open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Telemark fylki

**Telemark** (norrønt: *Þelamǫrk*) er eitt fylki í Norra. Telemark hevur umleið 170 000 íbúgvar (3.58 % av teimun norsku íbúgvarunum). Telemark hevur mark við Vestfold, Buskerud, Hordaland, Rogaland og Aust-Agder. 

## Kommunurnar í Telemark

1. Bamble
2. Bø
3. Drangedal
4. Fyresdal
5. Hjartdal
6. Kragerø
7. Kviteseid
8. Nissedal
9. Nome
10. Notodden
11. Porsgrunn
12. Sauherad
13. Seljord
14. Siljan
15. Skien
16.Tinn
17. Tokke
18. Vinje

## Kendir persónar frá Telemark

* Hallvard Gråtopp (1400–1475), Drangedal
* Myllarguten (1801–1872), Sauherad
* Aasmund Olavsson Vinje (1818–1870), Vinje
* Sondre Norheim (1825–1897), Kviteseid
* August Cappelen (1827–1852), Skien
* Henrik Ibsen (1828–1906), Skien
* Gunnar Knudsen (1848–1928), Skien
* Theodor Kittelsen (1857–1914), Kragerø
* Vidkun Quisling (1887–1945), Fyresdal
* Aslaug Vaa (1889–1965), Vinje
* Tarjei Vesaas (1897–1970), Vinje
* Anne Grimdalen (1899–1961), Tokke
* Eivind Groven (1901–1977), Tokke
* Klaus Egge (1906–1979), Notodden
* Hans Herbjørnsrud (f. 1938), Notodden
* Tor Åge Bringsværd (f. 1939), Skien
* Knut T. Storbukås (f. 1943), Drangedal
* Gisle Kverndokk (f. 1967), Skien
* Heidi Hauge (f. 1967), Skien
* Odd Nordstoga (f. 1972), Vinje
* Tommy Svindal Larsen (f. 1973), Skien
* Terje Håkonsen (f. 1974), Vinje

## Myndir



Mynd:Telemarkkommuner.gif|Kommunur í Telemark
Mynd:Porsgrunn_Vestsida.jpg
Mynd:Nisser.jpg
Mynd:Norway Telemarksvegen 2.jpg
Mynd:Kvipt servering 14.07.2012 16-41-28.JPG
Windows Server 2003

**Windows Server 2003** (kotunavn Whistler Server, eisini kent sum Windows NT 5.2) er eftirfylgjarin til Windows 2000 Server og varð útgivin 24. apríl 2003.
Var tann mest brúkta strýriskipanin til servara í øllum heiminum. Síðan tá eru nýggjari útgávur av Windows komnar.

Hon kundi brúkast til mangt og hvat, tildømis: teldupost móttakara og til at standa sum ein FTP servara, og mangt annað.

Hon verður eisini nógv brúkt til heimasíður, líka sum ein stór heimasíða sum "www.google.com" má hava fleiri ambætarar at goyma alt tilhoyri til heimsíðuna.

Windows 2003 sær næstan akkurát líka út sum Windows XP, men tað sum skilur Windows 2003 Server og Windows XP frá, er bara tað at Windows 2003 Server hevur allar server førleikarnar.

## Ávísing úteftir
Microsoft.com

Bólkur:Teldufrøði
MS-DOS

Microsoft DOS er frá 1981, og tað eru 19 versjónir av Microsoft DOS.

## Microsoft DOS 1.0
Bleiv so tann fyrsta versjónin av Microsoft DOS.

Og kom alment út í 8/12/81 

(ùtgivi samman við IBM)

## Microsoft DOS 1.1
Hevði so eitt nýtt ting sum eg havi funni um, og tað er at Microsoft DOS 1.1

hevði møguleika fyri at hava 2 disketti drev.

(ùtgivi samman við IBM)

## Microsoft DOS 1.25
Hevði onkrar fá nýggj ting, men Microsoft Dos 1.25 var so tað fyrsta DOS sum Microsoft hevur útgivi einsamalt

## Microsoft DOS 2.0
Tað eru 2 ár farin síðan tað fyrsta DOS kom alment út, so nú eru vit í 1983.

## Microsoft DOS 2.1

Bólkur:Teldufrøði
Belgia

**Belgia** (niðurlendskt: *België*, franskt: *Belgique*, týskt: *Belgien*) er eitt land í Evropa. Høvuðsstaður er Brussel, og landið hevur umleið 11 milliónir íbúgvar. Mót norðri hevur Belgia mark við Niðurlond, í eystri við Týskland og Luksemburg, í surðri við Frakland og móti vestri er Norðsjógvurin, strandarlinjan er bert 65 km. Trý mál verða talað í Belgia. Sunnanfyri, við franska markið, talar fólkið franskt. Norðanfyri Brússel er málið flamskt, ið er nær skylt við niðurlendskt. Eystast í landinum er almenna málið týskt. Í Brússel talar mesta fólkið franskt, men mong tala eisini flamskt. Belgia var fyrst undir sponskum og so undir eysturríkskum ræði. Í 1815 varð landið sameint við Niðurlond. Í 1830 gjørdu belgiamenn uppreistur og tóku loysing, og Belgia gjørdist sjálvstøðugt kongsdømi.

## Søga

Belgia gjørdist sjálvstøðugt land í 1830, tá tað loysti frá Niðurlondum. Landamørkini, ið nú eru, vórðu sett í 1919. 

## Politikkur

Belgia var við til at seta ES á stovn, og høvuðssæti hjá ES er í Brussel. NATO hevur eisini sítt høvuðssæti í Belgia.

## Mentan
Flamskir og franskir matsiðir hava ávirkað belgiska matgerð. Súpan er vælumtókt, og mangir landslutir hava sínar egnu uppskriftir. Ein serrættur er skeldýr og kips, sum bæði fæst á dýrum matstovum og úr smáum matsølubúðum á gøtunum. 

## Landafrøði

Meuseá skilur landið í tvíningar. Fyri norðan er fláur, fruktagóður slætti heilt út at strondini.  Í landsynningspartinum eru Ardennufjøll; har er jørðin kørg, og garðarnir eru spjaddir. 

### Landslutir
**Vlaanderen** (*Flandre*, *Flandern*)

**Wallonie** (*Wallonië*, *Wallonien*)

### Býir

* Antwerpen
* Brugge
* Brussel 
* Charleroi
* Gent
* Hasselt
* Liège
* Mons
* Namur

## Búskapur

Longu í 16. øld tók stórur klædnaídnaður seg upp uttan um býir sum til dømis Brúgge, ið er kendur fyri síni knipplingamynstur. Í mong ár hevur tungídnaður, serliga kolavinna og stálídnaður, verið týdningarmikil vinnuvegur, men hann er nú um at hvørva. Í staðin er komin annar ídnaður, til dømis evnafrøðiídnaður og ravmagnsídnaður. Tænastuvinnan, t.d. bankavirksemi og fyrisiting, er so nógv vaksin, at har starvast tveir triðingar av belgisku verkafjøldini. 

## Keldur


## Hygg eisini at

## Ávisingar úteftir

Bólkur:Evropa
Bólkur:ES
Bólkur:Belgia
Rógvi Jacobsen

**Rógvi Jacobsen** (f. 5. mars 1979 í Klaksvík) er føroyskur fótbóltsspælari. Nú spælir hann við ÍF, men hevur spælt við KÍ, IL Hødd í Norra, við KR í Íslandi, við HB í Føroyum og harumframt við liðnum hjá Haderslev, Sønderjyske, í Danmark. 

## Toppskorari fyri Føroyar
Rógvi Jacobsen hevur skorað 10 mál fyri føroyska landsliðið, og tað er til nú (sep. 2012) met.

## Keldur


Jacobsen, Rógvi
Jacobsen, Rógvi
Jacobsen, Rógvi
Bólkur:ÍF leikarar
Brussel

**Brússel** (franskt: *Bruxelles*; niðurlendskt: *Brussel*) er høvuðsstaður í Belgia; høvuðsstaður í Flandern og bæði stjórnar- og handilsmiðdepil. Sum fyrisitingarligur miðdepil í Benelukslondunum hevur býurin drúgvar royndir í altjóða samstarvi. Nú á døgum er Brússel helst best kendur fyri, at ES-fyrisitingin eisini hevur høvuðssæti í býnum. 

35 fólk lótu lív og meira enn 300 fólk fingu løstir, teirra millum ein føroyingur, tá yvirgangsatsóknir vórðu framdar á flogvøllinum og í undirgrundarbreytini í Brússel 22. mars 2016.

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan: 
** www.brussels.be  (á enskum)
** www.brussel.be  (á niðurlendskum)
** www.bruxelles.be  (á fronskum)

Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Bólkur:Býir í Belgia
Amsterdam

**Amsterdam** er ein kommuna og høvuðsstaður í Niðurlondum. Í 17. øld var Amsterdam uppi í øllum møguligum heimshandli. Múgvandi keypmenn lótu grava siglingarveitir, sum krossskera seg ígjøgnum býin, og bygdu høgu, smølu húsini, ið standa fram við veitunum. Siglingarveitir, stívar 80 km langar, eru grivnar ígjøgnum býin. Skal ferðamaðurin hyggja seg um í býnum, ger hann rættast at fara við báti eftir vatnvegunum. Veitir knýta Amsterdam saman við Ríná og hin partin í Niðurlondum. Amsterdam er høvuðsstaður og landsins størsti býur. Í býnum eru eisini gitin listasøvn, til dømis van Gogh listasavnið og Rijkmuseum. Har eru málningar, sum mætir listamenn hava málað, eitt nú Rembrandt (1606-1669).   

Nú á døgum er Amsterdam heimsgitin miðdepil fyri diamantbrýning; har eru heimsins fremstu virki at brýna og slípa diamantar. 

## Býarpartar

* Centrum
* Noord
* West
* Nieuw-West
* Zuid
* Oost
* Zuidoost
* Westpoort

## Kend fólk úr Amsterdam

* Anne Frank
* Theo van Gogh
* Rembrandt Harmenszoon van Rijn
* Baruch Spinoza

## Ávísingar úteftir
* Heimasíðan hjá býnum (*amsterdam.nl*) á niðurlendskum og á enskum 

## Keldur

* Upplýsingarnar um Amsterdam eru fingnar til vega frá niðurlendsku og ensku útgávuni av Wikipediu. 

Bólkur:Amsterdam
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Bólkur:Býir í Niðurlondum
Luksemborg

**Luksemborg** (Luksemborgskt: *Lëtzebuerg*) er eitt land í Evropa. Høvuðsstaður er Luksemborgbýur. Har eru nógv ídnaðarvirkir, og har hevur høvuðsumsitingarráðið fyri felagsmarknaðin sæti. Luksemburg hevur mark við Belgia, Frakland og Týskland.

## Søga

Hetta lítla landið hevur í øldir verið miðdepil í Evropa. Væl vardar borgir og víggirdir býir, bygd at verja seg fyri herdeildum, ið fóru ígjøgnum landið, eru at síggja víða um.

## Politikkur

Málið er luksemborgskt, franskt og týskt, og landið er eitt stórhertogadømi.

## Mentan

## Landafrøði

Innibyrgt ímillum Týskland, Frakland og Belgia er lítla stórhertogadømið Luksemburg. Luksemburg er eitt av minstu londunum í Evropa, men eisini eitt av teimum vakrastu. Tað mesta av landinum er fjallalendi, og ofta eru fjøllini skógvaksin. Í teimum djúpu dølunum renna fleiri rættiliga stórar áir. Stórir partar av Luksemburg eru í Ardennufjøllum; landslagið har er heyggjut og skógvaksið. 

## Búskapur

Landið er eitt hitt ríkasta í Evropa og gitið sum altjóða fíggjarmiðdepil og skattaparadís. Meginparturin av inntøkunum eru frá tungídnaðinum og tænastuvinnuni. Hóast landið er lítið, hevur tað stóran leiklut í ES, tí at ES-dómstólurin og aðrar ES-skrivstovur eru har. Ferðavinnan veksur støðugt, tí at mong fólk vilja fegin síggja óspiltu náttúruna og vøkru borgirnar og gomlu, víggirdu býirnar.

## Hygg eisini at
*Luksemborgskt mál

## Ávisingar úteftir
* Luxembourg, wikivoyage.org

## Keldur


Bólkur:Evropa
Windows XP

**Windows XP** er ein stýriskipan sum Microsoft hevur gjørt.

Í 2001 gav Microsoft eina styriskipan út sum eitur Windows XP.

Í mun til Windows 2000 er Windows XP nógv penari, og nógv stabilari.

Í Windows 2000 síggja vit at alt er nógv meria kantut, men hevur nastan allir teir somu møðuleikanir

Bólkur:Teldufrøði
Luxembourg (býur)

**Luksemborgbýur** (luksemborgskt *Stad Lëtzebuerg*, *Lëtzebuerg* ella *d'Stad*; franskt *Ville de Luxembourg* ella *Luxembourg*; týskt *Stadt Luxemburg, Luxemburg-Stadt* ella *Luxemburg*) er høvuðsstaður Luksemburgs. Luksemborgbýur hevur 116.328 íbúgvar (2018).

## Keldur

Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Sandsvatn

**Sandsvatn** er vatn í Føroyum í Sandoynni, 0,8 km² til víddar. Sandsvatn er størsta vatn í Sandoynni og triðstørsta vatn í Føroyum. Lendið við tey stóru føroysku vøtnini er ofta náttúruvakurt, og umhvørvið við triðstørsta vatn í landinum, Sandsvatn, er onki undantak. Við sunnara enda liggur bygdin Sandur – og haðani strekkir vatnið seg norð gjøgnum ein langan dal niðan ímóti Skopun.

Sandsvatn er uml. 2 kilometrar langt og har tað er breiðast uml. 640 metrar. Ummálið er 0,82km2 og størsta dýpið uml. fimm metrar undir vatnskorpuni. Avlanga vatnið var upprunaliga ein áarrás, íkomin av niðurbróting og máan av gosrunnum legugrýti. Nú á døgum er vatnið typt frá havinum av einari uml. 400 metrar breiðari strond, sum fyri stóran part er av sandi. Á strondini, serliga niðan móti vatninum, eru við tíðini grasvaksnir sandheygar íkomnir – teir sokallaðu Mølheyggjarnir, har plantur og smákykt trívast, sum annars ikki finnast í Føroyum. Sandsvatn er annars vælumtókt millum stuttleikafiskimenn, bæði laksur og síl finnast í vatninum.

Umframt einum hópi av smærri áarløkum, renna tvær stórar áir í vatnið – Dalsá norðanífrá og Traðará eystanífrá. Frárenslið er í sunnara enda og ringir seg millum Mølheyggjar og út á hav. Í norðara parti av Sandsvatni liggur ein lítil hólmur, Vatnsoyrarhólmur. Við norðurendan liggur annars Sandoyar meginskúli fyri eldru fólkaskúlanæmingarnar, við hentleikum sum fótbóltsvølli, ítróttarhøll og svimjihøll.

Eystursíðan av vatninum er nøkulunda óbrotin frá suður í norð. Men á vesturstrondini er ein vík við einum lítlum nesi. Hetta er Todnes, har prestagarður hevur ligið í øldir. Tveir teir kendastu og mest illkendu prestar í Føroyum hava búleikast har.

## Sí eisini
* Vøtn í Føroyum

Bólkur:Vøtn í Føroyum
Bólkur:Sandur
Toftavatn

**Toftavatn** er vatn í Føroyum í Eysturoynni, 0,51 km² til víddar. Fjórðstørsta vatn í Føroyum er Toftavatn, sum liggur í heyggjalendinum millum Runavík og Rituvík. Vatnið er tvíbýtt millum grannakommunurnar báðar; sunnara hálvan av vatninum er heimahoyrandi í Nes Kommunu, í meðan partur av norðaru hálvuni hoyrir heima í Runavíkar kommunu. 

Umgirt av lyngvaksnum heygum og túgvum er Toftavatn eitt av vakrastu støðum í Føroyum. Tað liggur uml. 15 metrar yvir havfløtuni og størsta dýpd er uml. 22 metrar. Framvið vatnbakkanum stinga klettar seg út sum smá nes og prýða um vatnið.

Við norðurendan er Toftavatn skilt av einari manngjørdari byrging, sum varð bygd fyrst í 20. øld. Frá gamlari tíð hava menn skorið torv har um leiðir og byrgingin var løgd fyri at stytta um vegin, tá torvið varð flutt oman til Toftir.

## Dýralívið og plantulívið

Vatnið liggur í størsta lyngheiði á oyggjunum – og á heygunum vaksa trý sløg av lyngi. Heiðalyngur (*Calluna vulgaris*), sum blómar seint um summarið, er tað mest vanliga lyngslagið í økinum. Sjáldsamari er klokkulyngurin (*Erica tetralix*) við sínum vøkru blómuklokkum. Harafturat er so tann vanligi krákuberjalyngurin (*Empetrum nigrum*), sum blómar í mai. Av øðrum plantum kunnu vit nevna mýrigras (*Eriphorum angustifolium*), børkuvísa (*Potentila erecta*) og túvu-skúsgras (*Scirpus caespitosus*) – umframt mangar aðrar vanligar og óvanligari plantur. 

Økið rundan um Toftavatn, Húshagi og Mýrurnar, hoyrir til undir Føroya Jarðargrunni, og er stórur partur av økinum, av sínum sertakliga ríka plantu -og lyngvøkstri, friðað fyri seyði og øðrum kríatúri. Hetta er samstundis størsta orsøkin til, at økið, sum eitt av teimum fáu her á landi, hevur megnað at varðveitt serstøku órørtu útsjóndina við lyngi og ríkum plantulívi, ið mestur annars er ósætt her á landi.

Umframt ríka plantulívið er Toftavatn eisini kent fyri sítt ríka fuglameingi. Umframt likkurnar ið eru allastaðni, tann freka skúgvin og onnur másasløg, finnast eisini fleiri sløg av heiðafugli, sum til dømis mýrisnípa og tjaldur. Lómurin finst eisini her, sum við vøtn flest í Føroyum. Í 1985 var fyrsta grágásaparið við ungum skrásett á Toftavatni. Síðan hevur grágásastovnurin ment seg í stórum. Í juli, tá grágæsnar eru fjaðursárar, savnast tær við Toftavatn – og tá er ikki óvanligt at síggja yvir 1000 gæs á vatninum.

Grannakommunurnar Nes og Runavík, hava síðan 2007 bygt eina gongugøtu í økinum kring Toftavatn.

## Sí eisini
* Vøtn í Føroyum

## Keldur


Bólkur:Vøtn í Føroyum
Leynavatn

**Leynavatn** er vatn í Føroyum í Streymoynni, 0,2 km² til víddar. Vatnið er í Kollfjarðardali og er mark millum hagarnar í Kollafirði, Leynum og Kvívík. Í gomlum døgum hevur navnið Leynavatn helst bara verið brúkt av ferðafólki til gongu gjøgnum Kollfjarðardal. Leyningar róptu tað bara "Vatnið" og søgdu "Frammi á Vatni". Í Kollafirði eitur tað Breiðavatn, og kollfirðingar siga "Frammi við Breiðavatn" ella "Frammi á Breiðavatni". Her skal nevnast at hini bæði vøtnini í Kollfjarðardali verða saman rópt Mjáuvøtn.    

## Sí eisini
* Vøtn í Føroyum

Bólkur:Vøtn í Føroyum
Gróthúsvatn

**Gróthúsvatn** er vatn í Føroyum í Sandoynni, 0,2 km² til víddar. Gróthúsvatn er beint vestanfyri Sandsbygd. Vatnið er tætt við havið, bert ein smalur tangi er millum vatnið og havið. Ein vegur førir eftir hesum tanga framvið vatninum av Sandi til Søltuvíkar.

## Sí eisini
* Vøtn í Føroyum

Bólkur:Vøtn í Føroyum
Bólkur:Sandur
Rúni Nolsøe

**Rúni Nolsøe** (f. 21. mai 1971 í Vági) er fyrrverandi føroyskur fótbóltsspælari, landsliðsleikari. Síðan Rúni gavst at spæla fótbólt á høgum støði hevur hann verið venjari. Í november 2012 gjørdist hann venjari hjá besta mansliðnum hjá EB/Streymi, áðrenn tað var hann eitt skifti hjálparvenjari hjá føroyska kvinnulandsliðnum. Rúni spældi fótbólt við VB frá barnaárum og til 1992, síðan spældi hann við HB til 2005.

## Lívsleið innan fótbólt

### Metspælari hjá HB

Rúni er metspælari hjá Havnar Bóltfelag, hann hevur spælt 344 dystir og skorað 56 mál fyri besta mansliðið hjá HB. Rúni spældi við HB 1993-2005. Rúni var liðskipari á besta liðnum hjá HB frá 1998. 

### A-landsdystir fyri Føroyar

Rúni Nolsøe hevur spælt 3 A-landsdystir fyri Føroyar (1993-97).http://www.football.fo/UserImages/00002933_Hagtol%202.pdf

### Ársins leikari, ársins miðvallaleikari og ársins lið

Í 2000 varð Rúni Nolsøe kosin Ársins leikari og ársins miðvallaleikari. Í 2003 varð Rúni ein av leikarunum sum var á holdinum "Árisins lið" hjá Dimmalætting.

### Venjari

Rúni Nolsøe gavst at spæla fótbólt á høgum støði í 2005. Síðan tá hevur hann verið venjari. Rúni hevur fleiri góð úrslit sum venjari, í 2006 var hann venjari hjá AB, og tað árið flutti AB upp í bestu deildina, tað var fyrstu ferð nakrantíð at AB flutti upp í bestu deildina. Árið eftir, í 2007, var Rúni venjari hjá B68, og aftur hesuferð eydnaðist tað honum og liðnum at flyta upp í bestu deildina. Rúni var høvuðsvenjari hjá HB í 2008, talan var um tvey ára sáttmála, men eftir einum ári slitnaði samstarvið. Í 2009 var Rúni venjari hjá næstbesta liðnum og ungdómsliðnum hjá 07 Vestur.http://www.sportal.fo/?lg=59046. Rúni Nolsøe fekk B1 vejaraútbúgving í 2006. UEFA A-lisens frá FSF 2009. Tann 20. november 2012 varð hann kunngjørdur venjari hjá EB/Streymi, hann skrivaði ein 2 ára sáttmála við liðið

## Keldur

* B68.fo
* Football.fo
* Sportal.fo - Rúni Nolsøe skal venja 07 Vestur
* Dimma.fo - Rúni Nolsøe liðugur í HB
* Portal.fo - Tað kendist gott at spæla aftur
* HB.fo - Rúni Nolsøe aftur á slóðina

## Slóðir úteftir

* HB.fo
* Heimasíðan hjá EB/Streymi 
* B68.fo
* Eufo.de

Bólkur:Føroyskir fótbóltsspælarar
Bólkur:Føðingar í 1971
Bólkur:Føroyskir fótbóltsvenjarar
Bólkur:Føroyskir landsliðsleikarar
Bólkur:HB leikarar
Bólkur:AB leikarar
Bólkur:Vágbingar
Kirkjuvatn

**Kirkjuvatn** er vatn í Føroyum í Suðuroynni, 0,2 km² til víddar. Kirkjuvatn er beint norðanfyri bygdina Fámjin, sum er á vestursíðuni á Suðuroynni. Túrar verða ofta gjørdir um summarið niðan á Kirkjuvatn . Kirkjuvatn er beint norðanfyri Fámjin, tað tekur stutta tíð at ganga til Kirkjuvatn. 

Høg fjøll eru tætt við Kirkjuvatn. Hægsta fjall í Suðuroynni, Gluggarnir, sum er 610 metrar høgt, er norðanfyri Kirkjuvatn, har eru eisini onnur høg fjøll, m.a. Herðablaðið og Eystanfyri Herðablaðið. Nærmasta fjallið er tó tvey onnur fjøll, sum ikki eru millum tey allar hægstu í Suðuroynni. Knúkin, sum er 417 metrar høgt, er norðanfyri Kirkjuvatn. Fjallið Mikla, sum er 469 metrar høgt, er eystanfyri Kirkjuvatn. 

## Keldur


## Sí eisini

* Vøtn í Føroyum

Bólkur:Vøtn í Føroyum
Bólkur:Suðuroy
Bólkur:Fámjin
Bern

**Bern** er høvuðsstaður í Sveis.

Býurin, ið liggur mitt í landinum, hevði 142.792 íbúgvar í apríl 2019. 

Áin Aare rennur ígjøgnum býin.

## Slóðir úteftir
*Almenn heimasíða: bern.ch

## Keldur

Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Bólkur:Býir í Sveis
1893

**1893** (MDCCCXCIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.

## Hendingar
* 17. januar - Liliuokalani drotning verður sett frá hawaiiansku trúnuni.
* Undirvísing í navigasjón byrjar í Havn.
* Judson í USA uppfinnur snarlásið.
* 1. okt - Fyrstu vitarnir tendraðir. Tveir í Trongisvági, tveir á Borðuni, ein á Garðsenda á Toftum og ein sunnanfyri Syðradal í Kalsoynni.

## Føðingar
* 17. august - Mae West, amerikonsk sjónleikarinna (d. 1980)
* 26. desember - Mao Zedong, kinverskur politikari (d. 1976)

## Andlát
* 17. januar - Rutherford B. Hayes, amerikanskur forseti (f. 1822)
* 6. november - Pjotr Iljitj Tjajkovskij, russiskt tónaskald (f. 1840)
* 

*
1891

**1891** (MDCCCXCI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum hósdegi.

## Hendingar
* 29. januar - Liliuokalani drotning tekur við hawaiiansku trúnuni.
* Fiskatíggjundin verður avtikin. 
* Borgarakríggi í Kili.

## Føðingar
* 2. apríl - Max Ernst, týskur listamálari og myndahøggari (d. 1976)
* 23. apríl - Sergej Prokofjev, russiskt tónaskald (d. 1953)
* 26. desember - Henry Miller, amerikanskur rithøvundur (d. 1980)

## Andlát
* 4. januar - Konráð Gíslason, íslendskur málfrøðingur (f. 1808)
* 14. februar - William Tecumseh Sherman, amerikanskur herovasti (f. 1820) 
* 5. desember - Pedro II, seinasti keisarin av Brasil (f. 1825)

*
1865

**1865** (MDCCCLXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi

## Hendingar
* 16. oktober -  Bíggjar kirkja verður vígd. 
*"Bátsbandið" verður avtikið - lóg, ið álegði monnum í Føroyum at manna bóndans bát - og soleiðis forðaði fyri, at menn fingu sær egnan bát til útróður.
*Skjútsskipanin sett í gildi.

### Ókend dagseting
* Havnar skansi verður lagdur niður. Bátsbandið verður tikið av, og eftir 6 árum trífaldast útróðrarveiðan. 
* Fiskimarkið verður aftur broytt, nú úr 4 í 3 fjórðingar. 
* Brøðrasamkoman undir leiðslu av bretanum, William Sloan, fer undir trúboðaravirki.

## Føðingar
* 26. januar - Sabino Arana, baskiskur politikari og høvundur (d. 1903)
* 3. juni - Georg V av Stórabretlandi, bretskur kongur (d. 1936)
* 9. juni - Carl Nielsen, danskt tónaskald (d. 1931)
* 2. november - Warren G. Harding, amerikanskur forseti (d. 1923)
* 8. desember - Jean Sibelius, finskt tónaskald (d. 1957)

## Andlát
* 15. apríl - Abraham Lincoln, amerikanskur forseti (f. 1809)
* 10. desember - Leopold I, belgiskur kongur (f. 1790)

*
1890

**1890** (MDCCCXC) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
*20. mars - Otto von Bismarck verður loystur úr starvi sum ríkiskanslari í Týsklandi.
* 1. juli - Stórabretland býtir Helgoland um við Zanzibar frá Týsklandi. 
* 3. juli - Idaho gerst 43. lutstaturin í USA 
* 10. juli - Wyoming gerst 44. lutstaturin í USA

## Føðingar
* 21. januar - Louis Zachariasen, føroyskur lærari, rithøvundur og politikari, føddur á Kirkju (d. 1960).
* 19. mai - Ho Chí Minh, vjetnamesiskur kollveltingaleiðari (d. 1969)
* 12. juni - Egon Schiele, eysturríkskur listamálari  (d. 1953)
* 15. september - Agatha Christie, bretskur rithøvundur (d. 1976)
* 14. oktober - Dwight D. Eisenhower, amerikanskur forseti (d. 1969)
* 16. oktober - Michael Collins, írskur uppreistrarleiðari og politikari (d. 1922)
* 5. desember - Fritz Lang, eysturríksk/amerikanskur filmsleikstjóri (d. 1976)

## Andlát
* 25. juli - Berit Hansdatter Gaup, ein av teimum samisku luttakarunum i Kautokeino-uppreistri (f. 1836)
* 29. juli - Vincent van Gogh, niðurlendskur listamálari (f. 1853)
* 13. august - Jóan Petur Hentze, føroyskur bóndi og løgtingsmaður (f. 1831)
* 23. november - Vilhelm III, kongur av Niðurlondum (f. 1817)
* 15. desember - Sitting Bull, oddamaður hjá amerikanska lakota-fólkinum (f. um 1831)
* 26. desember - Heinrich Schliemann, týskur fornfrøðingur (f. 1822)
* 29. desember - Big Foot, ein av høvdingunum í amerikanska lakota-fólkinum (f. um 1824)

*
1885

**1885** (MDCCCLXXXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum hósdegi.

## Hendingar
* 4. mars - Grover Cleveland gerst 22. forsetin í USA.

## Føðingar
* 21. januar - Umberto Nobile, italskur flogverkfrøðingur og pólfari. (d. 1978)
* 17. apríl - Karen Blixen, danskur høvundur (d. 1962)
* 7. oktober - Niels Bohr, danskur alisfrøðingur (d. 1962)
* 11. november - George S. Patton, amerikanskur generalur (d. 1945)

## Andlát

* 23. juli - Ulysses S. Grant, amerikanskur forseti (f. 1822)
*
*
1886

**1886** (MDCCCLXXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar
* V.U. Hammershaimb gevur út “Færøsk Anthologi”. Er um føroyskt mál og bókmentir. 

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
*2. januar - Apsley Cherry-Garrard, enskur pólgranskari (d. 1959)
*8. mars - Tore Ørjasæter, norskur høvundur (d. 1968)
*17. mai - Alfonso XIII av Spania, spanskur kongur (d 1941)
*18. juni - George Mallory, bretskur fjallaklintrari (d. 1924)

## Andlát
* 23. mai - Leopold von Ranke, týskur søgufrøðingur (f. 1795) 
* 31. juli - Franz Liszt, ungarskt tónaskald og klaverleikari (f. 1811)
* 6. august - Ramakrishna, indiskur heimspekingur og trúarleiðari (f. 1836)
* 18. november - Chester A. Arthur, amerikanskur forseti (f. 1829) 

*
1884

**1884** (MDCCCLXXXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar

* 1. mars - Posthús letur upp á Tvøroyri

## Føðingar
* 8. mai - Harry S. Truman, amerikanskur forseti (d. 1972)

## Andlát
* 12. mai - Bedřich Smetana, bøhmiskt tónaskald og tónleikalærari (f. 1824)

*
1883

**1883** (MDCCCLXXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
mánadegi.

## Hendingar

## Føðingar
* 19. august - Coco Chanel
* 20. oktober - Hans Andrias Djurhuus føroyskt skald

## Andlát
* 13. februar - Richard Wagner, týskur tónasmiður (f. 1813)
* 14. mars - Karl Marx

*
1882

**1882** (MDCCCLXXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
sunnudegi.

## Hendingar
* 24. mars - Týski læknin Robert Koch kunnger at hann hevur funnið bakteriuna sum elvir til tuberklasjúkuna.

## Føðingar
* 25. januar - Virginia Woolf, bretskur rithøvundur (d. 1941)
* 30. januar - Franklin D. Roosevelt, amerikanskur forseti (d. 1945)
* 2. februar - James Joyce, írskur rithøvundur (d. 1941)
* 19. mai - Muhammed Mossadegh, persiskur/iranskur politikari (d. 1967)
* 20. mai - Sigrid Undset, norskur rithøvundur (d. 1949)
* 17. juni - Igor Stravinskij, russiskt tónaskald (d. 1971)
* 16. desember - Zoltán Kodály, ungarskt tónaskald (d. 1967)

## Andlát
* 31. januar - James Spriggs Payne, liberiskur forseti (f. 1819)
* 27. mars - Jørgen Moe, norskur prestur og rithøvundur (f. 1813)
* 3. apríl - Jesse James, amerikanskur brotsmaður (f. 1847)
*

*
1878

**1878** (MDCCCLXXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar
* “Dimmalætting” (Amtstidende for Færøerne) byrjar at koma út 5. januar. Blaðið kemur út 1 ferð um vikuna, og alt er skrivað á donskum. 
* Serbia, Montenegro og Rumenia taka loysing frá tí Osmanska ríkinum og gerast sjálvstøðug ríki.
* Bosnia-Hersegovina gerst partur av keisaraveldinum Eysturríki-Ungarn. 
* 9. januar - Humbert I av Italia gerst kongur í Italia.
* 3. mars - Eftir frælsisbardagar í mong ár tekur Bulgaria loysing frá tí Osmanska ríkinum og gerst frælst ríki.

## Føðingar
* 10. mai - Gustav Stresemann, týskur politikari (d. 1929)
* 5. juni - Pancho Villa, meksikanskur generalur og kollveltingarmaður (d. 1923) 
* 18. desember - Jósef Stalin, sovjetiskur einræðisharri (d. 1953)

## Andlát
* 9. januar - Viktor Emmanuel II, italskur kongur (f. 1820)
*

*
1880

**1880** (MDCCCLXXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar
* Fólkatalið í Føroyum er nú 11.220, av teimum búgva 984 í Tórshavn. 

## Føðingar
* 27. juni - Helen Keller, amerikanskur rithøvundur (d. 1968)
* 30. august - Nikolai Astrup, norskur listamálari (d. 1928)
* 31. august - Wilhelmina I, niðurlendsk drotning (d. 1962)
*
## Andlát
* 17. august - Ole Bull, norskur violinleikari og tónaskald (f. 1810)
* 5. oktober - Jacques Offenbach, týskt-franskt tónaskald (f. 1819)
*

*
1879

**1879** (MDCCCLXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
* 26. mai - Russland og Stórabretland undirskriva ein sáttmála sum stovnsetur afghanska statin.
* 5. juni - Salpeturkríggið: Kili lýsir kríggj ímóti Bolivia og Peru. Kríggið elvir til, at Kili yvirtekur stórstu goymslur ella legustøð av kilisalpetur í Peru og Bolivia, heimsins størstu goymslur av salpetur.

## Føðingar
* 14. mars - Albert Einstein, týsk-amerikanskur alisfrøðingur (d. 1955)
* 9. juli - Ottorino Respighi, italskt tónaskald (d. 1936)
* 17. oktober - Mikkjal á Ryggi, føroyskur rithøvundur og sálmaskald (d. 1956)
* 7. november - Lev Trotskij, sovjetiskur politikari (d. 1940) 
* 10. november - Patrick Pearse, írskur yrkjari og uppreistrarleiðari (d. 1916)
* 18. desember - Paul Klee, sveisisk-týskur málari (d. 1940)

## Andlát
* 5. november - James Clerk Maxwell, skotskur støddfrøðingur og alisfrøðingur (f. 1831)
*

*
1881

**1881** (MDCCCLXXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
leygardegi.

## Hendingar
* 18. september - Eiðis kirkja verður vígd.

### Ókend dagseting
* Nevtollurin verður avtikin. Hann er nevndur fyrstu ferð í 1539 og álegði hvørjum manni millum 15 og 55 ár at lata 1 ravnsnev ella 2 krákunev um árið – annars skuldi tollur, t.e. skattur, gjaldast.

## Føðingar
* 25. mars - Béla Bartók, ungarskt tónaskald (d. 1945)
* 3. apríl - Alcide De Gasperi, italskur statsmaður (d.1954)
* 19. mai - Mustafa Kemal Atatürk, turkiskur statsleiðari (d. 1938)
* 11. september - Asta Nielsen, donsk stumfilmssjónleikarinna (d. 1972)
* 25. oktober - Pablo Picasso, spanskur listamaður (d. 1973)
* 25. november - Johannes XXIII, pavi (d. 1963)
* 28. november - Stefan Zweig, eysturríkskur rithøvundur (d. 1942)

## Andlát
* Billy the Kid, amerikanskur brotsmaður (f. 1859) 
* 9. februar - Fjodor Dostojevskij, russiskur rithøvundur (f. 1821)
* 28. mars - Modest Musorgskij, russiskt tónaskald (f. 1839)
* 19. september - James A. Garfield, amerikanskur forseti (f. 1831)

*
Jamaika

**Jamaika** ella **Jameika** (enskt *Jamaica*) er ein oyggj í Karibiska havinum í Norðuramerika. Høvuðsstaðurin eitur Kingston.

## Búskapur

Jameika er vøkur oyggj, men har eru stórir mótsetningar. Har eru fólk, sum taka sær av løttum og av heilum huga íðka krikkit og spæla reggaetónleik. So er tað stóri spenningurin ímillum nakrar fáar máttmiklar ríkmannaættir og tey fátæku í mongu fátækrabýlingunum í Kingston, har eisini nógvur harðskapur valdar. Hesa skuggasíðu síggja fá ferðafólk, sum á hvørjum ári koma at njóta lívið og tropuveðurlagið í hesum fagra landi. Ein annar týðandi vinnuvegur á Jameika er aluminiumsnámsvinnan, men hon fer óvuliga illa við náttúruni, tí at gomlu námsopini standa full av vatni og sýrueitri. Tað drepur allan vøkstur.

Íðnaðurin í Jameika er fjølbroyttur. Har eru oljureinsiverk, telduvirki og klædnavirki. Mong steinsløg verða brotin, av teimum er aluminiumsmálmur tað týdningarmesta. Ein vinnuvegur, ið vindur nógv upp á seg, er teldutilbúnaður, ið til dømis er at forrita og viðgera teldulutir og síðan senda teir til telduvirki í USA, har teldurnar verða gjørdar lidnar. Í Karibia er vanligt, at útlendsk feløg eiga hesar teldufyritøkur, men í Jameika eiga fólk har meginpartin.

Umframt ídnað og ferðavinnu hevur landbúnaðurin eisini stóran búskaparligan týdning í Jameika, og mong fólk arbeiða í banan-, kaffi-, kakao- og sukurlundum. Mangir jameikanar liva eisini av fiskiveiði, ella teir eiga ein jarðarteig og dyrka sær sínar egnu búnaðarvørur. 

## Handil

## Hygg eisini at

* Karibia

Bólkur:Norðuramerika
Bólkur:Jamaika
Pyongyang

**Pyongyang** (평양, merkir: "Flatt Land") er høvuðsstaður Norðurkorea. Býurin, sum liggur við ánna Taedong, er eisini størsti býur í landinum. Fólkatalið er umleið (2010) 4.138.187

## Sí eisini
* Norðurkorea

Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Bólkur:Norðurkorea
Kingston

**Kingston**, høvuðsstaðurin og týdningarmesti havnabýurin í Jamaika, er ein av størstu býum í Karibia. Bretar grundaðu býin (1693), sum vaks skjótt og gjørdist týðandi útflutningshavn, og haðan var nógv sukur flutt til Evropa. Í 1907 fór býurin illa í jarðskjálvta. Hann varð bygdur upp aftur, og har eru nú nýmótans gistingarhús, bankar og handilshús. Í vestara parti í býnum eru ovfólkaðir fátækrabýlingar. Har er nógvur harðskapur, og javnan er politiskur ófriður ella stríð ímillum drøgghandlarar.

## Sí eisini

* Jamaika

Bólkur:Høvuðsstaðir í Karibia
Nikaragua

**Nikaragua** er eitt land í Norðuramerika. Á Miðamerikanska tanganum - millum Kosta Rika og Honduras - liggur Nikaragua, sum er størsta landið í Miðamerika. Til støddar er landið sum Ongland, men fólkatættleikin er lítil, bert 50 íbúgvar/km2. Í El Salvador, sum er tað landið í Miðamerika, har fólkatættleikin er størstur, búgva fimm ferðir so nógv fólk á hvørjum ferkilometri sum í Nikaragua. 

Bæði hvat landslagi, veðurlagi og samfelagsviðurskiftum viðvíkur, ber til at býta Nikaragua í tveir partar: *Vesturnikaragua* og *Atlantshavsstrondini*, sum eystara helvt vanliga verður nevnt. Veður- og landslag broytast frá tí kaldliga fjallaøkinum norður ímóti markinum við Honduras til heita láglendið við Kyrrahavsstrondina. Á Atlantshavsstrondini regnar alt árið. Vestanfyri búgva 90 % av fólkinum. 

## Søga
Tollaksmessudag í 1972 vóru tríggir jarðskjálvtar í Managua, høvuðstaðnum í landinum. Teir báðir fyrru fingu fólk at flýggja ræðslusligin út úr húsunum. Tann triði oyðilegði ein hóp av bygningum í býnum. Seinni komu eftirskjálvtar. Skjálvtarnir vóru ikki so ógvisligir. Kortini doyðu 5000 fólk, og helvtin av fólkinum í býnum gjørdist heimleys. Fýra sjúkrahús og 956 skúlastovur vórðu løgd í oyði.

## Nikaragua-veitin

Nikaragua hevur ætlanir um at grava eina veit ígjøgnum landið. Veitin skal kappast við Panama-veitina . Ætlanin, sum nevnist "Grand Interoceanic Canal of Nicaragua", kann gerast fyrr 2020. Stórur íleggjari úr Kina stuðlar hesi verkætlan. Umboð fyri Nikaragua hava ferðast um og greitt frá um verkætlanina. Mánadagin 7. apríl 2014 var ein sendinevnd í Danmark, har tey millum annað vitjaðu danska reiðarafelagið. Frá danska reiðarafelagnum verður millum annað nevnt, at ein veit í Nikaragua hevur fyrimunir í mun til veitina í Panama . Ein fyrimunur er, at henda 200 kilometra langa veit fer at hava pláss fyri heimsins størstu skipum. Tað hevur Panama-veitin ikki.

Nikaragua-veitin er mett at kosta umleið 40 milliardir dollarar . Dýpið verður 22 metrar, og til dømis Triple-E skipini hjá Mærsk kunnu sleppa ígjøgnum tann vegin, um hon gerst veruleiki.

## Keldur
 

Bólkur:Nikaragua
Bólkur:Miðamerika
Missiónshús

Eitt **missiónshús** er eitt samkomuhús hjá kristnu rørslunum "Heimamissiónin" ella "Kirkjuliga Missiónsfelagið". Summi missiónshús hava bíbilsk nøvn, td. Thabor, Karmel.

Bólkur:Kirkjur
Lundi

**Lundi** (í víðkaðari flokking **Atlantslundi**) (frøðiheiti - *Fratercula arctica*) er ein sjófuglur av lundaætt, ið heldur til fram við strondini í Norðuratlantshavi. Lundi er alt árið í Føroyum, men teir eru ikki av sama stovni, tí lundin, ið vit síggja um veturin, kemur úr Skotlandi ella Noregi, og lundin, vit síggja um summarið, er tann føroyski lundin, sum er her frá fyrst í apríl til endan á september. 

Í Føroyum eru eini 550.000 pør av føroyskum lunda . Føroyski lundin er 26-29 cm til longdar, og longdin á veingjunum er tilsamans 47-65 cm, og hann vigar o.u. 400 g, hevur eitt sera eyðkent nev reytt, gult og blátt, hann etur fisk (sild, lodnu, smolt o.s.f.), æti og høgguslokk. Eingin veit rættiliga at siga, hvussu gamlir teir verða, men tann elsti sæddi var o.u. 68 ára gamalur. 

Lundin verpur um hálvan mai. Hann grevur sær eina holu so mikið djúpa, at armurin á einum manni ikki røkkur á botn, ella finnur hann eitt hol undir einum steini ella millum klettar. Vildu teir hava lundalandið størri, gróvu teir eitt sindur niður í tann seiga svørðin við einum lundaknavara og lótu so lundan grava tað, ið í restaði. Lundin verpur so 1 egg og liggur á egginum í 39-42 dagar, har ið makarnir skiftast um at verma eggið. Síðan fara pisurnar frá reiðrinum 35-56 dagar aftan á, at tær eru komnar úr egginum.

Lundi er veiddur í meira enn 300 ár, og vit føroyingar fóru at fleyga lunda, tí vit áttu ikki so nógv av mati her í Føroyum, og lundi var so tað, sum vit valdu at eta. Men so varð hann ov nógv veiddur, helst tí at teir tóku ov nógv pør við eggi at passa, so fyri at lundin skuldi ikki doyggja út av hesum, máttu teir seta eitt tíðarskeið, ið var best fyri lundan, og har ið pisan er komin úr egginum. Teir settu so eitt tíðarskeið frá 2. juli til miðjan august, og síðan tá hava vit so veitt lunda í hesum tíðarskeiði. 

Lundin verður veiddur á tann hátt, at veiðimaðurin situr á eggini ella verður hann sigin niður í bergið, har teir síðan bera ta 6 alin (3,6 m) longu fleygasteingina upp. Fuglarnir flúgva so í netið, men verri er, tá ið nógvur gamal lundi er, tí gamli lundin sleppur meira enn einaferð undan netinum. Tá ið teir hava fingið ein lunda, yppa ella kippa teir hann, so at hann doyr, og stinga hann so niður í ein posa, sum teir hava um miðjuna. Tá fleygað verður, er tað vanligasta, at veiddir verða stívliga 100 um dagin, men 200 ella 400 ber eisini til, hóast tað er sera óvanligt. Men tað sigst, at onkur hevur fingið 950 lundar í Mykinesi og heili 1000 í Lítlu Dímun. 

Lundarnir verða síðan skornir á tann hátt, at teir skera bein og veingir av, kvista, og teir taka so skinnið av, skera so bringuna upp og taka so invølirnar úr lundanum. So eru teir klárir at gera til. Vanligt er at lata fyllu í, so sum køkudeiggj, men tað er ógvuliga ymiskt, hvussu fólk gera. 

## Keldur


## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Lundar
Bólkur:Charadriiformes
Álka

**Álka** (frøðiheiti: *Alca torda*) er sjófuglur. Búnin er sera reinlittur, næstan svartur og hvítur. Í bútíðini eru til dømis tvær hvítar rípur, sum næstan standa hornættar á nevið. Í vetrarbúna og 1. summarbúna er álka hvít um kjósina, og tað svarta á skallanum kemur aftur um eygað. Í oyggjaflokkunum í Norðuratlantshavi eru tilsaman 50 000 pør, fæstar í Føroyum. Í Íslandi er stovnurin fleiri ferðir so stórur. Tá ið álka hevur kastað fjaðrarnar, flyta nógvar í onnur høv. Ungálka flytur langt suðureftir, kanska til strendurnar úti fyri Norðurafrika og Suðurevropa. 

Nøring og fjaðurskifti samsvara nøkulunda við lomviga. Álka er eitt sindur minni enn lomvigi, hevur styttri háls, upp á seg størri høvd og hægri nev. Velið er longri enn lomvigavel, og tað stendur ofta upp í rógv, tá ið hon svimur. Á flogi tyktist hon tættari og sterkari í senn, og hon flýgur til dømis við nevinum meira uppbendum enn lomvigarnir. 

## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum. 

Bólkur:Fuglar
Sámal Matras Kristiansen

**Sámal Matras Kristiansen**, samfelagsfrøðingur. Føddur 17. desember 1977 í Fuglafirði. Hann starvast sum lærari í studentarskúlanum í Hoydølum og hevur lærugreinirnar samfelagsfrøði og landafrøði. Hann og unnustan, ið eitur Anina, sum er ættað úr Danmørk, búgva bæði í Hvalvík. 

Bólkur:Føroyskir samfelagsfrøðingar
Bólkur:Føðingar í 1977
Svenning Tausen

**Svenning Tausen** (føddur í Hovi 12. apríl 1936, deyður 5. november 2013) var ein føroyskur rithøvundur, lærari og ritsjóri. Hann starvaðist fyrst sum lærari í Føroya Millum- og Realskúla til 1961, síðan í Føroya Studentaskúla 1961-74 og eftir hetta sum varaskúlastjóri í nýggja Eysturskúlanum til 1996, tá ið hann legði frá sær. Hann ritstjórnaði Mína jólabók í nógv ár og var eisini blaðstjóri á Barnablaðnum frá 1959 til 1973.

Hann var nevndarlimur í Bókadeild Føroya Lærarafelags frá 1958 til 1965 og aftur frá 1987 til 2001. Hann var ein teirra, ið fingu sett á stovn Bókamiðsøluna í 1968, og hann var formaður í nevndini fram til 1981.

Hann var giftur Amy (f. Olsen). Tey fingu tvey børn: Duritu og Magnus.

## Útgávur
*1962 Bíbliusøgur
*1965 Hans Andrias Djurhuus í Barnajól 
*1968 Gleðilig jól í Barnajól
*1969 Friður á foldum í Míni jólabók
*1971 At spæla grýla í Sig mær eina søgu 1
*1978 Bíbliusøgur

## Heiður
1990 Virðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir

## Keldur


Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir ritstjórar
Bólkur:Føroyskir týðarar
Bólkur:Føðingar í 1936
Bólkur:Andlát í 2013
.es

**.es** er økisnavn hjá Spania. Tað verður tó eisini í einstøkum førum brúkt til ES-útvarpsstøðir.

Bólkur:Økisnavn
Bólkur:Spania
Kommunalreformur 2007 (Danmark)

**Kommunalreformurin** ella **Strukturreformurin** ella er heitið á avtaluni í Danmark um samanlegging av nógvum kommunum, skiftið av 13 amtum við 5 regiónum og skifti av 15 statsamtum við 5 statsforvaltningum eins og avtøka av *[[Hovedstadens Udviklingsråd]]* (HUR) og *[[Hovedstadens Sygehusfællesskab]]* (H:S), sum varð viðtikið av flokkunum Venstre, Konservative, Dansk Folkeparti, Socialdemokraterne og Radikale Venstre 16. juni 2005, og sum kom í gildi 1. januar 2007.

Strukturreformurin kom ístaðin fyri strukturin við kommunum og amtum, sum vóru innførdar við Kommunalreforminum í 1970 (sí eisini Kommunalreform um aðrar kommunalreformir í Danmark). 

Eitt yvirlit yvir bæði tann gamla og tann nýggja strukturin sæst á síðuni um danskar kommunur.

Samanløgdu kommunurnar vóru bygdar í 2006 av eini samanleggingarnevnd, mannað av tí gomlu kommunalnevndini, ið er vald á kommunulvali í november 2005. Í hesum kommunum er valskeiðið fyri gomlu kommununevndirnar longt við einum ári, so tann gamli struktururin framhaldandi kann virka, meðan tann nýggi verður bygdur. 

## Tal av kommunum og íbúgvatal ígjøgnum tíðirnar

## Nýggju regiónirnar
*Región Høvuðsstaðurin umfatar Københavns, Bornholms og Frederiksberg kommunur eins og fyrrverandi Frederiksborg og fyrrverandi Københavns Amt.
*Región Sjælland umfatar fyrrverandi Roskilde, Vestsjællands og Storstrøms amt.
*Región Suðurdanmark umfatar fyrrverandi Fyns, Sønderjyllands og Ribe amt, eins og syðru helvt av Vejle Amt.
*Región Miðjútland umfatar fyrrverandi Ringkjøbing Amt, Mariager Kommuna Århus Amt tó undantikið einum parti av Mariager Kommuna, syðru helvt av fyrrverandi Viborg Amt og norðastu helvt av fyrrverandi Vejle Amt.
*Región Norðurjútland umfatar fyrrverandi Nordjyllands Amt, norðastu helvt av fyrrverandi Viborg Amt eins og tann partin av Mariager kommunu, sum ikki kom undir Región Miðjylland.

## Nýggju kommunurnar ([[1. januar]] [[2008]])

## Keldur/ávísingar
* http://kort.krak.dk/borgerdk.kortsoegning/imapDKbig.asp Kraks kort (kann prentast; tó ikki kommunumarkið) 
* 98 nýggju kommunurnar pr. 1. januar 2007 visualiseraðar á Google Map
* Danmarks Statistik: Nøgle mellem gamle og nye kommuner.
* Lov nr. 537 af 24-06-2005 om regioner og om nedlæggelse af amtskommunerne, Hovedstadens Udviklingsråd og Hovedstadens Sygehusfællesskab
* DR's tema om kommunalreformen
* Erik Harder: Dansk kommunestyre i grundtræk. 4. udgave. København 1985. Forlaget Kommuneinformation. ISBN 87-7316-211-6
* Ove Hansen: Sådan styres kommunen. 1. udgave. 1. oplag. 1978. AOF's Forlag og Forlaget Fremad. ISBN 87-7403-131-7 

*
Bólkur:2007
Miðafrikalýðveldið

**Miðafrikalýðveldið** (franskt *République Centrafricaine*, sango *Ködörösêse tî Bêafrîka*) er eitt land í Miðafrika við umleið 4 mió. íbúgvar. Høvuðsstaður er Bangui og høvuðsmálið er Sango, ið næstan øll fólk í landinum duga at tosa. Almennu málini eru franskt og sango. Miðafrikalýðveldið hevur mark við 5 lond: Kjad, Sudan, Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo, Kongo og Kamerun.

## Búskapur

Stórur partur av inntøkunum í landinum er av diamantvinnuni. Her eru eisini góðir møguleikar at menna aðra vinnu, tí bæði gull, jarn, kopar og uran eru í jørðini. Stór vatnflóð í regntíðini er kortini stórur bági fyri allari námsvinnu. 

Miðafrikalýðveldið kemur ikki út til havið - har er eingin strond, eingin jarnbreyt og asfalteraðu vegirnir fáir. Tí er mesti flutningurin og mesta sambandi ímillum fólk eftir áunum. Næstan tríggir fjórðingar av allari vøru verða fluttir eftir áum og veitum, sum tilsamans eru 7000 km langar. Mesta útflutningsvøran verður flutt til Brazzaville í Kongo og haðan koyrd við toki út til havnabýir á strondini við Atlantshav. 

Miðafrikalýðveldið er av fátækastu londum í heiminum. 

## Søga

Turkur og politiskur ófriður hava elvt til svára neyð. Í 1965 kom ræðslustýrið hjá Bokassa keisara til valdið, og tá ið hann mátti rýma av landinum, tók hernaðarstýri við. Fyrstu ferð, fólkið slapp at velja stýri sítt, var í 1993, men búskapurin í landinum liggur framvegis í skeljum, og landið er eitt tað fátækasta í heiminum. 

## Politikkur

### Ófriður

Í CAR hava í 2014 verið nógvir samanbrestir millum víðgongdar muslimar og kristin. Anti-Balaka-militsin eru hálvvápnaðir uppreistrarmenn, sum fyri tað mesta hoyra til kristnar bólkar í landinum. Teir hava verið skuldsettir fyri at hava dripið muslimar frá hond. Anti-Balaka-militsin varð sett á stovn eftir at muslimskir Seleka-uppreistrarbólkar í longri tíð høvdu gjørt seg inn á og dripið kristin frá hond - tað gjørdu teir millum annað í februar 2014. 

## Landafrøði

Mitt inni í Afrika er Miðafrikalýðveldið. Norðari partur er turrur og berligur, syðri partur er vátur og avtakin við regnskógi. 

## Sí eisini

* Afrika

Bólkur:Afrika
Karolina Matras

**Karolina Matras**, lesigranskari á Føroya Læraraskúla. Fødd 2. apríl 1955 í Haldarsvík.

Bólkur:Føroyskir lærarar
Vestfold fylki

**Vestfold** er eitt fylki í Norra. Vestfold hevur umleið 240 398 íbúgvar (2014) (4.72 % av teimun norsku íbúgvarunum). Vestfold hevur mark við Buskerud, Telemark og Østfold. 

Teir stóru gravheygarnir í Borre í Vestfold - teir størstu í Norðurlondum - eru tekin um, at her eru heygsettir mætir høvdingar. Haraldur, ið seinni varð nevndur hin hárfagri, var av teirri mætu ynglingaættini, sum hevði kongsvaldið í Vestfold. Gokstadskipið er eitt víkingaskip úr Vestfold og varð funnið í 1880 í Gokstadsheygginum ella Kongaheygginum á Gokstad í Sandefjørðinum, og er størsta víkingaskip, sum er funnið í Noreg.

## Kommunur í Vestfold

* Andebu 
* Hof 
* Holmestrand 
* Horten 
* Lardal 
* Larvik 
* Nøtterøy 
* Re 
* Sande
* Sandefjord 
* Stokke
* Svelvik
* Tjøme
* Tønsberg
Oddvar Torsheim

**Oddvar Torsheim** (2. november 1938) er ein norskur málari, teknari, grafikari og sangari úr Herland, Naustdal, Sogn og Fjordane. Hansara mest kendu sangir eru «Eg og meg og Mona» og «No vil eg by deg opp».

## Útgávur
### Fløgur
* *[[Nynorskens Skog]]* (1992)
* *[[Tur-Retur Blues]]* (2000)

### Bøkur
* *[[Syner i syttiåra]]* (1980)
* *[[Svarte kvitingar i 80-åra]]* (1988)

## Slóðir
* «Eg Og Meg Og Mona»
* «No Vil Eg By Deg Opp»
* «Lov Meg Det No»

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Norskir sangarar
Bólkur:Norskir tónleikarar
Sóttin svarta

**Sóttin svarta** ella **Svarti deyði** var ein pest farsótt, sum rakti Evropa í tíðarskeiðnum 1346-1353. Talan er um eina tí mest deyðiligu farsótt nakrantið, og mett er, at hon kostaði áleið 50 milliónum fólkum lívið. Pestin kemst av bakteriuni yersina pestis***.*** Bakterian ferðaðist á loppum, sum komu til Evropa á teimum mongu rottunum, sum vóru á farmaskipum um hetta mundi. Farsóttin hevði avbera stóra ávirkan á Evropeiska søgu. Farsóttin kom til Føroya í 1349.

## Nøvn
Samtíðarrithøvundar lýstu sjúkuna á latíni, við orðum so sum *pestis,* p*estilentia og eisini mortalitas.* Plágan og/ella deyðin. Eingin samtíðarrithøvundur nýtti heitið *Svarti deyði* um júst hesa farsótt, men hendinga sjúkur, sum høvdu herja undan hesari, bóru tað heitið. Tað var í 1755, at heitið vann frama á enskum, eftir eina umseting av heitinum *den sorte død*. Danir og sviar nýttu longu heitið í 15. og 16. øld.  

## Farsóttin í Evropa
Farsóttin kom til Evropa við handilsmonnum úr Genoa, ið høvdu verið á Krim hálvoynni, har farsóttin herjaði. Har var krýggj, og býurin Kaffa var kringsettur. Hermenn hjá Jani Beg, ið var Khan av Gylta Riðlinum, vóru vornir sjúkir við sóttuni svørtu og avgjørt var, at líkini av teim sjuku skuldu skjótast uppum býarmúrðarnar við katapulti, fyri at smitta íbúgvarnar. Handilsmenninir úr Genoa sluppu sær til rýmingar, óvitandi um, at rottur, við loppunum vóru nú umborð á skipum teirra. Teir fóru fyrst í land í Konstantinopel, og tað var har, at fyrstu tilburðarnir av Sóttini svørtu í Evropa vóru skrásettir.     

Bólkur:Sjúkur
Bólkur:Søga
Kamper Bas

**Kamper Bas** er eitt íbúðarumráði á Gokstad í Sandefjord, Vestfold í Noregi.

## Kendir persónar frá Kamper Bas

* Emily Awuor, stýrislimur og politikkari í Sandefjords Vinstra flokki.

Bólkur:Noreg
Lima

**Lima** er høvuðsstaður Perus. Næstan alt árið er ádrigið, mjørki og slavin luft í Lima. Kortini er fólkið nógv fjølgað seinastu árini. Nú búgva fleiri enn 7,6 milliónir har, tí fólk leita sær eftir arbeiði í býnum. Stættarmunurin er øgiligur; tey ríku búgva í nýggjum íbúðarhúsum ella forstaðarhúsum, tey fátæku búgva í ússaligum, ovfólkaðum fátækrabýlingum, nevndir *calampas*, ið verða reistir allastaðni í útryðjuni í býnum. Spanski hertakarin Francisco Pizarro grundaði býin í 1535.

Bólkur:Høvuðsstaðir í Suðuramerika
Bólkur:Peru
José de San Martín

**José Francisco de San Martín Matorras**, **José de San Martín** ella bara **San Martín** (25. februar 1778 – 17. august 1850) var føddur í Yapeyú, Corrientes í Argentina og varð sendur á hernaðarskúla í Spania. Hann fór heim aftur, tá ið hann frætti um frælsisbardagarnar.

Bólkur:Argentinar
Bólkur:Søga
Bólkur:Bardagar
Everglades

**Everglades** í Florida í USA er friðað mýrilendi við mongum sjáldsomum plantum og dýrum. Fyrr var lendið nógv størri, men partar av Everglades eru drenaðir og verða nýttir til sukurlundir. Norðari partur er víðførar sevmýrar við hólmum og grynkum. Sunnan fyri er vaðil (lendið, sum liggur turt á fjøru). Á oyrareingjunum eru saltar mýrar við mangrovugróðri. Tjóðargarðurin Everglades National Park í Suðurflorida varð stovnaður í 1947 og hevur altjóða týdning sum varðveitsla av mýrilendi og granskingarøki við upprunaskógi og áum. 

## Sí eisini

* Djóralívið í USA

## Myndir

Bólkur:Florida
Bólkur:Landafrøði hjá USA
Bólkur:Heimsarvar