open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jólafundurin 1888

__NOTOC__

22. desember 1888 stóð hendan stutta lýsing í Dimmalætting:

                Ein og hvör
 bjóðast at koma í tinghúsið annan jóladag
 kl. 3 e.m., har. sum vit atla, at samráðast
 um at verja Förja mál og Förja siðir.
 
 E. D. Bærentsen. H. N. Jacobsen. D. Isaksen.
       S. F. Samuelsen. R. C. Effersø.
         Jens Olsen. Just Jacobsen.
       C. L. Johannesen. J. Padurson.

Við hesi innbjóðing, ið 9 vælkendir føroyingar skrivaðu undir, byrjaði eitt nýtt tíðarskeið í søgu Føroya fólks - tá byrjaði tjóðskaparrørslan av álvara.

Hetta var ein illveðursdag, regn og vindur, tøssut at ganga, men kortini fór maður av húsi niðan í tinghúsið. Fundurin vardi í tríggjar tímar, har drúgvar røður vóru hildnar um øll tjóðskaparlig viðurskiftið; serliga var dentur lagdur á málið í skúlum og kirkjum. Umframt røður, vóru føroyskir sangir sungnir, millum annað læs Rasmus Effersøe yrkingina *Málstrev (Nú er tann stundin),* ið tann ungi bóndin úr Kirkjubø, Jóannes Patursson, hevði yrkt til høvið. 

Boðskapurin í hesi longu yrking verður borin fram longu i fyrsta ørindi:
:*Nú mugu føroyingar semjast um at bjarga móðurmálinum.  Tað er fólksins skylda bæði móti sær sjálvum og forfedrunum at verja og menna dýrasta mentanararvin av øllum -málið.  Men móðurmálið er nú so forfjónað og eyðmýkt í sínum egna landi, at tað býður tess ikki bøtur, uttan fólkið alt sýnir vilja og evni og tekur lógvatak saman.*

## Fundarsamtykt

Fundurin endaði við fundarsamtykt í 6 greinum:
* Føroyskt mál skal verða kenslugrein í skúlanum, so skjótt neyðugar skúlabøkur á føroyskum eru fingnar til vega.
* Í søgufrálæruni eigur dentur at verða lagdur á Føroya søgu.
* Øll uttanatlæra á donskum í kristnikensluni skal burtur, í staðin skal tað lisna endurgevast á føroyskum.
* Prestarnir eiga at hava rætt til at nýta føroyskt mál innan og uttan kirkjugátt.
* Føroyskt mál eigur at fáa fullan rætt í øllum almennum viðurskiftum.
* Arbeitt eigur at verða fyri at fáa settan á stovn føroyskan fólkaháskúla.

## Stovnanin af Føroyingafelag

Tað ringa veðrið forðaði bygdarfólki í at koma til Havnar, tí varð innkallað tíl nýggjan fund 6. januar 1889, har Føroyinga-felag varð stovnað við hesum stevnumiði:

* At fáa Føroya mál tíl æru.
* At fáa føroyingar til at halda saman og ganga fram í øllum lutum, at teir mugu verða sjálvbjargnir.

Sostatt varð tjóðskaparhugsjónin longu tá rúmkað til sjálvstýrishugsjónina.

## Frímerki
Bárður Jákupsson hevur sniða frímerkjuni høgrumegin ið avmynda teir 9 ið sendu inbjóðingina til Jólafundin út í 1888.

* 3.00 kr frímerki - Lýsingin í Dimmalætting **22. desember** **1888**, ið nevnd er í tekstinum.
* 3.20 kr frímerki - Tekning av fólkafundi í Reynsmúlalág í 1908 eftir William Heinesen.
* 12.00 kr frímerki - Fyrsta ørindi í yrking Jóannesar bónda.

## Bøkur
* Jóhannes av Skarði: *Jólafundurin 1888 - og eitt sindur um høvuðsmenninar í Føroyingafelag í Føroyum*. Tórshavn: Føroya Skúlabókagrunnur, 1980

## Sí eisini

* Føroyska sjálvstýrisrørslan

## Kelda
* Postverk Føroya
* Nú er tann stundin komin til handa

Bólkur:Føroya søga
Bólkur:1888
Enok Daniel Bærentsen

**Enok Daniel Bærentsen** (3. januar 1831 - 19. august 1900) var av Sandi búsitandi í Tórshavn. Enok var handilsmaður, blaðmaður og virkin í politikki. Var við til at seta Jólafundin í 1888.

* 1859 - 1867 Løgtingslimur.
* 1872 - 1881 Løgtingslimur.
* 1893 - 1900 Løgtingslimur.
* 1894 - 1900 Blaðstjóri á Dimmalætting

### Børn
* Christian Bærentsen (1862 - 1944)

## Kelda
* The Construction of a Faroese Identity 

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1831
Bólkur:Andlát í 1900
Bólkur:Føroyskir blaðstjórar
Bólkur:Løgtingslimir
Sverre Patursson

**Sverre Patursson** livdi frá 22. september 1871 til 10. november 1960. Hann umsetti skaldsøguna Robinson Crusoe til føroyskt í 1914, tað var fyrsta skaldsøga, sum kom út á føroyskum máli. Sverre var sonur Poul Peder Pedersen (Páll Patursson) (1836-93) og Ellen Cathrine Djonesdatter (Elin Dalsgarð) (1840-1934). Giftur 28.januar 1911 í Kirkjubø við Agnes Linnemann, sum var fødd 6. apríl 1890 í Keypmannahavn. Sverre var beiggi Jóannes Patursson og Helenu Patursson.

## Útgávur

* *Fuglar og fólk*. Kirkjubøur: Øssur Patursson, 1968. (176 s.) (kom út fyrstu ferð í 1928)
* *Fram við Sugguni : søgur, greinir, røður og yrkingar.* Tórshavn: Emil Thomsen, 1971. (172 s.)
* *Fuglaframi: 1898-1902*. Tórshavn: Offset-prent, Emil Thomsen, 1972 (408 s., samlað verk)
* *Fra Færøernes næringsveie i tekst og billeder : med historisk oversigt*. Tórshavn: Sjóvinnubankin, 1982. (76 s.)
* *Ábal og aðrar søgur* Tórshavn: Føroya skúlabókagrunnur, 2. opl. 2004. (45 s., skúlabók)

## Keldur


Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1871
Bólkur:Andlát í 1960
Janus Djurhuus

**Jens Hendrik Oliver Djurhuus**, vanliga nevndur **Janus**, livdi frá 26. februar 1881 til 1. september 1948. Havnframi Hans Andrias Djurhuus var bróðir Janusar. Saman ganga Hans Andrias Djurhuus og Janus Djurhuus undir heitinum Áarstovubrøðurnir.

Hann varð borin í heim í Havn í 1881. Hann vísti seg skjótt at vera evnaríkur út yvir tað vanliga, og las longu í realskúlanum grikskt og latín. Sum skilst fekk hann ans fyri móðurmálinum, tá hann í skúlanum hoyrdi ein av sínum floksfeløgum, Jákup Dahl, lesa yrkingina *Nú er tann stundin...*, av yrkjaranum og tjóðskaparleiðaranum Jóannes Patursson.

Janus tók preliminerprógv í 1897, og fór so til Danmarkar at ganga á studentaskúla. Hann var fyrst í Keypmannahavn, men flutti so til Bornholm, har fyrrverandi lærari hansara, Emil Bruun, var prestur. Janus tók studentsprógv í 1900, og árið eftir kom fyrsta yrking hansara *Blíð er summarnátt á Føroya landi*. Í 1911 gjørdist Janus Djurhuus *cand. jur.*, og virkaði síðan sum løgfrøðingur í Danmark og í Føroyum. Í 1914 kom fyrsta yrkingasavnið: *Yrkingar*. 

Restina av søguni kenna vit. Fimm yrkingasøvn og ein mongd av umsetingum, m.a. av teimum klassisku griksku yrkjarunum. Størsta verk hansara var umsetingin av Illiaduni eftir Homeros, Janus nevnir verkið Ilionskvæði á føroyskum. Tá Janus Djurhuus doyði í 1948, lógu yvir 200 yrkingar og umsetingar eftir hann. 

Tær klassisku fornbókmentirnar og kunnleikin til grikst og latín seta dám á poetisku verkini hjá Janusi Djurhuus. Men eisini tjóðskaparromantiska rørslan, tokkin til føroyska málið og kunnleikin til fornnorrønu bókmentirnar hava gjørt hann til hin mest týðandi føroyska yrkjaran – faðir at tí bundna føroyska nútíðarskaldskapinum.

## Útgávur

* J. H. O. Djurhuus: Yrkingar 1898 - 1948; Mentunargrunnur Studentafelagsins 1988

* Hanus Andreassen: J.H.O. Djurhuus - Ein bókmentalig ævisøga, I - III; Mentunargrunnur Studentafelagsins 1994 - ?

## Ávísingar úteftir

* Stamps.fo - Yrkingar eftir J.H.O. Djurhuus (Kelda. Grein hjá Anker Eli Petersen).

## Keldur


Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1881
Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Andlát í 1948
Brendan

**Sankta Brendan** (* umleið 489, † umleið 580)

So tíðliga sum í 6.-7. øld sigldu frómir írskir menn í skinnbátum, curragh, víða um høvini við bretsku oyggjarnar, og komu langt til havs til fjarlagdar oyggjar. Endamálið var millum annað støð, har teir í friði og einsemi kundu liva fyri sína kristnu trúgv. Tiltikin er Sankta Brandan, ið ferðaðist í samfull níggju ár um høvini og kanska kom so langt sum til Amerika.

Brandanus, ábáti og játtari, varð borin í heim í Írlandi umleið 489, doyði umleið 580 í kleystrinum Clonfert, eitt av mongum kleystrum, ið hann skuldi hava grundað. Í halgisøgu frá 900- ella 1000 árunum, *Navigato Sancti Brendani*, sum finst í mongum handritum, verður greitt frá hesi ferð:

:*Mangastaðni møttu teir kristnum einabúgvum og nutu blíðskap, m.a. á grannaoyggjunum *Seyðaoynni* og *Fuglaparadísinum*. Nærindis teimum var ein grýtut berlig oyggj, har drógu teir bátin upp og kyndu bál at kóka kjøt, teir høvdu fingið frá einum manni á Seyðaoynni. Men tá ið potturin kókaði, fór oyggin at skelva og røra seg, og munkarnir máttu draga bátin sum skjótast og sleppa sær burtur haðani.*

:*Hetta var ikki ein oyggj, men ein stórhvalur og teir sóu hann svimja avstað við bálinum á baki. Ferðin vestureftir gekst ikki væl, fleir mánaðir rókust teir á havinum, lendu á mongum løgnum oyggjum og endaðu aftur á Seyðaoynni. Men teir løgdu aftur til brots, sigldu í 40 dagar og komu umsíður gjøgnum tjúkkan mjørka til tað stóra landið, har frukttrø vuksu víða hvar.* 

Søgumenn hava sum vera mann verið ójavnir á máli um, hvussu hendan halgisøga skuldi tulkast. Summir vilja vera við, at Brandan kom bæði til Føroya og Íslands, kanska eisini til Grønlands og Amerika, teir flestu munnu ivast í, um nakað grundarlag er fyri slíkari giting - bretsku oyggjarnar eru mangar.

Írski søgugranskarin og sjómaðurin Tim Severin, var millum teirra, ið helt, at søgan um Brandan var meira enn vanlig hugfloygd miðaldarlig søga, full av undurverkum og ótrúligum tilburðum. Har mundi vera ein kjarni av sannleika, ið gjørdi tað sannlíkt, at írar høvdu verið í Amerika 1000 ár undan Kolumbus og 400 ár undan Leivi Hepna.

Til tess at prógva, at ein slík ferð yvir Atlantshav veruliga kundi gerast við opnum skinnbáti, helt hann í 1976 av stað saman við fýra monnum á einum fari, ið var smíðað nágreiniliga sum tey høvdu verið gjørd fyri 1500 árum síðan. Á leiðini løgdu teir inn í Føroyum, har Severin helt, at *Seyðaoyggin* og *Fuglaparadísið* mundu vera. Ein av manningini var føroyingur, Tróndur Patursson, listamaður úr Kirkjubø.

Um veturin varð steðgað í Íslandi, og várið eftir varð hildið fram vestureftir. Hetta var tann hættisligasti parturin av túrinum, teir komu í illveður og ís. Men eftir at hava verið 50 samdøgur á sjónum og siglt ein tein uppá 3.500 fjórðingar um Atlantshav, nomu teir land í Nýfundlandi.

## Kelda
*

Bólkur:Írar
Bólkur:Føroya søga
Brendan, Sankta
Bólkur:Halgimenni
Víkingaøld í Føroyum

**Víkingatíðin í Føroyum** vardi frá at Grímur Kamban búsetti seg í Føroyum árið 825 og til Tróndur í Gøtu doyði í 1035 sum landsins seinasti víkingahøvdingi. Granskarar hava funnið fleiri húsatoftir eins og lutir frá hesum tíðarskeiði í søgu føroyinga. 

Føroyar vóru kristnaðar av Sigmundi í ár 999. Kristindómurin var byrjanin til endan av víkingatíðini í Føroyum.  

Bólkur:Víkingatíðin
Bólkur:Føroya søga
Poul F. Joensen

**Poul Frederik Joensen** (18. november 1898 - 27. juni 1970) er kendasta skaldið í Suðuroy og eisini ein av mest týðandi skaldum í Føroyum. Hann var ættaður úr Hørg í Sumba, og hann nevndi seg viðhvørt *Hargaskaldið*.

Poul F. var fólkafloksmaður um ein háls. Hann fór til skips 14 ára gamal og royndi sjólívið í eitt ár. Hann hevði ætlað sær at halda fram við tí, og skuldi fara við Robert Miller í 1914, men foreldur hansara søgdu nei og sendu hann á læraraskúla í Havn í staðin. Tað vísti seg at vera hansara bjarging, tí sama túrin gekk Robert Miller burtur við mann og mús. Poul F. fór so á Læraraskúlan, har hann tók læraraprógv í 1917. Meðan hann búði í Havn, var hann ofta á Færø Amtsbibliotek, sum seinni broytti navn til Føroya Landsbókasavn, og har las hann bókmentir úr øðrum londum. Honum dámdi serliga væl yrkjararnar Robert Burns og Heinrich Heine, og í fyrsta yrkingasavni sínum eru fleiri yrkingar hjá teimum báðum, sum Poul F. hevði týtt leysliga til føroyskt úr donskum. Áðrenn hann gav út fyrsta yrkingasavnið í 1924, fekk hann nakrar yrkingar útgivnar í bløðum og tíðarritum, eitt nú í Tingakrossi og í Varðanum. Hann hevði eisini nakrar barnasøgur við í Barnablaðnum í 1920-árunum, men hesar hevur hann ikki tikið við, tá hann seinni hevur givið út bøkur sínar. Hann hevur eisini yrkt nøkur føroysk kvæði, t.d. um frísarnar í Akrabergi.
Hann var lærari í Froðba 1919 til 1927 og í Lopra og á Økrum frá 1947 til 1949. Hann giftist til Froðbiar við Juliu Mortensen og varð búgvandi har alt lívið. Eftir at hava sagt lærarastarvið frá sær, arbeiddi hann sum traðarmaður og verkamaður, til hann andaðist í 1970.

## Útgávur

* 1924 *Gaman og álvara*; yrkingar
* 1942 *Millum heims og heljar*; yrkingar 
* 1955 *Lívsins kvæði*; yrkingar 
* 1963 *Seggjasøgur úr Sumba I*; siðsøguligar frásagnir
* 1967 *Ramar risti hann rúnirnar*; yrkingar 
* 1988 *Gaman og álvara - Hanus syngur Poul F*. (LP pláta frá 1988 - Hanus G. Johansen)
* 2012 *Heilsan Pól F*. - ritstjórnað hevur Jonhard Mikkelsen - Sprotin hevur útgivið bókina, sum inniheldur yrkingasøvnini: *Millum heims og heljar*, *Lívsins kvæði*, *Ramar risti hann rúnirnar* (556 síður)

Afturat hesum er okkurt prentað í øðrum verkum. Eitt nú er minnisyrking hansara um Victor Danielsen prentað í Z. Zachariassen: *Bíblian á føroyskum í hálva øld*, bls. 423f. (Leirkerið, Gøta, 2000) (Upprunaliga *[[14. september]]* 4. mars 1961)

## Heiðurslønir

* 1963 - M.A. Jacobsens Heiðursløn.

## Keldur

* Árni Dahl, *Bókmentasøga 2*, bls. 104ff; Fannir 1981

## Slóðir úteftir
* Privat heimasíða um Poul F. Joensen 

Joensen, Poul Frederik
Joensen, Poul Frederik
Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Andlát í 1970
Bólkur:Sumbingar
Bólkur:Froðbingar
William Smith

*William Smith sum var við í Jólaskipinum, sum gekk burtur undir Føroyum.
*William Smith (listamaður)
Mikines

**Mikines** hevur fleiri týdningar:
***Mikines** er gamalt navn fyri Mykinesi
***Mikines** er málarin Sámal Joensen-Mikines
Sverri Djurhuus

**Sverri Djurhuus** (føddur 11. juli 1920 í Kollafirði, deyður 18. oktober 2003) var føroyskur rithøvundur.

Sverri Djurhuus vaks upp í Kollafirði. Hann arbeiddi í mong ár sum bilsmiður og hýruvognsførari. Sum ungur yrkti hann tættir, seinni fór hann eisini undir at skriva stuttsøgur. Hann var virkin í Tjóðveldisflokkinum.

Í 1979 gav hann út savn av stuttsøgum, hugleiðingum og yrkingum; savnið nevndist »Lívsmyndir«.

## Útgivið
* Sverri Djurhuus: Lívið er eittans (1985)
* Sverri Djurhuus: Lívsmyndir (1979)
* Grækaris D Magnussen: Dreingirnir í Waffen SS (ISBN 99918-981-1-5) (2004)

## Slóðir
*Sverri Djurhuus (1920-2003), snar.fo

## Keldur


Djurhuus, Sverri
Bólkur:Føðingar í 1920
Bólkur:Andlát í 2003
Jens Christian Svabo

**Jens Christian Svabo** (føddur 1746 í Miðvági - deyður 14. februar 1824 í Tórshavn) var ein føroyskur málgranskari og rithøvundur. Føddur í Jansagerði, prestagarðinum í Miðvági. Hann las fyrst hjá pápanum, ið var prestur, og fór so til Havnar at ganga í realskúla, har hann var liðugur í 1765. So fór hann til Keypmannahavnar at lesa náttúrufrøði, men prógv tók hann ongantíð. Danska rentukamarið hevur í 1770-árunum ætlan um at fáa gjølligari upplýsingar um donsku hjálondini í Norðuratlantshavi. Nicolaj Mohr byrjar hetta arbeiðið, men letur arbeiðið frá sær, og so sleppur Svabo at halda fram við uppgávuni.

Hann ger ferð til Føroya í 1781-1782 og savnar tilfar til "Indberetninger fra en Reise i Færøe". Hetta stórverkið, ið ivaleyst er hitt besta um Føroyar yvirhøvur.

## Útgivið

* *Dictionarium færoense - færøsk-dansk-latinsk ordbog*. København: Munksgaard, 1966-70, 2 Bd. (Færoensia, Textus & investigationes, 7-8). 
* *Om den færøske marsviin-fangst* / J. C. Svabo. - [15] s.. - [S.l.] : [S.n.] ; [1779]. 
* *Føroyaferðin 1781-1782* : úrval við fororði av M.A. Jacobsen. - Tórshavn : Felagið Varðin, 1924. - 144 s. 
** *Indberetninger fra en Reise i Færøe 1781 og 1782* / J. Chr. Svabo ; udgivet af N. Djurhuus. - Uforandret fotografisk genoptryk. - Kbh. : C.A. Reitzels Boghandel, 1976. - xxviii, [4], 497 s., 9 tlv., 1 faldibl. : myndir ; 27 cm. - (Færoensia ; 11). 
* *Svabos færøske visehaandskrifter* / udg. for Samfund til Udgivelse af Gammel Nordisk Litteratur ved Christian Matras. - Kbh. : Gyldendal, 1939. - lxxxv, 535 s.. - (Samfund til Udgivelse af Gammel Nordisk Litteratur ; LIX). 
**  *Svabos glossar til færøske visehaandskrifter* / udgivet for Samfund til udgivelse af gammel nordisk litteratur ved Chr. Matras. - Kbh. : [s. n.], 1943. - 85 s.. - (Samfund til Udgivelse af Gammel Nordisk Litteratur ; 60). 

## Ávísingar úteftir
* Dansk Biografisk Leksikon (1887-1905)

Bólkur:Føroyskir málfrøðingar
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1746
Bólkur:Andlát í 1824
Atli Pætursson Dam

**Atli Pætursson Dam** (12. september 1932 - 7. februar 2005) føddur og uppvaksin á Tvøroyri, búsitandi í Tórshavn seinastu árini av lívinum, var Føroya løgmaður árini 1970-1981, 1985-1989 og 1991-1993. Foreldur hansara vóru Sigrid Ragnhild f. Strøm, úr Trongisvági og Peter Mohr Dam av Tvøroyri. Hann var giftur við Oddvør Sólvá f. Hovgaard av Tvøroyri. Hann var útbúgvin Maskinverkfrøðingur í 1964. Hann varð valdur á Føroya Løgting í 1970 fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi. Hann varð valdur inn fyri Suðuroyar valdømi øll árini frá 1970 til 1990, tá hann stillaði upp fyri Suðurstreymoyar valdømi og varð valdur inn har og umboðaði Suðurstreymoy á Føroya Løgtingi árini 1990 - 1994. Hann var Føroya løgmaður fimm ferðir og fólkatingslimur frá 1987-88 og 1990-94. Hann tók seg aftur sum løgmaður 18. februar 1993 orsakað av fíggjarkreppuni og av heilsuávum. Marita Petersen tók við sum løgmaður eftir hann.

Hann var undirstjóri fyri Føroya Realkreditt frá 1981–1985 og aftur frá 1989 til hann doyði í 2005.

Eitt ið verður mett at vera tað størsta ið hann uppnáddi sum politikari, var tá ið hann megnaði at gera eina avtalu við táverandi danska forsætisráðharran Poul Schlutter, at Føroyar kundu yvirtaka undirgrundina og fingu øll rættindini til undirgrundina ið hoyrir til Føroyar. Yvirtøkan av undirgrundini fór fram í 1992.

## Tíðarlinja
* 1970 - 1994 Løgtingslimur.
* 1970 Landsstýrismaður
* 1970 - 1981 Løgmaður.
* 1981 - 1985 og frá januar 1989 til 2005 undirstjóri í Føroya Realkreditstovni (Færøernes Realkreditinstitut).
* 1985 - 1989 Løgmaður.
* 1987 - 1988 fólkatingslimur.
* 1989 - 1991 Nevndarsess í Norðurlandaráðnum.
* 1990 - 1994 Fólkatingslimur.
* 1991 - 1993 Løgmaður.

## Keldur

* *Løgtingið 150 - Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 265 (PDF-Download )

Dam, Atli Pætursson
Dam, Atli Pæturssonur
Bólkur:Føðingar í 1932
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Føroyskir fólkatingslimir
Bólkur:Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Bólkur:Tvørafólk
Bólkur:Andlát í 2005
Jørgen-Frantz Jacobsen

**Jørgen-Frantz Jacobsen** (29. november 1900 - 24. mars 1938).

Jørgen-Frantz Jacobsen úr Tórshavn var cand. mag. í søgu og fronskum frá Keypmannahavnar universiteti. Hann hevði sera stóran áhuga fyri søgu, og skrivaði sum blaðmaður í Keypmannahavn eina røð av kronikkum og greinum, umframt tvær avbera góðar bøkur um Føroya politisku viðurskifti við Norðurlond og Danmark. Longu 21 ára gamal fekk hann tuberklar í lungunum, og drúgv tíðarskeið av sínum stutta lívi var hann bundin at bróstsjúkrahúsum. 

Jørgen-Frantz Jacobsen hevði bókmentaligar ætlanir, og í 1934 fór hann undir lívsverk sítt - ta søguligu bókina *[[Barbara|Barbaru]]*. Skaldsøgan, ið varð skrivað á donskum (*Barba og Harra Pál*, føroysk týðing, Christian Matras) og kom út árið eftir deyða hansara, gjørdist brátt víðagitin og varð týdd til mong mál. Jørgen-Frantz náddi ongantíð at skriva endan á søguni, og hesin er tí skrivaður av Williami Heinesen. Teir høvdu tosað saman um, hvussu søgan skuldi enda, og tí er endin væntandi í anda Jørgen-Frantz'.

Jørgen-Frantz Jacobsen var yvirhugaður brævskrivari og stóð í føstum brævaskifti við javngamla vinmann sín og frænda, Williami Heinesen skaldi (1900-91), ið eisini var tikin úr leikum sum brævskrivari. William Heinesen gav í 1963 út eitt úrval av brøvunum hjá Jørgen-Frantz í bókini *Det dyrebare liv* (føroyskt: *Dýrmæta lív*). Í einum brævi verður tikið til: 
:*Lívið er stórt og demoniskt, vert at elska og akta. Og tað allarstørsta í lívinum er aftur sættingin. Eg havi vitað hetta, síðan eg fyri brátt 8 árum síðan, tá ið hart leikaði á, fataði 5. symfoni Beethovens*. 
Í brøvunum umrøður hann sítt at síggja til vónleysa ástarband við eitt konufólk, sum hann rópar *Barbaru*, og sínar ætlanir um at skriva eina skaldsøgu, hvørs søgugongd skal uttaná byggja á sagnir um ta ungu prestakonuna Beintu Broberg, ið hugtók øll við sínum vakurleika og yndi. Hendan søguliga sorinskrivaradóttir var eftir søgnini tveimum monnum at deyða og tí triðja til stóra vanlukku. Men tað søguliga hevur einans týdning sum ytri ramma - tann samansetta, órannsakandi og sera menniskjaliga Barba hevur lítið til felags við tað ónda konufólkið í søgnini. Um Barbu skrivar hann: 
:*...Hon er eisini trúgv á sín hátt. Men hon fellur altíð. Tað er nakað sorgarligt í hesum: tí vónleysa stríðnum ímillum tað góða í Barbu og tað óálítandi.*

## Keldur
* Stamps.fo

## Slóðir úteftir

Jacobsen, Jørgen-Frantz
Bólkur:Føroyskir skaldsøguhøvundar
Bólkur:Føðingar í 1900
Bólkur:Andlát í 1938
Bólkur:Tíðindafólk
Tróndur í Gøtu

**Tróndur í Gøtu** (føddur 945, deyður 1035 í Gøtu)  eisini nevndur **Tróndur Gøtuskegg** ella **Gøtutróndur** var ein víkingahøvdingi í Føroyum. Hann er ein av teimum týdningarmiklastu persónunum í Føroyingasaga saman við Sigmundi Brestissyni og øðrum. Hann var ein av máttmiklastu monnum í Føroyum um tað mundi. Hann búði í Gøtu og var sonur Tórbjørn Gøtuskegg og Guðrun, sum var systir Svínoyar Bjarna.

**Tróndar kredda:**

*Sum hon stendur í Færeyinga saga:*

Gangat ek einn út,

fjórir mér fylgja

fimm Guðs englar;

ber ek bæn fyrir mér,

bæn fyrir Kristi;

syng ek sálma sjau,

sjái Guð hluta minn.

*Sum hon stendur í Føroyinga søgu:*

Gangi eg ei eina út,

fýra mær fylgja,

fimm Guðs einglar;

beri eg bøn fyri mær,

bøn fyri Kristi;

syngi eg sálmar sjey,

síggi Guð yvir luta mín.

*Sum hon stendur í Sálmabókini:*

Givnir eru einglar góðir,

ganga ei eg eina má,

ferðum mínum fylgja fróir

fagrir einglar Guði frá;

biði bøn eg, fyri Krist

bera mína bøn teir vist;

syngi sálm eg Guð at æra,

sær hann til mín lut at varða.

Gøtu, Tróndur í
Gøtu, Tróndur í
Bólkur:Gøtufólk
Gøtu, Tróndur í
Bólkur:Andlát í 11. øld
Sjónvarp Føroya

**Sjónvarp Føroya** (**SvF**) er almenna sjónvarpið í Føroyum. Í mars 1983 varð Jógvan Asbjørn Skaale settur sum fyristøðumaður fyri eitt 5 ára skeið. Í juli 1983 varð Ragnar C. Joensen settur sum tekniskur leiðari, og í mai 1984 varð Finnur Lómstein settur sum umsitingarleiðari. Tann 1. apríl 1984 byrjaðu royndarsendingarnar, og 1. september 1984 varð SvF alment tikið í brúk.

1. januar 2005 vórðu Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya løgd saman í ein stovn, Kringvarp Føroya. 

## Ávisingar úteftir

* Sjónvarp Føroya

Bólkur:Sjónvarp
Bólkur:Føroyskir tíðindamiðlar
Föroya Bjór

**Föroya Bjór** er føroyskt bryggjarí. 

Við meiri enn hundrað árum á baki er Föroya Bjór ein av teimum elstu fyritøkunum í Føroyum. Tá Símun í Vági fór til Danmarkar í 1883 at læra til bakara, lærdi hann samstundis at bryggja øl. Fimm ár seinni byrjaði hann sína egnu fyritøku. Eftir at hava arbeitt sum bakari, bryggjari, bóndi og reiðari í næstan 50 ár doyði hann 72 ára gamal í 1935. Sonurin, Einar Waag eldri, sum eitt skifti var løgtingsmaður, tók yvir og bygdi bryggjaríið út fleiri ferðir, áðrenn hann fyri gott 30 árum síðani læt triðja ættarlið koma til.

Föroya Bjór røkir umleið 70 prosent av føroyska marknaðinum fyri pilsnarøl og 60 prosent av gulløli.  Meiri enn onnur hvör sodavatn, ið verður drukkin í Føroyum, kemur frá Föroya Bjór.

Umleið 40 fólk arbeiða á Föroya Bjór, harav 16 á skrivstovuni og bryggjarínum í Klaksvík.

Beiggarnir Einar og Heini Waag hava átt hvør sína helvt av felagnum fram til desember 2008, tá ið Heini valdi at selja sín part til Einar. Einar Waag er tískil einsamallur eigari av Föroya Bjór.

Umframt at framleiða vanligt øl, við upp til Gull styrki, framleiðir Föroya Bjór eisini sterkari øl og brennivín. Hetta er undir heitinum Einar's Distillery.

Tann 18. juni 2020 keypti Föroya Bjór bryggjaríð á Velbastað, Okkara, sum enn framleiðir sínar øl sum áðrenn yvirtøkuna.

## Øl
* Veðrur - kl. 1 - pilsnar - 4,6%. Pilsnar við hóvligum humlu smakki.
* Classic - kl. 1 - pilsnar - 4,6%. Classic kom á marknaðin í 2002. Liturin á ølinum er myrkur við malt og humlu smakki.
* Gull (Export) - kl. 2 - 5,8%. Sterk øl við sterkum smakki av malt og humlu.
* Slupp öl - kl.2 - 5,8%. Myrk øl við sterkum humlu smakki.
* Black Sheep  - kl. 2 - 5,8%. Myrk sterk øl, bryggja av malt og humlu.
* Green Islands Stout - kl. 2 - 5,8%. Myrk øl við smakki av brendum malti og eitt sindur av humlu.
* Jólabryggj - kl. 2 - 5,8%. Myrkari enn gull øl, við meira malt smakki.
* Páskabryggj - kl. 2 - 5,8%. Myrkari enn gull øl.
* Rockall Brown Ale - 5,8%. Myrk rav litt øl, blanda við rávørunum ljóst malt, caramel malt og sjokuláta malt. Harumframt er ein enskt humla brúkt við navninum *East Kent Golding*. Rockall er navni á eini lítlari oyggj sum liggur á føroyska meginlandsstøðinum.
* Sct. Brigid Ale - kl. 1 - 4,6%. Ale við íblástri úr Írlandi, bryggja av úrvaldum rávørum, við trimun malt sløgum og trimun humlu sløgum.
* Sct. Brigid Boheme - kl. 1 - Ein pilsnar við íblástri úr Kekkia. 
* Sct. Brigid Blond - kl. 2 - Ein ale við íblástri úr Belgia.
* Sct. Brigid IPA - Ein mild *India Pale Ale*.
* Ljóst Pilsnar - 2,7.% - Lætt pilsnar øl.
* Golden Ram - 10,0% - Sterkur Veðrur
* Maltöl - Søt rista malta øl við lítlum alkoholi. 
* Jólaöl - 1/2 liturs fløska. Søtur leski drykkur.

## Sodavatn
* Jolly Cola
*Jolly Light
*Vatn
*Apollinaris
*Apollinaris Citrus & Lime
*Appelsin (ikki longur framleidd)
*Citrón
*Citrus LIGHT
*Ginger Ale
*Hawaii Dream
*Hindber
*Jolly Time
*Sportvatn
*Sqviiz
*Tonic Water. 
*Yvirtikið frá Restorffs Bryggjarí: Peru Drykkur - Sisu.

## Keldur
* Föroya Bjór 
* Grein á Portal.fo
*Business Line 

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Klaksvík
Bólkur:Matur og drekka
M/S Jökulfell

**M/S Jökulfell** er eitt farmaskip, sum sakk 60 fjórðingar í ein landnyrðing úr Føroyum 8. februar 2005.

Jökulfell liggur á 2000 metra (1060 favna) dýpi.

Jökulfell, M/S
Bólkur:Vanlukkur á sjónum
Talumál

**Talumálið** er tað talaða málið, har ljóðini umboða orð ella meiningar.

## Les eisini
* Forritanarmál
* Kropsmál
* Myndatala
* Skriftmál
* Teknmál

Bólkur:Málfrøði
Orð

**Orð** eru sett saman av einum ella fleiri bókstavum. Tey virka á ymsan hátt og eru býtt upp í orðaflokkar. Orðini hava eisini ymsa merking (merkingarfrøði).

## Les eisini

* Mál
* Málgranskan
* Staving

Bólkur:Málfrøði
Skriftmál

**Skriftmálið** er mál, ið verður borið fram ella umboðað við teknum, ið verða skrivað niður á fast tilfar ella við skrivimaskinu, teldu o.tíl. Tá ið vit skriva nýta vit umleið 6000 ymisk orð. 
Tey føroysku og íslendsku skriftmálini verda søgd at vera tey nútímans málini, ið líkjast mest tí gamla norrøna málinum.

Bólkur:Málfrøði
Merkingarfrøði

**Merkingarfrøði** er ein grein í málvísindunum. Merkingarfrøði er frøðigrein um merkingina av orðum, máliskum, setningum og teksti (á latíni semantica).

Bólkur:Málfrøði
Teknmál

**Teknmálið** er eitt mál eins og føroyskt. Munurin á teimum báðum er at talumál verður samskift við ljóði, meðan teknmálið verður borið fram við rørslum, handa- og andlitsbrøgdum.

Teknmálið er eitt sjálvstøðugt mál; tað hevur sína heilt egnu mállæru, sum er øðrvísi enn tann føroyska mállæran. Teknmálið er ikki altjóðamál. Tað eru umleið líka nógv teknmál og talumál í heiminum.

Bólkur:Málfrøði
Orðaflokkur

Tey føroysku orðini verða deild upp í hesar tíggju **orðaflokkar** (tey latínsku heitini eru í eintali):

* Sagnorð - verbum
* Navnorð - nomen substantivum
* Kenniorð - articulus
* Lýsingarorð - nomen adjectivum
* Fornavn - pronomen
* Talorð - (nomen) numerale
* Hjáorð - adverbium
* Fyrisetingarorð - praepositio
* Sambindingarorð - conjunctio
* Miðalvarping - interjectio

## Les eisini
* mál, málgranskan, málfrøði.

## Slóðir úteftir
* Anna Maria Reinert Jensen og Harry Davidsen: Stutt Mállæra , snar.fo

*
Bólkur:Málfrøði
Stavrað

Eitt **stavrað** er eitt rað av bókstavum. Hvør bókstavur umboðar eitt ljóð. Bókstavirnir eru antin sjálvljóð ella hjáljóð. Tað føroyska stavraðið sær soleiðis út:

A Á B D Ð E F G H I Í J K L M N O Ó P R S T U Ú V Y Ý Æ Ø

Í føroyskum teksti síggjast kortini av og á aðrir stavir, til dømis c, q, ü, w, x, z, å og þ, tá ið fremmandaorð verða endurgivin. 

Tvíljóðini eru: EI EY OY

## Raðan av orðum á teldu
Ymisk mál raða (en: lexiographical ordering) mangan orð ymiskt, eisini um málini nýta somu stavir. 

Á teldu kann raðan av orðum gerast á føroyskum við at áseta "locale", 
t.d. `export LANG=fo_FO.utf8` (->sourceforge: LANG), 
áðrenn raðan verður framd, til dømis við `sort` (-> en.wp: [sort (Unix)](https://en.wikipedia.org/wiki/Sort_(Unix))). 

Í forritum ávirkar "locale" funkur sum `strcoll` og `wcscoll`. (-> en.wp: C localization functions)

### Føroysk stavraðan
Føroyskar orðabøkur hava nýtt ymiska stavraðan yvir tíð. Til dømis er "á" viðhvørt raðað sum stakur stavur eftir "a", og viðhvørt sum javnsett, men fylgjandi eftir, "a". 

Í Orðafar (Orðafar 53) verður mælt til at stavraða bøkur og greinir, fólkanøvn, landafrøðilig nøvn o.s.fr. sum víst niðanfyri.

Stakir stavir í føroyskari stavraðan eru tá hesir
* a á b c d ð e f g h i í j k l m n o ó p q r s t þ u ú v w x y ý z æ ø å

Har skilt verður millum stórar og smáar stavir, verða stórir stavir vanliga raðaðir undan smærri.

Tøl `0,1,2,3,4,5,6,7,8,9` vera vanliga raðað undan stavum.

#### Stavir til raðan á føroyskum
* a aa à â ã
* á
* b
* c ç c
* d
* ð
* e é è ê ë e
* f
* g
* h
* i ì î ï
* í
* j
* k
* l ł
* m
* n ñ
* o ò ô õ
* ó
* p
* q
* r
* s ß s š
* t
* þ
* u ù û ü
* ú
* v
* w
* x
* y ÿ
* ý
* z ž
* æ ä
* ø ö
* å

Bólkur:Málfrøði
Bólkur:Stavrað
Bólkur:Føroyskt mál
Sagnorð

Eitt **sagnorð** (á latíni: *verbum*) er ein orðaflokkur, ið lýsir gerð, støðu ella broyting í støðu. Sagnorð bendast í tíð og virka sum umsøgn. Sagnorð bendast í persónum, tali og hátti.

### Les eisini
* Hjálparsagnorð
* Sterkt bend sagnorð
* Veikt bent sagnorð
* Ávirkandi sagnorð
* Óávirkandi sagnorð

### Hygg eisini at
* Føroyskt mál - Sagnorð

## Slóðir úteftir
* *Sagnorð* á síðu 31 í bókini Stutt Mállæra (Anna Maria Reinert Jensen og Harry Davidsen), snar.fo
* *Sagnorð* á síðu 112 í bókini Mállæra (Paulivar Andreasen og Árni Dahl), Føroya Skúlabókagrunnur

Bólkur:Orðaflokkar
Listi av útlendskum rithøvundum

Listin niðanfyri er eitt yvirlit yvir gitnar útlendskar rithøvundar. 

* Charles Bukowski
* Henrik Ibsen
* Franz Kafka
* Guy de Maupassant
* Edgar Allan Poe

Bólkur:Rithøvundar
Útlendskum rithøvundum
Niels Ryberg Finsen

**Niels Ryberg Finsen** (føddur 15. desember 1860 í Tórshavn, deyður 24. september 1904 í Keypmannahavn) var føroysk-danskur lækni. Finsen er einasti føroyingur, ið hevur fingið Nobelvirðislønina (læknafrøði, 1903). Læknaprógv frá 1890. 

Hann var sonur Hannes Finsen, sum var amtmaður í Føroyum 1871–1884. Hannes var av íslendskari ætt, við røtum í íslandi heilt aftur til 10.øld. Móður Niels Finsen, Johanne Fröman var eisini frá Íslandi. Niels Finnsen gekk tann fyrsta partin av síni skúlagongd í Føroyum, t.e fólkaskúlan. Hareftir fór hann til Herlufsholm í Danmark, at ganga í skúla. Eftir eitt stutt tíðarskeið í Danmark flutti hann til Reykjavík, Ísland í 1876, her kláraði hann seg væl, sjálvt um hann ikki hevði málsligan førleika, at tosa íslendskt. 

Í 1882 fór Niels Finsen til Keypmannahavnar at lesa læknafrøði, og tók sína endaligu próvtøku í 1890. Sama árið bleiv hann professari í  kropsbygnaðarfrøði á fróðskaparsetrinum í Keypmannahavn, hetta var ein sessur, sum hann segði frá sær í 1893, fyri at leggja meiri orku í sítt vísindaliga arbeiði. 

## Bókmentir

* Aggebo, Anker: *Niels Finsen : 15. December 1860–24. September 1904 : en Saga om Daad*. Nyt Nordisk Forlag, 1960. 
* Lyngbye, Jørgen: *Lyssagen : Niels Finsen og hans team på Finseninstituttet*. Gyldendal, 2003. ISBN 87-00-30974-5.
* «Niels Ryberg Finsen». Í: *Nobel Lectures : Physiology or Medicine 1901–1921*. Elsevier Publishing Company, 1967.

## Ávísingar úteftir

* Lívssøga á nobelprize.org. 

Bólkur:Nobelprísvinnarar
Bólkur:Læknar í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1860
Bólkur:Andlát í 1904
Bókstavur

**Bókstavarnir** eru skrifttekin fyri málljóð.
Navnið á teimum einstøku eindunum í einum stavraði.

Summi skriftmál nýta skrifttekn, ið eru heilt øðrvísi enn teir bókstavir, vit brúka, sum til dømis arábiskt. Tað arábiska alfabetið er grundað á hjáljóðstekn, og sjálvljóðini stuðla í besta føri uppundir. Onnur skriftmál, sum til dømis tað grikska, hava sum frá líður fingið sær tekn fyri sjálvljóðini. Ta grikska stavraðið er upprunaliga ættað úr føniskum, sum einans hevði hjáljóð.

Onnur skriftmál nýta tekin fyri hvørt stavilsi (japanskt), ella hvørt hugtak (kinverskt)

## Les eisini

* Mál 
* Málgranskan
* Skriftmál

Bólkur:Málfrøði
Bólkur:Skriftskipan
Amtmenn í Føroyum

Hetta er ein listi yvir amtmenn í Føroyum. Amtmaðurin er ovasti embætismaður í amti. Føroyar vóru skipaðar sum danskt amt frá 1816, tá ið gamla løgtingið varð avtikið, til 1948, tá ið Føroyar vórðu skipaðar sum heimastýri við heimastýrislógini.

## Amtmenn búsitandi í Íslandi

## Amtmenn búsitandi á Sælandi, Danmark

## Amtmenn búsitandi í Føroyum

## Keldur
STM.DK: "Oversigt over Amtmænd og Rigsombudsmænd på Færøerne siden 1816"

## Sí eisini
* Ríkisumboðið

## Slóðir
* Worldstatesmen.org - Faroe Islands

*
Jens Fink-Jensen

**Jens Fink-Jensen** er føddur 19. desember 1956 í Keypmannahavn, rithøvundur, lýrikari, fotografur og tónasmiður.

Byrjaði sítt rithøvundavirkið innan fagrar bókmentir í 1975 við stuttsøguni *Juni [[1995]]*. Stuttsøgan stóð at lesa í dagblaðnum ”Information”. Í mai 1976 komu fýra yrkingar ”Hvedekorn” nr. 76/1. 19.10.1981 kom bókin við yrkingarsavninum *Verden i et øje*. Bókin í óbundnum máli við stuttsøgusavninum *Bæsterne* kom 5.6.1986. 18.3.1994 kom út barnabókin *Jonas og konkylien*.

Jens Fink-Jensen er nýmálsligur studentur frá Herlufsholm Kostskole í 1976. Síðani gjørdi hann herðskyldu og næm sær útbúgving í Kongaliga Danska Lívgardanum. Hann gjørdist arkitektur (MAA.,cand.arch.) frá Kunstakademiets Arkitektskole í Keypmannahavn 1986, og tók prógv sum multimediedesignari frá sama staði í 1997.

Sum limur í upprunaliga bólkinum av rithøvundum í 1980-unum, sum savnaðust í bólkin rundan um Hvedekorn blaðstjóran Poul Borum, skipaði Jens Fink-Jensen í 1980 eitt nú saman við rithøvundastarvsfelagnum Michael Strunge, ”NÅ!!80” i Huset, Keypmannahavn.

Jens Fink-Jensen ferðast við multigmedielýrikkshowum - við at lesa upp yrkingar, sýna egin dias og synthesizierkompositiónir á studentaskúlum og festivalum saman við keyboradspælaranum Fredrik Mellqvist og saxofonistiunum Jens Severin.

Jens Fink-Jensen hevur eitt nú gjørt fotoframsýningarnar *Sydens Skibe, Bejjing Ansigt*, yrkinga/fotoframsýningina *OrdBilleder* og ljóðdiasshowið *Øje på verden – om bøgernes råstof*.

Í 1999 kom út yrkingasavnið *Nær afstanden*, á arabiskum, og var tað Jamal Jumas, sum umsetti til arabiskt. Forlagið Alwah, í Madrid útgav savnið, líka sum nakrar yrkingar herfrá stóðu at lesa í dagblaðnum ”Al-Quds Al-Arabi” (London, 1996) og tíðskriftið ”Nizwa”, Oman í 1999.

## Bókaútgávur
* *Verden i et øje*, yrkingasavnið, 1981
* *Sorgrejser*, yrkingasavnið, 1982
* *Dans under galgen*, yrkingasavnið, 1983
* *Bæsterne*, stuttsøgusavnið, 1986
* *Nær afstanden*, yrkingasavnið, 1988 (udkommet på arabisk 1999)
* *Jonas og konkylien*, barnabók, 1994 (illustreret af Mads Stage)
* *Forvandlingshavet*, yrkingasavnið, 1995
* *Jonas og himmelteltet*, barnabók, 1998 (illustreret af Mads Stage)
* *Alt er en åbning*, yrkingasavnið, 2002
* *Syd for mit hjerte. 100 udvalgte kærlighedsdigte*, yrkingasavnið, 2005

## Eksterne henvisninger
* Jens Fink-Jensen Online

Fink-Jensen, Jens
Bólkur:Danskir yrkjarar
Bólkur:Arkitektar
Bólkur:Føðingar í 1956
Fámjinsskjalið

**Fámjinsskjalið** er eitt skjal ímillum Danmark og Føroyar. Skjølini vórðu undirskrivað í Fámjin tann 29. mars 2005. Innihaldið av skjalinum kan lesast á .

## Ávísing úteftir
* Felagslýsingin  (multipage TIFF)

Bólkur:Danskur politikkur
Bólkur:Føroyskur politikkur
Gjaldoyra

**Gjaldoyra** er peningseind í einum landi. Peningur er rætt og slætt pappírslepar og smá metalpetti, sum myndugleikarnir hava givið okkum at gjalda við, tá ið vit keypa. Tað hevur tí einki at siga, hvørjum tað er, vit gjalda við, bara fólk eru samd um virðið á gjaldoyranum. 

Í gomlum døgum hava fólk ymsastaðni í heiminum brúkt til dømis neyt, tubbak, te og metal sum gjaldoyra. Fyri meira enn 2000 árum síðan gjørdu fólk pengar av dýrum metalli, til dømis silvuri og gulli. Men fyri 1000 árum síðan fóru kinverjar at brúka pengaseðlar, t.e. pappírslepar, sum bankin lovaði at taka og lata gull í staðin. Fyrstu kinversku pengarnir vóru gjørdir úr bronsu og høvdu skap sum amboð. Í langar tíðir gav eisini Tjóðbanki Danmarkar henda umbýtingarrætt, men varð hann avtikin í 1931. Elstu myntirnir eru næstan 3000 ára gamlir og eru úr Lýdia í Turkalandi. Í dag eru myntir helst tað, vit kalla smápengar. 

Pengaseðlar eru størri upphæddir, teir eru torførir at falsa og nógv lættari enn myntir. Pengaseðlar eru gjørdir úr serligum pappíri. Vatnmerki er á teimum. Tað sæst, um tú heldur seðilin upp móti ljósi. Stjórnirnar í teim ymsu londunum geva út pengaseðlar og svara fyri virðinum, sum er skrivað á teir. Á seðlunum eru mynstur og myndir, sum eru sera torfør at falsa. Tað er bannað at falsa ella prenta pengaseðlar, og tey, ið falsa pengaseðlar, skulu rokna við harðari revsing. Danski Tjóðbankin hevur einkarrætt at gera føroyskar og danskar pengaseðlar. Fyri at tryggja okkum ímóti falsan, er ein plasttráður ella metaltráður drigin ígjøgnum pappírið. Allir seðlarnir eru eisini talmerktir. "Den Kongelige Mønt" (partur av Tjóðbanka Danmarkar) hevur eisini einkarrætt at sláa mynt. Hvør einstakur myntur hevur serstakt snið og eitt tal, sum sigur, hvussu nógv hann er verdur, og árið, hann er sligin. Pengaseðlar og myntir hava enn stóran týdning sum gjaldoyra, men reiðipeningur verður alt minni brúktur millum manna, í staðin fara vit at gjalda fyri okkum á annan hátt, til dømis við plastkorti. 

## Ávisingar úteftir

* Valutahandel, valutaomregner m.v. 
* Valutaomregner og valutakurser 

*
Vídd

**Víddin** er støddin á einum yvirflata. 

## Mátieindir
Máteindirnar síggja soleiðis út umroknaðar til fermetrar (kvadratmetar):

*Ferkilometur    (km²)    =  1&#8239;000&#8239;000 m²
*Hektari         (ha)     =     10&#8239;000  m²
*Ar               (a)     =   100 m²
*Fermetur         (m²)    =   1  m² 
*Ferdesimetur    (dm²)    =     0,01 m²
*Fersentimetur   (cm²)    =    0,0001 m²
*Fermillimetur   (mm²)    =    0,000&#8239;001  m²

Og 1 m² umroknað til smærru eindirnar:
* 1 m² = 100 dm² = 10&#8239;000 cm² = 1&#8239;000&#8239;000 mm²

Bólkur:Stødd
Eivør Pálsdóttir

**Eivør Pálsdóttir** (fødd 21. juli 1983 í Syðrugøtu) er ein føroysk songkvinna. Hon var *ársins føroyingur 2004*. Hon vann "Ársins Songrødd" og saman við Clickhaze vann hon Prix Føroyar. Eitt skifti búði hon í Íslandi, har hon fekk plátusáttmála við 12 Tónar í Íslandi. Hon er ein tann kendasta av føroyskum tónleikarum og framførir ymsa staðni í Evropa. Hon hevur ofta fingið sera góð viðmæli. Hennara fyrsta fløga saman við plátufelagnum 12 Tónum í Íslandi nevnist "Krákan" og kom út í 2003. Eitt tað kendasta lagið er ivaleyst "Nú brennur tú í mær". Fyrsta fløgan hjá Eivør kom út í 2000. 18. februar 2010 skrivaði Eivør sáttmála vid Copenhagen Records. Eivør hevur fleiri ferðir vunnið føroysku tónleikaheiðurslønina Planet Awards. Í 2012 vann hon 3 Planet Awards: ársins songkvinna, ársins einstaklingur og fløga hennara Room varð kosin ársins útgáva. Í 2012 varð Eivør tilnevnd til Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins

## Útgávur

* 2000 - *[[Eivør Pálsdóttir (fløga)]]* (Eivør Pálsdóttir *voc*, Mikael Blak *b*, Búi E. Dam *git*, Brandur Jacobsen *dr, perc*)
* 2002 - *[[EP (cd)]]* (saman við Clickhaze)
* 2002 - *Yggdrasil* (saman við Yggdrasil)
* 2003 - *[[Krákan (Eivør Pálsdóttir fløga)|Krákan]]* (solo)
* 2004 - *Yggdrasil live in [[Rudolstadt]]* (saman við *Yggdrasil*)
* 2004 - *eivør* (saman við Bill Bourne)
* 2005 - *[[Trøllabundin]]* (saman við DR Bigband frá Danmarks Radio).
* 2007 - *[[Mannabarn]]* / *[[Human Child]]*
* 2009 - *[[Eivör Live]]*
* 2010 - *[[Undo your mind EP]]*
* 2010 - *[[Larva]]*
* 2012 - *[[Room]]*
* 2015 - *Bridges* 
* 2017 - *Slør*
* 2020 - *Segl*
* 2024 - *Enn*

### Umframt

* 1999 - *Prix '99* v/ Clickhaze. skering 4.
* 2000 - *Kenna tit Rasmus* skering 4.
* 2000 - *Vælskapt brek* skering 11.
* 2000 - *Barnabíblia - sangir og telduspøl* skering 9.
* 2001 - *Prix Føroyar 2001* v/ Clickhaze. skeringar 1 & 10.
* 2002 - *Eg siti so eina* skering 3.
* 2002 - *Livandi tónleikur* v/ Clickhaze. skering 7.
* 2002 - *Lossingarmenn*.
* 2002 - *Ung um aldamótið II* CD1/skering 8.
* 2004 - *Mura* skering 11.

## Heiður
*2004 Ársins føroingur
*Planet Awards 2009 - *Ársins songkvinna*.
*2006 - Ársins dandki Folk Vokalistur
*Planet Awards 2012 - *Ársins songkvinna*
*Planet Awards 2012 - *Ársins einstaklingur*
*Planet Awards 2012 - *Ársins útgáva* Room
* 2013 Tilnevnd til Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins
*2013 - Virðisløn frá DJBFA (Danske Jazz, Beat og Folkemusik Autorer), fekk 25.000 kr. og eina lítla standmynd (statuettu)
*2014 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins lag, fyri sangin Lurta nú
*2014 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins fløga, fyri Lítla Skrímsl
*2015 - Vann FMA virðisløn fyri Ársins sjónbandalag fyri *Rain*, ið Eivør syngur. Heiðrik á Heygum hevur leikstjórnað.
*2017 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins sangari/einleikari
*2017 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins útgáva/konsert

## Keldur

* Planet.fo 

## Slóðir úteftir

* Eivor.com - Heimasíða hjá Eivør
* MySpace
* LyricWiki (tekstir)

Pálsdóttir, Eivør
Bólkur:Føroyskar songkvinnur
Pálsdóttir, Eivør
Bólkur:Planet Awards vinnari
Bólkur:Føroyskir sangskrivarar
Bólkur:Gøtufólk
Alisfrøði

**Alisfrøði** er læran um náttúruna í breiðasta høpi. Alisfrøðingar granska samanspæli millum massa, rúmd og tíð og royna at seta hetta í støddfrøðiligar lógir. Vísindini alisfrøði hevur verið nevnd náttúruheimspeki. Navnframir alisfrøðingar hava roynt at svara spurningum, so sum “hvat heldur okkum at Jørðini” ella “hvat er tíð?”. Alisfrøðingar hugsa seg fram til ymisk ástøði og gera royndir. Royndirnar kunnu so prógva, um ástøðið er satt. Royndir at kanna ymisk fyribrigdi kunnu eisini gera, at komið verður fram á nýggj ástøði. Nógv av hesum ástøðum eru so væl prógvað, at tey nú kunnu roknast at vera náttúrulógir. Týskarin Albert Einstein bar í 1905 fram sítt tilmunarástøði, sum m.a. sigur, at einki fer skjótari enn ljósið. Alisfrøði eru vísindi um orku og evni. Tær ymsu greinirnar í alisfrøði fevna um eitt veldugt øki, heilt frá atomum til rúmdina. Stjørnufrøðingar brúka alisfrøðina at fáa greiði á upprunanum og byggingarlagnum í jørðini. Sólini og teimum fjaru stjørnunum. Hesa alisfrøði rópa vit *stjørnualisfrøði*. 

## Týdningarmikil fólk

* Arkimedes
* Niels Bohr
* Albert Einstein
* Leonhard Euler
* Galileo Galilei
* William Rowan Hamilton
* Johannes Kepler
* Joseph-Louis de Lagrange
* James Clerk Maxwell
* Isaac Newton
* Blaise Pascal
* Erwin Schrödinger

## Sí eisini

* Evnafrøði
* Atom
* Skeiðbundna skipanin

*
Átrúnaður

**Átrúnaður** ella **religión** snýr seg um, at menniskjað á ein ella annan hátt stendur í samband við maktir uttanfyri menniskjað, sum hava ávirkan á lív og umstøður menniskjans. Menniskju hava til allar tíðir havt sinar átrúnaðir. Fra nátturureligion og persónligum spiritualiteti til trúnna á fleiri gudar til trúnna á ein Guð.

Fyri hvønn átrúnað sær kann ein hyggja at ymsum síðum, t.d. læru, ritualum, menniskjafatan, gudsfatan o.s.fr. 

## Dømir um átrúnaðir

* Ayyavali
* Ásatrúgv
*  Bahá'í Trúgvin
* ☸ Buddisma
** Zenbuddisma
* ॐ Hinduisma
* ☪ Islam
** Sunni Islam
** Shia Islam
** Sufisma
* ࿗ Jainisma
* ✡ Jødadómur
* Klassiskar gudalærur
* Konfusianisma
* ✝ Kristindómur
** Jehova Vitni
** Mormonska kirkjan
** Ortodoksu kirkjur
** Katólska kirkjan
** Protestantisma
*** Lutheranisma
*** Metodisma
*** Hvítusunnurørslan
*** Karismatiska rørslan
*** Baptistkirkjan
*** Adventisma
* Rastafarilæran
* Shintoisma
* ☬ Sikhisma
* ☯ Taoisma

## Átrúnaður í Føroyum
*Høvuðsgrein: [[Átrúnaður í Føroyum]]*

Flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna. Av teimum, sum hoyra til fólkakirkjuna, eru kanska umleið 10% knýtt at Heimamissiónini. Hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av Dansk Indremission. Eini 12 % av føroyingum halda seg til Brøðrasamkomuna. Hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna. 

Í Føroyum eru fleiri trúarbólkar - nógv teir flestu kristnir. 

### Aðrir trúarbólkar í Føroyum eru:

* Adventistarnir
* Bahá'í
* Hvítusunnusamkoman - eisini nevnd "pinsarnir"
* Jehova Vitni
* Katólska kirkjan

*
Tónleikur í Føroyum

## Rokkur/poppur

Talan er altíð um ein definisjónspurning, tá ið vit seta etikett á populertónleik. Nær er talan um rokk, nær er tað country og so framvegis, tí genrurnar eru mangan blandaðar. Og serliga trupult verður tað, tá ið ein skal útgreina undirbólkar av teimum ymsu genrunum. 

Í Føroyum er tað kanska uppaftur truplari at gera hetta býti, tí mangan ganga somu tónleikarar aftur í ymsum útgávum, sum sínámillum umboða ymisk "sløg" av tónleiki. Hetta er orsøkin til, at yvirlitið niðanfyri ikki er skipað eftir genru, men heldur eftir persónum. 

### Solistar

* Anna Faroe (Nygaard)
* Annika Hoydal
* Brandur Enni
* Døgg Nónsgjógv
* Edvard Nyholm Debess
* Eivør Pálsdóttir
* Elin Brimheim Heinesen
* Evi Djurhuus
* Eyðun Nolsøe
* Finnur Koba
* Georg eystan Á
* Greta Svabo Bech
* Guðrið Hansdóttir
* Guðrun Sólja Jacobsen
* Hallur Joensen
* Hans Edward Andreasen
* Hans Jacob W. Hjelm
* Hanus G. Johansen
* Holgar Jacobsen
* Høgni Lisberg
* Høgni Reistrup
* Johan Petersen
* Jens Marni Hansen
* Jóan Jakku Guttesen
* Kári Petersen
* Kári P
* Kári Sverrisson
* Knút Háberg Eysturstein
* Kristian Blak
* Kristina Bærendsen
* Lena Anderssen
* Malan Thomsen
* Malan Eyðunsdóttir
* Maria Guttesen
* Nicolina á Kamarinum
Øssur Johannesen
* Ólavur Jakobsen
* Petur Pólson
* Pætur við Keldu
* Ragnar Finsson
* Robert Mc Birnie
* Steintór Rasmussen
* Teitur Lassen
* Terji Rasmussen
* Uni Reinert Debess

## Bólkar
* Aldubáran
* 200
* Chase
* Clickhaze
* Enekk
* Frændur
* Gestir
* Hamferð
* Harkaliðið
* Lama Sea
* Lawetz
* Villmenn
* maður:glotti
* Makrel
* Mark No Limits
* Moirae
* Mold
* MC-Hár
* Páll Finnur Páll
* The Reverends
* Side Effect
* Tangz
* Tinganest
* Týr
* Yggdrasil

### Feløg

* FUT - Føroya UndirhaldsTónleikarafelag
* TUTL

### Konsertir o.t.

* Aftur í 60'ini
* Aftur í 80'ini
* G! Festival
* Jóansøkufestivalurin
* Mjús festival
* Ólavsøkukonsertin
* Summarfestivalurin
* Tórshavnar Jazz, Fólka & Bluesfestival

## Tilfar um rokk- og popptónleik í Føroyum

* Bøkur o.a. skrivligt tilfar *Føroyska rokksøgan. frá frumrokki til altjóða tónleikapallin* 1. útgáva. - [Tórshavn] : Føroya lærarafelag, 2016. 431 síður, myndir
* ÚF sendingar um tónleik
* SvF sendingar um tónleik *Minnist tú enn: føroyska tónleikasøgan* (Súni Merkistein, 2013)
* Føroysk sjónbandaløg (video) *Føroysk videoløg*, bólkur á Facebook https://www.facebook.com/groups/200979963364083/about/

## Slóðir úteftir
* music.fo
* Heimasíða við føroyskum tónleiki
Virðisbrævamarknaður Føroya

**P/F Virðisbrævamarknaður Føroya** varð stovnað í 2000 við tí endamáli at reka ein marknað fyri føroysk virðisbrøv.

## Ávísing úteftir
* Virðisbrævamarknaður Føroya

Bólkur:Føroyskar fyritøkur