open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fransaterna

**Fransaterna** (frøðiheiti - *Chroicocephalus ridibundus, Larus ridibundus*) er væl minni enn rita. Á liti líkist hon ternu, hevur bleika grábláa kápu, svart høvd, reytt nev og reyðar føtur. Bringan hevur ofta ein káman reydligan dám. Hon eigur víða um í Europa. Í Føroyum sæst nakað til hennara um summarið, men sjáldan verpur hon; tó vita menn hana hava átt í øllum teimum størru oyggjunum. Reiðrið ger hon sær á lodnum fløtum, stundum tætt við ternureiður. — Eggini eru 3, tey kennast frá ternueggjum, tí tey eru nógv størri. Dúnungin er reyðgráur við svørtum blettum. Ungfuglurin er morflekkutur á bakinum, gulgráur uppi á høvdinum. — Eisini um veturin hendir tað at síggja hana. Tá hevur hon hvítt høvd við einum  dimmum  bletti  við  eygað  og  einum øðrum við oyrað.

## Kelda


## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Ryta

**Ryta** ella **Rita** (frøðiheiti: *Rissa tridactyla*) kann kallast ein hagafuglur, sum er lagstur í bjørgini. Í útsjónd, bæði á liti og vakstrarlag, er hon meinlík hagafugli, og í haganum situr hon stundum í stórum flokkum, men ikki byggir hon uttan í steyrrættum bergi. Á fjøðrini er hon litt sum fiskimási; nevið er gult, men hevur ikki reyðan blett, føturnir eru svartir. Hon eigur í stórum meingi við allar strendur á Norðurevropa og Norðuramerika og er ein av teimum fuglum, sum mest er til av í verðini. Eisini í Føroyum er hon uppi teimum mestu. 

Reiðrið ger hon sær á knallum og kneysum og smølum rókum í meitilberginum. Um várið roytir hon sær gras og mosa, sum hon fer við út í eitt díki, og tvassar har, inntil tað er væl útkleint Í móru. Av tí klínir hon sær so eitt stórt reiður, og letur tað liggja í frið eina rúma tíð, til tað er væl harðnað. Tá verður tað ótrúliga sterkt, so sterkt, at bjargamenn kunna nýta tað til at styðja fótin ímóti og til at taka hendurnar í. Á hvørjum ári byggir hon upp á tað, so við tíðini verður tað ein høg túgva. Omaná har leggur hon sær so hitt rætta reiðrið av mjúkum grasi og verpur so vanliga 2, stundum 3 egg, morgrá við dimmum blettum. Klekingartíðin er millum 3 og ½4ðu viku. 

So málamiklar eru tær, at tær eru vorðnar eitt orðtak, "tagnar ikki heldur enn ritan í berginum". So at siga alla náttina hoyrast tær. Dúnaða pisan er bleikt grá; tá ið hon er fjaðrað, hevur hon ein svartan lit aftan á hálsinum og ein undir eyganum og er nakað nógv svørt á veingjunum og aftast á velinum; eisini er nevið svart. Pisurnar sleppa ikki av reiðrinum, fyrr enn tær eru floygdar; og tá ið tað líður fram mót tí tíðini, fara menn summastaðni at síga eftir rituungum. Í langari línu heingja teir seg niður til reiðrini og taka pisurnar. Ofta koma teir aftur við góðum fongi. Tá ið ungarnir eru floygdir, fer ritan úr bjørgunum. Nú síggjast tey nakað á vøtnum og firðum, men mest úti á havi. Um hávetur eru tær flestu burtur, men út ímóti grækarismessu koma tær aftur á havleið. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Fulkubbi

**Fulkubbi** (frøðiheiti - *Alle alle*) ella **fulkobbi** er nakað sum stari til støddar. Hann er svartur omaná við hvítum strikum aftur eftir bakinum og tvørtur um veingirnar, í neðra hvítur. Nevið er stutt og kubbut. Hann eigur í óføra stórum meingi í norðastu kuldalondum, sum Grønlandi, Svalbarði, Jan Mayen og ikki sørt norðarlaga á Íslandi. Tað er ein lívligur og bragdligur fuglur, kvikur og snúiligur at renna millum urðagrótið, svimur skjótt og ger stór kav. Her uttan um Føroyar sæst hann um hávetur, stundum í flokki, men mest einstakir. Aftaná stóródnir, tá ið hann einki vinnur til føði, rekur onkur deyður á land. Teir norðastu grønlendingarnir taka hann við fleygastong; teimum er hann ein hentur fuglur, bæði til matna og klædna, einki lívir so væl sum plagg, seymað saman av fulkubbaskinni, siga teir.

## Kelda


## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Teisti

**Teisti** (frøðiheiti - *Cepphus grylle*) er til støddar sum lundi. Um summarið er hann svartur við einum stórum hvítum liti tvørtur um hvønn veingin. Á vetri er hann mest sprøklutur. Føturnir eru blóðreyðir. Nevið er klænt og spískt. Málið er eitt mjúkt hvin. Hann heldur seg tætt við landið, helst á grunnum vatni. Ofta setur hann nevið niður í sjógvin, til at hyggja sær eftir onkrum etandi. Mesta føði hansara er tarabrosmur, og djúpt skulu tær ganga, tá ið hann ikki kann fáa tær.  
 
Teistin byggir víða um í Norðanlondunum og mest í teimum køldu. Í Føroyum er lítið til av honum. Hann eigur helst í urðum ella í rivum og gjótum í berginum. Stundum grevur hann sær holur sum lundi. Eggini eru 2, hvít við svørtum prikkum. Meðan tær hava dúnið, eru tær dimmgráar, fjaðraðar eru tær vakurt grá- og hvítsprøklutar. Um somu tíð sum lomvigapisurnar eru teistapisurnar floygdar og fara á sjógvin. Um veturin heldur fjøldin til havs, men nakrir verða eftir við landið. 

Teistin er spakur og vakur fuglur; og mangir menn eru so góðir við hann, at teir vilja ikki, at nakar skal gera honum ónáðir — við byrsu ella á annan hátt. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Mánadúgva

**Mánadúgva** (frøðiheiti - *Columba palumbus*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Columbiformes
Geykur

**Geykur** (frøðiheiti - *Cuculus canorus*) er nakað sum bládúgva til støddar, men klænri. Omaná er steggin blágráur, bøgan morreyð við svørtum rondum, í neðra eru bæði hvít við dimmum rondum. Tað er skógarfuglur og eigur víða hvar í Evropa og Asia. Hann er vakur og syngur væl. Men bøgan er eitt rætt letivætti, sum hvørki tímir at verma egg síni ella geva ungunum. Hon lúrir eftir, nær smáfuglarnir — erlur, grátítlingar, músabrøður o. a. — verpa, og meðan teir eru úti, sníkir hon seg til at verpa eitt egg í reiður teirra. Dagin eftir fer hon í eitt annað reiður; upp til tjúgu egg kann hon verpa. Undarligt er, at hvørt egg, hon verpur, altíð bæði á liti og stødd er meinlíkt eggjunum hjá tí fugli, sum hon leggur tað undir. Og nú er hon leys frá avkomi sínum — smáfuglurin vermir eggið og føðir ungan. Hann etur óføra nógv og veksur skjótt, og so varpar hann smáfuglaungarnar út úr reiðrinum og liggur einsamallur eftir. Fosturforeldrini eru so ágrýtin at bera honum, at tey ofta sjálv koma upp í rak. 

Sera sjáldan hoyrist, at hann er sæddur í Føroyum; men hann man tó ikki vera so heilt sjáldsamur, tí stundum verður hann kendur fyri smiril; teir eru so líkir at síggja nakað burturfrá. 

## Slag
**Clamator glandarius* (Skjórugeykur)
**Coccyzus americanus* (Grágeykur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Cuculiformes
Bládúgva

**Bládúgvan** (frøðiheiti - *Columba livia*) og tama dúgvan eru sama slagið. Vanliga bládúgvan er ljósablágrá á bakinum og um veingirnar, dimmari um høvdið, bringuna og hálsin. Mánadúgva er størri enn bládúgva, holudúgva minni. Tann eyðkenda bládúgvan er hvít niður á drunnin og upp undir veingirnar. Tað sæst væl, tá ið hon t.d. flýgur. Torført kann vera at greina bládúgvu, tí tann tama dúgvan kann vera ógvuliga ymislitt. Bládúgvan kurrar eisini sum tama dúgvan. Torført er nú á døgum at greiða náttúrufrøðiliga, hvussu víða hetta dúgvuslagið er farið. Í Norðuratlantshavi, úr Vesturbretlandi um skotsku oyggjarnar til Føroya er eitt av teimum fáu økjunum, har tamar dúgvur eri ikki blandaðar við bládúgvur. 

Bládúgvan eigur við sjógvin, helst á rókum, í urðum og í holum. Føðina vinnur hon sær við mannabústaðir, tekur helst korn og fræ. Bládúgvan er støðufuglur, men fer tó oyggjaflokkanna millum um várið og eisini um heystið, sum menn vita um til dømis í Fair Isle. Enskar brævdúgvur eru fleiri ferðir sæddar so norðarlaga sum í Føroyum.

## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Columbiformes
Dúgva

**Dúgva** (frøðiheiti - *Columbidae*) 

## Slag
**Columba livia* (Bládúgva)
**Columba oenas* (Holudúgva)
**Columba palumbus* (Mánadúgva)
**Streptopelia decaocto* (Turkadúgva) 
**Streptopelia turtur* (Turtildúgva) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Columbiformes
Grágeykur

**Grágeykur** (frøðiheiti - *Coccyzus americanus*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Cuculiformes
Snjóugla

**Snjóuglan** (frøðiheiti - *Bubo scandiacus, Nyctea scandiaca*) er næstan so stór sum ein gás. Tær ungu eru gráflekkutar; sum tær eldast, lýsna tær, og gamlir steggjar eru næstan snjóhvítir. Hon eigur norðast í kuldanum, Grønlandi, Russlandi (Siberia) og nógvum Íshavsoyggjum. Norðarlaga í Noregi eigur hon uppi á fjøllunum. Um veturin kemur hon oman í dalarnar, og stundum flytur hon seg nakað suður, hendir seg til Føroyar.

Hon er grammari enn hinar uglurnar; rýpur og entur tekur hon, eisini fisk, og hendir seg haru. Stór og sterk, sum hon er, tykist hon ikki at ræðast fyri nøkrum. Tá ið tað ræður um at verja ungarnar, fírir hon ikki fyri fólki; særd snjóugla brennir á bæði menn og hundar og klórar og bítur, so tað munar. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Strigiformes
Músagjóð

**Músagjóð** (frøðiheiti - *Strix aluco*), enskt navn: Tawny Owl ella Brown Owl, er eitt slag av uglu.

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Strigiformes
Kattúla

**Kattúla** (frøðiheiti - *Asio otus*) er størri enn lomvigi. Hon er sprøklut av gulum og dimmbrúnum. Eyguni eru gul og stór sum kettueygur. Tá ið tær lurta eftir onkrum, lyfta tær oyrnalokini langt upp, so tey verða lík oyrum á ferføttum dýri. Nevið er stutt sum kettusnýð, so í skortin eru tær ongum líkari enn kettu. Harafturat eru føturnir lodnir út á klørnar og meinlíkir kettulabbum. Um dagin situr hon onkustaðni, sum hon er samlitt við landið, og so ikki góð at fáa eyga á. Krákur eru ofta eftir henni, men so fim er hon at kasta sær í flognum, at tær fáa einki gjørt henni. Áður kom hon ikki so sjáldan til Føroyar, nú er langt ímillum, at hon sæst.

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Kelda


Bólkur:Fuglar
Bólkur:Strigiformes
Uglubóndi

**Uglubóndi** (frøðiheiti - *Asio flammeus*) eigur norðarlaga í Evropa, Asia og í Amerika, eisini í Suður-Amerika. Best líkar honum á fjallaheiði ella í mýrlendi ovarlaga, har ið góður vøkstur er. Reiðrið hevur hann á sløttum. Mesta føðin hjá uglubónda eru smá gnagdýr. Sum hjá øðrum uglum, soleiðis eisini hjá uglubónda, stovnstøddin skiftir eftir, hvussu mong dýrini eru at veiða hjá honum. Hava gnagdýrini verið mong um summarið á bústaðnum hjá uglubóndanum, eru uglubøndurnir so mikið fleiri, sum flyta um heystið. Meginparturin er um veturin, ið hvussu so er, sunnan fyri bústaðin. Nakrir fáir uglubøndur eiga í Íslandi, sunnarlaga í Ytru Suðuroyggjum og í Orknoyggjum. Hann eigur hvørki í Føroyum ella í Hetlandi. Tá ið bútíð ikki er, kann hann vera at síggja í øllum Norðuratlantshavi. Vanligast er at síggja hann í flytitíðini, flestar í sept.-nov., og teir flestu eru úr Skandinavia. Sum heild er uglubóndin vanligasta uglan at síggja í Norðuratlantshavi og í Føroyum. Summi ár kunnu kattúlarnar eisini vera nógvar í Norðuratlantshavi.

Uglubóndi hevur sum allar aðrar uglur runt og stórt høvd. Uglubóndi sær beint frameftir, og uttan um eyguni hevur hann slør. Hann tykist vera ógvuliga stórur, helst á flogi, hóast hann er sum fransaterna til støddar. Ofta sæst hann flúgva á alljósum degi. Hann heldur veingirnar hátt hevjaðar, tá ið hann flýgur, og slær teir djúpt og seigan, í stoytum. Ikki sjáldan flýgur hann høgt upp, sveimar í ring, so hann verður hildin at vera ránsfuglur. Uglubóndi líkist nógv kattúlu, so at hann kann verða tikin fyri hana. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Strigiformes
Alpusveimari

**Alpusveimari** (frøðiheiti - *Tachymarptis melba, Apus melba*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Apodiformes
Býflugubítur

**Býflugubítur** (frøðiheiti - *Merops apiaster*) halda vanliga til í Afrika og í Suðurevropa. Býflugubítur hevur ikki vanligt tilhaldsstað í Føroyum, men er stundum sædd her á landi. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Coraciiformes
Sveimari

**Sveimari** (frøðiheiti - *Apodidae*) 

## Slag
**Apus apus* (Feigdarsveimari)
**Tachymarptis melba* (Alpusveimari)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Apodiformes
Feigdarsveimari

**Feigdarsveimari** (frøðiheiti - *Apus apus*) er svartur um allan kroppin, uttan undir øsinum hevur hann ein hvítan blett, og hann er torførur at síggja. Gamlir fuglar eru eisini eitt sindur ennihvítir. Sum sagt er um sveimararnar, so flýgur hann á eyðkendan hátt við stinnum veingjum, og tað stendst av tí sermerkta veingjarskapinum. Velið er stutt og sýlt. Hann flýgur ofta ógvuliga skjótt, ella hann sveimar leingi. Floglátið er høg og langdrigin skríggj, og tað hoyrist mest á reiðurstaðnum. Av tí at sveimarar flúgva so fram úr væl, koma onnur sveimarasløg av og á, tó sjáldan, í Norðuratlantshav. Til dømis alpusveimari úr Suðurevropa er størri og ljósari. Hann er eisini nógv hvítari um búkin. Feigdarsveimarin er vanligur búfuglur víða um í Ásia, Evropa og Norðurafrika. Hann er flytifuglur, um veturin er hann í Suðurafrika. Hann eigur ikki í Norðuratlantshavi, men er vanliga at síggja her um summarið frá mai mánaði út í september (teir flestu í juni-juli). Feigdarsveimari kemur heilt norður til Íslands. Hann flýgur vanliga fram við fuglabjørgum, tí har tekur hann nógv flogkykt á flogi heitar summardagar. Fuglabjørgini líkjast nógv bústaði hansara í Evropa, býum við høgum húsum. 

## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Apodiformes
Spónspæta

**Spónspæta** (frøðiheiti - *Picus viridis*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Piciformes
Ærgislerkur

**Ærgislerkur** (frøðiheiti - *Melanocorypha calandra*) 

## Slag
**Melanocorypha bimaculata* (Eystanærgislerkur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Lerkur

**Lerkur** (frøðiheiti - *Alauda arvensis*) líkist mest grátítlingi í útsjónd, morgráur við brúnum vangum og gulligum dámi í neðra. Á skallanum eru langar fjaðrar, sum hann av og á reisir upp til ein topp. Um veturin heldur hann sær í lýggjum londum; men longu áðrenn kavin kreymar, kemur hann til Norðurlondini í stórum flokkum. Í skógi dugir hann lítið, men á sløttum graslendi rennur hann skjótast av smáfuglum. Tá ið grasið er so frætt vaksið, at tað fjalir, ger hann sær eina lítla kullu til reiður og verpur 4—5 morgrá dimmprikkut egg. Sangari er hann frálíkur, reinmæltur og mjúkmæltur, hartil bæði áhaldin og harðmæltur. Frá tí hann kemur, til út at ólavsøku hoyrist allan dagin hansara fagri fjølbroytti songur, meðan hann hongur høgt í lofti, hækkandi og lækkandi seg líkt og grátítlingur. Morgun og kvøld — og um miðsummar alla náttina — situr hann og syngur spakuligari. Sjáldan sæst hann í Føroyum, og enn sjáldnari eigur hann, so her hevur fáur hoyrt hansara viðgitna song.

## Slag
* *Calandrella brachydactyla* (Eyrlerkur)
* *Eremophila alpestris* (Knavalerkur) 
* *Galerida cristata* (Topplerkur) 
* *Lullula arborea* (Trælerkur)  
* *Melanocorypha bimaculata* (Eystanærgislerkur)
* *Melanocorypha calandra* (Ærgislerkur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Kelda


Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Svala

**Svala** (frøðiheiti - *Hirundo rustica*). Av svalum eru nógv sløg og ólík bæði í stødd og liti. Eitt teirra kemur til Føroyar hvørt ár, og verður so av Føroyingum nevnt "svalan" fram um hini. Hon er dimmblá omaná, reyðbrún á pannuni og kvørkrunum, og bleikt reydlig í neðra. Velið er dimt og djúpt sýlt. Hon er minni enn steinstólpa, men hevur nógv, nógv longri veingir, og her um vegir er eingin fuglur nærtil so væl floygdur. Kvik og fim snarar hon sær runt og snittar upp og niður og til viks, meðan hon flýgur so hart, at tað stendst á at eygleiða hana. Og hartil er hon áhaldin. Summarlanga dagin leikar hon sær á veingjunum uttan at seta seg. Føðin er mest flugur og mýggjabitar, sum hon tekur, meðan hon flýgur. Ofta strýkur hon tætt fram við fólki, og tá skilst ikki, um tað er fuglur ella okkurt annað, ið har fer. 

Hetta kvika flogið loypir hvøkk í fólk, sum rædd eru av sær; tí er svalan illa kend av summum í Føroyum; m. a. hevur hon fingið orð fyri at boða frá ófrættum. Men í londum, har sum hon eigur, eru øll góð við henda fitta fugl, sum er so spakur og fólkaalskin, at hann einans reiðrast har, sum fólk býr. Kleimið leiur, við hári og strái til at styrkja, klínir hon saman til eitt reiður, sum hon so klínir fast undir væðingina á húsum. Har, sum gluggar javnan standa opnir, flýgur hon stundum inn og festir tað upp at bitum og syllum. Tað hendir, at tær eiga í skúlastovu, tá dámar børnunum at síggja, hvussu tær bera ungunum mat. Um næstan alt Evropa eiga tær. Í Føroyum síggjast tær mest um várið, sjáldan um summarið, og bara fáar ferðir vita fólk tær hava átt her. 

## Slag
**Hirundo daurica* (Brandsvala)
**Delichon urbica* (Lonasvala) 
**Riparia riparia* (Áarsvala) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Eystanærgislerkur

**Eystanærgislerkur** (frøðiheiti - *Melanocorypha bimaculata*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar 
Bólkur:Passeriformes
Áarerla

**Áarerla** (frøðiheiti - *Motacilla cinerea*) er ein 18 cm stórur spurvafuglur við longum veli, ið fyri tað mesta livir fram við áarløkum í stórum parti av Evropa og í Asia heilt yvir til Stillahavið.

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Erla

**Erla** (frøðiheiti - *Motacilla*) 

## Slag
**Motacilla flava* (Gulerla)
**Motacilla cinerea* (Áarerla) 
**Motacilla citreola* (Mýrierla) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Títlingur

**Títlingur** ella **summargrátítlingur** (frøðiheiti - *Anthus pratensis*) er í Norðurafrika og Suðurevropa um veturin. Higar kemur hann summi várini longu í mars, summi í apríl; og í mai koma stundum heilir flokkar í bøin. Skjótt fara teir so út í hagan at leita sær eftir bústað. Tvørtur ímóti fjørugrátítlinginum dámar hesum best á linum haga, har sum bleytar fløtur ella mýrar eru um vegir. Reiðrið leggja teir helst undir ein bakka, so tað ikki sæst og ikki rignir niður í tað. Har verpur hann 5-7 egg, brún við dimmum prikkum; bæði egg og ungar eru nógv smærri enn hjá fjørugrátítlinginum. Bøgan vermir; fer hon av, so vermir steggin, til hon er aftur. Annars syngur hann dúgliga uppiyvir, til ungarnir eru útkomnir. Eftir tað hoyrist hann minni, strevast við at veiða ungunum mat. Songur hansara er so líkur tí hjá fjørugrátítlinginum, at einans køn oyrur kenna teir at. Ungarnir elta tey gomlu, eftir at teir eru floygdir, og fáa mat frá teimum. Tíðliga á heysti rýma teir. Landanna millum flúgva teir ofta nógvir saman. 

Stundum gongst teimum illa. Eitt heystið stutt síðani, tá ið føroysku skipini komu heim undan Íslandi, fingu tey landanna millum áhaldandi ódnarstorm ímóti. Ein ófør mongd av summargrátítlingum settu seg á eitt av teimum. Teir vóru útlúgvaðir og so tyrstir, at teir drukku sjógv av dekkinum. Íløt við vatni vóru sett fyri teir, men teir ræddust tey. Tá ið skipið nærkaðist Mykinesi, sleptu teir raskastu sær á land, men hópur var eftir, tá ið teir komu fyri akker á Sørvági. Flestu av teimum flugu burt um náttina, men nógvir lógu eftir deyðir. 

## Slag

**Anthus campestris* (Ongtítlingur) 
**Anthus cervinus* (Reyðtítlingur)
**Anthus gustavi* (Frostmýritítlingur)
**Anthus hodgsoni* (Indiatítlingur)  
**Anthus novaeseelandiae* (Stórtítlingur)
**Anthus petrosus* (Grátítlingur)
**Anthus rubescens* (Vesturtítlingur)
**Anthus trivialis* (Viðartítlingur)
**Prunella modularis* (Jarntítlingur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Kyndil

**Kyndil** er eitt føroyskt hóndbóltsfelag frá Tórshavn. 

## Steypakappingin
Í 2014 vunnu bestu bæði kvinnurnar og menninir hjá Kyndli steypafinaluna. Kvinnurnar spældu ímóti Neistanum. Kyndil vann dystin 14-19. Tað var fyrstu ferð í 14 ár, at felagið vann steypakappingina hjá kvinnum. Í 2000 vunnu kyndlakvinnurnar steypafinaluna fyri fyrstu ferð, tað var móti VB, tá vunnu tær dystin 22-21.

## Kyndil kvinnur í Sunsetdeildini 2011/12

Venjarar hjá kvinnunum í Sunsetdeildini eru: Geir Wardum og Hákun Djurhuus.

## Kyndil í Atlantic Airways deildini hjá monnum

## Listi av Kyndil leikarum við minst 100 dystum, Menn og Kvinnur - Fram til [[2005]]

## Nevndin
Nevndin frá 8. juni 2016:
*Maibritt Johannesen, forkvinna
*Ussa K. Hansen, næstforkvinna
*Dánial Jakobsen, kassameistari
*Eyðfinn Guttesen, skrivari
*Salua Manai, nevndarlimur
*Christoffur Gert Nielsen, nevndarlimur
*Ásbjørn Nattestad, tiltakslimur

## Keldur


Bólkur:Hondbóltur
Bólkur:Føroysk hondbóltsfeløg
Grátítlingur

**Grátítling** (frøðiheiti - *Anthus petrosus*) kenna øll, men tey fæstu hava ansað eftir, at tað eru tvey sløg. Bæði ganga tey undir einum navni, og vit noyðast so at geva teimum nýggj fráskiljingarnøvn. Annað slagið er í Føroyum alt árið; tað heldur seg mest uttan um húsini ella í fjøruni, og vit kunna so nevna tað *fjørugratítlingur*. Hitt er her bara um summarið, og vit fara so at kalla tað *summargrátítlingur*. Hvussu kennast tey at? Soleiðis: Fjørugrátítlingurin er ein góðan mun størri. Omaná er hann dimmari á liti og, helst um veturin, meiri grønleittur. Á bringuni er hann gráligur ella grønligur, meðan hin er gulleitthvítur. Báðir eru teir tætt settir við dimmum blettum, sum hjá summargrátítlinginum á kápuni renna saman í strikur. Á summargrátítlinginum hevur velið hvítan jaðara hvørjumegin, sum er skilligur at síggja, helst tá ið fuglurin flýgur; hin hevur eisini hvítleittar jaðarar á velinum, men so smalar, at teir síggjast neyvan, fyrr enn tú hevur fuglin í hondini. Fjørugrátítlingurin hevur dimmbrúnar føtur, summargrátítlingurin ljósbrúnar. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Tyrningur

**Tyrningur** (frøðiheiti - *Laniidae*) 

## Slag

* *Lanius collurio* (Morbøkutur tyrningur) 
* *Lanius excubitor* (Grátyrningur)
* *Lanius isabellinus* (Morbøkutur eystantyrningur)
* *Lanius minor* (Ennissvartur tyrningur)  
* *Lanius senator* (Skúlvtyrningur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Morbøkutur tyrningur

**Morbøkutur tyrningur** (frøðiheiti - *Lanius collurio*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Músabróðir

**Músabróðir** ella **mortítlingur** (frøðiheiti - *Troglodytes troglodytes*) livir um allan heim. Omaná er hann morreyður, í neðra gráligur við svørtum rondum. Eisini honum dámar best, har sum grýtut er, sum í bjørgum og urðum ella við garðløg og veggjahús. Reiðrið hevur hann millum steinar, ella hann heingir tað upp undir væðingina á húsum — sethúsum líka væl sum úthúsum. Frálíka væl er tað gjørt; gras og mosa fløkir hann fast saman til ein snøggligan rundan knøtt við rúmi innan til at verpa og verma í — ytst eru nøkur grov strá til at halda saman, innast er mjúkasti mosi ella fjøður. Dyrnar eru á síðuni, eitt hol so trongt, at eingin annar fuglur sleppur inn at gera honum ónáðir. Báðir makarnir eru um verkið, og sama reiðrið nýta teir í mong, mong ár — við uppábót sjálvsagt. Har inni verpur bøgan so 6—8 elalítil hvít egg við reyðum prikkum. Eftir 13 døgum eru ungarnir útkomnir. Oftast klekja teir gomlu tá aftur aðru ferð. Fyrst, ið ungarnir koma úr reiðrinum, eru teir sera ússaligir at flúgva, og stinnfloygdur fuglur verður músabróðir aldri. Men fermur og fimur er hann, kvikur til fóts, kimiligur og knappur í vendini, so tað er lítið meir enn at eygleiða hann. Friður er ikki í honum, hoppar, titar, støkkur runt í heilum, skimast og kagar eftir øllum, smýgur inn í hvørja holu — so hann kann væl eita músabróðir. Altíð er hann fróur og kátur, syngur bæði árla og síðla, og syngur fagrast av øllum Føroya fuglum — og so harðmælt hatta lítla er! Um summarið trýtur ikki føðin, grindalokkar, flugur, smáir ormar o. a. Men í kava er ofta svangligt; tá leitar hann at húsum, stundum inn í hjallarnar at pikka mottu, ella hann setur á krovini. Kuldin sýnist ikki at rína á honum. Í tættasta kavaroki, tá ið hinir fuglarnir kúra og krógva seg, tá hoppar hann líka fúsur og bragdligur millum holurnar. Og so skjótt hann kennir ein linna í rokinum, sker hann í at syngja, so glaðliga, at fólk lívast upp og fær kenslu av sól og várlýkku. — Mangur hevur roynt at ala hann, men í búri livir hann ikki.

## Kelda


## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Náttargali

**Náttargali** (frøðiheiti - *Luscinia luscinia*) er ein lítil gráur fuglur, sum einki býður sær út í fólkaeygum — men so mikið meir í oyrunum. Frá eldgomlum tíðum hevur hann verið tiltikin sum besti sangarin av øllum fuglum. Til Føroyar kemur hann ikki; norðurmark hansara er Danmark og Svøríki. Fyrst hann er komin, syngur hann alla náttina. Tá ið klekingin kemur fyri, syngur hann minni og einans á degi; og er jóansøka farin, hoyrist hann ikki. Sum longur kemur suður í Europa, verður meir av honum. Allartættastur er hann í Spania; har hoyrist sangurin allastaðni, sum viðavøkstur er. Málið er óføra vakurt og tónarnir yndisliga fjølbroyttir: mjúkasta bríksl skiftir við klingandi hart ljóð, tenjandi tunglyntur sangur við kvikliga kátan.

## Slag

**Luscinia megarhynchos* (Suðurnáttargali) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Kelda


Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Jarntítlingur

**Jarntítlingur** (frøðiheiti - *Prunella modularis*) 

## Slag

**Prunella collaris* (Heltnarjarntítlingur) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Bringureyði

**Bringureyði** (frøðiheiti - *Erithacus rubecula*) er nakað minni enn steinstólpa. Hann er gulligtreyður niðast av bringuni og upp um eyguni og nevið; veingir og vel eru brún; annars er hann morgrønur omaná, mest hvítur í neðra. Hann eigur í Noregi og Danmark og so longur burturi. Til okkara kemur hann stundum um summarmála (14. apríl), men rýmir tá skjótt. Aftur kemur hann um veturnætur (14. oktober) og kann tá steðga til út ímóti jólum — hendir seg allan veturin. Ofta leitar hann í hoygarðar og hoppar har millum desirnar at fáa sær mýggjabitar og hoysniglar. Tað er vakur fuglur, varin og vitugur og sera spakur. Tey stóru klóku eyguni ansa eftir øllum, ið fyriferst — tó kann tann, ið varliga fer at, koma honum so nær, at hann næstan røkkur at nema við hann. Har, sum ikki kettur eru, steðgar hann ofta í nógvar dagar. Alifuglur er hann sera alskin, kennir væl húsfólkið, kemur til teirra og letur so blídliga, tá ið hann sær tey koma inn.

## Kelda


## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Blákriki

**Blákriki** (frøðiheiti - *Luscinia svecica*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Velreyði

**Velreyði** (frøðiheiti - *Phoenicurus phoenicurus*) 

## Slag

**Phoenicurus ochruros* (Dimmur velreyði) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Svimjing (ítróttur)

**Svimjing** er fjøltáttaður ítróttur. Tá talan er um innandura kappingarsvimjing, verður antin svomið á stuttgeil ella á langgeil. Stuttgeil er svimjihylur, sum er 25 metrar langur. Langgeil er svimjihylur, sum er 50 metrar langur. Tað eru fleiri sløg av svimjing, eitt nú kunnu nevnast:

* Blandað (á enskum verður tað rópt Medley)
* Bringusvimjing
* Firvald
* Frísvimjing
* Ryggsvimjing

Umframt innandura svimjing er eisini eitt annað slag av svimjing, sum á føroyskum nevnist havsvimjing. Á enskum eitur hetta slag av svimjing "Open Water Swimming", her verður svomið uttandura antin í sjónum ella í vøtnum ella áum.

Svimjarar hittast til ymiskar svimjikappingar, sum eisini verða róptar svimjistevnur. Í Føroyum eru fleiri ymiskar svimjistevnur. Føroyskir svimjarir luttaka eisini á svimjistevnum uttanlands, eitt nú til World Cup stevnur, Oyggjaleikir (sum er blandað ítróttarstevna), EM og HM.

## Ávisingar úteftir
* Heimasíðan hjá Svimjisambandi Føroya
* Svimjing.com

Bólkur:Svimjing
Bólkur:Svimjing í Føroyum
Bólkur:Svimjikappingar
Stólpa

**Stólpa** (frøðiheiti - *Oenanthe* & *Saxicola*) 

## Slag

**Saxicola rubetra* (Reyðstólpa) 
**Oenanthe leucura* (Sorgarstólpa)
**Oenanthe oenanthe* (Steinstólpa)
**Oenanthe pleschanka* (Blikstólpa)  
**Oenanthe hispanica* (Jarpstólpa)
**Oenanthe deserti* (Oyðustólpa)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Steinstólpa

**Steinstólpa** (frøðiheiti *Oenanthe oenanthe*) kemur á summarmála, søgdu tey gomlu; men ikki er tað á hvørjum ári, hon vinnur fram í rættari tíð. Ei undur í. Um veturin er hon suðuri í heita Afrika, og vegurin haðani er bæði langur og torførur. Fyrsta strekkið gongur lætt, men brátt møtir Miðjarðarhavið. Tó at hon als ikki. sær yvir um tað, kennir hon á sær, hvar ið smalast er, og heldur so á har. Síðani gongur leiðin norður gjøgnum Spania ella Italia, men har er fólkið so illa vant, at tey skjóta smáfuglar, so hon má vara seg væl. Hevur hon bjargað sær norður móti markinum, so møtir annar vandin — hon má upp um fjøllini, og tey eru mangar ferðir hægri og breiðari enn størstu fjøll í Føroyum. Haruppi liggur altíð kavi; ofta slær hann í rok, og tá er ikki tespiligt hjá lítlum fugli — summar stirðna í hel. Er hon vunnin niður hinumegin, so hevur hon makliga ferð eina tíð — slætt land og hampiligt fólk, sum letur smáfugl hava frið. Men so kemur seinasta ódnartakið — hitt breiða havið við sínum misjavna veðurlag. Fáa tær høgættarstorm, so reka mangar burtur av leið og lata lív. Men tær nógvu koma fram — móðar og útstrevaðar, so fyrstu dagarnar er lítið um tær. Tá ið tær eru hvíldar, láta tær so lystiliga, hjartansglaðar um at vera komnar aftur til heimland sítt, tær grýtutu Føroyar. 

Grót dámar steinstólpu væl; mest setur hon seg á garðar og varðar ella stórar steinar — og altíð ovast á, tí vítt útsýni vil hon hava. Lætt er at kenna makarnar at. Steggin er blágráur omaná,  bøgan morgrá; í neðra eru bæði reydlig, men steggin er bleikari; steggin er svartur um vangan, bøgan bleik. Hon eigur í gørðum og veggjaholum og millum urðagrót. Reiðrið er av grasi, ofta við broddaull, faksi ella fjøður innaní. Eggini eru blá, 6—8 í tali. Eftir 14 døgum eru ungarnir útkomnir. Mest er tað mamman, ið føðir teir; pápin situr stutt frá og kvøður fyri teimum: tsjipp tsjipp jü, sigur hann. Floygdir ungar líkjast mest bøguni, men eru meir illlittir. 

Um mikkjalsmessu rýma tey, steggjarnir fyrr, ungar og bøgur seinni. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Blikstólpa

**Blikstólpa** (frøðiheiti - *Oenanthe pleschanka*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Trøstur

**Trøstur** (frøðiheiti - *Turdus* spp.) 

## Slag
* *Turdus migratorius* (Stroktrøstur) 
* *Turdus pilaris* (Fjalltrøstur)
* *Turdus torquatus* (Sigdartrøstur)
* *Turdus viscivorus* (Diglutrøstur)
* *Monticola saxatilis* (Urðartrøstur) 
* *Zoothera dauma* (Aldutrøstur)
* *Catharus ustulatus* (Morbøkutur trøstur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Aldutrøstur

**Aldutrøstur** (frøðiheiti - *Zoothera dauma*) er ein fuglur, ið hoyrir til fuglafamiljuna, ið nevnist Trøstur.

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Fjalltrøstur

**Fjalltrøstur** (frøðiheiti - *Turdus pilaris*) er heldur størri enn óðinshani. Hann er vakur á liti. Kápan er brún, dimmari og ljósari flekkut; annars er hann gráur omaná; øsið og bringan eru brúngul við longum svørtum blettum; búkurin er hvítur og velið svart. Hann eigur norðarlaga í Noregi. Um veturin heldur hann seg longur suðuri, í Svøríki og í Danmark. Men tá fer hann ofta til stroks aðrar vegir, og mangan sæst hann í Føroyum, oftast einstakir ella fáir saman, men stundum í stórum flokkum. Í desember 1936 sóust hundraðtals í mongum bygdum, hoppandi kvikir um í bønum. So við og við fækkaðust teir, og eftir halvarðsøku vóru eingir at síggja.

## Kelda


## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Óðinshani

**Óðinshani** (frøðiheiti - *Turdus iliacus*). Um várið, tá ið sólin hækkast á himli, so dagarnir leingjast, og veðrið verður lýggjari, tá koma nógvir fuglar heim aftur, sum flýddu burtur undan tí kalda vetri. Ein teirra er óðinshanin. Eftir mariumessu síggja vit hann í bønum, eyðkendur av einum stórum reyðum liti á síðuni niðan fyri veingin, og av einari bleikgulari striku yvir eyganum. Bringan er gullig, tætt sett við stórum morlittum blettum; búkurin er hvítur og hevur færri blettir; annars er hann mest brúnur. Til støddar er hann nakað sum stari og hevur longri vel. Fyrst síggjast teir einstakir ella fáir saman, seinni í flokkum so stórir sum staraflokkar. Helst eru teir á nýtaðaðum svørði, tí har er mest av ormi, sum teir liva av hesa ársins tíð. Raka teir við ein stóran urtagarð við trøum í, tá verða teir fegnir, tí óðinshanin er skógarfuglur og føðir seg um summarið av berum og fræ. Er veðrið gott, so láta og syngja teir, og vakurt er mál teirra; men er flokkurin stórur, og allir royna, hvør harðast kann syngja, verður tað sovorðin gangur, at oyrur okkara illa tola tað. Nógv fagrari ljóðar songur teirra ta tíðina, tá ið teir setast í búgv og hava ungar. Men tað hoyra vit einki til; um halvarðsøku leitar hann hiðani og norður til Íslands. Har reiðrast hann í skógum og frøir fólkið við songi sínum. Nú ið teir niðursettu skógirnir við Havnina og í Hoydølum eru uppvaksnir, hava nakrir fáir átt har. Eggini eru grøn við brúnum blettum. Um heystið koma teir aftur. Men tá steðga teir lítið her; flestallir halda leiðina fram til Suðurevropa. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Ljómari

**Ljómari** (frøðiheiti - *Sylviidae*) 

## Slag
### Acrocephalus
**Acrocephalus agricola* (Siljuljómari)
**Acrocephalus arundinaceus* (Trastljómari)
**Acrocephalus dumetorum* (Kjarrljómari)
**Acrocephalus paludicola* (Brúnnljómari) 
**Acrocephalus palustris* (Fenljómari)
**Acrocephalus schoenobaenus* (Sevljómari)
**Acrocephalus scirpaceus* (Royljómari) 

### Hippolais
**Hippolais caligata* (Lítil gulljómari) 
**Hippolais icterina* (Gulljómari)
**Hippolais polyglotta* (Hermiljómari)

### Locustella
**Locustella fluviatilis* (Áarljómari)
**Locustella lanceolata* (Álaljómari) 
**Locustella luscinioides* (Mýriljómari)
**Locustella naevia* (Urniljómari)

### Phylloscopus
**Phylloscopus bonelli* (Eyggulríputur ljómari)
**Phylloscopus borealis* (Norðljómari) 
**Phylloscopus collybita* (Grannljómari)
**Phylloscopus fuscatus* (Morljómari) 
**Phylloscopus inornatus* (Nilksljómari)
**Phylloscopus proregulus* (Kongsljómari)
**Phylloscopus schwarzi* (Birkiljómari)
**Phylloscopus sibilatrix* (Grønljómari)
**Phylloscopus trochiloides* (Skógljómari)
**Phylloscopus trochilus* (Leyvljómari) 

### Sylvia
**Sylvia atricapilla* (Munkur)
**Sylvia borin* (Garðljómari) 
**Sylvia cantillans* (Kinnhvítur ljómari)
**Sylvia communis* (Tyrniljómari)
**Sylvia conspicillata* (Brilluljómari)
**Sylvia curruca* (Notuljómari)
**Sylvia melanocephala* (Høvuðsvartur ljómari) 
**Sylvia nisoria* (Heykljómari)
**Sylvia rueppelli* (Teymljómari)

### Non-Sylviidae
**Dendroica striata* (Svartskallaljómari) 
**Vireo olivaceus* (Reyðoygdur ljómari)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Áarljómari

**Áarljómari** (frøðiheiti - *Locustella fluviatilis*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Tindur (Trongisvágur)

**Tindur** er eitt fjall í Suðuroynni, vestanfyri Trongisvág. Fjallið er 514 metrar høgt. Tað tekur umleið 15-20 minuttir at ganga til Røðina frá Hvalbiartunlinum, har eitt skelti vísir vestur til Røðina. Træpinnar ella sonevndir prestar eru settir niður í jørðina fyri at vísa veg. Gingið verður uppi á einum hamara, so ansast má eftir ikki at detta omanav. Eitt lítið stakitt er sett upp, har sum kikarin stendur beint við eggina. Útsýnið er einastandandi bæði norðureftir til fuglabjørgini og suðureftir móti Trongisvágsbotni og Fámjin. Sjálv bygdin Fámjin sæst tó ikki.

## Keldur


Bólkur:Fjøll í Føroyum
Bólkur:Suðuroy
Borgarknappur

**Borgarknappur** er eitt fjall í Suðuroynni, sum er 574 metrar høgt. Fjallið er mitt í oynni og sæst úr fleiri støðum, tað sæst best úr Hovi og úr Fámjin.

## Keldur


Bólkur:Fjøll í Føroyum
Bólkur:Suðuroy
Bólkur:Fámjin
Hannibal

**Hannibal** (247–183/181 f.Kr.) var ein puniskur herførari úr Karthago. Hann er einamest kendur fyri at leiða her sín, við stríðsfílum, upp um Alpurnar í eini roynd at hertaka Rom. Síðani deyða hansara hevur hann verið virdur sum ein av bestu herførarum í søguni. 

## Uppvøkstur

Hannibal var sonur kartaska leiðaran Hamilcar Barca. Hann hevði fleiri systrar og tveir beiggjar, Hasdrubal og Mago. Eftir at Karthago hevði tapt tað 1. puniska kríggið fór Hamilcar í holt við at leggja tað Iberisku hálvoynna undir seg. Tað var á hesum herferðunum, at Hamilcar tók tann unga Hannibal við sær. Tað sigst, at ímeðan Hannibal var í Spania, lovaði hann pápa sínum altíð at hata Rom.

Hamilcar doyði í bardaga um ár 228 f.Kr., og Hasdrubal, svágur Hannibals, gjørdist nýggjur herovasti. Tá Hasdrubal varð dripin sjey ár seinni, bleiv Hannibal nýggjur herførari einans 26 ára gamal.

## Puniska kríggið

Stutt eftir at Hannibal var vorðin herførari, gjørdi Rómverjaríkið eina samansvørjing við spanska býin Saguntum. Hetta sá Hannibal sum brot á eina friðaravtalu, sum Rom og Karthago høvdu um hetta mundi, og legði tí býin í oyði. Eftir hetta kunngjørdu rómverjar kríggj, og so byrjaði annað puniska kríggið .

Hannibal førdi um várið 218 f.Kr. herdeildir sínar úr Spania, upp um Alpurnar, og kom til Italia í desember. Áðrenn Hannibal fór upp um Alpurnar, hevði hann 52.000 hermenn undir sær. Ferðin var ikki løtt og tá hann var komin til Italia, hevði hann bara 24 000 hermenn og nakrar heilt fáar fílar eftir.

Komin til Italia, fekk hann fleiri uppreistrarsinnaðar italiumenn við í sín part. Ímóti rómverjum vann hann tríggjar stórar sigrar, og at enda var eingin herur ímillum hann og Rom. Hann helt tó ikki, at tað var ráðiligt at gera eina roynd at hertaka býin.

Illa kroystir sendu rómverjar herdeildir til Afrika, og Hannibal varð noyddur at fara heim aftur. Komin heim tapti hann sín fyrsta bardaga og var noyddur at yvirgeva seg.

Harðar treytir vóru givnar Karthago. Hon misti øll økir í Spania og skuldi harumframt gjalda eitt stórt krígsendurgjald.

## Eftir kríggið

Eftir kríggið gjørdist Hannibal politikari og Karthago fór aftur at blóma. Sjey ár eftir kriggið kravdu rómverjar at Hannibal yvurgav seg, og hetta gjørdi, at hann fór í útlegd, og var tað restina av sínum lívið. Eftir at hann var farin úr heimbýnum stuðlaði hann, millum øðrum, Efesus og Bithynia í teirra stríði við Rómverjaríkið.

## Deyði

Um ár 183/181 f.Kr. fingu rómverjar frænir av at Hannibal fjaldi seg í Libyssa. Tá teir vóru um at fáa hendur á honum, eitraði hann seg sjálvan fyri ikki at fella í rómverskar hendur. Áðrenn hann doyði, skrivaði hann á eitt papír: "Lat okkum lætta ta byrðuna, rómverjar so longi hava borið, síðani teir ikki hava tol at bíða til ein gamal maður doyr".

Hann var millum 64 og 66 ára gamal, tá hann doyði.

Bólkur:Søga
Bólkur:Hermenn
Bólkur:Andlát í 2. øld f.Kr.
Karthago

**Karthago** er ein fornfrøðiligur býur í norður Afrika (í dag Tunesia). Býurin verður mettur at verða grundlagdur umleið 1215 ár f.kr. av fønikarum. Býurin gjørdist eitt stórveldið í tí fornfrøðiliga heiminum, og kom í stríð við Rómverjaríkið í ár 264 f.kr. Eftir trý kríggj við rómverjar (Tey punisku kríggini) varð býurin lagdur í oyði ár 146 f.kr.

## Søguligir Kartanarir
*Hannibal
*Hamilcar Barca


Bólkur:Afrika
Bólkur:Søga
Grønljómari

**Grønljómari** (frøðiheiti - *Phylloscopus sibilatrix*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Munkur

**Munkur** (frøðiheiti - *Sylvia atricapilla*) er sjáldsamur gestur í Føroyum. Honum dámar best at búleikast í stórum skógum, við nógvum runnum, har hann reiðrast. Fyrr var hann bara í heitum londum, men hesi seinastu áratíggjuni er hann farin at reiðrast longur norðuri.   

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Rómverjaríkið

**Rómverjaríkið** var eitt stórveldi, ið rakk allan vegin runt um Miðjarðarhavið og heilt norður til Bretlands. Rómverjaríkið varð grundlagt, tá ið Augustus keisari kom til valdið í ár 31 f.Kr. Tá ið jarnøldin var í Norðurlondum, var Róm enntá størsti býur í heiminum, og har búði hin rómverski keisarin. Keisarin í Róm var mætasti maður í heiminum. Ríki hansara var so stórt, at tað tók fleiri mánaðir at ferðast úr Róm og til markið har eysturi. Tað stóra ríkið høvdu rómverjar savnað við at vinna á øðrum tjóðum. Í fyrstuni høvdu teir bert eitt lítið petti av landi, har býurin Róm lá. Tá var býurin bert ein landsbygd. Rómverjar vórðu ofta álopnir av gronnunum, men so við og við vórðu teir so sterkir, at teir vunnu á grannafólkunum og fóru at ráða yvir teimum. Tess fleiri kríggj, rómverjar førdu, tess dúgligari hermenn gjørdust teir. Tá ein rómverskur herur hevði tikið eitt nýtt land, varð hetta kallað ein landslutur. Ein partur av herinum varð verandi í landslutinum fyri at halda skil á. Hagar komu eisini embætismenn úr Róm. Teir skuldu stýra landslutinum fyri keisaran og krevja upp skatt.

Rikið gekk til grundar, tá ið seinasti keisarin, Romulus Augustus (461–511), í árinum 476 varð tvungin av vesturrómverska heryvirmanninum Odovakar (433–493) til at siga keisaratrónuna frá sær. 

Hetta verður í dag ofta roknað sum byrjanin uppá miðøldina.

## Sí eisini
*Vesturrómverska ríkið
*Eysturrómverska ríkið

## Notur

## Keldur



Bólkur:Søga
Gebze

**Gebze** (fyrr Libyssa) er ein býur í Turkalandi. Tað var í hesum býnum at Hannibal tók sítt egna lív í ár 183 f.kr. 

Bólkur:Býir í Turkalandi
Efesus

**Efesus** (grikskt: *Ἔφεσος*, turkiskt: *Efes*) var ein griskur býur í Lítla Asia, sum nú er Turkaland. Hann lá á strondini við Egearahavið. Býurin var búsettur við grikkum í 10. øld f.Kr. og var kendur fyri Artemistemplið, sum var eitt av 7 undrunum í heiminum. Leivdirnar í býnum eru nú atkomuligar frá havnini Kusadasi. Efesus liggur eystanfyri grisku oynna Samos.

Bólkur:Turkaland
Miðøldin

**Miðøldin** er eitt tíðarskeið í evropeiskari søgu. Flestu søgufrøðingar eru samdir um at miðøldin byrjar í ár 476 og endar í ár 1453. Í miðøld vóru stórar fólkaflytingar, kristindómurin varð borin um alt Evropa, og kirkjan fekk ovurstórt vald. 

Leingi varð hildið, at miðøld var myrkt og óhugnaligt tíðarskeið - nógv og harðlig kríggj, krossferðir og svartideyði, tí ið um triðingurin av fólkinum doyði. Tá fór nógv vitan fyri skeyti, og hildið verður, at vit í Føroyum tí vita so lítið um tíðina fyri 14. øld. Men í miðøld blómaðu eisini list og mentan. Tá vóru nógvu og stórfingnu kirkjurnar bygdar. Framburður var eisini í handli, sjóvinnu og handverki. Tey lærdu at prenta bøkur, og m.a. vórðu kumpassin og mekaniska urið tikin í brúk. Bókmentir vórðu skrivaðar, og nógv kvæði eru yrkt í hesari tíð. Miðøld endaði í 15. øld, tá ið endurburðartíðin fór um alt Evropa. 

Miðøld tekur við, tá ið Rómverjaríki fór til grundar um ár 400, og varir til trúbótina um ár 1500.

## Ávísingar úteftir
* Hans Jacob Debes:  Føroya søga, Nám 1995
* Um miðøldina  s. 89
* Um svartadeyða: s.115 
* Søguliga gongdin í fólkatalinum frá miðøld til nútíð, hagstova.fo

## Keldur



Bólkur:Søga
Xenofanes

**Xenofanes** (umleið 570 f.Kr. – umleið 475 f.Kr.) var ein griksur heimspekingur og yrkjari frá Kolofon í jóniska Lítlu Asiu (har ið vesturstrond Turkalands er í dag). Sambært Aristoteles var hann tann fyrsti, sum lærdi, at alt er ein stór eind.

## Keldur


Bólkur:Heimspekingar
Bólkur:6. øld f.Kr.
Bólkur:5. øld f.Kr.
Notuljómari

**Notuljómari** (frøðiheiti - *Sylvia curruca*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Bermenn (fløga)

**Bermenn** (2003) er fyrsta útgávan hjá tónleika bólkinum Páll Finnur Páll. 

## Løg
 
## Ber og røtur
## Høsnamaðurin og Hvalrossið
## Forelskaður Sjónleikari
## Eg
## Fýra skótar
## Drykkju/kærleiksvísa
## Ludvig Van
## Glaður í dag
## Blottarir
## Lær at siga noy
## Goa-land

Bólkur:Fløgur
Thales

**Thales** (umleið 624 BC – umleið 546 BC) var ein griksur heimspekingur frá Miletus. Aristoteles roknaði hann fyri at verða tann fyrsta av teimun griksu heimspekingunum.

Thales royndi at fáa greiði á nátúrligum fyribrigdum uttan at leita til tað yvurnátúrliga. Eisini varð hann tann fyrsti at føra fram eina hypotesu og er tí í dag kendur sum "faðirin at vísindini".

## Vatn sum grundarlag
Mest kenda meiningin hjá Thales er hansara kosmologiska thesa ið byggur á at vatn er upprunin til alt. Alt er vatn og vatn er alt, bara í ymiskum formi.

Bólkur:Heimspekingar
Reyðknokkutur títlingskongur

**Reyðknokkutur títlingskongur** (frøðiheiti - *Regulus ignicapilla*) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Títlingskongur

**Títlingskongur** (frøðiheiti - *Regulus regulus*) er minsti fuglur í norðara helmingi av jarðknøttinum. Hann er grágrønur omaná, bleikgráligur í neðra, tvørtur um hvønn veingin ganga tvær hvítar rendur; á skallanum hevur hann ein fagran gulan topp við svørtum ringi uttanum — tað er av hesari "gullkrúnu", hann hevur fingið navnið. Hann eigur í skógum víða hvar í Evropa. Reiðrið líkist nakað mortítlingsreiðri; eina breiða fjøður heingir hann niður fyri dyrnar, so tær skulu ikki síggjast. Í Føroyum sæst hann av og á, mest um heystið. Helst  leitar  hann  í  urtagarðar, og børn verða so fegin av at síggja henda evurslítla fugl, sum er so lívligur og vakur og spakur. 

Eitt heystið var ein flokkur í Gásadali. Um mikkjalsmessu kom kavi, og teir vóru tá so stirdir, at teir lótu seg taka. Børnini bóru teir inn í stovuna og sleptu teimum á urtapottarnar. Tá ressaðust teir skjótt. Í 3 dagar hoppaðu teir har millum rósurnar og pikkaðu blaðlýs. So lættir vóru teir, at ikki bognaðu bløðini undan teimum. Tá var kavin burtur, og so sleptu børnini teimum út aftur. Og tað gjørdu tey rætt, tí inni liva teir stutt. 

Regulus regulus regulus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus regulus *
Regulus regulus azoricus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus azoricus *
Regulus regulus inermis MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus inermis *
Regulus regulus teneriffae MHNT.ZOO.2010.11.jpg|* Regulus regulus teneriffae *


## Slag
* *Regulus ignicapilla* (Reyðknokkutur títlingskongur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Títa

**Títa** (frøðiheiti - *Paridae*) 

## Slag
*Paridae
***Cyanistes caeruleus* (Blátíta)
***Parus major* (Stórtíta)
***Periparus ater* (Huldutíta)
***Poecile montanus* (Skógtíta)
*Aegithalidae
***Aegithalos caudatus* (Veltíta) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Nápur

**Nápur** (frøðiheiti - *Muscicapidae*) 

## Slag
**Muscicapa striata* (Gránápur) 
**Ficedula albicollis* (Hálshvítur nápur)
**Ficedula hypoleuca* (Flekkunápur)
**Ficedula parva* (Smánápur)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes
Spurvur

**Spurvur** (frøðiheiti - *Passeridae* & *Emberizidae*) 

## Slag
### Passeridae
**Passer domesticus* (Gráspurvur)
**Passer montanus* (Skógspurvur)
### Emberizidae
**Emberiza aureola* (Bringugulur spurvur)
**Emberiza caesia* (Royðuspurvur) 
**Emberiza citrinella* (Gulspurvur)
**Emberiza hortulana* (Øsgulur riðispurvur)
**Emberiza melanocephala* (Knokksvartur spurvur) 
**Emberiza pusilla* (Dvørgspurvur)
**Emberiza rustica* (Eyghvítríputur spurvur)
**Miliaria calandra* (Kornspurvur) 
**Zonotrichia albicollis* (Øshvítur spurvur) 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Passeriformes