open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taivan

**Lýðveldið Kina** (kinesiskt: 中華民國 Zhōnghúa míngúo) ella **Taivan**, Á hesi oyggj búgva um 23,5 mió. fólk.

Lýðveldið Kina hevur verið avbyrgt frá kinesiska meginlandinum síðan 1949, tá ið tjóðskaparstjórnin flýddi út í oynna, eftir at hon hevði tapt borgarakríggið ímóti kommunistunum. Stýrið í Taivan sigur seg enn verða lógliga stjórnarvaldið í øllum Kina, og Fólkalýðveldið Kina sigur Taivan verða kinverskan landslut. Fá lond hava viðurkent Taivan sum sjálvstøðugt ríki.

## Stavseting
Á føroyskum verður landið við hvørt stavað Teivan, men eftir føroyskum stavsetingarreglum eigur tað at verða stavað Taivan.

## Landafrøði
Oyggin liggur í Eysturkinesiska havinum, norðanfyri Filipsoyggjar og eystanfyri kinesiska meginlandið. Taivansundið skilur oynna frá meginlandinum. 

## Søga

Tá ið portugisiskir sjófarar fyrstu ferð komu til Taivan í 1590, nevndu teir oynna *Ilha Formosa* ("Oyggin Vakra"),  tí hon var so fruktagóð, og fjøllini vóru so vøkur. 

## Politikkur

Hóast Taivan loysti frá Kina undir borgarakrígnum í 1949, so metir Kina enn, at Taivan er ein partur av Kinesiska Ríkinum, og landið hevur hótt Taivan, hvørja ferð tað hevur haft ætlanir um at taka formelt sjálvstýri. 

## Fólkið

### Upprunafólkið

Langt fyri at kinverjar komu til Taivans, búðu mong fólkasløg har. Tey talaðu egið mál, men mangir siðir og gerandislív líktist. Kinverjar komu hagar í 17. øld, og sum tíðin leið, løgdu teir oynna undir seg og trokaðu burtur upprunafólkið, ið nú á døgum bara er 2 % av fólkinum í Taivan. Fjølmentasta upprunafólkið nú er amifólkið, sum eru dugnaligir leirkerasmiðir og bøndur. Amifólkið býr í stórum bygdum, og heima eru tað konufólkini, ið ráða. 

### Átrúnaður
Størstu átrúnaðirnir í Taivan eru buddisma, taoisma og konfusianisma. Hesir átrúnaðir líkjast nógv, og mong fólk trúgva á partar úr øllum trimum. Taoisman, ið tók seg upp í Kina um 300 f.Kr., er vegurin (tao) til einfalt lív og levnað leys av øllum jarðligum strevi. Endamálið hjá taoistum er at liva í samljóði við náttúruna, so at javnvág verður ímillum tann óvirkna kvinnupartin av likaminum (yin) og tann virkna mannpartin (yang). 

## Hygg eisini at
* Asia

## Ávísingar úteftir
* Taiwan, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Taivan
Bólkur:Asia
Føroyar (sangurin)

**Sangurin Føroyar** er sungin, innspældur og gjørdur av føroyska bólkinum Frændur. Sangurin varð útgivin á tónleikaútgávuni Frændur II í 1986. Tað er Steintór Rasmussen, ið syngur. Sangurin var eitt stórt hitt í Føroyum síðst í 1980'árunum og verður ofta sungin til felagssang. Orð og lag eigur Steintór Rasmussen.

## Tekstur

Kaga upp í himmalin
Sært tú fuglin har
Frælsur vil hann flúgva
Mong túsund míl frá tær
Hann breiðir sínar veingir út
Veittrar tær farvæl
Tá ferðin er at enda
Tú aftur fuglin sær
Tá er hann komin heim
Til Føroyar

Á køldum opnum havi
Spjaddar liggja tit
Grønar vakrar oyggjar
Hetta landið eiga vit
Tú dregur, tú argar
Tað er títt sinnalag
Títt freka blíða lyndi
Sjarmerandi er tað
Soleiðis kenna vit teg 
Føroyar

Flúgva fagrir fuglar
Byggja reiður her
Og fiskur býr í sjónum
So langt sum eygað ber
At vitja fjallatindar
Mangur gleðir seg
Og sprýkja goymdar keldur
Um vit bora ígjøgnum teg
Og verða vit ríkari tá Føroyar
Og hvør verður ríkari tá
Føroyar

Hvat heldur tú um okkum
Vit rópa okkum tjóð
Á flaggdegi um várarnar
Tá tjøldur setast móð
Hvar eru tey, sum lovaðu
At lekja tíni sár
Sum misprýða og vannvirða
Ár eftir ár eftir ár eftir ár
Hvat heldur tú um føroyingar
Føroyar?

Við gittara og sangi
Eg spæli nú mítt lag
Sum um Føroyar var mín móðir
Og bað meg skriva tað
So eiggilig og gomul
Hon teskar: “barnið mítt,
Eg vildi at mítt ríkidømi
So væl varð býtt
Ímillum tey sum búgva her í Føroyum
Ímillum tey sum búgva her í Føroyum
So javnt millum føroyingar, Føroyar”

## Keldur

Bólkur:Frændur
Bólkur:1986
Edenbridge (tónleikabólkur)

**Edenbridge** er ein eysturríkskur metal-bólkur úr Linz, Eysturríki. Bólkurin byrjaði í 1998.

## Limir

### Núverandi limir
* Sabine Edelsbacher – sangur (1998–present)
* Lanvall – guitar, keyboards, piano, akkustiskur guitar, bass, bouzouki (1998–nú)
* Max Pointner – drums (2008–nú)
* Dominik Sebastian – guitar (2009–nú)
* Wolfgang Rothbauer – bass (2013–nú)

### Fyrrverandi limir
* Kurt Bednarsky – bass (1998–2002)
* Roland Navratil – trummur (1998–2007)
* Georg Edelmann – guitar (2000–2001)
* Andreas Eibler – guitar (2000–2004)
* Frank Bindig – bass (2004–2008)
* Martin Mayr – guitar (2005–2006)
* Robert Schoenleitner – guitar (2006–2008)
* Sebastian Lanser – trummur (2007–2008)
* Simon Holzknecht – bass (2009–2010)

## Útgávur

* *[[Sunrise in Eden]]* (2000)
* *[[Arcana]]* (2001)
* *[[Aphelion]]* (2003)
* *[[A Livetime in Eden]]* (2004)
* *[[Shine]]* (2004)
* *[[The Grand Design]]* (2006)
* *[[The Chronicles of Eden]]* (2007)
* *[[MyEarthDream]]* (2008)
* *[[Solitaire (Edenbridge album)|Solitaire]]* (2010)
* *[[The Bonding (album)|The Bonding]]* (2013)

## Slóðir úteftir

* Edenbridge - Official website
* Edenbridge - Official fanclub 

Bólkur:Eysturríkskir tónleikabólkar
Edenbridge

**Edenbridge** hevur fleiri týdningar:
***Edenbridge** er ein býur í Kent í Onglandi. Sí Edenbridge, Kent.
***Edenbridge** er ein eysturríkskur metal-bólkur. Sí Edenbridge (tónleikabólkur).
Mr. & Mrs. Smith (2005)

**Mr. & Mrs. Smith** er ein amerikanskur action-skemtifilmur frá 2005. Allur filmurin er spældur inn í San Marino, Kalifornia. Høvuðsleikarar í filminum eru Brad Pitt (John Smith), Angelina Jolie (Jane Smith) og Vince Vaughn (Eddie). Filmurin eru framleiddur í USA.

## Søgugongd

Harra og frú Smith eru at síggja til eini vanlig hjún, sum liva eitt vanligt lív. Men í veruleikanum eru John- og Jane Smith ógvuliga dugnaligir leigumordarar, sum starvast í hvør sínum felag. Harra og frú Smith vita onki um dupultlívið hjá hvørjum øðrum. Tey droyma bæði um at fáa eitt sindur av spenningi í hjúnalagnum og teirra ynski gongur út tá tey verða biðin um at myrða – hvønnannan!

## Leikarar

* Brad Pitt - John Smith
* Angelina Jolie - Jane Smith
* Adam Brody - Benjamin Danz
* Vince Vaughn - Eddie
* Kerry Washington - Jasmine 
* Keith David - Pápi 
* Chris Weitz - Martin Coleman 
* Rachael Huntley - Suzy Coleman 
* Michelle Monaghan - Gwen 
* Stephanie March - Julie 
* Jennifer Morrison - Jade
* Theresa Barrera - Janet
* Perrey Reeves - Jessie 
* Melanie Tolbert - Jamie 
* Jerry T. Adams - Vakt

## Slóðir úteftir

* Official website 
* Mr. & Mrs. Smith - Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir filmar
Ólafsvík

**Ólafsvík** er ein bygd í Snæfellsbær kommunu í Norðvesturvaldøminum á Vesturlandinum í Íslandi. Ólafsvík hevur 1 008 íbúgvar (desember 2004).

Bólkur:Býir og bygdir í Íslandi
Sapporo

**Sapporo** er ein av størstu býum í Japan og hevur umleið 1,9 mió íbúgvar. Í 1972 vóru OL-veturleikirnir í býnum.

## Myndir


Mynd:BlickaufSapporo.JPG
Mynd:Hokkaido_Sapporo_Odori_Park.jpg
Mynd:Hokkaido_pref_hall.jpg
Mynd:Sapporo_TV_Tower_in_the_snow.jpg
Mynd:Spectaculars of Susukino-Sapporo.jpg
Mynd:Klimadiagramm-deutsch-Sapporo-Japan.png
Mynd:Location of Sapporo city Hokkaido Japan.svg
Mynd:Sapporo_CityMap.png


Bólkur:Býir í Japan
Kitee

**Kitee** er ein býur í Östra Finlands län í Eysturfinnlandi. Kitee hevur 11 355 íbúgvar (2012). 

## Kendir persónar frá Kitee

* Kyösti Laasonen
* Tuomas Holopainen
* Jukka Nevalainen
* Tarja Turunen
* Emppu Vuorinen

## Myndir


Mynd:Kitee_church.jpg|Kirkja
Mynd:Tarja_Turunen_Pukkelpop_2005.jpg|Tarja Turunen
Mynd:Location_of_Kitee_in_Finland.png|Kort av Finnland har Kitee er merkt


## Hygg eisini at

* Finnland

Bólkur:Býir í Finnlandi
Cork

**Cork** (Írskt *Corcaigh*) er næststørsti býur í Írsku republikkini og triðstørsti býur á oynni Írland. Cork er størsti býur í Munster og hevur umleið 120 000 íbúgvar. 

## Myndir


Mynd:Cork_river_lee.jpg
Mynd:St.Patrick's_Bridge.jpg
Mynd:Uccquadrangle.jpg
Mynd:Cork_courthouse.jpg


Bólkur:Írland
Bólkur:Stórbýir í Írlandi
Lordi

**Lordi** er ein finskur rokkbólkur, sum varð stovnaður í 1992. 

## Limir

### Núverandi limir

* Mr. Lordi (Tomi Putaansuu); sangur
* Amen (Jussi Sydänmaa); gittar
* Hiisi; bass
* Mana; trummur
* Hella; keyboard

### Fyrrverandi limir

* G-Stealer (Sami Keinänen); bass (1996-1999)
* Magnum (Sami Wolking); bass (1999-2002)
* Kalma (Niko Hurme); bass (2002-2005)
* Enary (Erna Siikavirta); keyboard (1997-2005)
* Kita (Sampsa Astala); trummur (2000-2010)
* Otus (Tonmi Lillman); trummur (2010-2012)
* Awa (Leena Peisa); keyboard (2005-2012)
* OX (Samer el Nahhal); bass (2005-2019)

## Útgávur

Bólkur:Finnar
Bólkur:Finskir tónleikabólkar
Bólkur:Rokktónleikabólkar
Bólkur:Vinnarar av Eurovision Song Contest
Barcelona

**Barcelona** er næststørsti býur í Spania. Barcelona er við Miðjarðarhav í Norðurspania. Hann er týdningarmikil havnabýur við tveimum mió. fólkum. Hann er eisini høvuðsstaður í Katalónia. Málið er katalónskt, sum er í ætt við spanskt. Býurin er gitin fyri stásiligu húsini og vakra byggilist.  Býurin er mitt í stórum ídnaðarøki. Í 1992 vóru OL-summarleikirnir í býnum. Barcelona hevur 1,6 milliónir íbúgvar, og í 2016 vitjaðu meira enn 30 milliónir ferðafólk. Mett er, at ferðavinnan er 11,5 prosent av búskapinum í Barcelona, og hon eigur 14 prosent av arbeiðsplássunum í býnum.

La Rambla er handilsgøtan, har mesta ferðslan er í Barcelona, og nógv fólk eru eisini til gongu, serliga ferðafólk. Gøtan er meira enn ein kilometur long.

Bólkur:Býir í Spania
Torrevieja

**Torrevieja** er ein ferðamannabýur í Eysturspania. Norðmenn kalla gjarna býin *Norrevieja* orsakað av stóru mongdini av norðmonnum í býnum. Framstigsflokkurin hevur sítt egna lið í býnum og fyrrverandi leiðarin í flokkinum Carl I. Hagen hevur eitt summarhús í býnum. Tað finnast eisini norskir skúlar og kirkjur í býnum. 

## Fólkið

## Fólkatalsfrøði

## Myndir


Mynd:Torrevieja_alicante.JPG
Mynd:Torrevieja-IglesiaInmaculada.jpg
Mynd:Torrevieja-MonumentoMediterraneo.jpg
Mynd:Torrevieja-MonumentoCoralista.jpg


## Slóðir úteftir

* Official website 
* Torrevieja.com
* Thisistorrevieja.com
* Torreviejainformation.com
* Torrevieja2008.eu 

Bólkur:Býir í Spania
Østrogen

**Østrogen** eru ein bólkur av steroidhormonum, ið virkað sum kvinnulig kynshormonir. Tað eru trý týdningarmikil menniskjalig østrogenir: Østradiol, østron og østriol. Østradiol er tað máttmiklasta og tað sum mest verður úrskilt av.

Østrogen eru týðandi fyri menningina av sekunderu kynssermerkunum so sum bróstum, og eru við til at stýra mánasjúkusyklus. Tað finnast fleiri kunstiga framleidd østrogen, t.d. ethinylestradiol, og verða hesi m.a. nýtt sum gitnaðarforðing saman við einum progestogenið í sonevndu *P-pillarunum*.

## Sí eisini
* Lívfrøði

## Keldur
***H. P. Rang, M. M. Dale, J. M. Ritter, R. J. Flower**, Rang and Dale's Pharmacology, 6th Edition, 2007, Churchill Livingstone.

Bólkur:Lívfrøði
Bólkur:Læknafrøði
Upplýsingartíðin

**Upplýsingartíðin** er heiti á mentanarligum ráki í Evropa, sum fylgdi eftir renesansuna. Upplýsingartíðin verður roknað at byrja við John Locke (1632 - 1704) og enda við Immanuel Kant (1724 - 1804). Meginhugsanin í upplýsingartíðini er bjartskygd fatan av mannavitinum og vón um eina bjarta framtíð fyri mannaættina. Longu í renesansuni var heimspekin byrjað at gera seg leysa av gudfrøðiliga grundarlagnum, og henda gongd verður fullførd við upplýsingartíðini.
Tað eru serliga Ongland, Skotland, Týskland og Frakland, sum eru háborgin í upplýsingartíðini.

Bólkur:Søga
Immanuel Kant

**Immanuel Kant** (1724 - 1804) var týskur heimspekingur. Høvuðsverk hansara, *Kritik der reinen Vernunft* frá 1781 verður roknað sum endin á upplýsingartíðini.

Bólkur:Týskarar
Bólkur:Heimspekingar
Bólkur:Føðingar í 1720-árunum
Bólkur:Andlát í 1800-árunum
Renesansan

**Renesansan**,  eisini nevnd **Endurreisnin**, er heiti á mentanarligum ráki í Evropa í tíðarskeiðnum umleið 1400 til umleið 1600. Orðið renesansa kemur umvegis franskt av latínsku orðunum *re*, sum merkir aftur og *nascere*, sum merkir at føðast; renesansa merkir sostatt at endurføðast. Í hesum liggur, at renesansan tekur ta klassisku mentanina, forngrikska og fornromverska mentan, fram aftur. Renesansan endurtekur ikki bara tað klassiska, men nýtir tað og arbeiðir víðari við tí. 

Í hesum tíðarskeiði verður evropeiski sjónarringurin víðkaður. Krossferðirnar hava verið eini 200 ár frammanundan, og við teimum øktist kunnleikin til jødiska og arabiska mentan. Tað gav íblástur til at leita eftir fornum handritum, og fleiri handrit eftir klassisku høvundarnar komu undan kavi - summi í klosturbókasøvnum og onnur umvegis jødisku ella arabisku mentanirnar. Í 1492 varð Amerika funnið og ein nýggjur heimur letur seg upp. At Johan Gutenberg uppfann prentlistina umleið 1450 gav samstundis heilt nýggjar møguleikar at spjaða vitan og kunnleika. 

Tað er ilt at siga, nær renesansan sum tíðarskeið endar, men í hvussu er umleið 1700 hevur eitt annað rák, upplýsingartíðin, tikið yvir.

Bólkur:Søga
Brobergen

**Brobergen** (plattýskt *Brobargen*) er ein bygd við ánna Oste í Landkreis Stade í Niedersachsen, Týskland. Bygdin er 6,06 km² til víddar og hevur 226 íbúgvar (31. desember 2003). Brobergen var til 1972 ein kommuna og hoyrir nú til kommuna Kranenburg. Bygdin er fyrst nevnd í heimildum í 1286 (*Brocberge*).

Bólkur:Býir í Týsklandi
John Locke

**John Locke** (29. august 1632 - 28. oktober 1704) var bretskur heimspekingur og lækni. Høvuðsverk hansara, *An Essay Concerning Human Understanding* frá 1690, verður roknað sum inngangurin til upplýsingartíðina.

### Fólkaræðið

John Locke tosaði um ein hátt fyri fólkaræði, sum kann kallast verndarliberalisma. Staturin er ein ramma, sum skal tryggja borgarunum frælsi at velja í samfelagnum. Hugsanarhátturin er her, at menniskjað gott kann menna seg sjálvt. Í mótsetning til sjónarhornið hjá John Stuart Mill, so er endamálið við fólkaræðinum at tryggja, at borgarin hevur rúm til at menna seg í, uttan at tað skal vera nøkur uppíblanding í menningini. Verndarliberalisma er mett at hava við sær "negativt frælsi".

Bólkur:Føðingar í 1630-árunum
Bólkur:Andlát í 1700-árunum
Bólkur:Bretskir heimspekingar
Fótbóltssamband Føroya

**Fótbóltssamband Føroya** ella **FSF** er ovasta leiðslan innan fótbólt í Føroyum. FSF varð stovnað 13. januar 1979. Áðrenn tað, árini 1942 til 1978 var tað ÍSF ið hevði ábyrgdina av fótbóltinum í Føroyum. FSF er við til at menna føroyskan fótbólt, m.a. við at skipa fyri skeiðum fyri venjarar og dómarar. FSF hevur eisini ábyrgdina fyri føroysku landsliðunum bæði hjá monnum, kvinnum og unglingum. Meistaradeildin hjá monnum byrjaði í 1942. Skipaður kvinnufótbóltur í Føroyum byrjaði í 1985. 2. juli 1988 gjørdist Føroyar limur í FIFA og 18. apríl 1990 gjørdist Føroyar limur í UEFA. Síðan tá hevur Føroyar luttikið í altjóða fótbóltskappingum.

## Formenn í Fótbóltssambandi Føroya

 
## Aðalskrivarar

*1995-2009 - Ísak Mikladal, Klaksvík
*2009- Virgar Hvidbro, Tórshavn

## Sí eisini

* Føroyska fótbóltsmanslandsliðið
* Løgmanssteypið
* Effodeildin
* 1. deild

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíða

Bólkur:Feløg
Bólkur:Fótbóltur í Føroyum
Bólkur:Ítróttur í Føroyum
Sumo-glíming

**Sumo-glíming** er japansk ítróttargrein og var í fyrstantíð partur í aldagomlum hátíðarhaldi við dansi og leiki, sum varð hildið á keisaraborgini, so at jørðin skuldi geva góða grøði. Í sumo-glíming roynir annar glímarin at syfta ella trýsta mótstøðumannin út av pallinum ella at fáa aðrar partar av honum enn bara iljarnar ar nerta við gólvið. Skal glímari standa seg væl, má hann verða bæði tungur og sterkur, so sumoglímarar eta nógvan og góðan mat.

Bólkur:Ítróttur
Norrønt Atlantssamstarv

**Norðurlendskt Atlantssamstarv** ella **NORA** er nevnd undir Norðurlendska Ráðharraráðnum, sum arbeiðir við økissamstarvi í Norðuratlantshavinum. Nevndin er partur av marknaøkispolitiska samstarvinum hjá Ráðharraráðnum. Norðurlendska støðið og verkætlanarskipaða arbeiðið gevur NORA góðar møguleikar at seta í verk altjóða samstarv í økinum, samstarv sum byggir á norðurlendsk virði og mál.

NORA verður fíggjað av Norðurlendska Ráðharraráðnum og við partvísari fígging úr teimum fýra NORA londunum, Føroyum, Grønland, Íslandi og Noregi.

Nevndin í NORA er mannað við trimum umboðum fyri hvørt landið. Við strategi, sum fevnir yvir fleiri ár, ásetir nevndin yvirskipaða arbeiðssetningin hjá NORA.

Høvuðsskrivstovan hjá NORA er í Havn. Í Grønlandi, Íslandi og Norður- og Vesturnoregi eru kontaktpersónar, sum arbeiða fyri NORA.

NORA virkar fyri at styrkja samstarvið í økinum, so at Norðuratlantshavið verður eitt sterkt økið í Norðurlondum, eyðkent av góðari, burðardyggari og fíggjarligari menning. Hetta verður millum annað gjørt við at styrkja samstarvið millum vinnufyritøkur og granskingar- og menningarstovnar í teimum fýra NORA londunum.

### Uppgávan hjá NORA er

* At skapa politiskar og fakligar karmar har kjak kann vera um felags norðuratlantiskar trupulleikar og menna felags ætlanir og átøk.
* At miðla og seta í verk verkætlanarsamstarv.
* At virka fyri menning í tráð við norðurlendsku Slóðarheiti hugsanina um burðardygga menning.
* At menna NORA til ein áhugaverdan viðleikara í norðurlendskum samstarvi við grannalondini í økinum.

## Norðuratlantiska Tankasmiðjan
Í november 2011 kunngjørdi Norðurlendska Tankasmiðjan sítt fyrsta tilmæli. Tey mæla til, at at ein tvørfaklig masterútbúgving verður skipað í samstarvi millum universitetini í Grønlandi, Íslandi, Føroyum og Strandar-Noregi við heitinum Management and Development in the High North. Tað er NORA, ið hevur stovnað Norðuratlantisku Tankasmiðjuna. Tvey umboð úr hvørjum limalandi eru limir í nevndini, tey eru:  
*Tine Pars, rektari á Ilisimatusarfik, universitetið í Grønlandi.
*Henrik Leth, stjóri í Sulisitsisut, grønlandska arbeiðsgevarafelagið.
*Halla Helgadóttir, stjóri á Hönnunarmiðstöð, íslendska Design Center.
*Karl Benediktsson, professari í samfelagsgeografi, Háskóli Íslands, íslendska universitetið.
*Frank Aarebrot, professari í komparativum politikki, universitetið í Bergen.
*Arne O. Holm, serráðgevi hjá Nordområdesenteret í Bodø.
*Hermann Oskarsson, stóri á Hagstovu Føroya.
*Sonja Jógvansdóttir, samskipari hjá SAMTAKI, 

## Ávísingar úteftir

Norrønt Atlantssamstarv 

Bólkur:Heimspolitikkur
Bólkur:Norðurlond
Bólkur:Norðurlendskt samstarv
Heðin Mortensen

**Heðin Mortensen** (føddur 7. apríl 1946 í Trongisvági) er føroyskur politikar, løgtingslimur fyri Javnaðarflokkin og býráðslimur í Tórshavnar býráð. Hann var býráðsformaður í Tórshavnar kommunu frá 2005 til 2016.

## Býráðslimur síðan 1973

Heðin Mortensen hevur verið býráðslimur í Tórshavnar Býráði síðan 1973, varaborgarstjóri 2001-2005 og borgarstjóri frá 2005-2016. Á býráðsvalinum í novembur 2012 slóð hann øll met við persónligum atkvøðum, tá hann fekk 2637 persónligar atkvøður. Listi C, Javnaðarflokkurin, fekk 7 býráðslimir valdar og kundi har við stýra einsamallur um tey løgdu í, borgarstjórin valdi tó at fara í eitt breitt samstarv við allar flokkarnar. Tó fór Tjóðveldi úr samgonguni nakað seinni. Tað vóru fýra flokkar/listar, ið fingu umboðan í Tórshavnar Býráði, sum tók við 1. januar 2013.

## Løgtingsmaður

Heðin Mortensen varð valdur inn á Føroya Løgting fyri Sambandsflokkin í Suðurstreymoyar valdømi í 1998 og umboðaði flokkin á tingi til 2004. Harumframt hevur Heðin Mortensen verið varamaður fleiri ferðir í styttri tíðarskeið síðan 1989. Á løgtingsvalinum 2015 varð hann valdur á Føroya løgting fyri Javnaðarflokkin.

## Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin

Heðin Mortensen var limur í Sambandsflokkinum 1988-2004. Síðan 2005 hevur hann verið limur í Javnaðarflokkinum.

## Álitissessir

* Forseti í Ítróttarsambandi Føroya (ÍSF) 1980-2008
*Formaður í Havnar Sjónleikarfelag 1997–2003.
* Formaður í Havnar Róðrarfelag 1997-2003
* Formaður í Tórshavnar Ítróttarráð 1975-1978

## Heiðurstekin

* Danskan DIF heiðurskross 2005
* Riddari av Dannebrog 1. grad 2003
* Føroyskan ÍSF heiðurskross 1999
* Íslendskan ISI heiðurskross 1996
* Riddari av Dannebrog 1991
* Svenskan RF heiðurskross 1989
* Íslendskan ISF heiðursnál 1989

## Keldur


## Slóðir úteftir

* j.fo
* hedinmortensen.com 

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1946
Bólkur:Borgarstjórar í Føroyum
Bólkur:Løgtingslimir
H.C.W. Tórgarð

**Hans Christoffer Wenningsted Tórgarð** (føddur 14. august 1885 í Tórshavn, deyður 18. mars 1957), ella **H.C.W. Tórgarð**, var arkitektur og politikari (SB). Teknaði Sjónleikarhúsið. Hann teknaði kirkjurnar í  Árnafirði, Hvannasund, Skála, Elduvík, Tjørnuvík og Skúvoy. Hann var eisini aktivur at byggja kirkjuna í Sandavági.

* Formaður í Havnar Sjónleikarfelag 1918–1924
* Býráðsformaður í Tórshavn 1922–1924
* Býráðslimur í Havn 1917-24 og 1945-57
* Løgtingslimur 1918-24 

## Familja
Foreldur hansara vóru Anna Paulina (fødd Poulsen) og Jens Wenningsted Jacobsen, bæði úr Havn. Hann giftist Valborg Eide úr Nólsoy. Tey eru foreldur Axel Tórgarð, sum var prestur og týðari. Trý av abbabørnunum hjá Hansemann eru sjónleikarar eins og abbin, tey eru Súsanna Tórgarð, Ria Tórgarð og Hans Tórgarð.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føroyskir arkitektar
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Føðingar í 1885
Bólkur:Andlát í 1957
Kári Petersen

**Kári Petersen** hevur fleiri týdningar:

* Kári Leivsson (Kári P., fyrr Kári Petersen) – tónleikari
* Kári D. Petersen – filmsmaður
* Kári Petersen (politikari) – politikari fyri Sjálvsstýrisflokkin

bólkur:Fleiri týdningar
Ja, vi elsker dette landet

**Ja, vi elsker dette landet** er tjóðsangur hjá Noregi. Í Noregi hava verið fleiri enn ein tjóðsangur síðan 1814, tá ið Noreg fekk sjálvstýri í kongssambandi við Svøríki, minst tríggir: “For Norge, kjæmpers fødeland” eftir Johan Nordahl Brun (1745-1816), “Sønner af Norge, det ældgamle rige” frá 1820 eftir Henrik Anker Bjerregaard, og at enda “Ja, vi elsker dette landet” frá 1859 eftir Bjørnstjerne Bjørnson (8. desember 1832 – 26. apríl 1910) við lagi eftir Richard Nordraak (1842–1866).

## Tekstur




Bólkur:Noreg
The Star-Spangled Banner

**The Star-Spangled Banner** er tjóðarsangur hjá USA. Sangurin varð viðurkendur sum tjóðsangur í 1931. Teksten blev skrevet i 1814 af den 35-årige Francis Scott Key efter at han havde overværet bombardementet af Baltimores Fort McHenry under 1812-krigen. Key havde entret et britisk krigsskib for at forhandle frigivelsen af en ven som var blevet anklaget for at huse britiske desertører. Den britiske kommandant var villig til at frigive begge, men af sikkerhedsgrunde først dagen efter, da den britiske flåde angreb fortet i løbet af natten.

Den næste dag skrev Key et digt, The Defense of Fort McHenry. Musikken til teksten var en dengang populær melodi, To Anacreon in Heaven, som blev skrevet omkring 1800 af John Stafford Smith. Denne har også været nationalmelodi for Luxembourg.

Melodien blev USA's nationalmelodi den 3. marts 1931.

Når den synges offentligt (før større sportsbegivenheder) bliver versene efter det første ofte udeladt.

America the Beautiful, My Country, Tis of Thee og God Bless America bliver ofte opfattet som uofficielle amerikanske nationalmelodier.

## Tekstur
O! say can you see by the dawn's early light
What so proudly we hailed at the twilight's last gleaming?
Whose broad stripes and bright stars through the perilous fight,
O'er the ramparts we watched were so gallantly streaming?
And the rockets' red glare, the bombs bursting in air,
Gave proof through the night that our flag was still there.
Oh, say does that star-spangled banner yet wave
O'er the land of the free and the home of the brave?

On the shore, dimly seen through the mists of the deep,
Where the foe's haughty host in dread silence reposes,
What is that which the breeze, o'er the towering steep,
As it fitfully blows, half conceals, half discloses?
Now it catches the gleam of the morning's first beam,
In full glory reflected now shines in the stream:
'Tis the star-spangled banner! Oh long may it wave
O'er the land of the free and the home of the brave!

And where is that band who so vauntingly swore
That the havoc of war and the battle's confusion,
A home and a country should leave us no more!
Their blood has washed out their foul footsteps' pollution.
No refuge could save the hireling and slave
From the terror of flight, or the gloom of the grave:
And the star-spangled banner in triumph doth wave
O'er the land of the free and the home of the brave!

O! thus be it ever, when freemen shall stand
Between their loved home and the war's desolation!
Blest with victory and peace, may the heav'n rescued land
Praise the Power that hath made and preserved us a nation.
Then conquer we must, when our cause it is just,
And this be our motto: 'In God is our trust.'
And the star-spangled banner in triumph shall wave
O'er the land of the free and the home of the brave!

## Ávísing úteftir

* The Star-Spangled Banner 

Bólkur:Tjóðarsangur
Bólkur:USA
Inno e Marcia Pontificale

**Inno e Marcia Pontificale** er tjóðarsangur hjá Vatikanríkið.

## Tekstur

O felix Roma – o Roma nobilis:
Sedes es Petri, qui Romae effudit sanguinem,
Petri cui claves datae sunt regni caelorum.
Pontifex, Tu successor es Petri;
Pontifex, Tu magister es tuos confirmans fratres;
Pontifex, Tu qui Servus servorum Dei,
hominumque piscator, pastor es gregis,
ligans caelum et terram.
Pontifex, Tu Christi es Vicarius super terram,
rupes inter fluctus, Tu es pharus in tenebris;
Tu pacis es vindex, Tu es unitatis custos,
vigil libertatis defensor; in Te potestas.

Tu Pontifex, firma es petra, et super petram
hanc aedificata est Ecclesia Dei.

Pontifex, Tu Christi es Vicarius super terram,
rupes inter fluctus, Tu es pharus in tenebris;
Tu pacis es vindex, Tu es unitatis custos,
vigil libertatis defensor; in Te potestas.

O felix Roma – O Roma nobilis.

Bólkur:Vatikanið
Der er et yndigt land

**Der er er et yndigt land** nevnist annar danski tjóðsangurin. Ein annar danskur tjóðsangur, Kong Christan stod ved højen mast, verður nýttur við kongalig høvi. Adam Oehlenschläger hevur skrivað "Der er et yndigt land" í 1823. Hann var danskur yrkjari og rithøvundur úr Keypmannahavn. Hann livdi frá 1779-1850. Lagið hevur H.E. Krøyer gjørt. Fyrsta ørindi ljóðar soleiðis: “Har er eitt vakurt land. Tað stendur við breiðum bókatrøum nær søltu eystarastrond nær søltu eystarastrond. Tað buktar seg í heyggjar og dalar, tað eitur gamla Danmark, og tað er salurin hjá Froyu, og tað er salurin hjá Froyu.”

## Tekstur

Der er et yndigt land,
det står med brede bøge
nær salten østerstrand
Det bugter sig i bakke, dal,
det hedder gamle Danmark
og det er Frejas sal

Der sad i fordums tid
de harniskklædte kæmper,
udhvilede fra strid
Så drog de frem til fjenders mén,
nu hvile deres bene
bag højens bautasten

Det land endnu er skønt,
thi blå sig søen bælter,
og løvet står så grønt
Og ædle kvinder, skønne mø'r
og mænd og raske svende
bebo de danskes øer

Hil drot og fædreland!
Hil hver en danneborger,
som virker, hvad han kan!
Vort gamle Danmark skal bestå,
så længe bøgen spejler
sin top i bølgen blå

## Ávísing úteftir
* [Lurta eftir Der er et yndigt land](http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Denmark%20(National%20Anthem).mp3) 

Bólkur:Danmark
Norrønt

Navnið **norrønt** verður vanliga brúkt um málið í Noregi, Hetlandi, Orknoyum, Føroyum og Íslandi frá 10. øld og fram at umleið 1350. Tá var málið í hesum londum næstan tað sama, tí føroyingar og íslendingar vóru upprunaliga norskir útfarar – flestir av Vesturlandinum. Nútíðar íslendskt og føroyskt hava tí eisini eyðsýndan líkskap við málførini í Vesturnoregi, sum kanska partvíst kemur av teirra felags upphavi, men onnur vilja vera við, at tað eisini kann stava frá sambandi við Noreg seinni í tíðini.

Á norrønum máli eru til stórar bókmentir, sum fyrst og fremst eru verk eftir íslendingar – tær íslendsku miðaldarbókmentirnar á móðurmálinum eru munandi størri og týdningarmeiri enn á øllum øðrum norðurlendskum málum til samans. Tey flestu bókmentaligu verkini eru varðveitt í handritum, sum fyri tað mesta røkka aftur til 13. øld.

Danskt og svenskt mál vóru longu hesa tíðina nakað ólík norrønum, t.e. at málføraskilnaðurin millum norðurlendsku málini var longu á veg – serliga sást, at danskt tók at skilja seg burturúr.

## Hygg eisini at
* Norn

Bólkur:Germansk mál
Bólkur:Norðurlendsk mál
Bólkur:Mál í Evropa
Bólkur:Málfrøði
Uralsk mál

Heitið **uralsk mál** hevur verið nýtt síðan fyrst í 19. øld og stavar frá, at meirilutin av nevndu málum verður talaður nærindis Uralfjøllunum – á marknaleiðini millum Asia og Evropa. Keldan til málættina verður hildin at vera antin nærindis Volgabuginum ella í núverandi Hvítarusslandi.

Tann uralska málættin verður vanliga býtt í tvær høvuðsgreinar. Eystara greinin er samojedisk mál, sum verða talað í Siberia, og vestara greinin er tann finsk-ugriska. 

Henda seinna greinin er á annan bógvin tey eystursjóvarfinsku málini og á hin tann ugriska greinin við teimum báðum ob-ugrisku málunum mansi og chanti og tí nærskylda ungarska málinum. Ungarar búgva nú langt frá sínum málfrændum, tí at forfedrar teirra eru komnir til Miðevropa saman við turkiskum ættbólkum um fyrsta túsundáraskiftið e.Kr. Aðrar finsk-ugriskar greinar eru sámiskt, volgafinskt, mordvinskt og mari og tey permisku málini komi og udmurtiskt. 

Eystursjóvarfinsku málini eru, umframt tað finska: kareliskt, vepsiskt, votiskt, estiskt og livonskt. Hesi málini minna nógv um hvørt annað bæði í bygnaði og orðfeingi, sjálvt um málini ikki eru sínámillum fatilig sum tey meginnorðurlendsku málini. 

Líkskapurin stavar í høvuðsheitum frá langari samsøgu. Tey uralsku málini fram við Eystursjónum hava verið eitt mál, tað sonevnda frumfinska, sum í smáum hevur greinað seg sundur. Ein gomul grein av frumfinskum er frumsámiskt, men eystursjóvarmálini eru ein yngri grein av frumfinskum, nevnd fornfinskt.Tey serkendu drøgini í finska málbygnaðinum hava ment seg í eystursjóvarfinsku eindartíðini.

Bólkur:Finno-ugrisk mál
Bólkur:Málfrøði
Anna-Maria Ravnopolska-Dean

**Anna-Maria Ravnopolska-Dean** (bulgarskt: Анна-Мария Равнополска-Дийн) (fødd 3. august 1960) er ein bulgarskur tónleikari og tónaskald.

## Útgávur

* Bulgarian Harp Favorites, Arpa d’oro, CD 2003 

* Legende: French Music for Harp, Gega compact disc, 1999 

* Harpist at the Opera (honoring the Donizetti bicentennial), Arpa d'oro CD, 1997 

* Harps of the Americas (Paraguayan and pedal harps), Arpa d'oro CD, 1996 

* Erich Schubert Pop Harp Festival, Gega CD, 1994 

* A Harpist's Invitation to the Dance, Gega CD, 1992

Bólkur:Tónleikarar
Bólkur:Tónaskøld
Bólkur:Bulgarar
Bólkur:Føðingar í 1960
Barnablaðið

**Barnablaðið** er eitt føroyskt tíðarrit fyri børn.
Nógvar kendar søgur hava verið í blaðnum, m.a. teknirøðirnar Baldrian og Dunnaldur Dunna.

## Søga
Fyrsta Barnablaðið kom út til jóla í 1928. Síðan kom tað regluliga út í trý ár, men so góvu blaðstjórarnir skarvin yvir, og í desember 1931 kom seinasta blaðið í hesum umfari. Tað vóru lærarar úr Suðuroy, ið stóðu fyri blaðnum, og Føroya Lærarafelag gav út. Í blaðstjórnini vóru fyrst Samuel Jacob Sesanus Olsen og Sámal Johansen, men í september í 1930 kom Martin Joensen fyri Sámal Johansen. Barnablaðið skiftir navn í 1980 hetta árið. Nú eitur tað: Barna- og ungdómsblaðið. Blaðið skiftir síðan navn í 1983 til Barnablaðið. Eftir summarfrítíðina í 1998 skiftir blaðið navn til Strok & Snirr. So er aftur umskifti á skránni. Hóast hugskotið við Strok & Snirr blaðnum at venda fekk góða undirtøku millum lesararnar, og blaðið neyvan hevur havt størri haldaraskara enn hesi árini, ásannaði blaðstjórnin, at meira fekst burtur úr við bara einum blaði. Nú eitur blaðið Strok, tað er 44 blaðsíður og kemur út 8 ferðir um árið.

### Blaðstjórn
* 1928-1931 vóru Samuel Jacob Sesanus Olsen, Sámal Johansen og Martin Joensen  blaðstjórar.
* 1959-1966 Jákup Bærentsen, Jens Pauli Heinesen, Jákup M. Kjeld og Svenning Tausen
* 1966-1973 Theodor Hansen, Steingrím Niclasen og Svenning Tausen
* 1973-1980  Theodor Hansen, Steingrím Niclasen og Jóannes Enni. Frá 1977 kom Magnus Hansen í blaðstjórnina.
* 1980-1986 Magnus Hansen blaðstjóri, Jóannes Enni, í 1981 kom Niels Jákup Thomsen í blaðstjórnina. Í 1983 var Rannveig Hovgaard fyrsta konufólk, sum kom í blaðstjórnina
* 1986-1989 Niels Jákup Thomsen blaðstjóri, Regin Debess og Erhard Jacobsen (Niels Jákup Thomsen tók við sum blaðstjóri í 1987)
* 1989 Niels Jákup Thomsen blaðstjóri, Regin Debess og Djóni Dalsgarð
* 1994 Niels Jákup Thomsen blaðstjóri, Djóni Dalsgarð, Beinta Johannessen Dorthe Gyldenkærne (Dorthe gavst í 1996)
* 1998 Niels Jákup Thomsen blaðstjóri, Beinta Johannessen, Jonna Olsen og Eyðna Magnussen (Páll Isholm var eitt stutt skifti í blaðstjórnini)
* 2005- Beinta Johannessen blaðstjóri, Niels Jákup Thomsen ábyrgdarblaðstjóri, Eydna Magnussen og Bergur Dalsgaard.

## Keldur

* Jacobsen, M. A.: Barnablaðið. Í: Varðin, bd. 10, 1930

## Slóðir úteftir
* Strok

Bólkur:Føroysk tíðarrit
Bólkur:Børn
Miðallívsævi

**Miðallívsævi** er heiti fyri, hvussu leingi fólkið livir í miðal í einum landi. Miðallívsævi er miðalaldurin á teimum, sum doyggja. Væntað miðal lívsævi er talið á árum, sum fólk í ávísum aldri í miðal væntast at hava eftir at liva. Hon er ymisk fyri ymiskar aldursbólkar. T.d. kunnu nýføðingar í Føroyum í 2014 vænta at liva í 80,11 ár. Í 1950 var miðallívsævin í øllum heiminum 40 ár. Betri heilsuviðurskifti og betri og meiri matur hava gjørt, at miðallívsævin nú á døgum er 65 ár. Men hetta tal sigur einki um ovurstóra munin á ríkum og fátækum londum og munin ímillum stættirnar í einum landi. Rík fólk hava vanliga betri heilsu enn fátæk fólk, og tí er fólkið frískari og livir longur í ríkum londum enn í fátækum londum.

## Keldur


Bólkur:Hagfrøði
Bólkur:Læknafrøði
Bólkur:Samfelag
Bólkur:Listar
FC Kuban Krasnodar

**Fótbóltsfelagið Kuban Krasnodar** ella **FC Kuban Krasnodar** er eitt fótbóltsfelag úr Krasnodar í  Russlandi. Felagið varð stovnað í 1928 og spælir í fremstu russisku fótbóltsdeildini (2013). 

## Slóðir

* Kuban Krasnodar 
* Kuban Krasnodar fan
* Fan forum GREENMILE 

Bólkur:Russisk fótbóltsfeløg
Kuban
Filip 2.

Sonur Karl 5. keisara, **Filip 2.** (21. mai 1527 – 13. september 1598), var føddur í Valladolid í Spania ár 1527. Tá ið Karl skifti ríkið sundur ímillum Filip og farbróðir hansara Ferdinand, fekk Filip valdið yvir Spania, sponsku Niðurlondunum og sponsku hjálondunum í Amerika. Filip var nærlagdur og gudrøkin maður, men hann var eisini trongskygdur og skilti ikki skemt. Nógv av tí, hann setti sær fyri, miseydnaðist, serliga royndirnar at forða fyri, at Niðurlond fingu frælsið, og so royndin at taka Ongland við stóru armaduni. Hann doyði í Madrid í 1598.

Bólkur:Spaniólar
Bólkur:Føðingar í 1520-árunum
Bólkur:Andlát í 1590-árunum
Heimstaðið (Eg minnist mítt heim mín bý)

Heimstaðið er ein sangur hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur.

## Tekstur

Eg minnist mín heim, mín bý - og mína ungdómstíð,
summarkvøld, dans og aðrar løtur,
tá fullmánin flenti at tær, og elskhug' í luftini var,
í kvøld vit skulu ganga gamlar gøtur.

Nú vágin er spegilsklár, í lotinum flákrar títt hár,
gras og steinar nema tínar føtur,
her gingu vit hond í hond, mong kvøldini fram við strond,
her vit bæði festu sterkar røtur.            

Á mínum cowboyjakka eitt friðarmerki stóð,
og vit sungu saman tá "All you need is love"
lívið tað var okkara - vit áttu hesa tíð,
vit høvdu egnar taknar, og vit vildu vera frí

Vit eiga eitt heim, ein bý, - men nú er ein onnur tíð,
eg sakni fjørusand og grønar fløtur
tá dagsins stíð er av, at býurin ikki svav,
men fólk tey funnu út til hugnaløtur.

Tað vakra hugtekur øll - víkirnar, eiði og fjøll
sum skaptu lív og kor, ja henda býin:
hetta var fedranna vón, í dag er ein onnur sjón;
hvat bjóðar okkum nú tann nýggja tíðin?

Eg slitið havi jakkan, har mítt friðarmerki stóð,
men inni í mær sjálvum dansa enn tey somu ljóð,
tað er nú, vit skulu liva, tað er nú, vit eiga tíð
og kærleika til heimlandið, til fólk og hendan bý.

Eg altíð vil kenna tað væl, eg elski jú haga og dal
og alt, sum í náttúru tíni dregur,
vøkur ert tú á nátt, dagurin lýsir brátt,
í ørmum mínum liggur tú og svevur.

Bólkur:Frændur
Eysturtýskland

**DDR** er stytting fyri **Deutsche Demokratische Republik**, vanliga kent sum **Eysturtýskland**. DDR var eftir seinna heimsbardaga býtt burturav Týsklandi, men eftir at Berlinmúrurin fall, var eystur- og vestur Týskland aftur savnað til eitt ríki.

## Slóðir úteftir
*DDR-Museum (týskt) 
* German Democratic Republic 1990, CIA World Factbook (enskt)

## Keldur


Bólkur:Søga
Bólkur:Týskland
Bólkur:Søga Týsklands
Northern Cape

**Northern Cape** *([[Afrikaans mál|afrikaans]]: Noord-Kaap)* er størsti landslutur í Suðurafrika. Í suðri hevur Northern Cape mark við Western Cape og Eastern Cape, í norðri við Namibia, í vestri við Atlantshav og eystri við North West og Free State. Kimberley er bæði høvuðsstaður og størsti býur í landslutinum. 53,8% av fólkunum tosa afrikaans.

Bólkur:Landslutir í Suðurafrika
Houston

**Houston** er størsti býur í amerikanska statinum Texas og fjórðstørsti býur í USA. Býurin liggur í landsynningspartinum av Texas, tætt við strondina við Meksikoflógva. 

Texas er størri enn Týskland, Ongland, Írland, Holland og Belgia – tilsamans. Sagt verður haryviri, at *"Alt er størri í [[Texas]]"*, eisini miðjumátið og tað hevur í fleiri ár givið Houston heitið: Feitasti býur í Amerika. Houston hevur umleið 2,3 mió íbúgvar. 24,7 prosent av fólkinum eru afroamerikanarar. 

Houston, sum gjøgnum fleiri ættarlið hevur verið kent sum fíggjar- og oljuharranna spælipláss, hevur valt sín fyrsta lesbiska borgarstjóra, Annise Parker. 

## Sí eisini
* Texas

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: www.houstontx.gov
*Houston, Texas, wikivoyage.org

## Keldur

Bólkur:Býir í Texas
UTC

**UTC** er stytting fyri *Coordinated Universal Time* (í grundini *Universal Time, Coordinated*). Raðfylgjan á bókstøvunum er býtt um fyri hvørki at fylja raðfylgjuni í ensku (CUT) ella fronsku (TUC)orðingini. Samstundis er heitið eisini farið at líkjast astronomisku tíðareindini UT1. 

UTC er mestsum sama tíðareind sum GMT (Greenwich Mean Time). Tó er UTC nógv neyvari tíðareind, tí UTC er ein samskipan av fleiri ymiskum atomurum. UTC (og GMT) verður eisini kallað Zulutíð eftir bókstavinum Z í morsialfabetinum. UTC er grundeindin í tíðarfesting í heiminum. 

Tíðarfestingin í ymsum londum verður so ásett í tímum, sum antin verða lagdir afturat UTC (eystanfyri 0 stig longdarásin) ella drigin frá UTC (vestanfyri 0 stig longdarásin. Danmark hevur soleiðis UTC +1 um veturin og UTC + 2 um summarið (summartíð). Ísland hevur UTC minus 1. 

Føroysk tíð er UTC (ella GMT) um veturin. Summartíð er UTC pluss 1 tíma.

Bólkur:Mátieindir
Bólkur:Tíð
GMT

**GMT** er stytting fyri **Greenwich Mean Time**, sum er grundeindin í tíðarfesting á jørðini. Greenwich er býur í Onglandi, nú partur av London, har 0 stig ásin (Greenwichmeridianin) gongur ígjøgnum. Í dag verður hugtakið UTC vanliga brúkt til tíðarfesting ístaðin.

Bólkur:Mátieindir
Bólkur:Tíð
Greenwichmeridianin

**Greenwichmeridianin** ella **nullmeridianin** er tann longdarmeridianin, sum longdarstigini á jørðini verða roknað út frá. Síðani 1884 hevur verið ásett, at 0 (null) stig ganga gjøgnum Greenwich observatoriið í London. Øll kort rokna stig eystureftir og vestureftir út frá Greenwichmeridianini.
Út frá hesum er eisini komin tíðarfestingin GMT (Greenwich Mean Time), sum í dag er avloyst av UTC.

Bólkur:Landafrøði
Bólkur:Stjørnufrøði
Bólkur:Mátieindir
Bólkur:Ongland
Melanie Chisholm

**Melanie Jayne Chisholm** ella bara **Melanie C** (fødd *Melanie Jayne Chisholm*) er ein enskur popsangari og tónleikari. Hon er fødd 12. januar 1974 í Widnes, Cheshire í Stóra Bretland. Melanie C er ein av stóru stjørnunum í gentubólkinum Spice Girls. Melanie C telist millum størstu poppstjørnur í Bretlandi seinastu 10 árini. Gjøgnumbrotið kom í mætasta gentubólkinum nakrantíð, Spice Girls, men eftir at Spice Girls góvust at spæla, hevur Melanie C eisini gjørt um seg sum solistur. Hon hevur selt 3 milliónir fløgur, hevur havt seks sangir á topp-10 í Bretlandi, og samanlagt hevur hon verið á bretska hitlistanum í meira enn 200 vikur.
Millum hennara kendastu sangir sum solistur eru I Turn To You, Northern Star og Never Be The Same Again.
Melanie C hevur verið við til at skriva 11 sangir, sum hava verið nummar 1 í Onglandi, og hon er einasta kvinnan, sum hevur verið ovast á hitlistanum í Bretlandi bæði sum solistur og partur av einum bólki.

## Útgávur
Ár - Fløgu - UK - S - D
* 1999 - Northern Star - 4 - 1 - 7
* 2003 - Reason - 5 - 38 - 13
* 2005 - Beautiful Intentions - 24 - 31 - 15
* 2007 - This Time - 57 - 48 - 15

## Ávísingar úteftir
* Officielle hjemmeside
* Melanie C fan side 
* Officielle side í MySpace

Bólkur:Føðingar í 1974
Bólkur:Enskar songkvinnur
Bólkur:Spice Girls
Todi Jónsson

**Todi Adam Jónsson** (føddur 2. februar 1972 í Vejle, Danmark) er føroyskur fótbóltspælari, ið hevur leikt fyri fleiri feløg, m.a. fyri barndómsfelagið KÍ har hann byrjaði og endaði sína fótbólts lívsleið. Hann leikti fleiri ár sum professionellur fótbóltsspælari fyri superliga lið í Danmark, m.a. fyri Lyngby FC og fyri FC København. Hin 13. apríl 2014 varð Todi heiðraður við at gerast limur í Legends Club hjá FCK.

## Yrkisfótbóltspælari

* Todi byrjaði hann sína yrkisleið í KÍ. Har var hann eisini við til at vinna FM í 1991. Hann skifti seinni til B36.
* Í 1993 gekk túrurin til Lyngby FC og donsku Superliguna. Har spældi hann 76 dystir og gjørdi 18 mál. 
* Í 1997 var hann ein av fleiri Lyngbyspælarum, sum fylgdu Flemming Østergaard til FC København. Hansara besta tíð var ivaleyst hjá FCK, har hann var væl umtóktur av viðhaldsfólkunum, ikki minst av hansara stíðsvilja. Todi spældi 166 dystir fyri FCK og skoraði 54 mál, í alt 207 dystir og skoraði 68 mál um alt verður tal við. Hann var við til at vinna donsku Superligaina 3 ferðir og donsku steypakappingina 2 ferðir. 
* Í 2005 fór hann til IK Start í Kristiansand í Norra. Har vann hann silvur, tá ið Start bleiv nummar 2 í Tippeligaini kappingarárið 2005/2006.
* Í 2007 skifti hann til Fremad Amager. Samstundis bleiv hann limur í nevndini og ein av høvuðsíleggjarunum í felagnum.
* Í 2009 fór Todi Jónsson aftur at leika við besta liðnum hjá barndómsfelagnum KÍ. Hann spældi 8 dystir við KÍ tað kappingarárið og skoraði eitt mál. Síðan gavst hann at spæla fótbólt á høgum støði.
* Í 2014 gjørdist hann limur í Legends Club hjá FCK.

## Landsliðið

Todi spældi 45 dystir og skoraði 9 mál fyri føroyska A-landsliðið 1991-2005.

## Keldur

* Football.fo
* FSF.fo

## Slóðir úteftir
* FaroeSoccer.com

Bólkur:føroyskir fótbóltsspælarar
Bólkur:Føroyskir landsliðsleikarar
Bólkur:FCK leikarar
Bólkur:Føðingar í 1972
Belmopan

**Belmopan** er høvuðsstaður í Belis. Býurin hevur 16 451 íbúgvar (2010).

 

Bólkur:Høvuðsstaðir í Miðamerika
Fiskiørn

**Fiskiørn** ella **gjóður** (frøðiheiti - *Pandion haliaetus*) hevur ikki vanligt tilhaldsstað í Føroyum, men er stundum sædd her á landi. Millum annað í apríl mánaði 2008 helt ein fiskiørn til á Hálsvøtnum á Sandoynni. Fiskiørnin hoyrir til bólkin av rovfuglum, men livir næstan 100% av fiski. Fiskiørnin er nógv minni enn havørn og landørn. Omaná er hon dimmbrún, í neðra hvít; føturnir eru gráir. Hon sæst um allan heim, heldur seg mest við vøtn og stórar áir, men eisini úti við sjógv. Hon livir av fiski. Seigliga flýgur hon, einar 10 favnar yvir vatninum, steðgar nú og tá at skimast. Fuglum ger hon aldri nakað, og teir liggja líka tryggir, um teir síggja hana uppi yvir sær. So fær hon eyga á ein fisk, og í stundini stoytir hon sær niður, ofta so hart, at hon fer heilt undir kav, men vatn rínur ikki við hana. Skjótt kemur hon upp aftur, aloftast við fiski í klónum. Ofta baksar hon leingi, áðrenn hon sleppur á flog; ja, tað hendir, af fiskurin vinnur og dregur hana undir kav, so hon kódnar — klørnar krøkir hon so fast í, at hon fær tær ikki úr í bræði, og mangar ferðir hava menn veitt fisk við ørnaklóm í rygginum. — Í Føroyum sæst hon sjáldan; minst tvær ferðir er hon tó skotin.

## Ávísingar úteftir
*Fiskiørn á Hálsavøtnum, in.fo, 23. apríl 2008

## Keldur


## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Sorimi

**Sorimi** er ein stamma inni í jungluni í Papua Ný Guinea, har tað búgva umleið 200 fólk. Hetta eru ikki so nógv fólk, og tað kemst høvudsakliga av, at tey vóru í bardaga við granna stammuna fyri ikki so nógvum árum síðani, og tey taptu bardagan. Hetta førdi við sær, at nógv fólk í stammuni doyði.

Sorimi er ein vanlig junglustamma, ið hevur nógvar av teimum mentanum, ið vit kanska vanliga forbinda við tílíkar simplar stammir. Teir eru veiðumenn, ið ganga úti í jungluni og skaffa sær føði.

Andaliga trúgva teir uppá andar, har øll livandi ting hava hvør sín anda. Tey trúgva eisini, at alt sum hendir hevur ein anda forkláring, so um tú ert farin út at veiða, og einki fart, so er tað tí at onkur hevur ganda teg. Tú mást so finna út av, hvør tað er sum hevur ganda teg. Um onkur verður sjúkur ella doyr, so er tað eisini tí, at onkur annar í stammuni hevur ganda teg. 

Teir hava sítt egna mál.

## Kelda

* joensen.okkara.net

Bólkur:Papua Nýguinea
Belis

**Belis** (enskt: *Belize*) er eitt land í Miðamerika við mark ímóti Guatemala og Meksiko. Høvuðsstaðurin í Belis eitur Belmopan. Almenna málið í landinum er enskt, men fólkið í Belis er ættað úr mongum londum - har eru karibar, afrikanar, mayar, ásiatar og evropear - og mong fólk tosa kreólskt ella afrikonsk mál. Karibiskur matur og tónleikur er væl dámdur, og landið er viðgitið fyri sítt fjølbroytta og nógva dýralív.

## Søga

Belis er bæði gamalt og nýtt land. Gamlar torftir eru víða um í landinum og eru dømi um gomlu mayamentanina. Landið fekk frælsi í 1981. Í mong ár var Belis bretskt hjáland (*"Bretska Honduras"*); tað einasta í Miðamerika. 

Í 1961 var hervilig ódn og øgiligur uppgangur í høvuðsstaðnum, Belisbýi, úti við strondina, og hann fór illa. Í 1970 varð farið at byggja nýggjan høvuðsstað, Belmopan, 80 km inni í landinum, tí at har var tryggari. Belisbýur er enn størsti býur í landinum, men alt fleiri og fleiri fólk flyta til Belmopan, og nógvar vinnufyritøkur verða eisini fluttar hagar.

## Búskapur

Rósuviður, mahogni og annar úrdráttur úr skóginum, m.a. chicle, nýtt sum ráevni til tyggigummi, og kapokk, ið er silkibummull, úr tí ovurstóra Ceiptrænum, hava stóran týdning í búskapi landsins. Sama er við aldinfruktum, sum verða nógv dyrkaðar. Men landbúnaðurin er avmarkaður, tí at stórur partur av regnskóginum er friðaður, av tí at har eru nógv sjáldsom dýr og nógvar sjáldsamar plantur. 

### Uttanlandshandil

Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2007, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook :

## Djóra- og plantulív

Í skógunum er satt dýrameingi. Og mong dýr, sum eru í vanda fyri at verða týnd, liva eisini í regnskógunum í Belis, til dømis jaguarur, tapirur, brølapa og nasabjørn. Firvaldar og ymsir tropufuglar flúgva træ av træi. Og har eru 250 ymisk børkubóndasløg; ímillum teirra svarti børkubóndi, ið er tjóðarblóma í Belis.

## Landalæra

Helmingurin av Belis er tættur tropuregnskógur. 

Fram við strondini í Belis er eitt 290 km langt korallriv við nógvum sandgrynnum og oyggjum. Tað er næstlongsta korallriv í heiminum - bara Korallrivið Mikla í Avstralia er longri, har eru skjaldbøkur, sjónotur og tindhummari og mong føgur tropufiskasløg. Hagar koma kavarar úr øllum heiminum at kava í klára, flógva sjónum. 

Ódnir og vatnflóð elva mangari til stóran skaða við strondina í Belis. Tí hava teir bygt nýggjan høvuðsstað, Belmopan, longri inni í landinum. Gamli høvuðsstaðurin, Belisbýur, er dygst úti við strondina.

## Myndir


Mynd:Great_Blue_Hole.jpg
Mynd:BigRockFalls.jpg
Mynd:San Pedro, Belize by danakosko, March 2008.jpg
Mynd:Punta Gorda Market Belize, December 2007.jpg
Mynd:Belize_Topography.png
Mynd:BelizeNumbered.png
Mynd:Belize-CIA_WFB_Map.png


## Sí eisini

* Belmopan
* Miðamerika

Bólkur:Miðamerika
Katalanskt mál

**Katalanskt** er móðurmál hjá sløkum 6 700 000 fólkum, harav um 6 500 000 Spania (Katalónia, Valencia og Balearoyggjar) og um 31 000 í Andorra.

Bólkur:Spania
Bólkur:Mál í Evropa
Elgur

**Elgurin** (frøðiheiti - *Alces alces*) er størsti hjørturin, ið til er. Elgtarvurin er ovurstórur. Greindu hornini kunnu gerast einar 2 m long. Í mýrlendum í skógunum finnur elgurin nóg mikið til matna.

Bólkur:Jóturdýr
Kamelur

**Kamelar** (frøðiheiti - *Camelus*) eru fyrimyndarlig oyðimarkardýr. Dromedarur hevur eina kúlu á bakinum, og kamelurin hevur tvær. Teir klára seg í fleiri vikur og ganga long strekki og hvørki eta ella drekka. Ein fyrimunur, ið ger teir frálíkar at bera farm. Tí verða teir nevndir *oyðimarkarskip*.

Vanliga verður hildið, at kúlan á kamelinum er full av vatni, men hetta er ikki so. Í veruleikanum er hon ein feittkúla, sum kamelurin fær føðslu úr, tá ið hvørki matur ella vatn er at fáa. Kamelinum nýtist ikki vatn í 10 mánaðir, men so kann hann eisini drekka ómetaliga nógv í stutta tíð - einar 340 kannur av vatni í 10 minuttir.

Kamelur hevur tvey røð av eygnahárum at verja eyguni fyri sandroki.

Bólkur:Súgdjór