1959

**1959** (MCMLIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
 
## Hendingar
*1. januar - Einaræðisharrin Fulgencio Batista flýggjar frá Havanna í Kuba, nú styrki Fidel Castros veksur.
* 2. januar - Herur Fidels Castro kemur til Havanna, Kuba.
* 3. januar - Alaska verður stakríki nummar 49 í USA.
* 4. januar - Uppreistrarfólk leidd av Che Guevara koma til Havanna, Kuba.
** 42 fólk lata lív í Kongo í einum matbardaga í millum løgreglumenn og lutakarar á ráðstevnu hjá Abako felagskapinum.
* 6. januar - Fidel Castro kemur til Havanna í Kuba.
* 8. januar - Charles de Gaulle verður forseti í Fraklandi.
* 9. januar - Petur Mohr Dam verður løgmaður í Føroyum.
* 12. januar - Motown Records verður stovnað í Detroit, Michigan í USA.
* 13. januar - Kubanskir kommunistar avrætta 71 fylgjarar av fyrrverandi einaræðisharranum Fulgencio Batista.
* 21. januar - Evropeiski Mannarættindadómstólurin verður settur á stovn.
* 30. januar - Danska ferðamannaskipið MS *Hans Hedtoft, *rakar isfjall ávegis til Keypmannahavnar frá Grønlandi. Skipið søkkur og øll 95 umborð lata lív.
*1. februar - Atkvøðugreiðsla í Sveis niðurstemmar valrætt til kvinnur.
* 3. februar - Flogfar við tónleikarunum Buddy Holly, Ritchie Valens, og The Big Bopper dettur niður í Iowa, USA. Allir tríggir og flogskipari teirra lata lív. Vanlukkan verður seinni kend sum "The Day the Music Died".
* 18. februar - Kvinnur hava valrætt fyri fyrstu ferð í Nepal.
* 9. mars - Fyrsta Barbie dukkan kemur á marknaðin.
* 11. mars - Holland vinnur Eurovision Song Contest við sanginum *Een beetje.*
* 6. apríl - 31. Oscar-virðislønin verður hildin í Hollywood. *Gigi* vinnur heiðurslønina fyri besta film.
* 27. apríl - Liu Shaoqi verður valdur statsleiðari í Kina. Hann tekur við av Mao Zedong.
* 30. juni - 21 næmingar lata lív, og meir enn 100 verða meiðslaði tá eitt amerikanskt krígsflogfar dettur niður og rakar Miamori Elementary School á japonsku oynni Okinawa. Flogskiparin klárar at sleppa sær úr flogfarinum áðrenn stoytin.
* 15. juli - Verkafall tekur seg upp ímillum stál arbeiðarar í USA.
* 8. august - Flóð í Teivan hevur við sær at 2.000 lata lív. 
* 15. august - Kypros fær fullveldi.
* 21. august - Hawaii verður statur nummar 50 í USA.
* 24. august - Kypros verður limur í Sameindu Tjóðunum.
* 16. september - Fyrsta kopimaskinan kemur á marknaðin. Talan er um eina Xerox 914.
*26. september -  Tropiska ódnin "Vera" rakar Japan, og verður roknað við at 5.098 lata lív, 38.921 verða meiðslaði, og 1.533.000 verða heimleys.
* 29. oktober - Teknirøðsfigururin Asterix verðu at síggja fyri fyrstu ferð í fransk-belgiska myndarøðsblaðnum *Pilote*.
* 31. oktober - Ófriður tekur seg upp í Kongo.
* 1. november - Ófriður tekur seg upp í Ruanda.
* 14. desember - Makarios III verður valdur fyrsti forseti Kypros.

#### Ókendar dagsetningar
* Sokkabuksur koma á marknaðin.
* Fyrsti HIV smittaði persónur vitað er um doyr í Kongo í Afrika.
* Kaspiski tikarin doyr út í Iran.
* Íslenska løgreglan arbeiðir við fyrsta álvarsliga rúsevnismálinum í Reykjavík. 
* Cadillac árgangur 1959 kemur á marknaðin.

### List

#### Filmar
* *Sleeping Beauty* (Tornirósa) hjá Walt Disney (Frumsýndur 29. januar)
* *Ben-Hur* við Charlton Heston í høvuðsleiklutinum. (Frumsýndur 18. november) Filmurin vinnur 11 Oscars-virðislønir. Eitt met sum ikki verður javnað fyrr enn 39 ár seinni í 1998 av filminum *Titanic* hjá filmsleikstjóranum James Cameron.

#### Sjónvarpsrøðir
* CBS byrjar at vísa sjónvarpsrøðina *The Twilight Zone* (Frumsýnd 2. oktober) Røðin verður send í 5 ár frá 1959 - 1964.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 2. mai -  FA-Cup finala í Englandi: Nottingham Forest-Luton Town 2–1 (2-0) á Wembley vøllinum í London. 
* 3. juni - UEFA-Cup finala: Real Madrid - Stade Reims 2–0 (2-0) í Stuttgart, Týsklandi 
* 29. juli - Føroyar-Ísland (B) 2-5 (1-3) í Tórshavn, Føroyum. 
* 18. august - Hetland-Føroyar 1-4 (0-4) í Lerwick, Hetlandi.

## Føðingar
*12. januar - Per Håkan Gessle, svenskur tónleikari (Roxette)
* 22. februar -  Kyle MacLachlan, amerikanskur sjónleikari (*Twin Peaks*)
* 16. mars - Jens Stoltenberg, norskur forsætismálaráðharri
* 18. mars - Luc Besson, franskur filmsleikstjóri  (*The Fifth Element*)
* 3. apríl - David Hyde Pierce, amerikanskur sjónleikari (*Frasier*)
* 15. apríl - Emma Thompson, enskur sjónleikari (*Sense and Sensibility*)
* 17. apríl - Sean Bean, enskur sjónleikari (*The Lord of The Rings*)
* 22. mai - Morrissey, enskur sangari
* 29. mai - Rupert Everett, enskur sjónleikari (*My Best Friend's Wedding*)
* 11. juni - Hugh Laurie, enskur sjónleikari (*House M.D.*)
* 12. juli - Pól á Kletti, foroyskur rithøvundur (d. 2021).
* 26. juli - Kevin Spacey, amerikanskur sjónleikari (*American Beauty*)
* 29. september - Jon Fosse, norskur høvundur og leikskald
* 7. oktober - Simon Cowell, enskur tónleikaframleiðari og sjónvarpsdómari.
* 5. november - Bryan Adams, kanadiskur sangari.
*22. desember - Rósa samuelsen, løgtingskvinna
*
* 31. desember - Val Kilmer, amerikanskur sjónleikari (*Batman Forever*)

## Andlát
*3. februar 
**Buddy Holly, amerikanskur rokksangari. (f. 1936)
**Ritchie Valens, amerikanskur rokksangari (f. 1941)
**The Big Bopper (J.P. Richardson), amerikanskur rokksangari (f. 1930)
*17. juli - Billie Holiday, amerikonsk songkvinna. (f. 1915)

## Keldur

*