open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jaguarur

**Jaguarur** (frøðiheiti - *Panthera onca*) er rándýr av kattarslag. Jaguarurin veiðir einsamallur í Amasonas frumskóginum, bæði á jørðini, uppi í trøunum og í vatninum. Hetta merkir, at hann etur bæði hjørtir, apur og skjaldbøkur. Hesin stóri køtturin hevur ongan, ið hóttir hansara veiðiøki. Skinnið á jaguarinum er soleiðis litt, at hann er ringur at síggja í gróðrarmikla frumskóginum.

Jaguarurin sníkir seg tætt at fonginum á sama hátt sum tikarin. Jaguarin bítur so fast, at tá ið hann drepur sín fong, bítur hann dýrið beinleiðis í høvdið heldur enn at bíta tað í hálsin. Jaguarur tekur nógv ymisk dýr, t.d. tapirar, froskar, fisk, leitidýr, gnagdýr og smáar keimanar, suðuramerikansk krokodilla. 

## Myndir


Mynd:Jaguar_at_Edinburgh_Zoo.jpg
Mynd:Panthera_onca_at_the_Toronto_Zoo_2.jpg
Mynd:Standing_jaguar.jpg
Mynd:Jag_distribution.gif|Kortið vísir viðastu útbreiðsluøki í heiminum.


Bólkur:Súgdjór
Hvalur

**Hvalur** (frøðiheiti - *Cetacea*) er fiskalíkt súgdjór ið livir í havinum. Hvalur er størsti skapningur í havinum. Hvalir eru einastu súgdjór, sum eru í sjónum burturav. Eins og øll onnur súgdýr andar hann luft niður í seg. Hvalur blæsur gjøgnum blástrið, ið er á kúluni. Vit skifta hval í barduhval og tannhval. Í hvalaættini eru allir hvalir, delfinir og nísur. Allir eru smidligir, kava djúpt og kunnu vera leingi undir. Allir hvalir anda gjøgnum blástrið ovast á kúluni.

## Útbreiðsla í Føroyum

Av hvali eru fleiri sløg, sum eru heilt sjáldsom at síggja við Føroyar, tí at tey bert leggja leiðina framvið, á veg suðureftir ella norðureftir, í teirra natúrligu ørindum. Av hesum hava vit sæð sløg sum royð, nebbafisk, sildreka og august, sum sæst her millum oyggjarnar eins og um allan heimin. Teir hvalir, sum eru oftari at síggja um okkara leiðir eru bóghvítuhvalur og grindahvalur.

Bólkur:Súgdjór
Giraffur

**Giraffur** (frøðiheiti - *Giraffa camelopardalis*) er hálslangt afrikanskt jóturdýr. Giraffurin er heimsins hægsta dýr; einki súgdjór hevur longri háls enn giraffurin. Girafarnir verða einar 4,5-5,8 m høgir og viga 800 - 1.900 kg. Langi hálsurin ger, at giraffurin røkkur eftir teimum sevjumiklu bløðunum uppi á trøunum. Hann hevur liðiliga tungu, sum hann skræðir bløð og smágreinar av við. Við hjálp frá sínari deiligu hædd kann giraffurin eta bløðini, sum veksa høgt uppi í trøunum, og sum eingin onnur djór røkka upp eftir. Men tó at hálsurin er so langur, so hevur hann bara sjey hálsgeislar, akkurát líka nógvar sum menniskju. Munurin er bara tann, at giraffurin hevur størri hálsgeislar, og teir eru meira *langir*. Tá ið giraffarnir parast, nýtur hanngiraffurin eisini hálsin at berjast við við hinar hannarnar, tá ið teir kappast um honirnar. 

Hann hevur smá horn, knavar, langan hala og sítt halatagl. Við halanum kveistrar hann flogkyktini burtur. Hvør einstakur giraffur er sermerkt littur. Giraffar kunnu tvíspora upp í 50 km/t. Teir verða kynsbúgvnir tá teir eru 3 ár. Teir eru uppá vegin í 14-15 ½ mánað og fáa ein unga. 

## Sí eisini

* Dýr
* Súgdjór

Bólkur:Súgdjór
Pungdýr

**Pungdýr** ella **posadýr** (frøðiheiti - *Marsupialia*) er súgdjór, ið leggja ófullbúnar ungar. Teir búnast meira í posinum. Teir liva í Avstralia (til dømis kengurur) og Amerika.

Bólkur:Posadýr
Eik Banki

**Eik Banki** ella bara **Eik** er eitt føroyskt partafelag, sum rekur bankavirksemi í Føroyum. Eik Banki varð stovnaður í 1832 undir navninum *Færø Amts Sparekasse*. Í 1963 fekk Færø Amts Sparekasse nýtt navn og varð kallaður *Føroya Sparikassi*. Hetta navnið helt fram til 18. desember 2006, tá ið bankin fekk navnið Eik Banki.

Eik hevði í 2007 354 fulltíðar starvsfólk og 16 deildir kring landið. Í 2012 hevur Eik 210 fulltíðar starvsfólk og 9 privatdeildir kring landið.

Eik Banki, og serliga danski parturin av Eik Banka, varð hart raktur av fíggjarkreppuni, sum rakti í september 2008. Tvey ár seinni mátti bankin ásanna, at ikki bar til at halda fram í verandi líki. Eik Banki læt Eik Bank Danmark fara, og varð yvirtikin av Finansiel Stabilitet A/S.
Finansiel Stabilitet A/S, sum hevði skotið 2 milliardir krónur í Eik Banka í nýggjum partapeningi, seldi 6. apríl 2011 70 prosent av partapeninginum til TF Holding P/F. Tey seinastu 30% eigur Finansiel Stabilitet enn, men TF Holding hevur møguleika fyri at keypa henda partin seinni.

## Virksemi

Eik Banki eigur dóttirfelagið P/f Inni. 

Harumframt hevur Eik fyrr keypt, men hesi feløg eru ikki longur partur av Eik:

* SkandiaBanken, ið var størsti internetbanki í Danmark (í mai 2007)
* Privestor Fondsmæglerselskab (í august 2007)
* FinansNyt (í august 2007)
* Føroysku deildini hjá Kaupthing Bank hf. (í desember 2007)

Harumframt hevur Eik verið stórpartaeigari í Investea A/S og Spron.

## Sí eisini
Stjórar og stjórnarlimir í Eik Banka/Føroya Sparikassa/ Færø Amts Sparekasse

## Keldur


## Ávísing úteftir
Heimasíðan hjá Eik Banka

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Føroyskir peningastovnar
Atlantic Petroleum

**P/F Atlantic Petroleum** (føroyskt: ***Atlantskolvetni***) er føroysk olju og kolvetnis fyritøka. Stjóri í felagnum er Ben Arabo. Felagið varð stovnað í februar 1998 av 18 føroyskum íleggjarum:

* P/f Kongshavnar Útgerðarfelag  		
* Hildigunn Johannesen
* P/F Føroya Bjór
* Mortan Johannesen
* P/f J.F.K. Trol
* P/f Smyril Line
* P/f Farodane
* P/f Havnar Timburhandil
* P/f Svend Krosstein
* P/f Vestlax
* P/f Teymavirkið
* P/f Havsbrún
* P/f Súsi
* P/f Tórshavnar Skipasmiðja
* S/f Føroya Sjóvátrygging
* Føroya Sparikassi (nú Eik Banki)
* P/f Poul Hansen
* P/F Hvilvtenni 

Í juni 2005 varð Atlantic Petroleum skrásett á íslendska virðisbrævamarknaðinum (ICEX), ið samarbeiðir við føroyska virðisbrævamarknaðin (VMF). Í oktober 2006 varð Atlantic Petroleum skrásett á danska virðisbrævamarknaðinum (OMX).

Í 2012 vóru 17 fulltíðarstarvsfólk í Atlantic Petroleum.

## Virksemi
Atlantic Petroleum er við í trimum leitingarloyvum við Føroyar: Stella Kristina (40%), Marselius(40%) og Brugdan(0,025% (møguleika at fáa 1,2905%)). Harumframt er Atlantic Petroleum í 2008 við í 8 loyvum í bretskum sjógvi og 3 í írskum sjógvi.

## Ávísing úteftir
*Heimasíðan hjá Atlantic Petroleum

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Oljuvinna
Eik

**Eik** (Frøðiheiti - *Quercus*) er ein ætt av leyvtrøum og runnum í Bóka-familjuni, ættin telur meir enn 500 sløg, ið vaksa í tempereraðum og subtropiskum pørtum av norðaru hálvkúlu.

Royndir við at gróðurseta eikitrø í Føroyum hava higartil ikki givið góð úrslit.

**Lýst sløg:**
* Dún-Eik (*Quercus pubescens*)
* Stein-Eik (*Quercus ilex*)
* Stilka-Eik (*Quercus robur*)
* Vetrar-Eik (*Quercus petraea*)

Bólkur:Træplantur
Bólkur:Bóka-familjan
Faroe Petroleum

**Faroe Petroleum** ella **Føroya Kolvetni** er føroyskt oljufelag, ið rekur olju og kolvetnisvinnu í Føroyum og uttanlands. Føroya Kolvetni varð stovnað í 1997 og skrásett í Føroyum í januar 1998. Í desember 2002 varð stovnað móðurfelagið (holdingfelagið) Faroe Petroleum í Onglandi. Forstjóri í felagnum er Graham Stewart og stjóri er Nils Sørensen. Faroe Petroleum hevur skrivstovur í Tórshavn, Aberdeen (høvuðssæti) og Stavanger.

Í juni 2003 varð Faroe Petroleum skrásett á AIM (*Alternative Investment Market*) virðisbrævamarknaðinum í London, ið er ein av teimum lítlu partabrævamarknaðunum í London.

## Virksemi

Faroe Petroleum er við í 5 leitingarloyvum við Føroyar: Orodruin (100%), Anne Marie (12,5%), Brugdan( 4%), Sildrekin (10%) og Rannvá (100%). Talið í klombrum sigur, hvussu stóran part Faroe Petroleum eigur í loyvunum.

Harumframt er Faroe Petroleum við í nógvum loyvum í bretskum sjógvi, í norskum sjógvi og onkrum einstøkum í hollendskum sjógvi. 

## Slóðir

* Heimasíðan hjá Faroe Petroleum

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Oljuvinna
Otur

**Otur** (frøðiheiti - *Lutra lutra*) er súgdjór av márættini við fitjum. Otrarnir eru væl egnaðir at vera í vatni. Teir hava fitjulabbar, eru smidliga vaksnir og fáa latið oyru og nøs aftur, tá ið teir kava. Hetta eru spølin dýr, og teir kava eftir steinum og skeljadýrum.

Oturin er stórt máraslag, ið mest livir av fiski. Hann grevur sær holur inn í áarbakkar, men opið er um 1 m. undir vatnskorpuini. Nógvastaðni verður bústaður hansara týndur, so hann er nógv minkaður. Oturin varð friðaður í Danmark í 1967, men er á altjóða listanum við dýrum, ið eru í týningarvanda.

Bólkur:Súgdjór
Seyður

**Seyður** (frøðiheiti - *Ovis aries*) er slag av ullaðum jóturdýri. Seyður varð tamdur fyri mongum árum síðani, bæði fyri ullina, kjøtið og tá eisini mjólkina. Um summarið verður seyðurin royttur. Ullin verður spunnin til tógv, sum síðan verður bundið til troyggjur, hosur og annað. Um heystið verður nógvur seyður flettir. 

Tað finnast yvir 1,000,000,000 seyðir í heiminum harav meginparturin er tamdur. Seyður kann bólkast í umleið 200 seyðasløg.

Í Føroyum eru umleið 75.000 seyðir av slagnum, sum á enskum verður kallað, Faroese Sheep.

Villur mufflonseyður, sum nú á døgnum einans livir á Miðjarðarhavsoyggjunum Korsika og Sardina, verður hildin at vera næsti ættfaðir at tomum seyðum. Tær elstu leivinar av seyði, ið helst hevur verið tamur, eru 11000 ár.

Seyðurin kom til Skandinavia fyri uml. 12000 árum síðani, tá ið landbúnaðarmentanin kom henda vegin við seyði, svínum, geitum og neytum. Nær seyður er komin til Føroya, er ilt at siga. Frá hjá írska munkinum Dicuil kann metast, at seyður var í Føroyum á 800.

Á Lítla Dímun plagdi at liva eitt slag av seyði frá síðsteinøldini, ið kallast dímunarseyður (á enskum Lítla Dímun sheep). Tríggir sovorðnir seyðir eru varðveittir, og teir verða sýndir á Føroya Forminnissavni. Teir síðstu dímunarseyðirnir vóru skotnir í 1860unum. Dímunarseyðurin líktist Soay seyðinum (á enskum Soay sheep) bæði í útsjónd og uppruna.


File:Hvalba scenery.jpg|Seyður, Hvalba.
File:Sheep (Faroe Islands).jpg|Seyður í Føroyum
File:Porkeri.Suðuroy.1.jpg|Seyður í Føroyum
File:Porkeri.Suðuroy.8.jpg|Porkeri
File:Porkeri.Suðuroy.7.jpg|Porkeri
File:Swaledale Sheep, Lake District, England - June 2009.jpg|Swaledale-Seyður
File:Moutons à Prads en Haute-Provence.jpg|Seyður í Provence, Frakland


Bólkur:Súgdjór í Føroyum
Bólkur:Súgdjór
Kanin

**Kanin** (frøðiheiti - *Oryctolagus *) er lítil gnagari av haruætt. Kaninir eru floksdýr og halda saman í stórum flokkum. Holur teirra eru langar og torgreindar. Tær gera sær eisini fleiri neyðútgongdir. Kanin leggur minst 20 ungar um árið, og tí eru kaninir nógvastaðni vanligastu súgdýr. Kaninin kemur upprunaliga úr Útsynningsevropa, men er nú um allan heim uttan í Antarktis. Um aldaskiftið løgdust tær út í Suðuroy og nørdust skjótt, men so fækkaðust tær aftur, og nú er eingin eftir. Nógvastaðni er kaninin skaðadýr í landbúnaðinum, tí hon etur grøðina.

Villkanin er í ætt við haru.

Bólkur:Súgdjór
Bólkur:Húsdjór
Gnagdýr

**Gnagdýr** (frøðiheiti - *Rodentia*) er súgdjór við tveimum longum hvøssum framtonnum. Otur og bævur hoyra til gnagdýraættina; eisini minkur, hermalínið, skunkur og grevlingur eru í somu ætt. Vatnsvínið er størsta gnagdýr í heiminum.

Bólkur:Gnagdýr
Bævrar

**Bævur** (frøðiheiti *Castor*) er súgdjór av gnagdýraætt. Bævrar eru náttúrunnar timburmenn. Teir byggja sær vandaligar bústaðir av móru og greinum, og inngongdin er undir vatni. Teir byggja fleiri byrgingar nær tilhaldinum, so at vatnið stendur altíð líka høgt, og er góður svimjihylur. Bævrar verða ofta hildnir at vera skaðadýr, tí teir gera stórar byrgingar í áum og áarstreymum. Bævurin dregur greinar saman við sterka kjaftinum. Tvey sløg eru av bævrum, annað í Evrásia, hitt í Norðuramerika. Amerikanski bævurin (frøðiheiti *Castor canadensis*) livir í øllum USA (uttan Florida, Nevada og Suðurkalifornia) og í Kanada. Evropeiski bævurin (frøðiheiti *Castor fiber*) livir í Evrásia í t.d. Skandinavia, Russlandi og Póllandi. Bæði sløgini eru gnagdýr. Gnagdýr eru súgdýr. Bævrar hava hvassar og langar framtenn; tær bíta væl á viðarbulum og greinum. Framtenninar bíta eisini lættliga á børki og viði. Viðurin verður etin ella brúktur til byrgingar. Meginpartin av tíðini eru teir í vatni ella nærindis vatni, men føðina finna teir uppi á turrum. Teir svimja ógvuliga væl, duga at kava og kunnu verða undir kavi í nógvar minuttir. Á afturlabbunum eru fitjur. Halin er flusutur og flatur, bævurin stýrir við honum. Tá ið bævurin letur við halanum upp og niður í vatninum, er hann sum tvíblaðað ár, og bævurin svimur skjótari. Bævrar ávara hvør annan um vanda og sláa tá halan harðliga niður í vatnskorpuna. Ullferðin er trøtt og mjúk, skinnini eru dýr. Í 19. og 20. øld vóru so nógvir bævrar veiddir, at teir mundu verið avoyddir. Men nú verður veitt flestustaðni undir eftirliti, og bævrarnir menna seg aftur. 

Bævrar eru dugnaligir smiðir og gera byrgingar og smáttur í vøtnum ella í áum. Bævrasmáttur kunnu vera hægri enn 3 metrar. Bævrar flyta smáar steinar og greinar við framlabbunum. Áir verða byrgdar av við greinum, gróti og flag. Í vatninum oman fyri byrgingina gera bævrar smáttur. Tá eingi trø eru eftir, har bævrarnir eru, mugu teir longri burtur eftir tilfari. Teir grava veitir, so greinar og bular kunnu floytast heim til byrgingina. Bævurin leggur um várið. Ungarnir eru lodnir og síggja beinanvegin. Fáar dagar gamlir duga teir at svimja. Bævrahúskið býr í holu, nevnd bævrasmátta. Hon er gjørd úr flag og greinum. Inni í smáttuni gera bævrar eitt kamar yvir vatnskorpuni. Tað er lurt, og her sova og hvíla teir. Um heystið klína bævrar móru á smáttuna uttan. Móran frystir um veturin og verjir fyri ránsdýrum. Ikki slepst í bævrasmáttuna uttan undir vatni. Hetta forðar ránsdýrum at koma inn í smáttuna. Úlvar kunnu heldur ikki grava seg gjøgnum tjúkku veggirnar ella svimja inn í smáttuna. 

Bævrar eta plantur. Um heystið og veturin eta teir bleytan við og børk, mest bævraøsp og píl. Føðina goyma teir í goymslu undir kavi. Ísur á vatninum forðar teimum ikki at koma til goymsluna, tí teir hava inngongdir undir kavi. Um várið og summarið eta bævrar gras, bløð og vatnplantur.

Bólkur:Gnagdýr
Sebra

**Sebra** (frøðiheiti - *Equus zebra*) er slag av hvít- og svartrondutum afrikonskum villrossi. Einasta ronduta dýrið í rossaættini er sebran. Hóast allar sebrur líkjast, so hevur hvør sebra serstaka svarthvíta litseting. Eins og rossini ganga sebrur í flokkum, men ungu sebragreðingarnir eru stakir, til teir eru fullvaksnir. Fullvaksnir berjast teir um ryssuflotarnar. Tá ið sebra rennur undan ránsdýrum, til dømis leyvu, rennur hon einar 65 km um tíman. Sebrur ganga vanliga millum gnýur, so flokkurin verður størri. Eingin veit, hví sebrur hava rípur, men tað er kanska fyri at ørkymla ránsdýrini ella kanska fyri hitastillingina. Hvør einstøk sebra hevur sítt eyðkenda rípumynstur. 

Sebra heldur til á stóru grasfløtunum í Afrika, savannuni.

Bólkur:Súgdjór
Leyva

**Leyva**, (eldri bíbliumál: **ljón**, talumál: **løva**) (frøðiheiti - *Panthera leo*) er eitt stórt rándýr av kattarætt. 

Best kenda leyvan í dag er **Afrikanska leyvan**

Afrikanskar kvennleyvur halda til í føstum samløgum og ansa ungunum hjá hvør aðrari. Ungarnir berjast í spølni, og soleiðis venja teir seg at veiða sjálvir. Leyvur taka nógv ymisk súgdjór á grasfløtunum, tær leggja til dømis eftir ungum fílum, gnýum og giraffum. Tær halda seg í bólkum, einar 5-40 saman. Har eru nakrar fáar kallleyvur og nógvar vaksnar kvennleyvur við ungum sínum. 

Leyva er einasti stórkøtturin, ið heldur saman í flokkum ella ættarbólkum, upp í einar 40 í hvørjum. Flokkurin ræður á einum 100 km2 stórum øki ella størri, alt eftir, hvussu veiðimøguleikarnir eru. Stóra kallleyvan verjir búøkið og kvennleyvurnar. Leyvur halda mest til á grasfløtum, og tað eru serliga kvennleyvurnar, ið veiða. 

Leyva tekur oftast stór dýr, t.d. antilopu og sebru. Ein giraffur er nóg mikið at metta stóran leyvuflókk. Ein leyva kann skræða í seg 23 kg av kjøti í einum - tað sama sum 350 pylsur! Leyvur og aðrir stórkøttir hava sterkan, stuttan skølt av bíta fast. Tey taka við stóru, hárhvøssu tøkutonnunum. Teir stóru jakslarnir bíta væl á bróski og vøddum. 

Kallleyvan er tann sterkasta í flokkinum. Hon verður 2,5 metrar long og hægri enn metur upp á háryggin. Kallleyvan hevur stórt ývið framvaks.

Upp til 12 ymisk undirsløg av leyvu (ljóni) eru eyðmerkt, m.o. Asiatisk leyva, Berbaraleyva og Kappleyva.

Bólkur:Súgdjór
Harry Potter og kamarið við loynidómum

**Harry Potter og kamarið við loynidómum** *([[Enskt mál|enskt]]: Harry Potter and the Chamber of Secrets)* er onnur bókin um unga gandakallin, Harry Potter. Hann gleðir seg til annað árið á Hogwarts, skúlanum fyri gandakynstur og galdralist, men ikki gongst, sum ætlað: í fyrsta lagi roynur onkur at forða honum at sleppa í skúlan aftur, og tá tað hóast alt eydnast, verður onki sum ætlað, tí óndar maktir gera um seg og leggja eftir næmingum av muglaraætt.

Bólkur:Hugflog
Bólkur:Harry Potter
Bólkur:Skaldsøgur
Fossbankin

**Fossbankin** var føroyskur banki, ið byrjaði sítt virksemi í januar 1986 og læt aftur seint í 1993. Tað var Helgi Fossádal, ið var stigtakari og stjóri í bankanum.

## Virksemi

Fyri at koma inn á marknaðin valdi bankin at hækkað sína innlánsrentu í mun til hinar bankarnar, soleiðis at fólk settu pening í Fossbankan. Hetta førdi við sær, at bankin fekk nógvan pening um hendi. Tá ið gjaldføri hjá bankanum bleiv gott, vildi hann tískil lána pening út aftur til onnur. Fólk fingu lætt við at lána pening og gjørdist hetta ein ónd ringrás. Hetta var við til at leggja brenni á bálið, har føroyingar frammanundan høvdu lánt nógvan pening í hesum tíðarskeiðnum.

Bankin læt tó aftur 30. november 1993, tá ið hann fór á húsagang. Fíggingargrunnurin frá 1992, ið hjálpti teimum størru bankunum um sama mundi, veitti Fossbankanum onga hjálp.

## Kelda

* Jørn Astrup Hansen og Jóan Pauli Joensen: Føroyar og bankarnir í 100 ár; Føroya Banki, Tórshavn 2006

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Føroyskir peningastovnar
Jallurin

**Jallurin** er fimmmannafar hjá Róðrarfelagnum Knørri (RK) í Tórshavn.

Hann er bláur við hvítari rond og hevur føroyskan stavn.

Navnið stavar frá kvæðinum um Ormin Langa, sum er navnakelda til allar bátarnar hjá Róðrarfelagnum Knørri. Rógvarar á Jallinum hava sum hinir rógvarar felagsins eina ørindisreglu úr kvæðinum á búna sínum.

Fyrsti Jallurin kom í 2006. Verandi bátur er annar í røðini og varð bygdur í 2011. Aðrir bátar í Róðrarfelagnum Knørri eru fimmmannaførini Tambar og Pílur, seksmannaførini Jarnbardur og Herningur, áttamannafarið Knørrur og tíggjumannaørini Ormurin Langi og Kongurin.

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Róðrarfelagnum Knørri

Bólkur:Róðrarfelagið Knørrur
Bólkur:Bátar
Bólkur:Kappróðrarbátar
Jarnbardur

**Jarnbardur** er eitt seksmannafar hjá Róðrarfelagnum Knørri (RK) á Skálatrøð í Tórshavn. Hann er bláur við hvítari rond og hevur føroyskan stavn, sum eisini er eitt av sermerkjum felagsins. 

Navnið *Jarnbardur* stavar frá kvæðinum um Ormin Langa, sum er navnakelda til allar bátarnar hjá Róðrarfelagnum Knørri, og rógvarar á Jarnbardi hava sum allir rógvarar í felagnum eina ørindisreglu úr kvæðinum á búna sínum.
Jarnbardur hevur vunnið flest føroyameistarheitir í bólkinum 6-mannafør kvinnum, við 20 FM heitum tilsamans. Jarnbardur gjørdist føroyameistari hjá kvinnum árini; 1991, 1992, 1993, 1997, 1999, 2000, 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2013, 2014, 2015, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 og í 2025. Tað er tað mesta, av nøkrum báti, í nakrari deild í kappróðri.

Jarnbardur hevur eisini vunnið 1 føroyameistarheiti, í 6-mannaførum monnum, sum teir vunnu í 2013

Verandi Jarnbardur er tann triði í røðini; tann fyrsti kom í 1990.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Róðrarfelagnum Knørri

Bólkur:Róðrarfelagið Knørrur
Bólkur:Bátar
Bólkur:Kappróðrarbátar
Bólkur:Kappróður
Harry Potter og fangin úr Azkaban

Eins og báðar tær undanfanu bøkurnar um Harry Potter byrjar eisini henda, tá ið summarfrítíðin er um at vera liðug. Harry gleðir seg at fara aftur til Hogwarts at ganga í skúla. Hann er spentur og glaður, tá ið hann sær vinir sínar, Ron og Hermione, aftur. Harry skal nú í triðja flokk í skúlanum, har hann lærir gandakynstur og galdralist. Men ávegis til Hogwarts, leggja tey til merkis, at alt ruggar ikki rætt. Skjótt finna tey út av, at ein stórbrotsmaður er rýmdur úr fangatippinum, Azkaban, og óhugnaligu fangavørðarnir í Azkaban eru bidnir um at koma til Hogwarts og ansa eftir næmingum, lærarum og skúla.

Í hesari bókini fær Harry nógv at vita um foreldrini hjá sær og umstøðurnar, tá ið Voldemort drap tey.

Bólkur:Hugflog
Bólkur:Harry Potter
Bólkur:Skaldsøgur
Pólhara

**Pólharur** (frøðiheiti - *Lepus arcticus*) eru hvítar um veturin, so tær síggjast ikki so væl frá kavanum. Harufrensarnir boksast um løgurnar.

## Sí eisini

* Hara

Bólkur:Súgdjór
Úlvur

**Úlvur** (frøðiheiti - *Canis lupus*) er eitt ránsdjór av hundaætt. Sum ein av best kendu kjøtátarum er hann skjótur og væl bygdur at veiða onnur dýr. Úlvur hevur sterkan kjaft og hvassar tenn. Úlvar kunnu eta upp í 9 kg av kjøti hvørja ferð. Hildið verður, at úlvur er ættfaðir at nútíðar tomu hundunum. Hann er størsta hundaslag og verður minst 2 m úr halasnippi í trýni. Er nóg mikið at eta, kunnu einir 20 úlvar halda saman í flokki, men er matneyð, býta teir seg sundur í smáar flokkar, einir 7 í hvørjum. Hvør flokkur hevur sín oddahund, sum allir hinir í flokkinum akta. 

Bólkur:Súgdjór
Meyruslúkur

**Meyruslúkur** (frøðiheiti - *Myrmecophagidae*) er suðuramerikanskt jagldýr í ættini Myrmecophagidae. Teir brúka 60 cm longu, spísku og kleimnu tunguna at fanga termittur og meyrur; men fyrst skræða teir búgvið upp við sterku klónum. Stóri meyruslúkurin skjýtur tunguna út einar 150 ferðir um minuttin. 

Bólkur:Jagldýr
Knørrur

**Knørrur** er eitt áttamannafar hjá Róðrarfelagnum Knørri (RK), á Skálatrøð í Tórshavn. Hann var keyptur í 1985 og var fyrsti bátur hjá Róðrarfelagnum Knørri (RK). Hann æt Postbáturin tá hann var keyptur, og hevði litinar hjá Postverk Føroya og bátar felagsins hevur somu litir enn tann dag í dag.

Hann er bláur við hvítari rond og hevur føroyskan stavn, sum eisini er eitt av sermerkjum felagsins.

Navnið *Knørrur* stavar frá kvæðinum um Ormin Langa, sum er navnakelda til allar bátarnar hjá Róðrarfelagnum Knørri, og rógvarar á Knørri hava sum allir rógvarar í felagnum eina ørindisreglu úr kvæðinum á búna sínum.

Knørrur hevur vunnið føroyameistarheiti fýra ferðir í bólkinum 8-mannafør, í 1985, 1989, 1990, 2006, 2022.

Verandi Knørrur er hin annar í røðini; tann fyrsti kom sum sagt í 1985. 

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Róðrarfelagnum Knørri rk.fo/knorrur

Bólkur:Róðrarfelagið Knørrur
Bólkur:Bátar
Bólkur:Kappróðrarbátar
Ormurin Langi (tíggjumannafar)

**Ormurin Langi** er eitt føroyskt 10-mannafar, sum Róðrafelagið knørrur eigur. Báturin er bláur við hvítari rond og hevur føroyskan stavn, sum eisini er eitt av sermerkjum felagsins.
Navnið *Ormurin Langi* stavar frá kvæðinum við sama navnið, sum er navnakelda til allar bátarnar hjá Róðrarfelagnum Knørri, og rógvarar á Ormurin Langi hava sum allir rógvarar í felagnum eina ørindisreglu úr kvæðinum á búna sínum.
Ormurin Langi hevur vunnið 3 føroyameistarheitir í 10-mannaførum. Ormurin Langi vann árini 2018, 2019 og 2020, hesi árini vann Ormurin Langi 20 útav 21 møguligum róðrum.rk.fo/ormurin-langi

Bólkur:Róðrarfelagið Knørrur
Bólkur:Bátar
Bólkur:Kappróðrarbátar
Bólkur:Kappróður
Jagldýr

**Jagldýr** (frøðiheiti - *Xenarthra* ella (eldri) *Edentata*) er djórayvirhópur við smávaksnum tonnum, til dømis beltisdýr, letidýr og meyruslúkur.
Júst Sivertsen

**Júst Sivertsen** í Havn varð føddur í 1892. Hann keypti tann fyrsta bilin, sum kom til Føroyar 6. mai í 1922, saman við Johannes Olsen undir Kletti í Havn. Johannes Olsen fekk koyrikort nr. 1 í Føroyum tann 23. august í 1923, meðan Júst Sivertsen sama dag fekk koyrikort nr. 2.

## Keldur

* Sosialurin

Bólkur:Føroyingar
Bólkur:Akfør
Føroya Tele

**Føroya Tele** er størsti veitari av kunningar- og fjarskiftistænastum í Føroyum. Samtakið Føroya Tele er móðurfyritøka, sum hevur dóttirfeløgini FT Net, FT Samskifti og Televarpið. Stjóri í Føroya Tele er Jan Ziskasen.

## Søgan

Fyrsta telefonlinjan bleiv sett upp í 1905 av Ólavi á Heygum í Vestmanna (sí meiri á Telefon í Føroyum). Føroya Løgting yvirtók í 1906 hesa linjuna og stovnaði felag, ið fekk navnið "Færøernes Amtskommunes Telefonvæsen". Seinni fekk felagið navnið "Telefonverk Føroya Løgtings" (vanliga nevnt "Telefonverkið").

Í 1930 vóru allar bygdir í Føroyum knýttar á telefonnetið, tó undantikið Suðuroyggin, sum bert hevði radiotelegrafsamband við Tórshavn.

Í 1954 kundi man á fyrsta sinni ringja til útlandið - fyrst var tað bert til Danmarkar.

Í 1989 kom fartelefoni til Føroya.

Í apríl 1998 varð stovnandi aðalfundur hildin fyri at stovna Telefonverkið sum alment partafelag. Hetta nýggja partafelagið fekk navnið Føroya Tele. Føroya Løgting eigur framvegis allan partapeningin í Føroya Tele.

Frá 1. januar 1999 avtók Løgtingið einkarættin hjá Føroya Tele at reka fjarskiftistænastur í Føroyum. Hetta førdi við sær, at onnur feløg stungu seg upp og bjóðaðu fram fjarskiftistænastur.

Í 2002 varð Televarpið stovnað.
 
Á sumri 2004 flutti høvuðssæti hjá Føroya Tele í Havn inn í nýggjan snotiligan bygning, ið hevur fingið navnið Klingran.

Í 2005 vóru dótturfeløgini FT Net og FT Samskifti stovnað.

Í 2007 keypti Føroya Tele meirilutan av Formula.fo

Í 2008 varð SHEFA-2 kaðalin tikin í nýslu, sum FT hevur lagt millum Føroya, Hetland, Orknoyggjar og víðari til meginlandið.

## Sí eisini

* Grein um Kall

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Føroya Tele

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Telesamskifti
The New York Times

**The New York Times** er eitt amerikansk tíðindablað við nationalum og internationalum tíðindum. Pappírsútgávan verður prentað í 900.000 eintøkum gerandisdagar og sunnudagar verða 1,4 mió eintøk av New York Times prentað. Blaðið varð stovnað í 1851 og hevur vunnið 122 Pulitzer virðislønir.

## Ávísing úteftir

* www.nytimes.com

Bólkur:Amerikanskir tíðindamiðlar
Bólkur:Tíðindamiðlar
Mozilla Firefox

**Mozilla Firefox** er ein internet kagi, eitt forrit, sum ger tað møguligt at síggja heimasíður. Flest øll kenna til Internet Explorer frá Microsoft, sum eisini er ein slíkur brovsari. Aðrir kendir internet kagar eru t.d. Google Chrome, Safari og Opera.

Bólkur:Teldufrøði
Bólkur:Internetkagar
Japan Today

**Japan Today** er eitt tíðindablað á internetinum, ið varð stovnað í 2000 í Tokyo, Japan. Japan Today skrivar greinar um ymisk evni á enskum.

Bólkur:Tíðindamiðlar
Bólkur:Japan
Tvíkynd

**Tvíkynd** (á danskum: *biseksualitet*) er kynsligur hugur á fólki av báðum kynjum. Á altjóða máli **biseksuellur** - ein ið er drigin líka nógv at báðum kynum, men bert at lata seg í sum hitt kynið. Ein nýtist heldur ikki at vera samkyndur, hóast ein er transvestittur. Nógv ung spæla við tankan um at verða saman við onkrum av sama kyni sum tey sjálvi. Ofta finna tey við tíðini fram til, at tey eru mest til kvinnur ella mest til menn.

Bólkur:Kynslívsfrøði
DesignPhoto

**DesignPhoto** er eitt sjálvstøðugt virki, sum bjóðar loysnir til fyritøkur og einstaklingar, innan fotografering, webdesign, heimasíðusmíð, netumsiting og lýsingar til faldarar og bløð.

## Ávísing úteftir
* www.DesignPhoto.fo 

Bólkur:Fyritøkur
Føroya Arbeiðsgevarafelag

**Føroya Arbeiðsgevarafelag** er eitt meginfelag fyri vinnuna. Føroya Arbeiðsgevarafelag heldur til í Vinnuhúsinum í Havn. 

## Ávisingar úteftir
*Industri.fo

Bólkur:Føroyskir felagsskapir
Bólkur:Búskapur
Bólkur:Vinnulív
Bólkur:Vinnufeløg
Phuket

**Phuket**  (Tailandskt: ภูเก็ต) (fyrr: *Tha-Laang* ella *Talang*) er ein oyggj og ein landslutur í Tailandi, Phuket liggur har suðuri í landinum. Oyggin er tann størsta í Tailandi og er eitt vælumtókt ferðamál. Buddisma er tann størsti átrúnaðurin í Phuket. Síðan 1980'ini hevur Phuket ment seg sum ferðavinnuoyggj, har eru fleiri vælumtóktar strendur, eitt nú Patong Strondin, Karon Beach, Kata Beach, Nai Harn Beach og Bang Tao Beach. 

Hin 26. desember 2004 varð oyggin hart rakt av einari tsunami, sum skolaði inn yvir oynna og legði stórar partar av oynni í oyði og kostaði umleið 250 mannalív. Uppaftur fleiri lótu lív í grannalandslutinum Phang Nga, har umleið 4000 fólk lótu lív. Phuket er bundið saman við meginlandið við tveimum brúgvum. Oyggin liggur tætt við vesturstrond Tailands. Oyggin var væl fyri fyrr í tíðini orsakað av tin- og gummiídnaði. Oyggin lá á einari stórari handilsrutu millum India og Kina og varð ofta nevnd í loggbókunum hjá fronskum, enskum, hollendskum og portugisiskum sjófararum. Í dag er ferðavinna høvuðsvinnan. Phuket er 576 km2 til støddar, íbúgvaratalið er umleið 500.000. Oyggin hevur tropiskt klima, ella tropiskt monsunveðurlag, har tað er turt frá november til apríl og regntíð frá mai til oktober. Hitin er á leið tann sami árið runt, tá tað er heitast er um 29 til 33 °C, tá tað er kaldast er um 23 til 26 °C. 


Mynd:Phuket Viewpoint.jpg|Útsýni yvir strendurnar Kata Noi, Kata Yai og Karon á oynni Phuket. Oyggin vinstrumegin eitur Ko Puh.


Bólkur:Tailand
Bólkur:Oyggjar
.gb

**.gb** var økisnavn hjá Stóra Bretlandi, men verður ikki longur nýtt. Í staðin nýtir Stóra Bretland økisnavnið **.uk**.

Bólkur:Økisnavn
Pag-Asa

Oyggin **Pag-Asa** er hersett av filipinskum hermonnum. Fýra onnur lond hava sett fram krav uppá oynna, sum er í Spratly oyggjabólkinum í Suðurkinahavinum. Oyggin er so oyðin, at filipinsku hermenninir fáa eyka gjald fyri at tíma at vera har. Umframt Filipsoyggjar hava Kina, Maleisia, Teivan og Vjetnam kravt yvirvaldsrætt til oynna. 

## Keldur

* Hermenn á hesi oynni fáa einsemisgjald - 123.fo

Bólkur:Oyggjar
Spratly oyggjar

**Spratly oyggjarnar** (kinesiskt; *南沙群島*, fillipskt; *Kapuluan ng Kalayaan*, maleisiskt; *Kepulauan Spratly*, vjetnamesiskt; 	*Quần Đảo Trường Sa*) liggja í Suðurkinahavinum, og eru hesar meira enn hundrað oyggjar og hólmar, sum liggja í ein øki, sum er kent fyri fiskiríkidømi. Eisini eru møguleikar at finna olju og gass í økinum. Umleið 45 av oyggjunum eru hersettar av smærri herdeildum úr Filipsoyggjar, Kina, Maleisia, Teivan og Vjetnam, sum halda seg eiga.

## Keldur

* Hermenn á hesi oynni fáa einsemisgjald - 123.fo

Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Asia
Oyggj

Ein **oyggj** er land við sjógvi í allar ættir. Ein oyggj er størri enn hólmur og sker. Tað er ymiskt hvussu ein oyggj verður definerað. Í Føroyum siga vit, at Lítli Dímun er minsta oyggin, Lítla Dímun er 0,82 km² og 414 metrar høgur. Mykineshólmur og Tindhólmur eru rættiliga stórir, og vildu kanska verði nevndir oyggj onkra aðra staðni, men í Føroyum verða hesir hólmar sæddir sum hólmar og ikki sum oyggjar.

## Keldur


Bólkur:Oyggjar
Sjógvur

**Sjógvur** er samfeld heild av søltum vatni ið fevnir um jarðarknøttin og skilur meginlondini hvørt frá øðrum. Havið fevnir um 70 prosent av heimsins ýti og er av umleið 1,368 milliardum kubikkilometrum av vatni. Miðaldýpdin í havinum er umleið 3&nbsp;729 metrar; umleið 60 prosent av havinum er djúphav. Størsta dýpi er Challengerdýpið í Marianugrøvini ið er umleið 10&nbsp;971 metrar undir havfløtuni. Saltinnihaldið í heimshøvunum er lutfalsliga støðugt, 3,5 prosent.

## Sí eisini
* Hav

## Keldur

Bólkur:Høv
Bólkur:Vatn
Saint Martin

**Saint Martin**  (niðurlendskt *Sint Maarten*; franskt *Saint-Martin*) er ein lítil oyggj í Karibia. 
Oyggin, ið er partur av Smáu Antilloyggjum, liggur 240 km eystanfyri Puerto Rico og beint sunnanfyri Anguilla. 

## Sunnari partur og norðari partur

Oyggin er býtt sundur í tveir partar. Sunnari parturin av oynni eitur "*het land Sint Maarten*" og er eitt "land" í Kongadømi í Niðurlondum. Sint Maarten hoyrir tó ikki til sjálv Niðurlond, ið er, líkasum Aruba og Curaçao, einans eitt av teimum fýra londum í Kongadøminum. Sint Maarten hoyrir heldur ikki til ES og nýtir bæði egið gjaldoyra (antillanskur gyllin, ANG) og amerikanska gjaldoyra (USD). Høvuðsstaðurin í Sint Maarten eitur Philipsburg. 

Norðari parturin av oynni eitur "*Collectivité de Saint-Martin*", hoyrir politiskt til Frakland og er ein partur av ES, men ikki av Schengen-økinum. Høvuðsstaðurin í Saint-Martin eitur Marigot. Franski parturin nýtir evruna sum gjaldoyra.

## Oyggin sum ferðafólkamál

Sólfullar strendur lokka ferðafólk til, men ógvusligu lendingarnar ræða eisini summi, ið als ikki halda tað vera stuttligt at flogførini undir lending bert eru metur yvir høvdi teirra. Har aftur ímóti er oyggin vorðin ferðamál hjá flogfjepparum, sum fegnir vilja vera nærhendis flogførum, tá tey lenda.

## Ódnin Irma
Eftir at ódnin Irma, ein av ringastu ódnunum sum fólk vita um í økinum, hevði herjað í 2017, vóru 95 prosent av franska partinum av karibisku oynni St. Martin løgd í oyði..

## Hygg eisini at
*Sint Maarten

## Ávísingar úteftir
* Saint Martin, wikivoyage.org

## Keldur

Bólkur:Sint Maarten
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Frakland
Bólkur:Hjálond
Bólkur:Karibia
Stóri Pápi

**Stóri Pápi** (enskt: Big Daddy) er ein amerikanskur skemtifilmur úr 1999. Allur filmurin er spældur inn í Manhattan, New York City. Høvuðsleikarar í filminum eru Adam Sandler (Sonny), Joey Lauren Adams (Layla) og Jon Stewart (Kevin). Filmurin eru framleiddur í USA.

## Søgugongd

Sonny sum er 32 ára gamal vil ikki verða vaksin. Hann rennur undan øllum, sum bara líkist ábyrgd, til unnustan hóttir við at gera tað liðugt.Nú ættleiðir Sonny ein fimm ára gamlan drong bara fyri at prógva, at hann saktans kann vera ábyrgdarfullur og vaksin. Men Sonnysa fatan av pápaleiklutinum er ikki í samsvar við tað, sum onnur halda.

## Leikarar

* Adam Sandler - Sonny Koufax
* Dylan and Cole Sprouse - Julian 'Frankenstein' McGrath
* Joey Lauren Adams - Layla Maloney
* Jon Stewart - Kevin Gerrity
* Josh Mostel - Arthur Brooks
* Leslie Mann - Corinne Maloney
* Rob Schneider - Nazo
* Kristy Swanson - Vanessa
* Joseph Bologna - Lenny Koufax
* Allen Covert - Phil D'Amato
* Peter Dante - Tommy Grayton
* Jonathan Loughran - Mike
* Steve Buscemi - Homeless Guy
* Tim Herlihy - Singing Kangaroo
* Larkin Malloy - Restaurant Owner
* Samantha Brown - Employee
* Neal Huff - Customer
* Geoffrey Horne - Sid
* Edmund Lyndeck - Mr. Herlihy
* Greg Haberny - New York University Student
* Jackie Sandler - Waitress 
* George Hall - Elderly Driver

## Slóðir úteftir

* Big Daddy - Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir filmar
Corazon Aquino

**María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino** (25. januar 1933 - 1. august 2009) var ein filipinskur politikari. Hon fór treyðug upp í politiskt virksemi, tá ið maður hennara, andstøðingurin Benigno Aquino var myrdur í somu løtu, hann steig út úr flogfarinum á flogvøllinum í Manila, júst afturkomin úr útlegd, sum hann hevði verið í síðan 1983. Men Corazon kom at ganga undan í uppreistrinum ímóti Marcosi. Tá ið Marcos flýddi, tók hon við og gjørdist forseti í Filipsoyggjum, til hon tók seg aftur í 1992.

Bólkur:Filipsoyingar
Bólkur:Politikarar úr Filipsoyggjum
Bólkur:Kvinnuligir statsleiðarar
Bólkur:Statsleiðarar
Manila

**Manila** (filipinskt *Lungsod ng Maynila* ella *Siyudad ng Maynila*)  er høvuðsstaðurin í Filipsoyggjunum. Manila er ein av heimsins mest fólkaðu býum og har búgva 21,2 milliónir fólk, tá ið forstaðirnir eru taldir við. Umleið 35 prosent av hesum búgva í slummum, sambært Heims Heilsustovninum WHO . Stórir partar av høvuðsstaðnum í Filipsoyggjum eru niðan sjóvar, tí er javnan vatnflóð í býnum í regntíðini. Tær um 21 milliónirnar í høvuðsstaðnum á Filippinunum verða oftari og oftari raktar av vatnflóð. Fólk sum búgva úti við strondina í Manila eru millum tey sum verða harðast rakt av globalu upphitingini. Tað stendur millum annað í einum uppriti til eina ST-rapport um veðurlagstrupulleikar í 2014 . Fleiri milliónir fólk fara helst at mista heimini av vatnflóð, hungursneyð og hægri sjógvi, ávarar frágreiðingin. Fleiri broytingar av veðurlagsbroytingunum eru longu sjónligar. 

Spaniamenn tóku Manila í 1571, styrktu býarmúrin og gjørdu býin til høvuðsstøð í ásiatiska hjálandaríki sínum. Manila hevur í øldir verið týdningarmikil handilsbýur, og higar komu keypmenn úr so fjarskotnum londum sum Miðeystur, India og Japan. Nú er Manila lívligur stórbýur, har búgva 21 milliónir fólk.

Í juni 1991 fór gosfjallið Pinatubu norðan fyri Manila at goysa. Gosfjallið goysti øsku og grótbræðing ógvisliga í 10 dagar. Eftir stuttari tíð varð landslagið hult undir eini 7 m. tjúkkari urð. Ógvisligt avfall broytti landslagið til eitt veldugt runudíki, sum fylti dalar og tipti áir. Aetafólkið, ið búði har, misti hús og jørð eftir einari nátt.

Í Manilla er stórt fjall. Ólikt øðrum fjøllum er tað ikki av gróti, men av ruski. Hvønn dag koyra ruskbilar úr Manila út hagar við húsarhaldsruski. Hópin av fólki, enntá børn heilt niður í fýra ára aldur, halda til á hesum fjalli og vinna sær til lívsins uppuhald; leita eftir fløskum, pappi, plasti og tíllíkum, ið tey selja til endurnýtslu. 

## Keldur


Bólkur:Filipsoyggjar
Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Suzanne Fisher Staples

**Suzanne Fisher Staples** er amerikanskur rithøvundur, fødd 27. august 1945 í Philadelphia í Pennsylvania. Hon hevur útbúgving í enskum bókmentum og politologi. Hon hevur starvast sum tíðindafólk fyri United Press International í tíggju ár. Har hon hevur búð í Hongkong, India, Bangladesj, Pakistan, Afghanistan, Nepal, Sri Lanka, New York og Washington DC. Hon hevur síðan starvast á Washington Post. Hon býr nú í Chatanooga í Tennessee.
 
## Heiðursløn
* 1990 - The John Newbery Medal fyri Shabanu

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Kvinnuligir rithøvundar
Roald Dahl

**Roald Dahl** (13. september 1916 – 23. november 1990) var bretskur rithøvundur, føddur í Llandaff í Wales. Foreldrini vóru norsk, og pápin og ein systir doyðu longu, tá ið Roald var trý ára gamal. Hann hevði stóra virðing fyri mammuni sum var gift tvær ferðir og átti fýra børn, umframt tvey stjúkbørn. Hann hevur brúkt mammuna sum fyrimynd fyri ommuna í bókini Heksirnar. Í 1942 hitti hann C. S. Forester sum skrivaði Captain Hornblower. Hann eggjaði honum til at skriva. Fyrstu fimtan árini skrivaði Roald Dahl stuttsøgur til vaksin, men so fór hann at skriva til børn. Tær fyrstu søgurnar vóru søgur, hann fann uppá at fortelja fyri døtrunum Oliviu og Tessu. Hann hevur sjálvur sagt at: ”Tað er torførari at skriva barnabøkur (enn bøkur til vaksin). Tað er verri at halda áhuganum hjá einum barni fastum, tí eitt barn fær ikki hugsavnað seg sum ein vaksin. Barnið veit, at sjónvarpið er inni við síðuna av. Tað er hart at fanga hugin hjá einum barni, men tað er stuttligt at royna.” Hann hevur skrivað ein hóp av barnabókum m.a. James And The Giant Peach (1961), filmatiserað í 1996, Charlie And The Chocolate Factory (1964), filmatiserað í 1971 og 2005, Dánjal Á Fuglaveiðu (1975 á føroyskum 1997) var gjørdur til sjónvarpsfilm í 1989, Heksirnar (1983 á føroyskum 1998) var filmatiserað í 1990. Tá ið bókin Matilda kom út í Onglandi í 1988, sló hon øll sølumet við hálvari millión eftir hálvum ári. Hon er síðani gjørd til film í 1996. Roald Dahl trúði fult og fast uppá, at tað var sera týðandi at fáa børn at lesa bøkur. Hann verður eisini hildin at vera høvundur, sum hevur dugað sera væl at funnið evni, sum fangar børn og at brúka eitt mál, sum er lætt og spennandi at lesa.

## Útgávur
* 1997 - Dánjal Á Fuglaveiðu
* 1998 - Heksirnar
 
## Heiður
* 1983 - The Whitbread Award fyri Heksirnar.
* 1988 - The Children´s Book Award fyri Matildu.
 
## Ávísing úteftir
* www.roalddahl.com 

Bólkur:Bretskir rithøvundar
Dagbladet Information

**Dagbladet Information** er eitt danskt tíðindablað, ið varð stovnað hin 5. mai 1945 av Børge Outze.

## Ábyrgdarblaðstjórar
* 2010: Christian Jensen
* 2010: Bent Winther (fyribilssettur)
* 2004-2010: Palle Weis
* 2004: Henrik Bo Nielsen (fyribilssettur)
* 2002-2004: David Trads
* 1996-2001: Jacob Mollerup
* 1995-2002: Jørgen Steen Nielsen
* 1994-1996: Georg Metz
* 1990-1994: Lasse Ellegaard
* 1987-1990: Lars Hedegaard
* 1977-1979: Knud Vilby
* 1964-1965: Ole Bernt Henriksen

### Aðrir fyrrverandi ábyrgdarblaðstjórar
* Børge Outze 
* Erik Seidenfaden
* Hans Edvard Teglers
* Ejvind Larsen
* Torben Krogh
* Bente Hansen
* Philip Lauritzen
* Erik Meier Carlsen
* Peter Wivel
* Bent Winther

## Keldur


Bólkur:Danskir tíðindamiðlar
Nema

**Nema** er partafelag, ið bjóðar fjarskiftistænastur í Føroyum. Tá fyritøkan varð stovnað nevndist hon **Kall**. Fyrsti stjórin í Kall var Bjarni A. Bjarnason. Verandi stjóri er Gudny Langgaard. Vodafone var høvuðsstuðul hjá bestu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum í trý ár, frá 2008 til og við 2011. Deildin var tá nevnd Vodafonedeildin.

## Søga

Eftir at Føroya Løgting hevði avtikið einkarættin á fjarskiftisøkinum í 1999, kundu onnur koma inn á marknaðin og kappast við táverandi Telefonverk Føroya Løgting (nú Føroya Tele). 

Kall varð stovnað summarið 1999 av Ólavi Ellefsen, Ólavi Gregersen, Jónsveini Joensen og Terja Durhuus. 

*Í juni 2000 komu fíggjarligir íleggjarar uppí Kall, harímillum Framtaksgrunnur Føroya. 

*Í 2001 legði felagið Tele F saman við Kall.

*Í juli 2005 seldu nakrir av táverandi eigarum av Kall - Framtaksgrunnur Føroya og Notio - sín partapening til Vodafone Ísland. Felagið kom soleiðis at eiga 82,1% av felagnum. Kall er nú dóttirfelag hjá Vodafone Ísland. Tað er íslendska felagið Dagsbrún, ið eigur Vodafone Ísland.

*Í apríl 2006 stovnaðu Kall og Elektron felag, ið skuldi bjóða føroyingum breiðband. Felagið kallaðist P/F Føroya Breiðband og fekk seinni navnið EITT. Í mars 2007 yvirtók Kall partapeningin hjá Elektron í EITT.

*29. mai 2008 varð navnið Kall slept, og felagið tók navnið Vodafone, sum er navnið á høvuðspartaeigaranum.

## Keldur

* Heimasíðan hjá Hey
* Grein um Kall á Portalinum http://www.portal.fo/index.php?lg=20042
* Grein um Kall á Portalinum http://www.portal.fo/index.php?lg=20043
* Grein um Kall á Portalinum http://www.portal.fo/index.php?lg=26400

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Telesamskifti
Rinkeby

**Rinkeby** er ein býarpartur í Rinkeby-Kista, Stockholm, Svøríki. Rinkeby hevði 15.051 íbúgvar 31. desember 2007.

Rinkeby er m.a. kent fyri tað høga talið av tilflytarum við øðrum uppruna enn svenskum. 89.1% av íbúgvunum í Rinkeby høvdu antin fyrsta ella annað ættarliðs tilflytarabakgrund hin 31. desember 2007. 

## Rinkebyskolan
Rinkebyskolan liggur í einum býarparti við Stokkhólmur (Västerort), har flestu í búgvar eru innflytarar. Næmingarnir eru úr 62 ymsum londum og tosa 30 ymisk mál. Mest væleydnaða skúlaverkætlan í Norðanlondum hevur onkur nevnt henda skúlan.

## Keldur


## Ávísing úteftir
* Rinkebyskolan.se 

Bólkur:Svøríki
Firouz Gaïni

**Firouz Gaini**, føddur 1972, er føroyskur antropologur og granskari. Hann las antropologi á universitetunum í Oslo og Keypmannahavn innan hann flutti heimaftur til Føroyar og vardi sína doktararitgerð á Fróðskaparsetri Føroya í 2007. Hann var lektari í antropologi á Setrinum í tíðarskeiðinum 2011-2019. Hann varð tilnevndur professari í antropologi á Søgu- og Samfelagsdeildini (SSD), Fróðskaparsetur Føroya, í 2019. Hann hevur gjørt feltarbeiði í Suðurfraklandi, Japan, Grønlandi og Føroyum. Hann hevur arbeitt nógv við barna- og ungdómsgransking, men eisini kyns- og familjugransking. Hann var í einum postdoc-granskingarstarvi á Norsk Senter for Barneforskning, Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Universitet í Tróndheimi í tíðarskeiðinum 2012-2015. Hann er granskingarleiðari á SSD og varaumboð í Stýrinum fyri Fróðskaparsetur Føroya. Hann hevur verið formaður í Føroya Fróðskaparfelag og Amnesty International Føroyadeild. Firouz Gaini er abbasonur Sigurð Joensen. Umframt granskingarútgávurnar, so hevur hann eisini útgivið fleiri stuttsøgu og essay-søvn á føroyskum. Firouz Gaini hevur verið ritsjóri í fleiri vísindaligum tíðarritum, t.d. Island Studies Journal og Fróðskaparrit. Hann býr í Havn saman við familju síni. Hann eigur fýra børn. 

## Bókaútgávur

* 2002 - Føroya Fróðskaparfelag 1952-2002
* 2004 - Urbscriptum - fimtan tekstir 
* 2006 - Gávur skulu rindast aftur - søgur og greinir 
* 2007 - Ungdómur og ungdómsgransking
* 2007 - Ungdómur og seinmodernitetur
* 2008 - Mynstur broytast - Landsverk bygt land í 60 ár 
* 2008 - Miðlar, mentan & seinmodernitetur - Ein antropologisk lýsing av føroyskum ungdómi
* 2010 - Oyðimarkarbrúðurin - Fimtan ferðafjarrit
* 2011 - Horvnir menn, søgur. Tórshavn, Mentunargrunnur Studentafelagsins, 2011. 125 síður. ISBN: 978-99918-43-96-4
* 2011 - Among the Islanders of the North. An Anthropology of the Faroe Islands
* 2013 - Lessons of Islands - place and identity in the Faroe Islands
* 2015 - Atlantic Wayfarers
* 2015 - Gonguverk samfelagsins. Hugleiðing um tíð og samfelag

## Keldur


## Slóðir
Fróðskaparsetur Føroya

NTNU Universitet

Bólkur:Frøðingar
Bólkur:Føðingar í 1972
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir granskarar
Ferdinand Marcos

**Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos** (11. september 1917 – 28. september 1989) og kona hansara, Imelda Marcos, stýrdu Filipsoyggjum, sum áttu tey alt landið einsamøll. Tey stýrdu øllum politiskum og fíggjarligum viðurskiftum og stjólu ovurstórar ognir frá filipinska fólkinum. Meðan Marcos var í útlegd í USA, skuldsetti nýggja filipinska stjórnin hann fyri at hava lagt sær og sínum 100-tals milliónir til síðis.

Bólkur:Filipsoyingar
Bólkur:Politikarar úr Filipsoyggjum
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1917
Bólkur:Andlát í 1989
Krea

**Krea** er ein føroysk lýsingarfyritøka í Runavík, ið varð stovnað í 2003. Fyritøkan hjálpir stovnum og virkjum við teirra marknaðarføring. Arbeiði teirra fevnir um alla grafiska sniðgevan, hetta inniheldur bæði búmerkir, heimasíður, lýsingar og eisini prentlutir. Endamálið hjá Krea er at nøkta tann vaksandi tørvin hjá einstaklingum og virkjum innan internettænastur. 

Krea varð stovnað í 2003 av Egil Olsen, Oddmar Suna Olsen, Eyðun Anthoniussen og Bárður Hammer og hava teir átt fyritøkuna frá 2003 til 2015, tá ið fyritøkan var seld til nýggjar eigarar. Nýggju eigararnir eru Reimund og Jaspur Langgaard og Kajsten Højgaard. Kajsten hevur starvast sum forritari í fyritøkuni øll árini. Jaspur Langgaard er nýggjur stjóri í felagnum.

Hjá Krea starvast í 2016 tíggju fólk.

## Keldur

## Leinkjur úteftir

* Krea.fo

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Business-Line

**Business-Line** veitir vitan um øll parta- og smápartafeløg, ið eru skrásett í Føroyum. Business-Line er ein datagrunnur, ið inniheldur uplýsingar um m.a. roknskapartøl og aðrar viðkomandi upplýsingar um feløgini. Teir mongu leitimøguleikarnir gera tað skjótt og lætt at arbeiða við Business-Line.

Stjórin á Business-Line eitur Finnur Sivertsen, ið hevur útbúgving sum búskaparfrøðingur og vinnuløgfrøðingur frá Aalborg Universiteti.  Í 2007 tók hann toppleiðaraútbúgvingina Top Governance innan stjórn og nevnd.

## Sí eisini

* www.business-line.fo

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Fossabrugv.fo

**Fossabrugv.fo** er ein síða, ið sigur eitt sindur um felagið, ið arbeiðir innan timburarbeiði, og annað.

## Sí eisini

* www.fossabrugv.fo 

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Ecser

**Ecser** (IPA: //, slovakskt: *Ečer*) er ein býur í Pest landslutinum í Ungarn, nærvið Budapest. Grannabýir eru Maglód, Vecsés, Gyömrő og Üllő.

Bólkur:Býir í Ungarn
Andrea Doria

**Andrea Doria** var eitt vakurt ferðamannaskip. Fyri italiumenn var hon ein ímynd av endurføðingini av italska flotanum eftir Seinna Heimsbardaga. Um náttina tann 25. juli 1956 var Andrea Doria á veg um Atlantshav og skuldi sigla inn í New York morgunin eftir. Kjaftsvart var í mjørka. Nakrar sjómíl frá var svenska ferðamannskipið "Stockholm" á veg til Evropa. Eisini "Ile de France", eitt gamalt franskt ferðamannaskip, var á somu leið. Uttan at vita av nøkrum sigldu hesi trý skipini við skiparunum Piero Calamai, Harry Gunnar Nordenson og Raoul de Beaudéan á brúnni við beinari kós móti hvørjum øðrum. Hálvtrýss ár seinni koma hendingarnar fram í ljós.

Bólkur:Skip
Bólkur:Burturgingin skip og bátar
Bólkur:Vanlukkur á sjónum
John Hagee

**John Hagee** (12. apríl 1940 í Baytown, Texas), sjónvarpsprestur og stuðul hjá John McCain. Hann hevur sagt Adolf Hitler vera eingil Guds, sum hjálpti jødum at fáa heimlands sítt – Ísrael. Kirkjulið hansara telur fleiri túsund limir. Hann hevur skírt katólsku kirkjuna eina stóra skøkju og segði ódnina Katrinu vera revsing Guds fyri samkynji.

Bólkur:Amerikanarar
Bólkur:Føðingar í 1940
The Daily Show

**The Daily Show** er Emmy virðislønt amerikonsk speisending. Verturin John Stewart og hansara lið av hvøssum reportarum og grovligum viðmerkjarum seta speisamt ljós á politisku hendingarnar í tíðini.

Bólkur:Sjónvarpssendingar