## Keldur
Hilary Swank

**Hilary Ann Swank** (fødd 30. juli 1974 í Lincoln, Nebraska) 
er amerikonsk sjónleikarinna. 

Hon byrjaði sína yrkisleið sum sjónleikari í 1992, tá hon spældi ein hjáleiklut í filminum 'Buffy the Vampire Slayer' og árið eftir í sjónvarpsrøðini 'Camp Wilder'. Gjøgnumbrotið kom longu í 1994 við sínum leikluti í filminum 'The Next Karate Kid'. 
Síðan tá hevur hon spælt nógvar leiklutir og hevur verið við bæði í filmum og sjónvarpsrøðum.

Gjøgnum árini hevur hon verið tilnevnd eitt ótal av heiðurslønum og virðislønum fyri sítt arbeiðið sum sjónleikari, 
Hon hevur vunnið fleiri, m.a. tvær Oscar-virðislønir og tvær Golden Globe-virðislønir fyri besta kvinnuliga høvuðsleiklut.
Í 2007 varð hon heiðrað við einari stjørnu á Walk of Fame í Hollywood.
 
## Ávísingar úteftir
* Hilary Swank, imdb.com (á enskum)
* Hilary Swank, svenskfilmdatabas.se (á svenskum)

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1974
Nassau (Bahamas)

**Nassau** er høvuðsstaðurin í Bahamaoyggjunum.

Býurin, sum liggur á oynni New Providence, er eisini hin størsti í oyggjabólkinum Bahamaoyggjarnar. 
Í 2010 var fólkatalið 246.329.

Býurin er handils- og samferðslumiðdepilin í landinum og har búgva um leið 70 % av øllum fólkinum í Bahamaoyggjunum.

## Søga
Bretsk niðursetufólk búsettu seg har í 1670. Tey bygdu skansavirki og niðursetubygdina, sum kallaðist Charles Town. Men nøkur ár seinni, 1695, gav enski guvernørurin, Nicholas Trott, bygdini navnið Nassau, Vilhjálmi kongi til heiðurs, sum var av Orania-Nassau-ættini.

## Sí eisini
* Bahamaoyggjar
* Karibia

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: bahamas.gov.bs
*Nassau, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Bahamaoyggjar
Bólkur:Høvuðsstaðir í Karibia
Madison (Wisconsin)

**Madison** er høvuðsstaðurin og næststørsti býurin í amerikanska stakríkinum Wisconsin. 

Býurin liggur í syðra partinum av stakríkinum, um leið 120 km vestan fyri Milwaukee, sum er størsti býurin í lutstatinum Wisconsin.
Miðbýurin í Madison er bygdur á einum 1-2 km breiðum eiði millum tey bæði stóru vøtnini, Lake Mendota og Lake Monona.

## Søga
Madison varð grundlagdur í 1836 og gjørdist høvuðsstaður í lutstatinum sama ár.
Býurin bleiv uppkallaður eftir James Madison, sum var fjórði forsetin í USA. 
Hann andaðist í juni mánaði í 1836. 

Madison hevði í 2019 um leið 260 túsund íbúgvar.

## Myndir

Madison, Wisconsin from the ISS 2003.10.12.jpg|Býurin úr erva
Madison_Picnic_Point.jpg |Miðbýurin
File:Madison City Hall Southside Entrance - panoramio.jpg|Ráðhúsið (*Madison City Hall*)
Capitol Madison, WI.jpg|Tinghúsið (*Wisconsin State Capitol*)
Wisconsin State Capitol Building during Tulip Festival.jpg|Tinghúsið 
Wis-capitol.jpg|Tinghúsið 
Madison,_Wisconsin_Dec04_IMG_2781.JPG|Bókasavnið 
View from Bascom Hill.jpg|"Bascom Hill"
BascomHill.JPG|"University of Wisconsin–Madison" er  lærdi háskúlin í býnum
Memorial Union and quadrangle.jpg|Torgið *quadrangle* hjá lærda háskúlanum í Madison 
The Red Gym from the Terrace.jpg|"Red Gym" University of Wisconsin - Madison campus
Lake Mendota from Observatory Drive.JPG|"Lake Mendota" er tað størsta av teimum fýra vøtnunum 
Lakemonona.jpg|"Lake Monona" er heitið hjá næststørstu vatninum


## Kend fólk
* Frank Lloyd Wright, amerikanskur arkitektur (1867-1959) 
* Thornton Wilder, amerikanskur rithøvundur (1897-1975)
* Gena Rowlands, amerikonsk sjónleikarinna  (*1930)

## Sí eisini

* Wisconsin
* Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: cityofmadison.com
* [Madison, Wisconsin](https://en.wikivoyage.org/wiki/Madison_(Wisconsin)), wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Wisconsin
Des Moines

**Des Moines** (ensk úttala: /dɪˈmɔɪn/) er høvuðsstaðurin og størsti býurin í  amerikanska lutstatinum Iowa. 

Býurin liggur næstan mitt í lutstatinum og samstundis nærum miðskeiðis millum býirnar Kansas City í Missouri og Minneapolis í Minnesota.

## Søga
Des Moines varð grundlagdur í 1843. 
Býurin er uppkallaður eftir ánni *Des Moines River*, sum rennur ígjøgnum býin.
Í 2018 búðu um leið 214 túsund fólk í býnum.

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíða, dmgov.org
* Des Moines, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Iowa
Bólkur:Býir í Iowa
Cedar Rapids

**Cedar Rapids** er næststørsti býurin í  amerikanska lutstatinum Iowa. 

Býurin liggur eystarlaga í lutstatinum, um 100 míl í ein landnyrðing eystan úr høvuðsstaðnum Des Moines. 

## Søga
Cedar Rapids varð grundlagdur miðskeiðis í 19. øld. 
Býurin er uppkallaður eftir ánni *Cedar River*, sum rennur ígjøgnum býin.
Í 2018 búðu um leið 133 túsund fólk í býnum.

## Kend fólk
*Ashton Kutcher, sjónleikari og framleiðari
*Elijah Wood, sjónleikari 

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíða, cedar-rapids.org
* Cedar Rapids, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Iowa
Bólkur:Býir í Iowa
Tampa

**Tampa** er triðstørsti býurin í amerikanska stakríkinum Florida.  Í 2019 búðu har næstan 400 túsund fólk.

Býurin liggur í Tampa-víkini, tætt við Meksikoflógva, á vesturstrondini í Florida. 
Tampa er størsti býur í stórbýarøkinum *Tampa Bay Area*. Aðrir stórir býir í økinum eru St. Petersburg og Clearwater.

## Sí eisini
* Florida
* Sambandsríkið Amerika

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan: tampagov.net
* Tampa Bay Online
* Tampa, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Florida
Rock Springs (Wyoming)

**Rock Springs** er ein býur í amerikanska stakríkinum Wyoming. 

Rock Springs liggur í útsynningshorni av lutstatinum, eystan fyri ánna *Green River* í 2064 metra hædd.

## Søga
Býurin varð stovnaður í einum kolanámsøki í seinna helmingi av 19. øld.
Í dag búgva har fleiri enn 22&nbsp;túsund fólk. Harvið er Rock Springs fimtstørsti býur í stakríkinum.

## Ávísing úteftir
* Heimasíða: www.rswy.net

## Keldur

Bólkur:Býir í Wyoming
Green River (Wyoming)

**Green River** er ein býur í amerikanska stakríkinum Wyoming. 

Green River liggur fram við ánni við sama navni, vestan fyri býin Rock Springs í útsynningshorni av lutstatinum. Býurin er staddur í 1864 metra hædd.

## Søga
Fyrsta búseting í Green River hevur verið í seinna helmingi av 19. øld. Í 1891 fekk henda búseting býarstatus.
Í dag búgva har nærum 12&nbsp;túsund fólk. Harvið er Green River sjeyndstørsti býur í stakríkinum.
Hann er uppkallaður eftir ánni, sum rennur gjøgnum býin.

## Ávísing úteftir
* Heimasíða: www.cityofgreenriver.org

## Keldur

Bólkur:Býir í Wyoming
Charleston (South Carolina)

**Charleston** er størsti býurin í South Carolina, USA. 

Býurin liggur á amerikonsku eysturstrondini, í landsynningshorni av Suðurcarolina.
Í sjálvum býnum búgva um 137 túsund fólk. 
Tá bæði Charleston og býirnir i økinum rundanum verða lagdir saman (*metropolitan area*), so eru tað tó meiri enn 800 túsund fólk.

Fleiri áir renna ígjøgnum býin.

## Søga
Býurin bleiv grundlagdur í 1670, undir heitinum *Charles Town*. 
Hann varð uppkallaður eftir táverandi konginum í Onglandi, Karl II. 

## Myndir

Rainbow_Row_Panorama.jpg|*Rainbow Row*
Rainbow_Row,_Charleston_SC_2016.07.14_(55).jpg|*Rainbow Row*
Charleston_king_street1.jpg|*King Street*
Pink-house-charleston-sc1.jpg|*The Pink House*, frá tíðarskeiðinum 1694-1712,  er elsti bygningur úr kálksteini, sum enn í dag stendur í býnum
Atlantic_and_E_Battery_in_Charleston,_SC.JPG|*The Battery*
East Battery Street Charleston Aug2010.jpg|*The Battery*
Arthur_Ravenel_Bridge_(from_water).jpg|Brúgvin yvir um ánna Cooper River (*Arthur Ravenel Jr. Bridge*)
Charlestonriversmap.png|Áirnar í Charleston
ISS053-E-20193 (Charleston).jpg|Býurin úr erva


## Sí eisini
*Charleston, West Virginia
* Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.charleston-sc.gov
* [Charleston, South Carolina](https://en.wikivoyage.org/wiki/Charleston_(South_Carolina)), wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í South Carolina
Billings (Montana)

**Billings** er størsti býurin í  amerikanska stakríkinum Montana. 

Billings liggur beint fram við  Yellowstone-ánni, í syðra parti av lutstatinum. 
Býurin hevur um leið 110 túsund íbugvar. Hann er uppkallaður eftir Frederick H. Billings, sum var stjóri hjá jarnbreytarfelagnum *Northern Pacific Railroad*.

## Sí eisini
* Montana
* Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan:  www.cityofbillings.net

## Keldur

Bólkur:Býir í Montana
Jákup Dintil

Í Syðrugøtu búði einaferð ein bóndi, sum æt Jákup. Hann bleiv kallaður fyri Jákup Dintil, tí hann rann so skjótt, at man sá bara dintilin á honum. Dintil merkir rumpa. Eingin í Gøtu dámdi Jákup, tí at hann var so skrappur og tímdi væl at reypa sær. Henda søgan var ein av reypinum hjá honum. 

Einaferð ímeðan Jákup var úti hjá seyðinum hjá sær, fór hann inn í fjósið, at gera sær døgurða. Í fjósinum var ein stór grýta, grýtan var so stór, at man kundi kóka eitt heilt krov í henni, men Jákup kókaði bara greyt í grýtuni. Meðan hann ger greytin, telgir hann ein træ-figur. So er greyturin liðugur, hann setir seg niður, og byrjar at eta. Tá hann er liðugur, ruddar hann alt upp, men knappliga hoyrir hann, eitt lamb jarma uttanfyri. Hann gongur ímóti hurðini, og ætlar at lata upp, men so hoyrir hann tveir menn snakka. Jákup er kvikur, at hoppa upp á bjálkarnir á loftinum, ballar seg inn í eitt teppi, og goymir seg har. Tjóvarnir koma inn, teir fletta lambið, og koyra lambið í tí stóru grýtuna. Teir koyra so nógv kryddarí í grýtuna, sum teir finna, og so byrjar tað at lukta, og tað luktar ræðuligt, so ræðuligt at Jákup fór at njósa. Tjóvarnir hoyra tað harða njósi hjá Jákupi, og ætla at drepa hann, men Jákup var kvikur at hoppa á ein av teimum, og so rann hann út, og tjóvarnir aftaná. Ein av tjóvinum tekur ein knív fram, og kastar eftir Jákupi. Jákup sær knívin, og hann lýpir undan. So tekur Jákup knívin, og kastar eftir tjóvinum, og rakar hann í beini, síðani rennur Jákup vekk, og tað sísta tjóvarnir síggja, er dintilin hjá Jákupi.

## Slóðir
*Sagnir - Seyðatjóðasøgur - Jákup Dintil, snar.fo

Bólkur:Gøta
Bólkur:Føroyskar sagnir
Ken Hensley

**Kenneth William David "Ken" Hensley** (føddur 24. august 1945 í London, deyður 4. november 2020 í Spania)
var bretskur sangari, sangskrivari og tónleikari.  

Hann er best kendur frá tíðini sum sangskrivari, sangari, gittar- og tangentleikari í Uriah Heep, tá hann í árunum 1970–1980 var limur í bretska bólkinum. 

Kendasti sangurin, sum hann hevur skrivað og sungið, man vera "Lady In Black" frá 1970/71.

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: ken-hensley.com 
*Ken Hensley, allmusic.com
*uriah-heep.com
*Lady In Black, youtube.com

## Keldur

Bólkur:Enskir sangarar
Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1945
Bólkur:Andlát í 2020
Sioux Falls

**Sioux Falls** (ensk úttala: /ˌsuː ˈfɔːlz/) er størsti býurin  í amerikanska lutstatinum Suðurdakota.

Býurin liggur í landsynningshorni av lutstatinum. Í 2019 búðu um 183 túsund fólk í býnum.

## Søga
Sioux Falls varð grundlagdur í 1883. Búsetingin varð uppkallað eftir teimum fossunum í ánni Big Sioux River, sum rennur ígjøgnum býin.

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíðan, siouxfalls.org
*Sioux Falls, wikivoyage.org  (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í South Dakota
Gustav II Adolf av Svøríki

**Gustav II Adolf av Svøríki** (føddur 9. desember 1594 á Tre Kronor slottinum í Stokkhólmi, deyður 6. november 1632 í Lützen) var kongur Svøríkis frá 1611 til 1632.

Hann var sonur Karl IX úr Vasa-ættini og konu hansara Kristinu av Holstein-Gottorp.

Gustav II Adolf tók við trúnuni tann 26. desember 1611 og varð krýndur kongur Svøríkis í Uppsala tann 12. oktober 1617. Trý ár seinni, í 1620, giftist hann við Mariu Eleonoru av Brandenburg, systrini hjá kurfúrstanum í Brandenburg. Hon var av Hohenzollern-ættini. Tey bæði fingu dóttrina Kristinu í 1626. Tá pápin knappliga doyði í 1632, gjørdist Kristina drotning Svøríkis, bert 6 ára gomul.

## Ávísingar úteftir
*Gustav II Adolf , riksarkivet.se (á svenskum)

Bólkur:Kongalig úr Svøríki
Bólkur:16. øld
Bólkur:17. øld
Bólkur:Føðingar í 1594
Bólkur:Andlát í 1632
Helena (Montana)

**Helena** er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Montana. 

Býurin liggur vestarlaga í lutstatinum,  153 kilometrar (95 míl) eystan fyri Missoula, ið er næststørsti býur í Montana,
og 284 kilometrar (177 míl) í útnyrðing vestan úr Billings, ið er størsti býur í stakríkinum.

## Søga
Ein búseting varð grundlagd í 1864, tá ið gull varð funnið har í økinum (*Montana gold rush*).
Fyrst varð hon nevnd *Crabtown*, men seinni fekk búsetingin navnið *Saint Helena*. Fólk hildu tó, at orðið "*Saint*" var óneyðugt og síðan kallast býurin bara Helena. Longu í 1888 búðu 12&nbsp;túsund fólk í peningaríka býnum, herímillum 50 millióningar. 

Helena gjørdist høvuðsstaður í Montana-økinum (*Montana territory*) í 1875 og høvuðsstaður í stakríkinum í 1889.

Í dag búgva har fleiri enn 33 túsund fólk. Harvið er hann sættstørsti býur í Montana.

## Myndir
 
Helena,_Montana-750px.JPG|Helena, Montana 
Helena Montana 2006.jpg|Býurin í 2006.
Helena_mo_1870.jpg|Býurin í 1870.
MK01799 Montana State Capitol.jpg|Tinghúsið
MontanaOriginalGovernorsMansion.jpg|Gamli bústaðurin hjá guvernørinum
Helena_Cathedral.jpg|St. Helena Cathedral.
Sleeping_Giant_2010.jpg|Fjallið "Sleeping Giant" norðan fyri býin.
20030823MountHelena.jpg|Fjallið "Mount Helena" og vestari partur av býnum.
MontanaCapitolDeer2006.jpg|Hjørtir eru vanlig sjón í býnum.


## Kend fólk
* Gary Cooper, sjónleikari  (1901-1961) 

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíðan: www.ci.helena.mt.us 
*[Helena](https://en.wikivoyage.org/wiki/Helena_(Montana)), wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Montana
John Konesky

**John S. Konesky** (føddur 19. november 1980) er amerikanskur sjónleikari, framleiðari, tónleikari, rithøvundur.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* John Konesky Online
* 
* 

Bólkur:Føðingar í 1980
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Anna Malan Jógvansdóttir

**Anna Malan Jógvansdóttir** (f. 8. apríl 1995) er rithøvundur. Hon er útbúgvin á Rithøvundaskúlanum í Keypmannahavn (2016 - 2018), har einans fýra føroyingar undan henni hava gingið. Hennara yrkingar eru merktar av hugvísindaligum samtíðarlýsingum, sum vísa eitt tilvit um egnan leiklut í tilveruni.

Sum 21 ára gomul, fekk hon sína fyrstu virðisløn, Mentanarviðisløn Landsins, fyri ungt listafólk, sum verður latin fyri at stuðla ungum í teirra listaliga arbeiði. Virðislønin varð latin fyri hennara fyrsta yrkingasavn Undirfloyma frá 2015, sum hon hevði skrivað og listprýtt.

Í 2020 fekk hon eisini handað Ebbu-virðislønina, fyri skaldsøguna Psykosudrotningin sigur frá. Ebbu-virðislønin verður latin ungum rithøvundi, sum hevur sýnt serligar gávur, og verður latin av Rithøvundafelagi Føroya.

## Útgávur

* 2015 - *Undirfloyma*, Mentanargrunnur Studentafelagsins (yrkingasavn)
* 2017 - *Korallbruni*, Forlagið Eksil (yrkingasavn)
* 2019 - *Psykosudrotningin sigur frá*, Forlagið Eksil (skaldsøga)
* 2020 - Yrking, Varðin 87, Varðin Mentanarrit (yrking)
*2021 - Yrking Varðin 88, Varðin Mentanarrit (yrking)

## Virðislønir og gávugóðs

* 2016 - Mentanarvirðisløn landsins, fyri ungt listafólk
* 2020 - Ebbu-virðisløn
*2020 - Gávugóðs úr grunni Thorvalds Poulsen av Steinum
*2020- Ársins sálarheilsuvirðisløn frá Sinnisbata

## Keldulisti


Jógvansdóttir,  Anna Malan
Bólkur:Føðingar í 1995
Heðin Kambsdal

**Heðin Kambsdal** (14. mars 1951) er virkin listamaður og útbúgving organistur og lærari. Hann er fuglfirðingur, býr í Fuglafirði, og er best kendur fyri sína málningalist, har ljósið við sínum nógvu síðum er í fokus. 

Sum listamaður hevur hann havt framsýningar kring alt landið, men hevur eisini havt sýningar uttanlands. Í Danmark er hann umboðaður av Gallarí Sct. Gertrud í Keypmannahavn, sum mong onnur føroysk myndlistafólk eisini eru.

Undir lestrartíðini plagdi Heðin at spæla orgul í kirkjunum, sum lóðu tætt at Nr. Nissum í Vesturjyllandi, í økinum har hann las til lærara. Eisini var hann avloysari sum organistur í Fuglafjarðar Kirkju í mong ár, áðrenn hann bleiv settur við føstum starvi í kirkjuni í 1997.

Hjá Heðini fyllir tónleikurin nógv, tí umframt orgulspælið, hevur hann eisini fleiri ferðir verið kórleiðari, umframt at hann eisini er tilknýttur musikskúlaskipanini.

## Myndprýddar útgávur

* 1983 - Søgur, Hans Andrias Djurhuus. Bókadeild Føroya Lærarafelag
* 1981 - Mortensen, Elin. *Jólaferðin hjá Anniku*. Mín jólabók. Bókadeild Føroya Lærarafelag
* 1989 - Kirk, Hans. *Barnadópurin* í Mín jólabók. Týðing: 4. fl.á Føroya Læraraskúla. Bókadeild Føroya Lærarafelag
* 1989 - Mortensen, Elin. *Janus og Sivar* í Mín jólabók. Bókadeild Føroya Lærarafelag
* 1989 - Campbell, Effie. *Guð flutti fjallið* í Mín jólabók. Bókadeild Føroya Lærarafelag
* 1989 - Troldrelund-Hansen, Ingrid. *Myrkaræddur*, Mín jólabók. Týðing: Erling Poulsen. Bókadeild Føroya Lærarafelag
* 2007 - Mótljós - into the light. Heðin Kambsdal. Egið forlag.

## Tónleikaútgávur sum organistur

* 2016 - *Andanna Andi, Stíg Nú Frá Tí Høga*. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
* 2016 - *Dagur Aftnar, Ver Okkum Hjá*. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
* 2016 - *Dagur Seinkar, Setur Sól*. Syng mín sál. Kringvarp Føroya
* 2016 - *Haldi Fram Í Fylking*, Syng mín sál. Kringvarp Føroya
* 2016 - *Harra guð títt dýra navn og æra.* Syng mín sál. Kringvarp Føroya

## Keldulisti


Bólkur:Føroyskir listamálarar
Bólkur:Føðingar í 1951
Tigre

**Tigre** er ein býur í Provincia de Buenos Aires í Argentina. Býurin liggur 28 km norðanfyri høvuðsstaðin Buenos Aires. Býurin liggur á einari oyggj og varð stovnaður í 1820.

Heimskendi fótbóltleikarin Diego Maradona búði í Tigre, tá hann andaðist 25. november 2020.

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: tigre.gov.ar (á sponskum)
*Tigre, wikivoyage.org (á enskum)

Bólkur:Argentina
Bólkur:Býir í Argentina
Mr. Bean

**Mr. Bean** var ein bretsk sendirøð (1989–1995), gjørd av Rowan Atkinson og Richard Curtis, framleitt av Tiger Aspect og spælt av Rowan Atkinson sum høvuðspersónurin.

## Sí eisini
* Mr. Bean's Holiday

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan hjá sendirøðini: www.mrbean.com (á enskum)
*Mr. Bean, imdb.com

Bólkur:Enskar sjónvarpsrøðir
Eirikur XIV av Svøríki

**Eirikur XIV av Svøríki** (føddur 13. desember 1533, deyður 26. februar 1577 á slottinum Örbyhus í Upplandi) 
var kongur Svøríkis frá 1560 til 1568.

Hann var sonur Gustav Vasa og konu hansara Katarina av Sachsen-Lauenburg.

Eirikur varð krýndur kongur Svøríkis tann 29. juli 1561.
Í juli mánaði 1567 giftist hann við Karin Månsdotter, ættað úr Birkalandi í Finnlandi.

## Ávísingar úteftir
* Erik XIV , riksarkivet.se (á svenskum)

Bólkur:Kongalig úr Svøríki
Bólkur:16. øld
Bólkur:Føðingar í 1533
Bólkur:Andlát í 1577
Valéry Giscard d'Estaing

**Valéry Marie René Georges Giscard d'Estaing** (føddur 2. februar 1926, deyður 2. desember 2020) var franskur politikari. Giscard d'Estaing hevur verið forsetin í Fraklandi frá 1974 til 1981. Tá hann sum 48 ára gamal tók við í 1974, gjørdist hann yngsti forseti í søgu Fraklands.

## Keldur

Bólkur:Forsetar Fraklands
Bólkur:Føðingar í 1926
Bólkur:Andlát í 2020
Bólkur:Franskir politikarar
Salvador Allende

**Salvador Guillermo Allende Gossens** (føddur 26. juni 1908 í Santiago de Chile, deyður 11. september 1973 sama stað) var kilenskur politikari. 

Hann var forseti í Kili frá november 1970 til hann doyði undir einum hernaðarkvetti í Kili á heysti 1973. Herovastin, ið stóð á odda fyri kvettinum, var Augusto Pinochet, hernaðarleiðari. Hann tók við valdinum og gjørdist einaræðisharri í Kili.

## Sí eisini
*Isabel Allende

## Ávísing úteftir
* 

## Keldutilfar

Bólkur:Kili
Bólkur:Kilenarar
Bólkur:Politikarar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1908
Bólkur:Andlát í 1973
Shakira

**Shakira Isabel Mebarak Ripoll**, fødd 2. februar 1977 í Barranquilla, Kolumbia)
er ein kolumbiansk sangarinna, dansarinna og sangskrivari.

## Útgávur (úrval)
* 1991 *Magia*
* 1993 *Peligro*
* 1996 *Pies Descalzos]] 
* [[1998]] *¿Dónde Están Los Ladrones?*
* [[2001]] *Laundry Service / Servicio de Lavandería*
* [[2005]] *Fijación Oral Vol. 1*
* [[2005]] *Oral Fixation Vol. 2*
* [[2006]] *Hips Don't Lie*
* [[2007]] *TBA Shakira*
* [[2009]] *She Wolf (Loba)*
* [[2010]] *Sale El Sol (The Sun Comes Out)*
* [[2014]] *Shakira*
* [[2016]] *Try Everything*
* [[2017]] *El Dorado''

## Slóðir úteftir
*  Almenna heimasíðan shakira.com

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1977
Bólkur:Kolumbianskar songkvinnur
Bólkur:Kolumbia
Johan Halvorsen

**Johan August Halvorsen** (føddur 15. mars 1864 í Drammen, deyður 4. desember 1935 í Oslo) var norskt tónaskáld, orkesturleiðari og tónleikari.

## Verk (úrval)
* 1893 *Bojarernes Indtogsmarsch* 
* 1896 *Norske Danser nr. 1 og 2 (Norwegian Dances No. 1 and 2)* fyri violin og orkestur
* 1896 *Air norvégien* (også for fiolin og piano)
* 1896 *Vasantasena* svita fyri orkestur
* 1898 *Festmarsch (Festival March)*
* 1898 *Lied van Veslemøy* fyri violin og orkestur
* 1899 *Norsk Festouverture for orkester* - Norwegian Festival Overture, opus 16
* 1903 *Andante Religioso* fyri violin og orkestur
* 1905 *Fossegrimen-suite (Dramatisk suite nr. 4)*, opus 21
* 1909 *Violinkonsert*, opus 28
* 1910 *Norway's greeting to Theodore Roosevelt*, opus 31
* 1911 *Suite Ancienne* a la memoire de Ludvig Holberg, opus 31
* 1913 *Bergensiana* Rococo Varations on an Old Melody from Bergen *Jeg tog min nystemte Cithar i Hænde - (I Took Up My Newly Tuned Zither)*
* 1901/1913 *Norwegische Weise – Lied des alten Fischers (Norwegian Song - "Old Fisherman's Song")*, opus 31, fyri violin og strúkarar
* 1912/1914 *Bryllupsmarsch (Wedding March)* fyri violin og orkestur
* 1919-1920 *Rhapsodie norvégienne nr. 1 in A-gr.t.* fyri stórt orkestur

## Slóðir úteftir
* Johan Halvorsen, snl.no

Bólkur:Norsk tónaskøld
Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Føðingar í 1864
Bólkur:Andlát í 1935
Gustav V av Svøríki

**Gustav V** (*Oscar Gustaf Adolf Bernadotte*; føddur 16. juni 1858, deyður 29. oktober 1950) 
var kongur Svøríkis frá 8. desember 1907 til deyða sín í 1950. 

Gustav V var tann fimti kongurin av Bernadotte-ættini.
Hann var sonur Oscar II kong og Sofiu drotning.
Núverandi kongurin í Svøríki, Carl XVI Gustav, er langabbasonur Gustav V.

Gustav V var giftur við Viktoriu av Baden (1862-1930). Tey áttu trý børn, Gustav VI Adolf av Svøríki, Erik og Wilhelm.

Kongurin hevði sitið á svensku trúnuni í næstan 43 ár; eitt metlangt tíðarskeið, tí bert tveir aðrir svenskir kongar hava sitið longri enn hann, Magnus Eriksson í 44 ár frá 1319 til 1364 og sitandi kongurin, Carl XVI Gustav, ið tók við trónuni fyri 47 árum síðan, í 1973. 

## Ávísingar úteftir
*Gustaf V , riksarkivet.se (á svenskum)

Bólkur:Kongalig úr Svøríki
Bólkur:19. øld
Bólkur:20. øld
Bólkur:Føðingar í 1858
Bólkur:Andlát í 1950
Newcastle United F.C.

**Newcastle United Football Club** er eitt enskt fótbóltsfelag frá býnum Newcastle upon Tyne - millum manna verður liðið eisini kallað *The Magpies* ella *The Toon*.

Felagið varð sett á stovn hin 9. desember 1892. Núverandi besta liðið leikar í Premier League og heimavøllurin hjá Newcastle United er St James' Park í Newcastle. Venjarin síðan 2019 er Steve Bruce.

## Hópurin

## Slóðir úteftir
*Heimasíðan hjá Newcastle United: nufc.co.uk

## Keldur


Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
William Henry Monk

**William Henry Monk** (føddur 16. mars 1823, andaðist 1. mars 1889) 
var enskur orgulspælari, kórleiðari, kirkjutónleikari, tónleikaritstjóri og -útgevari. 

Hann var eisini íðið sálmaskald sum gjørdi eina rúgvu av kendum sálmaløgum, 
t.d. tað kenda lagið sum verður brúkt til sálmin "Abide with Me" - "Ver tú mær hjá" á føroyskum. Lagið fekk upprunaliga heitið "Eventide". 

Monk gav kenda sálmabókin 'Hymns Ancient and Modern' út fyri fyrstu ferð í 1861.  

## Keldutilfar
*[Monk, William Henry ](https://en.wikisource.org/wiki/Monk,_William_Henry_(DNB00)), Dictionary of National Biography, 1885-1900, Volume 38

Bólkur:Tónaskøld
Bólkur:Onglendingar
Bólkur:Føðingar í 1823
Bólkur:Andlát í 1889
Rabat (Marokko)

**Rabat** (arabiskt: الرِّبَاط al-ribāṭ; berberiskt: ⴰⵕⴱⴰⵟ Aṛṛbaṭ) er høvuðsstaðurin og sjeyndstørsti býur í Marokko. 

Býurin liggur við Atlantshav í útnyrðingspartinum av landinum, á staðnum, har áin *Bou Regregs* rennur út í havið.

Fólkatalið í 2014 var á leið 580 túsund. Tað vóru tó íalt fleiri enn 1,2 mió fólk, íroknað forstaðin *Salé* og aðrir forstaðir.
Flogvøllurin *Rabat-Salé Airport* liggur í ein landnyrðing norðan úr miðbýnum, hinumegin ánna í forstaðinum Salé.

Í býnum Rabat er eisini høvuðssætið hjá økinum í Útnyrðingsmarokko sum kallast *Rabat Salé Kenitra*. Tað er eitt av teimum 12 fyrisitingarligu økjunum í Marokko.

## Søga
Rabat varð grundlagdur sum hernaðarstøð í 12. øld.

## Ávísingar úteftir
*Heimasíðan hjá Visit Rabat: visitrabat.com  (á enskum)
*Region: Rabat Salé Kenitra, infostourismemaroc.com  (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Býir í Marokko
Bólkur:Marokko
Bólkur:Høvuðsstaðir í Afrika
Premier League 2019-20

**Premier League 2019-20** var tann 28. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992. Sesongin byrjaði 9. august 2019 og vardi til 26. juli 2020.

Liverpool vann sín fyrsta Premier League tittul og sín 19. enska meistaraheitið. Liðið úr Liverpool vann hin 25. juni meistaraheitið fyri fyrstu ferð í 30 ár, tá ið Manchester City tapti 2-1 móti Chelsea. Liðið úr Manchester, ið var forsvarandi meistari, misti harvið møguleikan at endurvinna meistaraheitið. Manchester City endaði á 2. plássi.

Norwich City, Sheffield United og Aston Villa vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2018-19.

Niðurflytarar gjørdust Bournemouth, Watford og Norwich City

## Lið
Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2018–19 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2018–19. 

### Stadion og býir

## Endaúrslitið
### Stigatalva

### Talva við úrslitum

## Hagtøl

### Skoring

#### Toppskorarar

## Slóðir úteftir
*Premier League fixtures for 2019/20, premierleague.com
* English Premier League Performance Stats – 2019–20, espn.com

## Keldur

Bólkur:2019 í ítrótti
Bólkur:2020 í ítrótti
Bólkur:Premier League
Halgimenni

**Halgimenni** eru kristin fólk, sum hava liðið í blóðvitnisdeyða, ella tey eru eftir sítt kristna lív tikin upp í Guds ríki. 

”Halgimenni er ein og hvør, sum við lívi sínum prógvar, at Gud er til!” segði svenski biskupurin Nathan Søderblom.

Sambært Katólsku Kirkjuni, er eitt halgimenni, ein og hvør, ið er í Himmiríki, annaðhvørt viðkomandi er viðurkendur á jørð ella ikki, og er partur av "stóra skýnum av vitnum uttan um okkum" (Hebr.12,1).

Tá Kirkjan – eftir áheitan – hevur kannað lívið hjá einum menniskja, sum á serligan hátt hevur boðað Jesus Krist, kann Kirkjan lýsa hetta menniskjað halgimenni at vera. Tá kann ein biðja hann/hana um forbøn. Fremst av halgimennum er Maria moy.

## Sí eisini
* Ólavur Heilagi
* Syftunsøka
* Sankta Lusia
* Sankta Pátrikur
* Santa Nikolaus frá Myra
* Sankta Georg
* Allahalgannaaftan 

## Keldur

## Slóðir úteftir
*Hvør er halgimenni?, trubodin.fo
*Halgimenni sum veðurmerki - Fólkakirkjan
*Sankta Lusia , snar.fo

Bólkur:Halgimenni
Calvin Coolidge

**John Calvin Coolidge** (føddur 4. juli 1872, deyður 5. januar 1933) 
var 30. forseti í USA frá 2. august 1923 til 4. mars 1929. 
Hann var limur í Republikanska flokkinum. 

Coolidge var amerikanski varaforsetin í forsetatíðarskeiðnum hjá Warren G. Harding og tók við sum forseti, tá hesin andaðist í embætistíð síni í 1923. 

Calvin Coolidge vann forsetavalið 4. november 1924 og varð endurvaldur til forseta USA.
Í embætistíðin hjá honum fingu upprunaamerikanarar fullan ríkisborgararætt. 

## Ávísingar úteftir
* Ævisøga: Calvin Coolidge, millercenter.org (á enskum)
* Calvin Coolidge, anb.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1872
Bólkur:Andlát í 1933
Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Forsetar í USA
Tóki Jansson

**Tóki Jansson** (føddur 2003) er ein føroyskur filmslistamaður úr Tórshavn. Hann hevur gjørt teknifilmsrøðina Skúla Scam, ið fekk nógva umrøðu í føroyskum og donskum miðlum í desember 2020, eftir at Jenis av Rana, mentamálaráðharri, valdi ikki at fylgja tilmælinum frá Mentamálaráðnum, um at lata stuðul á 40.000 krónur til røðina. Grundgevingin fyri at nokta at lata stuðul var tann, at Jenis av Rana dámdi ikki tað hann sá, hann segði í Degi og Viku, at tey bannaðu ov illa. Tóki Jansson hevur fleiri ferðir verið á filmsskúlanum Nóllywood í Nólsoy, og tað var eisini har, hann møtti Jonas í Dali Wagner, og Jonas lærdi Tóka at animera. Á Nóllywood 2019 gjørdi Tóki Jansson saman við Haakon Joensen stutta teknifilmin Smoothie Baby, ið bleiv tilnevndur Geytan 2020.

## Skúla Scam
Tóki fór sum 15-ára gamal í gongd við at gera sína egnu teknifilmsrøð við heitinum Skúla Scam. Røðin varir umleið ein tíma, tey tosa føroyskt. Teknifilmsrøðin snýr seg um tríggir skúlanæmingar, Pætur, Sólskin og Bob, ið møtast, tá ið tey skulu byrja á einum nýggjum skúla. Skúlin vísir seg at vera sera løgin og ræðandi, alt er annarleiðis enn tey vóru von við. Tímarnir eru stuttir og fríkorterini eru long. Tey seta sær fyri at kanna, hvat ið tað er ið gongur fyri seg á skúlanum.  Jónas í Dali Wagner frá Filmshúsinum hevur verið vegleiðari hjá Tóka, meðan hann hevur gjørt Skúla Scam. Jónas í Dali Wagner er fyrrverandi leiðari av *fiktionsinstruktør*-útbúgvingini á Den Danske Filmskole.

Tóki bleiv liðugur við Skúla Scam á heysti í 2020, tá var hann blivin 17-ára gamal, tað mesta gjørdi hann sum 15-16 ára gamal. Teknifilmsrøðin hevði forpremieru í Havnar Bio fyri innbodnum skúlaungdómum og øðrum hin 16. september 2020. Eftir tað fóru Tóki Jansson og Dina Poulsen, ið leggur rødd til gentuna Sólskin í røðini, saman við øðrum umboðum úr Føroyum til Danmarkar, har teknifilmsrøðin hevði heimspremieru og varð víst alment á Buster Filmfestival í september 2020 fyri donskum skúlanæmingum úr miðdeild og hádeild.

Tóki Jansson hevur gjørt filmsrøðina í síni frítíð uttan peningaligan stuðul. Vegleiðari hansara Jonas í Dali Wagner valdi at søkja um stuðul á 40.000 krónur til Skúla Scam fyri at gera hana heilt lidna. Mentamálaráðið innstillaði filmsrøðina til at fáa henda stuðul, ið søkt varð um, men landsstýrismaðurin í mentamálum Jenis av Rana vildi ikki skriva undir, og noktaði harvið at lata stuðulin. Dagur og Vika hevði eina samrøðu við landsstýrismannin um hetta málið, og har segði hann, at honum dámdi ikki tað hann sá, og at hann ikki kundi seta sína undirskrift, tí at tey bannaðu so illa. Í noktandi svarinum úr Mentamálaráðnum til filmsframleiðaran stendur, at “landsstýrismaðurin metir seg ikki kunna viðmæla stuðli vegna málbrúkið í filminum”. Hetta skapti øsing og kjak í føroysku miðlunum og á sosialu miðlunum. Eisini danskir miðlar sum Berlingske Tidende skrivaði um málið.

## Keldur

Bólkur:Filmsleikstjórar úr Føroyum
Bólkur:Føðingar í 2003
Chuck Yeager

**Charles Elwood "Chuck" Yeager** (føddur 13. februar 1923 í Myra, West Virginia, deyður 7. desember 2020 í Los Angeles, Kalifornia) var amerikanskur generalur og royndarflogskipari. 

Yeager var tann fyrsti flogskiparin, sum breyt ljóðmúrin. Tað hendi hin 14. oktober 1947, meðan hann fleyg í serliga flogfarinum Bell X-1. 

Yeager náddi við flogfarinum eina toppferð á 1,06 Mach. Hetta svaraði til meira enn 1.000 kilometrar um tíman.

Fyri avrik sítt fekk hann í 1985 heiðurin "Presidential Medal of Freedom", sum táverandi amerikanski forsetin, Ronald Reagan, honum handaði. 

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: chuckyeager.com
*Stutt ævisøga: Chuck Yeager, imdb.com (á enskum)
* Óræddi flogskiparin Chuck Yeager deyður, dagur.fo, 8. desember 2020

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1923
Bólkur:Andlát í 2020
Bólkur:Amerikanarar
Bólkur:Hermenn
Rúnakvæði

**Rúnakvæði** eru trý kvæði frá miðøldini, ið greiða frá nøvnunum hjá rúnunum á fornenskum, norskum og íslenskum.

Tey íslensku og norsku rúnakvæðini innihalda 16 rúnir frá *teimum* *yngri rúnarøðunum* og fornenska rúnakvæðið inneheldur 26 rúnir frá *tí fornenska rúnaraðnum*. Fornenska kvæðið er sannlíkt skrivað í 10. øld men kan vera eldri. Norska kvæðið er sannlíkt frá 13. øld og tað íslenska frá 15. øld. Kvæðini eru ólík, men í øllum kvæðunum eru bæði heiðnar og kristnar kenningar. Umframt hesi trý kvæðini er rúnalisti skrivaður í 9. øld, ið er nevndur *Abecedarium Nordmannicum*.

Lutverkið hjá rúnakvæðunum er óvisst, men trúliga vóru tey áminningarramsur fyri att kunna minnast raðið og nøvnini hjá rúnunum.

## Íslenska rúnakvæðið
Poul Schlüter

**Poul Holmskov Schlüter** (føddur 3. apríl 1929 í Tønder, deyður 27. mai 2021 á Frederiksberg í Keypmannahavn) var danskur politikari (KF). Hann var forsætisráðharri i Danmark í tíðarskeiðnum frá 1982 til 1993. Eftirmaður hansara sum forsætisráðharri var Poul Nyrup Rasmussen.

Schlüter var útbúgvin løgfrøðingur. Hann byrjaði sína yrkisleið sum politikari fyrst í 1950-árunum, tá hann gjørdist formaður fyri Konservativ Ungdom. Hann var limur í danska Fólkatinginum frá 1964 til 1994
og leiðari av Konservativa fólkaflokkinum í tveimum skeiðum, 1974-1977 og 1981-1993.
Afturat hesum var hann limur í Evroparáðnum 1971–1974 og í ES-parlamentinum 1994–1999.

## Hygg eisini at
*Stjórnin hjá Poul Schlüter I
*Stjórnin hjá Poul Schlüter II
*Stjórnin hjá Poul Schlüter III
*Stjórnin hjá Poul Schlüter IV

## Ávísingar úteftir
* Stutt ævisøga: Poul Schlüter, snl.no (á norskum)
* Sikken et liv, saxo.com 

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1929
Bólkur:Andlát í 2021
Bólkur:Danskir politikarar
Bólkur:Fólkatingslimir
Bólkur:Forsætisráðharrar í Danmark
Kiel

**Kiel** er havnarbýur í Norðurtýsklandi. Hann liggur báðumegin Kielarfjørðin við Eystrasaltið. 

Býurin er høvuðsstaðurin og størsti býur í týska stakríkinum Schleswig-Holstein.
Hann er týdningarmesta herflotahavnin í Týsklandi.

Í 2018 búðu í Kiel uml. 247.500 fólk. 

Kiel er universitetsbýur. "Christian-Albrechts-Universität" varð sett á stovn í 1665 
og var um hetta mundið norðasta universitetið í tí Heilaga rómverska ríkinum.     

## Søga
Kiel varð grundlagdur í 13. øld. 
Upprunaliga navnið á miðlágtýskum var *Holstenstadt tom Kyle*
*Í 1242 fekk Kiel býarrættindi.
*Í 1283 gjørdist býurin limur í Hansa-samgonguni.
*Í 1518 varð býurin útihýstur frá samgonguni.
*Í 1665 varð lærdi háskúlin settur á stovn.
*Í 1773 gjørdist Kiel danskur býur.
*Í 1813 hersetti Svøríki býin.
*Í 1864 hersettu Eysturríki og Prussland býin.
*Í 1866 verður Schleswig-Holstein landslut í Prusslandi og Kiel gerst høvuðsstaðurin.
*Í 1946 gerst Schleswig-Holstein stakríki við Kiel sum høvuðsstaður

### Kielarfriðurin
Friðarsáttmálin millum Danmarkar og Svøríkis: Eftir samráðingar í fýra dagar varð friðarsáttmáli undirskrivaður 
í Kiel í Holsteini 14.-15. januar 1814 - á tí sonevndu Kielar-náttini.

## Myndir

Kiel_Stadtsicht_msu2017-8900.jpg|Kiel
KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg|Býurin úr erva
Rathaus-kiel.jpg|Ráðhúsið í Kiel
Kieler_Kunsthalle_(2008-07)_-_panoramio.jpg|Listasavn "Kieler Kunsthalle"
Luftaufnahme_Leibniz-Straße_Institute_Universitätsbibliothek_Mensa.jpg|Bókasavnið hjá universitetinum
Flagge_der_kreisfreien_Stadt_Kiel.svg|Flaggið
DEU Kiel (Alt.) COA.svg|Skjøldurin 


## Sí eisini
* Listi yvir størstu býir í Týsklandi

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíða, kiel.de
*Kiel, wikivoyage.org (á týskum)
*Kiel, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Schleswig-Holstein
Bólkur:Týskland
Bólkur:Býir í Týsklandi
Wolverhampton Wanderers F.C.

**Wolverhampton Wanderers Football Club** er eitt fótbóltsfelag úr enska býnum Wolverhampton. Felagið varð sett á stovn í 1876. 

Besta liðið, við kelinavninum "The Wolves", spælir í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. 
Liðið flutti upp í ovastu deildini á fyrsta sinni í 2003, á oðrum sinni í 2009 og á triðjum sinni í 2018. 

Venjarin hjá besta liðinum er Julen Lopetegui og heimadystir verða spældir á Molineux Stadium í býnum Wolverhampton.
Býurin liggur í enska økinum West-Midlands, um leið 25 km í ein útnyrðing av Birmingham.

## Leikarar
### Núverandi hópur

## Slóðir úteftir
Almenna heimasíðan: wolves.co.uk

## Keldur

Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
Premier League 2020-21

**Premier League 2020-21** var tann 29. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992. 
Sesongin byrjaði 12. september 2020 og vardi til 23. mai 2021.

Liverpool var forsvarandi meistari, meðan Leeds United, West Bromwich Albion og Fulham vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2019-20.

Manchester City vann sín fimta Premier League tittul og sín 7. enska meistaraheitið.

Niðurflytarar gjørdust Fulham F.C., West Bromwich Albion og Sheffield United.

## Lið
Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2019–20 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2019–20. 

### Stadion og býir

### Venjarar og liðskiparar

### Venjaraskift

## Endaúrslitið
### Stigatalva

### Talva við úrslitum

## Hagtøl
### Toppskorarar

## Slóðir úteftir
* Heimasíðan hjá Premier League: premierleague.com
* "Premier League Handbook 2020/21", premierleague.com

## Keldur

Bólkur:2020 í ítrótti
Bólkur:2021 í ítrótti
Bólkur:Premier League
Pranab Mukherjee

**Pranab Mukherjee** (føddur 11. desember 1935, deyður 31. august 2020)
var indiskur løgfrøðingur og politikari. Hann var forseti í India frá 2012 til 2017.

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: pranabmukherjee.nic.in (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Indarar
Bólkur:Politikarar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1935
Bólkur:Andlát í 2020
Pervez Musharraf

**Pervez Musharraf** (føddur 11. august 1943 í Delhi í Bretska India, deyður 5. februar 2023) var pakistanskur herovasti og politikari. Hann var forseti í Pakistan frá 2001 til 2008.

Í 1999 framdi stýrið í pakistanska herinum, við Musharraf herovasta á odda, eitt hernaðarkvett ímóti tásitandi stjórnini í Pakistan. Musharraf koyrdi stjórnina hjá forsætisráðharranum, Nawaz Sharif, frá og tók valdið.
Í 2001 útnevndi Musharraf seg sjálvan til forseta í Pakistan. Árið eftir útskrivaði hann tjóðartingsval fyri at rættvísgera embæti sítt sum forseti. Á valinum í oktober 2002 fekk flokkurin hjá Musharraf meirilutan.

Nøkur ár seinni, í oktober 2007, eydnaðist tað Musharraf at vinna forsetavalið í Pakistan enn einaferð, men hægstirættur hevði ta áskoðan, at vinnarin av pakistanska forsetavalinum ikki kundi staðfestast, áðrenn hægstirættur hevði tikið avgerð í málinum, hvørt Musharraf kundi vera ovasti av pakistanska herinum og samstundis forseti í Pakistan.
Nakrar vikur seinni, tíðliga í november 2007, lýsti Musharraf undantaksstøðu í Pakistan. Stjórnarskipanin í landinum varð sett úr gildi, hægstarættarforsetin og tjóðartingið vórðu koyrd til hús. Undantaksstøðan vardi í seks vikur. 
Árið eftir, tann 7. august 2008, kunngjørdu andstøðuflokkarnir, at teir ætlaðu sær at reisa eitt ríkisrættarmál móti Musharraf, orsakað av valdsmisnýtslu undir undantaksstøðuni. Tíggju dagar seinni, tann 18. august, legði Musharraf frá sær sum forseti.
Hann rýmdi úr landinum í november mánaði í 2008 og fór at búgva í útlegd, fyrst í London, seinni í Dubai. 

Bæði í 2013 og 2018 royndi hann at stilla upp til forsetavali, men ein dómstólur í Pakistan noktaði honum at taka lut í valinum.

Í 2019 varð Musharaf ákærdur fyri at hava misnýtt vald sítt og dømdur til deyða fyri hásvikagerð.
Málið snúði seg um, hvussu hann handfór støðuna í landinum, tá hann setti undtaksstøðu í gildi.

Musharaf er fyrsti forseti í Pakistan, sum varð dømdur fyri at hava sett seg sjálvan oman fyri lógina.
Seinastu árini hevur hann búð í útlegd í Dubai fyri at sleppa undan revsing.

## Ávísingar úteftir
* Pervez Musharaf á heimasíðuni hjá pakistanska herinum: General Pervez Musharraf, pakistanarmy.gov.pk

## Keldur

Bólkur:Pakistanarar
Bólkur:Politikarar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1943
Aston Villa F.C.

**Aston Villa Football Club** er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Birmingham. 
Besta liðið leikar í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League.
  
Felagið varð stovnað í 1874. Tað er eitt av teimum tólv feløgunum, ið settu á stovn The Football League í 1888. 
Besta liðið, við kelinavninum "The Villans", spælir sínar heimadystir á Villa Park-vølli í Birmingham. Venjarin hjá liðinum er Steven Gerrard.

Birmingham er næststørsti býurin í Onglandi. Hann liggur í økinum West-Midlands, um leið 120 míl í ein útnyrðing av enska høvuðsstaðnum London og miðskeiðis millum London og Liverpool.

## Leikarar
### Núverandi hópur

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: avfc.co.uk
*Aston Villa, premierleague.com

## Keldur

Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
Burnley F.C.

**Burnley Football Club** er eitt enskt fótbóltsfelag úr býnum Burnley, 
sum leikar í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League.

Felagið varð sett á stovn í 1882. Tað er eitt av teimum tólv feløgunum, sum stovnaðu The Football League í 1888. 
Besta liðið, við kelinavninum "The Clarets", spælir sínar heimadystir á Turf Moor-vølli í Burnley.
Venjarin hjá besta liðinum var Sean Dyche frá 2012 til apríl 2022. Avloysarin hjá honum gjørdist fyrrverandi belgiski fótbóltsleikarin Vincent Kompany, sum tók við í juni 2022.
 
Býurin Burnley liggur í Lancashire, í Útnyrðingsonglandi, 21 míl norðan fyri Manchester.

## Leikarar
### Núverandi hópur

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: burnleyfootballclub.com
*Burnley, premierleague.com

## Keldur

Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
Brighton & Hove Albion F.C.

**Brighton & Hove Albion Football Club** er eitt fótbóltsfelag úr strandarbýnum Brighton í Landsynningsonglandi. Býurin liggur ein tíma sunnan fyri London. 

Felagið varð stovnað í 1901. Besta liðið, við kelinavninum "The Seagulls", spælir í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. 
Liðið flutti upp í ovastu deildini í 2017/18.
Heimadystir verða spældir á Amex Stadium í smábýinum Falmer, sum liggur 8 km í ein landnyrðing av Brighton.
Venjarin hjá besta liðinum er Graham Potter. Hann tók við í 2019.

## Leikarar
### Núverandi hópur

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: brightonandhovealbion.com/
*Brighton and Hove Albion, premierleague.com

## Keldur

Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
Sheffield United F.C.

**Sheffield United Football Club** er eitt fótbóltsfelag heimahoyrandi í enska býnum Sheffield. 
Besta liðið leikar í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League.
  
Felagið varð stovnað í 1889 og limaði seg inn í Football League í 1892. 
Besta liðið flutti upp í Premier League á fyrsta sinni í 1992, á oðrum sinni í 2006 og á triðjum sinni í 2019. 
Sheffield United, sum millum manna eisini verður kallað "The Blades", spælir heimadystir á Bramall Lane Stadium í Sheffield, 
sum rúmar fleiri enn 32.000 áskoðarum. 
Venjarin hjá besta liðinum er Chris Wilder, sum tók við í 2016.
 
Býurin Sheffield liggur í enska økinum Yorkshire og Humber, sunnan fyri Leeds og eystan fyri Manchester.

## Leikarar
### Núverandi hópur

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: sufc.co.uk
* Sheffield United, premierleague.com

## Keldur

Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
West Bromwich Albion F.C.

**West Bromwich Albion Football Club** er eitt fótbóltsfelag úr enska býinum West Bromwich.
Besta liðið, ið millum manna verður kallað *The Baggies*, kappast í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League.

Fótbóltfelagið varð sett á stovn í 1878. Tað er eitt av teimum tólv feløgunum, ið stovnaðu The Football League í 1888. 
Felagið spælir sínar heimadystir á The Hawthorns í West Bromwich, sum rúmar 26.688 fólkum. 
Venjarin hjá besta liðinum er Sam Allardyce. Hann tók við í desember mánaði 2020. 

West Bromwich liggur í ein útnyrðing av enska stórbýnum Birmingham, í einum øki sum kallast West-Midlands, nakað miðskeiðis millum London og Liverpool.

## Leikarar
### Núverandi hópur

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: wba.co.uk
*West Bromwich Albion, premierleague.com

## Keldur

Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Bólkur:Premier League
Lincoln (Ongland)

**Lincoln** er ein býur í Onglandi, 253 km norðan fyri London. Har í Lincoln búðu í 2018 fleiri enn 99 túsund fólk.
Býurin liggur í greivadøminum Lincolnshire, sum er partur av East-Midlands økinum.
Høvuðssætið hjá greivadøminum er í Lincoln. 

Mest stórsligni bygningurin í býinum er dómkirkjan "*Lincoln Cathedral*" ið varð reist í 1072. 
Áin *Witham* rennur ígjøgnum býin.

## Kend fólk
* George Boole (1815–1864), støddfrøðingur og heimspekingur 
* Neville Marriner (1924–2016), dirigentur
* John Smyth  (1566–1612), prædikumaður og baptistprestur 

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíðan: lincoln.gov.uk/

## Keldur

Bólkur:Býir í Onglandi
Pål Sverre Valheim Hagen

**Pål Sverre Valheim Hagen** (føddur í tann 6. november 1980  Stavanger) er ein norskur sjónleikari, ið hevur spælt við í filmum sum t.d. Kon Tiki, Ragnarok, Amundsen, Kraftidioten og Buzz Aldrin, hvar bleivst tú av í ruðuleikanum?. Hann spældi eisini við í sjónvarpsrøðini Exit frá 2019.  Hann er nokk best kendur altjóða fyri at spæla Thor Heyerdahl í filminum *[[Kon-Tiki (2012 filmur)|Kon-Tiki]]*, ið varð tilnevndur Oscar og Golden Globe viðr. Hann hevur eisini vunnið norska Amandaprisen fyri leiklutin sum Thor Heyerdal í Kontiki.

## Keldur

Bólkur:Norskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1980