open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wacken Open Air

**Wacken Open Air** (**W:O:A**) er tann størsti metalfestivalurin í Evropa og hevur verið hildin síðan 1990. Festivalurin verður hildin í einari bygd í Týsklandi, sum eitur Wacken í Schleswig-Holstein í Norðurtýsklandi. Í 2007 vóru 60000 vitjandi á festivalinum og tilsamans 72000 luttakandi, íroknað starvsfólk. Áskoðararnir koma úr øllum heiminum.

Festivalurin er vanliga í august og varir í tríggjar dagar, har festivalgestirnir hava møguleika fyri at seta telt upp á einum stórum teltplássi, sum liggur rundan um festivaløkið.  Í tríggjar dagar eru so konsertir við umleið af 60 ymiskum tónleikabólkum, sum framføra á 4 ymiskum tónleikapallum. Í 2008 luttóku 71 orkestur.

Á konsertunum verður eitt nú tónleikur sum power metal, deyðsmetal, svartmetal, fólkametal og gothic metal at hoyra.

Av kendum útlendskum tónleikabólkum, sum hava framført á W:O:A, er Dimmu Borgir, Twisted Sister, Saxon, Warlock, Satyricon (saman við Nocturno Culto frá Darkthrone), Nightwish, Motörhead, Blind Guardian, Helloween og Gamma Ray. Føroyskir tónleikabólkar hava eisini framført á Wacken Open Air, eitt nú Týr og Hamferð. Í Føroyum hevur ein Wacken Battle Føroyar kapping verið hildin síðan 2012. Vinnarin av kappingini sleppur at framføra á Wacken Open Air og at luttaka í Wacken Metal Battle. Í 2012 vann føroyski bólkurin Hamferð fyrst føroysku kappingina, Wacken Metal Battle Føroyar, og síðan vunnu teir eisini sjálva kappingina í Týsklandi Wacken Metal Battle, sum er ein kapping, ið fer fram meðan W:O:A er. Í 2013 verður tað føroyski bólkurin SIC, ið sleppur at framføra á W:O:A, tí hann vann Wacken Metal Battle Føroyar.

## Wacken Open Air 2012
Wacken Open Air 2012 var hildið frá hósdegnum 2. august til leygardagin 4. august.

## Keldur


Bólkur:Týskland
Bólkur:Tónleikakappingar
Bólkur:Festivalar
Wacken Metal Battle Føroyar

**Wacken Battle Føroyar** er ein tungmálms- (heavy metal-) tónleikakapping, sum hevur verið hildin í Føroyum síðan 2012. Vinnarin av kappingini sleppur at framføra á Wacken Open Air í Týsklandi og at luttaka í Wacken Metal Battle, sum er samstundis. Í 2012 vann føroyski bólkurin Hamferð fyrst føroysku kappingina, Wacken Metal Battle Føroyar, og síðan vunnu teir eisini sjálva kappingina í Týsklandi Wacken Metal Battle, sum er ein kapping, ið fer fram meðan W:O:A er. Í 2013 verður tað føroyski bólkurin SIC, ið sleppur at framføra á W:O:A, tí hann vann Wacken Metal Battle Føroyar 2013.

### Wacken Metal Battle Føroyar 2013
Wacken Metal Battle Føroyar 2013 varð hildið í Sjónleikarhúsinum í Havn í tveir dagar, 15. og 16. mars. SIC vann kappingina og skal spæla í Wacken í august 2013. Heljareyga framførdi á tiltakinum í Føroyum.

#### Orkestur í 2013

*Earth Divide -  
*Reduced To Ash -  
*Tidal Crush -  
*Konqueror -  
*The Happening -  
*Synarchy -  
*Asyllex -  
*Sic -  

#### Dómarar 2013
*Þorsteinn Kolbeinsson, Ísland
*Kasper Molin, Danmark
*Teemu Suominen, Finnland
*Terji Skibenæs, Føroyar

### Wacken Metal Battle Føroyar 2012
Hamferð vann Wacken Metal Battle Føroyar í mars 2012. Seinni sama árið, í august 2012, vunnu teir eisini kappingina í Týsklandi, sum varð hildin á Wacken Open Air festivalinum.

### Orkestur í 2012
*Konqueror
*The Happening
*Synarchy
*Hamferð
*The Apocryphal Order
*Earth Divide
*Incurse

#### Dómarar 2012
*Teemu Suominen, Spinefarm Records, Finland
*Jan Clausen, Queen about Music, Týskland
*Christian Buhl, The Rocking Factory, Danmark
*Jörg Düsedau, Dragon Productions, Týskland

## Keldur


Bólkur:Tónleikakappingar
Bólkur:Føroyskur tónleikur
Bólkur:Metaltónleikabólkar
Bólkur:Metaltónleikur
Bólkur:Heavy Metal
Nukleolus

**Kyknulikam** ella **nukleolus** (**nukleoli** í fleirtal) er tað økið í kyknukjanini, har rRNA verður syntetiserað. Nukleoli eru ymisk á stødd og kunnu gerast heilt upp til 1 μm i tvørmáti.

## Kyknukjarni
Kjarnin liggur vanliga miðskeiðis í kyknuni. Uttan um kjarnan liggur tunn hinna. Í kjarnanum er glær kjarnasevja, sum kromosomini flóta í. Vanliga síggjast kromosomini bara, tá ið kyknan býtir seg sundur. Meðan kyknan býtir seg sundur, verða kromosomini tjúkkir træðrir. Annars eru kromosomini kromatimkorn og klænir træðrir.

Bólkur:Lívfrøði
Brian Kerr

**Brian Kerr** (føddur 3. mars 1953) er ein írskur fótbóltsvenjari, sum var venjari hjá Føroyska fótbóltslandsliðnum hjá monnum frá apríl 2009 til oktober 2011.

## Lívsleið sum fótbóltsvenjari
*1986	Drogheda United (hjálparvenjari)
*1986–1996	St Patrick's Athletic
*1997–2003	Írland U 20
*2003–2005	Írland
*2009–2011	Føroyar

## Keldur


Bólkur:Venjarar hjá føroyska fótbóltslandsliðnum
Bólkur:Føðingar í 1953
Bólkur:Írar
Gunnar Zachariasen

**Gunnar Zachariasen** (føddur 22. januar 1992 - deyður 25. september 2014) var ein føroyskur fótbóltsleikari, miðvallari, sum spældi fyri EB/Streym í 2013-14 og fyri U21 landsliðið hjá Føroyum. Áður spældi hann við U19 landsliðnum hjá Føroyum.

## Lívsleið innan fótbólt

### Landsliðsmál fyri U21 landsliðið
Hin 7. juni 2013 spældi Gunnar landsdyst fyri U21 landsliðið hjá Føroyum móti Rumenia. Hann skoraði mál fyri Føroyar eftir 29 minuttir.

### Fótbóltsfeløg
* 2013-14 EB/Streymur
* 2012 B36
* 2011-12 Akademisk Boldklub
* 2010-11 - Brøndby IF U19
* 2009-10 - Brøndby IF U17

## Andaðist í arbeiðsvanlukku
Gunnar Zachariasen arbeiddi í lastini umborð á einum grønlendskum skipi, sum var fyrrverandi Skálaberg. Har hendi ein arbeiðsvanlukka undir lossing. Teir høvdu hálað ein platt fullan av frystum fiski heilt upp úr lastini, tá platturin knappliga brotnaði, og eskjurnar raplaðu niður í lastina aftur. Gunnar stóð beint undir plattinum og fekk eskjurnar omanyvir seg. Hann doyði á staðnum.

## Keldur


## Slóðir
*Gunnar Zachariasen á Faroesoccer

Bólkur:Føroyskir fótbóltsspælarar
Bólkur:Føðingar í 1992
Bólkur:Andlát í 2014
Bólkur:EB/Streymur leikarar
Rógvi Joensen

**Rógvi Joensen** (føddur 14. juli 1993) er ein føroyskur fótbóltsleikari, sum spælir við TB og føroyska U21 landsliðnum.

## Lívsleið sum fótbóltsleikari

### Fótbóltsfeløg
* 2009- TB

### Landslið
* 2013 - U21 - EM undankapping, 1 dystur (7. juni 2013)
* 2011 - U19 - EM undankapping, 2 dystir
* 2009 - U17 - NM kapping, 4 dystir
* 2009 - U17 - EM undankapping, 3 dystir

## Keldur


Bólkur:TB leikarar
Bólkur:Føðingar í 1993
Hot Eyes

**Hot Eyes** var ein donsk sang-duo, sum í Danmark var betri kend sum **Kirsten & Søren**. Í duoini vóru **Kirsten Siggaard** (fødd 7. september 1954 í Slagelse) og **Søren Bundgaard** (føddur 4. mars 1956 í Glostrup). Søren var limur í tónleikabólkinum Sir Henry, sum luttók Dansk Melodi Grand Prix í 1983, Kirstin Siggaard luttók eisini tað árið sum einstaklingur. Árið eftir, í 1984, sungu tey bæði saman á Melodi Grand Prix, og vunnu kappingina. Tey luttóku eisini í  fleiri ár á rað til donsku tónleikakappingina Dansk Melodi Grand Prix, sum tey vunnu í 1984 við sanginum *Det' lige det*, sum Søren hevði smíðja lag til og Keld Heick hevði skrivað tekstin. Keld Heick skrivaði eisini tekstin til allar hinar sangirnir, sum Hot Eyes framførdu á Dansk Melodi Grand Prix. Tey gjørdust nummar fýra á Eurovision Song Contest 1984, tað var besta plaseringin hjá Danmark síðan 1963. Í 1985 luttóku tey aftur í Dansk Melodi Grand Prix hesaferð við sanginum *Sku' du spørg' fra no'en?*, og fyri fyrstu og einastu ferð higartil, vunnu tey donsku kappingina tvey ár á rað. Níggju ára gamla dóttir Søren, Lea Bundgaard, luttók eisini saman við teimum. Tey blivu nummar 11 á Eurovision Song Contest tað árið.

í 1986 og 1987 luttóku Kirsten & Søren aftur í danska MGP, men vunnu ikki. Tey gjørdust ávikavist nummar fýra við sanginum "Sig det, som det er" og nummar fimm við sanginum "Farvel og Tak". Um sama mundi, byrjaði Kirsten sína lívsleið innan sjónleikalívið, hon spældi bæði í einum sjónleiki og í musicals, eitt nú Chess og Les Misérables.

1988 var eitt gott ár hjá Hot Eyes, tá teirra sangur, "Ka' du se, hva' jeg sa'?" vann danska MGP enn einaferð, og tað gjørdi at tey vóru tey fyrstu, sum vunnu sangkappingina 3 ferðir (Tommy Seebach gjørdi sama bragdi, tá hann vann fyri triðju ferð í 1993). Á Eurovision Song Contest 1988 (har tey vóru nevnd Kirsten & Søren og ikki Hot Eye), fingu tey eina góða plasering, tey gjørdust nummar trý, sum var besta plasering hjá Danmark í 25 ár. Kirsten var uppá vegin við sínum næsta soni, og tað sást sera væl, hon átti sonin bert tríggjar vikur eftir framførsluna.

Kirstin og Søren vóru ein duet fram til 1991, men tey góvu einki út eftir 1988. Í 1989 skrivaðu Søren og Keld Heick ein sang saman til danska MGP, hesaferð til Birthe Kjær, sum vann kappingina. Bæði Kirstin og Søren luttóku sum kórsangarar hjá Birthe, saman við Lei og Lupe Moe, sum sungu kór 10 ferðir fyri Danmark á ESC frá 1981 til 2002! "Vi maler byen rød" gjørdist nummar trý á Eurovision. Søren royndi eisini eydnuna sum tónasmiðjur í  Dansk MGP í 1993 og 1999, men vann ikki. Eftir tað stovnaði hann sítt egna upptøkustudio "SB Studio" í Aalborg.

## Hygg eisini at
*Danmark í Eurovision Song Contest

Bólkur:Danskir tónleikabólkar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest
Poul Ingason

**Poul Ingason** (føddur 28. september 1995) er ein føroyskur fótbóltsleikari, sum spælir við TB/FC Suðuroy/Royn og sum fyrr hevur spælt við ungdómslandsliðum hjá Føroyum. Hin 7. juni 2013 spældi Poul Ingason sín fyrst U21 landsdyst fyri Føroyar, hann bleiv skiftur inn í seinna hálvleiki, fekk eina avlevering frá tvørámanninum Gilla Sørensen og skoraði í allarseinasta minutti í dystinum móti Rumenia, so Føroyar fekk javnleik 2-2. Poul var bert 17 ára gamal, tá hann spældi henda dystin.

## Lívsleið innan fótbólt

### Fótbóltsfeløg
* 2012-13 TB
* 2014-16 HB
* 2016 TB
* 2017 TB/FC Suðuroy/Royn

### Landsdystir
* 2015 - U21 EM undankapping, 2 dystir
* 2014 - U21 EM undankapping, 2 dystir
* 2013 - U21 EM undankapping, 1 dystur og eitt mál (móti Rumenia 7. juni 2013).
* 2012 - U19 EM undankapping, 3 dystir og eitt mál
* 2011 - U17 EM undankapping, 3 dystir
* 2011 - U17 NM kapping, 4 dystir

## Keldur


Bólkur:TB leikarar
Bólkur:Føðingar í 1995
Gilli Rólantsson

**Gilli Rólantsson Sørensen** (føddur 11. august 1992) er ein føroyskur fótbóltsleikari av Tvøroyri, sum spælir við Odd í Eliteserien í Noregi. Hann skifti felag frá Brann til Odd í 2021. Áðrenn skiftið til Brann í 2016 spældi hann 23 dystir í Superliguni  við AaB. Gilli spælir eisini á føroyska A-landsliðnum. 

## Lívsleið innan fótbólt

### Fótbóltsfeløg
Barnaárini spældi Gilli við TB á Tvøroyri. Sum ungur fótbóltsleikari fór hann í 2010 til Skotlands at spæla fótbólt við ungdómsliðnum hjá F.C. Aberdeen. Heimafturkomin úr Skotlandi spældi hann aftur við TB frá juni 2011, til hann fekk sáttmála við B36, har hann spældi í 2013. Hin 24. januar 2014 spældi hann venjingardyst við AaB í Superliguni móti F.C. Horsens, AaB vann dystin 2-0, Gilli skoraði annað málið hjá AaB. Hin 18. august 2016 varð hann seldur frá AaB til Brann. Brann spælir í bestu norsku fótbótbóltsdeildini, Eliteserien. 

* 2021- Odds BK
* 2016-2020 Brann
* 2014-2016 AaB
* 2013 - B36
* 2011-12 TB
* 2010 - F.C. Aberdeen, U19
* 2009 - TB

### Landslið
Gilli hevur spælt við U17, U19 og U21 hjá Føroyum, hann var liðskipari á U21 landsliðnum. Hann varð úttikin til A-landsliðið hjá Føroyum í 2012, men spældi sín fyrsta landdyst móti Teilandi 21. februar 2012, tað var ein vinadystur. Í 2014/15 spældi hann átta landsdystir í EM undankapping. Hin 3. juni 2016 spældi hann við føroyska landsliðnum, tá teir møttu Kosovo í fyrsta altjóða dystinum hjá landinum, eftir at tað gjørdist limur í UEFA.

Hin 3. september 2017 skoraði hann sítt fyrsta mál fyri føroyska A-landsliði í einum 1-0 sigri móti Andorra á Tórsvølli.

* 2016 - 2 vinadystir í mars og juni.
* 2014-15 - Føroyar, A-landsliðið, EM undankapping, 8 dystir (2 í 2014, 6 í 2015)
* 2013 - U21 EM undankapping, 1 dystur
* 2013 - Føroyar, A-landsliðið, 1 dystur (vinardystur)
* 2012 - U21 EM undankapping, 3 dystir
* 2011 - U21 EM undankapping, 2 dystir
* 2010 - U19 EM undankapping, 3 dystir, 2 mál
* 2009 - U19 EM undankapping, 3 dystir,
* 2008 - U17 EM undankapping, 3 dystir, 1 mál
* 2007 - U17 NM kapping, 4 dystir
* 2007 - U17 EM undankapping, 3 dystir, 1 mál

## Keldur


## Slóðir

*Uefa.com

Bólkur:Føroyskir landsliðsleikarar
Bólkur:TB leikarar
Bólkur:B36 leikarar
Bólkur:Føðingar í 1992
Jógvan Martin Olsen

**Jógvan Martin Olsen** (føddur 3. juli 1961) er ein føroyskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari. Hann var landsliðsvenjari hjá føroyska A-landsliðnum hjá monnum í fótbólti 2006-08 og hjálparvenjari frá 1996 til 2005.

## Lívsleið innan fótbólt

### Sum venarjari hjá feløgum
* 2009- Víkingur
* 2003-04 NSÍ
* 1996 B68
* 1994-95 LÍF

### Sum landsliðsvenjari og hjálparvenjari
* 2006-08 Føroyar, A-landsliðið hjá monnum, venjari
*1996-2005 Føroyar, A-landsliðið hjá monnum, hjálparvenjari

### Sum leikari
* 1996-97 B68
* 1994-95 LÍF
* 1978-93 B68

## Keldur


Bólkur:Venjarar hjá føroyska fótbóltslandsliðnum
Bólkur:Føðingar í 1961
Bólkur:B68 leikarar
Jan Dam

**Jan Christian Dam** (føddur 7. september 1968) er ein føroyskur fótbóltsleikari, sum hevur spælt 39 landsdystir fyri Føroyar frá 1990 til 2000, hetta tíðarskeiðið skoraði hann eitt mál fyri føroyska A-landsliðið, tað var í vinadysti móti Íslandi hin 8. august 1990, úrslitið gjørdist 3-2 til Ísland.

## Lívsleið innan fótbólt

### Feløg
*2007 FS Vágar
*2006 HB
*2005 AB
*2002-04 HB
*2000-01 B68
*1997-99 HB
*1996 KÍ
*1995-96 Ølstykke FC
*1995 HB
*1995 Skansin
*1986-94 HB

### Landslið
* 1990-2000 Føroyar, 39 dystir og eitt mál

## Keldur


Bólkur:Føroyskir landsliðsleikarar
Bólkur:HB leikarar
Bólkur:AB leikarar
Bólkur:B68 leikarar
Bólkur:KÍ leikarar
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Føðingar í 1968
Birthe Wilke

**Birthe Wilke** (fødd 19. mars 1936) er ein donsk songkvinna og sjónleikari. Hon fór undir lívsleið sína innan tónleik í 1950'unum við *Bruno Henriksens orkester*. Tá Bruno Henriksen stutta tíð seinni stovnaði *Philips Grammofonplader* í Danmark, gjørdist Birthe Wilke skjótt ein av best umtóktu artistunum har. Best kent frá hesum tíðarskeiðnum er *Håndklaver* og *Charme*, og *Den Gamle Gartner*.

Í 1957 gjørdist hon, saman við Gustav Winckler, nummar trý á Melodi Grand Prix við sanginum *Skibet skal sejle i nat*, og sjálvt um sangurin fekk kritikk í heimlandi hennara í fyrstuni, so er hann enn, meir enn hálva øld seinni,  ein av størstu grand-prix-hittunum, ið Danmark nakrantíð hevur havt. Seinni luttók hon við øðrum grand-prix-løgum. 

## Filmar
* *Jeg elsker dig* (1957)
* *Jetpiloter* (1961)
* *Reptilicus* (1961)

Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest
Bólkur:Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Bólkur:Danskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1936
Bólkur:Danskir sjónleikarar
Kári Reynheim

**Kári Reynheim** (føddur 15. februar 1964) er ein føroyskur fótbóltsleikari og fótbóltsvenjari. Hann spældi á føroyska A-landsliðnum hjá monnum frá 1988 til 1995. Hann [Listi yvir úrslit hjá føroyska A-landsliðnum í fótbólti|[skoraði tvey mál fyri Føroyar]], tað fyrra var í 1991 í dysti móti Norðurírlandi, har tað eydnaðist Føroyum at fáa javnleik 1-1. Seinna málið skoraði hann í 1992 í vinadysti móti Ísrael, sum endaði við javnleiki 1-1.

## Lívsleið innan fótbólt

### Sum leikari

#### Feløg
*2010-11 AB
*2009 MB
*2005 Fram
*2004 AB
*2003 Fram
*2002 HB
*2001 B71
*1997 Eidsvold Turn (Noreg)
*1995 HB
*1994 SÍ
*1993 HB
*1988-92 B36
*1983-87 HB

#### Landsliðið
*1988-95 Føroyar, A-landsliðið hjá monnum, tvey mál

### Sum venjari
*2012 NSÍ
*2009 MB
*2005-06 Fram
*2004 AB
*2003 Fram
*2001 B71
*1999-2000 Jotun, Noreg
*1994 SÍ

## Keldur

Bólkur:Føroyskir landsliðsleikarar
Bólkur:HB leikarar
Bólkur:AB leikarar
Bólkur:B36 leikarar
Bólkur:B71 leikarar
Bólkur:Føðingar í 1964
Hallur with Stars and Legends

**Hallur with Stars and Legends** er ein fløga, sum kom út 13. juni 2013 í Føroyum. Tað er Hallur Joensen sum syngur á øllum sangum, men hann hevur eisini gestasangarar á øllum sangunum. Ein sangur verður sungin av gestasongkvinnuni Tania Hancheroff. Onnur ið syngja saman við Halluri á hesi útgávuni eru: Bellamy Brothers, Dawn Sears, Charley Pride, Vince Gill, Sonya Isaacs, G. Thomas, Kris Kristofferson, Woody Wright, David Peterson, Bobby Bare, Yohanna, James Burton. Jákup Zachariassen eigur sjey av løgunum, harav eitt av teimum, Not Worried, er skrivað saman við Kristoffer Mørkøre.

## Sangirnir
# *Send my a Letter Amanda* - Hallur og Bellamy Brothers - tekstur: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen
# *Tonight I'm Coming Home* - Hallur og Dawn Sears - tekstur: Niclas Johannessen og Lena Anderssen, lag: Jákup Zachariassen
# *Crystal Chandeliers* - Charley Pride  - tekstur og lag: Ted Harris
# *My Door Is Still Open* - Hallur, Sonya Isaacs og Vince Gill - tekstur: Jákup Zachariassen og Martin Joensen, týtt: Gudmund Johannesen & Óli Poulsen, lag: Jákup Zachariassen
# *Not Worried* - Hallur og G. Thomas - tekstur: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen & Kristoffer Mørkøre
# *Nobody Wins* - Hallur og Kris Kristofferson - Orð og lag: Kris Kristofferson
# *Smile* - Hallur og David Peterson og Woody Wright - Orð: Jákup Zachariassen & Lena Anderssen, lag: Jákup Zachariassen
# *Somewhere To Go* - Hallur og Bobby Bare - Orð: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen
# *Separate Ways* - Yohanna - Orð: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen
# *Kiss An Angel Good Morning* - Hallur og Charley Pride - orð og lag: Ben Peters
# *My Sweetest Hello* - Dawn Sears - Orð: Lena Anderssen, lag: Jákup Zachariassen
# *Til A Tear Becomes A Rose* - Tania Hancheroff - Orð: Keith Whitley
# *Hello Josephine* - Hallur og James Burton - Orð og lag: Antoine Domino & Dave Bartholmew

## Keldur


Bólkur:Hallur Joensen
Bólkur:Føroyskar tónleikaútgávur
Bólkur:Country
Bólkur:2013
Jóhanna Guðrún Jónsdóttir

**Jóhanna Guðrún Jónsdóttir** (fødd 16. oktober 1990 í Danmark) betri kend sum **Yohanna** er ein íslendsk songkvinna. Hon vann Söngvakeppnin í 2009 og umboðaði Ísland í Eurovision Song Contest 2009 í Moskva, Russland við sanginum "Is It True?", Friðrik Ómar, Erna Hrönn Ólafsdóttir og Hera Björk sungu backing røddir. Sangurin endaði á øðrum plássi. Í 2013 sang hon duet við føroyska Hallur Joensen. Hon vaks upp í Hafnafirði í Íslandi og gav út sína fyrstu fløgu sum 9 ára gomul, tað var ein fløga við útlendskum sangum, sum vóru týddir til íslendskt.

## Tónleikaútgávur
### Fløgur

### Stakløg og stakfløgur

## Keldur


Bólkur:Íslendskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1990
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest
Eurovision Song Contest 2009

**Eurovision Song Contest 2009** var tann 54. í røðini av Eurovision Song Contest. Sangkappingin varð hildin hin 16. mai 2009 við 2 hálvfinalum 12. mai og 14. mai. Showið var hildið í Olimpijskij í Moskva, Russland. Noreg vann kappingina við sanginum *Fairytale*, sum Alexander Rybak sang.

## Finalan

## Keldur


Bólkur:Eurovision Song Contest
Dawn Sears

**Dawn Sears** (7. desember 1961 – 11. desember 2014) var ein amerikonsk country songkvinna úr Minnesota. Hon gav út 3 studio solofløgur, harav tvær vóru útgivnar av stórum plátufeløgum, harumframt gav hon eisini fleiri stakløg og stakfløgur út. Nøkur av løgunum hava verið á hittlistum í Amerika og Kanada. Hon sang eisini backing røddir í orkestrinum *Vince Gill's band* og var limur í tónleikabólkinum The Time Jumpers. Í januar/februar 2013 var føroyski Hallur Joensen yviri í Nashville fyri at taka upp fjórðu fløgu sína: Hallur with Stars and Legends. Dawn Sears var gestasangari á tveimum av sangunum: *Tonight I'm Coming Home* og *My Sweetest Hello*. Stutta tíð eftir, at Hallur hevði verið í Nashville, fekk Dawn staðfest krabbamein í lungunum. Hon andaðist í Gallatin, Tennessee 11. desember 2014, 53-ára gomul.  Sears var gift við Kenny Sears (tey spældu eisini saman í orkestrinum Time Jumpers), og átti eina dóttir, Tess.

## Tónleikaútgávur
### Fløgur - album

### Stakløg og stakfløgur

### Tónleikavideo

## Keldur


Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Country sangarar
Bólkur:Føðingar í 1961
Bólkur:Andlát í 2014
Paramore

**Paramore** er ein amerikanskur alternativur rokkbólkur, ið er mannaður av Hayley Williams, Jeremy Davis og Taylor York. 

## Søga
Í 2004 komu beiggjarnir, Zac Farro og Josh Farro, saman við Hayley Williams og stovnaðu bólkin *Paramore*. Seinni komu onnur við í bólkin, og í desember 2010 fóru teir báðir brøðurnir úr bólkinum, sum tó helt fram uttan teir.

## Limir

*Hayley Nichole Williams (fødd 27. desember 1988 í Meridian, Mississippi) er sangari í Paramore.
*Jeremy Clayton Davis (føddur 8. februar 1985 í North Little Rock, Arkansas) er bassistur og eldsti limur í bólkinum. 
*Taylor Benjamin York (føddur 17. desember 1989 í Nashville, Tennessee) er rytmugittaristur í bólkinum. 15. juni 2009 boðaði Paramore frá, at hann nú alment var limur í bólkinum.

## Útgávur

## Keldur


Bólkur:Rokktónleikabólkar
Bólkur:Amerikanskir tónleikabólkar
Georg Stage (skip)

**Georg Stage** er eitt skúlaskip úr Danmark. Skipið hevur tríggjar mastrar, tað varð bygt í 1934 í Frederikshavn. Tað er 54 metrar langt, um bovsprýtið verður talt við, 34 metrar langt í vatnskorpuni. Skipið er 8 metrar breitt og stingur 4 metrar í dýpdini. Hægsta masturin er 30 metrar høg og har eru 20 segl.

## Søga
Tað vóru hjúnini Frederik og Thea Stage, sum stovnaðu "Georg Stages Minde" í 1882. Stýrið varð uppkallað eftir einkarsoni teirra, Georg Stage, sum doyði av tuberklum knapt 23 ára gamal. Tað fyrsta skúlaskipið sigldi frá 1882 til 1934, tá eitt nýtt skip varð bygt, hetta seinna er enn í nýtslu. Tað fyrsta skúlaskipið varð bygt hjá Burmeister & Wein í Keypmannahavn.

## Keldur


## Slóðir úteftir

*Almenna heimasíðan hjá Georg Stage

Bólkur:Skip
Bólkur:Danmark
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich** (27. desember 1901 – 6. mai 1992) var ein týsk-amerikonsk sjónleikarinna og songkvinna. Hon varð tilnevnd eina Oscar-heiðursløn fyri sín leiklut í *[[Marokko (filmur)|Marokko]]*.

Hon fekk sítt gjøgnumbrot í Týsklandi áðrenn 2. heimskríggj í filminum *Tann blái eingilin* av Josef Von Sternberg, har hon spældi eina skøkju, sum nevndist Lola, og har hon sang "Lili Marlene". Skjótt gjørdist hon ein *femme fatale* og spældi aðrir leiklutir í týstkum filmum, áðrenn hon tók frástøðu frá Hitler og flutti til USA, har hon skjótt gjørdist ein stór Hollywoodsjónleikarinna og songkvinna. Marlene Dietrich spældi í nógvum filmum, tann seinasti var "Schöner Gigolo" í 1978 við David Bowie.

## Filmar

### Stumfilmar, biograffilmar



### Spælifilmar við ljóði



## Sangir <small>(úrval)</small>

* "Nimm dich in Acht vor blonden Frau'n"
* "Ich bin von Kopf bis Fuß auf Liebe eingestellt"
* "Wenn die beste Freundin"
* "Wenn ich mir was wünschen dürfte"
* "Die Welt war jung"
* "Ich hab noch einen Koffer in Berlin"
* "Es liegt in der Luft"
* "Ich bin die fesche Lola"
* "Kinder, heut' abend, da such ich mir was aus"
* "Peter"
* "Johnny, wenn du Geburtstag hast"
* "Paff, der Zauberdrachen"
* "Leben ohne Liebe kannst du nicht"
* "Sag mir, wo die Blumen sind" ("Where Have All the Flowers Gone")
* "Die Antwort weiß ganz allein der Wind"
* "Lili Marleen"
* "Awake in a dream"
* "Allein in einer großen Stadt"
* "Bitte geh nicht fort" ("Ne me quitte pas")
* "Mein blondes Baby"
* "Lieber Leierkastenmann"
* "Untern Linden... untern Linden"
* "Das war in Schöneberg"
* "Wo hast du nur die schönen blauen Augen her"
* "Wenn du einmal eine Braut hast"
* "Mein Mann ist verhindert"


## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1901
Bólkur:Andlát í 1992
Bólkur:Týskir sjónleikarar
Bólkur:Týskar songkvinnur
Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Salvador Dalí

**Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, 1. Marqués de Dalí de Pubol** (11. mai 1904 - 23. januar 1989), best kendur sum **Salvador Dalí**, var ein framstandandi spanskur surrealistiskur málari, føddur í Figueres í Katalonia landslutinum í Spania. Hann var best kendur fyri sínar surrealistisku málningar og standmyndir. Tað eru fleiri søvn um hann, eitt nú í Cleveland, Ohio, St. Pætursborg, Florida og í Figueres í Spania. Seinasta verkið ið hann málaði var Head of Europa, sum hann málaði til Kong Karlos av Spania, sum takk fyri at kongurin gav honum heitið *Marqués de Dalí de Púbol* í 1982. Kongurin vitjaði Dali tá hann lá fyri deyðanum, tá fekk hann handað listaverkið.

## Keldur


Bólkur:Spanskir listamálarar
Bólkur:Myndahøggarar
Bólkur:Føðingar í 1904
Bólkur:Andlát í 1989
Josephine Baker

**Josephine Baker** (fødd 3. juni 1906, doyði 12. apríl 1975) var ein Amerikonsk-fødd fronsk dansarinna, songkvinna og sjónleikarinna. Hennara føðinavn var **Freda Josephine McDonald**, hon varð fødd í St. Louis, Missouri í 1906, í 1937 gjørdist hon franskur statsborgari. Tað var ein fyrimunur fyri hana, at hon tosaði flótandi enskt og franskt. Hon var tann fyrsta afrikansk-amerikanarin, ið spældi ein høvuðsleiklut í einum spælifilmi, tað gjørdi hon við filminum Zouzou í 1934, og tann fyrsti afrikansk-amerikanarin, ið framførdi á einari amerikanskar konserthøll, og tann fyrsta ið gjørdist heimskend sum undirhaldari. Hon er eisini kend fyri at kempa fyri mannarættindum í USA. Hon varð eisini kend fyri at vera aktiv í fronsku mótstøðurørsluni undir Seinna heimsbardaga.

## Filmar
* *La Sirène des tropiques* (1927)
* *[[Zouzou (filmur)|Zouzou]]* (1934)
* *[[Princesse Tam Tam]]* (1935)
* *Fausse alerte* (1940)
* *Moulin Rouge* (1941)
* *An jedem Finger zehn* (1954)
* *Carosello del varietà* (1955)

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1906
Bólkur:Andlát í 1975
Bólkur:Franskir sjónleikarar
Bólkur:Franskar songkvinnur
Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Afroamerikanarar
Lizzie

**Ann Elisabeth Berg** (fødd 30. oktober 1982 í Tórshavn), betri kend undir listanavninum **Lizzie**, er ein føroysk/donsk/íslendsk songkvinna og sangskrivari.

Lizzie arbeiddi saman við tí danska framleiðaratoyminum sammen Madness 4 Real, Pitchshifters og tekstskrivaranum Jonas Kur í hálvtannað ár við hennara fyrstu fløgu, sum kom út í februar 2008. Tað fyrsta staklagið av hesi fløgu, var "Ramt i natten" (2007). Staklagið gjørdist eitt stórt hitt bæði í Danmark og í Føroyum. Í Danmark var sangurin nógv spældur bæði av útvarpsrásum og av DJ'um, og tað lá í ikki færri enn 32 vikur á tí danska *Dancechart* hittlistanum. Lizzie fekk í august 2008 handað fýra-dupulta platin fyri staklagið tí fleiri enn 60.000 downloads vóru seld á netinum av sanginum, og hetta gjørdi sangin til tann mest downloadaða sangin í Danmark nakrantíð. Fløgan við sama heitið fekk gull í august 2008 fyri 15.000 seld eintøk. Lizzie móttók Danish Music Awards 2009 heiðurslønina fyri Ársins danska hitt.

## Tónleikaútgávur
### Stakløg/stakfløgur
* "Ramt i natten" (2007)
* "Dans med mig" (2008)
* "I morgen" (2008)

### CD
* *Ramt i natten* (2008)

## Keldur


Bólkur:Føroyskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1982
Per Zachariassen

**Per Zachariassen** er ein føroyskur sjónvarpsframleiðari og leikstjóri. Sum ungur arbeiddi hann fyri Sjónvarp Føroya, og síðan næm hann sær útbúgving á filmsskúlanum í Keypmannahavn. Í 2013 hevði hann 20 ára royndir sum framleiðari og mennari av sjónvarpstilfari. Per Zachariassen er kendur fyri eitt nú at framleiða væl umtóktu sjónvarpssendingarnar X Factor og Talent. Í tvey ár starvaðist hann í USA, men flytir aftur til Danmarkar í samband við at Eurovision Song Contest 2014 skal haldast í Danmark. Tey sum standa fyri Eurovision í Danmark, hava biðið hann um standa fyri framleiðsluni av finaluni, sum verður víst í sjónvarpinum. Per hevði tá 20 ára royndir sum framleiðari og mennari av sjónvarpstilfari.

## Framleiðari av filmum og sjónvarpssendingum
### Live fra Bremen - Sjónvarpsrøð
Per var framleiðari (producer) av 19 pørtum 2009-10.

### Aloha!
Aloha! var ein sjónvarpsrøð. Per var framleiðari av 17 pørtum 2009-10.

### X Factor
X Factor er ein sangtalentkapping, sum verður víst í fleiri pørtum sum sjónvarpsrøð. Per hevur verið leiðandi framleiðari (executive producer) av 34 pørtum árini 2008-2010, framleiðari (producer) í 15 pørtum í tíðarskeiðnum 2008-2009 og leikstjóri (director) av 47 pørtum frá 2008-11.

### Dagens mand
Dagens mand var ein sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari í 2008.

### Talent 2008
Talent var ein talentkapping, sum var víst sum sjónvarpsrøð í DR. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 12 pørtum í 2008 og framleiðari (producer) av 5 pørtum eisini í 2008.

### Gi' mig 5
Gi' mig 5 var ein donsk sjónvarpsrøð. Per var executive prodjúsari av 13 pørtum í 2008.

### Gu'skelov du kom
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari  (executive producer) av 10 pørtum  í 2008.

### Scenen er din
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 40 pørtum frá 2004-07.

### Zulu Awards '07 - Den røde løber
Serstøk sjónvarpssending í 2007. Per var bæði leiðandi framleiðari (executive producer) og framleiðari (producer).

### Zulu Awards '07
Serstøk sjónvarpssending í 2007. Per var bæði leiðandi framleiðari (executive producer) og framleiðari (producer).

### Idols
Idols var tann danska versjónin av ti altjóða sjónvarpsrøðini Pop Idols, har túsundatal av fólkum royna seg til audition og síðan vóru 12 luttakarar valdir út til at kappast í live shows. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) í 2003.

### Boxen
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 10 pørtum 2002-03.

### Stjerne for en aften
Sjónvarpsrøð, sum var ein sangtalentkapping, sum føroyska Guðrun Sólja Jacobsen vann. Per var felags leiðandi framleiðari (co-executive producer) av 12 pørtum í 2003.

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Per Zachariassen á imdb.com

Bólkur:Eurovision Song Contest
Bólkur:X Factor
Bólkur:Føroyskir leikstjórar
Suezveitin

**Suezveitin** er ímillum Reyðahav og Miðjarðarhav. Hon er longsta og týdningarmesta grivna siglingarveit í heiminum  og styttir ógvuliga nógv um siglingarleiðina úr Evropa til bæði India og Eysturásia. Veitin, sum varð grivin við franskari og bretskari hjálp, varð liðug í 1869. Síðan er hon dýpt og breiðkað, so hvørt skipuni eru vorðin størri. Suezveitin kom undir egyptiskt yvirræði í 1956. Nú á døgum er avgjaldið fyri skip, ið sigla ígjøgnum veitina, týdningarmikil inntøka hjá egyptiska ríkiskassanum. Suezveitin gjørdi at teinurin úr Stórabretlandi til India varð helvtina styttri. Suezveitin verður latin upp 17. november 1869. Longu árið eftir sigldu 486 skip ígjøgnum veitina. Tríati ár seinni sigldu 3441. 171 km langa Suezveitin bindir Miðjarðarhav í Reyðahav . Teir gróvu veitina í 10 ár, og tá ið hon var liðug, var farleiðin millum Eysturásia og Evropa 3790 fjórðingar styttri. Nú fara eini 50 skip ígjøgnum veitina um dagin . Fleiri enn 20.000 skip sigla ígjøgnum Suezveitina um árið. 

Frammanundan máttu øll skip sigla suður um Afrika. Í 1856 gav egyptiski valdsharrin Sa'id Pasha franska sendiharranum Ferdnandi de Lesseps loyvi til at grava siglingarveit ímillum Indiahav og Miðjarðarhav. Lesseps stovnaði Suezveitarfelagið í 1856. Siglingarveitin varð latin upp fyri regluligari sigling í 1869 og stytti ógvuliga nógv um siglingarleiðina ímillum Ásia og Evropa. Í 1875 seldi valdsharrin í Egyptalandi, Ismail, bróðursonnur Sa'id, Stórabretlandi partabrøv síni í veitarfelagnum.

Suezveitin er sera týðandi handilsleið, og javnan hevur hon verið miðdepil í orrustum í Miðeystri. Suezveitin hevur t.d. fleiri ferðir verið afturlatin av politiskari ósemju. Seinast var í arábiska-ísraelska krígnum í 1973 . 

## Sí eisini
*Panamaveitin

## Keldur


Bólkur:Egyptaland
Suluríkið

**Suluríkið** (eisini nevnt **Zululand**, **Sululand**) var eitt kongsríki í Suðurafrika frá 1816 til 1897. Í landnyrðingspartinum í landslutinum Natal er land sulufólksins, tað lá ímillum tvær stórar áir út móti Indiska Havinum, frá Tugela-ánni í suðri til Pongola-ánna í norði. Tey eru ættað av nguni-fólkinum í Landsynningsafrika . 

## Søga

Frá 1816 var Shaka kaSenzangakhona (1787–1828) kongur í landinum, hann hevði verið høvdingi í einum lítlum sululandsluti. Shaka var mikil herovasti og hevði skjótt limað meginpartin av nguni-fólkinum inn í eitt nýtt, stórt suluríki . Mæti krígskongurin var gitin fyri fyri evni síni sum herovasti. Hann umskipaði suluherin og útvegaði yrkishermenn, sum altíð vórðu búnir til bardaga, og hann skipaði fyri regluligum hernaðarvenjingum, har ið hermennirnir lærdu vápnaleik, lýdni, áhaldni og at gera slysálop; nýggj spjót "iklwa" vóru tikin í nýtslu, sum góvu slurkandi ljóð frá sær, tá ið tey vóru tikin úr aftur tí stunga. Shaka var harðrendur maður, og hann gjørdist alt harðrendari og eirindaleysari sum árini liðu. Ríkið hansara var enn sterkasta ríki í syðra parti í Afrika hálvthundrað ár eftir deyða hansara. Í 1828 lótu hálvbrøður Shaka hann drepa. Ein teirra, Dingane, tók við kongsstarvinum eftir Shaka og leyp á boarar, tá ið teir rýmdu til Natal undan bretum. Oddamaðurin hjá boarum, Retief, varð dripin. Boarar hevndu seg í 1838 og vunnu á Dingane, sum flýddi norðureftir, har hann sjálvur varð dripin. Í 1879 sigraðu bretar á suluum, og í 1897 varð Sululand limað inn í Natal, sum tá var heimastýrt bretskt hjáland .
 
## Suluskjøldurin

Suluskjøldurin, sum var lívsneyðug verja í blóðigu bardøgunum, var gjørdur av neytahúð. Fyrst varð húðin tand út og fest í vøllin við hælum, meðan hon tornaði. Síðan varð hon skorin til og fest á eina rammu og flikur vórðu skornar í miðjuna og eitt træ surrað innanfyri til handtak . Dýrahalar vórðu stundum bundnir í ovara enda á trænum til prýðis.

## Bygdinar og húsini
Sulubygdirnar vóru vanliga í líðunum, sum vóru eystureftir, har lætt var at fáa brenni og vatn og góð beitilendi vóru. Smátturnar vóru átøkar býflugubýlum og stóðu í ring uttan um neytatippið. Maturin var goymdur í smáttum, sum stóðu á streyrum, so at dýrini skuldi ikki taka hann. Smátturnar vóru flættaðar av greinum og ungum bulum og strátaktar. Dururin var lágur, so neyðugt  var at gruvla út og inn. Eldstaðurin inni í smáttuni gav bæði ljós og varma, men tjúkt var inni í royki. Sulufólkið gjørdi mat í leiríløtum, kókað og steikt varð uppi yvir eldstaðnum í smáttunum, tey svóvu á strámáttum, sum vórðu rullaðar saman um dagin. Uttan um bygdina var sterk viðargirðing. 

## Kelduávísingar


Bólkur:Fyrrverandi ríkir, statir, verndarríkir, hjálond og lond
Bólkur:Suðurafrika
Tilnevningar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins frá Føroyum

Rithøvundafelag Føroya hevur gjørt **tilnevningar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins frá Føroyum** á nærum hvørjum ári síðani 1985. Higartil hava tveir føroyingar fingið Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, William Heinesen fekk hana í 1965 fyri *Det gode håb* (tilnevndur frá Danmark) og Rói Patursson fekk hana í 1986 fyri yrkingasavnið *[[Líkasum]]*. Tóroddur Poulsen hevur verið tilnevndur seks ferðir: 1996, 2002, 2005, 2009, 2011 og 2014.  Jóanes Nielsen hevur verið tilnevndur fimm ferðir: 1988, 1994, 1999, 2004 og 2013, Carl Jóhan Jensen hevur verið tilnevndur fimm ferðir: 1991, 1998, 2007, 2008 og 2016, Gunnar Hoydal tríggjar ferðir: 1989, 1993 og 2010, Jens Pauli Heinesen tvær ferðir: 1987 og 1995 og Hanus Kamban tvær ferðir: 2003 og 2012. Tvær føroyskar kvinnur hava verið tilnevndar higartil, tað var í 2001, tá Oddvør Johansen var tilnevnd og í 2015, tá ið Sólrún Michelsen varð tilnevnd.

## Tilnevningar
:

## Keldur

* Nominerede 1962-2012 (á donskum). *norden.org*. Norðurlandaráðið. Heintað 2013-06-19.

Bólkur:Føroyskar bókmentir
Bólkur:Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
Leonardo da Vinci

**Leonardo da Vinci** (15. apríl 1452 – 2. mai 1519) var ein listamálari, myndahøggari, arkitektur, verkfrøðingur, uppfinnari, botanikari og anatomur. Hann verður roknaður at vera ein renessansumaður og eitt flogvit. Minni kent er tað, at hann eisini var ein dugnaligur tónleikari, sangari og lýruspælari. Hann svam og kavaði, sum ikki var vanligt tá í tíðini, og skrivaði um tað í sínum notatum. Verk hansara hoyrir til tað italsku hárenessansuna. Leonardo varð føddur uttanfyri hjúnalag í býnum Vinci, tætt við Firenze í Norðuritaliu. Mamman var ein bóndagenta, Katarina, og pápin var Ser Piero da Vinci, ein ríkur jørðeigari og advokatur. Leonardo vaks upp hjá pápanum. Í 1469 fluttu teir til Firenze, har teir leigaðu eitt hús á Piazza San Firenze tætt við Palazzo Vecchio. Alt lívið var Leonardo vegetarur. Frá 1469 var hann í 6 ár lærlingur og seinni hjálparmaður hjá meistaranum Andrea di Cione, betri kendur sum Andrea del Verrocchio, sum var ein av teimum dugnaligastu og mest fjøltáttaðu listamonnunum í Firenze tá. Hann var myndahøggari, málari, arkitektur, uppfinnari, granskari, skrivari, filosofur, bronsustoypari og nógv annað. Uttan iva hevur hann havt stóra ávirkan á menningina hjá Leonardo. Bert Donatello verður sæddur sum ein uppaftur størri listamaður enn Verrocchio. Leonardo arbeiddi í verksmiðjuni hjá Verrocchio saman við øðrum listamonnum, sum eisini vóru kendir tá, eitt nú Botticelli, Perugino og Lorenzo di Credi. 

Í 1472 varð Leonardo upptikin í Sankt Lukas Laug sum málari *Lionardo de Ser Piero da Vinci dipintore*, men hóast hann nú hevði loyvi til at stovna sítt egna verkstað, so valdi hann at arbeiða á verkstaðnum hjá lærumeistaranum í minst 4 ár afturat.

Stóran part av hansara arbeiðslívi sum listamaður, starvaðist hann fyri Ludovico il Moro í Milano. Seinni arbeiddi hann í Róm, Bologna og Venesia, og tey seinastu árini starvaðist hann í Fraklandi, í heimi sínum, sum var ein gáva frá konginum Frans 1. av Fraklandi.

Leonardo er best kendur sum málari. Ein av kendastu málningum hansara er *Mona Lisa*. Ein annar kendur málningur hjá honum er *Tann seinasta máltíðin* (The Last Supper), sum er ein tann mest eftirlíknaði málningurin yvirhøvur við átrúnaðarligum motivi. Bert *Skapanin av Adam* (The Creation of Adam) hjá Michelangelo kemur í námind av teimum báðum heimskendu verkunum hjá Leonardo.

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 15. øld
Bólkur:Andlát í 16. øld
Bólkur:Italiarar
Bólkur:Listafólk
Bólkur:Verkfrøðingar
Bólkur:Uppfinnarar
Bólkur:Myndahøggarar
Bólkur:Arkitektar
Regin Winther Poulsen

**Regin Winther Poulsen** (føddur 11. oktober 1994) er føroyskur politikari. Hann gjørdist formaður fyri Unga Tjóðveldið í november 2011 og bleiv endurvaldur í mars 2013. Í apríl 2012 var hann við til at fyriskipa eina mótmælisgongu móti táverandi samgongu. Tað vóru Unga Tjóðveldið og Sosialistisk Ung, ið fyriskipaðu mótmælisgonguna.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Tjóðveldi
Bólkur:Føðingar í 1994
Líkasum

***Líkasum*** er eitt yrkingasavn, sum føroyski rithøvundurin Rói Patursson skrivaði, og sum kom út fyrstu ferð í 1985. Myndirnar gjørdi Tróndur Patursson.

Rói Patursson fekk Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri bókina í 1986. Dómsnevndin skrivaði: "Med lyrisk kraft och öppenhet visar han de spänningsfyllda sammanhangen mellan den färöiska verkligheten och de existentiella frågorna i vår moderna tillvaro."

Bókin er umsett til danskt, norskt og svenskt.

## Útgávur
* 1985. *Líkasum*. Tórshavn: Mentunargrunnur Studentafelagsins. 102 síður. ISBN 87-88913-01-5
* 1986. *Ligesom* (Ebba Hentze týddi til danskt). Keypmannahavn: Vindrose. 102 síður. ISBN 87-7456-263-0
* 1986. *Som om* (Jón Sveinbjørn Jónsson týddi til norskt). Oslo: Forlaget Oktober. 102 síður. ISBN 82-7094-342-8
* 1987. *Som* (Jan Karlsson týddi til svenskt). Bromma: Fripress bokförlag. 111 síður. ISBN 91-7896-036-3

## Keldur


Bólkur:1985
Bólkur:Bøkur
Bólkur:Føroyskar bókmentir
Bólkur:Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
Helle Thorning-Schmidt

**Helle Thorning-Schmidt** (fødd 14. desember 1966 í Rødovre) er ein danskur politikari, ið var forsætisráðharri í Danmark frá 3. oktober 2011 til 28. juni 2015.

Helle Thorning-Schmidt er útbúgvin cand.scient.pol. og MA í evropeiskum studium. Hon varð fyrstu ferð vald í Fólkatingið í 2005. Hon var forkvinna fyri Sosialdemokratarnar frá 2005 til 28. juni 2015.

Politiska lívsleið hennara byrjaði í 1999, tá hon gjørdist limur í Evropaparlamentinum, har hon sat til 2004. Hon varð uppstillað til Fólkatingið í *Østerbrokredsen* í 2003 og er síðani vald á valunum í 2005 (4&nbsp;591 persónligar atkvøður), 2007 (49&nbsp;926 persónligar atkvøður) og 2011 (33&nbsp;564 persónligar atkvøður).

## Keldur


Bólkur:Danskir politikarar
Bólkur:Fólkatingslimir
Bólkur:Forsætisráðharrar í Danmark
Bólkur:Kvinnuligir stjórnarleiðarar
Bólkur:Danskar kvinnur í politikki
Bólkur:Føðingar í 1966
Akbar Mikli

**Jalaluldin Muhammed Akbar** eisini kendur sum **Akbar hin Stóri**, føddur 15. oktober 1542 - deyður 27. oktober 1605, sonur Nasiruddin Humayun, sum hann yvirtók trúnuna eftir sum indiskur stórmogulur 1556-1605, sum er ein serstøk støða, sum vanliga verður mett sum størsti yvirharrin í stórríkinum.

Hann tók við áðrenn hann var komin til mann eftir at pápin,  Humayun doyði, og var tey fyrstu árini undir verju av fyrstanum og generalinum Bairam Khan sum tryggjaði harradømi hjá mogulunum í Norðurindia við herferðum. Í 1562 yvirtók Akbar sjálvur stýrið eftir at hava tvungið Bairam frá maktini.

Sum einaræðisharri førdi Akbar ein ídnan politikk við at krevja lond, sum gjørdi mogulríkið til tað mest týðandi í menningin av India sum ríki. Við herferðum, sum eyðkendu tað mesta av hansara stjórnartíð, vann hann eitt nú Gujarat í 1572, Bengalin í 1574 og Kashmir í 1581, sum øll vóru sett undir hansara fyrisiting. Tá hann doyði, ráddu mogularnir yvir nærum helminginum av India.

## Keldur


Bólkur:Indarar
Bólkur:Føðingar í 1540-árunum
Bólkur:Andlát í 17. øld
Ashoka

**Ashoka** ella **Aśoka** (sanskrit: devanāgarī: अशोकः/IAST: Aśokaḥ/IPA: []; umleið 304. f.Kr.-232 f.Kr.), kendur sum **Ashoka hin mikli** síðan hann verður roknaður at vera ein av bestu keisarunum í India, var ein indiskur keisari (*samrat*) í Mauryaríkinum sum stýrdi yvir næstan øllum tí  indiska subkontinentinum ettir fleire hernaðarlig álop frá umleið 272 f.Kr. til sín deyða. 

Ríkið hjá Ashoka strekti seg frá dagsins Afghanistan og Pakistan í vestri til Bangladesh og Assam í eystri, og so langt suður sum tað norðara Kerala og Andhra Pradesh (burtursæð frá Tamil Nadu). Hann vann kongsríkið sum var kent sum Kalinga, sum fyrr hevði staðið ímóti álopum frá teimum sum ráddu áðrenn Ashoka, heilt aftur til Chandragupta Maurya. Høvuðsstaðurin í Aśoka var í Magadha, har sum Bihar liggur í dag.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Indarar
Roald Amundsen

**Roald Engelbregt Gravning Amundsen** (føddur 16. juli 1872 á Tomta í Borge í Østfold, deyður mest sannlíkt hin 18. juni 1928) var ein norskur pólfari og sjófari. Hann er mest kendur fyri at hava leitt ta fyrstu rannsóknarferðina, sum náddi fram til tað jarfrøðiliga Suðurpólin í desember 1911 og fyri at hava funnið Útnyrðingsleiðina í 1903. 

Amundsen var samman við starvsfelagi sínum Fridtjof Nansen tær sonnu hetjurnar í Noregi í tíðarskeiðnum stutt eftir, at Noreg blivin sjálvstøðug tjóð í 1905. Hann var tann fyrsti persónurin, ið náddi fram til Suðurpólin og mest sannlíkt eisini til Norðpólin. Hann sigldi sum tann fyrsti, ið fólk vita um, gjøgnum Útnyrðingsleiðina, og var ein av teimum fyrstu, ið brúktu luftskip og flogfar í rannsóknarferðum til póløkini. Roald Amundsen hvarv í juni 1928 tá hann luttók í einari bjargingarroynd eftir  rivali hansara Umberto Nobile, mann gongur út frá, at flogfarið ið hann var umborð á, datt niður tætt við Bjarnoynna.

## Keldur


Bólkur:Sjófarar
Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Føðingar í 1872
Bólkur:Andlát í 1928
P-tal

**P-tal** bleiv innført í Føroyum í 1982. P-talið er samansett av føðingardegi og trimum tølum afturat. Allir persónar, sum í juli 1982 vóru skrásettir í Landsfólkayvirlitinum og allir persónar sum síðan 1982 eru skrásettir í yvirlitinum, hava fingið eitt P-tal. Harafturat fáa persónar, sum skulu skattast í Føroyum, eitt P-tal. Hini Norðurlondini hava cpr.nummur, sum eru føðingardagur og fýra tøl eftir tað.

**Føroysk p-tøl verða roknaði eftir hesum leisti:**

*P-talið er uppbygt soleiðis: dd mm áá rr e
*dd = dagur 
*mm = mánaður 
*áá = ár 
*rr = raðtal 
*e = eftirlitstal 

Raðtalið byrjar við 00 í støkum øldum, og við 50 í óstøkum øldum. T.v.s. at P-talið hjá einum persóni, sum er føddur tann 1. januar 1967, teoretisk kann verða brúkt aftur til ein persón, sum er føddur tann 1. januar 2167. 
P-talið 160595-519 vísir t.d. at persónurin er føddur antin tann 16. mai 1895 ella 16. mai 2095. 
Við at brúka talið 32765432 saman við hinum tølum verður eftirlitstalið funnið. Eftirlitstalið verður brúkt til at tryggja, at hini tølini eru røtt.
Konufólk hava eitt líka eftirlitstal, og mannfólk hava eitt ólíka eftirlitstal.

## Keldur
US.fo

Bólkur:Føroyar
Kvinna

Ein **kvinna**, fleirtal: kvinnur ella **kona**, fleirtal: konur, er eitt menniskja av kvennkyni. Vanliga verða orðini kvinna og kona brúkt um vaksnar kvinnur, meðan orðið **genta** verður brúkt um børn og ungdómar av kvennkyni. Orðið kvinna verður tó eisini av og á brúkt um bæði vaksnar kvinnur og gentur, eitt nú í orðum sum *kvinnurættindi*. Vanliga kunnu kvinnur føða børn, meðan eldri kvinnur sum er komnar yvir yvirgangsárini og summar kvinnur av øðrum orsøkum kunnu ikki føða børn.

## Lívfrøði og kyn

Kynið hjá kvinnuni verður avgjørt av kromosomunum. Kvinnur hava tvey X-kromosom, meðan menn hava eitt X og eitt Y-kromosom. Kvinnur hava serstøk kynsgøgn, sum menn ikki hava, hesi eru til at reprodusera menniskuni við. Kvinnur hava eina lívmóður, har fostrið liggur og tekur føði til sín í nýggju mánaðir. Kvinnur hava eggjastokkar og eggjaleiðarar, so føra tað fruktaða eggið til lívmóðurina. Úr eggjastokkunum kemur eitt egg einaferð um mánaðin í meðal, tað kunnu eisini koma meira enn eitt, ella onki, um okkurt ikki er sum tað skal vera. Eggini koma regluliga meðan kvinnan er í fruktbara aldrinum, frá hon er umleið 13 ára gomul genta (tað kann variera nógv, 10-17 ár er mest vanligt), til hon er í 40'num, summar eru kanska heilt uppi í 50'unum. Børnini verða fødd gjøgnum skeiðina hjá kvinnuni (vagina), um tey ikki verða tikin við keisaraskurði. Fyri at ein kvinna kann gerast við barn skal sáð til frá einum manni. Náttúrligi mátin er, at kvinnan og maðurin hava samlegu og hann fær avgongu inn í skeiðina, og hagani ferðast sáðini fyrst gjøgnum lívmóðurhálsin, upp gjøgnum lívmóðurina, gjøgnum eggjastokkarnar, har tað so kann møta einum eggi og smelta saman við tí. Fruktaða eggið setur seg síðan fast í veggin í lívmóðurini, og kvinnan er vorðin við barn og heldur uppat við at fáa minstrasjón. Nú á døgum ber til á annan hátt hjá einari kvinnu at gerast við barn, tvs. uttan at hon hevur samlegu við ein mann. Hon kann antin fáa sáð sproyta inn (inseminasjón) ella kunnu nøkur egg takast úr eggjastokkunum og fruktaði uttanfyri kvinnuna, síðan verður antin eitt ella nøkur fáa fruktaði egg sett upp í livmóðurina (kunstigur befruktningur). Henda viðgerð verður ikki gjørd í Føroyum, men føroyskar kvinnur (kvinna og maður sum par), sum av onkrari orsøk ikki kunnu gerast við barn náttúrliga, kunnu fáa viðgerð móti barnloysi í øðrum londum, eitt nú í Danmark ella Íslandi.

Kvinnur hava annarleiðis skap enn menn, hava meira feitt serliga á kroppinum, lørunum og rumpuni. Kvinnur hava eisini ytri kynseyðkenni sum bróst. Bróstini hava til endamál at framleiða mjólk til tey nýføddu børnini, tey kunnu fáa bróst í eitt tíðarskeið frá nøkrum mánaðum til nøkur ár, tað er ymiskt alt eftir hvar ið kvinnan býr. Summar kvinnur geva als ikki bróst, antin tí tað av onkrari orsøk ikki ber til ella tí hon velur at lata vera. Í summum mentanum verða kvinnubróstini eisini hildin at virka eggjandi fyri mannfólk.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Kvinnur
Bólkur:Kyn
Grikska alfabetið

Tað grikska málið verður skrivað við tí **grikska alfabetinum**. Tað grikska alfabetið varð ment í klassiskari tíð (umleið 9. øld á.Kr.). Bókstavirnir í tí grikska alfabetinum verða brúktir til nógv ymisk endamál, eitt nú matematisk tekin, stjørnunøvn í astronomi osfr.

## Høvuðstalva
Teir griksku bókstavirnir og aðrir bókstavir, sum eru í familju við teir eru hesir (úttalan er transkiberað sambært SAMPA):

**Klassiskir bókstavir**

**Gamlir bókstavir**

## Keldur

* Greek Unicode Issues

Bólkur:Grikska alfabetið