open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Føroya Pro Vita

**Føroya Pro Vita** er ein felagsskapur, stovnaður 12. juni 1992, ið arbeiðir fyri at verja rættindini hjá barninum í móðurlívi. *Pro vita* er latín og merkir *fyri lív*, og hetta sipar til endamál felagsins.  Felagsskapurin byggir á kristiligt grundstøði og menniskjasýni, men er ikki knýttur at nakrari ávísari samkomu. 

Grundarlagið undir Pro Vita rørsluni er Lejeune yvirlýsingin, ið er orðað av franska ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune frá París.

Bólkur:Føroyskir felagsskapir
Pro Vita

**Pro Vita** er rørsla í ymsum londum, ið arbeiðir fyri at verja børn í móðurlívi - ella við øðrum orðum: ímóti fosturtøku. Í Føroyum er felag, ið kallast Føroya Pro Vita. Slík feløg um allan heim eru leysliga knýtt saman í samstarvinum **Right to Life Federation**. 

Bólkur:Felagsskapir
Bólkur:Politikkur
Grevlingur

**Grevlingur** (frøðiheiti - *Meles meles*) er rándýr av máraætt við hvítt høvd við svartari rípu hvørjumegin. Grevlingur grevur sær gongskipan, grevlingagrøv. Hann grevur ofta inn í brekku ella millum trærøtur. Hvørt ár veksur hann sær holurnar. Stór grøv kann vera reiðiliga 100 ár og hava einar 20 dyr. Einir 15 grevlingar kunnu vera í somu grøv. Bólið gera teir úr grasi, mosa og bløðum, og javnan leggja teir nýtt í bólið. Grevlingur leggur í feb.-mars uppí 5 ungar. Um summarið spæla ungarnir við holumunnan.

Bólkur:Súgdjór
Selfoss

**Selfoss** er ein býur á Suðurlandinum í Íslandi við 6512 íbúgvum. Selfoss er ein partur av Árborg kommunu, sum er størsta kommuna á Suðurlandinum við 7827 íbúgvum (januar 2011). Selfoss liggur 50 km frá høvuðsstaðnum, Reykjavík.

## Myndir

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða hjá Árborgar kommunu (Sveitarfélagið Árborg), arborg.is

Bólkur:Býir og bygdir í Íslandi
Andesfjøll

**Andesfjøll** eru heimsins longsta fjallarøð. Summi fjøll eru 3000 metrar og hægri. Andesfjallarøðin er 7250 km long, og er fram við allari vesturstrondini í Suðuramerika. Í dølunum og á Altiplano-háslættanum ímillum Bolivia og Perú er fruktagóð landbúnaðarjørð. Í Andesfjøllum eru nógv ráevni í jørðini og mong virkin eldgos. 

## Myndasavn


Mynd:Cono de Arita, Salta. (Argentina).jpg
Mynd:A black and white photo of a lake in the Andes Mountains.jpeg


Bólkur:Fjøll
Bólkur:Suðuramerika
Akraneskaupstaður

**Akranes** er ein býur við 6 609  íbúgvum (januar, 2009) á Vesturlandinum í Íslandi.

Bólkur:Kommunur í Íslandi
Jónaoyggjar

**Jónaoyggjar** ella **Jonisku Oyggjarnar** (grikskt; *Επτάνησα* ella *Ιόνια νησιά*) eru ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Landsluturin nevnist á grikskum *Περιφέρεια Ιονίων Νήσων*, á enskum eitur landsparturin *Ionian Islands Periphery*. Grikska navnið Eptanisa merkir Sjeyoyggjarnar. Hitt grikska navnið og tað sum útlendingar oftast nýta til henda oyggjabólk kemur av navninum á havinum, har oyggjarnir eru, Jóniska havið ella Jónahavið. Størsta oyggin kallast Kefalonia. Jónaoyggjar hava umleið 220 097 íbúgvar (2005). Høvuðsstaðurin eitur Korfu og er á oynni við sama navni. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er griskskt. 
Álvarsamir jarðskjálvtar raktu oyggjarnar í 1953, serliga Kefalonia var hart rakt, størsti parturin av oynni varð lagdur í oyði. 
Lítla oyggin Ithaka er m.a. kend tí hon er týdningarmikil partur av søguni í Odyseini hjá Homer, Itaka var heimstaðurin hjá Odysseus.

## Oyggjarnar

* Korfu (Κέρκυρα)
* Paxos (Παξοί)
* Lefkada (Λευκάδα)
* Ithaka (Ιθάκη)
* Kefalonia (Κεφαλονιά)
* Zakynthos (Ζάκυνθος)
* Kythira (Κύθηρα)

## Hygg eisini at

* Grikkaland

## Keldur


Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Grikkaland
Bólkur:Oyggjar í Grikkalandi
Bólkur:Landslutir í Grikkalandi
Miðlingurin Malcolm

**Miðlingurin Malcolm** (upprunaheiti: *Malcolm in the Middle*) er ein amerikonsk ungdómssjónvarpsrøð.

## Søgugongd

12 ára gamli Malcolm er ein púra vanligur drongur – tað er bara tað, at hann hevur IQ sum flogvit. Eins og hinir tríggir brøðurnir hevur hann lyndi til at vera rokaligur, so ofta og títt er húsatekjan um at fara uppfrá. Mamma Malcolm strevast og stríðist fyri at halda skil á dreingjunum og ikki minst pápa teirra. Malcolm má ofta sanna, at tað er ikki altíð lætt at vera klókur í einum vitleysum heimi, men hann verður skjótt kringur í at handfara tilveruna sum undurbarn.

## Leikarar

* Malcolm Wilkerson: Frankie Muniz
* Lois Wilkerson: Jane Kaczmarek
* Hal Wilkerson: Bryan Cranston
* Francis Wilkerson: Christopher Masterson
* Reese Wilkerson: Justin Berfield
* Dewey Wilkerson: Erik Per Sullivan
* Caroline Miller: Catherine Lloyd Burns

## Sí eisini

* Official website 

Bólkur:Sjónvarpsrøðir úr USA
Paul McCartney

**Paul McCartney** (føddur 18. juni 1942 í Liverpool) er ein av heimsins kendastu sangskrivarum. Hann byrjaði yrkisleið sína í The Beatles saman við John Lennon, George Harrison og Ringo Starr. Saman skrivaðu Lennon og McCartney teir flestu sangirnar hjá The Beatles. 

The Beatles vóru virknir millum 1962 og 1970. Í 1970'unum fekk Paul McCartney sær ein nýggjan bólk, so hann aftur fekk spælt konsertir. Bólkurin nevndist Wings. Einastu tónleikararnir, sum eru við á øllum plátunum hjá Wings, eru, umframt Paul McCartney, kona hansara Linda McCartney og gittarleikarin Denny Lane, sum eitt skifti hevði spælt í enska tónleikabólkinum The Moody Blues. Bólkurin Wings varð upploystur um ársskiftið 1980-1981, og síðani tá hevur Paul McCartney virkað sum solistur. 

Sambært metbókini hjá Guinness er Paul McCartney ríkasti tónleikari í heiminum. 

## Paul McCartney pláturnar

* The Family Way - 1967
* McCartney - 1970
* Ram - 1971
* Wild Life - 1971
* Red Rose Speedway - 1973
* Band On The Run - 1973
* Venus And Mars - 1975
* Wings At The Speed Of Sound - 1976
* Wings Over America - 1977
* London Town - 1978
* Wings' Greatest - 1978
* Back To The Egg - 1979
* McCartney II - 1980
* Tug Of War - 1982
* Pipes Of Peace - 1983
* Give My Regards To Broad Street - 1984
* Press To Play - 1985
* Flowers In The Dirt - 1987
* All The Best - 1987
* Choba V CCCP - 1987

## Sí eisini

* The Beatles
* John Lennon
* George Harrison
* Ringo Starr
* Wings

Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Enskir sangarar
Bólkur:The Beatles
Bólkur:Føðingar í 1942
Ankara

**Ankara** er høvuðsstaður Turkalands og næststørsti býur, størsti býurin í Turkalandi er Istanbul. Ankara varð fyrr kendur sum **Angora**. Í 2013 búðu 5.045.083 fólk í Ankara. Býurin liggur umleið 900-1.050 metrar yvir havið, hann liggur mitt í Anatolia. Turkiska stjórnin hevur sæti í býnum. Býurin er ein týdningarmikil handils og ídnaðarbýur og fleiri jarnbreytir og høvuðsvegir møtast har. Fleiri djórasløg eita eftir býnum, eitt nú Angora-geitin, Angora-kettan og Angora-kaninin.

## Søga
Ankara er ein sera gamal býur við fornminnum frá Hittittunum, Frygia, Hellenistisku tíðini, Rómverjaríkinum, Bysantinska Ríkinum, og frá Osmaniska Ríkinum. Heyggurin ið er í býnum, er krýndur við leivdum av einari gamlari borg, men bert fáir søguligir bygningar frá tí gamla býarpartinum hava yvirlivað til dagin í dag. Men tað eru tó fleiri væl varðveittir bygningar av Hellenistiskum, rómverskum og bysantinskum arkitektururi, har tað týdningarmesta er Augustus og Róm templið (20 á.Kr.) sum eisini er verður nevnt *Monumentum Ancyranum*.

Í 1923 avloysti Ankara søguliga býin Konstantinopel sum høvuðsstaður landsins.
Nøkur ár seinni varð Konstantinopel nýnevndur og síðan eitur hann Istanbul.

## Keldur

Bólkur:Turkaland
Bólkur:Býir í Turkalandi
Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Harriet Beecher Stowe

**Harriet Beecher Stowe** (14. juni 1811 – 1. juli 1896) var amerikanskur rithøvundur og abolitionistur, sum gjørdist kend um allan heim av bókini Tummasarsmáttu (enskt; *Uncle Tom´s Cabin*).

Harriet vaks upp í einum kristnum heimi, pápin var prestur. Hon fór at arbeiða saman við systur sínari Cathrine sum lærari og giftist í 1836 við Calvin Stowe sum eisini var prestur. Tey fingu sjey børn, men fleiri doyði meðan tey vóru smá. Harriet hjálpti til við at uppihalda familjuni við at skriva.

Skaldsøgan um Tummas byrjaði sum framhaldssøga í anti-træla tíðarritinum National Era. Stowe kendi væl til trælahald, anti-trælahaldsrørsluna og við undargrundarjarnbreytina. Kentucky, sum lá beint yvirav Cincinnati, har Harriet og familjan búði, var ein trælastatur.

Lógin um viðferð av trælum, ið flýddu, sum kom í gildi í 1850, fekk Harriet Beecher Stowe at taka aktivian lut ímóti trælahaldi. Tá ið bróðurkona hennara einaferð skrivaði til hennara: "Harriet, um eg hevði duga at brúkt ein penn so væl sum tú, hevði eg skrivað okkurt, sum fekk alt landið at kenna á sær, hvussu forbannaður trældómur er," gjørdist hon fullviss í at hon skuldi skriva okkurt um trælahald.

Hon fór í holt við at tosa við flýddar trælir og trælaeigarar og las ein hóp av bókum um evnið. Hon læt fyrst søgurnar prenta sum framhaldssøgur, og hildið verður, at høvuðspersónurin í mangar mátar er grundaður á Josiah Henson, sum sjálvur hevði verið trælur og hevði skrivað um upplivingar sínar.

Tá ið bókin kom út í 1852, varð hon seld í 10 000 eintøkum eftir einari viku. Longu í 1854 var hon týdd til 60 ymisk mál.

Harriet Beecher Stowe andaðist tann 1. juli 1896 í Hartford, ið er høvuðsstaður í Connecticut.

## Keldur

## Slóðir úteftir
*Heimasíðan hjá ''Harriet Beecher Stowe Center''

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Kvinnuligir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1811
Bólkur:Andlát í 1896
J.K. Rowling

**Joanne Rowling**, betur kend sum **J.K. Rowling** (fødd 31. juli 1965 í Yate, Gloucestershire) er enskur rithøvundur. 

Rowling vaks upp í Gloucestershire, fyrst i Winterbourne í nøkur ár og seinni í Tutshill, nærindis Chepstow í Monmouthshire. Hon las franskt og bókmentir á lærda háskúlanum í Exeter. Seinni flutti hon til London og arbeiddi hjá Amnesty International og fór síðan til Portugáls at undirvísa í enskum. Eftir hetta búsetti hon seg í Edinburgh.

Hon fekk hugskotið til Harry Potter í einum toki millum Manchester og Kings Cross í London. Hon skundaði sær til hús og skrivaði hugskotini niður, og næstu fimm árini arbeiddi hon við at finna uppá søgur um Harry Potter.

Handritið til fyrstu bókina Harry Potter og Vitramannasteinurin varð liðugt í 1995 og varð sent til 12 forløg, sum øll takkaðu nei. Eitt ár seinni játtaði forlagið Bloomsbury at geva handritið út og tað var serliga tí, at átta ára gamla Alice Newton, ið var dóttir formannin á forlagnum, fekk fyrsta part av handritinum at lesa og beinanvegin bað um at sleppa at lesa meira. Tað, ið síðan hendi, er ein viðgangssøga. J. K. Rowling gjørdist kend um allan heim, bøkurnar um Harry Potter selja sum heitt breyð, filmar eru gjørdir, spøl og onnur vøra við Harry Potter vørumerki á verður selt um allan heim. Sjálv er hon ein av ríkastu kvinnum í heiminum, allar bøkurnar hava sligið met á sølulistum. Tann sætta bókin, Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin seldi fleiri entøk í eitt døgn enn Da Vinci Code í eitt ár.

Sjeynda bókin um Harry Potter kom út á enskum 21. juli í 2007, tað er eisini seinasta bókin um Harry.

## Viðmerkingar

Bólkur:Føðingar í 1965
Bólkur:Enskir hugflogs rithøvundar
Bólkur:Enskir rithøvundar
Bólkur:Kvinnuligir rithøvundar
Bólkur:Harry Potter
Maine

**Maine** (enskt: *State of Maine*) er stakríki í landnyrðingsparti av Sambandsríkinum Amerika. Maine er størsta stakríkið í Nýonglandi.

Maine hevur umleið 1,3 mió. íbúgvar. Høvuðsstaðurin er Augusta og størsti býurin er Portland. 

Í norðri, eystri og vestri hevur Maine mark við Kanada (landslutur Quebec og New Brunswick). Eisini í vestri hevur Maine mark við New Hampshire. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknevni er Furutræstaturin (enskt: *The Pine Tree State*). 

Í 1620 komu pílagrímarnir til Maine. Átrúnaðarlig viðurskifti høvdu noytt teir at rýma úr Onglandi. 

## Landalæra

Norðari partur av eysturstrondini líkist nógv aftur í landslagið í Vesturevropa. Har eru heilt djúpir áarósar sum firðir, og av tí at munurin millum fjøru og flóð er ógvuliga stórur, 15 m. í støðum, so legst runan ikki í áarmunnunum, men munurin ger eisini, at tað hevur verið stórt arbeiði at byggja tær nógvu góðu havnirnar, sum eru har. 

Summastaðni er vøkur strandstrond, ið verður nýtt til baðipláss. Í fyrstani, tá ið evropear komu til stakríkið, vaks skógur heilt út til strondina nógvastaðni, men teir ruddaðu skógirnar, so teir kundu fáa dyrkað jørðina. Moldin er góð, og havættin førir vætu við sær, so har er gott kornlendi.

Tær størstu áirnar í Maine eru Kennebecá og Penobscotá.

## Størstu  býir

Teir 10 størstu býirnir (*cities & towns*) í Maine eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir: 

# Portland - 66 417
# Lewiston - 35 944 
# Bangor - 31 997 
# South Portland - 25 606 
# Auburn - 23 196 
# Biddeford - 21 514 
# Sanford - 21 183 	
# Saco - 19 748 
# Westbrook - 18 974 
# Augusta - 18 681 	

## Myndir

Maine_state_capitol.jpg|Tinghúsið í Augusta.
Stratton_Flagstaff_Lake_Maine_262258633.jpg|Stratton á heysti
Bangor_Maine.JPG|Bangor á vetri
Portland_headlight.jpg|Viti nærhendis Portland
Augusta,_Maine.jpg|Áin *Kennebec River* í Augusta
Goat-island-light.jpg|*Goat-island*
Flagstaff_Lake_DSCN0421.JPG|Flagstaff-vatn


## Sí eisini
*Nýongland
*Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Almenn heimasíða: maine.gov 
* Maine, wikivoyage.org (enskt)

## Keldur

*
New Hampshire

**Staturin New Hampshire** (enskt: *State of New Hampshire*) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingshorninum av Sambandsríkinum Amerika. New Hampshire er tað fjórðstørsta stakríkið í Nýonglandi, næst eftir Maine, Massachusetts og Vermont. Her í New Hampshire búgva umleið 1,3 mió. fólk. Høvuðsstaðurin eitur Concord og størsti býurin er Manchester. 

Í norðri hevur New Hampshire mark við Kanada (Quebec), í eystri við Maine, í suðri við Massachusetts, og í vestri við Vermont. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknavni er Granittstaturin (enskt: *The Granite State*). Stórur partur av landi er hagi og skógur. Størsti parturin av statinum er skógur – góð 89 prosent. Norðan fyri bygdina Jackson røkkur Mount Washington upp í 1917 m hædd, tað hægsta fjallið í Nýonglandi (og í New Hampshire). Stakríkið hevur 29 kilometrar við strond í Rockingham County. 

## Politikkur

New Hampshire er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA; New Hampshire er annar staturin við undanvali. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir (GOP), finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í New Hampshire, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum. New Hampshire er eitt av mest konservativu statum í Nýonglandi. Í New Hampshire er m.a. deyðadómur. Í 1734 til 1939 eru í minsta lagi 24 fólk dømd til deyða. Ongin hevur verið tikin av døgum tey seinastu 76 árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Heinging er eisini ongantíð strikað í New Hampshire-lóggávu, og dómararnir hava framhaldandi møguleika at døma deyðarevsing.

### Samkynt hjúnaband
1. januar 2010 samtykti stjórnin at broyta vígslulógina soleiðis, at samkynd nú hava rætt til at giftast í statinum. Lógin er broytt soleiðis, at hjúnaband er millum mann og kvinnu, mann og mann og kvinnu og kvinnu . Í New Hampshire hava samkynd eisini fingið loyvi til at adoptera. Sostatt er lógin samtykt, og samkynd kunnu nú ættleiða í New Hampshire, á jøvnum føti við hetroseksuell.

## Myndir

Mynd:Winnipesaukee_River,_Tilton_Northfield_NH.JPG|Áin Winnipesaukee
Mynd:Gilsum_Stone_Arch_Bridge,_Gilsum_NH.jpg|Gilsum-grótbrúgv
Mynd:Stark Covered Bridge 6.JPG|Træbrúgv í Stark. 


## Sí eisini
* Sameindu Statirnir

## Slóðir úteftir
* Heimasíða hjá stakríkinum, nh.gov
* New Hampshire á kortinum, openstreetmap.org

## Kelda
 

*
Barbara Park

**Barbara Park** er amerikanskur rithøvundur, fødd í 1949 og vaks upp í Mount Holly í New Jersey og býr nú við manni og tveimum synum í Phoenix í Arizona. Hon er serliga kend fyri bøkurnar um Junie B. Jones, sum eru sera skemtiligar.

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Kvinnuligir rithøvundar
Scott Corbett

**Scott Corbett** (1914-2006) var amerikanskur rithøvundur, føddur í Kansas City, Missouri. Hann tók journalistútbúgving í 1934 og flutti til New York at starvast sum journalistur.

Í øðrum veraldarbardaga var Corbett í 42. gonguherliði, var tíðindafólk hjá Stars And Stripes, eitt amerikanskt hernaðarligt blað í Evropa og var seinasti ritstjóri á Yank, einum hernaðartíðarriti, sum hevði sæti í París. Hann var eina av fyrstu tíðindafólkunum, sum kom í týningarleguna Dachau, tá ið kríggið var um at vera av.

Hann skrivaði fyrst bøkur til vaksin. Fyrsta bókin The Reluctant Landlord, sum kom út í 1950, varð filmatiserað í 1951 og fekk heitið Love Nest. Í filminum hevði m.a. Marilyn Monroe ein leiklut.

Hann skrivaði fyrstu barnabókina Susie Sneakers í 1956 og skrivaði framyvir næstan bara fyri børn. Í 1957 flutti hann til Providence á Rhode Island og fór at starvast sum lærari.

Í 1965 gavst hann sum lærari og gjørdist rithøvundur burturav.

## Heiður

* 1962 - Edgar Allan Poe Award
* 1976 - Mark Twain Award

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Madonna

**Madonna Louise Ciccone** er fødd 16. august 1958 í Bay City í Michigan í USA. Hon er ein av átta børnum í eini stórari italskari familju.

Hon er fyrst og fremst sangari og sangskrivari, men eisini filmsleikari, dansari og rithøvundur.

Madonna skrivaði sáttmála við Sire Records í 1982 og hevur síðan selt tvey hundrað milliónir fløgur um allan heim.

Sum sangari er hon kend og fagnað um allan heim. Hon verður søgd at vera tann sangarinnan, sum hevur vunnið flest pengar í yrki sínum. Sagt verður, at konsertferðin hon gjørdi í 2006, Confession Tour, er mest væleydnaða konsertferð, nøkur sangarinna hevur gjørt.

Hon er eisini dansari. Var við í dansibólkinum hjá Marthu Graham og Alvin Ailey Dance Troop í New York.

Hon er filmsleikari. Hon hevur spælt við í Desperately Seeking Susan, Dick Tracy, A League Of Their Own, Truth Or Dare og í Evita, har hon vann eina Golden Globe.

Hon er eisini rithøvundur og hevur skrivað fimm bøkur til børn. Fyrsta bókin Ensku Rósurnar kom út í 2003.

Madonna býr við manni og børnum í London og Los Angeles.

## Útgávur

* 1983: *Madonna*
* 1984: *Like a Virgin*
* 1986: *True Blue*
* 1989: *Like a Prayer*
* 1992: *Erotica*
* 1994: *Bedtime Stories*
* 1998: *Ray of Light*
* 2000: *Music*
* 2003: *American Life*
* 2005: *Confessions on a Dance Floor*
* 2008: *Hard Candy*
* 2012: *MDNA*
* 2015: *Rebel Heart*
* 2019: *Madame X*

## Keldur

## Ávísingar úteftir
* Heimasíðan hjá Madonnu

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Kvinnuligir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1958
Isaac Bashevis Singer

**Isaac Bashevis Singer** (21. november 1902 – 24. juli 1991) var amerikanskur rithøvundur, føddur í Pólland og ein av leiðandi rithøvundunum innan jiddiskan skaldskap.

Familjan búði í Warszawa, men mátti flyta til heimbygdina hjá mammuni í 1917 orsakað av tí, ið fór fram undir fyrra veraldarbardaga.

Í 1923 flutti Singer aftur til Warszawa og fór at arbeiða á einum bókmentaligum tíðarriti har.

Í 1935 fór hann til USA fyri at sleppa undan vaksandi fasismuni í Pólland.

Singer gav út einar 18 skaldsøgur, 14 barnabøkur, ritroyndir og greinar, men er serliga kendur sum stuttsøguhøvundur.

## Heiðurslønir
* 1978 - Nobelvirðislønin í bókmentum

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1902
Bólkur:Andlát í 1991
Naddoddur (bátur)

**Naddoddur** er seksæringur, sum bátasmiðurin Jóhan Olsen á Tvøroyri hevur smíðað. Báturin var flotaður 31. mai 1997. Nadoddur er smíðaður sum róðrarbátur við gomlum sniði, og er ein roynd at varðveita fornt føroyskt bátasnið. Tað er eitt áhugafelag, Bátafelagið Naddoddur, ið hevur latið bátin smíða og eigur bátin. 

Naddoddur hevur verið fleiri uttanlandsferðir. Fyrsta árið, í 1997, var róð og siglt til Noregs, har báturin var við til túsundárahaldið í Trondheimi. Ferðin tók 3 samdøgur hvønn vegin. Eitt annað summar hevur Naddoddur vitjað á eysturlandinum í Íslandi. Seinastu árini hevur báturin ikki verið uttanlands.

## Myndir

Mynd:Naddoddur 2016.jpg|Naddoddur á Nordisk Kystkultur stevnuni í Vági í 2016.
Mynd:Johan Olsen a Faroese Boat Builder.JPG|Jóhan Olsen, bátasmiður, í ferð við at byggja ein nýggjan bát, 2011.
Mynd:Naddoddur detail.jpg|Árarnar umborð á Naddoddi
Mynd:Naddoddur i slesvig 2004-2.jpg|Naddoddur í Slesvig í 2004.


## Víkingaferðin & vanlukkan

Í august 2024 fór ein manning uppá seks ævintýrarar/rannsóknarmenn umborð á Naddoddur, sum er eitt eftirgerð av víkingaskipi, á søguliga ferð úr Føroyum til Noregs. Endamálið við hesi ferðini var at heiðra víkinga-navigatørin Naddodd, varðveita víkinga-mentanina og geva siglingarførleikar víðari til komandi ættarlið.

Áðrenn rannsóknarferðin til Noregs byrjaði, vóru allir næmingarnir [uml. 550] úr Suðuroy, har suðuri í Føroyum, savnað í Salthøllini á Tvøroyri við skúlaársbyrjan.

#### Manningin
Andy Fitze https://en.wikipedia.org/wiki/Andy_Fitze - Ferðaleiðari, Skipari - Kannarafelagið Limur
Livar Nysten - Havrógvari - heimsmethavari
Karla Dana✟ - Víkingafornfrøðingur - Rannsóknarfelagið Limur
Martin Fitze - Stýrmeistari
Georg Aebi - Uttandura yvirlivandi
Säny [Sandra] Blaser - Myndatakari

## Keldur

* Vikublaðið 10. juni 2008, s. 18.

Bólkur:Skip
Bólkur:Bátar
Grand Canyon

**Grand Canyon** liggur í eini oyðimørk í Norðurarizona í USA. Hon er ein ógvuliga stór og djúp gjógv, ið hevur nógv grótløg. Einaferð í fyrndini hava rembingar í jarðarskorpuni trýst hesi grótløgini uppeftir. Grand Canyon gjógvin er nú í støðum 1,6 km djúp. Coloradoá rennur í botninum á gjónni. Í gjáarvegginum síggjast fleiri ymisk løg av gróti.

Bólkur:Arizona
Bólkur:Landafrøði hjá USA
Bátafelagið Naddoddur

**Bátafelagið Naddoddur** er áhugafelag, ið eigur seksæringin Naddodd. Felagið við heimstaði á Tvøroyri, var stovnað 19. november 1995 og hevur umleið 120 limir. Endamál felagsins er at varðveita gomlu føroysku bátamentanina.

Felagið hevur ognað sær eitt stórt gamalt neyst at goyma bátin í. Neystið er stórt og verður samstundis nýtt sum felagshús. 

## Kelda

* Vikublaðið 10. juni 2008, s. 18

Bólkur:Bátar
Bólkur:Feløg
Rotterdam

**Rotterdam**  er ein kommuna, ein havnabýur og næststørsti býur í Niðurlondum. 

Rotterdam er landsins størsti havnabýur. Ein djúp á rennir á sjógv 28 km haðani. Saman við Europoort er Rotterdam eisini heimsins størsta havn. Nútíðarhavnin Europoort í Rotterdam kann avgreiða 300 farmaskip í senn. Nógv vara, sum flutt verður inn á meginlandið, verður fyrst uppskipað í Rotterdam og síðan flutt eftir áunum í prámum ella lektarum eystur í Týskland. Á heimvegnum taka teir so aftur týskar varur við sær, sum skulu útskipast í Rotterdam. 

## Ítróttur

Stórir fótbóltfelag í Rotterdam eru Feyenoord, Sparta Rotterdam og SBV Excelsior. 

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan hjá býnum: rotterdam.nl (á niðurlendskum)

## Keldur

* Upplýsingarnar um Rotterdam eru fingnar til vega frá niðurlendsku og ensku útgávuni av Wikipediu. 

Bólkur:Býir í Niðurlondum
Heimskreppan 1929

Eftir fyrra heimsbardaga, var USA ríkasta og sterkasta land í heiminum, og útflutningurin til krígsherjaða Evropa vaks ógvuliga nógv. Skjótt hevði tað ovurframleiðslu við sær, útboðið gjørdist størri enn eftirspurningurin. Útflutningurin minkaði, ídnaðurin avmarkaði framleiðsluna, flutningsfeløgini minkaðu virksemið, og ikki leið long tíð, til fleiri milliónir arbeiðspláss vórðu burtur. Samstundis hildu peningamenn og bankar fram at keypa og selja á virðisbrævamarknaðunum. Í oktober í 1929 gjørdist brádliga ruðuleiki á virðisbrævamarknaðinum í Wall Street í New York, tá ið fleiri milliónir virðisbrøv vórðu seld í einum. Úrslitið varð, at fyritøkur, bankar og einstaklingar fóru á heysin. Eftir einum degi feyk alt álit á fíggjarskipanina, og brátt varð allur Vesturheimurin lamdur av álvarsligari búskaparkreppu. Í Evropa royndu stjórnirnar í teimum ymsu londunum at berjast ímóti kreppuni á ymsan hátt. Í Týsklandi hevði kreppan við sær, at Týski búskapurin kláraði seg met illa, hettar skapti stóra misnøgd ímillum týska fólki hettar førdi til at Hitler og nasistaflokkur hansara fingu dygga undirtøku.

Bólkur:USA
Bólkur:Búskapur
Ohio

**Staturin Ohio** (enskt: *State of Ohio*) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 11,5 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Columbus. Í 1803 bleiv Ohio lutstatur í USA. Í útnorðri hevur Ohio mark við Michigan, í eystri við Pennsylvania og West Virginia, í suðri við West Virginia og Kentucky, og í vestri við Indiana. Í norðri liggur Erievatn. Eyknevni er Hestkastanjutræstaturin (enskt: *The Buckeye State*). Orðið Ohio kemur úr Seneca og merkir stórur streymur. 

## Politikkur

Staturin Ohio verður mettur sum ein tann týdningarmesti í amerikanska forsetavalstríðnum. Ohio er ein av teimum sokallaðu *sveigstatunum*, og tann, sum vinnur har, fær 18 valmenn, og tí hevur staturin stóran týdning fyri úrslitið. Valsigurin í 2012 bleiv staðfestur, tá myndugleikarnir í statinum kunngjørdu, at Barack Obama (D) hevði vunnið har, tí við hesum sigrinum hevði hann tryggjað sær meiri enn teir 270 valmenninar, sum eru neyðugir fyri at vinna. 

## Søga

### Indiánarnir

Hopewellfólkið helt til í Ohio frá um 300 f.Kr. til uml. 700 e.Kr. Mentanin er kallað upp eftir Hopewell-skipara, tá at í 19. øld vóru einir 30 gravheyggjar funnir á ogn hansara. Hopewellfólkið tók við mongum siðum eftir Adenafólkinum, serstakliga jarðarferðir. Líkið av vanliga hopewellborgaranum varð brent, men tey múgvandi vórðu jarðað við miklari dýrd í stórum gravum við mongum kømrum. Gravirnar vórðu fyltar við alskyns lutum og gripum, gjørdir av tilfari úr øllum USA. Hopewellfólkið flutti m.a. inn kopar, silvur, skjeljar og alligatortenn úr øllum USA at gera gravarfæ til tey deyðu. Andamanarar vóru serfrøðingar í gandi og at mana og skipaðu eisini fyri, tá ið arbeiði skuldu gerast í felag til dømis at gera gravheyggjar. 

Hopewellfólki livdi í friði og vælferð. Tey dyrkaðu nógva mais, og tykjast at hava havt vælskipað stýri, stjórnarovastin arvaði sín myndugleika. Mentan teirra fór at vikna um ár 700 e. Kr.


Mynd:Hopewell_culture_nhp_raven_effigy_pipe_chillicothe_ohio_2006.jpg|Koparfuglur.
Mynd:Mound_City_Chillicothe_Ohio_HRoe_2008.jpg|Gravheyggjur, Hopewell Culture National Historical Park.
Mynd:Hopewell_Exchange_Network_HRoe_2010.jpg|Kort.


### Evropearar leggja Ohio undir seg

Fyri 1750 bardust bretar og fraklendingar í Norðuramerika javnan um handilsrættindi, og stríðið var eisini framhald av ósemjuni landanna millum í Evropa. Í 1753 fóru fraklendingar suðureftir úr Kanada og hersettu part av Ohio. Bretskir hermenn og niðursetumenn av eysturstrondini vórðu sendir ímóti teimum. Báðir partar vunnu nakrar bardagar, men hvørgin vann avgerandi sigur.

## Búskapur

Í Ohio dyrka teir ógvuliga nógv tubbak umframt korn og longri suðuri bummull. Ikki er sjáldsamt, at vindur og regn kunnu gera stóran skaða upp á bøin í Ohiodalinum, og til at forða fyri, at moldin fýkur ella skolast burtur, hava teir tann máta, at teir pløga velturnar í longum fløttum á tvøran undir brekkunum og skifta so grøði í øðrumhvørjum fløtti.

## Sí eisini
*Sambandsríki Amerika

## Ávisingar úteftir
* Heimasíða, ohio.com

## Keldur

*
Isotopar

Ein **isotopur** er eitt frumevni sum í síni kjarnu hevur eitt ólíkt tal av neutronir í mun til protonir til dømis frumevni karbon finnist vanliga sum karbon-12 ið hevur 6 protonir og 6 neutronir, men tað finnist eisini karbon-13 (6 protonir 7 neutronir) og karbon-14 (6 protonoro 8 neutronir). Isotopar av einum frumevni kunnu vera í ójavnva og henfalla við millum annað at útsenda vandamikla stráling ella partiklar - hetta er væl kent fyri t.d. uranium-238 ið hevur 92 protonir og 146 neutronir. Fyri at áseta hvussu sannlíkt tað er at ein isotopur ferð at henfalla nevnir man ofta teirra hálveringstíð.

Bólkur:Evnafrøði
New Mexico

**New Mexico** (spanskt: *Estado de Nuevo México*, enskt: *State of New Mexico*), á føroyskum stundum nevndur **Nýmeksiko**, er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 2 mió. íbúgvum. Santa Fe er høvuðsstaðurin, og Albuquerque er størsti býurin. Í norðri hevur Nýmeksiko mark við Colorado, í eystri við Oklahoma og Texas, í suðri við Meksiko (landslutir Sonora og Chihuahua), og í vestri við Arizona. Í 1912 bleiv Nýmeksiko stakríki í USA. 

Eyknevni er Ævintýralandið (spanskt: *La Tierra del Encanto*, enskt: *The Land of Enchantment*). 

## Søga

### Hendingarøð

* Um 9.000 f.Kr. - Fornleivdir í Clovis í Eystur-New Mexico vísa, at veiðifólk/savnarar á teimum víðu grasfløtunum eru farnir at veiða visundar. 

### Indiánarnir

Farvegur er funnin eftir menniskjum, sum hava búsett seg so langt suðuri sum í New Mexico fyri meira enn 20.000 árum síðan. Millum annað í New Mexico, Colorado og Arizona hava tey ymsastaðni funnið spjótsoddar, sum eru umleið 10.000 ára gamlir. Tey hava eisini funnið ymiskt, sum bendir á, at fólk fyri umleið 8.000 árum síðan fóru undir at dyrka mais, bønir og grasker. Longu fyri 2.000 árum síðan høvdu ymisk fólkasløg í New Mexico væl skipaðan landbúnað og stórar býir. Fyri 1.000 árum síðan, sum er langt fyri ta tíð, tá ið europearar komu til Amerika, livdu fólk í New Mexico, sum bygdu framúr góð hús og høvdu framkomnar vatningarskipanir. Eitt dømi er mentanin hjá anasazi­-fólkinum, har húsatoftir framvegis eru at síggja í statunum New Mexico, Arizona og Colorado. Nógvir bygningar standa framvegis, og teir verða nógv vitjaðir av ferðafólki.

Mogollonfólkið vóru bøndur, sum mest búðu á hálendinum í New Mexico. Teir vóru grannar hjá anasasifólkinum og búðu í bygdum. Hús teirra stóðu hálv niðri í jørðini og vóru takt við fløtum hellum og leiri. Mogollonfólkið var gitið fyri sínar snøggu, málaðu lutir av leiri. Flestu leirkerasmiðirnir vórðu konufólk, og teir bestu vóru Mimbressmiðirnir, sum búðu fram við ánni Mimbres . Bollarnir vórðu høgt í metum og fólk fingu teir við í grøvina. Tá ið jarðarferð var, var hol sligið í botnin á bollanum, kanska so andarnir í málaðu fólkunum skuldu sleppa burtur. Leirkerasmiðirnir av mogollonfólkinum verða taldir ímillum heimsins bestu.

Fyri góðum 300 árum síðan fóru europearar at leggja New Mexico undir seg. Fólkið, sum búði har frammanundan, mátti dvína. Tey mistu næstan alla jørð sína og vórðu sera illa viðfarin. Fólk í hópatali doyðu, annaðhvørt av harðskapinum hjá europearunum, í kríggi ella av sjúkum, sum komu við tilflytarunum úr Europa. Í tí økinum, sum nú er New Mexico, noyddust so at siga øll upprunafólkini at flyta frá húsi og heimi til serlig øki, sum verða nevnd *reservat*. Tað bar í sær, at tey máttu venja seg við at liva í heilt øðrum umhvørvi, ofta langt heimanífrá.

## Kelda


## Sí eisini
*Sambandsríki Amerika

*
Heidi Hauge

**Heidi Hauge** (fødd 14. oktober 1967), sum er úr norska býnum Skien í Telemark, er ein av best umtóktu sangarum í Norra, og eisini her á landi hevur hon mangar fjepparar. Sjálv sigur hon, at hon ongantíð hevur kent seg væl sum sangari, og hon hevur eisini verið rødd fyri at framføra.

Tað var í 2000, at hon veruliga gjørdist kend, tá fyrsta útgáva hennara kom á marknaðin. Síðan eru komnar 9 egnar útgávur íalt. Umframt hetta hevur hon verið við á eini røð av útgávum hjá øðrum. Klandur í bransjuni, fíggjarligir trupulleikar og hjúnarskilnaður hava gjørt seinastu árini tung at koma ígjøgnum. Í 2006 fór hon persónliga á húsagang.

## Útgávur

* 2000 - *Country Time* (Showtime Records)
* 2001 - *Country Rose* (Showtime Records)
* 2001 - *Country Girl* (Showtime Records)
* 2002 - *Country Blue* (Showtime Records)
* 2002 - *Country Dance* (Showtime Records)
* 2003 - *Country Perler* (Showtime Records)
* 2003 - *Country Jul* (Showtime Records) við Jenny Jenssen & Liv Marit Wedvik
* 2004 - *Country Jewels* (Showtime Records)
* 2005 - *Movin' On* (Scana)
* 2007 - *Some Broken Hearts* (Scana)
* 2007 *Julekveld på landet*
* 2009 *Best of Heidi Hauge*

## Hygg eisini at

* Heimasíða hjá Heidi Hauge 

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Tónleikarar
Bólkur:Norskir sangarar
Bólkur:Country sangarar
David Paterson

**David Alexander Paterson** (føddur 20. mai 1954) er fyrrverandi guvernørur í New York. Hann er fyrsti afroamerikanski guvernørurin í New York, og eisini er han fyrsti blindi guvernørur í USA. Pateson var varamaður hjá Eliot Spitzer á valinum í 2006, har Spitzer fekk 70 prosent av atkvøðunum.

Sambært CNN gjørdist Paterson blindur longu tríggjar mánaðir gamal vegna bruna í eygunum. Hann sær eitt pinkalítið sindur við øðrum eyganum, men hetta er so mikið veikt, at hann er juridiskt blindur. Í samrøðu við CNN varð hann spurdur, um hann nakrantíð hevði verið saman við eini skøkju. Tá svaraði hann: "Nei, bara lobbyistum".

## Sí eisini

* New York
* Sambandsríki Amerika

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Afroamerikanarar
Bólkur:Føðingar í 1954
Global Chemical Tankers

**Global Chemical Tankers** var navnið á føroyskum reiðarí, ið bygdi kemikaliutangaskip fyrst í áttatiárunum. Felagið átti í hvussu er tvey  skip, møguliga fleiri: 

* Cape Island, latin eigarunum 22. desember 1982.
* Crest Island, latin eigarunum 22. mars 1983. 

Felagnum var ikki langt lív lagað. Ov bjartskygdar fíggarmetingar saman við víkjandi marknaði førdu til, at felagið skjótt fór á húsagang og hópur av íleggjarum misti pening. 

Verkætlanin Global Chemical Tankers var bert ein av umfatandi skipaíløgunum í áttatiárunum, sum vóru partur av bakgrundini fyri føroysku búskaparkreppuni í nítiárunum.

Bólkur:Reiðarí
Minnesota

**Staturin Minnesota** (enskt: *State of Minnesota*) er ein lutstatur í Sameindu Statunum við umleið 5,4 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Minnesota mark við Kanada (landslutur Manitoba og Ontario), í eystri við Wisconsin, í suðri við Iowa, og í vestri við North Dakota og South Dakota. Í landnyrðingi liggur Superiorvatn. Eyknevni er Norðstjørnastaturin (enskt: *The North Star State*).

Høvuðsstaðurin er Saint Paul og størsti býurin er Minneapolis. Í Saint Paul og Minneapolis eru nakrar av teimum størstu myllunum í heiminum.

## Søga
Eftir eitt heitt og turt summar í 1918 var býurin Cloquet at rokna sum ein svávuldós, og 12. oktober settu neistar frá einum toki eld í uppturkaðu runnarnar framvið jarnbreytarsporinum. Vindurin fekk eldin at breiða seg við fúkandi ferð, og 25 fólk lótu lív í einum svingi á Highway 73, tá eldurin knappliga byrgdi tey inni. Svingið fekk seinni eyknevnið *Dead Man’s Curve*. Nógv vórðu fangað í eldinum. Summi bjargaðu sær við at grava seg niður í vátu moldina á uppdyrkaðu fløtunum, og onnur leitaðu sær skjól í brunnum og kjallarum, men fleiri av teimum kvaldust, tá eldurin kom og tók alt súrevnið. Býirnir Cioquet, Kettle River og Moose Lake mistu 453 fólk og 52,000 heim, og materielli skaðan var 7,3 milliónir dollarar, sum svarar til meir enn 100 milliónir dollarar í dagsins peningi.

## Landafrøði

Minnesota er heldur lágt land við nógvum vøtnum, 10.000 sigast tey at vera í tali. Hægsta fjallið Eagle Mountain við kanadiska markið er 701 m. høgt. Stórir partar av Minnesota eru skógvaksnir - uml. 32 %, og har eru mong vøtn. Um 8,5 % av Minnesota eru vøtn, og tilsamans eru tey um 10.000, og tí verður Minnesota javnan nevnt "landið við teimum 10.000 vøtnunum.” Fram við vøtnunum vaksa næstan allastaðni skógir, og ofta skera skógvaksin nes seg út í vøtnini. Nógvir hólmar eru eisini úti í vøtnunum, og summir kunna vera rættiliga stórir. Størsta vatnið er Red Lake. Áirnar eru ikki av teimum heilt stóru, og ofta eru fossar og sker í teimum. Nógvur fiskur er í vøtnunum í Minnesota. Veðurlagið er meginlandsveðurlag; vetrarnir eru kaldir, og óførur kavi legst niður. Ikki fyrr enn í mai tiðnar síðsti ísurin av vøtnunum, men tá kemur summarið fyri álvara, og blómur og gras renna upp. Høvuðsstaðurin eitur Saint Paul, men hetta er ikki tann størsti býurin. Størsti býurin eitur Minneapolis. Superiorvatn í Great Lakes liggur við Norðurminnesota og er størsta vatn í USA.

## Størstu býir

Teir 10 størstu býirnir í Minnesota eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:

# Minneapolis – 429 606
# Saint Paul – 308 096 
# Rochester – 118 935 
# Duluth –  85 618 
# Bloomington – 84 943 
# Brooklyn Park – 80 389 
# Plymouth –  79 768 
# Woodbury – 72 828 
# Maple Grove – 72 622 
# St. Cloud – 68 462 

## Sí eisini
*Sameindu Statirnir

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan: mn.gov
* Minnesota, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

*
Maryland

**Staturin Maryland** (enskt: *State of Maryland*) er ein lutstatur har eysturi í USA og hevur mark við District of Columbia, Pennsylvania, Delaware, Virginia og West Virginia. Maryland hevur umleið 5,9 mió. íbúgvum. Eyknevni er Hin frælsi staturin (enskt: *The Free State*). Í 1788 bleiv Maryland stakríki í USA. Marylands flagg var eitt hitt fyrsta í USA. Flaggið er eyðkent við sínum ólík sniði og reinu linjum.

## Søga

### Norðbúgvar á rannsóknarferð

Norðbúgvar í Grønlandi sigldu vestur um Labradorhav til Amerika. Teir komu til Nýfundlands og granskaðu strondina heilt suður til Chesapeake Bay í Marylandi. Tað prógvar, at víkingar komu til USA 500 ár undan Kolumbusi. 

## Politikkur

### Deyðarevsing

Sum tann 18. staturin í USA hevur Maryland í apríl 2013 gjørt av at strika deyðarevsingina. Frameftir verður lívlangt fongsul uttan rætt til royndarleyslating tann harðasta revsing, sum fólk kunnu fáa har, og avgerðin ber í sær, at fimm deyðadømdir fangar fáa dómin broyttan. Maryland hevur havt deyðarevsing líka síðani 1683, tá økið var bretskt hjáland, men dómsvaldið hevur ikki brúkt revsingina síðani 2005. Guvernørurin í Maryland, demokraturin Martin O'Malley, hevur verið íðin talsmaður fyri at seta deyðarevsingina úr gildi. 

## Landafrøði

Í norðri hevur Maryland mark við Pennsylvania, í eystri við Delaware, í suðri við Virginia, og í vestri við West Virginia. Høvuðsstaðurin eitur Annapolis og størsti býurin er Baltimore. Baltimore er stórur havnabýur; haðani varð fyrr nógv kol útflutt til Evropa. Út fyri Annapolis í Marylandi er ein oyggj, Kent Island (81.9 km2). Hon er størsta oyggin og eisini tann fólkaríkasta oyggin í Marylandi. Nógvar aðrar stórar oyggjar eru, t.d. Bloodsworth Island (64,7 km2), Smith Island (23,8 km2), Deal Island (13,9 km2), Taylors Island (10,78 km2), Tilghman Island (7,4 km2), Assateague Island (partvís í Virginia), Poplar Island, Tangier Island, Hooper's Island, v.f.

*
Alabama

**Alabama** (enskt: *State of Alabama*) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,7 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Montgomery og størsti býur er Birmingham. Í norðri hevur Alabama mark við Tennessee, í eystri við Georgia, í suðri við Florida, og í vestri við Mississippi. Í 1819 bleiv Alabama stakríki í USA. Eyknevni er Gulhamarstaturin (enskt: *The Yellowhammer State*).

## Búskapur

Bummull verður slitin í alt Alabama. Suður móti Meksikohavi er ógvuliga heitt og váligt við hvørt, og tað er veðurlag, sum hóskar bummullini, meðan hon stendur í vøkstri, kulda tolir hon ikki, og tað kann henda, tá ið hann legst við høgætt, at hon kann gera stóran skaða upp á bummullina. Bummullargarðarnir eru oftast ógvuliga stórir í Alabama, og fyrr tørvaði teimum heilt nógv arbeiðsfólk. Nú nýta teir maskinur at heysta bummullina við, og hetta hevur ført við sær, at arbeiðsfólkið á gørðunum er nógv minkað í tali. Fyrr í tíðini høvdu teir trælir, sum teir førdu úr Liberia, í 1863 gjørdust menninir frælsir. 

Annars verður nógv av soyabønum dyrkað í Alabama, og suður móti Meksikohavi er so ógvuliga heitt, at har veksur bæði appilsinir, sukurrør, rís og aðrar fruktir. Um summarið liggur hann mest inn av Meksikohavinum, og luftin verður tá bæði slavin og heit. Tá er tað, teir herviligu meldurstormarnir, sum eru lágtrýststormar, taka seg upp og sora alt, sum fyri er.

## Størstu býir
Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í Alabama í 2018 hesir:
# Birmingham – 209 880 
# Montgomery – 198 218
# Huntsville – 197 318
# Mobile – 189 572
# Tuscaloosa – 101 113 	
# Hoover – 85 108 
# Dothan – 68 247 	
# Auburn – 65 738
# Decatur – 54 264
# Madison – 50 244

## Sí eisini
* Sambandsríki Amerika

*
Grenada

**Grenada** (enskt; *Grenada*) er oyggjaríki í Karibia. St. George’s er bæði høvuðsstaður og størsti býur. Aðrir stórir býir er Grenville og Gouyave. Miðallívsævin í landinum er 65.6 ár. Høvuðsmálið er enskt. 

## Landafrøði

Oyggjaríkið Grenada fevnir um syðra partin av Grenadisku oyggjunum (enskt: *Grenadines*) í Karibiska Havinum. 
Oyggjaríkið St. Vincent og Grenadisku oyggjarnar eigur oyggjarnar í norðara parti. 
Oyggjaríkið Grenada er kallað eftir størstu oynni, sum liggur sunnanfyri.  
Hinar smærru oyggjar eru norðanfyri.

Gosfjallið *Mount Saint Catherine*, við 840 metrum til hæddar, liggur í norðara parti á høvuðsoynni og tað er eisini hægsta fjallið í ríkinum.

## Søga

Frá 1762 til 1974 var Grenada bretskt hjáland, men landið gjørdist sjálvstøðugt land í 1974. Í 1979 tók Maurice Bishop forseti valdið og eitt fleirtjóðaherlið við USA á odda gjørdi innrás.

## Fólkið

Fólkið er ættað úr Afrika, Evropa og Asia, og burtur úr tí er sprottin egin og lívligan mentan, sum leggur stóran dent á tónleik og dans. 4 % av fólkinum eru ikki lesifør. 

## Búskapur

Týðandi vinnuvegir eru bananir, kakao og ferðavinna. 

Bara Indonesia dyrkar meira av muskatnøt enn Grenada, sum dyrkar um fjórðingin av allari muskatnøt, nýtt verður í heiminum. Muskatnøt verður nýtt sum krydd í heitum rættum og bakstri. Muskattræið er komið úr Indonesia, og tað vóru niðurlendingar, ið tóku tað við sær til Grenada í 19. øld. Træið trívst væl í fruktagóðu gosøskujørðini, og har er eisini lýtt og nógv avfall. Oljan úr muskatnøtini verður nýtt til luktilsi og sápu. Malin muskatnøt verður nýtt til matgerð. 

Bananir, sum vaksa væl í nógvum hita og nógvum regni, eru týdningarmikil útflutningsvøra. Men javnan er vandi fyri, at banangrøðin misferst, tá ið ódnir herja. 

Ingifer, kanel, pipar og kryddnelikur vaksa eisini í oynni. Ingiferrótin verður nýtt fesk ella turkað og ofta malin. Rótin verður nýtt til krydd. 

Ferðavinna hevur eisini stóran týdning í Grenada. 

### Uttanlandshandil

## Sí eisini

* Karibia
* Karibiahav

Bólkur:Oyggjar
Delaware

**Stakríkið Delaware** (enskt: *State of Delaware*) er eitt av minstu stakríkunum í Sambandsríkinum Amerika, men er eisini eitt av teimum vakrastu. Íbúgvatættleikin í Delaware á 179/km², er hægri enn í flestu amerikansku statunum. Tann 1. jan. 2015 var íbúgvatalið 935 614. Høvuðsstaðurin eitur Dover. Størsti býur er Wilmington (71 305 fólk) á eysturstrondini við Atlantshav. Næststørsti býurin er Dover. Eyknevni er Hin Fyrsta Staturin (enskt: *The First State*). 

## Landalæra
Delaware liggur á Delmarva-hálvoynni millum Maryland og Delaware-víkina. Í norðri hevur Delaware mark við Pennsylvania, í suðri og í vestri við Maryland. Í eystri liggur Atlantshavið. Samlaða støddin er einans 6452 km². 
Delaware er millum lægsta og slættasta hálvoyggin í USA. Hægsta lendið er ikki meir enn 136 m yvir vatnskorpuni (Ebright Azimuth). Í Delaware er nógv avfall um veturin, og har kann ofta vera kavi. 

Delaware plaga amerikanir at býta í 3 partar: New Castle County, Sussex County og Kent County. Stakríkið er vakurt, langir firðir ganga inn í stakríkið og fram við teimum eru ofta stórar skógvaksnar herðar. Áirnar eru nógvir, og av tí nógva avfalli kunna tær ofta vera heilt stríðar. Tann longsta er Delaware River (484 km). 

## Søga
Delaware er nevndur eftir Thomas West, 3. baron “De La Warr” (1577-1618), ið var guvernørur í bretska hjálandinum Virginia. 
Í 1787 bleiv Delaware lutstatur í USA. Delaware var fyrsta stakríkið í USA. Stakríkið er eisini eitt av ríkastu statum í USA. 

## Myndir


Mynd:Brandywine Creek side canal, May 2007.jpg|Brandywine Creek
Mynd:Wilmington Rodney Square.jpg|Rodney Square í Downtown Wilmington í 2006


## Sí eisini
*Sameindu Statirnir

## Keldur


*
Bólkur:1787
New Jersey

**Staturin New Jersey** (enskt: *State of New Jersey*) er ein av teimum 50 statunum í Sameindu Statunum og er eitt sindur minni í stødd enn Danmark, men har búgva umleið 9 mió. fólk. Víddin á lutstatinum er nærum 22&#8239;600&nbsp;km² (Danmark er 42&#8239;915&nbsp;ferkilometrar til støddar). Fólkatættleikin á 467/km² er hægri enn í flestu amerikonsku statunum. Tó er tað sera ójavnt, hvar ið fólkatættleikin er størstur. Fólkatættleikin í Salem County er t.d. bara 195 fólk fyri hvønn ferkilometur. Í Hudson County, har fólkatættleikin er størstur, búgva 154 ferðir so nógv fólk á hvørjum ferkilometri sum í USA. Høvuðsstaðurin kallast Trenton og størsti býurin er Newark. Í 1787 bleiv New Jersey lutstatur í USA. Í norðri hevur New Jersey mark við New York og í vestri við Pennsylvania. Í eystri og suðri liggur Atlantshavið. Eyknevni er Urtagarðstaturin (enskt: *Garden State*). Teir størstu býirnir eru Newark, Jersey City, Paterson og Elizabeth. New Jersey verður eisini mett at vera tað mest urbaniseraða stakríkið í USA; 94,7 % búgva í býum og 5,3 % búgva á bygd. 

Fólkið er sera fjølbroytt og nógvar ymiskar mentanir eru at finna. Í norðri eru tað í stóran mun fólk sum eru eftirkomarar av evropearum frá hjálandatíðini, fyrst og fremst frá italiumonnum, men eisini frá tilflytarum eftir hjálandatíðina. Fólkið í býum er ættað úr mongum londum - har eru afroamerikanar, latínoamerikanar og ásiatar; 52 % av fólkinum í býnum Newark eru t.d. svørt. Umleið 18 % av fókinum í New Jersey er ættað úr Italia. Høvuðsmálið er enskt, men nógv fólk duga eisini væl italskt ella spanskt. Meginparturin av fólkinum er katolikkar, og eini 30 % eru protestantar. Nógvir jødar búgva í New Jersey; umleið 436&#8239;000 (5,5 %) jødar búgva í New Jersey.

## Størstu býir

Teir 10 størstu býirnir í New Jersey eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir: 

# Newark - 282&nbsp;090 
# Jersey City - 265&nbsp;549
# Paterson - 145&nbsp;627
# Elizabeth - 128&nbsp;885
# Lakewood Township - 104&nbsp;157
# Edison - 100&nbsp;693
# Woodbridge Township - 100&nbsp;450
# Toms River - 93&nbsp;717
# Hamilton Township - 87&nbsp;552
# Clifton - 85&nbsp;273
	
Høvuðsstaðurin Trenton hevði í 2018 bara 83&nbsp;973 íbúgvar.

## Myndasavn

Mynd:George Washington Bridge by Dave Frieder.jpg|George Washington Bridge eitur brúgvin millum New Jersey og miðbýin Manhattan í New York.
Mynd:Port_Jersey_Statue_of_Liberty.JPG|Hetta er Port Jersey, sum er beint við Statue of Liberty við Manhattan.
NJ_State_House.JPG|New Jersey State House - tinghúsið í høvuðsstaðnum Trenton
The_office_of_the_Governor_of_New_Jersey%2C_located_in_Trenton%2C_across_the_street_from_the_New_Jersey_Legislature.jpg|Bygningurin hjá guvernørinum í Trenton
Mynd:Princeton (6035183309).jpg|Princeton 
Mynd:Delaware Water Gap.jpg|Delaware Water Gap
Mynd:NJ Transit GP40PH-2B 4216 waits to pull Train 4622.jpg|


## Sí eisini
* Sameindu Statirnir

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan: nj.gov 
* New Jersey, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

*
Maskinmeistarafelagið

**Maskinmeistarafelagið** er felag fyri maskinmeistarar og maskinistar. Limatalið er í løtuni umleið 600.

Felagið hevur sáttmálar við reiðarafeløg, arbeiðsgevarafeløg og almennar arbeiðisgevarar bæði innan sjóvinnu og á landi.

Felagið samstarvar harafturat við onnur fakfeløg og við stovnar, fyritøkur og myndugleikar har maskinmeistarar hava síni áhugamál.

## Kelda

*  Maskinmestrarafelagið

Bólkur:Føroysk fakfeløg
Bólkur:Yrkisfelag
Edinburgh

**Edinburgh** ella **Edinborg** (enskt: *City of Edinburgh*, skotskt gæliskt: *Dùn Èideann*) er høvuðsstaður og næststørsti býur Skotlands. Edinborg hevur verið Skotlands høvuðsstaður síðan 14. øld. Av nógv hægstu nevndum og stjórnum í Skotlandi hava høvuðssæti í Edinborg til dømis skotska tingið, kirkjunevndin og kongshúsið. Edinborg liggur á syðra armi í Forthfirði í Skotlandi. 

Edinborg er serliga kend fyri at vera ein útbúgvingarstaður og Edinborgar universitet er í dag nr. 17 í heiminum við serkunnleika og frálæru í læknafrøði og verkfrøði. 

Umleið 1. mió. ferðafólk vitja árliga Edinborg og dregur so statt næstflest ferðafólk til sín í øllum Stóra Bretlandi aftaná London. 

Av heygnum, har Edinburgh Castle stendur, er frálíkt útsýni oman yvir stórbýin við krókutum miðaldargøtum og føgrum georgianskum húsum. 

Hvørt summar er stór altjóða mentanarstevna í býnum.

## Myndir

Edinburgh_Princes_Street01.jpg|Princes Street í miðbýinum
EdinburghFromCastle.jpg|Útsýni yvir býin frá borginum Edinburgh Castle
Edinburgh_from_Calton_Hill_with_Dugald_Stewart_Monument_3.JPG|Útsýni yvir býin frá heygginum Calton Hill


## Slóðir úteftir
*Heimasíða: Edinburgh.gov.uk 
*Edinburgh), wikivoyage.org (enskt)

## Keldur


Bólkur:Býir í Skotlandi
Bólkur:Bretland
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa