open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Russisk formalisma

**Russisk formalisma**. Ein stevna í bókmentagransking, sum kyknaði í Russlandi um 1915. Fylgismenn hennara vildu fyrst og fremst rannsaka skaldverkið sjálvt sum skaldverk, t.e. heildarnøgdina av einstøkum "snildum", sum skilja skaldsligt mál frá vanligum máli. Í andstøðu móti tí leysliga í eldri bók­mentaástøði, royndu teir at fremja eina vísindaliga lýsing av skaldskapi (serliga skaldskapi í bundnum máli) sum einari serligari málnýtslu við eyðkennistáttum, sum tað bar til at eygleiða. Henda granskingin skúgvaði innihaldið í bókmentaver­ku­num til viks og kallaði sostatt fram harða atfinning frá marxistiskum kritikki, ið nýttu heitið formalismu sum ábreið­sluorð. Tá ið Josef Stalin hevði tryggjað sær valdið um 1929, varð formalistiska stevnan bannað í Sovjettsamveldinum og granskin­garmiðdepil hennara flutti seg til Prag í 1930-árunum. Umframt ta serligu "skaldsligu málnýtsluna" (literaritet) var tað týdningarmesta hugtakið hjá stevnuni "undarliggerð": í staðin fyri at síggja bókmentirnar sum "endurspegling" av heiminum sóu Victor Shklovsky og fylgismenn hansara í formalismuni tær sum málsliga "avlaging" ella "undarliggerð" - Shklovsky nýtti russiska orðið *ostranenie* (fø.:tað at gera fremmant). Í tíðarskei­ðinum hjá kekkisku formalismuni fór Jan Mukarovsky longri við hesum hugtakinum og kom til hugtakið at "seta í forgrundina"; hervið meinast, at serlig áherðsla verður løgd á ein tátt ella egin­leika í tekstinum mótvegis øðrum minni sjónskum táttum. Sambært russisku formalismuni eru skaldverk serstøk av teirri orsøk, at tey seta sín málsliga status í forgrundina og beina á tann hátt áhugan at, hvussu tey siga okkurt, heldur enn hvat tey siga: skaldskapur í bundnum máli víkur frá gerandistalu og frá prosa við at nýta ørindislag, óvæntaðar myndburðir, stavrím og aðrar snildir til at beina áhugan at málinum sjálvum. Í rannsóknum sínum av frásøgn (frásagnarfrøði) greindu for­malistarnir eisini munin á søgugongd og fápli. Umframt Shklovsky og samstarvsfelaga hansara Boris Eikhenbaum var Roman Jakobson fremstur millum russisku formalistarnar. Hann var virkin bæði í Moskva og Prag, áðrenn hann kunnaði um forma­listisku teoriirnar í Amerika. Ein serligur russiskur bólkur er Bakthin-skúlin, sum teir hoyra til Mikhail Bakthin, Pavlev Medvedev og Valentin Voloshinov; hesir hugsararnir knýttu saman tættir úr formalismu og marxismu í sínum frágreið­slum um málsliga margáherðslu og dialogiskan tekst. Í 1960-árunum varnaðist Vesturheimurin av nýggjum avrikið hjá russisku formalistunum og teir fingu munandi ávirkan á hugsanirnar í strukturalismuni um bókmentir og á summi av teimum nýggjari frábrigdunum av marxistiskari bókmentagransking. 

## Keldur

* V. Erlich: Russian Formalism, History – Doctrine, 1980. 
* R.Jakobson: Poetik och lingvistik, 1974. 
* M Bakhtin: Probleme der Poetik Dostoevskijs, 1971 (tý. til en. og fr.). 
* M Bakhtin: Rabelais and his World, 1968 (tý. til sv.). 
* K. Aspelin & B. A. Lundberg: Form och struktur, 1971.

Bólkur:Bókmentir
Bólkur:Mentasøga
Graceland

**Graceland** er ein fløgu hjá 200, sum er útgivin av plátufelagnum Tutl í 2006 (CD).

* Orð og løg: 200. 
* Sang og gittar: Niels Arge Galán. 
* Bass: Mikael Blak. 
* Trummur: Uni Árting. 
* Upptøka: Jónas Bloch Danielsen. 
* Ljóðbland: Óli Poulsen. 
* Mastering: Lehnert Kjeldsen - Mastertouch.

## Spælilisti

# Talibann
# Radikalt Sjálvstýri (Meg Í Reyvina)
# Graceland
# Homofobia
# Riddari Av Dannebrog
# Exodus (2015)
# Tunnilvisjón
# Mogghøvd!
# Tað Góða Slagið
# Mentanarimperialisma
# Skaðiligu Árinini Av Rock'N'Roll
# Smuglarin
# Javnaðarpolitiska Heimildarlógin
# Punkurin Frá Helviti 1 #2

Bólkur:Tónleikaútgávur hjá 200
Perfume -Complete Best-

**Perfume: Complete Best** (útgivið sum **Perfume ~Complete Best~**) er tann fyrsta plátan (CD og DVD) hjá Perfume. ~Complete Best~ hevur stakfløgurnar "Vitamin Drop", "Linear Motor Girl", "Computer City" og "Electro World"; og hevur eisini tann nýggja sangin "*Perfect Star Perfect Style*". Einans "*Sweet Donuts*" og "*Monochrome Effect*" frá teirri stakfløgum er við í Perfume -Complete Best-. Tvær teir fyrstu stakfløgurnar, sjálvstøðugt útgivnar, eru ikki við. 

Pláten var fyrst útgivin í avmarkari nøgd tann 2. august 2006. Ein endurútgáva kom út 14. februar 2007 og hon kom á # 33 pláss á Oricon sølulistanum. Tann avmarkaða útgávan kom á # 66 pláss. Tá næsta plátan, Game, var útgivin í 2008, kom -Complete Best- á # 25 pláss. 

"*Vitamin Drop*" sangurin var nýttur til eina lýsingaherferð av Nintendo spælinum Densetsu no Stafy 3. 

## Spælilisti

### CD fløga

# "Perfect Star Perfect Style" (パーフェクトスター・パーフェクトスタイル) 
# "Linear Motor Girl" (リニアモーターガール)
# "Computer City" (コンピューターシティ)
# "Electro World" (エレクトロ・ワールド)
# "Inryoku" (引力 Gravity)
# "Monochrome Effect" (モノクロームエフェクト)
# "Vitamin Drop" (ビタミンドロップ)
# "Sweet Donuts" (スウィートドーナッツ)
# "Foundation" (ファンデーション)
# "Computer Driving" (コンピュータードライビング)
# "Perfume" 
# "wonder2" 

* "Vitamin Drop" og "Inryoku" eru frá stakfløguni *Vitamin Drop*. 
* "Linear Motor Girl", "Foundation" og "Computer Driving" eru frá stakfløguni *Linear Motor Girl*. 
* "Computer City" og "Perfume" eru frá stakfløguni *Computer City*. 
* "wonder2" er frá stakfløguni *Electro World*. 

### DVD fløga

#### Endurútgáva

# "Linear Motor Girl"
# "Computer City" 
# "Electro World" 
# "Vitamin Drop" 

#### Avmarkað nøgd

# "Linear Motor Girl" 
# "Computer City" 
# "Electro World" 
# "Monochrome Effect"

Bólkur:Fløgur
Harstad

**Harstad** er ein býur og kommuna í Troms fylki í Noregi. Harstad kommuna hevur umleið 24 300 íbúgvar (2013), og er soleiðis næst størsta í Troms eftir Tromsø. Býlingar í Harstad eru Bergseng, Trondenes, Sama, Harstadåsen, Skaret, Sentrum, Heggen, Seljestad, Harstadbotn, Grønnebakkan, Gangsås, Stangnes, Åsby, Kanebogen, Medkila, Holtet, Breivika, Ruggevik og Kilbotn.

## Keldur

## Slóðir
* Harstad kommuna 

Bólkur:Kommunur í Troms
Qin Shi Huang

**Qin Shi Huang** (kinesiskt: *秦始皇*, pinyin: *Qín Shǐ Huáng*, wade-giles: *Ch'in Shih-huang*) (føddur november-desember 260 f.Kr. – deyður 10. september 210 f.Kr.) var kongur í Qin í Kina frá 247 f.Kr. til 221 f.Kr., og bleiv keisari í Kina. Hann varð føddur í Handan í Eysturkina 260 f.Kr. 

## Bókmentir

* Frances Wood: *The First Emperor of China. Profile*, 2007. ISBN 1-84668-032-8.
* Frances Wood: *China's First Emperor and His Terracotta Warriors*, St. Martin's Press, 2008, ISBN 978-0-312-38112-7.

Bólkur:Kinesarar
Bólkur:Søga
Bólkur:Kongalig
Gary Numan

**Gary Numan** (veruligt navn: *Gary Anthony James Webb*, føddur 8. mars 1958 í London) er ein enskur sangari og tónleikari. Á sumri 1979 gjørdist Numan heimskendur við "Are 'Friends' Electric?", sum lá á toppinum á hitlistunum, og nakrar vikur seinni hendi tað sama við "Cars". Kendastu plátur: *[[Replicas]]* og *[[The Pleasure Principle]]*. 

## Útgávur

* *[[Tubeway Army]]* (1978) (við Tubeway Army)
* *[[Replicas]]* (1979) (við Tubeway Army)
* *[[The Pleasure Principle]]* (1979)
* *[[Telekon]]* (1980)
* *[[Dance]]* (1981)
* *[[I, Assassin]]* (1982)
* *[[Warriors]]* (1983)
* *[[Berserker]]* (1984)
* *[[The Fury]]* (1985)
* *[[Strange Charm]]* (1986)
* *[[Metal Rhythm]]* (1988) (*New Anger* í USA)
* *[[Outland]]* (1991)
* *[[Machine + Soul]]* (1992)
* *[[Sacrifice]]* (1994) (*Dawn* í USA)
* *[[Exile]]* (1997)
* *[[Pure]]* (2000)
* *[[Jagged]]* (2006)
* *[[Dead Son Rising]]* (2011)
* *[[Splinter (Songs from a Broken Mind)]]* (2013)
* *[[Savage (Songs from a Broken World)]]* (2017)
* *[[Intruder]]* (2021)

## Keldur


## Ávísing úteftir
* NuWORLD: almenn heimasíða

Bólkur:Enskir sangarar
Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1958
Ayano Ōmoto

**Ayano Ōmoto** (Japanskt: *大本 彩乃*, *Ōmoto Ayano*), verur rópt "Nocchi" (のっち). Er sangari í japanska elektropop tónleikabólkinum Perfume. 

Nocchi var borin í heim og vaks upp í Hiroshima. Hon gekk á sjónleikara skúla í Hiroshima við vinum sínum og núverandi limunum í Perfume, Ayaka Nishiwaki og Yuka Kashino. Meðan Nocchi gekk í sangflokkinum fyri víðarikomin, so vóru Nishiwaki og Kashino í flokkinum fyri byrjarar. 

Í 2001 tók Nocchi plássi hjá tí upprunaliga triðja liminum Yūka Kawashima, sum fór úr bólkinum fyri at brúka sína tíð uppá lestur. 

## Slóðir

* Amuse *Heimasíðan hjá bólkinum [[Perfume]]*

Bólkur:Japanskir tónleikarar
J-pop

**J-pop** er stutt fyri japanskur pop-tónleikur. 

## Galleri

File:Momoiro Clover Z LIVE 1.png|Momoiro Clover Z
File:Ax10akb18.jpg|AKB48
File:Berryz Kobo at AnimeNEXT 20120609 15.38.42.jpg|Berryz Kobo
File:Morning Musume - Platinum 9 Tour Spring 2009.jpg|Morning Musume


## Sí eisini
* K-pop

Bólkur:Japanskur tónleikur
Gunvá við Keldu

**Gunvá við Keldu** (fødd 1966) er ein føroyskur lokal politikari og grafikari. Hon varð fyrstu ferð vald inn í Klaksvíkar Býráð fyri valskeiðið 2004-2008, har hon sat sum forkvinna í mentanarnevndini. Eftir býráðsvalið í 2008 var hon vald til borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu. hon sat sum borgarstjóri frá 1. januar 2009 til 31. desember 2012. Á býráðsvalinum í 2012 varð hon aftur vald í býráðið, men gjørdist ikki borgarstjóri aftur. Hon helt tó fram sum býráðslimur og sat í býráðnum til 31. desember 2024, tá hon valdi ikki at stilla uppaftur. Við lokin av sínum politisku yrkisleið hevði Gunvá við Keldu sitið í býráðnum í tilsamans 20 ár.

Gunvá við Keldu er fødd og uppvaksin í Klaksvík. Hon er útbúgvin grafonom og hevur í eitt áramál rikið sína egnu fyritøku. Áðrenn hon frá ársbyrjan 2009 tók við sum borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu, hevði hon í 8 ár arbeitt sum stjóri í sniðgevingsfyritøkuni Vasti. Gunvá er dóttir Jógvan við Keldu, sum var borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu 1981-89 og 1993-2000. 

## Kelda

* Heimasíðan hjá Klaksvíkar kommunu.

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Borgarstjórar í Føroyum
Bólkur:Føroyskar kvinnur í politikki
Bólkur:Klaksvíkingar
Bólkur:Føðingar í 1966
Racibórz

**Racibórz** er ein býur í Póllandi, sum hevur umleið 55.818 íbúgvar (2014).

RTP Unia Raciborz er eitt fótbóltsfelag frá Racibórz fyri kvinnur, tær spæla í Ekstraliga. Tær hava vunnið fimm pólsk meistaraheiti og hava luttakið í UEFA Women's Champions League.

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Bátur

**Bátur** er far til at rógva við árum ella til at sigla við segli ella motori. 

Nøvnini á báti eru mong. Sí t.d. orð um borð á heimasíðuni hjá Róðrarfelagnum Knørri. 

## Slóðir úteftir

* Róðrarfelagið Knørrur. 
* Grindabatar.com

Bólkur:Før
Bólkur:Bátar
Kappróðrarbátur

**Kappróðrarbátur** er bátur til at rógva kapp við. Nøvnini á kappróðrarbáti eru mong. Sí t.d. Orð um borð á heimasíðuni hjá Róðrarfelagnum Knørri.

## Bólkaðir eftir stødd

Tað eru fleiri sløg av kappróðrarbátum. Í Føroyum er træbáturin ikki broyttur so nógv síðan Víkingatíðina. Tó eru smávegis broytingar. Ein kappróðrarbátur skal vera lættur og smidligur, so hann kann rógva so skjótt sum gjørligt, fyri at vinna. Bátar sum skulu brúkast til útróður eru ikki smíðaðir til at verða skjótir, og eru tí ikki heilt meinlíkir kappróðrarbátunum. 
Kappróðrarbátarnir verða bólkaðir eftir stødd: 

* 5-mannafør eru 21 føtur long (danskar/norskar føtur, 1 fótur er 31,5 cm)
* 6-mannafør eru 22 føtur long
* 8-mannafør eru 24 føtur long
* 10-mannafør eru 26 føtur long

Í Føroyum er 5-mannafarið tann kappróðrarbáturin sum verður mest brúktur. Seinastu árini hevur barnaróður í 5-mannaførum verið fastur táttur á stevnunum, børnini eru í aldrinum 12-14 ár, rógvarin skal fylla millum 12 og 14 ár tað álmanakkaárið, sum róð verður, tó skal róðursmaðurin vera í minsta lagi 18 ár. Umframt børn rógva eisini gentur, dreingir og kvinnur í 5-mannaførum, hvørt kyni fyri seg. Gentur og dreingir eru í aldrinum 14-18 ár. Kvinnurnar eru yvir 18 ár. Í 6-mannaførum rógva menn fyri seg og kvinnur fyri seg. Tó kann róðursmaðurin vera av hinum kyninum. 8-mannafarsróðurin og 10-mannafarsróðurin er bert fyri menn. Ein róðursmaður er í hvørjum báti. Annars sita róðurfólkini lið um lið á bekkunum, tvey á hvørjum bekki. 6 persónar rógva í 5-mannaførunum og í 6-mannaførunum. 8 mans rógva í 8-mannaførunum og 10 mans rógva í 10-mannførunum.

## Myndir


Mynd:2009 Faroese Rowing Competition at Jóansøka in Tvøroyri.JPG|Kappróður á Jóansøku 2009.
Mynd:Vestmenningur a Wooden Row boat from Vestmanna rowing in Tórshavn 2010.JPG|Vestmenningur, 10-mannafar.
Mynd:Smyril a wooden rowboat from Vágur in the Faroe Islands.JPG|Smyril, 6-mannafar úr Vági.
Mynd:Smyril the stem of a wooden Faroese rowboat.JPG|Stevnið á Smyrli hjá Vágs Kappróðrarfelag
Mynd:Erla Kongsdottir IF Kapprodur.jpg|Erla Kongsdóttir, 5-mannafar hjá ÍF Kappróðri
Mynd:Arnfirdingur 8-mannafar Faroese Row Boat.JPG|Árnfirðingur, 8-mannafar hjá Árnafjarðar Róðrarfelag
Mynd:Blikur 5-mannafar Argja Rodrarfelag.jpg|Blikur, 5-mannafar hjá Argja Róðrarfelag
Mynd:Falkur Hosvikar Rodrarfelag.jpg|Falkur hjá Hósvíkar Róðrarfelag
Mynd:Spogvin Kapprodrarfelagid NSI.jpg|Spógvin, 5-mannafar hjá Róðrarfelagnum NSÍ
Mynd:Junkarin Kvivikar Soknar Rodrarfelag.jpg|Junkarin hjá Kvívíkar Sóknar Róðrarfelag


## Keldur


## Slóðir úteftir

* Róðrarfelagið Knørrur
* Drekin.fo 

Bólkur:Kappróður
Bólkur:Kappróðrarbátar
Bólkur:Føroysk róðrarfeløg
Sydney, Nova Scotia

**Sydney** er ein býur í Nova Scotia í Eysturkanada. Sydney hevur umleið 25.000 íbúgvar. Býurin er størsti býur á oynni Cape Breton Island. Í Sydney halda tey tað vera skemtiligt, at fólk javnan koma hagar og halda seg vera í Avstralia. 

Bólkur:Býir í Kanada
Albert II fúrsti av Monako

**Albert II** (føddur *Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi* 14. mars 1958 í Monako) er sonur Rainier fúrsta av Monako og fúrstinnu Grace Kelly, ið var amerikansk filmssjónleikari, áðrenn hon giftist. Albert II, ið er ógiftur, tók við sum fúrsti av Monako eftir faðir sín 6. apríl 2005, tá hesin doyði. Hann hevur tvær systrar, Caroline prinsessa, ið er eitt ár eldri enn hann, og so Stephanie prinsessa, sum er sjey ár yngri enn hann. 

Albert II fúrsti av Monako, sum gjørdist fúrsti tann 6. apríl í 2005, kom til Føroyar 21. juli 2009. Leiðin av flogvøllinum var løgd beinleiðis til Sandavágs, har fúrstin vitjaði í elstu húsunum í Sandavági (Húsini hjá Niels Jacob), sum Bjørn Kunoy nú eigur. Jørgen Niclasen, uttanríkisráðharri og Albert Ellefsen, borgarstjóri í Vága Kommunu, heilsaðu uppá fúrstan. Vága kommuna gav honum eina troyggju í gávu, troyggjan er gjørd hjá Guðrun og Guðrun. Albert II fúrsti av Monako heilsaði uppá fólk í Sandavági, sum vóru komin at síggja fúrstan. Tá ið klokkan var farin væl av 8, fór Albert II fúrsti av Monako umborð á Norðlýsið, sum lá á Sandavági. Norðlýsið setti kós móti Trøllkonufinguri og haðani undir Hestoynna.

Bólkur:Monako
Jerúsalem

**Jerúsalem** ella Jorsalir (hebreiskt: *יְרוּשָׁלַיִם‎* ella *Yerushaláyim*, arábiskt: *القُدس* ella *al-Quds*) í Ísrael er heilagur býur hjá jødum, kristnum og muslimum. Innan fyri gamla býarmúrin er mesti halgidómur jødanna - Grátimúrurin, sum er tað einasta, ið er eftir av templi Sálamons.  Tætt við Grátimúrin er Tempulfjallið, haðan islamski profeturin Muhammed fór til himmals. Heilagasti staðurin hjá teimum kristnu er kirkjan á heilagu grøvini, har Jesus varð gravsettur, og haðan hann reis upp frá deyðum.  Tað var í Jerúsalem, at Jesus var krossfestur, og har doyði hann á Golgataheygnum, og tað var í Jerúsalem, at tann kristna kirkjan var stovnað fyrsta hvítusunnudag.  Tað hevur tí staðist stríð um, antin jødar einsamallir skulu ognast henda bý, og fleiri mæla til, at hann kemur at vera ein altjóða býur.  

Fyrst í 1980-árunum tók ísraelska stjórnin avgerð um, at gera Jerúsalem til høvuðsstað Ísraels. Áður var Tel Aviv høvuðsstaður. Tel Aviv hevði verið høvuðsstaður síðani hin minniliga 14. mai 1948, tá ið Dávid Ben Gurion lýsti Ísrael sum sjálvstøðugt ríki. 


Mynd:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_14.JPG|Útsýnið yvir býin.
Mynd:Old_Jerusalem_Damas_Gate_Market.JPG|Damaskusportrið í Jerúsalem.


Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Bólkur:Miðeystur
Bólkur:Ísrael
Bólkur:Bíbilsk støð
Gary McKinnon

**Gary McKinnon** (føddur 10. februar 1966 í Glasgow, Skotland) varð í 2002 tikin fyri at hava hakkað seg bæði inn í telduskipanina hjá Pentagon og eisini hjá NASA. Hetta gjørdi hann í íbúð sínari í London. Tað byrjaði um veturin í 2001. McKinnon, sum tá var 36 ára gamal, sat í íbúð síni í London og royndi at finna prógv fyri, at UFO eru veruleiki. Hann var arbeiðsleysur um hetta mundi, so hann nýtti alla tíð sína til hetta. Honum eydnaðist at koma sær inn í skipaninar hjá bæði NASA og Pentagon, men hann hevði ikki í hyggju at gera skaða, sigur hann. Hann vildi bert finna prógv fyri, at UFO-ar eru til. Í tíðarskeiðnum frá februar 2001 til mars 2002 hevur Gary McKinnon hakkað seg inn í 97 hernaðarteldur, skannað 73.000 teldur hjá skrivstovufólki í amerikansku umsitingini og oyðilagt fleiri terminalar hjá amerikansku sjóverjuni. Hann legði altíð eina heilsan á teldurnar. Heilsanin var henda: «Your security is really crap!». Stuðlar McKinnons vísa á, at hann hevur Aspergers syndrom og er sera intelligentur. Hansara ovurstóri áhugi fyri UFO er eisini ein avleiðing av sjúku hansara. 

USA krevur at fáa Gary McKinnon útflýggjaðan og dømdan 60 ára fongsulsrevsing fyri at hava brotið seg inn í telduskipanina hjá Pentagon. 

Bólkur:Bretar
Bólkur:Føðingar í 1966
Bólkur:Skotar
Kulusuk

**Kulusuk** er ein bygd í Eysturgrønlandi. Kulusuk varð grundløgd í 1909. Í dag búgva 320 fólk í bygdini (august 2009). Navnið Kulusuk merkir »bakið á einum fugli«. Kulusuk er kend fyri sín flogvøll, sum er loftvegis sambandið ímillum Eysturgrønland og umheimin. 

Bólkur:Býir og bygdir í Grønlandi
Madeleine prinsessa av Svøríki

**Madeleine** (fødd 10. juni 1982 í Drottningholm) er triðja og yngsta barnið hjá Carl Gustafi kongi og Silviu drotning og triðja í røðini at arva svensku trónuna eftir systkini Victoriu krúnprinsessu og Carl Philip prins. Madeleine hevur prógv frá lærdum háskúla í listasøgu, fólkalívsfrøði og nútíðarsøgu. Hon er hertuginna av Gästrikland og Hälsingland.

Bólkur:Kongalig úr Svøríki
Bólkur:Føðingar í 1982
Eunice Kennedy Shriver

**Eunice Kennedy Shriver** (10. juli 1921 í Brookline, Massachusetts – 11. august 2009 í Hyannis, Massachusetts) var ein av limunum í kendu Kennedy familjuni í USA. Hon var systir John F. Kennedy, forseta, og virkaði nógv fyri at bøta um korini hjá fólki við likamsbreki. Sipað verður til, at Eunice í 1968 fekk í lag serstakar olympiskar leikir fyri likamsbrekað. Hon byrjaði leikirnir í Maryland á bóndagarði hennara í 1962. Leikirnir vóru tá nevndir Camp Shriver. Seks ár seinni gjørdist hesir leikir til Paralympisku Leikirnir. Eunice Shriver var í miðjum systkinaflokki av teimum tilsamans níggju børnunum hjá Rose og Joseph P. Kennedy. Ein ætt, sum í 20. øld hevði stórt politiskt vald í USA. Umframt John F. Kennedy, sum varð valdur til amerikanskan forseta í 1960, og sum varð skotin í 1963, var Eunice systir til senatorarnar Robert Kennedy og Edward Kennedy. Robert Kennedy royndi í 1968 at gerast forseti, men varð myrdur. 

Edward Kennedy, sum fekk krabbasvull á heilan og doyði í 2009, verður roknaður sum ein av leyvunum í Demokratiska Flokkinum. Hann hevur sum politikari virkað nógv fyri at bøta um heilsuumstøðurnar hjá fólki. Við at stovna serstakar olympiskar leikir fyri brekað, var Eunice Shriver somuleiðis virkin á heilsuøkinum. Og hon royndi eisini at bøta um umstøðurnar hjá menningartarnaðum – eitt arbeiði, hon helt á við til hon var farin langt um tey fýrs árini. Eunice Shriver var vermóðir til Arnold Schwarznegger (R), sum var guvernørur í Kalifornia frá 2003 til 2011. 

Tað vóru næstingarnir hjá Eunice Shriver Kennedy, sum 11. august 09 góvu boðini um, at hon var deyð, 88 ára gomul. Hon doyði í Hyannis í Massachusetts, sum er tætt knýttur at Kennedy-ættini. Heimurin minnist hana mest fyri ídna virksemið at bøta um korini hjá likamsbrekaðum fólkum. Virksemi hennara broytti korini hjá hundraðtals miljónum fólkum í øllum heiminum. Maður hennara Sargent Shriver doyði í januar 2011. Eunice Kennedy Shriver var 88 ára gomul tá hon doyði. 

Bólkur:Amerikanarar
Oscar Arias

**Oscar Arias** ella **Óscar Rafael de Jesús Arias Sánchez** (f. 13. september 1940 í Heredia, Kosta Rika) er fyrrverandi forseti í Kosta Rika. Tann 72 ára gamli Oscar Arias fekk í 1987 Friðarheiðursløn Nobels fyri ídna arbeiði sítt fyri friði í Miðamerika. Í seinastuni hevur hann verið semingsmaður millum frákoyrda forsetan í Honduras, Manuel Zelaya, og nýggju stjórnina í landinum. 

Bólkur:Kostarikanarar
Bólkur:Nobelprísvinnarar
Huang Xianfan

**Huang Xianfan** (kinesiskt: 黄現璠/黄现璠;  13. november 1899 í Fusui – 18. januar 1982 í Guilin) var kinverskur sagnfrøðingur og professari. 

## Lívssøga

Huang Xianfan varð føddur suðuri í Qusi í Fusui í 1899. Hann vaks upp og gekk í skúla við Qusi. Og hann tók preliminerprógv í Nanning í 1926. Las við Beijing Lærari Universitet (1926-1935) og  hann tók í 1935 søgu studentsprógv. Árini 1935-1937 fór hann til skips við Japan og las við Tokyo Universitet, og tók cand. Hann var søgu lærari í Nanning (Nanning er býur í Kina) 1937 til 1. august 1938. Hann í 1938 fór í starv sum lektari á Guangksi Universitet. Í 1941 varð hann tilnevndur professari í almennari søgu á Sun Yatsen Universitet (1941-1942). Í 1943 varð hann tilnevndur professari í almennari søgu á Guangksi Universitet til 1. oktober 1953. Í 1954 varð hann tilnevndur professari í almennari søgu á Guangksi Lærari Universitet til januar 1982. 

## Útgávur
* Kina Almennari Søgu, Beijing, 1932–1934. 
* Zhuang Søgu, Nanning, 1957. 
* Nong Zhi Gao, Nanning, 1983. 
* Zhuang Almennari Søgu, Nanning, 1988. (Enskt). 

## Sí eisini
* (Enskt) –  Bagui Skúla
* (Enskt) –  Huang Skúla

## Keldur
* Kinesiskt –professari Huang Xianfan  www.china.com.cn/中国网. 

## Ávísing úteftir

* Kinesiskt – www.people.com.cn/人民网 - 中国政府新闻 . 
* Kinesiskt – 央视网-Zhuang professari Huang Xianfan.

Bólkur:Professarar
Bólkur:Kinesarar
Bólkur:Bretar
Bólkur:Føðingar í 1899
Bólkur:Andlát í 1982
Şalom

**Şalom** (hebreiskt: *שָׁלוֹם‎*, føroyskt: *اFriður*) er eitt turkiskt-jødisk vikublað ið byrjaði virksemi sítt 29. oktober 1947 í Istanbul, Turkaland.
Şalom kemur út einaferð um vikuna. Stjórin í Şalom eitur Yakup Barokas. 

## Ávísing úteftir
* Şalom (turkiskt) 
* Şalom (ladino)

Bólkur:Turkaland
Bólkur:Tíðindamiðlar
Demokratia

**Demokratia** arbeiðir fyri øktum kvinnuligum leikluti í politikki. Nevndin var sett á stovn í 2006, og hevur síðani miðvíst arbeitt við tiltøkum fyri at menna kvinnuumboðanina í føroyskum politikki. 

Bólkur:Føroyskur politikkur
Bólkur:Almennar nevndir og ráð í Føroyum
Amnesty International

**Amnesty International** er ein heimsumfatandi mannarættindafelagsskapur, sum er grundaður á Heimsyvirlýsing Sameindu Tjóða um Mannarættindi frá 1948, og aðrar altjóða góðkendar samtyktir um mannarættindi. Alt byrjaði í 1961 tá enski sakførarin, Peter Benenson, las eina grein um tveir portugisar. Hesir høvdu skálað fyri frælsi, og tað kostaði teimum tvey ár í fangaskapi. Hetta fekk bikari hjá Peter Benenson at flóta yvir. Benenson skrivaði tí greinina "The forgotten prisoners" í The Observer. Greinin snúði seg um, hvussu ósek fólk verða fongslað, pínd og avrættað vegna sannføring teirra. 

Peter Benenson heitti á lesararnar um at luttaka í einum átaki "Appeal for Amnesty 1961". Endamáli var at leggja trýst á stjórnir, ið framdu brot á mannarættindi. Undirtøkan gjørdist so góð, at hetta var byrjanin til altjóða felagsskapin Amnesty International. Endamálið hjá Amnesty International er lýst í viðtøkunum, sum vóru endurskoðaðar á ICM, altjóða aðalfundinum, í Dakar í august 2001. Irene Khan úr Bangladesj er aðalskrivari felagsins. Á altjóða heimasíðuni hjá Amnesty finst nógv tilfar um mannarættindastøðuna kring heimin.

## Sí eisini
* Tey dansa eins og skuggar

Bólkur:Altjóða felagsskapir
Bólkur:Nobelprísvinnarar
Bólkur:Mannarættindi
Steven Seagal

**Steven Frederic Seagal** (f. 10. apríl 1952 í Lansing, Michigan) er ein amerikanskur sjónleikari. Hann er kendur frá 80unum og 90unum fyri filmar sum Nico, Hard to Kill og Under Siege. Men síðan 2002 eru allir filmar við honum farnir beinleiðis út á DVD. Seagal hevur eisini roynt seg sum bluesgittarleikara, men hetta eydnaðist honum ikki væl. Eisini hevur hann arbeitt eitt sindur sum politistur í heimstaði sínum New Orleans, Louisiana. 

Av ókendari orsøk segði Seagal nei til at vera við í The Expendables, ið var ein filmsverkætlan, ið hevði til endamáls at sameina eina rúgvu av kendum actionleikarum frá 80unum, so sum Sylvester Stallone, Dolph Lundgren, Mickey Rourke, Arnold Schwarzenegger og Bruce Willis.

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Blái Krossur

**Blái Krossur Føroya** er ein kristiligur fráhalds- og hjálparfelagsskapur, hvørs limir hava valt fullkomið fráhald til tess at vísa virðing og samanhald móti teimum, ið hava verið og/ella eru misnýtarar av rúsandi løgi. Upprunan til Bláa Kross finna vit í Sveis, har presturin Louis Lucien Rochat, eftir at hava hitt mong, ið vóru bundin av rúsdrekka, kendi seg kallaðan at byrja eitt hjálpararbeiði millum misnýtarar í 1877. Í dag er blákrossarbeiði í fleiri enn 50 londum, serliga í Evropa og í Afrika. 
 
Blái Krossur byrjaði arbeiði sítt í Føroyum 18. november í 1904. Blái Krossur Føroya, sum er ein grein av Altjóða Blákrossarbeiðinum, virkar út frá fólkakirkjunnar evengeliska-lutherska grundarlagi, har dentur verður lagdur á gleðiboðskapin um Guds kærleika til okkum menniskju, ta kristnu siðalæruna og skyldu okkara at elska hvønn annan, og hava umsorgan fyri hvørjum øðrum. 

Flestu limir eru knýttir at staðbundnum blákrossfeløgum kring landið, har skipað verður fyri fundum og øðrum tilboðum um kristnan felagsskap í rúsfríum umhvørvi. Umframt tað fyribyrgjandi arbeiðið, við m.a. verkætlanini Børn í vanda, eigur og rekur Blái Krossur Føroya viðgerðarstovnin Blákrossheimið, Kafé Blákrossstovuna, 3 búfelagsskapir og Blákrossbúðina. Tað eru umleið 20 lønt og 100 ólønt starvsfólk í felagsskapinum. 
 
Blái Krossur hevur til endamáls, við Guds og hansara orðs hjálp:

* at hjálpa menniskjum, ið eru illa stødd av rúsdrekkaávum. 
* at fyribyrgja at fólk misnýta rúsdrekka og onnur rúsandi evni. 
* at virka fyri eini rúsfríari lívsáskoðan og rúsfríum umhvørvi. 
* at boða gleðiboðskapin um Guds kærleika til menniskju. 

## Slóðir
*Blái Krossur

Bólkur:Felagsskapir
EBillett.fo

eBillett.fo er ein billettsøla, har til ber at keypa billettir til ymisk føroysk tiltøk.
Tænastan varð stovnað í 2009 av Halgir Winther Nagata, sum seldi hana í 2012.

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
IWork

**iWork** er officepakkin hjá Apple. Við hesum pakkanum kanst tú arbeiða við Word, Excel og PowerPoint. 

Bólkur:Forrit
Krabbameinsfelagið

**Krabbameinsfelagið** varð stovanð í januar 1979 og æt inntil mei 2009 *Føroya Felag móti Krabbameini*. Stigtakari var Lions felagið í Tórshavn eftir uppskoti frá lionsmanninum Bjarna og konu hansara Sannu Dahl Niclasen.
Felagið hevur í dag umleið 1.500 limir. 

Felagið hevur ráðgevingarstovu, og kunnu krabbameinssjúklingar og avvarandi seta seg í samband við ráðgevingarstovuna og fáa ráð, leiðbeining og stuðul. Krabbameinsfelagið veitir stuðul og hjálp til fólk við krabbameini og/ella avarandi teirra til at byrja í sjálvshjálparbólki. Endamálið við slíkum bólkum er, at hesi fólk koma saman at tosa, stuðla og hjálpa hvør øðrum, - veita hjálp til sjálvhjálp. Í felagnum eru fýra fastir sjálvhjálparbólkar: "Stomi-bólkur", "Foreldrabólkur at børnum við krabbameini", "Bólkur fyri kvinnur, sum hava - ella hava havt - krabbamein í undirlívinum" og bólkur nevndur "Bót til bata". 

Felagið verður annars stýrt av eini 5-manna, ið er samansett av læknum, sjúkrasystrum, fyrrverandi krabbameinssjúklingum og avvarandi. 
 
Endamál felagsins er: 

* á ymsan hátt at upplýsa um krabbamein og hvussu hetta kann fyribyrgjast. 
* at veita stuðul til gransking av krabbameinssjúkum. 
* í serligum førum at veita krabbameinsraktum fólki hjálp. 

Bólkur:Føroyskir felagsskapir
Bólkur:Sjúkur
Bólkur:Læknafrøði
Bólkur:Heilsa
Fosturforeldrafelagið

**Fosturforeldrafelagið** varð stovnað tann 25. november í ár 2000 í býráðshúsinum í Tórshavn. Tað varð sett ein nevnd, sum taldi fimm limir. Fosturforeldrafelagið hevur virkað í nøkur ár. Hesa tíðina hava nevndarlimirnir verið sera virknir í felagnum. Endamálið hjá felagnum er at stuðla fosturforeldrum í teirra arbeiði við fostur/umlættingarbørnum teirra. Upprunin til, at felagið varð stovnað byrjaði fyri umleið 10 árum síðani, tá ið Sosiala deild í Tórshavnar samlaðu øll teirra fosturforeldur í kommunini til ein fund. Endamálið við fundinum var at býta fosturforeldrini í nakrar bólkar, sum skuldu samlast av og á, fyri at tosa um, hvussu umstøðurnar hjá fosturforeldrunum kundu betrast. 

Hetta, at fosturforeldrini kundu hittast og tosa um viðurskifti, sum tey høvdu við at gera, hildu øll vera eitt sera gott tiltak. Bólkarnir hittust javnan í nøkur ár, men síðani vóru tað fleiri bólkar, sum hildu uppat at hittast. Tann eini bókurin, sum ikki gavst, gjørdi av, at neyðugt varð at stovna eitt felag, sum kundi arbeiða málrættað fyri umstøðunum hjá fosturforeldrunum. Í felagnum eru umleið 80 limir. Til aðalfundirnar koma vanliga um 30 limir. 
 
Felagið hevur virkað í nærum seks ár. Virkað hevur verið fyri hesum m.a.:

* Geva øllum fosturforeldrum eina mappu við viðkomandi tilfari. 
* Skipa fyri skeiðum við viðkomandi evnum. 
* Skipa fyri einari grundútbúgving fyri fosturforeldur. 
* Havt legu saman við fosturbørnum og fosturforeldrum. 
* Gjørt eina útferð við Draganum við fosturforeldrum og fosturbørnum. 
* Felagið hevur gjørt viðmerkingar til nýggju barnaforsorgarlógina. 
* Vit eru tikin upp á ráð við Fosturforedraskipanina. 

Bólkur:Føroyskir felagsskapir
Adobe

**Adobe** (***Adobe Inc.***) ger forrit til framleiðslu- og tænastuvinnuna og er førandi innan video-, mynda- og ljóðviðgerð. Millum víðagitnu forritini hjá Adobe eru til dømis Photoshop, Acrobat, Illustrator og Premiere Pro. Adobe hevur høvuðsskrivstovu sína í San Jose, Kalifornia. Felagið varð stovnað í 1982 í Mountain View í Kalifornia, USA.

Bólkur:Fyritøkur
Atlantic Rhapsody - 52 scener fra Tórshavn

**Atlantic Rhapsody** er heimsins fyrsti føroyskt framleiddi spælifilmur, ein sonevndur no-budget filmur og kostaði bert 1,7 milliónir at gera. Úti við 200 leikarar og onnur arbeiddu ólønt til tess at filmurin kundi gerast veruleiki. Tað er Katrin Ottarsdóttir, sum hevur leikstjórnað filmin og skrivað leikhandritið, Blue Bird Film framleiddi filmin. Filmurin varð frumframsýndur í 1989 og útgivin í 1990.
Tá filmurin var sýndur í Leikhús Bio, sló hann øll áskoðaramet og yvirhálaði bæði Rambo og Karen Blixen-filmin "Out of Africa". 
Tey leikandi vóru: Páll Danielsen, Erling Eysturoy, Elin K. Mouritsen og Katrin Ottarsdóttir. 
Tónleikin gjørdi Heðin Meitil. Filmurin varar í 75 minuttir.

## Heiður
*1989 - 1. heiðursløn á *Nordische Filmtage* í Lübeck. 

## Keldur


Bólkur:Føroyskir filmar
Bólkur:Katrin Ottarsdóttir
Barbara (filmur)

**Barbara** filmurin hevði frumframsýning í 1997 og var tá tann dýrasti filmur, ið nakrantíð var framleiddur í Danmark – ella í danska kongaríkinum. Nils Malmros nýtti føroyskar leikarar í minni leiklutir, eitt nú Høgna Jóhanson og Erling Eysturoy. Partar av filminum vóru tiknir upp nirði í Keypmannahavn á Hólminum, og har vóru nógvir føroyingar við sum statistar. Barbara var tá einasti stórfilmur, ið var upptikin í Føroyum og filmsframleiðarar høvdu ávísar trupulleikar. Nógv viðurskifti vóru ring at hava tamarhald á. Skiftandi veður, skiftandi ljóssetingar og alt tað, ið føroyingar eru so vanir við. Malmros vann eina Robert heiðursløn fyri Barbaru. Filmurin varð seinni gjørdur til eina sjónvarpsrøð í tveimum pørtum. 

Skaldsøgan Barbara hjá Jørgen-Frantz Jacobsen kom á prent í 1939. Søgan snýr seg um eina vandamikla femme fatale, Barbara. Søgan fer fram í tíðarskeiðinum 1746-1766 og Nils Malmros setti sær fyri at filmatisera skaldsøguna.

Bólkur:Danskir filmar
Super Size Me

**Super Size Me** er ein filmur sum varð gjørdur í 2004. Filmurin byrjar við, at filmsskaparin Morgan Spurlock setur sær fyri, at liva av McDonald's mati í ein mánað. Filmsliðið fylgir Morgan hendan mánaðin. Hann etur McDonald's mat, til hvørja máltíð, hvønn dag. 

Tað er eyðsýnt at snarføði-matur ikki er heilsugóður matur og læknarnir øtast um, hvussu skjótt kroppurin hjá Morgan forfellist. Forsøgskaninin  er til læknakanningar regluliga, og hann fær at vita, at livurin møguliga er við at fáa ólekjandi skaða, 3 vikur inn í filmin, men hann velur at halda á. Psykiskt broytist Morgan eisini, hann sveiggjar og skiftir sinnalag, um hann ikki etur ofta. Samrøður við baklandið hjá honum verða eisini vístar, eitt nú við konu hansara, ið er veganari. Super Size Me gevur hyggjaranum eitt ræðandi innlit í amerikanskari snarføði mentan. 

Bólkur:Dokumentarfilmar
Robin Hood

**Robin Hood** hevur verið ein partur av Hollywood síðani 1938, men søgan um bogaskjúttan og uppreistrar sinnaða bretan, er nógv eldri enn so. Tað fyrsta man veit um Robin Hood, stavar frá yrkingina piers plowman úr seinnu helvt av 14. øld. Shakespear nýtti eisini navn hansara, men óvist er, um hann veruliga hevur verið til. Nógvir serfrøðingar vilja vera við, at Robin er ein íspunnin persónur. Serliga varð hann nógv nýttur í romantiska tíðarskeiðinum, innan bókmentir. Nógv gomul ongsk kvæði røða um hann og menninar hansara. Í filmhøpi hava nógvir hava haft leiklutin, sum Robin. Errol Flynn hevði leiklutin í 1938 og Kevin Costner aftur í Robin Hood: Prince of Thieves, ið helst er kendasti filmur, um harra Hood.

Bólkur:Onglendingar
Bólkur:Uppspunnin fólk
Nina Hagen

**Nina Hagen** (f. *Catharina Hagen* 11. mars í 1955) er ein songkvinna úr Týsklandi. Nina Hagen er upprunaliga úr gamla Eysturtýsklandi. Hon gjørdist kend í sjeytiárunum. Fyrst sum slagarasongkvinna. Men seinni skifti hon stíl, og síðst í sjeytiárunum og øll áttatiárini var hon rættiliga nógv frammi sum punksangari. Seinastu árini hevur henni eydnast rættiliga væl at syngja big band tónleik. 

Hon er kend um allan heim sum punkrokk songkvinna við stórfingnum og ógvusligum pallframførslum sum vørumerki. Hagen hevur fyrr fingist við hinduismu og trúgv á UFO, men hon er nú sannførd um, at hon hevur funnið andaliga heim sítt í Jesusi. Hesum greiðir hon frá í samtalu við týsku avísina Bild.

Bólkur:Týskar songkvinnur
Bólkur:Tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1955
Pixar

**Pixar** var upprunaliga ein triðingur av teldudeildini hjá Lucasfilm. Deildin samstarvaði við víðagitnu special-effects-deildina ILM (Industrial Light and Magic) hjá Lucasfilm. Serliga vóru tað filmar sum Star Trek II: The Wrath of Khan og Young Sherlock Holmes, ið arbeitt varð við. 

1985 var eitt trupult ár hjá Lucasfilm. Inntøkurnar vóru minkandi, og fyritøkan hjá George Lucas var trýst fíggjarliga. Steve Jobs var stovnari av Apple, men valdi at selja sín part av Apple í 1985. Hann leitaði eftir einari nýggjari verkætlan, og Jobs keypti teldudeildina hjá Lucasfilm árið eftir, í 1986. Felagið fekk navnið *Pixar*. Upprunaliga var Pixar ein deild, ið framleiddi (high-end) forrit. Hesi vóru nýtt til at gera telduanimering. Tað vóru tó fleiri starvsfólk, ið droymdu um at gera animeraðar filmar. Ein teirra var John Lasseter, hann hevði leingi framleitt stuttfilmar. 

Summir stuttfilmar vóru nýttir sum partur av reklamu fyri animatiónsforritini hjá Pixar. Marknaðurin fyri hesi forrit var tó ov lítil, og húsagangurin nærkaðist. Neyðugt var at vinna pening og Lasseter fór saman við samstarvsfelagum at framleiða reklamufilmar fyri onnur feløg. Hetta eydnaðist væl, og Disney sá møguleikarnar í teldugjørdum filmum. Í 1991 bílegði Disney 3 filmar; fyrsti filmur skuldi á marknaðin í 1995. Hóast eigarin Steve Jobs var trýstur fíggjarliga, valdi hann at halda fram og gera filmarnar. Hetta var ein góð avgerð. Fyrsti filmurin æt Toy Story, ið legði 530.000.000 $ eftir seg.

Um ein hyggur eftir filmunum:

* *Toy Story* (1995)
* *A Bug's Life* (1998)
* *Toy Story 2* (1999)
* *Monsters, Inc.* (2001)
* *Finding Nemo* (2003)
* *The Incredibles* (2004)
* *Cars* (2006)
* *Ratatouille* (2007)
* *WALL·E* (2008)
* *Up* (2009)
* *Toy Story 3* (2010)
* *Cars 2* (2011)
* *Brave* (2012)
* *Monsters University* (2013)
* *Inside Out* (2015)
* *The Good Dinosaur* (2015)
* *Finding Dory* (2016)
* *Cars 3* (2017)
* *Coco* (2017)
* *Incredibles 2* (2018)
* *Toy Story 4* (2019)
* *Onward* (2020)
* *Soul* (2020)
* *Luca* (2021)
* *Turning Red* (2022)

Hesir hava samanlagt vunnið 22 Academy Awards og meira enn 3,2 mia. $ eru tæntir inn. Hetta er methøgt í
filmsídnaðinum. 

## Ávísing úteftir
* Almenn heimasíða

Bólkur:Fyritøkur
Memotekið

**Memotekið** er ein nýggjur føroyskur dansistuttfilmur, sum Rannvá Káradóttir og Marianna Mørkøre hava stjórnað og framleitt. Filmurin hevur 2 frumsýningar tann 29. apríl í samband við altjóða dansidagin. Ein sýning verður í Norðurlandahúsinum, og ein sýning verður á Cinematekinum (Det Danske Filminstitut) í Keypmannahavn. Filmurin verður eisini sýndur í ávikavist Ålborg og Århus tann 2. mai. 

Memotekið er ein eksperimentellur dansi-stuttfilmur, har dansur í minimalistiskum formi verður settur í kontrast til ta ríku og villu føroysku náttúrumyndina. Filmurin er tikin upp við Super8-tóli og gevur hetta filminum eitt ævintýrakent og surrealistiskt sermerki. Dansifilmar eru enn eitt sera nýtt og ungt fyribrigdi, og Memotekið er eitt alternativt boð uppá, hvat ein dansifilmur er og kann rúma. Jens L. Thomsen hevur gjørt tónleik til filmin. Dansarar eru Kristina Sørensen Ougaard og Matilde Wendelboe Dresler. 

## Sí eisini

* Føroyskir filmar

Bólkur:Føroyskir filmar
Svartbakur

**Svartbakur** (frøðiheiti - *Larus marinus*), vanliga nevndur bara **bakur**, er størsti fuglur av másasløgunum. Á kápuni er hann dimmgráur. Hann eigur víða um í norðanlondunum. Reiðrið er stórt, men heldur óvandaliga gjørt. Ofta er tað í homrum ella rókum millum hamrar, men stundum á sløttum haga, helst ikki langt frá fuglabjørgum. Klekingartíðin er 28 dagar. Dúnungin líkist likkuunga. Svartbaksskurin er nógv bleikari enn másaskurin og likkuskurin, og hann hevur ikki fingið sín fullkomna lit fyrr enn 4ða ella 5ta árið — til dømis er hin reyði bletturin á nevinum svartur til 5ta árið. Har, sum bakur eigur, vilja aðrir fuglar ikki fáa sær bústað, tí hann etur bæði egg og ungar teirra, hann drepur eisini smálomb, og tí hava føroyingar roynt at avoyða hann. Nú eru so fáir eftir, at tað sæst lítið ella einki til spellið, teir gera. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Føroyahávur

**Føroyahávur** (frøðiheiti - *Scymnodon obscurus*; en.: *Smallmouth velvet dogfish*, fr.: *Squalegrogneur quene échancré*, ís.: *Færeyjaháfur*). Føroyahávur kann gerast í minsta lagi 80 cm langur. Hann er botnfiskur og miðsjóvarfiskur, úr 200 m og djúpari. Tað er óvist, hvussu djúpt hann fer, men møguliga niður á 1450 m. Hann hevur tvær smáar ryggfjaðrar og lítlan pík framman fyri ryggfjaðrarnar. Tann fremra situr mitt á kinum. Hin aftara er heldur størri enn tann fremra og kemur ikki aftur móti stertinum. Hann hevur smalar uggafjaðrar, sum ikki røkka aftur til fremru ryggfjøður. Miðjan á búkfjaðrafestunum situr undir fremra enda á aftaru ryggfjøður. Sterturin er stuttur við stórum, rundum skarði millum ovara og niðara stertablað. Høvdið er um 23 % av heildarlongdini. Hann hevur 5 smáar táknarivur framman fyri uggafjaðrarnar. Gronin er eitt sindur longri enn kjaftbreiddin. 

Hann er smidligur fiskur. Miðjan á fremru ryggfjøðurini er mitt á fiskinum. Aftari endi á búkfjaðrafestinum er mitt undir aftaru ryggfjøður. Íslendskir fiskifrøðingar góvu hesum hávi navnið *færeyjaháfur*.

Bólkur:Fiskar undir Føroyum
Bólkur:Fiskar
Gráhávur

**Gráhávur** (í slættuhávaættin) (frøðiheiti - *Galeorhinus galeus*; da.: *Gråhaj*, en.: *Tope shark* ella *School shark*, fr.: *Requin hâ – Milandre*, ís.: *Gráháfur*, no.: *Gråhai*, tý.: *Hundshai*) verður upp í 2 metrar, men vanliga ikki størri enn 150 cm. Hann er uppsjóvar- og botnfiskur, úr vatnskorpuni niður á 50 metra dýpi. Gráhávur er myrkagráur á bakinum, ljósari um síðurnar og næstan hvítur undir búkinum. Hann kann eisini vera stálgráur ella brúnur-ljósabrúnur á bakinum. 

Hann er mjáur og smidligur hávur við longum spískum høvdi, ið er umleið 20 % av heildarlongdini. Gráhávur hevur tvær ryggfjaðrar, báðar tríhyrntar. Tann fremra er væl størri enn aftara. Fremri endi hennara er uppi yvir innara horni á uggafjøðurini. Aftara ryggfjøðurin og gotfjøðurin eru eins stórar. Uggafjaðrarnar eru stórar og tríkantaðar. Gráhávur hevur fimm smá táknaop, og andahol aftan fyri eygað og tríkantaðar "hávatenn", sum eru eins í báðum kjaftum. Hann hevur eygnalok. Stórt skarð er inn í stertin, og sterturin er nakað upprendur. Lítið sæst til strikuna. Hann er smidliga vaksin, hevur gotfjøður og andahol og hevur ikki "kjøl" á síðunum á klingruni. Hjá føroyingum hevur hann ikki vinnuligan týdning. 

## Útbreiðsla

Undir Føroyum er hann skrásettur eina ferð. Hann er fingin suður av Munkagrunninum mitt í 1980-árunum. Er annars frá Tróndheimsleiðini og suðurlandinum í Íslandi til Asoroyggjarnar. Í Indiahavinum við Suðurafrika. Í Miðjarðarhavinum, vestarumegin í Suðuratlantshavinum og í Kyrrahavinum.

Bólkur:Fiskar undir Føroyum
Bólkur:Fiskar
Maywood

**Maywood** er ein býur í Illinois í Sambandsríkinum Amerika. Býurin, sum varð sett á stovn í 1869, hevði umleið 24.000 íbugvar í 2010. 

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.maywood-il.org
* Maywood á kortinum: osm

## Keldur


Bólkur:Illinois
Bólkur:Býir í Illinois
Petur Reinert (1978)

**Petur Reinert** (f. 28. februar 1978 í Tórshavn) er ein væl kendur dómari á føroyska fótbóltsvøllinum. Í september 2012 hevði hann dømt 370 dystir og verið hjálpardómari í 130 dystum. Petur hevur verið altjóða UEFA dómari síðan 2007. Hann hevur dømt altjóða dystir í Føroyum og í øðrum londum.

## Keldur


## Slóðir
*Worldreferee.com, hagtøl 

Bólkur:Føroyskir fótbóltsdómarar
Bólkur:Føðingar í 1978
Chrzanów

**Chrzanów** er ein býur i Suðurpóllandi, sum hevur umleið 39 356 íbúgvar. Býurin liggur umleið 36 km vestan fyri Kraków.

## Slóðir
* www.chrzanow.pl
* Chrzanovia Patria Parva

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Chuck Norris

**Chuck Norris** (f. 10. mars í 1940 í Ryan, Oklahoma) var ein av størstu kampsport stjørnunum og -sjónleikarunum í 80unum. Var við í Bruce Lee filminum Way Of The Dragon og spældi ígjøgnum 90'ini leiklutin sum The Walker í sjónvarpsrøðini Walker, Texas Ranger. Hann hevur vunnið sær eitt heilt serligt status, sum ein av leiðandi kult-figurunum í nýggjari tíð. Hann gjørdist kendur um heimin sum sjónleikari og serfrøðingur í karate. Gjøgnumbrotið sum sjónleikari kom við at samantvinna sjónleik og karate í filmum saman við eitt nú Bruce Lee. Seinni spældi Chuck Norris í action-filmum sum "Missing In Action", "Delta Force" og "Invasion U.S.A.". Hann var eisini høvuðsleikari í sjónvarpsrøðini "Walker, Texas Ranger".

Hann stuðlaði John McCain (R) í 2008 . 

## Kelda


Bólkur:Ítróttafólk úr USA
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1940
Viðarlundin á Abbreyt

**Viðarlundin á Abbreyt** er ein viðarlund í Sandavági. 

Í áttatiárunum hevur Sandavágs kommuna sum eigari søgt um at fáa økið á Abbreyt skógfriðað. Í 1988 (13. august 1988) varð so skógfriðing lisin á lendið. 

Viðarlundin er um 7.340 m² til víddar og liggur á matr. nr. 150a, Sandavágur. 

## Keldur

* *Træplanting í Føroyum í eina øld*, Andrias  Højgaard, s. 48. Tórshavn 1989. 
* *Uppskot til løgtingslóg um viðarvøkstur og frílendisrøkt*, Eyðun Elttør, talva 2, Løgting, 4./3. 2003. 

Bólkur:Vágar
Bólkur:Viðarlundir í Føroyum
Gepardur

**Gepardur** (frøðiheiti - *Acinonyx jubatus*) er flekkut rándýr av kattarslag líkt tikara. Í heiminum í dag finnast minni enn 20.000 gepardar eftir, sum sostatt verður mett sum hótt djóraslag. Gepardurin er skjótast djór á jørðini, ið gongur á fýra beinum. Vanliga hevur verið mett, at gepardurin hevur eina toppferð á umleið 110-120 kilometrar um tíman, men megnar tí ikki at halda ferðina yvir longri tíð.

Gepardur er skjótast millum súgdjór. Stutt strekki rennur einki djór undan gepardinum, hann kann renna 100 km. um tíman. Men hann fær ikki sum hinir stórkøttirnir krept klørnar inn í labban, so tær eru altíð útspílaðar, tí fótar hann sær sera væl, tá ið hann rennur. Verður gepardur avdúkaður, meðan hann sníkir seg eftir fongi, gevst hann alt fyri eitt, er hann meiri enn 180 m. frá. Meiri enn onnur hvør veiðiroynd hansara miseydnast.

Bólkur:Súgdjór
The Reverends

**The Reverends** er ein føroyskur alt.country og americana bólkur, ið varð stovnaður í 2003. Teir spæla tónleik, sum teir sjálvir nevna "Norðurlendskt Americana"/"Alt.Country". Limirnir hava áður, spælt og summir spæla enn í bólkum sosum Mold, Mc-Hár, Páll Finnur Páll og Føroya Symfoniorkestri. 

## Limirnir í The Reverends eru

* Niclas Thorsteinsson - sang. 
* Janus Kampmann - gittar. 
* Jens Virgar Jakobsen - gittar. 
* Kristin Nolsøe Bech - bass. 
* Rúni K. Mouritsen - trummur. 

## Útgávur

* *When You're Done* (2009). Útgivin hjá Tutl. 

## Leinkjur

* http://birkblog.blogspot.com/2009/08/my-heart-is-open-sky.html
* http://www.myspace.com/thereverendsmusic
* http://www.thereverends.com/ 

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Bólkur:Country
Niels Arge Galán

**Niels Arge Galán** er forsangari í punk bólkinum 200. Hann hevur áður verið guitarleikari í rokk bólkinum Mold. 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Føroyskir guitarleikarar
Bólkur:Gøtufólk
Niclas Thorsteinsson

**Niclas Thorsteinsson** er oddamaður í country og americana bólkinum The Reverends. Hann hevur áður verið oddamaður í rokk bólkinum Mold og funk bólkinum 12 Funky Monkeys. 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Kristin Nolsøe Bech

**Kristin Nolsøe Bech** er bassleikari í bólkinum The Reverends. Hann hevur áður leikt í bólkinum Mold. 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Mary Travers

**Mary Travers** (f. 9. november 1936 í Louisville, Kentucky - d. 16. september 2009 í Danbury, Connecticut) var partur av sangbólkinum Peter, Paul & Mary – saman við Paul Stookey og Peter Yarrow. Bólkurin Peter, Paul & Mary trein fram á amerikanska sang- og tónleikapallin í 1961 og legði síðan rødd til hópatals mótmælissangir í USA í trýssunum. Kendastir munnu krígsandstøðingasangirnir "Where have all the flowers gone" og "Lemon Tree" vera. Harumframt vann bólkurin miklan tokka fyri útlegging sína av "Blovin’ in the Wind" hjá Bob Dylan og "Leaving on a Jet Plane" hjá John Denver. 

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1936
Bólkur:Andlát í 2009
Capitalism: A Love Story

**Capitalism: A Love Story** er heitið á sætta dokumentarfilminum hjá Michael Moore (f. 23. apríl 1954 í Flint, Michigan) og hann verður frumsýndur í New York og Los Angeles tann 23. septembur 2009. Síðan verður filmurin vístur í restini av USA tann 2. oktobur. Enn er ikki vist, nær filmurin kemur hendan vegin. Moore hevur bæði langað út eftir bil ídnaðinum, skotvápnamentanini og Bush stjórnini í Amerika. Nú leypur hann í krovið á landsins fíggjarmynduleikum. Hann fer at snúgva seg um fígggjarkreppuna í heiminum og serliga í USA. 

Filmurin er skýrdur at vera tann besti, sum Moore hevur gjørt. Í filminum greiðir Moore frá fíggjarliga skammlopinum, sum í fjør rakti heimin –og serliga Amerika. Í bretska blaðnum The Guardian fær filmurin 4 av 5 stjørnum. Filmurin verður lýstur sum eitt álop á kapitalistisku skipanina, har nakrir fáir gribbar skora vinningin og hava skuldina fyri neyð og armóð hjá milliónum av øðrum. Bankar og kapitalgrunnar eru teir óndu, sum gera so fløktar íløgur, at eingin hevur nakran møguleika at gjøgnumskoða tær. Filmurin er samansettur av søgum frá syndarligum mannalagnum, humori, happenings og filmsbrotum. 

Umstríddi Moore eigur fleiri dokumentarfilmar, ið eru hægstir á toplistanum yvir dokumentarfilmar, ið hava vunnið flest filmar inn aftur. 

## Slóðir úteftir

* Official website
* Síggj treylaran her

Bólkur:Dokumentarfilmar
Lawetz

Tónleikabólkurin **Lawetz** varð stovnaður á heysti 2002. Bólkurin spratt burturúr tónleikaumhvørvinum í Hoydølum. 

Lawetz var við í Prix Føroyum í 2003 og 2005. 

Til Prix Føroyar 2003 var manningin: Høgni Reistrup, Dávur Juul Magnussen, Rúni Mouritsen, Ísak Sambleben og Høgni Fagraberg. 

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar