open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beijing

**Bejing** (fyrr **Peking**) er høvuðsstaður í Kina, og hevur umleið 20,6 mió. íbúgvar. Beijing er miðdepil fyri ríkisfyrisiting, fíggjarviðurskiftum, skúlaverki og flutningi í Kina, landinum, har væl fleiri enn ein milliard fólk býr, og í fleiri enn 30 býum búgva meiri enn ein millión fólk. Telur tú útjaðaran uppí, búgva stívliga 21,1 mió fólk í Beijing í 2014. Fólkatalið veksur skjótt. Vestar- og norðarlaga er bústaðarøki og lærdi háskúlin í Beijing. Ídnaðarøkið er eystanfyri miðbýin. Tjóðarhátíðir og halgidagar verða hildnir á Tienánmen-torginum (Himmalfriðar-torginum) mitt í gamla býarpartinum. Elstu býarpartarnir eru í veruleikanum tveir býir, hvør gyrdur inn við múrum: Ytri- og Innaribýur.

Í 2008 vóru OL-summarleikirnir í býnum. 

## Søga

### Ófriður

Í 1989 savnaðust hundraðtúsundtals studentar á Tian'an-men-torginum (*Himmalfriðartorginum*) í miðbýnum í Beijing at vísa ónøgd sína við myndugleikarnar í Kina og krevja fólkaræðiligar nýskipanir. Kinverska stjórnin sendi herin at steðga mótmælistiltøkunum. Hildið verður, at eini 1000 fólk doyðu, tá ið herurin legði uppí.

## Dálking

Kinesiski høvuðsstaðurin, Beijing, hevur í 2014 tann ivasama heiðurin at verða tann næstskitnasti býurin í heiminum . Luftdálkingin er so umfatandi, at tað næstan ikki er búgvandi í kinesiska høvuðsstaðnum, um heilsan hjá teimum 11,5 milliónum íbúgvunum ikki skal vera í vanda.
Tað er niðurstøðan í eini nýggjari frágreiðing, ið tveir ymiskir samfelagsvísindaligir bólkar hava gjørt, og sum nú er kunngjørd . Umfatandi luftdálkingin í Beijing hevur longu kostað kinesiska samfelagnum nógvan pening. Líkt er eisini til, at meira peningur má brúkast, til tess at basa dálkingini. Politiskir leiðarar í Kina eru til reiðar at játta slakar 8 milliardir krónur til ein grunn, sum skal fáa bilbugt við luftdálkingini í býnum, sum nú er tann næstskitnasti í heiminum.
Sambært almennu, kinesisku tíðindastovuni, Xinhua, er ætlanin at steingja 300 verksmiðjur í Beijing, so luftdálkingin í kinesiska høvuðsstaðnum kann basast . 

Luftdálkingin hóttir eisini ferðavinnuna í Beijing. Tað eru ikki bert íbúgvarnir í Beijing, sum eru í vanda orsakað av ógvusligu luftdálkingini. Luftdálkingin hóttir eisini ferðavinnuna í Kina, einamest í Beijing. Fyrra hálvár í 2014 fall talið av ferðafólki í Beijing við 14 prosentum, samanborið við fyrra hálvár í 2013. Kinesiskir fjølmiðlar skriva, at luftdálkingin er orsøk til minkingina.
Í januar í 2014 var luftdálkingin í Beijing 40 ferðir størri enn loyvdu markvirðini hjá heimsheilsustovninum, WHO .

## Vinarbýir

## Keldur
 

Bólkur:Býir í Kina
Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Ólavur Engelbrektssonur

**Ólavur Engelbrektssonur** (føddur um leið 1480 á Trondenesi, doyði 7. februar 1538 í Lier, Belgiu), ella **Olav Engelbrektsson**, var seinasti rómverska-katólska erkabiskupurin í Noregi 1523–1537. Hann læt ein borgur byggja á Steinvikholminum við Skatval í Trondheimsfirði 1525–1532. Fleiri uppskot um norsk loysning frá Danmarkar kom frá Engelbrektssyni. Nær siðaskiftið, ella trúbótin (síggj: Martin Luther), kom til Norges, fór Engelbrektsson til Belgiu. Han doyði har í 1538.

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Prestar
Alan Jackson

**Alan Jackson** (føddur 17. oktober 1958 í Newnan í Georgia, USA) er ein amerikanskur countrysangari og tónaskald. Hann hevur selt tilsamans 50 milliónur fløgir. Alan hevur vunnið 1 Grammy Award. Hansara mest kendu sangir eru «Chattahoochie», «Little Bitty», «The Talking Song Repair Blues», «Summertime Blues», «Five o'clock somewhere» og «Where Were You (When the World Stopped Turning)». 

## Útgávur

* 2008 - *[[Good Time]]*
* 2007 - *[[Live at Texas Stadium]]* (við George Strait og Jimmy Buffett)
* 2007 - *[[Alan Jackson 16 Biggest Hits|16 Biggest Hits]]*
* 2006 - *[[Precious Memories]]* 
* 2006 - *[[Like Red On A Rose]]* 
* 2004 - *[[What I Do]]* 
* 2004 - *[[The Very Best Of Alan Jackson]]* 
* 2003 - *[[Alan Jackson Greatest Hits Vol II|Greatest Hits Vol II]]* 
* 2002 - *[[Let It Be Christmas]]* 
* 2002 - *[[Drive]]* 
* 2000 - *[[When Somebody Loves You]]* 
* 1999 - *[[Alan Jackson Super Hits|Super Hits]]* 
* 1999 - *[[Under The Influence]]* 
* 1998 - *[[High Mileage]]* 
* 1996 - *[[Everything I Love]]* 
* 1995 - *[[Alan Jackson Greatest Hits|Greatest Hits]]* 
* 1994 - *[[Who I Am]]* 
* 1993 - *[[Honky Tonk Christmas]]* 
* 1992 - *[[A Lot About Livin]]* 
* 1991 - *[[Don't Rock The Jukebox]]* 
* 1990 - *[[Here In The Real World]]* 
* 1987 - *[[New Traditional]]* 

## Slóðir

* AlanJackson.com

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Precious Memories

**Precious Memories** er 19. fløga hjá amerikanska Alan Jackson og varð givin út í februar 2006. 

Saman við komuni Denise valdi Alan Jackson 15 av góðu gomlu gospel songunum og sang teir inn til mammu sina, sum ofta hevði spurt Alan, nær hann fór at geva eina gospel fløgu út.

## Løg á fløguni

#"Blessed Assurance" – 1:56
#"Softly and Tenderly" – 3:17
#"I Love to Tell the Story" – 2:53
#"When We All Get to Heaven" – 1:44
#"'Tis So Sweet to Trust in Jesus" – 1:52
#"In the Garden" – 2:54
#"Are You Washed in the Blood?" – 1:15
#"I'll Fly Away" – 2:13
#"What a Friend We Have in Jesus" – 2:16
#"Standing on the Promises" – 1:35
#"Turn Your Eyes Upon Jesus" – 3:47
#"Leaning on the Everlasting Arms" – 1:34
#"The Old Rugged Cross" – 3:06
#"How Great Thou Art" – 3:32
#"I Want to Stroll Over Heaven with You" – 3:06

Bólkur:Fløgur
Lort í býin

**Lort í býin** er vorðið eitt væl kent fyribrigdi. Tey bæði Meyla og Knøttur eru frontfigurar, og tiltøk og framførslur byggja á hugsjónina um ikki at dálka. Heitið er sprottið úr umhvørvisvikuni hjá Tórshavnar kommunu.

Fyrsta framførsla hjá Meylu og Knøtti var í SMS í Havn í samband við 50 ára føðingardagin hjá barnablaðnum Strok. Síðan hevur hetta breitt seg sum ringar í vatni. Børn í øllum Føroyum hava tikið hesi bæði til sín, og fleiri stórar framførslur hava verið í Norðurlandahúsinum fyri fullsettum húsum, umframt at tey ferðast ymsa staðni runt í Føroyum at hava framførslur.

Nú er fløga við ellivu bæði gomlum, væl kendum og spildurnýggjum sangum komin út.

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Oklahoma City

**Oklahoma City** er høvuðsstaður í Oklahoma, USA og størsti býur í Oklahoma. Hann hevur umleið 580 túsund íbúgvar. 

## Myndir

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: okc.gov
* Oklahoma City, wikivoyage (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Býir í Oklahoma
Stava við Lugo

**Stava við Lugo** er lærandi og mennandi føroysk telduspæl við fýra uppgávusløgum, myndum og teknifilmi. 

Lugo er ein animeraður 3D figurur, sum hjálpir barninum at stava. 

Í teimum fýra uppgávusløgunum eru 20 uppgávur til hvørt uppgávuslag, umframt 20 putlispøl og myndir at skriva út. 

Barnið fær góða vegleiðing, meðan spælt verður.

Stava við Lugo kom út í 2002. 

Bólkur:Telduspæl
Tony Blair

**Tony Blair** (føddur 6. mai 1953 í Edinburgh í Skotland) er fyrrverandi bretskur politikari. Hann var forsætisráðharri í Bretlandi í 10 ár (2. mai 1997 til 27. juni 2007). Hann ruddaði marxismuna úr Arbeiðaraflokkinum. Hann fekk enda á 18 ára longum konservativum stýri og vann trý val á rað. Eftirmaður hjá Blair í embætinum sum forsætisráðharri gjørdist Gordon Brown.

Tony Blair sat við valdið í tíggju ár frá 1997 til 2007. Hann sigraði tríggjar ferðir og er tískil leiðarin við besta byrinum í Labour flokkinum. Hann brakaði ígjøgnum og blásti nýtt lív í flokkin. Blair lovaði at nútímansgera og sameina Stóra Bretland og eftir tíggju ár við valdi, er Bretland vorðið ríkari, men munurin millum fátæk og rík er nógv vaksin. Tony Blair hevði í valstríðnum lovað at pussa teir bretsku stovnarnar upp, sum til dømis skúlaverkið og heilsuverkið. Hetta eydnaðist, og fram til 2003 var Tony Blair ógvuliga væl umtóktur. Avgerðin at fara í kríggj í Irak vendi øllum upp og niður og Blair skilti ikki mótstøðuna. Fyri hann hevði tað verið ómoralskt ikki at stuðla sameinda USA.

## Ávísingar úteftir
*Past Prime Ministers - Tony Blair, gov.uk (á enskum)
*Almenn heimasíða í 2007: The Prime Minister Tony Charles Lynton Blair, pm.gov.uk  (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Skotar
Bólkur:Bretskir politikarar
Bólkur:Bretskir forsætisráðharrar
Bólkur:Føðingar í 1953
Lort í býin (fløga)

**Lort í býin** er fløga hjá føroyska Lort í býin og varð givin út í 2007.

Beinta Johannessen, blaðstjóri á Strok, hevur lagt til rættis og samskipað.

Sangirnir á fløguni eru: Slikk sjúk, Lort í býin, Heilt aleina, Upp á tá, Gott ókeypis bað, Eitt ár størri, Púra vekk, Eg eri sum eg eri, Vinalag, Strok-sangurin og Eg havi frí.

Orðini til sangirnar eiga: Eyðfinn Jensen, Kári Jacobsen, Elin á Rógvi, Steinbjørn B. Jacobsen, Tór Verland Johansen, og Jens Marni Hansen.

Løgini eiga: Kári Jacobsen, Eyðfinn Jensen, Jens Marni Hansen, Kristoffur Mørkøre, Jóhannus á Rógvu Joensen og Tór Verland Johansen.

Tey, ið syngja eru fyrst og fremst *Meyla* (Elin á Rógvi), *S´marni* (Jens Marni Hansen), *Jógvan Líggjas* Jóannes Lamhauge og *Knøttur* (Bárður Persson).

Jóannes Lamhauge hevur gjørt húsan, og Per á Hædd og Finnur Justinussen hava tikið myndirnar.

Fløgan fæst til keyps kring landið, og kostar 169,- krónur. Tað er Bókamiðsølan, sum stendur fyri søluni av fløguni.

Bólkur:Føroyskar tónleikaútgávur
Bólkur:2007
Bayonetta

**Bayonetta** er eitt nýtt 3D action spæl, ið verður gjørt til Playstation 3 og Xbox 360. Tað serliga áhugaverda við hesum spæli, er at tað verður framleitt av PlatinumGames, undir leiðslu av Hideki Kamiya. Maðurin hevur stórar royndir á økinum. Hann er upprunaligi skaparin av vældámdu Devil May Cry-røðini, men hevur als ikki havt nakað at gjørt við eftirfylgjaranar. Eftirsum at Hideki nú ger eitt nýtt spæl í somu genru sum Devil May Cry, vænta fólk sær eitt slag av "andaligum eftirfylgjara" til upprunaliga spæl hansara.

Enn er ikki nógv kunning komin um spælið, men vit vita at høvuðspersónurin er ein heks, við revolvarum á bæði hondum og føtum. Og so segði Hideki okkurt gátuført um at hár hennara er deyðiligt.

Bayonetta kemur út í 2009.

Ein stuttur CG trailer kann síggjast á heimasíðuni hjá spælinum . 

## Ávísing úteftir
* Official website 

Bólkur:Telduspæl
Minná og tey

**Minná og tey** (enskt: *Fifi & the Flowertots*) er bretsk teknifilmsrøð fyri smábørn. Minná er ein glað og forvitin genta, sum býr í einum litføgrum urtagarði saman við vinunum. Hvønn dag hendir okkurt stuttligt í urtagarðinum. Hóast hon eitur Minná Gloym-Meg-Ei, so gloymir hon altíð okkurt. Framleiðari: Keith Chapman, Framleiðsla: Chapman Entertainment og HiT Entertainment, 2005. 

## Hygg eisini at

* FifiAndTheFlowertots.com - Official website 

Bólkur:Teknifilmar
Little Rock

**Little Rock** er høvuðsstaðurin og størsti býurin í Arkansas. 
Eyknevni er *Kletturin* (enskt: *The Rock*). 
Í 2018 hevði býurin um leið 197 868 íbúgvar. 
Áin Arkansas rennur fram við býnum.

## Systurstaðir

*  Kaohsiung, Teivan, 1983
*  Hanam City, Suðurkorea, 1992
*  Changchun, Kina, 1994
*  Modena, Italia, 1997
*  Manzanillo, Meksiko
*  Mons, Belgia

## Myndir

Little Rock satellite map.jpg|Býurin úr erva
Little_Rock,_Arkansas.jpg|Brúgvin um Arkansas-ánna, ið knýtir Little Rock og North Little Rock saman.
Cityhall-Little Rock 131.jpg|Ráðhúsið (*Cityhall*)
OldStateHouseLittleRock2008.jpg|Gamla tinghúsið (*Old State House*)
Arkansas State Capitol.jpg|Arkansas State Capitol
LittleRock panorama.JPG|Miðbýurin í Little Rock, Arkansas


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.littlerock.org
*Little Rock, Arkansas, wikivoyage.org

## Keldur

Bólkur:Býir í Arkansas
Jens Lisberg

**Jens Lisberg** er millum fólkakærastu sangarar í Føroyum. Sum forsangari í Tvørábólkinum Sputnik, var hann í mong ár fastur táttur í kvøðuljómasendingunum. Eftir drúgvan steðg roynir hann seg á egnum beinum. Hann spælir countrytónkleik. Jens er faðir songkvinnuna Kristel Lisberg.

Í 2008 gav Jens Lisberg fløguna Hope útgávufelag: Tutl, og á henni eru 12 løg. 

Í juni 2010 kom fløgan "syng ein góðan" út á plátufelagnum TUTL, á henni eru 13 løg: 

*1 Eg eri bóndadrongur (Karl Eli/Jens Lisberg) - 2:28
*2. Far ikki frá mær góða tú (Finneran/Lawrence) - 3:36
*3. Tak mítt hjarta (Fred Rose/Hy Heath) - 3:47
*4. Unnusta mín (Neptun N./Jens Lisberg) - 2:46
*5. Eg fyrstur út á gólvið fleyg (John Dolores Miller) - 2:59
*6. Teska til mín (Joe Allison/Audrey Allison) - 3:28
*7. Fyrr var eg so køld (Earl Shuman/Alden Shuman/Marshall Brown) - 3:31
*8. Havið øllum valdar (Scharfenberger/Bush) - 3:58
*9. Eg havi keypt mær bil (Pitney/Mangiaracina) - 3:30
*10. Mamma (Freymóður Jóhannesson) - 3:39
*11. Fagra blóma tú sum prýðir (Poul F. Joensen/Trad.) - 3:51
*12. Í forðum føroyingar frímenn vóru (Hans Hendrik Strøm) - 1:52
*13. Summarið kemur (Karl Eli/Trad.) - 2:16

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Jens Lisberg á Myspace
* Sangtekstir.com 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Country sangarar
Bólkur:Country tónleikarar
Bólkur:Tvørafólk
Dong Hoi Floghavn

**Đồng Hới Floghavn** (vjetnamesiskt: *Sân bay Đồng Hới*) er ein flogvøllur í Dong Hoi, Quang Binh, Vjetnam. Í sínum núverandi líki varð flogvøllurin gjørdur frá 2004 til 2008, men økið varð nýtt til lendingarpláss í 1930-árunum av franska herinum. Undir Vjetnan-krígnum varð økið nýtt av Norðurvjetnam. Flogvøllurin liggur umleið 500 kilometrar í ein landsynning av høvuðsstaði Vjetnams, Hanoi. Landingar- og startbanin er 2400 metrar langur og 45 metrar breiður, og flogfør av slagnum Airbus A320 kunnu lenda har.

Bólkur:Flogvøllir í Vjetnam
FAROE5

**FAROE5** er føroyskur gentubólkur. Poppbólkurin FAROE5 varð samansettur eftir eini audition í apríl í 2008. Tveir mánaðir seinni var fyrsta stakfløgan "Bara 1 Spæl" givin út, og hon gjørdist størsta føroyska summarhittið tað árið. Útgávan er gjørd í samstarvi við MESS ungdómsblaðið. Næsti sangurin á fyrstu stakfløguni við FAROE5 eitur "Tú fert altíð at vera har". Fløgan fæst ókeypis hjá Gelluni í SMS. 

Debut útgávan hjá FAROE5 kom út hósdagin 5. juni 2008. Hetta er júst tveir mánaðir eftir at upptøkuroyndin til bólkin fór fram tann 5. apríl 2008. Tvær útgávukonsertir vóru hildnar í SMS, við umleið 1.200 áhoyrarum hvørja ferð. 

Á sumri 2009 upptrakkaði FAROE5 á flestu føroysku festivalunum, og staðfesti seg tá sum ein tann mest undirhaldandi bólkurin í landinum. FAROE5 upptraðka bæði á stórum sum smáum konsertum, og á dansistøðum við egnum tilfarið, umframt nøkrum av tíðarinnar heitastu altjóða hittum. Sangurin "Bara 1 Spæl" kom fyrstu vikuna inn á 5. plássið á 15 Teim Bestu, sum er hitlistin hjá Kringvarpinum. Næstu vikuna gjørdist sangurin nummar 2, og triðju vikuna atkvøddu lurtarnir hjá útvarpinum "Bara 1 Spæl" upp á ovasta tindin. FAROE5 varð kosin "Besti Nýggi Bólkur" á Planet Awards 2008. 

Tær fimm í Faroe 5 eru Jónvá Ellingsgaard, Lillian Dalsgaard, Asta Højgaard, Ragnhild Dam og Vígdis Fjallstein. 

## Ávísing úteftir
* Faroe5.com 
* Faroe 5 á MySpace

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Bólkur:Popptónleikabólkar
Bólkur:Planet Awards vinnari
Sink

**Sink** (latín: *zink*) er tað 30. frumevni í tí skeiðbundnu skipanini og hevur tað evnafrøðiliga súmbolið Zn. Undir vanligum hita- og trýstviðurskiftum sær hetta yvirgangsmetallið út sum eitt ljóst blágráligt metal.

## Týdningur av sinki fyri kroppin
Sink er partur av fleiri enn 200 enzymprosessum í kroppinum og er tískil eitt sera týðandi evni fyri kroppin. Eisini er sink ein týðandi antioxidantur, ið styrkir um immunverjuna, húðina, neglirnar og beinagrindina. Um tú hevur hvítar plettir á neglunum ella hevur veikan smakk- og luktisans, kann hetta koma av sinkmangli. Fólk hava eisini størri tørv á sinki í stressaðum tíðum og tá sukurnýtslan er stór.

## Keldur


Bólkur:Frumevni
Valencia

**Valencia** (spanskt: *Comunidad Valenciana*, katalónskt *Comunitat Valenciana*) er ein landspartur í Eysturspania. Høvuðsstaður er Valencia og aðrir stórir býir er Alicante, Torrevieja og Elx. Landsparturin fevnir um 23,255 ferkilometrar og hevur 4 806 908 íbúgvar (2005). Almennu málini eru tvey í tali, spanskt og katalónskt. Nú á døgum er ferðavinnan ein stór inntøkukelda fyri Valencia, og nógvir føroyingar hava hoyrt um ella enntá verið á Costa Blanca. Í  Valencia er bygdur ein nýggjur býarpartur við bygningum til vísindi og mentan. Politikararnir og tey, sum gera býarskipanir, vóna, at hesin nýggi býarparturin skal draga ferðafólk at sær, umframt fyritøkur og handilsfólk.

## Slóðir úteftir

* Official website of Valencia 

Bólkur:Býir í Spania
Kaukasus

**Kaukasus** eru (fjøll í) Georgia, Armenia, Aserbadjan, Suðurrusslandi og Landnyrðingsturkalandi. Næstan ongastaðni á jørðini er munurin millum vakurleikan í landslagnum og fólksins armóð so stórur, sum í londunum við Kaukasus, sum, síðan tey fingu sjálvstýri, eftir at Sovjetsamveldið datt sundur, hava verið plágað av kríggi og borgarakríggi. Men Kaukasus er eisini søguland.

Bólkur:Fjøll
Bólkur:Asia
Bólkur:Evropa
Kangerluaarsuk Ungalleq

**Kangerluaarsuk Ungalleq** liggur nakað norðanfyri Sisimiut í Grønlandi. Í 2008 var ein stórur eldur í goymslu- og verkstaðarbygningum hjá íslendsku fyritøkuni Ístak, ið var í ferð við at byggja eitt vatnorkuverk á staðnum. Maskinur og generatorar fyri fleiri milliónir fór fyri skeyti. Ongin persónur kom til skaða undir eldinum. Eftir ætlan skuldi vatnorkuverkið standa liðugt í 2010. Eldurin seinkaði tó ikki byggingini. Hin 29. september 2009 skrivaði KNR, at arbeiði gekk skjótari enn væntað, og at teir nú løgdu síðstu hond á arbeiði. Vatnorkuverkið kom at kosta umleið 500 milliónir. Olja fór at vera spard fyri fleiri milliónir um árið. Vatnorkuverkið er tað næststørsta í Grønlandi og veitir steym til býin Sisimiut.

## Keldur


Bólkur:Grønland
Magnus Carlsen

**Sven Magnus Øen Carlsen** (føddur 30. november 1990 í Tønsberg) úr Noregi er heimsins fremsti telvari. Í november 2013 vann hann heimsmeistaraheitið, tá hann vann á Viswanathan Anand og í november 2014 endurvann hann heimsmeistaraheitið, tá ið hann telvaði ímóti Anand og vann hann 6,5 - 4,5.

Í januar 2013 náddi hann tað hægstu FIDE-ratingina gjøgnum tíðirnar við 2861 stigum, seinni økt til 2870. Carlsen gjørdist stórmeistari (GM) í talvi í 2004, tá var hann 13 ár, 4 mánaðir og 27 dagar. Hann bleiv tá tann næstyngsti stórmeistarin gjøgnum tíðirnar.  Carlsen varð í januar 2006 fyri fyrstu ferð mettur at vera ein av heimsins 100 bestu telvarum. Í 2007 vann hann sína fyrstu superkapping í Biel og í apríl 2008 var hann fyri fyrstu ferð styrkismettur sum ein av heimsins 10 bestu telvarum. Carlsen hevur vunnið eina røð av superkappingum og hevur síðan januar 2010 við bara trimum undantøkum (tá nr. 2 eftir Viswanathan Anand, síðst í mai 2011) verið styrkismettur sum heimsins besti telvari.
Magnus Carlsen hevur fingið Talv-Oscar sum heimsins besti telvari í 2009, 2010 og 2011. Í 2009 fekk hann harumframt eina eyka virðisløn frá dómarunum undir ítróttargallaveitsluni. Í 2011 fekk hann Peer Gynt-virðislønina sum tann yngsti vinnarin av virðislønini nakrantíð.

## Keldur


Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Norskir telvarar
Bólkur:Talvheimsmeistarar
Bólkur:Føðingar í 1990
Djóravernd

**Djóravernd** er tað at verja djór fyri ringari viðferð. Í Føroyum er ein djóraverndarfelagskapur, nevnliga DVF (Djóraverndarfelagið), ið varð stovnaður í 1975.

Bólkur:Djór
PETA

**PETA** (*People for the Ethical Treatment of Animals*) er amerikanskur djóraverndarfelagsskapur. Leiðari er Ingrid Newkirk. PETA verður ofta umtalaður sum ein bólkur, sum tekur ov grovar metodur í brúk, fyri at røkka endamáli sínum. Og summi seta spurnartekin við hetta endamál yvirhøvur. 

## Ávísngar úteftir

* Heimasíða hjá PETA

Bólkur:Felagsskapir
Yvirgangsatsókn í Beslan

Fyrsta september í 2004 løgðu einir 30 vápnaðir kekenskir yvirgangsmenn á skúlan í Beslan í Norðurossetia og tóku næstan 1.200 børn, foreldur og lærarar gíslar. Í tríggjar dagar hildu teir gíslarnar inni í brennandi heitu fimleikarhøllini, har tey hvørki sluppu at eta, drekka ella fara á ves. Russiska løgreglan og servandar herdeildir kringsettu skúlan og vanlukkan endaði við, at 331 fólk lótu lív. Beslan var eitt serligt dømi um ein "nýggjan heim", har yvirgangsmenn ikki fíra fyri at brúka børn sum offur í teirra markleysa kríggi.

Bólkur:Søga
Bólkur:Russland
Bólkur:Yvirgangsatsóknir
Bólkur:2004
Bólkur:Hópdráp
Amarillo

**Amarillo** er 14. størsti býur í amerikanska lutstatinum Texas. Amarillo hevur 190 695 íbúgvum (2010). Amarillo er millum annað nevnd í sanginum "*Amarillo By Morning*" hjá George Strait (1983).

## Hygg eisini at
* State of Texas
* Sambandsríki Amerika

Bólkur:Býir í Texas
Aril Edvardsen

**Aril Edvardsen** (15. november 1938 – 6. september 2008) var ein av kendastu evangelistunum í Norðurlondum, stovnarin av Troens Bevis og leiðari hjá samkomuni í Kvinesdal. Aril Snorre Edvardsen varð føddur 15. novembur 1938 í Kvinesdal í Norra. Seytjan ára gamal giftist hann við Kari, sum var floksfelagi hansara í barnaskúlanum. Tá Kari lá á sjúkrahúsi og átti elstu dóttir teirra, fór Aril á møti saman við einum vini sínum. Á hesum møti møtti hann Jesusi. Serliga er hann kendur gjøgnum felagsskapin Troens Bevis Verdens Evangelisering, sum hann setti á stovn í 1965.

Aril Edvardsen er sera kendur í Føroyum, men eisini um at kalla allan heim. Hann var sera virkin sum evangelistur serliga rættað móti londum í triðja heiminum. Hann hevur arbeitt í Afrika og India í yvir 50 ár og er helst kendasti predikantur í Noregi. Hann stovnaði Troens Bevis Verdens Evangelisering í 1965, sum millum annað sendir kristið útvarp í fleiri enn 200 londum. Í Noregi hevur hann verið mest sentrali persónurin í pinsameinigheitini, og alment ein sera nógv umrøddur persónur, serliga orsakað av síni konservativu bíbliufatan. Aril Edvardsen var staddur í Mombasa í Kenja, nú hann doyði. Aril hevur havt fleiri blóðtøppar í hjartanum. Hann varð 69 ára gamal.

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Trúboðarar
Morgan Freeman

**Morgan Freeman** (føddur 1. juni 1937 í Memphis, Tennessee í USA) er ein sera viðurkendur sjónleikari. 

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Afroamerikanarar
Dekkmaster

**Dekkmaster** varð stovnað í august 2005 við tí endamáli at selja dekk og felgur v.m. í Føroyum bíliga um internetið. 

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Baton Rouge

**Baton Rouge** er høvuðsstaður og næststørsti býur í Louisiana. Baton Rouge hevur umleið 230 túsund íbúgvar. Navnið Baton Rouge kemur úr fronskum *bâton rouge* og merkir *reyður stavur* ella *reyður keppur*. Eyknevnið hjá býnum er eisini *Red Stick*. Baton Rouge er millum annað nevnd í sanginum "Callin' Baton Rouge" hjá Garth Brooks (1994).

## Sí eisini

* Louisiana
* Sambandsríki Amerika

Bólkur:Býir í Louisiana
Jackson

**Jackson** er høvuðsstaðurin og størsti býur í Mississippi í USA. Jackson hevur umleið 173 túsund íbugvar. 

Býurin, ið varð settur á stovn í 1822, bleiv uppkallaður eftir amerikanska generalinum Andrew Jackson, sum seinni varð sjeyndi forseti í USA. 

## Sí eisini

* Mississippi
* Sambandsríki Amerika

## Ávísing úteftir
* Heimasíða: jacksonms.gov
* Býurin á kortinum: osm

## Keldur


Bólkur:Býir í Mississippi
Bjarnoyggin

**Bjarnoyggin** er syðsta oyggin í oyggjabólkinum Svalbarð. Bjarnoyggin varð funnin av hálendsku slóðarunum Willem Barents og Jacob van Heemskerk tann 10. juni 1596. Navnið kemst av, at bjørn varð sædd svimjandi nærhendis, tá oyggin varð funnin. Oyggin var óheft land, sokallað terra nullis til Svalbarðs sáttmálin í 1920 legði oynna undir norsk fullveldi. 

Bjarnoyggin, sum er millum norska meginlandið og Spitsbergen, er friðað burtursæð frá einum parti, sum hýsir einari veðurstøð. Endamálið við at friða umhvørvið á oynni er at varðveita sjófuglin og vistfrøðina sum heild.

## Søga
Svalbardsáttmálin, sum er frá 1925, staðfestir norska ræðisrættin yvir Svalbard og Bjarnoynni. Í 1920 skrivaðu fleiri lond undir sonevnda Svalbardsáttmálan, sum viðurkennir, at Noreg hevur ræðið á Spitsbergen og oyggjunum uttanum, teirra millum Bjarnoynni og Hopen. 

Bólkur:Oyggjar í Noregi
Bólkur:Noreg
Bólkur:Oyggjar
Heath Ledger

**Heath Ledger** (føddur 4. apríl 1979, deyður 22. januar 2008) var ein avstralskur skuespælari úr Perth. Heath Ledger var 28 ára gamal, tá hann doyði. Ledger er kendur frá fleiri filmum, sum til dømis A Knight's Tale, men kanska mest fyri leiklut sín í filminum Brokeback Mountain í 2005, sum hann varð innstillaður til eina Oscar virðisløn fyri, ið hann kortini ikki vann. Seinasti leiklutur hansara varð í filminum I'm Not There, sum er um Bob Dylan. Eisini skuldi hann hava leikutin sum The Joker í Batman filminum, nevndur The Dark Knight. Heath Ledger var ættaður úr Perth í Avstralia, men búsettur í New York. Hann átti eina dóttir saman við fyrrverandi trúlovaðu síni Michelle Williams.

Ledger varð funnin lívleysur í íbúð sínari í Manhattan, New York City í januar 2008, og sovipillarar vórðu eisini funnir, so løgreglan hevur illgruna um ovurtøku av soviheilivági sum deyðsorsøk.

Bólkur:Avstraliarar
Bólkur:Avstralskir sjónleikarar
Bólkur:Andlát í 2008
Bólkur:Føðingar í 1979
The Dark Knight

**The Dark Knight** er ein amerikanskur Batman-filmur úr 2008. Í filmsheiminum verður tað "magiska vinningsmarkið" nevnt. Tað er, tá ein filmur selur fyri meira enn 500 milliónir dollarar í atgongumerkjum í USA. Bert tveir filmar hava megnað tað, og tað eru Titanic og "The Dark Knight". Eftir bert seks vikum hevur Batman megnað at selt fyri 502,4 milliónir dollarar, meðan hjá Titanic tók tað 12 vikur um at vinna 500 milliónir dollarar í atgongumerkjum. Høvuðsleiklutin sum Batman, hevur Christian Bale. Heath Ledger hevði leiklutin sum The Joker og fekk eftir deyða sín ein Oscar fyri avrik sítt. 

## Slóðir
 
* Official website
* The Dark Knight á Internet Movie Database

Bólkur:Filmur
Quiet Storm

**Quiet Storm** er fløga hjá Guðrun Sólju Jacobsen. Guðrun hevur ígjøgnum plátufelag sítt Universal Music útgivið fløguna Quiet Storm. Fløgan kom út í august 2003, góðar fýra mánaðir aftaná Guðrun sigraði í sangkappingini Stjerne For En Aften. Fløgan kom beinleiðis inn á næstovastu rók á danska sølulistanum. Í Føroyum var Quiet Storm ein av mestu seldu fløgunum í 2003. Fyrsta stakfløgan av Quiet Storm var lagið "You're Mine". Hetta lagið átti fast pláss ovast á 15 teimum bestu í fleiri vikur, og gjødist eitt tað best umtókta lagið á fløguni.

Bólkur:Fløgur
Ódnin Katrina

29. august 2005 rakti **Ódnin Katrina** amerikanska býin New Orleans í Louisiana. Ódnin breyt byrgingarnar, floymdi inn í býin og drap fleiri enn 1000 fólk, sum antin ikki vildu fara úr býnum ella ikki sluppu úr honum. Eisini amerikanski filmsleikstjórin Spike Lee (føddur 20. mars 1957 í Georgia í USA) hugdi skelkaður at, meðan størsta náttúruvanlukkan í amerikanskari søgu hendi. 

Meðan ódnin Katrina herjar har suðuri í Louisiana, og myndugleikarnir hava úr at gera við at flyta fólk burtur úr økinum, eru tað nøkur sum verða "gloymd". Teir 7.000 fangarnir í Orleans Parish Fongslinum, sum var eitt tað størsta fongslið í USA, skuldu verið fluttir, men sjálvt tá ódnin herjar við allari megi, tað fløðir og byrgingarnar brotna, velur sjeriffurin ikki at flyta fangarnar burtur. Ikki fyrrenn 4 dagar seinni, har fangarnir hvørki hava fingið vátt ella turt, gera myndugleikarnir av at gera nakað.

New Orleans í Suðurlouisiana er enn ikki komin seg heilt, eftir Ódnina Katrinu, sum legði stórar partar av býnum í oyði. Katrina var í styrkibólki 5.

## Keldur

Bólkur:USA
Bólkur:Ódnir
Bólkur:Náttúruvanlukkur
Bólkur:2005
Óndskapurin

**Óndskapurin** (upprunaheiti: *Ondskan*) er svenskur filmur frá september 2003. Filmurin byggir á bókina hjá Jan Guillou, sum eisini var upprunin til leikin "Óndskapurin", sum varð spældur á Gamla Meiarínum í 1999. Svenski filmurin fekk virðisløn í Svøríki og varð eisini innstillaður til ein Oscar. Leikrit: Hans Gunnarsson og Mikael Håfström eftir skaldsøgu hjá Jan Guillou. Leikstjórn: Mikael Håfström.

## Søgugongd

Svøríki í fimtiárunum. 16 ára gamli Erik Ponti verður illa viðfarin bæði heima og í skúlanum. Tá hann verður vístur úr skúlanum orsakað av bardaga, verður hann sendur á kostskúla. Nú heldur hann, at hann kann byrja av nýggjum, men so verður ikki. Á kostskúlanum er harðskapurin meira umfatandi, og hann er skipaður undir heitinum "kammeratuppaling".

## Leikarar

* Erik Ponti: Andreas Wilson
* Pierre Tanguy: Henrik Lundström
* Otto Silverhielm: Gustaf Skarsgård
* Marja: Linda Zilliacus
* Dahlén: Jesper Salén
* Johan: Filip Berg
* Von Schenken: Fredrik af Trampe
* Karlberg: Richard Danielsson

## Slóðir úteftir

Óndskapurin á IMD

Bólkur:Svenskir filmar
New Orleans

**New Orleans** er stórbýur í Suðurlouisiana í USA. Hann er størsti býur í Louisiana. New Orleans er enn ikki komin seg heilt, eftir Ódnina Katrinu, sum í 2005 legði stórar partar av býnum í oyði. New Orleans hevur umleið 343 túsund íbúgvar. 67,3 prosent av fólkinum eru afroamerikanarar . New Orleans er størsti býur í Suðurríkjunum. Hann var grundaður av fransmonnum; haðani verður nógv bummull útflutt. New Orleans er tann vandamesti býurin í USA . 

Nú, meðan fíggjarkreppan herjar í øðrum londum so sum í USA, eru fá øki, sum kunnu nevnast vakstrarøki. Men New Orleans er eitt teirra. Síðan vanlukkuna við Hurricane Katrinu síðst í august 2005 hevur New Orleans vunnið sær eitt sindur av fólkinum aftur. Nú hevur býurin fingið heiðurin sum skjótast vaksandi býur í USA. Árligi vøksturin í fólkatalinum er nú 8,2 % og er nú 311.853. Men tað er framvegis væl minni enn tey 484.674, sum vóru í býnum áðrenn vanlukkuna í 2005. 

Í stóra havnarbýnum New Orleans, vóru seinast í 19. øld mangir tónleikabólkar, mannaðir við afroamerikanskum leikarum. Teir spældu i veitslu, í skrúðgongu og til jarðarferð. Tíðum spældi sami bólkur bæði til dans og til jarðarferð. Løgini vóru tey somu, men teir leiktu tey ymiskt. Soleiðis varð jazztónleikur til. Í jazzbólki úr New Orleans vóru upprunaliga trompet, klarinett, basún, tupa, lítlatrumma, stórtrumma og skáltrumma. Trompetin spælir lagið. Klarinettin flættar tónar uttan um lagið. Basúnin spælir djúpa andrødd, og hini ljóðførini gera rútmiskan botn . 

## Søga

* 1718 - New Orleans bygdur við árarmunnan í Mississippiá. 

## Hygg eisini at

* Louisiana
* Sambandsríki Amerika

## Keldur


Bólkur:Býir í Louisiana
Falklandsoyggjar

**Falklandsoyggjar** (enskt: **Falkland Islands**; spanskt: **Islas Malvinas**) er ein oyggjabólkur sum hoyrir undir bretsku trúnuna. Falklandsbúgvar hava nakað av heimastýri og egnu stýrisskipan. Oyggjabólkurin er nakað umstríddur. Argentinar kanna sær økið og nevna oyggjarnar har *Islas Malvinas*. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan argentinskar frá 1767 til 1833, tá ið bretar tóku tær og góvu teimum navnið Falklandsoyggjar. Síðan tá hava Bretland og Argentina trætst um, hvør eigur oyggjarnar. Í 1982 hertók Argentina oyggjarnar, men nakrar vikur seinni róku bretar teir aftur. Ósemjan er harðnað, síðani bretska stjórnin loyvdi oljuleiting við oyggjarnar fyri nøkrum árum síðani. Størsti býurin og høvuðsstaður er Stanley. Argentinar vilja tingast um sjálvstýri fyri Falklandsoyggjar, meðan bretar tilskila sær yvirvaldsrættin har. 

Millum 3000 og 4000 fólk búgva í Falklandsoyggjunum. Harafturat eru umleið 1000 bretskir hermenn har. Fjarstøðan til Bretlands er 14.000 kilometrar (10 ferðir teinin millum Vágar og København). Flogtúrurin tekur 15 tímar, sambandið loftvegis er nakrar fáar ferðir um vikuna og skipasambandið fáar ferðir um mánaðin. Oyggjarnar eru 12.000 km2, ið er 8 ferðir størri enn Føroyar til ummáls.

## Politikkur
### Fólkaatkvøða 2013

Úrslitið av fólka­atkvøð­uni í 2013 á Falk­lands­oyggjunum er greitt: Næstan 100 prosent av teimum, ið greiddu atkvøðu, siga ja til, at oyggjalandið fram­hald­andi skal vera part­ur av Stóra Bretlandi . 99,8 prosent av falk­lend­ingum hava atkvøtt ja til Stóra Bretland. Meirlutin er so stórur, at hann næstan er skemtiligur, men hetta gjørdist úrslitið av fólkaatkvøðuni á Falk­landsoyggjunum, og tað kemur ikki óvart á: Falk­lendingar vilja vera partur av Stóra Bretlandi, soleiðis sum allar kanningar fram­m­anundan fólkaatkvøðuni eisini vístu púra greitt. 1517 fólk greiddu at­kvøðu, og hetta er ein val­luttøka uppá 92 prosent. Og bara tríggir av teimum 1517 veljarunum søgdu nei til Stóra Bretland. Falklendingar minn­ast enn serstakliga væl, tá Argentina gjørdi inn­rás í 1982 og tað óhugna­liga kríggið, sum valdaði í tríggjar vikur, til Stóra Bretland hevði bart argentinarar aftur. Fólkaatkvøðan varð hild­in, tí Argentina heldur fram at trýsta á fyri at fáa bretar at sessast við samráðingarborðið. Argentina vil hava oyggja­landið undir sítt ræði, men London hevur víst hesum frá sær. 

## Myndir


Mynd:Flag_of_the_Falkland_Islands.svg
Mynd:Stan_001.jpg
Mynd:Aerial_photo_Port_Stanley.jpg
Mynd:Falkland_Islands_topographic_map-en.svg


## Keldur


Bólkur:Argentina
Bólkur:Bretland
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Hjálond
Bólkur:Bardagar
Teldupostur

**Teldupostur** er postur sendur millum teldur. Á føroyskum verður tað stytt til *t-postur*, tó verður eisini enska heitið e-mail brúkt á føroyskum. Við telduposti kann ein senda *teldubrøv* og viðheftar fílur. Fyri at kunna senda og móttaka teldupost er neyðugt at hava teldupostadressu. Felags fyri allar teldupostadressur er, at tær innihalda teknið @. Eitt dømi kann vera domi@domi.fo. Teldupostadressurnar kunnu ikki innihalda føroyskar bókstavar sum t.d. á, í, ó, ú og ð. Fólk brúka ofta sítt navn ella stytting av navninum í teldupostadressuni. Tað finnast nógvir ymiskir veitarar, har ein antin kann keypa sær eina ella fleiri teldupostadressur, og so finnast tað eisini altjóða veitarar, har ein kann fáa sær eina ókeypis teldupostadressu, t.d. Gmail frá Google ella Hotmail frá Microsoft. Tá talan er um ókeypis teldupostadressur slepst ofta ikki undan lýsingum á netinum, sum t.d. kunnu síggjast í høgra bredda ella aðrastaðnis innbakkanum. Ein kann innstallera eina teldupostadressu á teldu síni, men tey flestu ynskja eisini at hava atgongd til sín teldupost frá fleiri ymiskum teldum, tá verður innritað gjøgnum eina ávísa heimasíðu. Hotmail adressur sum tann frá Microsoft ella Google eru ikki knýttar at nakrari ávísari teldu, ein kann rita inn frá hvørjari sum helst teldu, um bert ein minnist til brúkaranavnið, sum er teldupostadressan, og til loyniorðið.
Teldupostkassin er ofta býttur upp í fleiri partar. T.d. er innbakkin sum oftast tað fyrsta ein kemur til, har er allur inngangandi teldupostur at finna. Sendur postur er fyri seg, kladdur fyri seg, slettaður postur fyri seg, spammpostur fyri seg osfr. Hetta sæst sum oftast til vinstru ella ovast á teldupostsíðuni.

## T-postur í dag
Man brúkti t-post áðrenn internetið varð útbygt. Í dag verða t-postar sum oftast sendir via SMTP (Simple Mail Transfer Protokol) í samstarvi við DNS og POP3/IMAP. Ein vanligur t-postur inniheldur hesir teigar:
* Frá
* Til
* Evni
* Innihald

Harumframt er ein "Send" knøttur, sum brúkarin skal trýsta á við músini, tá teldubrævið er klárt at verða sent til móttakran. Ein kann senda til ein ella fleiri móttakarar. Um talan er um fleiri móttakarar, so verða teldupostadressurnar sum oftast skildar sundur við komma (,) ella semikolon (;). Til ber eisini at víðarisenda eitt teldubræv til ein annan móttakara við at trýsta á "Víðarisend" og síðan útfylla adressu teigin og so trýsta á Send knøttin.

## Keldur

* Málráðið: Teldubræv 

Bólkur:Teldufrøði
Bólkur:Samskifti
Bólkur:Internetið
A vitamin

**A vitamin** er ein feittloysilig vitamin sum er neyðug fyri sjón, immunskipan, nøring, slímhinnu og vøkstur. Stórt trot av A vitaminum kann føra til infektión, náttarblindleika og blindleika.

Týdningarmestu sløg av A vitaminum eru retinol, retinal og retinsýra, sum fáast frá djórum, og karotenir, sum fáast frá plantum.

Óbrúktar A vitaminir kunnu varðveitast í livur og feittvevna til seinni nýtslu. Av tí at A vitaminir eru lutfalsliga leingi í kroppinum er ikki neyðugt at tær verða etnar hvønn dag, t.d. kann tørvurin verða nøktaður við at eta livur eina ferð um vikuna.

## Týdningur
A vitaminir eru týdningarmiklar fyri sjónina. Tær verða nýttar til framleiðslu av einum litevni í nethinnuni (sjónarpurpur), sum er neyðugt fyri at kunna síggja í dimmun ljósi. Sjónarpurpur verður virki tá ljósið rakar nethinnuna, sum síðani, gjøgnum nervaleiðina, skapar eitt elektriskt signal til heilan og verður til eina mynd.

Umframt hetta hava A vitaminir týdning fyri vøkstur, framleiðslu av nýggjum sáðkyknum, smakksansin, immunskipanina og mótstøðuføri móti bakteriuinfektiónum. 

Eisini hava A vitaminir týdning fyri regulering av genum, og tí eisini fyri hvussu fostur útvikla síni organ.

## Í kostinum
A vitaminir (retinol) fáa vit t.d. frá livur, fisk og egg, og A vitaminir (karotenir) fáa vit t.d. frá gularøtum, spinat, grønkál, abrikosum og melónum.

Í Danmark er tað sera sjáldsamt at fólk hava mangul uppá A vitaminir. Harafturímóti fáa summi ov nógvar A vitaminir, serliga gjøgnum ein feittríkan kost við nógv livur.

Ov nógv A vitamin er skaðiligt og um kvinna er við barn, veksur hetta um vandan fyri avskapan av fostrinum. Kvinnur sum eru við barn ella geva bróst verða tí tilmæltar ikki at eta livur.

Bólkur:Vitaminir
Sendistovur

Kring allan heim umboða **sendistovur** áhugamálini hjá heimlondum sínum. Tær skapa fortreytir fyri samstarvi og veita fólki og fyritøkum rættindi og fortreytir at liva og virka í fremmandum londum.

Føroyskar sendistovur skulu setast á stovn í New York, Moskva og Geneve. Løgmaður, ið higartil hevur umsitið uttanríkismál, fer framvegis at hava umboðandi funktiónir, men hann fer nú eisini í størri mun at virka sum forsætisráðharri, tað vil siga hava politisku leiðsluna í landsstýrinum um hendi.

Bólkur:Heimspolitikkur
Puerto Rican Independence Party

**Puerto Rican Independence Party** (spanskt: *Partido Independentista Puertorriqueño*) er ein politiskur flokkur í Puerto Riko, stovnaður 20. oktober 1946. Rubén Berríos Martínez (føddur 21. juni 1939 í Aibonito í Puerto Riko) er leiðari fyri The Puerto Rican Independence Party. Stjórnin heldur til í San Juan, Puerto Riko. 

## Sí eisini

* Puerto Riko.

Bólkur:Puerto Riko
Bólkur:Flokkar
Shangri-La

Søgnin sigur frá einum kongaríki í einum dali onkustaðni í Himaleiafjøllunum. Eitt ríki, sum minnir ikki sørt um Paradísið. Vestanfyri verður hetta ríkið rópt **Shangri-La**, og mong eru tey, sum hava sett lívið í váða til tess at finna landið. 

Enski rithøvundurin James Hilton fortelur í roman síni *Lost Horizon* frá 1933 um Shangri-La, sum í skaldsøguni er ein íspunnin dalur í Kunlun fjøllunum í Kina.

Bólkur:Kina
Oyðimørkaíkorn

**Oyðimørkaíkorn** (frøðiheiti - *Gerbillinae*) er súgdjór av gnagdýraætt. Oyðimørkaíkorn blíva normalt umleið 2-5 ára gomul. 

Bólkur:Gnagdýr
Kleopatra

Egyptalandsdrotningin **Kleopatra VII Filopator** (grikskt: *Κλεοπάτρα θεά φιλοπάτωρ*, føddur 69 f.Kr., deyður 12. august 30 f.Kr.) var tann seinasta av ptolemaisku kongsættini, sum ráddi í Egyptalandi. Hon var gitin fyri sín vakurleika og sítt vit. Bæði Cæsar og Antonius tilbóðu hana. Kleopatra drotning er ein av mest kendu og best dámdu persónunum í fornøld. Í 30 f.Kr. tók hon seg av døgum, helst hevur hon latið eiturorm bíta seg, aftaná at Antonius hevði tapt við Actium. 

## Keldur


Bólkur:Søga
Bólkur:Egyptar
Fuerteventura

**Fuerteventura** er spansk oyggj sum liggur ímillum Lanzarote og Gran Canaria og er tann næststørsta av Kanararisku oyggjunum. Oyggin liggur á sama breiddarstigi sum Florida og Meksiko og hevur sama veðurlag – Millum 20-25 stig um veturin og eitt sindur heitari um summarið – og 3000 tímar við sól hvørt ár. Har eru ikki færri enn 152 strendir – 50 km við fínum, hvítum sandi og 25 km við svørtum vulkanskum smásteinum. Fuerteventura hevur umleið 75 túsund íbúgvar. Oyggin er 1,660 ferkilometrar til støddar. Størsti býur er Puerto del Rosario. Puerto del Rosario hevur umleið 30 túsund íbúgvar. Hægsta fjall er Jandiafjøll sum er 807 m høgt. 

## Sí eisini

* Spania

Bólkur:Spania
SOS-Knúkur

**SOS-Knúkur** er bók úr 2004 um flogfarið, sum datt niður á Knúki í Mykinesi 26. september í 1970. 8 fólk doyðu. Vit fylgja ferðafólkunum og manningini, bæði dagarnar undan vanlukkuni, í flogfarinum til Føroya, og eftir vanlukkuna. Vit fylgja eisini bjargingarfólkum, læknum og avvarandi, eins og skjøl eru fingin til vega, sum ongantíð áður hava verið á prenti. Grækaris Djurhuus Magnussen er rithøvundur.

Bólkur:Bókmentir
Bólkur:Samferðsla og flutningur
Knúkur

Fleiri fjøll í Føroyum eita Knúkur: 

* Knúkur (Mykines) 550m
* Knúkur (Borðoy) 410m
* Knúkur (Oyri)
* Knúkur (Leirvík) 460m
* Knúkur (Oyndarfjørður)
* Knúkur (Svínoy) 460m
* Knúkur, Vestari (Svínoy)
* Knúkur (Sandoy)
Moses Olsen

**Moses Olsen** (føddur 10. juni 1938 í Sisimiut – deyður 25. september 2008 í Nuuk) var grønlendskur politikari og yrkjari, stovnaði saman við Jonathan Motzfeldt og Lars Emil Johansen  flokkin Siumut í 1977. Moses Olsen var fyrstu ferð valdur á Fólkating í 1971. Hann doyði 24. september 2008. 

Bólkur:Grønlendskir politikarar
Bólkur:Grønlendskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1938
Bólkur:Andlát í 2008
Marshalloyggjar

**Marshalloyggjar** (marshalloyskt: *Aolepān Aorōkin M̧ajeļ*, enskt: *Republic of the Marshall Islands*) eru oyggjaland í Oseania. Marshalloyggjar hava bara umleið 54 túsund íbúgvarar (des. 2011). Størsti býurin og høvuðsstaður er Majuro. Majuro hevur umleið 26 túsund íbúgvar. Almennu málini eru tvey í tali, marshalloyskt og enskt. Miðallívsævin í landinum er 73,03 ár. 6,3 prosent av fólkinum eru ikki lesifør.

## Søga

Marshalloyggjar hevur verið hjáland hjá USA. Landið gjørdist fullveldi og lýðveldi 21. oktober 1986. Marshalloyggjar hevur enn nógv samband við USA. 

## Politikkur

Marshalloyggjarnar eru limir í Compact of Free Association við Sambandsríki Amerika. Íbúgvar á Marshalloyggjum hava rætt at búsetast og arbeiða í USA og at gera sjálvbodna tænastu í amerikanska herinum.

## Landafrøði

Marshalloyggjarnar eru tilsamans 1.152 oyggjar. Oyggjarnar eru 176 km2 spreiddar yvir eitt øki pá 1 millión km2. Móti suðureystri finna vit millum annað Jaluit, Kwajalein, Rongelap, Bikini og Enewetak. Norðaru oyggarnar fáa minni avfall enn tær sunnaru oyggjarnar.

Eini 62,000 fólk búgva í Marshalloyggjum, ið eru sum hálv Streymoy til víddar.

## Hygg eisini at

* Sambandsríki Amerika
* Oseania

Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Compact of Free Association

**The Compact of Free Association** (**COFA**) er samgonga ímillum Sambandsríki Amerika og 3 av gomlu hjálondum tess. USA hevur hernaðarligu ábyrgdina fyri oyggjunum, samstundis sum teir lata teimum menningarhjálp og annan búskaparligu fyriskift, m.a. handilssáttmálar við USA. Londini í Compact of Free Association atkvøðir oftast við USA í aðalfundinum í ST. Allar oyggjarnar hava fingið sáttmála um frælsan felagsskap, við USA, sum sær til, at búskaparligur stuðul verður veittur aftur fyri havnarættindi og rættindi til hernaðarliga hjáveru. USA rindar oyggjaríkjunum fyri at varðveita sína hermálsligu støðu í hesum pørtum av Kyrrahavi. Tað merkir eisini, at USA er bundið til at verja oyggjarnar.

Hesi lond - Mikronesiasamveldið, Marshalloyggjar og Palau -  hava øll formligt fullveldi, men sáttmálin um frælsan felagsskap tilskilar amerikonskum myndugleikum ávís rættindi og áleggur teimum skyldur á ymsum málsøkjum, eitt nú í uttanríkismálum, verjumálum, fjarskiftismálum og í málum viðvíkjandi útlendingaeftirliti, umhvørvisvernd, fíggjarligum stuðli og gjaldoyra. Tað málsøki, sum USA í øllum trimum londunum hevur tilskilað sær burturav, eru verjumál, sum USA hevur fult ræði á og ábyrgd av. Hóast sáttmálarnir kunnu sigast upp, annaðhvørt við semju millum báðar partar ella einsæris, verða ásetingarnar um verjumál kortini framvegis í gildi í eitt ávíst áramál. Í sáttmálanum við Palau er ein áseting, sum útilokar alt hervald uttan hitt amerikanska, og hon er galdandi í óavmarkaða tíð, ella til londini sínámillum semjast um at seta hana úr gildi. Eitt tættari samband er hinvegin millum USA og m.a. Norðurmarianoyggjar og Guam.

## Limalondini eru hesi

*  Mikronesiasamveldið
*  Lýðveldið Marshalloyggjar
*  Lýðveldið Palau

### Umframt

*  Amerikanska Sámoa
*  Guam
*  Hawaii
*  Norðurmarianoyggjar

## Sí eisini
* Ytru Smá-Útoyggjarnar hjá USA

## Ávísingar úteftir
* Compact of Free Association
* Compact of Free Association Renegotiations 

Bólkur:USA
HUÐRAR

**HUÐRAR** er ein føroyskur leikbólkur, sum varð settur á stovn í januar 2007 við tí fyri eyga at vera við til at menna ungu føroysku leiklistina. Tey í bólkinum samdust síðan um at seta upp gamla og navnframa leikin "Othello", ið William Shakespeare hevur skrivað. Orsøkin, til at júst "Othello" varð valdur, var hon, at Shakespeare - tó at nærum 500 ár eru liðin, síðani hann fór foldum frá - skrivaði um sera grundleggjandi menniskjalig evni og fyribrigdi. Hansara hugsanir um menniskjuna eru gamlar, men velja vit at viðgera hesar við nýggjum útlátsráðum. 

## HUÐRAR, uttanlands og í Føroyum

2009: "Modical du théatre". Leikbólkurin varð útvaldur, sum einasti nordurlenski bólkur, at framføra Othello á heimsfestivalinum í Monako. Hetta er størsti heiður at fáa innan áhugaleik, og báðar framførslurnar á Grace Kelly Theatre fingu standandi lógvabrest. 

2009: "Ísland". Framført var í Reykjavík og Húsavík í Íslandi. Ferðin ver væleydnað og ein góð upphiting til Monaco.

2009: "G! Festivalurin". Leikbólkurin frumsýndi leikin "Hann vil verda Prins Essa" á barnatiltakinum á G! Eisini vóru Huðrar við í listakrassji vid flottum búnum frá bARBARU í gONGINI og DJÒR á undirgrundini.

2009: "Othello í Norðurlandahúsinum og Mentanarhúsinum í Fuglafirði". Long tíð var liðin síðan leikurin var sýndur seinast og leikbólkurin valdi at samla pening inn til uttanlandsferðina við at sýna leikin seinastu ferð í Føroyum.  

2009: "Manager og nýggjir limir". Nógvur eftirspurningur er eftir leikbólkinum uttanlands og summarið framamfyri okkum var fult bookað og kravdi nógva fyrireiking. Pauli Nielsen, fyrrverandi stjóri á venjingarskúlanum, takkaði ja til heiti sum okkara manager og hetta eru vit sera fegin um. Petur Meinhard Elleby Andersen, áhugaleikari og Jensia Høgaard Dam á klaver eru sera dugnalig og vit eru sera heppin at tey vildu verda vid í leikbólkinum.

2009: "MESS opnar heimasíðuna". Leikbólkurin framførdi brot úr Othello tá ið MESS hevði ókeypis tiltak í Reinsarínum at vísa heimasíðuna.

2008: "NEATA festival í Riga". Huðrar vóru vald av Máf at umboða Føroyar á Baltiska festivalinum í Riga, høvuðsstaðurin í Letlandi.

2008:"Leikurin **[[Othello (sjónleikur)|Othello]]** var sýndur í Sjónleikarhúsinum 3. - 14. mai". Sýningarnar vóru sera væl vitjaðar, og leikbólkurin fekk nógva umtalu, bæði góða og minni góða.

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Leikbólkurin HUÐRAR 

Bólkur:Sjónleikur
Bólkur:Føroyar
Bruttotjóðarúrtøka

**Bruttotjóðarúrtøkan** (**BTÚ**) er virðið á øllum tænastum, ið verða veittar í einum landi, eina ávísa tíð. 

## BTÚ kann skilmarkast og ásetast tríggjar vegir

### Framleiðsluháttur (I)

* Framleiðsluvirði (støðisprísir) - Nýtsla í framleiðsluni (keyparaprísir) + Vøruskattir - Vørustudningur - Rætting fyri FISIM 

### Útreiðsluháttur (II)

* Húsarhaldsnýtsla + Almenn nýtsla + Fastar bruttoíløgur + Goymslubroytingar + Útflutningur - Innflutningur 
* Nýtsla samanlagt + Bruttoíløgur + Nettoútflutningur 

### Inntøkuháttur (III)

* Løn og atknýtt gjøld + Rakstraravlop + Kapitalslit + Framleiðsluskattir - Framleiðslustudning - Rætting fyri FISIM

## Sí eisini

* Listi yvir heimins lond eftir BTÚ 
* Listi yvir heimins lond eftir BTÚ fyri hvørt fólk
* Búskaparfrøði
* Partafelagslóg

Bólkur:Búskaparfrøði
Louisiana State Penitentiary

**Louisiana State Penitentiary** ella **Angola**, sum fongslið verður rópt orsakað av fortíðini sum trælaplantasja, liggur vakurt fyri við Mississippiánna í Louisiana, men náttúruna hugsa fangarnir ikki so nógv um. Fongslið er við sínum 5.000 fangum størsta hátrygdarfonslið í Sambandsríkinum Amerika. 80 prosent av fangunum eru svartir á liti, og tveir triðingar hava fingið ívlangað fongsulsrevsing. Í sekstiárunum var Angola tað harðrendasta fongslið í USA, men eitt miðvíst arbeiði í áratíggjur hevur í dag gjørt Angola til fyrimynd fyri onnur fongsul. Stjórin í fongslinum, Burl Cain, hevur givið sítt lív til Jesus, stovnað ein prestaskúla fyri fangar og hevur higartil fingið 2.000 brøður í andanum millum fangarnar. Angola hevur útvarpsstøð og virðislønta fangablaðið "Angolite", sum er púrasta óheft. Burl Cain heldur, at hansara friðaliga fongsul er eitt undur og lýsir seg sjálvan sum ein "hjartagóðan einaræðisharra einastaðni millum Jesus og hunnaran Attila". 

## Hygg eisini at

* Fongsul
* Louisiana

## Slóðir

* Official website 

Bólkur:Bygningar