Yangtze

**Yangtze Áin** ( ella ), (Kinesiskt: 长江, *Cháng Jiāng*), kend í Kina sum ***Chang&nbsp;Jiang*** ella **Yangzi**, er tann longsta áin í Asia og tann triðlongsta áin í heiminum. Hon rennur ígjøgnum  frá jøklunum á Qinghai-Tibet háslettanum í Qinghai eystureftir gjøgnum útsynningspartin av Kina, mið-Kina og Eysturkina, áðrenn hon at enda rennur út á sjógv í Eysturkinesiska Havið í Shanghai.

Áin er tann longsta ið heiminum ið bert rennur gjøgnum eitt land. Hon veitir burtur vatn úr einum fimtaparti av jarðarøkinum í Kina, og í økjunum fram við ánni býr ein triðingur av fólkinum í Kina.  Yangtze áin hevur eisini millum heimsins størstu frárenslum.

Ein partur av Yangtze rennur gjøgnum djúpar gjáir í vestara Yunnan og er partur av Tjóðarlundini Tríggjar Javnfjarar Áir í Yunnan, ið er ein UNESCO Heimsarvur.

Vatnbyrgingin hjá teimum trimum gjáunum í Yangtze ánni er heimsins størsta vatnorkuverk.

Yangtze áin spælir ein stóran leiklut í søgu Kina og fyri búskapinum í landinum. Tað múgvandi Yangtze áarósin framleiðir eisini so nógv sum 20% av BTÚ hjá Kina. 

## Nøvn

### Kinesiskt

Av tí at upprunin til Yangtze ikki varð staðfestur fyrr enn í nýggjari tíð, so hava kinesarar givið ánni ymisk nøvn til niðaru og ovaru partarnar av ánni.

"Yangtze" var í veruleikanum navnið á Chang Jiang fyri tann niðara partin frá Nanjing til áarmunnnan við Shanghai. Men eftirsum vesturlendskir trúboðarar fyrst og fremst vóru virknir í hesum økinum, og kendu til navnið á hesum strekkinum av Chang Jiang, so varð "Yangtze áin" nýtt um alla Chang Jiang á enskum. Tað skal viðmerkjast, at í Nýkinesiskum, verður Yangtze enn nýtt um niðara partin av Chang Jiang frá Nanjing til áarmunnan. Yangtze verður aldri nýtt um alla Chang Jiang ánna.

#### ''Chang Jiang'' – "Áin Langa"
***Chang Jiang*** (长江/長江) er tað nýtíðar kinesiska navnið fyri tann lægra partin  av Yangtze frá samanrenningini við Min ánna í Yibin í Sichuan til áarmunnan í Shanghai.  *Chang Jiang* merkir bókstaviliga "Langa Áin."  Í fornøldini var hetta strekki av ánni nevnt, *Jiang*   , ein kinesiskur bókstavur, ið sambindur vatnið radikalt  við tað einsljóðandi  (nú úttalað *gōng*, men **kˤoŋ* á fornkinesiskum.) *Krong* verður hildið at vera eitt orð á tí Austroasiatiska málinum hjá lokalum fólkasløgum, sum t.d. Yue og líkist **krong* á Proto-Vjetnamesiskum og *krung* á Mon, øll hesi merkja "áin". Undir Han-ríkinum, hevði orðið *Jiang* fingið týdningin *einhvør á* á kinesiskum, og fyri at skilja ímillum hesa og allar aðrar áir, varð henda nevnd "Stóra Áin"  (*Dàjiāng*).

#### ''Jinsha Jiang'' – "Gullsandá"
Jinsha áin (, lit.&nbsp;"Gullstøv" ella "Gylta-Sandaða Áin") er navnið á  av Yangtze frá Yibin longri uppi til áarmótið við ánna nærindis Yushu í Qinghai.  Frá Fornøld til Ming ríkið, var hesin parturin av ánni hildin at vera ein tvørá hjá Yangtze, meðan Min áin var hildin at vera høvuðskeldan til ánna omanfyri Yibin.  Í yrkingini *[[Yu Gong|Fagnaður til Yu]]*, ið er skrivað í fimtu øld á.Kr., verður hesin parturin nevndur *Hei Shui*   ella "Svarta Vatnið."  Navnið "Jinsha" kemur upprunaliga frá  Song ríkinum, tá ið áin lokkaði eitt stórt tal av gullgravarum.  Gullgravarí heldur fram í Jinsha ánni heilt til dagin í dag. Áðrenn Song ríkið, vóru onnur nøvn nýtt, t.d. Lújiāng (瀘江) frá tíðini við Trimum Kongsveldum.

#### Tongtian áin
**[[Tongtian River]]** (, lit.&nbsp;"Áin Rennur Gjøgnum Himmalin") greiður frá  partinum frá Yushu upp til áarmótið við Dangqu ánni.  Navnið kemur frá ævintýrum úr *Journey to the West* (Ferðin Vestureftir). Í fornøldini var hon nevnd Yak áin.  Á Mongolskum, er hetta strekkið á ánni kent sum Murui-ussu (lit.&nbsp;"Winding Stream"). og av og á varð tikið feil við Baishui, ið er nærindis.

#### Tuotuo áin
Tuotuo áin (, p&nbsp;*Tuótuó Hé*, lit.&nbsp;"Grátkomna Áin" er tann almenna høvuðsáin á Yangtze, og rennur  frá jøklunum frá Gelaindong Massif í Tanggula Fjøllunum í útsynningspartinum á Qinghai til áarmótið við Dangqu ánna ið skapa Tongtian ánna. Á mongolskum er hesin parturin av ánni kendur sum *Ulaan Mörön* ella "Reyða Áin".

## Búskaparligi týdningurin
Við síni stødd og longd er Yangtze tann týdingarmiklasti vatnvegurin í Kina. Áin verður í stóran mun brúkt til flutning av vørum og tilfari til tey stóru ídnaðarøkini í og nærindis Shanghai, Chongqing og Wuhan, hagar millum annað stórar mongdir av koli og jarnmálmi verða fluttar eftir ánni.

## Keldur

Bólkur:Áir
Bólkur:Kina