open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Minneapolis

**Minneapolis** er størsti býur í Minnesota, USA og er tvíburi staður við Saint Paul. Orðið Minneapolis kemur úr Dakota *mni* (vatn) og grikskt *polis* (staður). Minneapolis er ein nýmótans amerikanskur býur. Sum miðdepil í einum stórum landbúnaðarøki er Minneapolis týðandi handilsbýur. Upprunaliga var Minneapolis tveir býir － Minneapolis og Saint Paul, － sum eru samanvaksnir.

Eitt fleirtal av teim fyrstu niðursetufólkunum her komu úr Skandinavia. 
Minneapolis er tað økið í USA, har muslimar eru flestir í tali. 

## Systurstaðir
*  Santiago de Chile (Kili)
*  Kuopio (Finnland) 
*  Ibaraki (Japan)
*  Novosibirsk (Russland) 
*  Tours (Frakland)
*  Harbin (Kina)
*  Eldoret (Kenja)
*  Uppsala (Svøríki)

## Myndir

Mynd:Minneapolis_skyline_from_Prospect_Park_Water_Tower%2C_July_2014.jpg|
Mynd:Minneapolis.jpg|Miðbýurin frá *Stone Arch Bridge*.
Mynd:2008-0712-MPLS-panorama.JPG|
Mynd:Minnehaha Falls on June 22, 2013 - Video 1 of 4.webm|Minnehaha Falls


## Sí eisini
* Minnesota

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.minneapolismn.gov

## Keldur


Bólkur:Minnesota
Bólkur:Býir í Minnesota
Saint Paul

**Saint Paul** (ella **St. Paul**) er høvuðsstaður Minnesotas og er næststørsti býurin. Hann er eisini tvíburi staður við Minneapolis. Hann hevur umleið 287 túsund íbugvar.

## Myndir

Mynd:Minnesota_State_Capitol.jpg|Minnesota State Capitol í Saint Paul
Mynd:Saint Paul City Hall.jpg|Ráðhúsið í St. Paul
Mynd:Saint_Paul-2005-10-27.jpg|


## Systurstaðir

*  Quito, Ekvador
*  Nagasaki, Japan, síðan 1955
*  Hadera, Ísrael, síðan 1981
*  Culiacán, Meksiko, síðan 1983
*  Changsha, Kina, síðan 1987
*  Lawaaikamp, Suðurafrika, síðan 1988
*  Modena, Italia, síðan 1989
*  Nowosibirsk, Russland, síðan 1989
*  Ciudad Romero, El Salvador, síðan 1991
*  Tiberias, Ísrael, síðan 1996
*  Neuss, Týskland, síðan 1999
*  Manzanillo, Meksiko, síðan 2002

## Sí eisini
* Minnesota

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.stpaul.gov
* Býurin á kortinum: osm

## Keldur


Bólkur:Minnesota
Bólkur:Býir í Minnesota
Sálmabók Føroya Kirkju

**Sálmabók Føroya Kirkju** er sálmabókin, ið nýtt verður í føroysku fólkakirkjuni. 

## Slóðir úteftir

*HTML-útgáva

Bólkur:Føroyska Fólkakirkjan
Bólkur:Bókmentir
Bólkur:Kirkjutónleikur
Bólkur:Sangir
Venesia

**Venesia** (italskt: *Venezia*; venesianskt: *Venes(s)ia*; enskt: *Venice*; danskt, svenskt og týskt: *Venedig*) er ein býur í Italia. Venesia er sunnanfyri Alpurnar á einum stórum graslendi í Norðuritalia, og hevur umleið 259 263 íbúgvar (2012). Gamli havnarbýurin er ein av heimsins vakrastu býum. Í honum eru, sum í øðrum italskum býum, nógvir gamlir og vakrir bygningar. Venesia er bygdur á 118 smáar oyggjar í einum vatni, sum var skylt frá Adriahavinum við Lido. Í býnum eru 150 veitir, og einar 400 brýr eru um tær. 

Gamli, venesiski róðrarbáturin, *gondolin*, verður enn nýttur.

Bólkur:Býir og bygdir í Italia
Burkina Faso

**Burkina Faso**  (áður nevnt **Ovara Volta**) er eitt land í Vesturafrika við umleið 16,7 mió. íbugvar. Høvuðsstaðurin er Ougadougou. Í norðri hevur hann mark við Mali og Niger, í eystri við Benin, í suðri við Gana og Fílabeinsstrondin, og í vestri við Mali. Burkina Faso er inni í landinum í Afrika. Tað er av fátækastu londum í heiminum.

## Søga

Burkina Faso gjørdist sjálvstøðugt frá Fraklandi í 1960. Blaise Compaoré hevur sitið við valdið síðani hernaðarkvettið í 1987. Fleiri val hava verið, sum forsætisráðharrin hevur vunnið greitt, men bæði andstøðan í landinum og altjóða samfelagið hava sett spurnatekin við øll valini, sum øll hava verið merkt av illgruna um svik.

Heruruin í Burkina Faso tók valdið í landinum, tá forsetin, Blaise Campaore, 29. okt. í 2014 varð rikin frá valdinum, eftir mótmælisgongur og samanbrestir í fleiri dagar. Í fyrstu atløgu tók Honoré Traoré, herovasti, valdið og tilnevndi seg sjálvan sum landsins leiðara. Men dagin eftir var kvett framt móti honum, tá Isaac Zida, oberstloytnantur, tilnevndi seg sum forseta og boðaði frá, at hann verður leiðari fyri fyribilsstjórini, sum verður fram til valið í nov. 2014.

## Landafrøði

Sum í hinum londunum í Saheløkinum er turkur støðug hóttan. Seinastu árini hevur Saharaoyðimørk etið seg longri og longri suðureftir, og nógv gott beitilendi er vorðið oyðimørk. 

## Búskapur

Fáir býir eru í Burkina Faso, og mesta fólkið býr á bygd og livir av at velta jørðina og at halda neyt. Búskapurin í Burkina Faso er illa farin, tí at har hevur verið so ófriðarligt. Av tí at landið er so fátækt, fer triðja hvørt vaksið fólk av landinum at arbeiða. Burkina Faso fær nógva menningarhjálp úr útlondum. Á hvørjum ári lata Frakland, ið fyrr hevði valdið í landinum, og onnur lond í ES, Burkina Faso einar 2-3 milliardir krónur í menningarhjálp. Hjálpin verður bæði nýtt til stórar verkætlanir, til dømis til vatnorkubyggingar, og smá hjálpartiltøk, sum at grava vatnbrunnar, haðan ein bygd fær reint vatn. 

Vatntrot og kørg jørð eru bóndunum mikil meinbogi. Áðrenn til ber at sáa ella seta niður, má bóndin fella trø og runnar og seta eld á tey og pløga øskuna upp í moldina, so at tað taðar jørðina. Velt verður í hesum nýlendi í eini 4-5 ár, men tá er tað so púrgað, at bóndin má leggja inn av nýggjum, og gamla stykkið liggur sum opinekra í minst 5 ár. Mangir bøndur hava urtagarðar, har teir dyrka grønmeti til sín sjálvs. 

## Folkið

### Fólkasløg

* Mossi (47.9 %)
* Bobo (6.9 %)
* Gurunsi (5.0 %)
* Senufo (5.3 %)
* Lobi (6.9 %)
* Mande (6.7 %)
* Fulan (10.3 %): Fulaniar eru flakkfólk og liva av at halda neyt. Teir fara víða um eftir beiti og seta upp smáttur sínar og tjøld síni, tá ið teir skulu hvíla seg. Fulaniar liva av tí, teir fáa av dýrum sínum, mjólk, smøri og osti. Kjøt verður næstan aldri etið, tí at teir unna sær sjáldan at taka eitt dýr úr fylginum og drepa tað. Mangir fulaniar eru givnir at liva sum flakkfólk og hava sett seg niður sum bøndur. 
* Tuareg (3.1 %)

## Keldur


Bólkur:Burkina Faso
Simprentis

**Simprentis** er partafelag, ið mennir og veitir skeið til altjóða oljuídnaðin. Í Simprentis starvast 8 fólk, harav 4 í Føroyum, 1 í Noregi og 3 í Stóra Bretlandi. Stjóri í felagnum er Ólavur Ellefsen.

## Søga

Simprentis varð stovnað í 2000 av Ólavi Ellefsen.

19. desember 2003 setti SET pening í felagið, svarandi til at SET kom at eiga 20% av felagnum.

31. januar 2007 settu Framtaksgrunnur Føroya og Royndin saman við privatum íleggjarum 4,6 mió kr í felagið.

## Notur


## Keldur

* Heimasíðan hjá Simprentis 

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Ólavur Ellefsen

**Ólavur Ellefsen** er stjóri í Simprentis. Hann var við til at stovna samskiftisfyritøkuna Kall, sum seinni broytti navn til Vodafone.

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Simprentis 

bólkur:Føroysk vinnulívsfólk
Ellefsen, Ólavur
Arabiskt mál

**Arabiskt mál** (arabiskt; *الْعَرَبيّة*, *al-ʿarabiyyah* ella bara *عَرَبيْ* *ʿarabī*), er í afroasiatiska málættin, semitiska greinin. Um 206.000.000 fólk tosa okkurt frábrigdi av arabiskum. Hóast standardarabiskt, sum er eitt tillagað frábrigdi av klassiskum arábiskum, er alment mál í arabiskum londum, eru tað vanliga bert fólk við góðari útbúgving, sum duga tað hampiliga væl. Koranin er skrivað á klassiskum arabiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá muslimum. Tað arabiska stavraðið hevur 28 bókstavir og skriftmálið verður skrivað frá høgru til vinstru. Arabiskar dialektir verða talaðar í Norðurafrika (frá Maghreb í Marokko til Egyptaland) og í Miðeystri (frá Palestina/Ísrael til Irak, og úr Sýria til Jemen). Maltesiskt er eisini ein arabisk dialekt. Hóast felagsheitið "arabiskt" (av átrúnaðarligum og politiskum orsøkum) verður brúkt, so er talan "de facto" um fleiri ymiskt "arabisk" mál, har fólk ikki skilja hvønn annan.

## Stavraðið

Bólkur:Mál í Afrika
Bólkur:Mál í Asia
Bólkur:Semitiskt mál
Kinesiskt mál

**Kinesiskt mál** ella **kinverskt** (kinesiskt; *汉语/漢語*, *Hànyǔ*, *中文* ella *Zhōngwén*) er í grundini fleiri skyld mál, har mandarinskt, sum er móðurmál hjá um 875.000.000 fólkum, er tað størsta, og tað er eisini standardmál í Kina. Kinesisk mál eru móðurmál hjá meira enn 1.200.000.000 fólkum, harav meginparturin býr í Kina og um 22.000.000 í Teivan. Í kinverska teknmálinum eru mong túsund tekn. Hvørt tekn er orð ella hugtak og ikki ljóð sum í okkara skriftmáli. 

Kinesiskt er størsta málið í Fólkalýðveldi Kina. Harumframt er kinesiskt høvuðsmálið í Lýðveldið Kina, Hongkong, Makao og Singapor.

Bólkur:Mál í Asia
Bólkur:Kinesiskt skriftmál
God Save the King

**God Save the King** er tjóðsangur hjá Stóra Bretlandi, Avstralia, Kanada, Jamaika, Bahamaoyggjar, Tuvalu og Nýsælandi.

## Tekstur

God save our gracious King ,
Long live our noble King,
God save the King!Send him victorious,
Happy and glorious,
Long to reign over us;
God save the King!

O Lord our God arise,
Scatter his enemies
And make them fall;
Confound their politics,
Frustrate their knavish tricks,
On Thee our hopes we fix,
God save us all!

Thy choicest gifts in store
On his be pleased to pour;
Long may he reign;
May he defend our laws,
And ever give us cause
To sing with heart and voice,
God save the King!

Bólkur:Bretland
Læsesal Vest

**Læsesal Vest** ella granskingarlesistovan á Kongliga Bókasavninum (danskt: *Det Kongelige Bibliotek*) er partur av Danska Tjóðbókasavninum (danskt: *Danmarks Nationalbibliotek*), sum heldur til í Den Sorte Diamant á Slotsholmen í Keypmannahavn, Danmark. Lesistovan er frá tíðini, tá Fríðrikur III kongur stovnaði Kongliga Bókasavnið, og hevur hildið til ymsastaðni.

## Endamálið við lesistovuni er

* at gera tað gjørligt at granska tilfar, ið bert kann nýtast á lesistovuni
* at veita brúkarum atgongd til eitt stórt handbókasavn
* at veita brúkarum fast granskingarpláss

## Lesistovan er ætlað

* lærda háskúlanum í Keypmannahavn
* granskarum innan- og uttanlands
* øðrum, ið leita sær vitan á hægri støði

Handbókasavnið á lesistovuni er í tveimum hæddum og telur um 65.000 bind. Tað fevnir um fleiri yrkisgreinir hjá Kongliga Bókasavninum, tó serliga hugvísindi og gudfrøði.

## Slóðir

* Læsesal Vest
* Det Kongelige Bibliotek

Bólkur:Bókasøvn
Bólkur:Danmark
Tbilisi

**Tbilisi** er høvuðsstaður Georgias. Høvuðsstaðurin í Georgia er bygdur í brøttu líðini niðan frá Kuraá. Tbilisi er av sonnum fjølmentaður býur, stutt hvørt frá øðrum eru sýnagoka, moska, georgisk basilika (fornkirkja), armensk kirkja og persisk eldtilbiðjaratempul. 

## Vinabýir

* Saarbrücken, Týskland (1975)
* Nantes, Frakland (1979)
* Ljubljana, Slovenia (1979)
* Innsbruck, Eysturríki (1982)
* Yerevan, Armenia (1996)
* Atlanta, USA (1987)
* Palermo, Italia (1987)
* Bristol, Ongland (1988)
* Bilbao, Spania (1989)
* Ankara, Turkaland
* Kiev, Ukraina (1999)
* Astana, Kasakstan (2005)
* Merdivenköy, Turkaland

Tbilisi-View from St Nicholas-14-019-gje.jpg|Cityscape
Tbilisi-Jumah-Moschee-06-2019-gje.jpg|Mosque
Tbilisi-Metekhi-Kirche-06-2019-gje.jpg|Metekhi church
Tbilisi-Sioni-Kathedrale-08-2019-gje.jpg|Sioni Cathedral
Tbilisi-Sioni-Kathedrale-22-Ikonostase-2019-gje.jpg|Sioni Cathedral inside

## Sí eisini

* Georgia
* Evropa

Bólkur:Georgia
Mikael Blak

**Mikael Blak** (føddur 1979) er ein føroyskur tónleikari, tónaskald og tónleikaframleiðari. Hann spælir á fleiri ymisk ljóðføri eitt nú bass og kontrabass. Hann er basspælari í punk-bólkinum 200. Harumframt hevur hann spælt bass við eitt nú Eivør Pálsdóttir. Hann var ein av tónleikarunum, sum spældu til Summartónar 2012. Mikael er sonur kenda tónleikaran og tónasmiðin Kristian Blak. Teir báðir eru, saman við øðrum, limir í klassiska tónleikabólkinum Yggdrasil, Kristian er leiðari og spælir klaver, og Mikael spælir bass. Mikael hevur framleitt fløguna *[[Á fold eru túsund gudar]]* hjá Hanus G. Johansen, fløgan kom út í november 2012. 

## Komponerað tónleik til virðisløntir filmar
Mikael Blak hevur komponerað løg til stuttfilmarnir *[[Summarnátt]]* og Vetrarmorgun hjá Sakaris Stórá. Summarnátt vann tann allarfyrsta Geytan, ið er ein føroysk filmsheiðursløn. Tey fýra løgini sum mynda soundtrackið í Summarnátt hava hesi heiti: ”Byrjan”, "Dýrdarfall”, ”Summardáar” og ”Summarnátt”. Stuttfilmurin *Vetrarmorgun* vann eina virðisløn á einum av heimsins størtstu filmsfestivalum, á Berlinaluni 2014. Filmurin vann í bólkinum *The Special Prize of the Generation 14plus International Jury*.

## Útgávur

### Við 200
* 2001 - Tveyhundrad Prosent, TUTL. Mikael spælir bass, keybords, guitar, Synthesizer [Moog]. Mikael, Uni Árting og Niels Arge Galán hava skrivað sangirnir.
* 2005 *[[Viva la Republica]]*
* 2006 *[[Graceland]]*
* 2008 *[[200 Decibel]]*
* 2009 *[[Stokkhólmssyndromið]]*
* 2012 *[[VENDETTA!]]*

### Spælir ymisk ljóðføri
* Eivør, 2000, TUTL (kontrabass)
* Teitur ‎– The Singer, 2008, Playground Music Scandinavia (bass)
* Clickhaze ‎– EP, Tutl, 2002. Mikael spælir her: Acoustic Bass, Organ [Hammond], Synthesizer [Moog].
* Kristian Blak & Yggdrasil (8) ‎– Risastova, Tutl, 2006. Mikael spælir bass.
* Tobias Fröberg ‎– Somewhere In The City, FireEgg Recordings , 2006. Bass.

### Filmstónleikur
*2013 - Gjørdi fleiri løg til stuttfilmin *[[Vetrarmorgun]]*, sum vann virðisløn á Berlinaluni 2014.
*2012 - Gjørdi fýra løg til stuttfilmin *[[Summarnátt]]*, sum vann fyrstu føroysku filmsvirðislønina Geytan.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroysk tónaskøld
Bólkur:Føroysk filmsfólk
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Føðingar í 1979
Bagdad

Høvuðsstaður Iraks, **Bagdad** (arabiskt; *بغداد*), er fram við Tigris. Hann er størsti býur í Irak og miðdepil í fyrisiting og handli. Í býnum renna saman gamalt og nýtt, avgamlar moskur, nútímans háhús og trongligir basarar. Bagdad hevur verið miðstaður í islamskari mentan í meiri enn túsund ár. Bagdad var áður høvuðsstaður í tí veldiga arabiska ríkinum. Tá blómaði býurin og var skrýddur við prýðiligum borgum og øðrum listaverkum. Meginparturin av tí gamla Bagdad er nú burtur, men á grundini er vaksin upp ein tíðarhóskandi stórbýur. Úr Bagdad gongur jarnbreyt til Basra við Persarahavið. 

## Vinabýir

*  Keiro,  Egyptaland, 1978
*  Amman,  Jordan, 1989

## Sí eisini
* Irak
* Miðeystur
* Asia

## Keldur

Bólkur:Irak
Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Bólkur:Miðeystur
Stóruvøtn

Á markinum ímillum Kanada og Sambandsríki Amerika eru **Stóruvøtn** (á enskum: *Great Lakes*). Í USA og Kanada eru fimm stór fesk vøtn: Superior­ vatn, Michiganvatn, Huronvatn, Erievatn og Ontariovatn. Tey eru bundin saman í eina stóra skipan. Haðani rennur St. Lawrenceá gjøgnum Kanada út í Atlantshav. Hesi vøtn rúma um fimtingin av øllum vatni í heiminum. Bara Michiganvatn, vinstrumegin, er sunnan fyri markið. Ímillum vøtnini eru grivnar siglingarveitir, og samband er við St. Lawrenceá, sum rennur út í Atlantshav. Í Niagaraá, sum rennur úr Erievatni í Ontariovatn, eru hinir viðgitnu Niagarafossar. Rundan um tey stóru vøtnini og fram við ánni er nógvur ídnaður, sum dálkar vatnið. Serliga Erievatn er illa dálkað. Har eru stórir ídnaðarbýir, so sum Buffalo í New York, Cleveland í Ohio og Detroit í Michigan.

Bólkur:Kanada
Bólkur:Vøtn í USA
Stóru Grasfløturnar

Miðskeiðis í Kanada og Sambandsríki Amerika eru **Stóru Grasfløturnar** ella prerian, sum lendið eisini verður kallað (á enskum: *Great Plains*). Á hesum óføra víða lendið er heitt og turt um summarið og kuldi og kavi um veturin. Trø vaksa bara við áir og vøtn. Fyrr, tá ið fløturnar vóru albeittar við síðum grasi, gingu fleiri milliónir visundar har. Nú eru fløturnar veltar. Mesta grøðin er hveiti og mais.

Bólkur:Kanada
Bólkur:Landafrøði hjá USA
Vancouver

**Vancouver** í British Columbia á vesturstrondini í Kanada er ein væl umtóktur býur. Mong vilja fegin sleppa at búgva har, og stór framgongd er í ídnaðinum. Havnin frystir ikki um veturin og liggur tí væl fyri til handilssamstarv við lond í Asia hinumegin Kyrrahav. Mong kinversk húski, helst úr Hongkong, búsettu seg her, áðrenn Hongkong fór undir kinverskt yvirræði í 1997. 

## Vinabýir
* Odessa, Ukraina (1944)
* Yokohama, Japan (1965)
* Edinburgh, Skotland, Stóra Bretland (1978)
* Guangzhou, Kina (1985)
* Los Angeles, Kalifornia, USA (1986)
* Seoul, Suðurkorea (2007)

## Sí eisini
* Victoria

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíða: www.vancouver.ca
*Vancouver, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Kanada
Marquesasoyggjar

**Marquesasoyggjar** (franskt: *Îles Marquises* ella *Archipel des Marquises*, marquesiskt: *Te Henua Kenana* ella *Te Fenua `Enata*) eru oyggjabólkur í Franska Polynesia í Kyrrahavinum. Marquesasoyggjar hevur bara umleið 8600 íbúgvar. 

Fyrstu fólk, ið settu seg niður á Marquesasoyggjum fluttu av Sámoa um 100 f. Kr. Tá livdu tey mest av fiski, skjaldbøku og sjófugli; sum árini liðu, fóru tey eisini at dyrka jørðina. Tey bygdu sær hús á grótpallum og dyrkaðu gudar sínar í templum tætt við húsini. Marquesasoyggjar vóru fyrstu oyggjar í Polynesia, sum evropear granskaðu. Í 1567 fór spanski rannsóknarfarin Álvaro de Mendaña (1542 - oktober 1595) úr Callao í Peru í Suðuramerika at leita eftir oyggjum í Kyrrahavi. Árið eftir kom hann til Sálomonsoyggjar. Hann ætlaði at gera aðrar rannsóknarferðir og fáa fólk við sær at búseta seg á oyggjum í Kyrrahavi, tí fór hann aftur til Amerika at búgva seg út til eina rannsóknarferð afturat. Í apríl 1595 fór hann umsíðir av stað við um 380 monnum og konum innanborða. Loðsur á ferðini var portugisiski sjófarin Pedro Fernández de Quirós (1563 - 1615). Í juli komu tey til Marquesasoyggjar, har komu tey í bardaga við tey innføddu og drupu mong teirra. So var hildið fram, og á ferðini vestureftir leitaði Mendaña til fánýtis eftir Sálomonsoyggjum, men fann tær ikki og kom at enda til Santa Cruz. Ætlanir Mendañas miseydnaðust, og áðrenn árið var úti, doyði hann og mangir skipsfelagar hansara av hitasótt. 

## Myndir


Mynd:Rainforest_Fatu_Hiva.jpg
Mynd:FatuIva_BasalticRocksAboveHanavave_20061111.jpg
Mynd:HivaOa_BaieDesTraitres_20061110.jpg
Mynd:Karta_FP_Marquesa_isl.PNG


## Sí eisini

* Franska Polynesia
* Frakland
* Oseania

Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Tony Bennett

**Tony Bennett** (upprunanavn *Anthony Dominick Benedetto*; føddur 3. august 1926 í New York City í New York, deyður 21. juli 2023) var ein amerikanskur stórband/popp- og jazzsangari. 

Tónleikaliga yrkisleiðin byrjaði av álvara í 1945 og fyrsta stórhittið "Because of You" kom í 1951. Upprunaliga leikpalsnavn hansara var italienska/amerikanska navnið **Joe Bari**, men sjónleikarin Bob Hope mælti honum til at brúka sítt egið navn, í amerikanskum formi. Tony Bennett er sangarin við vakrastu útgávuni av "They Can´t Take That Away From Me" hjá George Gershwin, "In My Solitude" hjá Duke Ellington og "The Way You Look Tonight" hjá Jerome Kern. Í august mánaði 2006 fylti Tony Bennett 80 ár. Í áratíggju hevur hann verið ein tann best umtókti listarligi amerikanski sangarin í USA bæði millum áhoyrarar og starvsfelagar. Íalt hevur hann vunnið 20 Grammy heiðurslønir og selt yvir 50 milliónir plátur kring heimin.

Seinastu ferð hann sást á palli var í august i 2021 í ikoniska Radio City Music Hall, New York.  Legendariski popp- og jazzsangarin doyði í juli mánaði 2023, beint áðrenn 97-ára føðingardagin.

## Slóðir
* Almenn heimasíða (september 2022): www.tonybennett.com
* Tony Bennett, www.discogs.com
* Tony Bennett er deyður, in.fo, 21. juli 2023

## Keldutilfar

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential

**Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential** er ein bók hjá Joel Osteen (f. 5. mars 1963 í Houston, Texas). 

Í bókini tosar Osteen um, hvussu vit kunnu liva eitt ríkt og undurfult lív, og hvussu hetta ikki einans er ætlað teimum heilt fáu, men øllum sum líta á Gud. Tí tosar hann um at broyta lívsáskoðan okkara soleiðis, at vit hyggja longur enn vanligu eygu okkara síggja. Vit mugu byrja at síggja, skilja og eisini líta á teir sannleikar Orð Guds tosar um og byrja at gera hesar til veruleika í lívi okkara. 

Á øllum støðum har bøkur verða seldar sært tú bókina sum Osteen hevur skrivað. 

### Bókin er býtt upp í sjey partar:

* Enlarge Your Vision. 
* Develop A Healthy Self-Image. 
* Discover The Power Of Your Thoughts And Words. 
* Let Go Of The Past. 
* Finding Strength Through Adversity. 
* Live To Give. 
* Choose To Be Happy. 

Bólkur:Bókmentir
Arnold Schwarzenegger

**Arnold Schwarzenegger** (føddur 30. juli 1947 í Thal í Styria, Eysturríki) var guvernørur í statinum Kalifornia í USA. Í 1980’unum og 90’unum var Schwarzenegger ein av teimum kendastu sjónleikarunum í heiminum. Hann var kendur fyri sínar væl umtóktu actionfilmar, sum til dømis “Terminator 2” og “Predator”. Hann gavst, tá hann gjørdist guvernørur í Kalifornia í 2003, men í 2012 byrjaði hann aftur sum sjónleikari við filminum “The Expendables 2”. “The Last Stand” í 2013 er hansara fyrsti høvuðsleiklutur í 10 ár. Fyri 2 ári síðani (í 2011) bleiv hann skildur frá konuni, Mariu Schiver, eftir at hann hevði viðgingið, at hann átti eitt barn við húshjálpini . 

Schwarzenegger varð heimskendur sum actionstjørna í filminum "Terminator" frá ’84. Í ’91 fylgdi hann hesum filminum upp við "Terminator 2: Judgement Day" og í ´03 kom seinasti filmurin, "Terminator 3: Rise of the Machines", sum hann spældi við í. Eftir hetta varð sjónleikarin valdur til guvernør í Kalifornia og hann segði tí fyribils farvæl við Hollywoodheimin. 

CBS News vil vera við, at Arnold Schwarzenegger er ein av teimum mongu, sum er ímóti nýggju lóggávuni í Arizona í 2010, sum krevur, at innflytarar skulu hava pappír á sær, sum prógva, at teir hava loyvi til at búgva í USA. 

## Ávísing úteftir
* Almenn heimasíða. 

## Kelda


Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1947
Dead Rising

**Dead Rising** er eitt zombie-spæl til XBOX 360 sum kom út í september 2006. Tað var kunngjørt tá, at spælið eisini fór at vera útgivið til Nintendo Wii. Spælið til Wii kemur at eita Dead Rising: Chop Till You Drop. Myndir vísa at tað er í sama umhvørvi sum XBOX 360-spælið, men hevur verri grafikk, og færri zombies á skerminum.

Í spælinum er mann Frank West, ein myndafrásøgumaður sum leitar eftir einum scoop. Hetta hevur ført hann til ein lítlan bý (nevnt Willamette) í Colorado sum er fullur av zombies. Hann verður settur av av einari tyrlu, og er síðani fangaður í einum shoppingsentri.

## Ávísing úteftir
* Dead Rising - The Official European Site

Bólkur:Telduspøl
Grand Theft Auto IV

**Grand Theft Auto IV** kom út í apríl 2008 til Xbox 360 og PlayStation 3. Tað er tað fjórða í tí sera kontroversiellu GTA-røðini av spølum hjá Rockstar Games.

## Slóðir úteftir

* ''Grand Theft Auto IV'' Official website

Bólkur:Telduspøl
The Sims 2 Stuff packs

**Stuff packs** eru eyka tilfar til The Sims 2 telduspælið, sum gevur møguleika fyri eyka klæðum, møblum og øðrum. Nevnast kunnu t.d. Happy Holiday! Pack, Family Fun Stuff og Glamour Life Stuff.

## The Sims 2: H&M Fashion Stuff
The Sims 2: H&M Fashion Stuff er ein eykapakki til The Sims 2. Umframt at brúka klæðir frá H&M, so ber eisini til at lata upp egnan H&M handil og skipa fyri H&M mótaframsýning. Hetta er fyrstu ferð, H&M brúkar telduspøl sum lið í sínari marknaðarføring. Nýggja Sims-spælið útkom 31. juni 2007 og varð ikki at fáa til keyps í handlunum hjá H&M, men einans í vanligum telduhandlum. Man má hava The Sims 2 fyri at spæla tað. 

## Slóðir

* Almenn heimasíða 

Bólkur:Telduspøl
It's a Wonderful Christmas

**It's a Wonderful Christmas** er triðja jólafløgan hjá Michael W. Smith. Henda fløgan kom 16. oktober 2007. Fløgan er jólalig sum hon eigur, men Michael W. Smith hevur gjørt serliga nógv burturúr at fáa jólastemningin fram. Fløgan er ein bland av jólasálmum og poppi við fleiri instrumentalløgum. Sangurin "Christmas Day" syngur hann duett saman við American Idol vinnaranum Mandisa (Mandisa Lynn Hundley).

## Spælilisti

# "Christmas Angels"
# "It’s A Wonderful Christmas"  	
# "The Promise"
# "Song For The King"	
# "Christmas Day"
# "A Highland Carol"  
# "Sing Noel, Sing Hallelujah" 
# "Son of God"
# "What Child Is This" 
# "Audrey’s Gift" 
# "All Year Long" 

## Slóðir úteftir

* Michael W. Smith Official Website - IT'S A WONDERFUL CHRISTMAS 

Bólkur:Fløgur
Fable 2

**Fable 2** er eitt telduspæl sum kemur út til Xbox 360 í oktober 2008. Fable 2 er eftirfylgjarin til Fable sum kom út á Xbox í 2004. Sum í tí fyrsta spælinum, so vera spælarar ein hetja sum broytist alt eftir hvat spælarin ger. Mann kan vera ein góð hetja, ein óndur brotsmaður, ella okkurt mitt ímillum. Nøkur nýggj ting koma til hesa útgávuna, so sum ein hundur, møguleikin at spæla sum maður ella kvinna, og ymiskt annað.

Fable 2 verður at fáa sum Limited útgáva, har mann fær ymisk eyka ting. Í henni er ein serligur diskil við eyka materiali, ein Hobbe-figurur, eitt eyka svørð og dungeon í spælinum og fimm "Fate Cards".

Tann 13. august kemur Fable 2 Pub Games. Hetta er eitt kasino spæl á Xbox Live Arcade sum kostar umleið $10 (50 kr). Peningur sum verður vunnin í hesum spælinum kann brúkast í Fable 2.

Fable 2 kemur út til Xbox 360 tann 21. oktobur. Tað kemur at kosta $60 (300 kr) fyri tað vanliga spælið, og $80 (400 kr) fyri Limited útgávuna.

## Ávísingar úteftir

* Fable 2: The Official Webpage

Bólkur:Telduspøl
Kaðalmaðurin

**Kaðalmaðurin** (enskt: *The Cable Guy*) er ein amerikanskur skemtifilmur úr 1996. Høvuðsleikarar í filminum eru Jim Carrey (Ernie "Chip" Douglas), Matthew Broderick (Steven M. Kovacs) og Leslie Mann (Robin Harris). Filmurin er framleiddur í USA.

## Søga

Steven er fluttur inn í eina nýggja íbúð og skal hava kaðalsjónvarp lagt inn. Vanliga ber tað til, bara at geva innleggjaranum nakrar krónur, so fært tú atgongd til allar rásir. Men Chip vil ikki hava pengar. Hann vil hava vinalag. Óansæð hvat tað kostar!

## Leikarar

* Jim Carrey (Ernie "Chip" Douglas)
* Matthew Broderick (Steven M. Kovacs)
* Leslie Mann (Robin Harris)
* Jack Black (Rick)
* George Segal (Mr. Kovacs)
* Diane Baker (Mrs. Kovacs)
* Ben Stiller (Sam Sweet / Stan Sweet)
* Eric Roberts (Eric Roberts)
* Janeane Garofalo (Medieval Times Waitress)
* Andy Dick (Medieval Times Host)
* David Cross (Sales Manager)
* Amy Stiller (Stevens sekretær)
* Owen Wilson (Robins date)
* Kathy Griffin sun (Mrs. Douglas)
* Bob Odenkirk (Bróðir Steven)
* Kyle Gass (Couch Potato)
* Jeremy Applegate (Serf #4)
* Bill Clinton (Bill Clinton)

## Tónleikur

# I'll Juice You Up - Jim Carrey 	
# Leave Me Alone - Jerry Cantrell 	
# Standing Outside a Broken Phone Booth with Money in My Hand - Primitive Radio Gods 	
# Blind - Silverchair 	
# Oh! Sweet Nuthin' - $10,000 Gold Chain
# End of the World is Coming - David Hilder	
# Satellite of Love - Porno For Pyros 		
# Get Outta My Head - Cracker 		
# Somebody to Love - Jim Carrey 	
# The Last Assassin - Cypress Hill 		
# This is - Ruby 		
# Hey Man, Nice Shot - Filter 	
# Unattractive - Toadies		
# Download - Expanding Man 		
# This Concludes Our Broadcast Day - John Ottman

## Slóðir úteftir

* Kaðalmaðurin á Internet Movie Database
* Kaðalmaðurin lýsing á YouTube

Bólkur:Amerikanskir filmar
Jim Carrey

**James Eugene "Jim" Carrey** (føddur 17. januar 1962 í Ontario) er ein amerikanskur-kanadiskur filmsleikari. 

Í februar mánaði í 2010 gjørdist 48 ára gamli Jim Carrey abbi. Dóttir hansara átti ein son. 

## Filmar

## Heiðurslønir

**Golden Globe Awards**
* 1995 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, *[[The Mask]]* (Nominerað)
* 1998 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, *[[Liar Liar]]* (Nominerað)
* 1999 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Drama, *[[The Truman Show]]* (Vunnið)
* 2000 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, *[[Man on the Moon]]* (Vunnið)
* 2001 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, *[[Hvussu Grinch Stjól Jólini|How the Grinch Stole Christmas]]* (Nominerað)
* 2005 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, *[[Eternal Sunshine of the Spotless Mind]]* (Nominerað)

**Screen Actors Guild Awards**
* 2000 - Best Performance by an Actor in a Leading Role, *[[Man on the Moon]]* (Nominerað)

**People's Choice Awards**
* 2001 - Favorite Motion Picture Star in a Comedy (Vunnið)
* 2005 - Favorite Funny Male Star (Vunnið)

**MTV Movie Awards**
* 1994 - Best Comedic Performance (*[[Ace Ventura: Djóradetektivur|Ace Ventura: Pet Detective]]*) (Nominerað)
* 1995 - Best On-Screen Duo (*[[Býttur & Býttari|Dumb and Dumber]]*) (Nominerað)
* 1995 - Best Dance Sequence (*[[The Mask]]*) (Nominerað)
* 1995 - Best Comedic Performance (*[[The Mask]]*) (Nominerað)
* 1995 - Best Kiss with Lauren Holly (*[[Býttur & Býttari|Dumb and Dumber]]*) (Vunnið)
* 1995 - Best Comedic Performance (*[[Býttur & Býttari|Dumb and Dumber]]*) (Vunnið)
* 1996 - Best Villain (*[[Batman Forever]]*) (Nominerað)
* 1996 - Best Kiss with Sophie Okonedo (*[[Ace Ventura: When Nature Calls]]*) (Nominerað)
* 1996 - Best Comedic Performance (*[[Ace Ventura: When Nature Calls]]*) (Vunnið)
* 1996 - Best Male Performance (*[[Ace Ventura: When Nature Calls]]*) (Nominerað)
* 1996 - Best Performance
* 1997 - Best Fight with Matthew Broderick (*[[Kaðalmaðurin‎|The Cable Guy]]*) (Nominerað)
* 1997 - Best Villain (*[[Kaðalmaðurin‎|The Cable Guy]]*) (Vunnið)
* 1997 - Best Comedic Performance (*[[Kaðalmaðurin‎|The Cable Guy]]*) (Vunnið)
* 1998 - Best Comedic Performance (*[[Liar Liar]]*) (Vunnið)
* 1999 - Best Male Performance (*[[The Truman Show]]*) (Vunnið)
* 1999 - Best Performance
* 2000 - Best Male Performance (*[[Man on the Moon]]*) (Nominerað)
* 2001 - Best Comedic Performance (*[[Me, Myself, & Irene]]*) (Nominerað)
* 2001 - Best Villain (*[[Hvussu Grinch Stjól Jólini|How the Grinch Stole Christmas]]*) (Vunnið)
* 2004 - Best Kiss with Jennifer Aniston (*[[Bruce Almighty]]*) (Nominerað)
* 2004 - Best Comedic Performance (*[[Bruce Almighty]]*) (Nominerað)
* 2005 - Best Villain (*[[Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events]]*) (Nominerað)
* 2006 - MTV Generation Award

## Slóðir úteftir

* Jim Carrey Online
* Jim Carrey á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Katrin Olsen

**Katrin Olsen** (fødd 5. januar 1978 í Tórshavn) er ein føroysk ítrottakvinna í rógving. í 2008 rói hon fyri Danmark á Olympisku leikunum í Beijing, saman við Juliane Elander, og tær komu til hálvfinaluna, men tær lógu sum nr. fýra, tá tær róu í mál i halvfinaluni. (Bert tey trý bestu koma til finaluna.)

## Heiðursmerki og rórar

### [[1997]]
Føroyameistari 6-mannafør kvinnur við bátinum Jarnbardur

### [[1999]]
Føroyameistari 6-mannafør kvinnur við bátinum Jarnbardur

### [[2000]]
Danmarksmeistari í 4 ára innriggara

### [[2001]]
*18. september 2. pláss í danska meistaraskapinum í Maribo, Danmark, í tungum dupult-fýrara
*18. september 1. pláss í danska meistaraskapinum í Maribo, Danmark, í tungum áttara

### [[2002]]
5. oktober 2. pláss í danska meistaraskapinum í Bagsværd, Danmark, í lættvekts dupult-fýrara

### [[2003]]
*5. juni 13. pláss við World Cup í München, Týskland, í lættvekts dupult-fýrara
*5. juli 5. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts dupult-fýrara
*1. september 6. pláss við HM í World Cup í Milan, Italia, í lættvekts dupult-fýraran

### [[2004]]
*10. juli 16. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts eittara

### [[2005]]
*19. juni 2. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts dupult-fýrara
*4. september 2. pláss við HM í Kaizu, Gifu, Japan, í lættvekts dupult-fýrara

### [[2006]]
*26. mai 15. pláss við World Cup í München, Týskland, í lættvekts dupult-fýrara
*15. juni 2. pláss við World Cup í Poznan, Pólland, í lættvekts eittara
*9. juli 5. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í tungum dupult-fýrara
*27. august 2. pláss við HM í Eaton, Stóra Bretland, í lættvekts dupult-fýrara
*16. september 3. pláss við danska meistaraskapi í tungum eittara

### [[2007]]
*28. februar Lars og Katrin settu føroyskt met
*20. mai 1. pláss við altjóða regatta í lættvekts dupult-fýrara
*3. juni 1. pláss við World Cup í Linz / Ottensheim í lættvekts dupult-tveyara saman við Juliane Rasmussen
*24. juni 4. pláss við World Cup í Amsterdam, Holland í lættvekts dupult-tveyara saman við Sine Christiansen
*15. juli 1. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts dupult-tveyara saman við Juliane Rasmussen
*18. august Katrin Olsen á Miðvági í einmansbáti
*2. september 2. pláss við HM í München, Týskland, í lættvekts dupult-tveyara (somu tíð sum Týskland)

### [[2008]]
*24. januar. Eik og Tryggingin kunngera at teir eru sponsorar hjá Katrin
*14. juli Alexandra, greivinna av Frederiksborg doypur bátin hjá Katrin og [Julie Ellander] *Alexandra*
* august Myndir frá venjing í Kina
*4. august OL heilsan frá barndómsfelagnum
*8. august OL setanin nærkast
*12. august OL-myndafrásøgn: Katrin græt 
*16. august 1. pláss við B-finaluna við olympisku leikirnar í Beijing (7. pláss í samlaðu uppgerðini)
*Kandidat til ársins ítróttarnavn

### [[2009]]
*Katrin luttók í sendingini Høvdingebold á DR.

### [[2010]]
*Mai Katrin avloysir Juliane Elander

## Keldur


Bólkur:Føroyskir rógvarar
Bólkur:Føðingar í 1978
Bólkur:Luttakarar á Summar-OL 2008
The Passion of The Christ

**The Passion of The Christ** er ein amerikanskur filmur um 12 teir seinastu tímarnar av lívi Jesusar. Filmurin hevur fingið sera nógva umrøðu í heimspressuni. Summi eru bergtikin, onnur vónbrotin. Onkur heldur filmin lýsa líðingarsøguna væl, onnur halda, at ov nógv blóð og pína eru í filminum. 

Filmurin byrjar í Getsemane urtagarði, har Jesus eftir seinastu kvøldmáltíðina er farin við lærusveinum sínum at biðja.

Her stendur hann ímóti freistingum Satans og verður síðani svikin av Judasi. 

Jesus verður síðan leiddur fram fyri rómverska landshøvdingan Pontius Pilatus, sum skjótt varnast, at talan er um politiskar stríðsspurningar, og sendir Jesus til Heródes. Heródes sendir Jesus aftur til Pilatus, sum gevur fólkinum valmøguleikan at leysgeva Jesus ella brotsmannin Barrabas. Fólkið velur Barrabas, og Jesus verður givin upp at verða krossfestur. 

Tað er Mel Gibson (føddur 3. januar 1956 í New York), sum bæði hevur skrivað og leikstjórnað filmin, ið hevur elvt til rættiliga øsing millum fólk. 

Handritið er skrivað í samstarvi við Benedict Fitzgerald, sum er kendur fyri eitt nú filmarnar, Wise Blood (1979), In Cold Blood (1996), Heart of Darkness (1994) og Zelda (1993). 

Allir leikararnir tosa tað málið, sum varð nýtt í tíðini, tá hendingarnar fara fram. Jesus og lærusveinarnir tosa arameiskt, eins og jødarnir. Romarnir tosa latín. Grikst varð eisini tosað har um leiðir, men tá á døgum varð tað vanliga bara nýtt av teimum intellektuellu, og er tí ikki at hoyra í filminum. 

Filmurin er tikin upp í Italia. Sjálv krossfestingin varð filmað í vakra býnum, Matera, meðan senan har Judas varð hongdur varð filmað í Craco í sunnara parti av Italiu. 

Jerúsalem er í filminum skapaður við eini stórslignari pallmynd og er konstrueraður á vælkenda Cinecitta Studio, sum liggur í útjaðaranum av Rom. 

Hetta bergtakandi pallkompleksið, sum kendi pallmeistarin, Francesco Frigeri og set-prýðarin, Carlo Gervasi, hava gjørt, umfatar eisini templið, har rættargongd Jesusar fór fram, garðin, har tær ymisku dómsviðgerðirnar vóru og staðið, har Jesus varð pískaður og píndur. 

Høvuðsleiklutin sum Jesus, hevur James Caviezel. Hinir leikararnir eru, Monica Bellucci, Claudia Gerini, Maia Morgenstern, Sergio Rubini. 

Við filminum, The Passion of The Christ, hevur Mel Gibson sett eina feita striku undir síni evni sum filmsframleiðari. Eingin vildi geva filmin út, áhugin at fíggja var heldur ikki til staðar, og avgjørt eingin trúði, at hesin filmur kom at vinna so nógvan pening. Men Gibson trúði uppá filmin, sum nú vísir seg at fara at verða ein av størstu eydnufilmunum í søguni. 

Um Gibson ikki ristist á hondunum, tá hann skrivaði filmin, so hevur filmurin rist heimin. Tíðindi frættust um tveir prestar, sum kollapsaðu, tá tey sóu filmin. Fleiri eru eisini kropin til krossin og farin til løgregluna fyri at melda áragomul brotsverk. 

## Leikarar

## Ávísingar úteftir
* The Passion of The Christ lýsing á YouTube.
* The Passion of The Christ á Internet Movie Database.

Bólkur:Filmur
Bólkur:2004
Maudland

**Drotning Maudland** ella bara **Maudland** (norskt: *Dronning Maud Land*) er eitt norskt hjáland í Antarktis.

## Landslutir

# Kronprinsesse Märtha Kyst (970,000 km²)
# Prinsesse Astrid Kyst (580,000 km²)
# Prinsesse Ragnhild Kyst (540,000 km²)
# Prins Harald Kyst (230,000 km²)
# Kronprins Olav Kyst (180,000 km²)
# Haakon VIIs vidde

## Ávísingar úteftir

* Norsk Polarinstitutt. 

Bólkur:Noreg
Bólkur:Hjálond
Eyðkvæmi

**Eyðkvæmi** ella **AIDS** er sjúka sum stendst av HIV-ígerð, sum beinir fyri mótstøðuføri likamsins. Fyrstu tilburðirnir skrásettir í 1970-árunum. Eingin heilivágur er enn at fáa ið kan viðgera ein sjúkling fyri eyðkvæmi, men síðani 1995 hevur borið til at fingið heilivág ið ger at sjúkan ikki er eins deyðilig, sokallaður lívsleingjandi heilivágur. 

Heims Heilsustovnurin (enskt "World Health Organization") sigur frá, at 14 milliónir afrikanarar eru longu deyðir av AIDS, og at 10 milliónir børn eru blivin foreldraleys. Víðari verður sagt, at HIV/AIDSpestin er so umfatandi, at 1/3 av børnum í Afrika undir 15 ár – koma at doyggja av AIDS. Fyri stuttum frættist eisini, at AIDS ger um seg í Kina við rúkandi ferð.

Bólkur:Sjúkur
Malaria

**Malaria** ella **kaldsótt** er ring hitabeltissjúka. Malaria er avgomul sjúka, sum smittar við Anopheles-mýggjabitum. Krevur enn ógvuliga mong mannalív. 

Bólkur:Sjúkur
Plátuspælari

**Plátuspælari** er tól, sum endurskapar ljóð úr eini langari, samanhangandi foyru á eini plátu.

Thomas Edison uppfann fonografin í 1877, har foyran er løgd á ein súlindara.

Í 1887 uppfann Emile Berliner gramofonina (úr forngrikskum γράφειν *gráphein*, skriva, og φωνή *phōné*, ljóð), sum trokaði fonografin burtur fyrst í 1900-talinum.

Á føroyskum verður orðið plátuspælari brúkt um nýggjari, elektrisk tól, meðan gomul tól vanliga verða nevnd við gamla heitinum grammofon.

Pláturnar hava 4 ymiskar snúðningsferðir, 78, 45, 33 ella 16 snúðningar um minuttin. Fyrst í 1900-talinum vórðu 78-plátur tær einastu. Men seinni vóru tær trokaðar burtur av 45 og 33. 16 bleiv ongantíð serliga vanligt.

78-pláturnar eru gjørdar úr skellakki, meðan 45- og 33-plátur eru gjørdar úr vinyli. Millum annað av tí at skellakk og vinyl eru sera ymisk í herðslu, skulu pláturnar hava rættiliga ymiskar nálir.

Í oktober 1982 komu feløgini Philips og Sony á marknaðin við Compact Disc, stytt CD og ofta nevnt fløga á føroyskum. Hendan mundi troka plátuna burtur síðst í 1990'unum, men plátan er blivin eitt sindur vanligari nú, enn hon var fyrst í hesi øldini. 

Bólkur:Tøknifrøði
Bólkur:Tónleikur
Nevaleikur

**Nevaleikur**, eisini nevndur **boksing**, er dystur millum tveir leikarar við nevasløgum eftir serstøkum reglum. 

Bólkur:Ítróttur
Hebraiskt mál

**Hebraiskt** (hebraiskt **עִבְרִית** *Ivrit*) er eitt Semitiskt mál úr Afro-Asiatisku málættini. Mentanarliga er tað mett at vera "málið hjá jødunum", men onnur jødisk mál, so sum Jiddisj og Ladino finnast í jødisku diasporuni, og hebraiska málið verður eisini nýtt av ikki-jødum, so sum samáriabúgvum. Hebraiskt er móðurmál hjá góðum 6 500 000 fólkum, harav um 5 300 000 í Ísrael og um 200 000 í USA. Ikki beinleiðis eftirkomari eftir klassiskum hebraiskum ella bíbliuhebraiskum. Meginparturin av Gamla Testamenti er skrivaður á klassiskum hebraiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá jødum og samáriabúgvum.

### Hebraiska stavraðið

**Shin og sin**

*Shin* og *sin* eru sami bókstavur, **ש**, men ímynda tvey ymisk fonem. Teir eru ikki sínámillum allofoniskir. Tá ið diakritisk sjálvljóðstekn verða nýtt, verða hesi bæði fonem sundurgreinað við einum  *shin*-prikki ella *sin*-prikki; *shin*-prikkurin er omanfyri høgra horn á bókstavinum, og *sin*-prikkurin omanfyri vinstra horn á bókstavinum.

**Sjálvljóð (vokalir)**
Upprunaliga hevði hebraiskt skriftmál ikki sjálvljóð, men seinni, onkuntíð eftir ár 200 e.kr. vóru sjálvljóð løgd aftrat við at seta prikkar ella strikur omanfyri, ímillum ella niðanfyri hjáljóðini (konsonantarnar), tann sokallaða *niqqud-skipanin*. Prikkar verða tó oftast ikki brúktir uttan í barnabókum, bønarbókum, fremmandaorðum og orðum við tvítýddari úttalu. Ísraelskt-hebraiskt hevur fimm sjálvljóð (i e a o u) men væl fleiri bókstavir at lýsa tey. 

 

**Nota 1:** Sýmbolið "**O**" umboðar einhvønn hebraiskan bókstav (hjáljóð).
**Nota 2:** Úttalan av *zeire* og viðhvørt *segol* - við ella uttan bókstavin *jod* - er viðhvørt *ei* í nýmótans hebraiskum. Hetta er ikki rætt í tí normativu úttaluni og ikki í samsvar við tosaða málið
**Nota 3:** *Dagesh*, *[[mappiq]]*, og *shuruk* hava ymsar funktiónir, sjálvt um tey líkjast av útsjónd.
**Nota 4:** Bókstavurin **ו** (*vav*) er brúktur tí at hatta kann bara verða ímyndað av honum.

### Fleiri upplýsingar
* Zuckermann, Ghil'ad, 2003. ''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew''. Palgrave Macmillan. (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)

Bólkur:Mál í Asia
Bólkur:Jødadómur
Dinosaurur

**Dinosaurar**, ella **dinosavrar**, eru ein bólkur av útdeyðum risastórum skriðdjórum. Dinosaurar ráddu uppi á landi í nógv milliónir ár, frá triastíð til seinast í krittíð (146-65 m.á.s.). Tyrannosaurus rex var størsti dinosaururin, ið át kjøt. Hann er størsta ránsdýr, sum nakrantíð hevur livað á landi, tað nakar veit um. Hann var næstan 12 m langur og 6 m høgur, tá ið hann stóð á afturbeinunum. Tyrannosaurus rex hevði stórar, bogaðar tenn og sterkan undir- og yvirkjaft og hvassar kløur á tónum. Hann jagstraði helst aðrar dinosaurar, sum livdu í flokki og ótu plantur, og tók teir smæstu og veikastu burturúr, umframt at hann át ræ av dinosaurum. 

Hornutur dinosaurar varð til í krittíðini. Hann át plantur og hevði horn av beini, og stóran beinkraga um hálsin og herðarnar, sum vardi hann, legði okkurt ránsdýr á hann. Triceratops var ein av teimum seinastu dinosaurunum og doyði ikki út fyrr enn seinast í krittíðini. Nógvir granskarar eru sannførdir um, at tað var ein risameteorur, sum beindi fyri dinosaurunum fyri 65 mill. árum síðani.

Bólkur:Útdeyð djór
John Michael Talbot

**John Michael Talbot** (føddur 8. mai 1954) er ein amerikanskur rómversk-katólskur munkur, tónleikari, sangari og sangskrivari, sum er føddur 8. mai 1954 í Oklahoma City, Oklahoma, USA. Hann er ógvuliga væl lýddur í katólsku kirkjuni. Hann hevur eisini grundaði eitt kleystur, *The Brothers and Sisters of Charity*, í Eureka Springs, Arkansas, USA, sum er knýtt at fransiskanaraordaninum.

## Útgávur

* 1. Reborn (1972) við Terry Talbot 
* 2. John Michael Talbot (1976)
* 3. The New Earth (1977)
* 4. The Lord's Supper (1979)
* 5. Beginnings / The Early Years (1980)
* 6. Come to the Quiet (1980)
* 7. The Painter (1980) við Terry Talbot
* 8. For the Bride (1981)
* 9. Troubadour of the Great King (1981)
* 10. Light Eternal (1982)
* 11. Songs For Worship Vol. 1 (1982)
* 12. No Longer Strangers (1983) við Terry Talbot
* 13. The God of Life (1984)
* 14. Songs For Worship Vol. 2 (1985)
* 15. The Quiet (1985)
* 16. Be Exalted (1986)
* 17. Empty Canvas (1986)
* 18. The Heart of the Shepherd (1987)
* 19. Quiet Reflections (1987)
* 20. The Regathering (1988)
* 21. Master Collection (1988)
* 22. The Lover and the Beloved (1989)
* 23. Come Worship the Lord Vol. 1 (1990)
* 24. Come Worship the Lord Vol. 2 (1990)
* 25. Hiding Place (1990)
* 26. The Birth of Jesus (1990)
* 27. The Master Musician (1992)
* 28. Meditations in the Spirit (1993)
* 29. Meditations from Solitude (1994)
* 30. Chant from the Hermitage (1995)
* 31. The John Michael Talbot Collection (1995)
* 32. The Talbot Brothers Collection (1995)
* 33. Brother to Brother (1996) við Michael Card
* 34. Our Blessing Cup (1996)
* 35. Troubadour for the Lord (1996)
* 36. Table of Plenty (1997)
* 37. Hidden Pathways (1998)
* 38. Pathways of the Shepherd (1998)
* 39. Pathways to Solitude (1998)
* 40. Pathways to Wisdom (1998)
* 41. Quiet Pathways (1998)
* 42. Spirit Pathways (1998)
* 43. Cave of the Heart (1999)
* 44. Simple Heart (2000)
* 45. Wisdom (2001)
* 46. Signatures (2003)
* 47. City of God (2005)
* 48. Monk Rock (2005)
* 49. The Beautiful City (2006)
* 50. Living Water 50th (2007)
* 51. Troubadour Years (2008)

## Sí eisini
Katólsk kirkja í Føroyum

## Keldur
*Simplicity* (with Dan O'Neill) — (Troubadour For The Lord) ISBN 0-89283-635-0

## Ávísing úteftir
* Official website
* ''The Brothers and Sisters of Charity''

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1954
Bólkur:Amerikanskir sangarar
Pæturskirkjan

**Péturskirkjan** (latín: *Basilica Sancti Petri*) er dómkirkja pávans í Vatikanríkinum í Róm. Pæturskirkjan er heimsins størsta kirkja. Hon hevur skap sum krossur og er 212 metrar long og 133 metrar høg. Hválvið á Pæturskirkju er stívliga 120 m uppi yvir kirkjugólvinum. Hon varð vígd í 1626. Í 150 ár stóð vakra Pæturskirkjan í gerð. 10 ymsir byggilistafrøðingar vóru uppií, áðrenn liðugt var. Bramante var fyrstur, Michelangelo teknaði tað stórfingna hválvið, og byggilistamaðurin og myndahøggarin Bernini myndaði kirkjuna innan og stásiliga torgið uttanfyri. Í Pæturskirkju eru vøkur listaverk m.a. marmarastandmyndir og brotamyndir á vegginum.

Bólkur:Kirkjur
Bólkur:Vatikanið
Bólkur:Rómversk-katólska kirkjan
Rómversk-katólska kirkjan

Tann **Rómversk-katólska kirkjan** er størsti trúarbólkur í heiminum og tann langstørsta kristna kirkjan. Kátolska kirkjan er ein heimsumfatandi felagsskapur av kristnum, ið telur uml. 1 160 000 000 limir  í 2010. Bispurin í Róm (pávin), ið verður roknaður sum eftirfylgjari Pæturs, ápostul, er sjónliga tekinið um einleika kirkjunnar. Katolikkar trúgva, at høvur kirkjunnar, pávin, er umboðsmaður Guds á jørð. Í trúarmálum er hann hægsti myndugleiki. Ein útsøgn frá pávanum, tá ið hann úttalar seg *ex cathedra* (latín: "úr læristólinum") um trúgv og siðalæru, er lýtaleys. Pávin býr í Vatikanríkinum, sum er elalítið sjálvstøðugt ríki í Róm. 

Katólska kirkjan er um allan heim og er høvuðstrúgvin í m.a. Fraklandi, Meksiko, Eysturtimor, Póllandi, Írlandi og mongum øðrum londum. Nógvir katolikkar ganga til messu sunnudag, og teir kunnu játta presti syndir sínar. Teir hava serliga stóra virðing fyri Mariu Moy, móður Jesu, og biðja bæði hana og onnur halgimenni um forbønhjá Gudi. Halgimenni eru kristin fólk, sum hava liðið í blóðvitnisdeyða, ella tey eru eftir sítt kristna lív tikin upp í Guds ríki. 

Katólska kirkjan hevur 7 sakramenti: dópur, altargangur, ferming, bótarinnar sakramenti, salving teirra sjúku, hjúnalag og prestavígsla. Altargangsgudstænastan eitur *messa*. Kirkjan er býtt sundur í bispadømi undir leiðslu av einum bispi. Bisparnir hava lærumyndugleika. Uppgávan hjá kirkjuni er at boða boðskapin. Skrivliga keldan er Bíblian. Harumframt hevur kirkjan munnligar keldur, ið røkka aftur til frumkirkjuna. Trúarjáttanin, ið kirkjan nýtir, stavar frá konsiliinum í Nikæa og Konstantinopel. 

Til tess at loysa átrokandi andaligar og sosialar uppgávur innan kirkjuna, ella í samfelagnum sum heild, loyvir kirkjan teimum trúgvandi at liva í felagsskapi við serligum reglum (til dømis lyfti um at liva ógift, í lýdni og í persónligum fátækradømi). Fransiskanasystrarnar eru eitt dømi um hetta. Gudstænastumálið er vanliga móðurmálið, men latín, sum fyrr varð brúkt, kann eisini nýtast. Katolikkar nýta *rósukransin*, eitt perluband, at hjálpa sær, tá ið teir biðja. Teir biðja eina bøn fyri hvørja perluna. 

Fremst av halgimenninum er Maria moy. 

## Keldur


Bólkur:Rómversk-katólska kirkjan
Bólkur:Kristindómur