open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fall (mállæra)

**Føllini** í føroyskari mállæru eru fýra í tali:

Navnorð og persónsfornøvn verða bend í føllum. Til tess at gera tað lættari, at skilja hvat fall verður brúkt nær, verður ofta spurt við spurnarorði, sum er partur av fallinum:

Bólkur:Málfrøði
Talorð

**Talorð** er orðaflokkur, ið verður brúktur til at siga frá mongdum. Talorð eru, snøgt sagt, tøl.

Men heilt so einkult er tað ikki á føroyskum máli. Talorð skulu eisini bendast. Ymiskar bendingar av talorðum verða eisini bólkað aftur í undirbólkar. Hesir eru grundtøl, raðtøl og skiftitøl.

## Grundtøl
**Grundtøl** eru **talorð** í hvørfalli.

Trý tey fyrstu grundtølini kunnu bendast í **kynum** og **[[Føll|føllum]]** soleiðis:

## Raðtøl
**Raðtøl** eru **bundin talorð**, undantikið **fyrsti**, sum er *hástig* av hjáorðinum *fyrr*. Tey bendast í **kynum**, **føllum** og **tølum**.

## Skiftitøl

**Skiftitøl** eru **talorð** í **fleirtali**. Skiftitøl verða brúkt um pør, td. einar/tvinnar/trinnar hosur (tað eru 1, 2 ella 3 pør av hosum) ella aðrar sameindir, td. *eini kort* (tað eru 52 bløð) ella *eini hús* (tað eru 1 sethús við tilhoyrandi úthúsum). Skiftitøl eiga sostatt bara at vera nýtt, tá talan er um sameindir. Bara trý tey fyrstu talorðini kunnu vera í fleirtali (skiftitøl):

## Slóðir úteftir
* *Talorð* á síðu 29 í bókini Stutt Mállæra (Anna Maria Reinert Jensen og Harry Davidsen), snar.fo
* *Talorð* á síðu 143 í bókini Mállæra (Paulivar Andreasen og Árni Dahl), Føroya Skúlabókagrunnur

Bólkur:Orðaflokkar
Skjaldarmerki Føroyar

**Skjaldarmerki Føroya** sæst fyrst í kirkjubøstólunum í umleið 15. øld. Tað ímyndar ein veðr á einum skjøldri. Seinri nýtsla sýnir ein veðr í einum innsigli brúkt av *løgrættumonnum*, ið vóru limir gamla føroyska dómstólinum, løgtinginum. Í seinna parti av 19. øld hómast ein trá í føroyingum at hava eitt savningarmerki. Elsta merkið, vit vita um, er veðramerkið. Seinni kom tjaldursmerkið og tíðum veittraðu tey lið um lið. Men eins og grannar okkara fyri vestan, íslendingar, hildu føroyingar ikki, at tað var hóskandi við djóramynd sum tjóðflaggi. 

Skjaldarmerkið fór úr nýtslu tá ið løgtingið varð niðurlagt í 1816. Eftir at løgtingið varð endurreist í 1852, og sjálvt meðan Føroyar vóru *de-facto* sjálvstøðugar undir seinra heimskríggi, var einki føroyskt skjaldarmerki brúkt. Eftir gildiskomuni av Heimastýrislógini í 1948, kom skjaldarmerki í nýtslu aftur saman við gamla heitinum *løgmaður*. Og tað var júst løgmaður, og landsstýrið, og ikki løgtingið, sum nú brúkti skjaldarmerkið. 

1. apríl 2004 kunngjørdi Løgmansskrivstovan at frá tí degi fóru løgmaður og Løgmansskrivstovan at nýta hesa nýggju útgávuna av skjaldarmerkinum. Henda nýggja útgávan varð grundað á upprunaligu útgávuna á kirkjubøstólunum. Litirnir vóru íblástir av Merkinum, og gult/gylt lagt afturat. Nýggja útgávan ímyndar bukkandi veðr á bláum skjøldri, klárur at verja. Nýggja skjaldarmerkið kann verða nýtt av føroyskum stjórnarráðum og sendistovum. Summi hava skift, meðan onnur enn nýta gomlu útgávuna. 

## Sí eisini
* Skjaldramerki

## Myndasavn

Mynd:Coat_of_arms_of_the_Faroe_Islands.svg|Verandi skjaldarmerki Føroya.
Mynd:Faroe Coat of arms 1533.png|Fyrrverandi føroyskt skjaldarmerki.


## Slóðir úteftir
* Skjaldarmerkið, lms.fo
* Nýggja skjaldarmerkið, Atlantbib

Bólkur:Føroyar
Føroyar
Rúsir

**Rúsir** (eintal **rúsi**) vóru norrønur ættbólkur ið búði eystanfyri í Eystrasalti. Hesir vóru helst eftirkomarar hjá svium, men hetta er óvist. Í hvussu so er høvdu **rúsir** tætt samband við sviðar og norðbúgvar annars. Orðið *rúsir* verður brúkt um teir norðbúgvar, ið ferðaðust eystureftir í norrønu útflytingini.

## Sjónarváttarfrágreiðing

Fyrsta sjónarváttarfrágreiðingin um lívið hjá norðbúgvum, er frá muslimska sendiharranum Ahmad ibn-Fadlan (arábiskt: أحمد ابن فضلان), sum í 922 kom í samband við rúsir við ánna Volgu. Eftir frásøguni metir hann teir sum norðbúgvar.

Skaldsøgan *Eaters of the Dead* eftir Michael Crichton byggir á frásøgu Ahmadar ibns-Fadlans, sum eisini er gjørd til film við navninum *The Thirteenth Warrior*.

## Kievrúsaríkið
Sambært Russisku fyrstu krýniku gjørdu finnar og slavar uppreistur ímóti sviðum. Eftir uppreisturin var ófriður í slaviskum londum. Teir heittu so á *Rurik* (føroyskt: Rørekur) um at koma at fáa skil aftur á landið. Hann kom og gjørdi sum umbiðið og stovnaði harvið Kievrúsaríkið, sum var fyrsta slaviska ríkið. Í 13. øld flutti Røreksættin til Moskvu, sum tá bleiv høvuðssaður í einum russiskum ríki. Rúsir løgdu við hesum navn til Russland.

Støddin á søguliga Kievrúsaríkinum svarar í stødd rættiliga væl til núverandi Ukrainu.

Summir slavskir sgøufrøðingar eru tó ikki samdir við hesari frágreiðingini uppá fyrsta slaviska ríkið. Teir setar spurnartekin við trúvirðið í *Russisku fyrstu krýniku*. Teir halda í hvussu so er ikki, at tað er trúligt, at norðbúgvar skulu hava stovnsett fyrsta slaviska ríkið.

## Keldur

* Svørt verða sólskyn, Sprotin 1994, (ss. 58-66): *Rúsalýsing*, Ahmad ibn-Fadlan, týðing: fyrst Jørgen Bæk Simonsen, síðan Ásmundur Johannesen
* Eaters of the Dead, Michael Crichton, 1976
* Rúsaríkið

Bólkur:Søga
Beaufort-talvan

**Beaufort-talvan** er ein empiriskur háttur at máta vindmegina mest grundað á sjó- og alduumstøður. Fulla navnið er **Beaufort-vindmegistalvan**.

## Ávísingar úteftir

* Veðurmátingar hjá Landsverki

Bólkur:Mátieindir
Bólkur:Vindur
Persónur (máll.)

**Persónar** eru tríggir í tali í føroyskari málfrøði. Teir verða lýstir við **persónsfornøvnum**. Hesi persónsfornøvnini verða bend í føllum, tølum og kyni á júst sama hátt sum navnorð. Teir tríggir persónarnir eru:

:# Fyrsti persónur er tilsiping til sín sjálvs, ella til ein bólk,´ið ein sjálvur er partur av. Á føroyskum sipa hesi persónsfornøvnini til 1. persón: **eg, meg, mær, mítt, mín, míni osfr.**
:# Annar Persónur er tann ella tað, ið talað verður við í beinleiðis talu. 2. persónur hevur hesi persónsfornøvnini: **tú, teg, tær, títt, tín, tíni osfr.**
:# Triði persónur er tann ella tað, ið talað verður um. Hesi persónsfornøvnini standa í 3. persóni: **hann, hon, tað, honum, hansara, hana, hennara, tí, tess, sín, sítt osfr.**

Sagnorð verða m.a. bend í **persónum**.

Bending av persónligum hjáorðum í føllum, tølum og kynum:

Bólkur:Málfrøði
1906

**1906** (MCMVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein mánadagur. 

## Hendingar
* 1. februar - Símun av Skarði skrivar Mítt alfagra land.
* 7. apríl - Gosfjallið Vesuvis byrjar at goysa, og hevur við sær nógva oyðilegging í Napoli í Italia.
* 18. juli - Løgtingsval
* 26. desember - Heimsins fyrsti biografilmur verður útgivin. Filmurin ber navnið  *The Story of the Kelly Gang.*

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 23. februar - Sámal Joensen-Mikines (d. 1979).

## Andlát
* 13. januar - Alexander Popov, russiskur alisfrøðingur (f. 1859)

*
1943

**1943** (MCMXLIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein fríggjadagur. 

## Hendingar
* 12. mars - Fyrsta grækarismessuhald, vitað er um. Sverri Patursson helt røðu.
* 20. mars - Suðuroyar Sparikassi verður stovnaður.
* 24. august - Løgtingsval

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 19. januar - Janis Joplin, amerikonsk songkvinna (d. 1970)
* 7. februar - Finnbogi Ísakson (d. 2005)
* 23. februar - Horst Köhler, fyrrverandi forseti Týsklands (d. 2025).
* 19. mars - Mario J. Molina, meksikanskur evnafrøðingur (d. 2020)
* 29. mars - Vangelis, grikskur tónleikari og tónaskald (d. 2022)
* 31. mars - Roy Andersson, svenskur filmsleikstjóri
* 22. apríl - Louise Glück, amerikanskur yrkjari og ritroyndarhøvundur (d. 2023)
* 14. mai - Ólafur Ragnar Grímsson, íslendskur forseti.
* 11. august - Pervez Musjarraf, pakistanskur generalur og leiðari (d. 2023).
* 2. september - Hans Mortensen, føroyskur vinnulívsmaður (d. 2019).

## Andlát
* 7. januar - Nikola Tesla

*
1936

**1936** (MCMXXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár. Fyrsti dagurin var ein mikudagur. 

## Hendingar
* 28. januar - Løgtingsval
* 14. februar - Missiónshúsið Bethel í Søldarfirði verður vígt
* 16. februar - Havnar Arbeiðskvinnufelag stovnað. 

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 24. januar - Óli Petersen, føroyskur keiputeknari (d. 2022)
* 18. mars - F. W. de Klerk, suðurafrikanskur forseti  (d. 2021).
* 19. mars - Ursula Andress, sveisisk sjónleikarinna 
* 9. mai - Glenda Jackson, ensk sjónleikarinna og politikari (d. 2023).
* 12. apríl - Svenning Tausen, føroyskur rithøvundur (d. 2013).
* 20. apríl - Pauli Ellefsen, løgmaður 1981-1985 (d. 2012).
* 22. juni - Kris Kristofferson, amerikanskur tónleikari, sjónleikari og sangskrivari (d. 2024).
* 18. august - Robert Redford, amerikanskur sjonleikari (d. 2025).
* 29. august - John McCain, amerikanskur politikari (d. 2018)
* 29. september - Silvio Berlusconi, italskur politikari og fyrrverandi forsætisráðharri (d. 2023)
* 5. november - Uwe Seeler, týskur fótbóltsleikari (d. 2022).
* 17. desember - Frans pávi (d. 2025).

## Andlát
* 9. januar - John Gilbert, amerikanskur sjónleikari (f. 1899)
* 18. januar - Rudyard Kipling, bretskur rithøvundur (f. 1865)
* 20. januar - Georg V., bretskur kongur (f. 1865)
* 18. apríl - Ottorino Respighi, italskt tónaskald (f. 1879)
* 28. apríl - Faud av Egypt, egyptiskur kongur (f. 1868)
* 18. juni - Maksim Gorkij, russiskur rithøvundur (f. 1868)
* 19. august - Federico García Lorca, spanskur yrkjari (f. 1898)

*
1924

**1924** (MCMXXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar
* 22. januar - Løgtingsval.
* 26. januar - Petrograd skiftir navn til Leningrad eftir deyða Vladimir Lenin. Býurin skiftir til sítt núverandi navn til Sankta Pætursborg í 1991.
* 27. januar - Vladimir Lenin verður jarðaður í gravhýsi Lenins á Reyða Torginum í Moskva.
* 7. februar - Í USA verða brotsmenn sum hava fingið deyðarevsing, tiknir av lívi við gassi fyri fyrstu ferð.
* 6. apríl - Fasistarnir vinna valið í Italia, við tveimum triðingum av atkvøðunum.
* 4. juli - Ceasar salatin verður uppfunnnin í Tijuana í Meksiko.
* 4. november - Calvin Coolidge verður endurvaldur til forseta USA.
* 24. desember - Albania verður ein republikk.

### List
#### Bókmentir
André Breton gevur út tað fyrsta manifestið fyri surrealismu.

### Ítróttur
* 25. januar - Vetrar OL byrja í Chamonix í teimum fronsku alpunum.
* 4. mai - Summar OL byrjar í París, Fraklandi.
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 21. januar - Benny Hill, enskur skemtari og sangari (d. 1992)
* 21. februar - Robert Mugabe, fyrrverandi forseti í Simbabvi (d. 2019).
* 3. mars - Lys Assia, sveisisk songkvinna (d. 2018)
* 3. apríl - Marlon Brando, amerikanskur sjónleikari (*The Godfather*) (d. 2004)
* 22. mai - Charles Aznavour, armenskur-franskur sangari (d. 2018).
* 12. juni - George H. W. Bush, amerikanskur forseti 
* 19. juni - Anneliese Rothenberger, týsk operasangarinna (d. 2010)
* 14. august - Holger Juul Hansen, danskur sjónleikari (*Matador*) (d. 2013)
* 16. september - Lauren Bacall, amerikanskur sjónleikari (*The Mirror Has Two Faces*) (d. 2014)
* 25. august - Truman Capote, amerikanskur rithøvundur og leikskald (d. 1984)
* 1. oktober - Jimmy Carter, amerikanskur forseti
* 7. desember - Bent Fabricius-Bjerre, danskur pianistur og tónasmiður (*Olsen Banden sangurin*)

## Andlát
* 21. januar - Vladimir Lenin, russiskur leiðari av Sovjetsamveldinum (f. 1870)
* 29. januar - Óli Niklái Skaalum, tingmaður (f. 1849)
* 3. februar - Woodrow Wilson, amerikanskur forseti (f. 1856)
* 3. juni - Franz Kafka, kekkiskur rithøvundur (f. 1883)

*
1920

**1920** (MCMXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar

* 9. januar - Túsundir mans fylgja spent við, tá "mannliga flugan" George Polley klatrar upp eftir Woolworth bygninginum í New York. Hann klárar upp á 30. hædd áðrenn hann verður handtikin.
* 13. januar - The New York Times háða rúmdarserfrøðingin Robert H. Goddard, sum tosar um rúmdarferðir. Sama blað noyðist at printa ein almenna umbering 17. juli 1969 tá amerikanarir lenda á mánanum, og tað vísir seg at rúmdarserfrøðingurin hevði rætt.
* 17. februar - Anna Anderson fremur sjálvmorðsroynd í Berlin í Týsklandi. Tá hon verður flutt á Sálarsjúkrahús heldur hon tí fram, at hon er greivynna Anastasia Romanov, sum er hildin at hava latið lív saman við familju síni 2 ár frammanundan.
* 18. mars - Grikkaland skiftir yvir til tann gregorianska kalendarin.
* 15. juni - Avtala kemur í gildi ímillum Danmark og Týskland. Mørk verða drigin av nýggjum, sum geva Danmark rætt til Norður Slesvík.
* 11. juli - Húsa kirkja verður vígd.
* 30. juli - 8. august - Fyrsta alheimsskótalegan Jamboree verður hildin í London, við 8000 skótum frá 34 londum.
* 26. august - Kvinnur fáa atkvøðurætt í USA.
* 16. september - Wall street spreingingin: Ein spreingja, goymd í einum hestavogni, brestur fyri framman J. P. bygningin í New York. 38 lata lív og 400 verða meiðslaði.
* 29. september - Adolf Hitler heldur sín fyrstu politisku røðu í Eysturríki.
* 18. oktober - Fleiri túsund arbeiðsleys mótmæla í London. 50 verða meiðslaði.
* 2. november - Warren G. Harding vinnur amerikanska forsetavalið. Hetta er fyrsta valið har kvinnur hava atkvøðurætt.
* 10. november - Løgtingsval.
* 15. november - Fyrsta ráðstevna *League of Nations *(Sameindu Tjóðirnar) verður hildin í Geneva í Sveis.

### Ókend dagseting
* HIV virusin, verður mettur at taka seg upp, fyri fyrstu ferð í heiminum, í Belgiska Kongo.
### Ítróttur
* 20. apríl - Summar OL verður sett i Antwerpen í Belgia. Eyðkenda búmerkið við teimum 5 ringunum verður nýtt fyri fyrstu ferð.
#### Fótbóltur

## Føðingar
* Oskar Hermannsson, yrkjari (d. 1995)
* 18. mai - Jóhannes Páll II, pávi (d. 2005)
* 18. desember - Ingálvur av Reyni, føroyskur listamaður, (d. 2005.)

## Andlát
* 31. august - Jens Olivur Lisberg, tjóðarhetja (f. 1896)

*
1940

**1940** (MCMXL) var eitt leypár, eftir tí gregorianska kalendaranum var fyrsti dagurin ein mánadagur. 

## Hendingar
* 30. januar - Løgtingsval.
*12. apríl - Stóra Bretland hertekur Føroyar.
* Tíðindablaðið Færöernes Kundgörelsessamling verður útgivið fyrstu ferð.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 23. februar - Peter Fonda, amerikanskur sjónleikari og leikstjóri (d. 2019)
* 24. februar - Denis Law, skotskur fótbóltsleikari (d. 2025).
* 25. februar - Thue Christiansen, grønlendskur lærari ið gjørdi grønlendska flaggið (d. 2022)
* 23. mars - James Caan, amerikanskur sjónleikari (d. 2022).
* 30. mars - Astrud Gilberto, brasilsk songkvinna (d. 2023).
* 23. mai - Lone Dybkjær, danskur kvinnuligur politikari (d. 2020)
* 2. juni - Konstantin II, grikskur kongur (d. 2023)
* 7. juni - Tom Jones, bretskur sangari.
* 19. august - Johnny Nash, amerikanskur sangari og sangskrivari (d. 2020)
* 5. september - Raquel Welch, amerikonsk sjónleikarinna (d. 2023).
* 21. oktober - Marita Petersen, fyrsti kvinnuligi løgmaður í Føroyum (d. 2001)
* 23. oktober - Pelé, brasilskur fótbóltsleikari (d. 2022)

## Andlát
* 16. mars - Selma Lagerlöf, svenskur rithøvundur (f. 1858)
* 29. juni - Paul Klee, sveisisk-týskur málari (f. 1879)
* 21. august - Lev Trotskij, sovjetiskur politikari (f. 1879) 
* 24. august - Paul Nipkow, týskur uppfinnari (f. 1860) 
* 9. november - Neville Chamberlain, bretskur politikari (f. 1869) 

*
1908

**1908** (MCMVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
* 2. februar - Løgtingsval
* 24. januar - Robert Baden-Powell útgevur bókina *[[Scouting for Boys]] *í London. Bókin kemur at selja yvir 100 miljón eintøk, og verður byrjanin á altjóða skóta arbeiði.
* 27. mars - Fyrsta skótapatrúlja uttanfyri England verður stovnað á Gibraltar.
* 21. apríl - Frederick Cook heldur tí fram at hava rokkið Norðurpólin á hesum degi.
* 27. apríl - 31. oktober  - Summar-OL í London í Englandi.
* 8. august - The Hoover Company frá Ohio í Amerika, ognar sær rættin til nýggja dustsúgvarin, sum James M. Spangler júst hevur uppfunnið.
* 17. august - Fyrsti teknifilmurin verður framleiddur av Émile Cohl. Filmurin kallast *Fantasmagorie*.
* 27. september - Henry Ford framleiðir fyrsta bilin av slagnum Model T í Michigan í Amerika.
* 15. november - Kongoríkið verður belgiskt hjáland.

### Ókend dagseting
* Tíðindablaðið Kristeligt Ungdomsblad for Færøerne verður útgivið fyrstu ferð.
* Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik byrjar rutusigling inn á Skálafjørðin og norður gjøgnum Sundalagið.
* 40.000 ára gomul beinagrind verður funnin av Otto Hauser í suðvesturFraklandi.
* Ólavur á Heygum ger fyrstu roynd við ravmagni í Føroyum.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 9. januar - Simone de Beauvoir, franskur heimspekingur og rithøvundur (d. 1986) 
* 7. mars - Anna Magnani, itolsk sjonleikarinna (d. 1973)
* 5. mars - Rex Harrison, enskur sjónleikari (d. 1990)
* 5. apríl - Bette Davis, amerikonsk sjonleikarinna (d. 1989) 
* 11. apríl - Enver Hoxha, albanskur politikari (d. 1985)
* 24. apríl - Józef Gosławski, pólskur myndahøggari. (d. 1963)
* 28. apríl - Oskar Schindler, týskur handilsmaður (d. 1974)
* 30. apríl - Bjarni Benediktsson, íslendskur forsætismálaráðharri (d. 1970) 
* 2. mai - Joseph McCarthy, amerikanskur politikari (d. 1957)
* 20. mai - James Stewart, amerikanskur sjónleikari (d. 1997)
* 30. mai - Mel Blanc, amerikanskur sjónleikari (d. 1989)
* 28. mai - Ian Fleming, bretskur rithovundur (d. 1964) 
* 28. juni - Salvador Allende, kilenskur politikari og forseti í Kili 1970-1973. (d. 1973)
* 8. juli - Nelson Rockefeller, amerikanskur varaforseti (d. 1979)
* 5. august - Harold Holt, avstralskur politikari (d. 1967)
* 27. august - Lyndon B. Johnson, amerikanskur forseti (d. 1973)
* 8. september - Páll J. Nolsøe, landsskjalavørður og rithøvundur (d. 1996)
* 13. oktober - Steinn Steinarr, íslenskt skald. (d. 1958)
* 28. oktober - Theodor Thomassen, elsti føroyingur nakrantíð (d. 2016).
* 11. desember - Hákun Djurhuus, løgmaður 1963-1967. (d. 1987)
* 11. desember - Manoel de Oliveira, portugisiskur leikstjóri (d. 2015)

## Andlát
* 1. februar - Karl 1. av Portugal, portugisiskur kongur  (f. 1863)
* 1. februar - Ludvík Filip av Portugal, portugisiskur krúnprinsur  (f. 1887)
* 22. apríl - Henry Campbell-Bannerman, skotskur politikari (f. 1836) 
* 21. juni - Nikolai Rimski-Korsakov, russiskt tónaskald (f. 1844)
* 24. juni - Grover Cleveland, amerikanskur forseti (f. 1837)
* 25. august - Henri Becquerel, franskur alisfrøðingur (f. 1852)
* 14. november - Guangxu, kinverskur keisari (f. 1871)

*
1918

**1918** (MCMXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar

* 2. januar - Lettland fær fullveldi, men kemur seinni undir sovjetskt ræði í 1940, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn í 1992. 
* 27. januar - Borgarakríggj tekur seg upp í Finlandi. 
* 6. februar - Kvinnur yvir 30 ár fáa atkvøðurætt í Englandi. 
* 24. februar - Estland fær fullveldi, men kemur seinni undir sovjetskt ræði í 1940, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn í 1991. 
* 12. mars - Moskva verður høvuðstaður í sovjetiska Russlandi. 
* 19. mars - USA fær tíðarsonur og byrjar at brúka summar og vetrartíð. 
* 25. mars - Hvítarussland fær fullveldi, men kemur undir sovjetskt ræði í 1919, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn 1991. 
* 24. apríl - Løgtingsval. 
* 28. mai - Armenia og Azerbaijan fáa fullveldi. Tó kemur Armenia undir sovjetskt ræði í 1922, og fær ikki fullveldi aftur fyrr enn 1990. Azarbaijan kemur undir sovjetskt ræði í 1920 og fær fullveldi aftur í 1991. 
* 17. juli - Russiska Romanov familjan verður avrættað. Tey avrættaðu eru: Fyrrverandi keisarin Nicholas II, kona hansara Alexandra Feodorovna, og børn teirra, Olga, Tatiana, Maria, Anastasia, og Alexei. 
* 30. august - 20.000 løgreglumenn í London fara í verkfall, vegna lág lønarviðurskifti. 
* 28. oktober - Kekkoslovakia  fær fullveldi, men kemur seinni undir týskt ræði í 1939, og fær fullveldi aftur í 1945. Verður upployst íKekkia og Slovakia í 1992. 
* 3. november - Pólland fær fullveldi, men kemur seinni at verða undir týskum ræði frá 1939 til 1945. 
* 11. november - Fyrri veraldarbardagi endar. 
* 12. november - Eysturríki fær fullveldi. 
* 1. desember - Ísland verður sjálvstøðugt ríki. Tað varðveitir tó kongsfelagsskapin við Danmark til 1944. 

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 12. februar - Jóannis Kristiansen, føroyskur listamálari (d. 1988) 
* 11. mai - Richard Feynman, amerikanskur alisfrøðingur (d. 1988)
* 17. mai - Birgit Nilsson, svensk operasongkvinna (d. 2005)
* 14. juli - Ingmar Bergman, svenskur leikstjóri og leikrithøvundur (d. 2007)

## Andlát
*26. januar - Nikolai Konstantinovitj, stórhertugi av Russlandi (f. 1850)
*6. februar - Gustav Klimt, eysturríkskur málari (f. 1862)
*17. juli - Nikolai II, fyrrverandi russakeisari (sarur) (f. 1868)
*17. juli - Alexandra Feodorovna, sarskona (f. 1872)
*17. juli - Nikolai II, sarssonur (f. 1904)

*
1916

**1916** (MCMXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum leygardegi.

## Hendingar

* 1. januar - The British Royal Army Medical Corps nýtur fyri fyrstu ferð, givið blóð, sum hevur verið kølt niður og goymt til í neyðstøðu.
* 11. februar - Emma Goldman verður handtikin, fyri at halda fyrilestur um kynsliga fyribyrging í USA.  
* 28. februar - Løgtingsval
* 7. mars - Týska bilverksmiðjan BMW verður sett á stovn.
* 29. apríl - Uppreistur ímóti bretsku stjórnini í Írlandi, sum byrjaði um páskirnar 1916, hevur miseydnast. Uppreisturin vardi bert í seks dagar. 
* 21. mai - England flytur klokkuna til summartíð fyri fyrstu ferð.
* 15. juli - Flogfarsverksmiðjan Boeing verður sett á stovn undir navninum *Pacific Aero Products.*
* 21. august - Peru boðar frá neutraliteti í fyrra veraldarbardaga.
* 13. september - Mary, ein sirkusfílur, verður hongd í Tennessee í Amerika, fyri at óvart hava valdið deyða djórapassara síns.
* 16. oktober - Fyrsta kynsliga fyribyrgingarstovan opnar í Amerika.
* 7. november - Woodrow Wilson verður endurvaldur til forseta í Amerika.

### Ókend dagseting
* apríl - Ljós sløkkjarin verður uppfunnin av William J. Newton og Morris Goldberg
* Summar OL í Berlin verður avlýst vegna fyrra veraldarbardaga.
### List
#### Bókmentir
*A Portrait of the Artist as a young Man* hjá James Joyce

**Ítróttur**
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 5. apríl - Gregory Peck, amerikanskur sjónleikari (d. 2003)
* 17. apríl - Sirimavo Bandaranaike, srilankiskur forsætisráðharri (d. 2000)
* 22. apríl - Yehudi Menuhin, amerikanskur violinleikari (d. 1999)
* 28. apríl - Ferruccio Lamborghini, italskur bilframleiðari (d. 1993)
* 14. juni - Georg Henrik von Wright, finskur heimspekingur (d. 2003)
* 13. september - Roald Dahl, bretskur rithøvundur (d. 1990)
* 26. oktober - François Mitterrand, franskur forseti (d. 1996)
* 9. desember - Kirk Douglas, amerikanskur sjónleikari (d. 2020)

## Andlát
*16. oktober - Daniel Jacob Danielsen, føroyskur trúboðari og prædikumaður (f. 1871 )
* 22. november - Jack London, amerikanskur rithøvundur (f. 1876)
* 29. desember - Grigorij Rasputin, russiskur munkur (f. 1869)

*
1914

**1914** (MCMXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar

* 2. februar - Løgtingsval 
** Charlie Chaplin verður fyrstu ferð at síggja á hvíta tjaldinum í stuttfilminum *Making a Living*.
* 14. mai - Altjóða mammudagur verður hildin fyri fyrstu ferð.
* 28. juni - Franz Ferdinand, erkihertogi av Eysturríki, og kona hansara Sophie, verða tikin av døgum í Sarajevo í Bosnia, við tí avleiðing at Fyrri veraldarbardagi byrjar 1. august.
* 1. august - Fyrri veraldarbardagi byrjar.
** Virðisbrævamarknaðurin í New York letur aftur vegna byrjan av fyrsta veraldarbardaga.
* 5. august - Fyrstu ravmagns ferðsluljósini verða sett upp í Cleveland, Ohio í Amerika.

* 15. august - Panama kanalin opnar.
* 1. september - Sankta Pætursborg í Russlandi broytir navn til Petrograd.
* 24. november - Benito Mussolini verðu koyrdur frá Italienska Sosialist flokkinum.
* 12. desember - Virðisbrævamarknaðurin í New York opnar aftur.
* 24. desember - Jóla-vápnahvíld sigst at hava verið ímillum týskar og enskar hermenn.

### Ókend dagseting
* Vegur verður gjørdur millum Skopun og Sand
* Sverre Patursson umsetur skaldsøguna Robinson Crusoe til føroyskt. Hetta er fyrsta skaldsøga sum verður útgivin á føroyskum.
* Kina boðar frá neutraliteti í Fyrra veraldarbardaga.
*Fólkatalið í Føroyum er umleið 15.000

### List
#### Bókmentir
*Dubliners* hjá James Joyce

### Ítróttur
#### Fótbóltur
Everton vinnur enska meistaraheitið.

## Føðingar
*29. mai - Tenzing Norgay, nepalskur fjallaklintrari (d. 1986).
*

## Andlát
* 4. september - William Sloan, trúboðari og stovnari av Brøðrasamkomuni í Føroyum. (f. 1838)

*
1912

**1912** (MCMXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar

* 2. februar - Løgtingsval. 
* 1. mars - Albert Berry verður fyrstur manna, at leypa úr flogfari við fallskýggja. 
* 14. - 15. apríl.  Titanic rakar ísfjall og søkkur íAtlantshavi. 1517 mans lata lív. Vrakið verður ikki funnið fyrr enn í 1986. 
* 17. apríl - Carpathia kemur á havn í New York við 708 yvirlivarum frá Titanic. 
* 30. apríl - Universal Studios, tá undir navninum *Universal Film and Manufacturing Company*, verður stovnað. 
* 8. oktober - Fyrsta Balkankríggið byrjar. 
* 14. oktober - Theodore Roosevelt verður útsettur fyri morðroynd. 
* 30. desember - Fyrsta Balkankríggið endar. 

### ókend dagseting
* Grein 7 bannar undirvísing á føroyskum. 
* Alaska verður landøki í USA. Arizona og New Mexico gerast ríki í USA. 

### List
#### Bókmentir
*Sons and Lovers* hjá D.H. Lawrence

### Ítróttur
* Summar OL verður hildið í Stokkhólmi í Svøríki.
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 28. mars Karsten Hoydal
*

## Andlát
* 20. apríl - Djóni í Geil.

*
1942

**1942** (MCMXLII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár.
Fyrsti dagurin var ein hósdagur. 

## Hendingar
* Víkingatoftir verða funnar í Kvívík - fyrsta tekin um búseting í Føroyum í víkingaøld
* 7. juni - USA vinnur á Japan í avgerandi sjóbardaganum tætt við oynna Midway (USA) í Kyrrahavi.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* Fyrsta landskappingin í Føroyskum Fótbólti

## Føðingar
* 8. januar - Stephen Hawking, enskur alisfrøðingur (d. 2018)
* 17. januar - Muhammad Ali, amerikanskur nevaleikari (d. 2016)
* 3. juli - Gunilla Bergström, svenskur barnabókahøvundur (d. 2021).
* 4. august &dash; Vilhelm Johannesen fyrrverandi løgtingslimur og landsstýrismaður (d. 2022).
* 6. november - Elsa Funding, fyrsti føroyski kvinnuligi prestur.
* 19. desember - Milan Milutinovic, jugoslaviskur politikari og fyrrverandi forseti í Serbia (d. 2023).

## Andlát
* 9. oktober - Símun av Skarði, føroyskt skald (f. 1872)

*
1872

**1872** (MDCCCLXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar
* Havnarsluppin “Fox” er fyrsta sluppin, ið fer at royna á Íslandsmiðum. Eftir hetta økist fiskiflotin ógviliga skjótt, og 40 ár seinni eru 140 fiskiskip í landinum. 
* Kommunuskipan verður sett í verk í Føroyum. Talið á kommunum er 8, t.e. Tórshavn og tey sjey aldagomlu prestagjøldini. Álagt verður kommunum at tryggja øllum børnum neyðuga undirvísing. Nógvir skúlar verða bygdir stutt eftir. 

## Føðingar
* 3. mai - Símun av Skarði, føroyskur lærari og stjóri á Føroya Fólkaháskúla (d. 1942)
* 18. mai - Bertrand Russell, bretskur heimspekingur (d. 1970)
* 4. juli - Calvin Coolidge, amerikanskur forseti (d. 1933)
* 12. oktober - Ralph Vaughan Williams, bretskt tónaskald og dirigentur (d. 1958)

## Andlát
* 2. apríl - Samuel Morse, amerikanskur uppfinnari og listamálari (f. 1791)
* 13. september - Ludwig Feuerbach, týskur heimspekingur (f. 1804)
*

*
1889

**1889** (MDCCCLXXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum týsdegi.

## Hendingar
* 27. januar - Føringafelag verður stovnað í Havn at virka føroyskum máli og mentan at frama. 
* Mortensens handil keypir fyrsta føroyska dampskipið “Føring”. Hann sigldi við fiski til Suðurevropa, og heim við aftur høvdu teir salt og aðrar vørur. 
* Jákup Jakobsen doktari leggur fram sítt nýggja føroyska stavingarlag. Hetta byggir á framburðin (ljóðfrøðina) og ikki á upprunan (upprunafrøðina) sum stavingarlagið hjá Hammershaimb. 
* 2. november - Norðurdakota og Suðurdakota gerast 39. og 40. lutstatirnir í USA
* 8. november - Montana gerst 41. lutstaturin í USA
* 11. november - Washington gerst 42. lutstaturin í USA
* 15. november - Pedro II, keisari í Brasil verður settur frá við eitt hernaðarkvett og Brasil gerst eitt tjóðveldi

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 16. apríl - Charlie Chaplin, bretsk-amerikanskur sjónleikari og filmleikstjóri (d. 1977)
* 20. apríl - Adolf Hitler, týskur einaræðisharri (d. 1945)
* 26. apríl - Ludwig Wittgenstein, eysturríkskur heimspekingur (d. 1951)
* 26. september - Martin Heidegger, týskur heimspekingur (d. 1976)
* 3. oktober - Carl von Ossietzky, týskur blaðmaður, friðarvinur og mótstøðumaður (d. 1938)
* 14. november - Jawaharlal Nehru, indiskur politikari (d. 1964)
* 30. november - Edward Mitens (fyrr Mortensen), føroyskur politikari, løgtingslimur og løgtingsformaður.

## Andlát
* 11. oktober - James Prescott Joule, bretskur alisfrøðingur (f. 1818)

*
1849

**1849** (MDCCCXLIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
mánadegi.

## Hendingar
* Grundlógin verður samtykt, og Danmark verður fólkaræði. Grundlógin verður lýst í Føroyum í 1850.

## Føðingar
* 23. august - Søren Henrik Theodor Sørensen, prestur og frá 1878 eisini próstur
* 12. september - Djóni Isaksen

## Andlát
* 12. oktober - Emilius Marius Georgius Løbner, amtmaður í Føroyum frá 1816 til 1825.
* 17. oktober - Frédéric Chopin, pólskt/franskt tónaskald og klaverleikari. 
* 15. juni - James K. Polk, amerikanskur forseti (f. 1795)

*
1871

**1871** (MDCCCLXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
sunnudegi.

## Hendingar
* 24. februar - Dansk Kvindesamfund (DK), fyrsta felagið fyri kvinnurættindi í Danmark, verður sett á stovn.
*Skipað postútbering byrjar í Føroyum.

## Føðingar
* 4. februar - Friedrich Ebert, týskur forseti (d. 1925)
* 7. februar - Wilhelm Stenhammar, svenskt tónaskald, dirigentur og klaverleikari (d. 1927)
* 5. mars - Rosa Luxemburg, pólsk-týskur politikari (d. 1919)
* 15. juni - Daniel Jacob Danielsen, føroyskur trúboðari og prædikumaður (d. 1916)
* 10. juli - Marcel Proust, franskur rithøvundur (d. 1922)
* 19. august - Orville Wright, amerikanskur flogverkfrøðingur og slóðbrótari innan flúgvingina (brøðurnir Wright) (d. 1948)
* 22. september - Sverre Patursson, føroyskur rithøvundur og blaðmaður (d. 1960)
* 23. november - Mads Andrias Winther, føroyskur politikari og rithøvundur  (d. 1923)

## Andlát
*18. oktober - Charles Babbage, bretskur uppfinnari (f. 1791)
*

*
1911

**1911** (MCMXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.

## Hendingar
*  18. mars - Altjóða Kvinnudagur verður hildin fyri fyrstu ferð.
* 5. juni - Hests kirkja verður vígd.
* 22. juni - Georg V verður krýndur kongur av Stóra Bretlandi.
* 24. juli - Hiram Bingham endur uppdagar Machu Picchu í Peru.
* 21. august - Vincenzo Peruggia stelur kenda listaverkið Mona Lisa frá listasavninum Louvre í París. Málningurin og Vincenzo verða tó skjótt funnin aftur.
* 14. desember - Roald Amundsen røkkur Suðurpólin.
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar

* 6. februar - Ronald Reagan, fyrrverandi amerikanskur forseti. (d. 2004)
* 4. apríl - Max Frisch, sveisiskur rithøvundur (d. 1991)
* 7. apríl - Jóhannes av Skarði, føroyskur rithøvundur (d. 1999)
* 27. apríl - Jóhan Hendrik Sigurð Joensen.
* 16. juli - Ginger Rogers, amerikonsk sjónleikarinna, dansarinna og sangarinna  (d. 1995).
* 6. august - Lucille Ball, amerikonsk sjónleikarinna (d. 1989)
* 14. oktober - Cai A. Vagn-Hansen, danskur amtmaður (d. 1990)

## Andlát
*15. februar - Theodor Escherich, týskur lækni og bakteriufrøðingur (f. 1857)
*1. mars - Jacobus van 't Hoff, niðurlendskur evnafrøðingur, ið fekk nobelvirðislønina í evnafrøði í 1901 (f. 1852)
*18. mai - Gustav Mahler, eysturríkiskt tónaskald (f. 1860)
*14. juni - Johan Svendsen, norskt tónaskald (f. 1840)
*29. oktober - Joseph Pulitzer, amerikanskur blaðmaður, útgevari og politikari (f. 1847)
*5. desember - Edvard Petersen, danskur listamálari (f. 1841)

*
Litava

**Litava** (Litaviskt: *Lietuva*) er lýðveldi í Miðevropa. Litava hevur mark við Eystrasalt, Russland (Kaliningrad) og Lettland í norðri, Pólland í vestri, og Hvítarussland. Litava mørkini eru, kanska meiri enn onnur evropeisk, broytt óteljandi ferðir í søguni. Litava skilur seg á mangan hátt frá hinum báðum Baltalondunum. Meginparturin av fólkinum er litavar; í Estlandi og Lettlandi er rættiliga stórur partur av fólkinum tilfluttir russarar. Mesta fólkið býr eisini inni í landinum - har høvuðsstaðurin, Vilnius,  eisini er - og ikki við strendurnar. Triðja, sum víkur frá, er fruktagóða jørðin. Litava var fyrsta landið í fyrrverandi Sovjetsamveldinum, sum tók loysing, og síðan hevur Litava leita vestureftir. Litava er limur í bæði NATO, ES og ST. Litava gekk soleiðis á odda fyri at koma burturúr Sovjetsamveldinum, og tað kostaði eisini eitt hart stríð við stjórnina í Moskva, sum eisini royndi at brúka vald at steðga loysingarroyndini.

## Búskapur

Litava er eitt land í vøkstri og við nógvum møguleikum, og landið hevur ment seg til at hava ein opnan marknaðarbúskap. Litava hevði ætlað at gerast partur av evra-samstarvinum í ES í 2007, men orsaka av ov høgari inflatión, sleppur Litava ikki við enn . 

Landbúnaðurin hevur stóran týdning fyri litavska búskapin.

## Hygg eisini at

## Ávisingar úteftir

* Almenn heimasíða 


Bólkur:Evropa
Bólkur:ES
1896

**1896** (MDCCCXCVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
* 10. november - Løgtingsval.
* Mortensens-menninir á Tvøroyri keypa fyrsta Smiril til rutusigling. 
* Føroya skiparafelag stovnað.
* Generalstabskortið. 1100 km av varðagøtum 0g fleiri enn 7000 varðar og 2000 ból skrásett í kortinum.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 24. desember - Jens Olivur Lisberg.

## Andlát
* 20. mai - Clara Schumann, týsk tónleikakvinna, klaverleikari og tónaskald (f. 1819).
* 23. september - Ivar Aasen, norskur málfrøðingur (f. 1813) 

*
1926

**1926** (MCMXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar
* 12. mai - Roald Amundsen flýgur við luftskipinum *Norge* yvir Norðpólin, sum hann náddi fyrstur manna til gongu  í 1911.
* 26. mai - Glyvra kirkja verður vigd.
* 6. august - Gertrude Ederle verður fyrsta kvinnan, sum svimur yvir Ensku Kanalina, tá hon svimur frá Fraklandi til Englands.
* 23. august - Kvinnur runt heimin syrgja vælumtókta, italska, sjónleikaran, og sex symbolið Rudolph Valentino sum doyr av búkhinnubruna, einans 31 ára gamal.
* 31. august - Heimskendi gyklarin Harry Houdini doyr av kolubruna og búkhinnubruna.
* 25. november - Deyðarevsing verður aftur sett í verk, aftaná at hava verið avtikin í 1889. Hon verður tó avtikin fyri aðru ferð í 1948.
* 3. desember - Heimskendi rithøvundurin Agatha Christie hvørvur frá heimi sínum í Surrey, hon verður tó funnin aftur 11 dagar seinni.

### Ókendar dagsetiningar
* Týska flogfelagið Lufthansa verður stovnað.
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
*2. februar - Valéry Giscard d'Estaing, franskur forseti (d. 2020).
* 16. mars - Jerry Lewis, amerikanskur sjónleikari og skemtari (*The Nutty Professor*)
* 9. apríl - Hugh Hefner, amerikanskur vinnulívsmaður og stovnari Playboy (d. 2017).
* 30. mars - Ingvar Kamprad, svenskur handilsmaður og stovnari IKEA (d. 2018)
* 21. apríl - Elizabeth II, ensk drotning (d. 2022).
* 8. mai - David Attenborough, enskur sjónvarpsmaður og lívfrøðingur 
* 18. mai - Dirch Passer, danskur sjónleikari (*Charles' tante*) (d. 1980)
* 1. juni - Marilyn Monroe, amerikanskur sjónleikari og sex symbol (d. 1962)
* 28. juni - Mel Brooks, filmleikstjóri, skemtari og tónasmiður (*The Producers*)
* 3. august - Tony Bennett, amerikanskur sangari (d. 2023).
* 13. august - Fidel Castro, kubanskur forseti (d. 2016)
* 21. september - Eyvindur Mohr, listmálari. (d. 2005)

## Andlát
* 2. mai - Kvívíks Jógvan, yrkjari. (f. 1843)
* 23. august -  Rudolph Valentino, italskur sjónleikari og sex symbol (f. 1895)
* 31. oktober - Harry Houdini, ungarskur gyklari (f. 1874)

*
1929

**1929** (MCMXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar

* 6. januar - Systir Agnes Gonxha Bojaxhiu, seinni kend sum Móðir Teresa, kemur til Calcutta frá Írlandi, til at byrja starv sítt í India.
* 10. januar - Belgiska tekniseriuhetjan Tintin verður fyrstu ferð at síggja, í teknirøðini *Les Aventures de Tintin, reporter..., au pays des Soviets *(á føroyskum, Upplivingar Tintin í landi Sovjetanna.), í barnablaðs ískoytinum í dagblaðnum *Le Petit Vingtième.*
* 17. januar  - Tekniseriu sjómaðurin Popeye verður fyrstu ferð at at síggja í blaðnum *Thimble Theatre*.
* 9. februar - Litvinov avtalan verður undirskrivað í Moskvu. Avtalan hevur við sær at Sovjetsamveldið, Pólland, Estland, Rumenia og Lettland avtala ikki at nýta vopn um ósemja kemur upp landanna ímillum.
* 2. mars - Táverandi heimsins longsta brúgv letur upp, tá Tollbrúgvin í San Francisco verður vígd.
* 16. mai - Fyrsta Oscarsvirðislønin verður latin við 15 minutna hátíðarhald í Hollywood. *Wings* (1927) vinnur heiðurslønina fyri besta film.
* 26. mai - Gjáar kirkja verður vígd.
* 27. juni - Fyrsta almenna framsýning av litsjónvarpi verður hildin í New York. Fyrstu myndirnar, ið verða vístar eru av eini blomsturbuket og tí amerikanska flagginum.
* 27. juli - Reyði Krossur tekur sær ein reyðan mána, afturat reyða krossinum sum búmerki.
* 16. august - Ófriður tekur seg upp í millum Palestinar og jødar búsettar í Palestina, við teimum avleiðingum at 133 jødar og 116 palestinarir lata lív.
* 20. august - BBC, *British Broadcasting Company*,  byrjar sína fyrstu sjónvarpsending.
* 24. - 29. oktober - Wall Street brakið í 1929. Atvold til stóru amerikonsku fíggjarkreppuna sum vardi í fleiri ár.
* 7. november - *The Museum of Modern Art* opnar fyri almenninginum í New York, USA.

### Ókendar dagsetningar
* Molin við atløgubryggju í Tórshavnar havn eru liðug.

### List
#### Bókmentir
*The Sound and the Fury* hjá William Faulkner.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 15. januar - Martin Luther King Jr.,  amerikanskur mannarættindaleiðari (d. 1968)
* 10. apríl - Max von Sydow, svenskur sjónleikari (*Pelle Erobreren*)
* 4. mai - Audrey Hepburn, enskur sjónleikari og aktivistur (*Breakfast at Tiffany's*) (d. 1993)
* 12. mai - Sam Nujoma, fyrrverandi forseti í Namibia (d. 2025).
* 4. juni - Karolos Papoulias, fyrrverandi grikskur politikari og forseti Grikkalands (d. 2021)
* 12. juni - Anne Frank (d. 1945)
* 28. juli - Jacqueline Kennedy Onassis, amerikonsk forsetafrúa. (d. 1994)
* 7. august - Don Larsen, amerikanskur hornabóltsleikari (d. 2020)
* 24. august - Yasser Arafat, palestinskur forseti. (d. 2004)
* 21. september - Jákup Joensen, føroyskur vinnulívsmaður og politikari (d. 2016).
* 25. september - Barbara Walters, amerikonsk tíðindakvinna
* 5. november - Lennart Johansson, svenskur ítróttarleiðari (d. 2019)
* 12. november - Grace Kelly, amerikanskur sjónleikari og seinni prinsessa av Monako. (*High Noon*) (d. 1982)
* 13. desember - Christopher Plummer, kanadiskur sjónleikari (*The Sound of Music*) (d. 2021)

## Andlát
* 15. mai - Søren Henrik Theodor Sørensen, Føroya próstur 1878-84. (f. 1849)

*
Trollhättans kommuna

**Trollhättans kommuna** (svenskt: *Trollhättans kommun*), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Trollhättans kommuna hevur umleið 56.573 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Trollhättan.

## Myndir

Trollhattan Strandgat.JPG|Strandgatan í Trollhättan 
Tårtan.jpg|Karl Johans torg í Trollhättan
Trollhattan Bore.JPG|Storgatan í Trollhättan
Saab_Car_Museum_augusti_2014_01.jpg|Saab bilasavn í Trollhättan.
Trollhattefallen.jpg|Trollhättefossar í Trollhättan.
Trollhattan 1844 ars slussled.jpg|Slúsan frá 1844 í Trollhättan.
Väne Åsaka Kyrka.jpg|Kirkjan í Väne Åsaka. 
Fors Kyrka Sjuntorp.jpg|Fors kirkja í Sjuntorp.
Velandastenen.jpg|Rúnasteinur í Velanda.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: trollhattan.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Uddevalla kommuna

**Uddevalla kommuna** (Uddevalla kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Uddevalla kommuna hevur omleið 53 025 inbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Uddevalla.

## Myndir

Uddevallabron.jpg|Uddevallabrúgv.
Centre of Uddevalla.jpg|Miðbýurin í Uddevalla.
Rådhuset Uddevalla.JPG|Ráðhúsið í Uddevalla.
Uddevalla-inre-hamn.jpg|Havnin í Uddevalla.
Ljung_kyka.jpg|Kirkjan í Ljung.
Herrestads kyrka Uddevalla.jpg|Kirkjan í Herrestad.
Distrikt_Uddevalla.jpg|Økir (distrikt) í Kommununi.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: uddevalla.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
1910

**1910** (MCMX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum tórsdagur.

## Hendingar
* 8. februar -  William D. Boyce stovnar the Boy Scouts of America.
* 12. februar - Løgtingsval.
* 10. mars - Trælahald verður ólógligt í Kina.
* 20. apríl - Kometin Halley sæst frá jørðini. Hon verður ikki at síggja aftur fyrr enn 1986.
* 14. august - Eldur á heimsýningini í Brussel í Belgia, oyðileggur sýningarnar frá Englandi og Fraklandi.
* 28. august - Svartfjallaland verður sjálvstøðugt kongaríki.

### Ókend dagseting
* Henry Ford selur 10.000 akfør.
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 8. januar - Georg Lindenskov Samuelsen, føroyskur blaðstjóri (d. 1997)
* 12. januar - Luise Rainer, týsk-amerikonsk sjónleikarinna (d. 2014)
* 26. august - Móðir Teresa, albanskur trúboðari og katólsk nonna, sum í 1979 fekk Friðarheiðursløn Nobels (d. 1997)

## Andlát
* 10. apríl - Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, litaviskt tónaskald og listamálari (f. 1875)
* 21. apríl - Mark Twain, amerikanskur rithøvundur (f. 1835) 
* 26. apríl - Bjørnstjerne Bjørnson, norskur rithøvundur, sum í 1903 fekk Nobelvirðislønina í bókmentum (f. 1831)
* 6. mai - Edvard VII, bretskur kongur (f. 1841)
* 27. mai - Robert Koch, týskur lækni og bakteriufrøðingur, sum í 1905 fekk Nobelvirðislønina í fysiologi ella medisini (f. 1843)
* 13. august - Florence Nightingale, ensk sjúkrasystir  (f. 1845)
* 20. november - Leo Tolstoj, russiskur rithøvundur (f. 1828)

*
Maður:glotti

**Maður:glotti** er ein føroyskur tónleikabólkur. Teir, ið manna bólkin, eru Dennis Agerblad (eisini kallaður Ova) og Terji Messell. 

## Útgávur

* 2008 - *[[Jólastjørnan]]*, Download singel. 
* 2008 - *[[Land]]*, CD album. 
* 1999 - *[[Nakin?]]*, CD album. 
* 1997 - *[[Sum]]*, CD album. 

### Umframt

* 2008 *[[Popplist 7]]* við lagnum "Dansurin" úr fløguni Land. 
* 2000 *[[TUTL 2000]]* við lagnum "Hvat er ein fótur uttan eitt fet, tað er einki feitt" (elektronisk versión). 
* 1998 *[[Grótføroyskt]]* við lagnum "Nú dryppar" úr fløguni Sum. 

## Sí eisini

* Dennis Agerblad
* Terji Messell

## Ávisingar úteftir

* www.madurglotti.dk
* www.MySpace.com/maurglotti

maður:glotti, maðurglotti, madur:glotti, madurglotti, madur glotti
maður:glotti, maðurglotti, madur:glotti, madurglotti, madur glotti
Öckerö kommuna

**Öckerö kommuna** (Öckerö kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Öckerö kommuna hevur omleið 12 574 inbúgvar. Umsiting kommununar er staðsett í Öckerö.

## Myndir

Öckerö - KMB - 16000300030205.jpg|Öckerö úr erva.
Öckerö hamn 10.jpg|Havnin í Öckerö.
Björkö_hamn.jpg|Björkö
Halso island.jpg|Hälso
Fotö-hamn.jpg|Fotö
Hönö_kyrka.jpg|Kirkjan í Hönö.
Knipplavykort.jpg|Källö-Knippla
Knipplaflygfoto.jpg|Källö-Knippla úr erva
Klappersten.jpg|Rörö


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: ockero.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Åmåls kommuna

**Åmåls kommuna** (Åmåls kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Åmåls kommuna hevur umleið 12 299 íbúgvar. Umsiting kommununar er staðsett í Åmål.

## Myndir

Åmål_Centre.JPG|Miðbýurin í Åmål
Åmål_Konsthallen.JPG|Listasavnið í Åmål.
Tösse kyrka ext1.jpg|Kirkjan í Tösse.
Edsleskog_church.jpg|Kirkjan í Edsleskog.
Fröskogs_kyrka.jpg|Kirkjan í Fröskog.
Distrikt_Åmål.jpg|Økir (distrikt) í Kommununi.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: amal.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Vänersborgs kommuna

**Vänersborgs kommuna** (Vänersborgs kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Vänersborgs kommuna hevur omleið 37 369 inbúgvar. Umsiting kommununar er staðsett í Vänersborg.

## Myndir

Vänersborg, Gamla Hamnkanalen och Hamngatan, den 5 juli 2006.JPG|Havnargøtan í Vänersborg.
Vänersborg,_Torget,_den_5_juli_2006.JPG|Torgið í miðbýnum í Vänersborg.
Vänersborgs kyrka, den 5 juli 2006, bild 2.JPG|Kirkjan í Vänersborg.
Vänersborgs_Museum.jpg|Savnið í Vänersborg.
Vargön från Halleberg 0012.jpg|Vargön úr erva.
Brålanda kyrka ext2.jpg|Kirkjan í Brålanda.
Frändefors kyrka ext2.jpg|Kirkjan í Frändefors.
Djupedalen 1.jpg|Djupedalen uttan fyri Katrinedal.
Distrikt_Vänersborg.jpg|Økir (distrikt) í Kommununi.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: vanersborg.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Vårgårda kommuna

**Vårgårda kommuna** (Vårgårda kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Vårgårda kommuna hevur omleið 11 065 inbúgvar. Umsiting kommununar er staðsett í Vårgårda.

## Myndir

Mynd:Vårgårda kommunhus och Vårgårda Wärdshus, den 16 juni 2006.JPG|Kommunuskrivstovan í Vårgårda
Mynd:Marknadsplatsen i Vårgårda, den 16 juni 2006, bild 2.JPG|marknaðartorgið í Vårgårda
Mynd:Hol, Vårgårda kommun.jpg|Hol
Mynd:Ornunga kyrka juni 2021 S.jpg|Ornunga kyrka
Mynd:Distrikt Vårgårda.jpg|Økir (distrikt) í Kommununi.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: vargarda.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Vara kommuna

**Vara kommuna** (Vara kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Vara kommuna hevur omleið 15 509 inbúgvar. Umsiting kommununar er staðsett í Vara.

## Myndir

Vara kommunhus.JPG|Kommunuskrivstovan í Vara.
Vara konserthus 2004.jpg|Konserthús í Vara.
Vara resecentrum 2018-06-08 05.jpg|Listaverk "Blue Orange" í Vara.
Vedums station 01.JPG|Jarnbreytarstøðin í Vedum.
Kvänum - Vara municipality - Sweden 02.jpg|Gøta í Kvänum.
Tråvads_kyrka_20130519.JPG|Kirkjan í Tråvad.
Distrikt_Vara.jpg|Økir (distrikt) í Kommununi.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: vara.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Ulricehamns kommuna

**Ulricehamns kommuna** (Ulricehamns kommun), kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Ulricehamns kommuna hevur omleið 22 211 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Ulricehamn.

## Myndir

Storgatan,_Ulricehamn,_2014_03.JPG|Miðbýurin í Ulricehamn.
Ulricehamns rådhus 01.jpg|Ráðhúsið í Ulricehamn.
Ulricehamns stadshus 04.jpg|Kommunuskrivstovan í Ulricehamn.
Ulricehamn Järnvägstation 2019.jpg|Fyrrverandi jarnbreytarstøðin í Ulricehamn.
Dalumskyrka.jpg|Kirkjan í Dalum.
Kärråkra_kyrka_1976.jpg|Kirkjan í Kärråkra.
Distrikt_Ulricehamn.jpg|Økir (distrikt) í Kommununi.


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: ulricehamn.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Marks kommuna

**Marks kommuna** (svenskt: Marks kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Marks kommuna hevur umleið 33.753 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Kinna.

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: mark.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Melleruds kommuna

**Melleruds kommuna** (svenskt: Melleruds kommun) er ein kommuna í Dalsland og Västra Götalands län í Svøríki. Melleruds kommuna hevur umleið 8.892 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Mellerud.

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: mellerud.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Essunga kommuna

**Essunga kommuna** (svenskt: Essunga kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Essunga kommuna hevur umleið 5 494 íbúgvar (2013).
Kommunuskrivstovan er staðsett í Nossebro.

## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan: essunga.se 

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Svøríki
Älmhults kommuna

**Älmhults kommuna** (svenskt: *Älmhults kommun*) er ein kommuna í Kronobergs län í Svøríki. Älmhults kommuna hevur 16 111 íbúgvar (2015).

## Býir og bygdir

## Keldur


## Ávísingar úteftir
* Älmhults kommuna

*
Borgholms kommuna

**Borgholms kommuna** (svenskt: Borgholms kommun) er ein kommuna á oynni Öland í Kalmar län í Svøríki. Borgholms kommuna hevur umleið 10 619 íbúgvar (2013).

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Kalmar län
Bólkur:Öland
Emmaboda kommuna

**Emmaboda kommuna** (svenskt: **Emmaboda kommun**), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Emmaboda kommuna hevur 8 964 íbúgvar (2013).

## Býir
Tað eru 6 býir og bygdir (*tätort*) í Emmaboda kommunu.

Í talvuni niðanfyri eru bygdirnar listaðar eftir fólkatalinum pr. 31. desember 2005. Býurin har kommunusætið er, sæst við feitari skrivt.

## Keldur


Bólkur:Kommunur í Kalmar län