open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ivar Aasen

**Ivar Andreas Aasen** (* 5. august 1813 í Møre og Romsdal fylki, Noreg; – † 23. september 1896) var ein norskur málfrøðingur og yrkjari. Ígjøgnum sítt innsavningsarbeiði og mállæruskipan legði hann grundarlag undir víðari vísindaligum kanningararbeiði av norskum tungumáli. Ivar Aasen er mest kendur fyri at vera upphavsmaður til nýnorskt.

## Ævisøga

Ivar Aasen var yngstur av átta systkjum og misti tíðliga bæði foreldrini. Hann mátti tí longu tíðliga luttaka í strævnum bóndagarðsarbeiði fyri at lívbjarga sær. Heimstaðurin lá fjarskotin, og tí hevði Ivar fáar vinir. Hann stytti sær stundir við at lesa í bíbliuni, og longu meðan hann var lítil, løgdu bæði prestur og lensmaður í bygdini til merkis, hvussu gløggur hesin pilturin var.

Aasen fekk barnalærdóm sín hjá próstinum Hans Conrad Thoresen. I 1831 gjørdist hann ferðalærari og við tíðini gjørdist hann heimalærari hjá kaptein Daae í Skodje. Hann økti alla tíðina um vitan sína, millum annað við at læra seg fleiri tungumál av egnum ávum, og við at savna plantur úr nærumhvørvinum í eitt stórt plantusavn. Aasen byrjaði eisini at granska málføri/dialektir, og náttúrliga bleiv tað hansara egna heimliga sunnmørsdialektin ið stóð fyrst fyri tørni. Hetta gjørdist eitt strævið arbeiði, tí hann royndi at finna fram málførið/dialektina sum hon var, undan danska árininum, men við tíðini bleiv hann liðugur við 'Søndmørsk Grammatik', sum varð útgivin í 1841.

Aasen fór til Bergens fyri at fáa arbeiðið hjá sær mett av biskoppinum har, Jacob Neumann. Biskoppurin var ovfarin og fekk partar av arbeiðnum prentaðar í tveimum útgávum av Bergens Tidstidende. Neumann syrgdi eisini fyri at seta unga málfrøðingin í samband við 'Vitenskapsselskapet' í Tróndheimi, sum gav honum starvsløn so hann kundi ferðast runt í landinum og kanna aðrar dialektir. Aasen var tá 29 ára gamal.

## Málsligt innsavningsarbeiði
Í 1848 gav Aasen út *Det norske Folkesprogs Grammatik*. Tvey ár seinni kom *Ordbog over det norske Folkesprog*. Hendan orðabók innihelt yvir 25&nbsp;000 orð og bleiv lýst sum eitt tjóðskaparligt megnaravrik av P.A. Munch. Í 1849 legði Aasen tann fyrsta tekstin á nýggja skrivtmálinum fram, og fýra ár seinni kom hann við uppskotinum um tað nýggja norska landsmálið: *Prøver af Landsmaalet i Norge*.

Bólkur:Norskir yrkjarar
Bólkur:Norskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1813
Bólkur:Andlát í 1896
Landsmál

**Landsmál** var heitið á tí nýggja norska skriftmálinum, sum varð skapað av Ivar Aasen í 1850-árunum. Í 1929 bleiv almenna heitið á hesum skriftmáli broytt til nýnorskt. Ein ið nýtti landsmál, var Magnus Brostrup Landstad í kvæðasamling síni Norske Folkeviser frá 1852. 

Bólkur:Mál
CTD

**CTD**, **Carnitine transporter deficiency**, er ein arvalig ílegusjúka, sum forðar kroppinum at brúka feitt sum orku, serstakliga í tíðarskeiðum uttan mat.
Carnitinið í kroppinum stavar frá føði og verður eisini framleitt í kroppinum. Fólk við CTD hava ein protein feil í proteininum kalla *carnitin transporter*, sum føra carnitin inn í kyknurnar og forða fyri, at tað fer úr kroppinum.

## Sjúkueyðkenni
Vanliga koma fyrstu tekinini og sjúkaeyðkennini av CTD hjá nýføddum og tíðliga í barnaárunum. Tekin kunnu verða óvanligur heilavirkni, sjúkt hjarta, ørviti, spýggj, vøddaveikleiki og lágt blóðsukur.

## Sjúkuavgerð og sjúkuviðgerð
Ein kan kannast fyri CTD á tríggjar hættir: 1. Máta carnitininnihaldið í blóðinum. 2. Ílegukanningar. 3. Máta virkni av carnitinflytarum á dyrkaðum húðkyknum.

Viðgerðin fyri CTD er at tilføra carnitin í so stórum mongdum, at innihaldið av carnitini í blóðinum verður regulskipað.

## Títtleiki

Helvtin av Føroya fólki hevur latið seg kanna fyri CTD, 120 eru funnin við ílegusjúkuni, og tað eru fleiri, enn læknarnir høvdu væntað. Áðrenn kanningarnar byrjaðu, varð hildið, at ein av hvørjum 1.300 í Føroyum mundi hava sjúkuna , nú vísir tað seg, at ein av hvørjum 400 hevur CTD. Aðrastaðni, til dømis í USA, Danmark, Avstralia og Japan, er talið ein av hvørjum 40 000. Kanningarnar seinasta árið vísa, at sjúkan kann raka øll og ikki bert børn og ung. Tilkomnir menn eru funnir, har aldur og æðrakálking kundi verið ørsøkin til teirra hjartatrupulleikar, men nú vísir tað seg at vera CTD.

## Arvafrøði

## Søga

## Slóðir
* Kunning um CTD frá Heilsumálaráðinum 
* Færinger i Danmark får tilbud om test for CTD 

## Keldur


Bólkur:Sjúkur
Bólkur:Arvaligar ílegusjúkur
Aasmund Olavsson Vinje

**Aasmund Olavsson Vinje** (føddur 6. apríl 1818 í Telemark fylki, Noreg, deyður 30. juli 1870 í Hadeland) var ein norskur rithøvundur og blaðmaður. Kendar yrkingar eftir Vinje eru «Våren», «Ved Rundarne», «Den dag kjem aldri» og «Blåmann». Hann vaks upp í *Vinjestoga* í Telemark fylki. Hóast familjan var fátøk var áhugin fyri bókmentum stórur, og Vinje fekk skjótt alsk til bókina. 

Han gekk á *Heltbergs studentfabrikk* og las seinni til jurist. Han var politiskt aktivur og varð koyrdur úr starvinum sum statsgóðkendur juristur tá hann fanst at uttanríkispolitikkinum hjá stjórnini. Vinje verður roknaður sum ein undangongumaður í norskum journalistikki við vikublaðnum *Dølen* frá 1858. Áðrenn hann skrivaði Dølen var han blaðmaður, í gjøgnum 8 ár skrivaði hann heilar 700 greinar í Drammens Tidende. Sum rithøvundur skrivaði hann yrkingar og ferðafrásøgnir. Skrivistílurin hjá honum var eyðkendur av hansara evnum at síggja eina sak frá fleiri síðum, og sýndi ofta eitt tvísýni, millum annað tá tað galt norskan nasjónalromantikk. Vinje var ein av teim fyrstu ið aktivt nýtti landsmálið hjá Ivar Aasen. 

Vinje doyði á Hadeland, Oppland fylki og varð jarðaður við *Søsterkirkene á Gran*. 

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Norskir rithøvundar
Bólkur:Tíðindafólk
Bólkur:Føðingar í 1818
Bólkur:Andlát í 1870
Norske Folkeviser

**Norske Folkeviser** er eitt kvæðasavn, ið Magnus Brostrup Landstad gav út í 1852. Skriftmálið hann nýtti var landsmál, ið er grundað á etymologi/upprunafrøði, eins og føroyska skriftmálið hjá Hammershaimb. 

**Innihald**

* Ásmund Fregdegævar
* Kappen Illhugin

## Ávisingar úteftir

* Norske Folkeviser

Bólkur:Bókmentir
Bólkur:Kvæði
Magnus Brostrup Landstad

**Magnus Brostrup Landstad** (* 7. oktober 1802 í Måsøy, Noreg – † 8. oktober 1880 í Kristiania) var ein norskur prestur, sálmayrkjari og savnari av fólkalívsminnum. Hann var systkinabarn Hans Peter Schnitler Krag. Landstad er serliga kendur fyri sínar sálmayrkingar og savnan av fólkalívsminnum. Í Seljord liggur 'Landstad-instituttet', uppkallað eftir honum. Sálmabókin hjá Landstad var autoriserað til gudstænastubrúk í norsku kirkjuni í 1869, og so við og við gjørdist hon tað tjóðskaparliga sálmaverkið ið Landstad hevði ynskt. Ludvig Mathias Lindeman gjørdi løg til nógvar av sálmunum. Í 1852 gav Landstad út kvæðasavnið Norske Folkeviser skrivað á tí nýgjørda landsmálinum. 

Bólkur:Norskir rithøvundar
Bólkur:Norskir prestar
Bólkur:Føðingar í 1802
Bólkur:Andlát í 1880
Tjóðardagur USA

**[[USA|Amerikanskur]] tjóðardagur** (á enskum "Independence day" ella "the Fourth of July") er 4. juli, sum er til minnis um loysingina frá Stóra Bretlandi. 4. juli í 1776 tóku amerikumenn loysing frá bretum. 4. juli er minningardagurin um viðurkenningina av óheftislýsingini, "Declaration of Independence" í 1776. Men veruliga undirskrivingin fór ikki fram fyrr enn slakan mánað eftir, nevniliga 2. august 1776. John Hancock átti fyrstu undirskriftina á skjalinum. Ein undirskrift verður ofta kallað "at skriva sítt John Hancock". Fleiri undirskriftir komu á skjalið seinni. 

4. juli 2009 hátíðarhildu amerikanar 233 ára frælsisdagin. 

## Søgan

Tann amerikonska sjálvstýristilgongdin skal síggjast í ljósinum av, at bretar mettu, at tað var neyðugt at skatta koloniirnar fyri at kunna fíggja umsitingina av teimum. Bretska krúnan legði eina røð av skattum á koloniirnar, men mótstøðan var hørð og umfatandi. "The East India Company" fekk einarætt frá bretsku stjórnini at flyta te úr Kina beinleiðis til síni umboð í USA, og hetta førdi við sær, at niðursetuhandilsmenninir ikki fingu lut í hesum lønandi handli. Tann 16. desember í 1773 skipaðu nøkur niðursetufólk fyri sokallaðu "Boston Tea Party" sum eitt mótmæli ímóti bretsku atferðini. Hetta gjørdist byrjanin til harða stríðið millum niðursetufólkið og bretsku ta stjórnina. Bretar kravdu frið og landaskil, men amerikumenn kravdu frælsi. 

Í september í 1774 varð stevna hildin í Philadelphia, sum nevndist "First Continental Congress". Allar koloniirnar uttan Georgia sendu umboð til stevnuna. Endamálið við stevnuni var at bøta um sambandið við ta ensku stjórnina, men hetta eydnaðist ikki, og í apríl mánaði í 1775 vóru niðursetufólk í Massachusetts í bardaga við bretar við Concord og Lexington. Kollveltingin var byrjað. Stríðið spjaddist og uppreistur var veruleiki, og krav um fullveldi varð endaliga orðað 4. juli í 1776 í tiltiknu Frælsisyvirlýsingini (á enskum "Declaration of Independence"), ið staðfesti natúrrættindi hjá mannaættini og fullveldið hjá teimum amerikonsku statunum. Thomas Jefferson orðaði yvirlýsingina, sum í stóran mun er grundað á tey politisku ástøðini hjá enska heimspekinginum John Locke. 

Frælsiskríggið vardi longri enn væntað. Tað byrjaði 19. apríl í 1775 og endaði 19. oktober 1781, tá ið Lord Cornwall við heri sínum gav seg yvir í Yorktown, Virginia. Bretar, sum eisini vóru í kríggi við fleiri evropisk lond, máttu lúta fyri frælsishugaðu niðursetufólkunum. Í 1783 viðurkendi Stóra Bretland fullveldið hjá teimum 13 koloniunum.

Bólkur:USA
Rasismugreinin

**§ 266 b** í revsilógini, eisini kalla **rasismugreinin** eller **mannamungreinin**, er partur av kapittul 27 í revsilógini um *Freds- og ærekrænkelser*:

:***§ 266 b.''' Den, der offentligt eller med forsæt til udbredelse i en videre kreds fremsætter udtalelse eller anden meddelelse, ved hvilken en gruppe af personer trues, forhånes eller nedværdiges på grund af sin race, hudfarve, nationale eller etniske oprindelse, [[tro]] eller [[seksuel orientering|seksuelle orientering]], straffes med bøde eller fængsel indtil 2 år.''
:***Stk. 2.** Ved straffens udmåling skal det betragtes som en særligt skærpende omstændighed, at forholdet har karakter af [[propaganda]]virksomhed.''

== Føroyar ==
Grein 266b í revsilógini kom í gildi [[15. desember]] [[2006]] við 17 stemmun fyri og 15 ímóti, hon staðfestir at samkynd skuldu verða vard ímóti niðurgerð.
[[Miðflokkurin]] hevur fleiri ferð tosa ímóti at grein [[266b]] skuldi koma í gildi í Føroyum. Tað eru tó ikki bara tingfólk úr Miðflokkinum, ið hava verið ímóti at samtykkja grein 266b, tingfólk úr mestsum øllum flokkum hava verið ímóti. Dømi eru eisini um, at politikarar hava skift flokk, eftir at okkurt mál sum gongur ímóti teirra etisku virðum ella ímóti teirra sannføring, hevur verið fyri, og flokkurin hevur verið fyri. T.d. skifti Karsten Hansen flokk orsakað av hesum málinum. Hann varð valdur á ting fyri [[Tjóðveldi]], men seinni skifti hann flokk og gjørdist limur í Miðflokkinum.

== Atkvøðubýtið ==
Atkvøðubýti fyri **§ 266 b.*' í [[løgting]]inum var:

*Tølini í talvuni niðanfyri eru ikki heilt røtt!''

## Keldur


Bólkur:Løgting
Føroyar sum eitt valdømi

Lóg um at skipa **[[Føroyar]] sum eitt [[valdømi]]** kom í gildi 25. oktobur 2007. 19 tinglimir atkvøddu fyri at gera Føroyar til eitt valdømi og 13 vóru ímóti.

Atkvøðubýti fyri uppskotið í løgtinginum var:

## Slóðir
* Uppskot til  samtyktar um Føroyar sum eitt valdømi 
* Nú eru Føroyar eitt valdømi: Løgtingsformaðurin er stoltur

## Keldur


Bólkur:Løgting
The Coca Cola Company

**The Coca Cola Company** er ein amerikonsk fyritøka, ið var stovnað í 1886. Fyritøkan eitur eftir leskidrykkinum **Coca-Cola**, sum gjørdist eitt hitt kendasta merki í heiminum. Coca-Cola varð fyrstu ferð bryggjað í Georgia, USA í 1886. Uppfinnarin gjørdi eitt eyðkent vørumerki, sum fall væl í eyguni við snøggum, reyðum stavum, sum taka í hvør annan, og frá fyrsta degi varð lýst allastaðni við hesum nýggja drykki. 10 ár seinni drukku tey Coca-Cola í øllum Amerika. Nú er Coca-Cola so grógvið inn í hugaheim okkara, at vit kenna merkið aftur, hvussu navnið so er skrivað.

Bólkur:Amerikanskar fyritøkur
Bólkur:1886
Svarti snigil

**Svarti snigil** (frøðiheiti - *Arion ater*) er best kendi landsnigil her á landi. Svarti snigil verður 100-120 mm langur. Hann er svartur um kroppin, og húðin er rukkut og hál av slími. Kroppurin er avlangur og tjúkkastur um miðjuna. Á høvdinum eru 4 liðilig horn. Tey tvey longstu hornini bera eyga á endanum. Snigilin tevjar við hinum báðum hornunum. 

## Liviøki

Svarti snigil sæst bæði við hús, í bø og haga; men svørtu sniglarnir við hús eru morlittir ella reydligir. Svarti snigil er vanligur á graslendi í bø og haga, har skuggi er. 

## Føði

Svarti snigil etur bleytar plantulutir og eisini soppar. Hann tolir eisini eitursoppar. Á tunguni eru smáar, hvassar tenn, so hon er góð at ríva matin sundur við. Við hesi hvøssu rívitungu skaðar snigilin plantur; men hann er tó ikki mettur at vera skaðadjór. 

## Nøring

Svarti snigil verpur ljós egg, og hann verpur tey í eina holu í moldini ella í vátligt leyv. Áðrenn veturin kemur, doyggja teir gomlu sniglarnir. Eggini og ungarnir liggja í jørðini og liva veturin av. 

## Ávísingar úteftir
*Sniglar, jenskjeld.info
* FaroeNature .

Bólkur:Sniglar
Leopardsnigil

**Leopardsnigil** (frøðiheiti - *Limax maximus*) varð fyrstu ferð skrásettur í Føroyum í 2003. Hann varð funnin á Toftum og hildið var at hann bara fanst har, men ein 'eftirlýsing' í Dimmalætting vísti at hann fanst yvir stórar partar av Eysturoy og Suðurstreymoy uttan at fólk høvdu givið sær far um tað. 

Leoparsnigil stavar frá Vesturevropa.

## Útsjónd

Leopardsnigil er nú størsti snigil í Føroyum, áður var tað svarti snigil. Leopardsnigil kann gerast upp til 200 mm langur. Hesin snigil er sera litfagur og fleiri litbrigdi síggjast. Vanligast er hann grábrúnur við strípum, men stundum hevur hann blettir ístaðin fyri strípur, og stundum er hann einlittur og hevur hvørki strípur ella blettir. Eitt ið eyðkennir hetta slagið, er kjølurin eftir rygginum og tað at andingaropið er aftanfyri kápuna, mótsatt Arionslektini har andingaropið er frammanfyri kápuna.

## Liviøki

Har Leopardsnigil finst í Føroyum, sæst hann allastaðni í bygdum øki, í urtagørðum, í bønum og á gongubreytum. Ikki er greitt um hann trívist uttangarðs.

Mótsatt morsniglinum tykist leopardsnigilin vera púra óskaðiligur. 

## Ávísingar úteftir
*Sniglar, jenskjeld.info
* FaroeNature. 
* Jens-Kjeld.

Bólkur:Sniglar
Kjarrsnigil

**Kjarrsnigil** (danskt: *kratsnegl* - frøðiheiti: *Arianta arbustorum*) var fyrstu ferð skrásettur í Føroyum í 1880'unum , men var so ikki sæddur aftur fyrr enn í 1990'unum . 

## Útsjónd
Kjarrsnigilin er størsti snigil við húsa ið verpir í Føroyum*****. Hæddin á húsanum er 12-23 mm, breiddin er 15-24 mm og hevur hann 5-6 snúningar. Húsin er litfagur, brúnur við ljósum tvørstrípum og eini døkkari rípu ið fylgir snúningunum. 
Ein eyðkendur snigil.

Kroppurin er døkkur, stundum svartur, stundum gráligur við ljósari flekkum.

***** Seinastu árini eru einstakir lundarsniglar, urtagarðssniglar og burgundarsniglar sæddir her, helst innsløddir við plantum, men tað er ikki staðfest at teir verpa her.
## Liviøki

Kjarrsnigil finst bara í fáum støðum í Føroyum, har hann sæst í urtagørðum, rabarbugørðum og fram við veitum í bygdum øki. Kjarrsnigilin er plantuetari burturav, men ger ongan skaða í urtagørðum.

## Ávísingar úteftir
*  Fróðskaparrit 61. bók 2014.
* FaroeNature . 

## Keldur

Bólkur:Sniglar
Hebe Camargo

**Hebe Maria Camargo** (fødd 8. mars 1929 í Taubaté, Brasil, deyð 29. september 2012) var ein songkvinna, sjónvarpsvertur og sjónleikari úr Brasil. 

Sum songkvinna hevur hon framført í skemtifilmum eftir Mazzaropi og spældi saman við Agnaldo Rayol í einum av teimum. Í 1950-árunum byrjaði hon at starvast sum sjónvarpsvertur í eini røð á rásini TV Paulista. Í 1955 var hon við í tí fyrstu brasilsku sjónvarpssendingini fyri kvinnur, *O Mundo é das Mulheres* (Heimurin hoyrir kvinnunum til), í sjónvarpi í Rio de Janeiro, ið varð sent fimm ferðir um vikuna.

Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1929
Bólkur:Andlát í 2012
Grái snigil

**Grái snigil** (frøðiheiti - *Arion subfuscus*, stundum *Arion fuscus*, stundum verða hesi roknað sum tvey ymisk sløg) er sera vanligur landsnigil her á landi. 

Grái snigil sæst í bønum og urtagørðum. Tá ið summarið er vátligt, eru heilt nógvir, og teir gera nógv um seg serliga í urtagørðum, tí
teir eta planturnar, serliga jarðber. Grái snigil verður 30-40 mm langur. 

## Ávísing úteftir
* FaroeNature.

Bólkur:Sniglar
Morsnigil

**Morsnigil** (eisini kendur sum **dreparasnigil**) (frøðiheiti *Arion vulgaris*) var fyrstu ferð funnin í Føroyum í 1996. Morsnigil verður 5-15 cm langur og er skínandi og javnt morreyður, men hann kann vera ymiskur á liti frá morreyðum til ljósagult, og teir ungu morsniglarnir eru meira gjøgnumskygdir á liti. Fótrondin er tvørríput. Morsnigil eitur á latíni Arion vulgaris. Morsnigil stavar frá Spania, men hevur síðan spjatt seg norðureftir við fólki og vørum, hann var fyrstu ferð sæddur í Svøríki í 1975, í Noregi í 1988, í Danmørk í 1991, í Føroyum í 1996 og í Íslandi í 2003. 

Sum aðrir sniglar í Arionslektini er morsnigil tvíkyndur og nørist skjótt, og ger hann stóran skaða í m.a. urtagørðum og eplaveltum.

## Ávísingar úteftir
*Sniglar, jenskjeld.info
*FaroeNature

Bólkur:Sniglar
Flogfar

**Flogfar** er heitið á øllum flúgvarum, sum eru tyngri enn luftin - tyrlur, sveimflogfør, drekaflogfør og flogfør við føstum veingjum og motori. Flest øll stór ferðamannaflogfør og stríðsflogfør hava jetmotorar, sum gera, at tey kunnu flúgva skjótt og høgt. Tey smáu flogførini hava oftast skrúvur. Tey eru stuttleikaflogfør ella einstaklingsflogfør. Tað eru ikki 100 ár síðan, at tey skjótastu skipini sigldu í meira enn 1 viku tvørtur um Atlantshav. Nú flúgva tey skjótastu ferðamannaflogførini teir 4&#8239;800&nbsp;km í minni enn sjey tímar. Teir stóru motorarnir í stríðsflogførum gera, at tey kunnu flúgva meira enn 3&#8239;200&nbsp;km/h, ella tríggjar ferðir skjótari enn ljóðið. 

## Sløg

* Bumbuflogfar 
* Ferðafólkaflogfar
* Hernaðarflogfør 
* Leiguflogfar
* Tyrla

## Sí eisini
* North Carolina - Flogfør

Bólkur:Før
Nordic Nutrition Recommendations 2004

**Nordic Nutrition Recommendations 2004** eru leiðreglur fyri, hvussu kosturin skal vera samansettur fyri, at skapa grundarlag fyri góða heilsu. 

Bólkur:Heilsa
Andrea í Norðradali

**Andrea Reinert** (1894 - 1941), men vanliga rópt **Andrea í Norðradali**, var seymikona og yrkjari. Hon fór til Keypmannahavnar eina ferð í 1920'árunum, har hon lærdi til sjúkrarøktarfrøðing. Andrea í Norðradali seymaði fyri handilshúsið Crome & Goldschmidt og hevði seinni fína seymistovu sjálv. Í útisetablaðnum Búgvanum eru fleiri greinir eftir hana. Meðan hon livdi, vórðu tríggjar yrkingar prentaðar í Varðanum, og ein av teimum sigur frá sterkum upplivingarhugi og lívstrá. Hon var ung tá hon fekk tuberklar, sum hon at enda doyði av. Eftir deyða hennara vórðu tvær yrkingar prentaðar í Búgvanum, eins og søgan "Dreymurin" eisini varð prentað posthumt í Søgubókini (ritstjóri var Sigrið av Skarði). Mitt í 1930-árunum skrivar hon eina skaldsøgu, ið tó ongantíð varð liðug. 

## Skaldskapur

* „Fráfaring" (yrk.), Varðin 1932, bls. 64.
* „Sorg" (yrk.), Varðin 1934, bls. 43-44.
* „Blómurnar í glugganum" (yrk.), Varðin, 1939, bls. 111.
* „Duldur eldur í barmi inni" (yrk.), Búgvin, nr. 24, 1941.
* „So fagurt er land mítt", sami Búgvi.
* „Dreymurin" (sø.) 1936, í Søgubókini, ritstj. Sigrið av Skarði Joensen, Tórsh. 1949, bls. 32-68.

## Bókmentir

* Minningarorð í Búgvanum nr. 17, 1941
* Fyri fyrst; Malan Simonsen

## Keldur

* Snar.fo http://www.snar.fo/alfroei/alfroei/rithoevundar/reinert_andrea/
* Malan Simonsen; Fyri fyrst

Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1894
Q10

**Q10** er eitt hjálparevni ella koenzym, sum hevur ein avgerandi leiklut fyri orkuframleiðsluna í kroppinum. 

Í kroppinum umgera kyknur orkuna frá matinum vit eta, soleiðis at kroppurin annaðhvørt kann varðveita ella brúka hana. Hetta kallast forbrenning. Við hjálp frá ensymum kunnu kyknurnar varðveita orkuna í molekylum, kallaði ATP. Kyknurnar innihalda nøkur sonevnd mitrokondriur, har ensymir og hjálparevnir tryggja orkuframleiðsluna. Eitt av hesum hjálparevnunum er Q10. 

Ofta verður hoyrt, at Q10 kann fyribyrgja sjúkum, betra um konditiónina og geva betri ítróttaravrik. Hetta er tó ikki prógvað.

Bólkur:Mýlislívfrøði
Bólkur:Kyknulæra
Metal

**Metal** er eitt felgsheiti fyri metallisku frumevnini og sambræðingar av hesum. 

Millum mest nýttu metallini kunnu nevnast jarn, kopar, sink, aluminium, tin og blýggj. Millum mest nýttu sambræðingar kunnu nevnast stál, messing og bronsa. 

Virðismiklastu metallini kallast góðmetal, t.d. platin, silvur og gull. 

## Eginleikar

Metal hava tríggjar felags eginleikar. Tey leiða streym, eru góðir hitaleiðari og hava metalglans. Hesir eginleikar hava metallini grundað á, hvussu atomini í metallunum eru bundin saman. Hendan samanbinding verður kallað metalbinding. 

Metal hava lyndi til at avgeva elektronir, sum ger at metallið verður til eina positiva jon. Fríu elektronirnar, sum eru avgivnar, skapa eitt rundanumliggjandi elektronskýggj. Hetta skýggið heldur metaljonirnar saman i einari metalgrind. Grindin ger, at metallið glansar, meðan tær fríu elektronirnar gera streym- og hitaleiðingina gjørliga. 

## Søga

Fyrsta metal, framleitt úr evnafrøðiligum sambræðingum, var helst kopar. Grikkarnir framleiddu kopar á tann hátt, at teir skerdu kopar(II)jonir við trækoli. Hesin teknikkur hevur eisini verið brúktur til at framleiða onnur metal. Umleið ár 2000 f.Kr. var møguligt at framleiða kopar (Cu), antimon (Sb), tin (Sn) og blýggj (Pb).

Tá tað varð uppdagað, at kopar og tin saman skapa eina harða metalblanding, nevniliga bronsu, fekk bronsan ein sera týdningarmiklan leiklut. Herðan í bronsuni gjørdi hana væl egnaða til amboð og vápn í tíðini, sum vit í dag kalla bronsuøldin.

Fyri at kunna framleiða jarn, skal hitin vera nógv hægri, enn tá framleitt verður kopar. Funnir lutir benda á, at fólk í miðjararhavslondunum, umleið 1500 f.Kr., hava framleitt jarn. Teknikkurin hevur síðani spreitt seg spakuliga upp ígjøgnum Europa. Elstu størri ovnar til jarnframleiðslu eru funnir umleið 1200 f.Kr. í Týsklandi.

Bólkur:Frumevni
Listi yvir heimins lond eftir BTÚ fyri hvørt fólk

**Ríkastu lond í heiminum eftir [[Bruttotjóðarúrtøka|BTÚ]] fyri hvørt fólk.** BTÚ upp á fólkið verður ofta nýtt til at samanbera búskaparligu menningina millum lond. Mesta ríkidømið í heiminum er í Norðuramerika, Japan, Avstralia, Sameindu Emirríkjunum og í pørtum í Vesturevropa. USA er heimsins ríkasta land. Ovurstórur munur er á ríkastu og fátækastu londunum í heiminum. Miðalinntøkan hjá hvørjum fólki í t.d. Simbabvi er sekshundrað ferðir minni enn miðalinntøkan hjá hvørjum fólki í USA. Fátækastu eru lond í Afrika og Landsynningsásia. 

## Keldur



Bólkur:Listar
Bólkur:Búskaparfrøði
Willi (kópur)

**Willi** er ein týskur kópur (frøðiheiti - *Halichoerus grypus*) og býr í havnarbýnum Hörnumi í Sylt í Schleswig-Holsteini í Norðurtýsklandi.

## Ávísingar úteftir
* www.travelistic.com  *Willi* (týsk)

Bólkur:Týskland
Bólkur:Djór
Sýra

Ein **sýra** er eitt mýl ella ein jon, sum kann avgeva eina hydron (H+). Innan fyri sýru/lút-evnafrøði samsvara bæði protonir og hydrogenjonir við H+. Ein sýra hevur eitt pH virði sum er minni enn 7.

## Korresponderandi sýru/lútupar
Um ein tilvildarlig sýra, S, verður blanda saman við vatn, vil fylgjandi líkavekt innstilla seg:

:S+H_{2}O\rightleftharpoons B+H_{3}O^{+}

Sýran S og lúturin B kallast korresponderandi sýru/lútupar. Um vit seta líkavekstlógina upp fyri reaktiónina, fáa vit:

:K_{S}=K_{C}\cdot [H_{2}O]=\frac{[B]\cdot [H_{3}O^{+}]}{[S]}

Konstanturin KS kallast styrkiskonstanturin fyri sýruna. Tá KS hevur eitt høgt virði, hevur teljarin á brøkinum eisini eitt høgt virði, sum merkir at sýran fegin vil afgeva sína proton. Tá KS hevur eitt lágt virði, hevur nevnarin á brøkinum eitt høgt virði, sum merkir at sýran ikki vil afgeva sína proton.
Sterkar sýrur hava tískil høgt KS-virði, og veikar sýrur hava lágt KS-virði.

Umframt styrkiskonstanin hjá sýrum, verður eisini tosa um ein styrkiseksponent. Styrkiseksponenturin hjá sýrum, pKS, verður defineraður sum minus logaritmuna til styrkiskonstantin hjá sýruni.

pKS = -logKS

Ein sterk sýra hevur eitt lágt pKS-virði, og ein veik sýra hevur eitt høgt pKS-virði. Styrkiskonstanurin og styrkisekponenturin fyri lútum definera vit KB og pKB.

## Sí eisini
* Aminosýra
* Carboxylsýra
* Ribonukleinsýra
* Deoksyribonukleinsýra

Bólkur:Evnafrøði
Atopiskt eksem

**Atopiskt eksem** (eisini nevnt **barnaeksem**, **atopisk dermatitis** og **prurigo besnier**) er ein ikki smittandi sjúka, sum hevur við sær sviða, turra húð og útslett (eksem), sum kann koma og fara. Tá tað eru smábørn ið fáa eksem, verður tað nevnt barnaeksem, men vaksin kunnu eisini fáa atopiskt eksem.

Børn við barnaeksem mangla tey natúrligu fitievnini í húðini, sum knýta húðkyknurnar saman. Av hesari orsøk dampar fukturin lættliga frá húðini, sum tí verður turr og rúðrut. 

## Orsøkir til atopiskt eksem

Orsøkin til atopiskt eksem er ókend, men man hevur illgruna um ymiskar faktorar ið kunnu spæla ein týðandi leiklut. Bæði arvur og umhvørvi eru møguligir faktorar, ið kunnu vera orsøk til at summi børn og vaksin fáa barnaeksem/atopiskt dermatitis. Flestu børn við barnaeksem hava foreldur ella systkin við hoyfepur, astma ella barnaeksem. Tó hava kanningar víst, at børn ið eru vaksin upp í heimi sum hevur havt hund, hava minni vanda fyri at fáa atopiskt eksem.

### Arvur

Um ein av foreldrunum hevur ella hevur havt astma, hoyfepur ella barnaeksem, er vandin fyri at barnið fær barnaeksem 26 %. 

Um bæði foreldrini hava ella hava havt astma, hoyfepur ella barnaeksem, er vandin fyri at barnið fær barnaeksem 40 %. 

### Umhvørvi

Uml. 20 % av børnum, fødd í Danmark, fáa barnaeksem. Í 1960 var talið 3 %. So statt er mongdin av tilburðum í stórum vøkstri. Av tí at tær arvaligu orsøkirnar ikki eru munandi broyttar síðstu árini, halda granskarir, at umhvørvið má vera ein týðandi orsøk til mongu tilburðarnar. Enn vita granskarar tó ikki hvat tað er, sum er orsøk til barnaeksem, men síggja at vøksturin av tilburðum er størstur í londum við vesturlendskum lívstíli.

Bólkur:Húðsjúkur
Bólkur:Autoimmunar sjúkur
Jerry Springer

**Gerald Norman "Jerry" Springer** (føddur 13. februar 1944 í London í Stóra Bretlandi, deyður 27. apríl 2023 í Evanston, Illinois) var amerikanskur sjónvarpsvertur og politikari fyri Demokratiska flokkin. Hann var útbúgvin bachelor í stjórnmálafrøði. 

Í 27 ár, frá 1991 til 2018, hevur hann verið vertur í undirhaldssendingini "The Jerry Springer Show" á NBC.
Seinast var hann dømari í sendingini "Judge Jerry" (2019-2022).

Springer bleiv føddur í London, men vaks upp í Queens í New York. 
Hann var giftur við Micki Velton frá 1973 til 1993. 

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: jerryspringer.com
*Jerry Springer, imdb.com (á enskum)

## Keldutilfar

Bólkur:Føðingar í 1944
Bólkur:Andlát í 2023
Bólkur:Amerikanskir politikarar 
Bólkur:Amerikanskir sjónvarpsvertir
Nowy Dwór Królewski

**Nowy Dwór Królewski** (á týskum: *Königlich Neudorf*) er ein bygd í Póllandi, sum liggur í fyrisitingarligu regiónini Gmina Papowo Biskupie, sum liggur í landslutinum Chełmno. Nowy Dwór Królewski hevur 190 íbúgvar (1996). Bygdin verður fyrstu ferð nevnd í søguligum skjølum í 1398. Tað árið varð tað skrivað, at Nowy Dwór Królewski hevði 32 hestar, 20 neyt, 215 seyðir og 90 svín. Bygdin hevur verið nevnd á týskum í skjølum og søgum sum Nuwenhof, Nuwenhuf, 
Nuwemhoff og Koenigliche Neuhof. Í 1505 átti Biskupurin Chełmno bygdina.

## Ávísing úteftir

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Afrikas Renaissance

**[[Afrika]]s Renaissance** varð avdúka á 50 ára degnum síðan Senegal í Afrika fekk sjálvstýrið - 4. apríl í 2010. Standmyndin vísir ein vælbygdan mann, eina kvinnu og eitt barn, ið skoða út yvir Atlantshavið. Hon skal vera eitt tekin um framgongd og samanhald, sigur forsetin í Senegal, Abdoulaye Wade. 

Standmyndin, ið hevur fingið navnið *Afrikas Renaissance*, hevur kosta 113 milliónir krónur at byggja og er størri enn Frælsisgudinnan í New York City. Sambært kritikarum vísir standmyndin onki annað enn persónlig mál og stórheits øði hjá forsetanum.

Bólkur:Afrika
Samuel Jacob Sesanus Olsen

**Samuel Jacob Sesanus Olsen**, róptur **Jacob Olsen** (1. oktober 1904 í Sandavági - 13. oktober 1994) var skúlalærari, rithøvundur og týðari. Foreldur hansara vóru Joen Peter Pauli Olsen, fiskimaður, úr Sandavági og Lisbeth Olsen, fødd Magnussen, úr Leynum. 

Áðrenn Jákup fór á Læraraskúlan, var hann í fimm fjórðingár krambasveinur í Sandavági, og eitt ár var hann til skips. Í 1923 fór hann á Læraraskúlan í Tórshavn og tók prógv haðani í 1926.

1. septembur 1926 varð hann settur sum lærari við Tvøroyrar skúla. 1. febr. 1961 gjørdist hann varaskúlastjóri við sama skúla og var í hesum starvi, til hann 67 ára gamal legði frá sær 31. oktobur 1971.

1928-1931 var hann saman við Sámal Johansen blaðstjóri á Barnablaðnum. Úr hesum blað er tilfarið tikið til bókina *Nú Breddar*, sum Føroya Lærarafelag gav út, tá ið Jacob Olsen fylti 60 ár.

1932-33 var hann á Statens Lærerhøjskole og lærdi dýra- og plantulæru eins og enskt og roknimátar. Aftaná læs hann fjarlestur í enskum í 4 ár.

1957-58 tók hann ársskeið á Danmarks Lærerhøjskole í enskum, landalæru og skúlabókasavnsarbeiði. 

Hann hevur sitið sum limur í og formaður av Froðbiar sóknar heilsunevnd og eitt skifti limur í líkningarnevndini, eins og hann hevur verið urguleikari við Tvøroyrar kirkju á Tvøroyri í nærum 25 ár.

Í nøkur ár var hann settur próvdómari í skrivligum føroyskum hjá realflokki, 9. og 10. flokki. Ofta hevur ein og annar, ið følir seg ótryggan í tí skrivaða málinum, søkt og fingið vegleiðing frá honum.

Úr norskum hevur hann føroyskað bókina Kubbin.

Jacob Olsen giftist 1. okt. 1933 við Olgu Mariu f. Hansen, dóttir Sigvald og Hansinu Hansen av Tvøroyri. Pápin er ættaður úr Stokke í Noregi. Olga Olsen er fødd 16. oktober 1903 á Tvøroyri.

## Útgávur
* 1951 *Regin* í Míni jólabók
* 1953 *Símun og flúgvimaskinan* í Míni jólabók
* 1964 Nú breddar
* 1971 *Høgni og Gunnar* í "Sig mær eina søgu 1"

## Keldur


Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1904
Bólkur:Andlát í 1994
Bólkur:Føroyskir lærarar
Støð í Harry Potter

## Grimmauld nr. 12

Man hoyrir fyri fyrstu fer um Grimmauld nr. 12 í fimtu Harry Potter bók (Harry Potter og Føniksfylgingin). Eigari av Grimmauld nr. 12 eru Black familjan, sum hava reint-blóð; og tað er eitt tað mest týdningarmesta hjá teimum. Í húsinum búðu mamma Sirius (Sirius, sum er gubbi Harry), Walburga Black og beiggi Sirius, Regulug A. Black (R.A.B., sum hevur tiki horcrux'in hjá Voldemort í Harry Potter og Hávlblóðsprinsurin - medaljongin.), Sirius Black og húsálvurin Kreaher. 

Grimmauld nr. 12, er ósjónligt. Tá ið húsi liggur mitt í býnum London og Føniksfylgingin brúkar hetta hús fyri at møtast, má húsi vera ósjónligt. Onkuntíð hava mugglara-grannarnir mistonkt hetta við, at húsnummrini eita 11 og so 13, tí tey ikki síggja húsini nr. 12. Øll Black-fólkini eru deyð eftir tíðini. Regulus Black var deyðsátari hjá Voldemort, men vildi heldur vera ímóti, og doyði við at finna medaljong-horcrux'in, Sirius Black, sum er gubbi Harry Potter, doyði tá ið deyðsátarnir og føniksfylgingin bardust ímóti á Deildini fyri tað Dulda, á Gandamálaráði. Sirius var góður við Harry, og Harry arvaði so Grimmauld nr. 12, og við húsinum fylgdi húsálvurin Kreacher við, sum hatar ikki-reint-blóð fólk; betri kent sum mórublóð. 

Bólkur:Bókmentir
Skýming

**Skýming** (upprunaheiti *Twilight*) er ein bók hjá Stephenie Meyer (f. 24. desember 1973 í Hartford, Connecticut).Bókin kom út á føroyskum í 2009. Leyvoy Joensen týddi.

## Søgugongd

Bella Swan er flutt aftur til pápan til kalda váta Forks, Washington frá Phoenix í Arizona. Hon byrjar á skúlanum, og har møtir hon gátufulla Edward Cullen. Hon er stokk-forelskað í honum og umvent. Hon finnur útav, at Edward er vampýrur. Men hann og Cullen familjan drekka bara djóra blóð. Tey eru saman við restina av Cullen-familjuni og spæla baseball ein dagin. 

Men so koma teir óndu vampýrarnir og lukta, at eitt menniskja er ímillum teirra. Tann óstýriligi James klárar ikki at halda sær frá blóðluktinum hjá Bellu og byrjar at jagstra hana. Men tey sleppa undan, og tey mugu beinavegin flýggja úr landinum. 

Bella Swan spælist av Kristen Stewart í Twilight. Edward Cullen spælist av Robert Pattinson í Twilight. Robert Pattinson hevur eisini havt leiklut í Harry Potter og Eldbikarið.

Bólkur:Bókmentir
Bólkur:Skaldsøgur
Harry Potter og eldbikarið

**Harry Potter og eldbikarið** er ein bók hjá J.K. Rowling. 

## Søgugongd

Harry Potter (Daniel Radcliffe) byrjar uppá 4. ári á Hogwarts skúla og Harry er 14 ár. Hetta verður eitt serligt ár, tí at trígandakappingin skal vera. Tað koma næmingar úr Beautox og Durmstrang skúla. Tá ið næmingarnir vera valdir til trígandakappingina (sum bara 3 kunnu vera vald, frá 17 ár og upp), kemur ein fjóri seðil framm. Hetta er sera merkiligt. Tann fjórði persónurin er Harry Potter! Hann verður hataður av øllum í skúlanum, tí at hann ikki er gamal nokk til at vera við í kappingini - sjálvt besti vinurin Ron er súrur inná Harry, fyri ikki at fáa vita áðrenn at hann meldaði seg til kappingina. Men Harry veit ikki hvat hetta er, hann hevur ikki melda seg til kappingina - men har er ongin vegur út aftur, hann skal og má kappast. 

Tær tvær fyrstu kappinginar ganga fínt, men so kemur tann triðja og síðsta. Tey skulu ganga gjøgnum eina gigantiska laborint.
Harry sær so vinningarsteypi framman fyri sær, men har kemur eisini Cedric Diggory (Robert Pattinson, sum eisini spælir í Skýming) - teir báðir renna yvir og taka ísenn í steypi. Knappliga koma teir framm til ein kirkjugarð - men teir eiga orduligt at koma framm til Hogwarts skúla. Men hetta er sera mystiskt. So veit Harry hvør hattar er sum stendur fyri framman, Lord Voldemort!
Voldemort drepur Cedric, men Harry sleppur við lívinum. Hann sigur so øllum frá hesum. Men ongin trýr honum - jú sjálvandi Dumbledore, Ron og Hermione. Men Gandamálaráðharrin vil ikki trúgva hesum. 

## Sí eisini

* Harry Potter
* J.K. Rowling

Bólkur:Bókmentir
Bólkur:Harry Potter
Bólkur:Skaldsøgur
Rissi Palmer

**Rissi Palmer** (f. 19. august 1981 í Pittsburgh, Pennsylvania) er amerikanskur countrysangari og tónleikari. Palmer hevur verið virkin í amerikanska tónleikalívinum síðan hon var heilt ung. Hennara fyrsta fløga saman við plátufelagnum 1720 Entertainment nevnist "Rissi Palmer" og kom út í 2007. Eitt tað kendasta lagið er ivaleyst "Country Girl". 

Hon er fødd 19. august 1981 og býr nú í Eureka í St. Louis, Missouri. Hon vaks upp í Sewickley í Pittsburgh, Pennsylvania. 

## Útgávur

Í oktober 2007 útgav Rissi Palmer sína fyrstu fløgu:

Sangirnir á fløguni eru (við spælitíð):

#"Hold on to Me" - 4:04
#"Country Girl" - 3:46
#"Anybody out There" - 3:18
#"Hurt Don't Know When to Quit" - 3:00
#"Mr. Ooh La La" - 3:10
#"All This Woman Needs" - 3:36
#"Flowers on My Window Ledge"  - 3:49
#"Leavin' on Your Mind" - 2:42
#"Butterflies" 4:16
#"Sweet Contradictions" - 3:31
#"Love You Like a Woman" - 4:23
#"I'm Not of the World" - 3:41

## Keldur

## Slóðir úteftir
* Almenn heimasíða. 
* Rissi Palmer á MySpace.

 

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Afroamerikanarar
Verkamannafylkingin

**Verkamannafylkingin** (VMF) var ein vinstrasinnaður politiskur flokkur í Føroyum. Hann var stovnaður av misnøgdum javnaðarveljarum úr fakfelagsrørsluni. Verkamannafylkingin var umboðað á løgtingi frá 1994 til 1998. Ingeborg Vinther frá Verkamannafylkingini var fyrsta kvinnuliga løgtingsumboð valt í Suðuroy.

## Søga

Verkamannafylkingin fekk meiri enn 2 400 atkvøður í 1994, og tað rakk til at fáa 3 umboð á Ting. Verkamannafylkingin gjørdist soleiðis 5. størsti flokkur og fór fram um Sjálvstýrisflokkin. Verkamannafylkingin fór í samgongu við Sambandsflokkin, Javnaðarflokkin og Sjálvstýrisflokkin við Edmundi Joensen (B) sum løgmanni. Óli Jacobsen, formaður í Føroya Fiskimannafelag, gjørdist landsstýrismaður fyri Verkamannafylkingina í ídnaðar- og arbeiðsmarknaðarmálum. Axel H. Nolsøe tók við sessinum eftir Óla frá desember 1995. Tá landsstýrið í juni 1996 varð umskipað, helt Edmund fram sum Løgmaður, og Axel H. Nolsøe gjørdist landsstýrismaður fyri Verkamannafylkingina í arbeiðsmarknaðar, almanna- og heilsumálum. Í oktober 1996 loysti Kristian Magnussen Axel av, og í mars 1998 loysti Óli Jacobsen aftur Kristian Magnussen av til nýggj samgonga varð skipað í mei eftir valið 30. apríl 1998.

## Landsstýrismenn

* Óli Jacobsen, 1994–1995 og 1998
* Axel H. Nolsøe, 1995–1996
* Kristian Magnussen, 1996–1998

## Løgtingslimir

Árini 1994 til 1998.

* Óli Jacobsen, Eysturoy
* Karl Robert Johansen, Eysturoy (vara fyri Óla Jacobsen)
* Kristian Magnussen, Suðurstreymoy
* Ingeborg Vinther, Suðuroy

## Slóðir

Bólkur:Føroyskir flokkar
Jógvan Hansen

**Jógvan Hansen** (føddur 28. desember 1978 í Klaksvík) er føroyskur sangari og guitarleikari, sum býr í Íslandi. Jógvan er útbúgvin hárskeri. 

## Lívsleið innan tónleik

### Vann X-factor í Íslandi

Í 2007 luttók Jógvan í fyrstu X-Factor sendingini hjá íslendingum. Jógvan vann kappingina við 70 % av atkvøðunum.

### Söngvakeppni Sjónvarpsins (Eurovision)

Jógvan hevur fleiri ferðir luttikið í íslendsku tónleikakappingini Söngvakeppni Sjónvarpsins, sum er innleiðandi kappingin til evropeisku tónleikakappingina Eurovision, vinnarin av Söngvakeppni Sjónvarpsins sleppur at umboða Ísland í Evrovision. Í 2009 luttók Jóvan við sanginum *"I Think The World of You"*, sangurin kom í finaluna og endaði á einum fjórðaplássi.  Í 2010 luttók Jógvan við sanginum  "One More Day". Sangurin gjørdist nummar tvey. Nummar eitt slapp víðari til Eurovision Song Contest í Noregi. Í 2011 luttók hann aftur í íslendsku tónleikakappingini Söngvakeppni Sjónvarpsins, hesaferð við sanginum *Ég lofa*. Hann kom í finaluna, men vann ikki kappingina. Í januar 2013 luttekur Jógvan fyri fjóru ferð í Söngvakeppni Sjónvarpsins í Íslandi. Hesaferð fer hann at syngja duet saman við 20-ára gomlu Stefanía Svavarsdóttir, tey fara at syngja sangin *Til þín*. Jógvan og Stefanía sungu seg í finaluna leygarkvøldið 26. januar 2013. Finalan verður 2. februar 2013 í Hörpuni í Reykjavík.

* 2009 - “*I Think The World Of You*”, endaði á fjórðaplássi
* 2010 “*One More Day*”, sangurin endaði næstfremstur
* 2011 “*Ég lofa*”, sangurin kom í finaluna
* 2013 “*Til þín*” - saman við Stefaníu Svavarsdóttir

## Tónleikaútgávur
### Saman við øðrum
*1998: *After These Messages* við **Aria**
*2001: *Kular Røtur* 
*2009: *VINALÖG*, eftir **[[Friðrik Ómar]] og Jógvan Hansen**

### Egnar útgávur
*2007: *Jógvan*

## Tónleikabólkar

Jógvan var forsangari í føroyska tónleikabólkinum Aria í 1990'unum. Bólkurin gav út fløgu í 1998 við heitinum *After These Messages*. Í 2001 var Jógvan limur í tónleikabólkinum Kular Røtur, sum gav út tríggjar fløgur og tveir videofilmar.

## Keldur

* Eurovisionary.com. 
* Esctoday.com, *Söngvakeppni Sjónvarpsins 2010 - Iceland: Jógvan Hansen speaks to esctoday.com*. 

## Slóðir

* Jógvan Hansen á YouTube. 
* Jógvan Hansen page on ael.fo. 
* Sangtekstir.com

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1978
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Føroyskir guitarleikarar
Bólkur:Klaksvíkingar
Michael Steele

**Michael Stephen Steele** (føddur 19. oktober 1958, Maryland) er fyrrverandi formaður fyri Republikanska flokkin í USA. 

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Selen

**Selen** er frumevnið nummar 34 í skeiðbundnu skipanini. Selen fæst eisini sum kostískoyti og er ein týdningarmikil antioksidantur, ið verjir kyknirnar ímóti umhvørvisdálking og leysum negativum radikalum. Leys radikal verða frígivin av luftdálking, ultraviolettum ljósi og tubaksroyki. Nógvar kanningar benda á, at hesi fríu radikalini í longdini kunnu vera krabbameinselvandi. Selen hevur alstóran týdning fyri fleiri sálarligar- og kropsligar virkningar. Selen stimbrar immunverjuna og er partur av fleri enzymprocessum. Í Norðanlondum er sera lítið av selen í jørðini í mun til aðrastaðni í heiminum. 

Bólkur:Frumevni
Eugène Terre'Blanche

**Eugène Ney Terre'Blanche** (f. 31. januar 1941 í Ventersdorp - 3. apríl 2010) var leiðari av víðgongda felagsskapinum Afrikaner Weerstands Beweging (Afrikaner Resistance Movement), vanliga kendur sum AWB, ið varð stovnaður sum ein politiskur flokkur tann 7. juli í 1973. Felagsskapurin arbeiðir millum annað fyri einum hvítum stýri í Suðurafrika, og var stuðul hjá hvíta stýrinum, ið sat øll árini undir apartheid í Suðurafrika. 

Limirnir í AWB savnast saman um eitt hagekross (eitt slag av flaggi, ið minnir nógv um flaggið, Adolf Hitler og menn hansara nýttu). Í 1994 royndi felagsskapurin at steðga fyrsta demokratiska valinum í Suðurafrika við at fremja fleiri bumbuálop. Felagsskapurin sigur seg í dag hava 70.000 limir. Leygardagin 3. apríl varð Terre'Blanche funnin myrdur í heimi sínum í Ventersdorp í norðara partinum av Suðurafrika. 

Bólkur:Suðurafrikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1941
Bólkur:Andlát í 2010
Visit Faroe Islands

Almenna ferðaráðið hevur í seinastuni verið undir støðugum umleggingum, og er á fíggjarlógini sera lágt raðfest. Fyrst var tað Ferðaráðið, síðani SamVit og nú ein deild undir Uttanríkisráðnum kallað Visit Faroe Islands. Visit Faroe Islands hevur sum er bert 8 mió. kr. at reka deildina við. Harav skulu gjaldast lønir, stuðul til kunningarstovurnar o.a. Eftir eru bert 1,8 mió.kr. til marknaðarføring. Av hesum 1,8 mió. kr. skulu eisini faldarar og annað gerast. Visit Faroe Islands hevur eisini sum uppgávu at vegleiða og kunna vinnuna um marknaðarføring. Á fíggjarlógini fyri 2010 fekk ferðadeildin lovað 9 mió. kr. afturat til marknaðarføring av Føroyum. Hetta talið bleiv so minkað niður í 4 mió. kr. vegna sparingar.  Hesin óstabilitetur seinkar arbeiðinum hjá stovninum, og lítla peningaupphæddin røkkur sera stutt í altjóða høpi. 

Bólkur:Almennir stovnar í Føroyum
Lech Kaczyński

**Lech Aleksander Kaczyński** (f. 18. juni 1949 – 10. apríl 2010) var ein umstrýddur persónur í polskum politikki. Hann arbeiddi fyri høgravendum katólskum politikki, sum eitt nú snúði seg um, at vera ímóti at umbyggja frælsa marknaðin ov skjótt aftaná og undir kreppuni, eins og hann vildi varðveita vælferarskipanina í Póllandi. Polski forsetin, Lech Kaczynski, kona hansara og fleiri leiðandi politikarar í stjórn hansara, doyðu um sjey tíðina 10. apríl í eini flogvanlukku. 87 fólk vóru umborð á flogfarinum, sum rendi inn í toppin á nøkrum trøum, datt niður og brotnaði. 

Umframt forsetan, vóru eitt nú pólski herovastin, miðbankastjórin, varauttanríkisráðharrin, fleiri tinglimir og leiðandi søgufrøðingar við í flogfarinum. Forsetin og fylgi hansara vóru ávegis til Russland, fyri at minnast hópmorðið, ið sovjettiski herurin framdi uttanfyri pólska býin Katyn. Russsiskir myndugleikar vilja vera við, at tað var flogskiparin, sum var orsøkin til vanlukkuna. Hann hevði fingið boð um, at lenda í Minsk, men avgjørdi kortini av fara til Smolensk. Íalt hava 132 fólk latið lív í flogvanlukkuni. Vanlukkan hendi tá flogfari skuldi seta seg á flogvøllinum í Smolensk, sum liggur í vestara partinum av Russlandi.

Bólkur:Pólskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1949
Bólkur:Andlát í 2010
Patsy Cline

**Patsy Cline** (8. september 1932 – 5. mars 1963), upprunaliga **Virginia Patterson Hensley**, var ein amerikanskur country- og gospelsangari úr Winchester, Virginia. Patsy Cline var aktiv frá fyrst í 1950-unum til hon doyði í 1963. Sangir sum "Walkin' After Midnight", "I Fall to Pieces", "She's Got You", "Sweet Dreams" og "Crazy" hava verið stór hitt.

## Plátur

* 1957: *[[Patsy Cline (fløga)|Patsy Cline]]*
* 1961: *[[Patsy Cline Showcase]]*
* 1962: *[[Sentimentally Yours]]*
* 1964: *[[A Portrait of Patsy Cline]]*
* 1964: *[[That's How a Heartache Begins]]*
* 1980: *[[Always (Patsy Cline pláta)|Always]]*

## Slóðir úteftir

* Country Music Hall of Fame 

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Country sangarar
Bólkur:Føðingar í 1932
Bólkur:Andlát í 1963
Monzón

**Monzón** er ein býur í Spania í landslutinum Aragon, og hevur umleið 17 115 íbúgvar (2010). 

## Viðgitið fólk frá Monzón

* Ignacio de Luzán (1702-1754)
* Joaquín Costa (1846-1911)
* Javier Moracho (1957)
* Conchita Martínez (1972)
* Eliseo Martín (1973)

## Systurstaðir

*  Barcelona, Spania
*  Muret, Frakland

Bólkur:Býir í Spania
NFL

**NFL** (stytting fyri **National Football League**) er tann amerikanska deildin innanfyri amerikanskan fótbólt. NFL er tað hægsta støði innanfyri amerikanskum fótbóltið. NFL varð stóvna í 1920 sum *American Professional Football Association*. 

Amerikanskur fótbóltur er sera populert í øllum USA, til finaluna í NFL (Super Bowl) kunnu upp til 110 mill. amerikanarir fylgja við. Tað er næstan ein 1/3 av øllum fólkinum í USA. NFL er tann íttrottardeildin í heiminum sum hevur hægst miðal-áskoðaratal í heiminum við 67,509 áskoðarir pr. dyst. M.a frammanfyri Barclays Premier League í Onglandi.

Har eru 32 lið við í NFL. Øll liðini eru deild upp í tvær konferransir AFC og NFC. Og síðani deild upp í 4 bólkar (North, East, South og West) í tær báðar konferransirnar. t.v.s at tað eru 4 lið í hvørjum av teimum 8 bólkinum. Hvørt lið spælur 17 dystur uppá eitt kappingarárð. Síðani koma 14 lið víðari til endaspælið (Play-offs) 7 úr hvørja konferransi, og minst eitt úr hvørjum bólkið.

Bólkur:Amerikanskur fótbóltur
Bólkur:Ítróttur
Heimsatlas

**Heimsatlas** (lagt til rættis: Føroya Skúlabókagrunnur) er eitt alment atlas, men tað lýkur eisini tey krøv, sum fyriskrivað eru til skúlabrúks. Í 1993 kom fyrsta og higartil einasta føroyska heimsatlas, "Heimsatlas". Í 2012 gevur Skúlabókagrunnurin nýtt føroyskt heimsatlas út. Í hesum sambandi hevur nógv verið kjakast um, hvussu nøvn á londum og høvuðsstøðum skulu verða stavað. Í heimsatlasinum, ið kom út í 1993, eru nógv lond og høvuðsstaðir stavað eftir føroyskum málreglum. Um tað eigur at verða hildið fast við hetta ella um lond og høvuðsstaðir skulu verða stavað, soleiðis sum tey verða stavað í uppruna landinum, er stór ósemja um. 

Føroyar eru ein týðandi táttur í atlasinum. Heimsatlasið byrjar í Føroyum, fyrst við yvirlitskorti og síðan oyggj fyri oyggj, so út á grunnar og havleiðir okkara, og síðan til okkara næstu grannar. Um Evropa verður farið til hinar heimspartarnar og heilt út í sólskipan okkara. Aftast eru navnaskráir, onnur fyri Føroyar og hin fyri umheimin, og síðan er yvirlit yvir heimsins fløgg. Landanøvn eru føroyskað, men bara heilt fá býarnøvn. Týtt hevur Svenning Tausen. 

Bólkur:Bókmentir
Gunnar Nielsen

**Gunnar Nielsen** (føddur 7. oktober 1986) er føroyskur fótbóltsleikari, ið síðan 2016 hevur spælt við íslendska felagnum FH. Gunnar gjørdist serliga kendur, tá hann sum fyrsti føroyingur nakrantíð, spældi við bestu ensku fótbóltsdeildini, tað var við Manchester City í ensku Premier League í 2010. Gunnar spælir eisini sum landsliðsmálmaður fyri Føroyar. 

## Lívsleiðin í fótbólti

Gunnar Nielsen spældi mest við HB í barna og ungdómsárum. Í 2005-07 spældi hann við danska liðnum Frem og í 2007 gekk leiðin til Onglands, har hann fyrst hevði kontrakt við Blackburn Rovers í 2007-09 , tó varð hann útleigaður til skotska fótbóltsfelagið Motherwell í 2008. Í 2009 kom Gunnar Nielsen í hópin hjá Manchester City, tó varð hann lántur út til walisiska felagið Wrexham. Í 2010 er Gunnar Nielsen aftur partur av hópinum hjá Manchester City. Gunnar sat fleiri ferðir á bonkinum, men 24. apríl 2010 varð hann skiftur inn og gjørdist harvið fyrsti føroyingur nakrantíð, sum hevur leikt dyst í Premier League. Í apríl 2013 undirskrivaði Gunnar sáttmála við danska superliga felagið Silkeborg IF, sáttmálin var galdandi fyri 6 vikur, ið var tann tíðin ið restaði í restina av kappingarárinum 2012/13. Í 2015 leikti hann fyri íslendska felagið Stjarnan, og í 2016 spælir hann fyri íslendska felagið FH.

## Málmaður á føroyska A-landsliðnum

Gunnar Nielsen hevur spælt fleiri dystir fyri Føroyar á U-21 landsliðnum. Hann hevur eisini fleiri ferðir verið úttikin til A-landsliðshópin hjá Føroyum og hevur verið málmaður ella eyka málmaður á føroyska A-landsliðnum.http://www.football.fo/index.asp?id={05EEE9C7-02C8-4EEE-9963-AEFA2C72F457}&news={7C1CB78D-B368-4DC2-87FF-88C784EFEF33} Fyrsti dysturin, sum Gunnar Nielsen leikti á føroyska A-landsliðnum, var, tá Føroyar vunnu 2-1 móti Íslandi 22. mars 2009.

## Keldur

* Transfermarkt.dk
* Soccerandequipment.com, March 31, 2009: March Round-Up.

## Ávísingar úteftir
* BKFrem.dk , Detaljeret spillerinfo, Gunnar Nielsen.
* Soccerbase.com 
* Soccernet.espn.go.com
* mcfc.co.uk , Gunnar be tough on Mum!

Nielsen, Gunnar
Nielsen, Gunnar
Nielsen, Gunnar