open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Føroya Rættur

**Føroya Rættur** er dómstólurin í Føroyum. Her tekur dómarin, sum eisini verður nevndur Sorinskrivarin, støðu til lógarbrotini. Dómur kann verða skotin inn fyri landsrættin. Av tí at dómsvaldið í Føroyum er danskt, skal danski landsrætturin viðgera slík mál. Tveir landsrættir eru, Vestari landsrættur í Viborg og Eystari landsrættur í Keypmannahavn, sum er tann, ið kemur til Føroya nakrar ferðir um árið at viðgera dómsmál.

## Søgan
*Her ein stuttur samandráttur av søguni, sum knýtir seg at føroya rætti. Samandrátturin er er at finna í bóklinginum "Dommeren - i det 20. århundrede", har Jógvan H. Andreassen, fyrrverandi sorinskrivari, hevur skrivað partin um Føroyar.* 

Føroyar eru bygdar av norskum landnámsmonnum, og teir fyrstu teirra eru helst komnir higar í fyrru helvt av 800-talinum. Í fyrstuni høvdu oyggjarnar eina rættiliga sjálvstøðuga støðu við egnum altingi; men okkurt um 1035 gjørdist Føroyar norskt skattland, og norsk lóggáva trokaði seg meira og meira fram. 

Eftir kongssfelagsskapin millum Danmark og Noreg, vórðu Føroyar framvegis roknaðar sum norskt land, og tað var framvegis norsk lóggáva, sum var galdandi her. Føroyar vóru, og eru býttar sundur í 6 sýslur, og hvør sýsla var roknað sum eitt sjálvstøðugt rættardømi. 

Dómarnir á sýslutingunum, ella vártingunum, sum sýslutingini eisini vóru nevnd, kundu skjótast inn fyri løgtingið, sum var samansett av løgmanni og upprunaliga 36, seinni 48 løgrættumonnum – 8 fyri hvørja sýslu, har tó bert ein partur dømdi í teimum einstøku málunum. Í revsimálum var fútin ákæri, á vártingum tó viðhvørt í hansara stað viðkomandi sýslumaður. 

Sorinskrivari hevur verið knýttur at løgtinginum heilt síðan umleið 1571; men hansara uppgáva var upprunaliga bert at vegleiða løgrættumenninar og at føra tingbókina. Seinni fekk sorinskrivarin mynduleika at døma á vártingunum. Í 1816 varð løgtingi avtikið og dómsvaldið í næstan øllum málum latið upp í hendurnar á sorinskrivaranum. 

Eftir at Danmark hevði fingið sína egnu rættargangslóg, varð serlig rættargangslóg gjørd fyri Føroyar. Føroyska rættargangslógin líkist frá teirri donsku m.a. við tað, at Føroya rættur hevur dómsmyndugleika í øllum rættarmálum, og eru Føroyar eitt serligt nevningarættardømi við sorinskrivaranum sum rættarformanni. Til at skjóta rættarmál fyri Hægstarætt krevst ikki serligt loyvi.

**Sí eisini:* Sorinskrivarar í Føroyum

## Kelda


## Ávísing úteftir
* Føroya Rættur
* Dommeren - i det 20. århundrede. 

Bólkur:Føroya søga
Bólkur:Løgfrøði
Bólkur:Danskir stovnar og ráð í Føroyum
Mötley Crüe

**Mötley Crüe** er ein Grammy-útnevndur amerikanskur hard rock bólkur stovnaður í Los Angeles, Kalifornia í 1981. 

Bólkurin var stovnaður av bassleikaranum Nikki Sixx, sum tá var limur í heavy metal bólkinum London og trummuspælaranum Tommy Lee. Síðani komu guitarspælarin Mick Mars og sangarin Vince Neil uppí bólkin. 

Motley Crue hevur selt yvir 80 mió. eintøk kring allan heim, íroknað 23,5 mió. í USA. 

Limirnir í bólkinum eru kendir fyri sín harða og villa lívsstíl; Fleiri av limunum hava verið í fongsul og verið misnýtarar av bæði rúsdrekka og rúsevnum. Nýggjunda útgávan við heitinum *[[Saints of Los Angeles]]* kom út 24. juni í 2008. Í løtuni (2011) skriva teir tónleik til komandi fløguna. 

## Plátuskrá
* *[[Too Fast for Love]]* (1981)
* *[[Shout at the Devil]]* (1983)
* *[[Theatre of Pain]]* (1985)
* *[[Girls, Girls, Girls (Mötley Crüe album)|Girls, Girls, Girls]]* (1987)
* *[[Dr. Feelgood (album)|Dr. Feelgood]]* (1989)
* *[[Decade of Decadence]]* (1991)
* *[[Mötley Crüe (album)|Mötley Crüe]]* (1994)
* *[[Generation Swine]]* (1997)
* *[[New Tattoo]]* (2000)
* *[[Saints of Los Angeles]]* (2008)

## Keldur


## Ávísing úteftir
* Official website. 
* Vince Neil's official website . 
* Mick Mars' official website. 
* Nikki Sixx's official website . 
* Tommy Lee's official website. 
* Official Store for Nikki Sixx and Vince Neil . 
* Mötley Crüe Videos . 
* Mötley Crüe Official Photos. 

Bólkur:Amerikanskir tónleikabólkar
Angela Merkel

**Angela Dorothea Merkel** (f. 17. juli 1954 í Hamburg) er samveldiskanslari í Týsklandi. Merkel er 61 ár og útbúgvin alisfrøðingur og hevur eina bergtakandi politiska lívsleið aftan fyri seg. Eftir at bæði týsklondini runnu saman bað táverandi týski ríkiskanslarin Helmut Kohl hana í 1990 taka við sum ráðharri í kvinnu- og ungdómsmálum. Og komandi árini fekk hon litið í hendi fleiri týðandi ráðharrasessir. Merkel, sum er afturvald til ríkiskanslara í Týsklandi í 2009, hevur fyrsta fýraáraskeiðið í embætinum fingið ein móðurligan leiklut hjá týska fólkinum. Sagt verður um Angelu Merkel, at hon leitar sær ráð í Bíbliuni og styrki úr eysturtýsku rótum sínum. 

Merkel, fødd *Angela Dorothea Kasner*, er fødd í Hamborg í 1954. Pápin var lutherianskur prestur, og mamman var lærarinna í eingilskum og latín. Hon vaks upp í DDR, las fysikk og fekk doktaragrad í 1986. Seinast í 1980unum fór hon upp í politikk. Hon meldaði seg inn í CDU (Christlich Demokratische Union Deutschlands), og eftir stutta tíð bleiv hon ráðharri fyri kvinnur og ung, seinri fyri umhvørvi og atomtrygd. Í november 2005 bleiv hon kanslari í Týsklandi – sum tann fyrsta kvinnan. Hon er eisini fyrsti kanslari úr fyrrv. DDR og yngsti kanslari og hevur sostatt sett fleiri met. 

Heimsins valdsmesta kvinna eitur framvegis Angela Merkel í 2009. Prestsdóttirin úr landinum, sum hvarv – fyrrverandi kommunistiska Eysturtýsklandi (DDR) – er vald aftur í 2009 til ríkiskanslara í Týsklandi. M.a. tí, at hon hevur vunnið atkvøður frá fólki, sum annars ikki taka undir við konservativa politikkinum hjá flokki hennara, Kristiligu Demokratunum, CDU, og bayerska bróðurflokkinum, CSU. 

Hon fær atkvøður fyri tað, hon er – Angela Merkel. Týska landsmóðirin. Og fyrsta fýra ára skeiðið sum kanslari hevur hon havt hepna hond við sær. Hon hevur víst seg sum sannan verðinspolitikara. Til dømis fírdi hon ikki fyri at koma við hvøssum ábreiðslum móti stjórnini hjá fyrrverandi amerikanska forsetanum George W. Bush – uttan kortini at skaða viðurskiftini millum Týskland og Amerika. Og í dag er vinarlagið sera gott millum hana og stjórnina hjá Obama. Samstundis er tað eydnast henni at fáa góð viðurskifti í lag við grannalandið Pólland. Og tónin millum Týskland og Russland er eisini vorðin blíðari. 

Fleiri týsk bløð hava upp undir valið róst Angelu Markel fyri skilagóða handfaring av fíggjarkreppuni, sum hevur við sær, at Týskland nú er tað av ES-londum, sum av álvara aftur er farið at merkja framgongd í búskapinum. Hóast ringastu fíggjakreppuna síðan Seinna heimsbardaga, riðu bæði Angela Merkel og sosialdemokratiski fíggjarmálaráðharri hennara, Peer Steinbrück, av sær stormin og skipaðu í felag fyri einum javningarpolitikki á teimum økjum, har kreppan rakti meinast. 

Hon hevur vakt internationalan ans og viðurkenning fyri frálíku samráðingarevni síni, seinast sum ES-forkvinna í juni 2007, tá tað eydnaðist henni at fáa semju um eina nýggja ES-traktat.

Bólkur:Politikarar úr Týsklandi
Bólkur:Stjórnarleiðarar
Bólkur:Kvinnuligir stjórnarleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1954
Triangle

**Triangle** (トライアングル, úttalað "Toraianguru") er heitið á triðju plátuútgávuni hjá teknopop bólkinum Perfume. Sjálvt heitið á triðju plátuni er alment givið út sum súmbólið **⊿**. Triangle útgávan var almannakunngjørd á Perfume konsertini Disco!Disco!Disco! og á útgávudegnum, 8. juli 2009, kom plátan sum CD fløga og CD + DVD fløgu í avmarkari nøgd. DVD fløgan hevði ymsar tónleika videoløg og upptøkur frá konsertum. 

"Night Flight" lagið á Triangle var brúkt í lýsingum hjá Moriniga Mjólk fyri teirra Pino Airlines lýsingaherferð. "I Still Love You" var á DVD fløguni sum ein sertstak video. 

## Spælilisti

### CD fløga

# "Take Off" 
# "Love The World"
# "Dream Fighter"
# "Edge" (⊿-mix)
# "Night Flight"
# "Kiss And Music"
# "Zero Gravity"
# "I Still Love U"
# "The Best Thing"
# "The Speed Of Sound"
# "ワンルーム・ディスコ" (úttalað Wanruumu Disuko, føroyskt: *Eitt Rúm Disko*) 
# "願い" (úttalað Negai, føroyskt: *Ynski*)

### DVD fløga

# "I Still Love You" Serstakt videolag
# "Night Flight" Upptøka frá konsert 
# "Edge" (⊿-mix) Upptøka frá konsert 
# "Love The World" Upptraðkan í sjónvarpi
# "Dream Fighter" Upptraðkan í sjónvarpi
# "ワンルーム・ディスコ (Eitt Rúm Disko)" Upptraðkan í sjónvarpi 

Bólkur:Fløgur
Roman Polanski

**Roman Raymond Polanski** (f. 18. august, 1933 í París, Frakland) er fransk/pólskur leikstjóri og filmsleikari. Hann er m.a. kendur fyri at hava leikstjórnað filmar sum Rosemary's Baby, Chinatown og The Pianist. Eisini bleiv Polanski nógv umtalaður í 1969, tá kona hansara Sharon Tate, sum var við barn, og fýra vinfólk hjá teimum vórðu myrd av Charles Manson-familjuni í heiminum hjá Polanski. 

76 ára gamli polsk-franski leikstjórin bleiv handtikin í 2009. Hann var júst komin til Sveis, har hann skuldi taka ímóti einum heiðursprísi fyri sítt lívsverk sum leikstjóri á Zurich Film Festival. Síðan 1978 hevur Polanski flýtt undan amerikonsku myndugleikunum eftir at verða ákærdur fyri at hava drøggað og havt samlegu við einari 13 ára gamlari gentu til eina veistlu hjá Jack Nicholson í Hollywood, Kalifornia. 

Polanski játtaði seg sekan í at hava havt samlegu við gentuni, men rýmdi úr USA til París, áðrenn dómur fall í málinum. Síðani hevur Polanski av ótta fyri einari møguligari handtøku aldrin verið í londum, ið hava útleveringsavtalur við USA.

## Hevur leikstjórnað hesir filmar

Hesir filmar eru partur av hansara 'Apartment Trilogy'.

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Almenna heimasíðan hjá Roman Polanski
* Samrøða við Charlie Rose , Mars 2000
*Samrøða: ''Roman Polanski: 'Wanted and Desired''

Bólkur:Fraklendingar
Bólkur:Póllendingar
Arni Zachariassen

**Arni Zachariassen** er ein maður við nógvum talentum. Hann er kendur sum gittarúrmælingur úr kristnu bólkunum I Am og Braquet, aktivur kjakari, bloggari og skribentur, og so er hann ein av stovnarunum av felagskapinum Dialogos, ið miðjar eftir at sameina kristnu trúnna og darwinistisku modernaðu heimsmyndina. 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir bloggarar
ICANN

**ICANN** – **Internet Corporation for Assigned Names and Numbers** – bleiv stovnað av amerikonsku stjórnini í sept. 1998. Endamálið við felagnum er at hava eftirlit við internetinum, og serliga teimum økjum, ið kunnu koma tvørt fyri aðrar lógir; s.s. yvir ognarrætti og innan trygd. 

Bólkur:USA
Sølibat

Fólk, ið fara í **sølibat**, eru ikki aseksuel. Altso tey hava hug til sex, men tey velja at halda seg frá sex, til dømis av átrúnaðarligum orsøkum. 

Bólkur:Kynslívsfrøði
Transkyndur

At ein persónur er **transkyndur** ella **umkyndur** (danskt: *transseksuel*) merkir ikki, at viðkomandi er samkyndur. Tað merkir bert, at viðkomandi identifiserar seg við tað kynið, ið hann ella hon ikki er, og vil fegin broyta kyn. Ein maður, ið vil broyta kyn til kvinnu, kann gott føla seg drignan at kvinnum. 

## Kelda


Bólkur:Kynslívsfrøði
Bólkur:LGBT
Transvestittur

Ein **transvestittur** (á danskum - *Transvestisme*) dámar til tíðir (ella allatíð) at ganga klæðum hjá øvugta kyninum. Er ikki heilt tað sama sum ein transkyndur. Hetta merkir ikki, at viðkomandi hevur hug at skifta kyn, eins og ein transkyndur persónur. Einum nýtist heldur ikki at vera samkyndur, hóast ein er transvestittur.

Bólkur:Kynslívsfrøði
Bólkur:LGBT
Aseksuellur

**Aseksuellur** - Tað verður kjakast, um tað er ein seksuellur rættningur ella ein seksuel disfunktión. Men í øllum førum er tað ein persónur, ið er seksuelt passivur ella beinleiðis vamlast við sex. 

Bólkur:Kynslívsfrøði
Metroseksualitetur

**Metroseksualitetur** hevur sum so onki við kynslív at gera, men orðið verður brúkt um menn, ið ganga upp í sína útsjónd eins og kvinnur. Til dømis við at nýta sjálvbrúnara, sminku, ganga til andlitsrøkt og so framvegis. 

Bólkur:Kynslívsfrøði
Nikki Sixx

**Nikki Sixx ** (føddur: Frank Carlton Serafino Feranna, yngri. 11. desember, 1958) er ein amerikanskur bass spælari, rithøvundur, fotografur, og høvuðs sangskrivari í hard rock bólkinum Mötley Crüe. Hann var eisini bassspælari í glam metal bólkinum London, í bólkinum 58, hard rock bólkinum Brides of Destruction og nýligani í bólkinum .

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Myndafólk
Bólkur:Føðingar í 1958
Tommy Lee

**Tommy Lee** (føddur **Thomas Lee Bass** 3. oktober 1962 í Athen) er ein amerikanskur tónleikari, trummusláari og sangari. Hann er ein av stovnarunum av hard rock-bólkinum Mötley Crüe. Afturat hesum hevur hann eisini stovnað rap-metal-bólkin Methods of Mayhem, og hevur hartil gjørt fleiri tónleikalig prosjekt. Hann hevur verið giftur við sjónleikarunum Heather Locklear og Pamelu Anderson, sum hann hevur tvey børn saman við. 

## Stakløg

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskir sangarar
Hard rock

**Hard rock** ella **heavy rock** eru undirbólkar av rokktónleiki, sum miðskeiðis í 1960'unum festi røtur gjøgnum "garage" og "psykodeliskum rocki" og er munandi harðari enn vanligur rokktónleikur. Tað er sermerkt av ovurnýtslu av "reingjaðum " el-guitarum, bass guitara, trummum og syntesaisarum. 

## Eyðkenni

Hard rock er sterkt inspirerað av bluestónleiki; Mest nýtti tónaskalin er tí hin pentatoniski, sum er vanligur í blueshøpi. Eldri bluestónleikur var akustiskt grundaður. Hard rock tekur harafturímóti nýtslu av nýmótans ljóðførum, so sum elguitarum, trummum og bass. Ein merkisverdur munur frá tí traditionella bluestónleikinum er, at hard rock sjáldan er bundið at akkordgongdini I, IV og V, sum síðani er bygd á 12 ella 16 taktum. Harafturímóti eru nógvar ymsar akkordir nýttar í hard rock-tónleiki.

Bólkur:Tónleikur
Franchise-keta

**Franchise-ketan** er í serstøðu, er blandingur av sjálvbodnari ketu og veruligari ketu. Sáttmálabundin skipan er ímillum veitara, nevndur franchisor, og takarar, nevndir franchisees. Veitari eigur og letur sølurættindi til takarar, ið keypa hesi rættindi. Veitari, franchisor, ræður yvir vøruúrvali, innrætting og marknaðarføring. Takarar, franchisees, gjalda afturfyri, vanliga í prosentum av søluni, og fáa soleiðis rætt til at brúka merki og vøru veitarans. 

Tílíkt samstarv gerst alsamt vanligari á okkara leiðum. HTH, Flügger, Vero Moda og Body Shop eru dømi um tílík samtøk. Amerikonsku virkjateggjurnar McDonald's og Burger King eru væl kendar um allan heim. 

Tað skal viðmerkjast, at handilsgrundarlagið er skiftandi, eins og handilskipanir og handilsketur støðugt broytast í tali og vavi og laga seg eftir broyttum marknaðartreytum. Vørustreymurin umrøddur í stuttum kann greiða meira frá vøruskiftinum í vinnuni.

Bólkur:Fyritøkur
Mick Mars

**Mick Mars** (føddur **Robert Alan Deal** 4. mai 1951 í Terre Haute, Indiana ) er ein amerikanskur tónleikari. Hann er kendur sum rútmu- og solo guitarspælarin í tung málms/hard rock bólkinum Mötley Crüe. 

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Vince Neil

**Vincent Neil Wharton** er forsangari í hard rock bólkinum Mötley Crüe. Umframt hetta hevur hann givið fleiri útgávur út sjálvur. 

## Útgávur

### Solo útgávur

* *[[Exposed (Vince Neil album)|Exposed]]*, 1993, USA #13. 
* *[[Carved in Stone (Vince Neil album)|Carved in Stone]]*, 1995, USA #139. 
* *[[Live at the Whisky: One Night Only]]*, 2003.

## Ávísingar úteftir
* Vince Neil  - Official website. 
* Mötley Crüe - Official website. 
* Official Cruefest 2009 Tour website .

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Miguel Marin Hidalgo

Í sjeytiárunum búði spaniólin **Miguel Marin Hidalgo** hjá *Hispania Film* í Føroyum og gjørdi saman við konu sínari fimm filmar í Føroyum. M.a. gjørdi hann filmin Rannvá í 1975, sum er hin fyrsti spælifilmurin við føroyskum máli og við føroyskum sjónleikarum. Men aftaná eina tíð valdi hann at flyta aftur til Spania og tók filmarnar við sær. Ongin eintøk vóru eftir í Føroyum, og síðani tá var hildið, at filmarnir vóru horvnir, og fóru ongantíd at koma afturí aftur. Inntil 2009. 

Ein av teimum, ið leitaði eftir filmunum var stjórin hjá Samvit Elin Heinesen. Í fleiri ár hevði hon roynt at fingið fatur á Miguel og hansara filmum, men til fánýtis. Arbeitt verdur við at restaurera filmarnar og digitalisera teir. Myndagódskan er eftir umstøðunum góð, men ljóðgóðskan er illa farin av teimum mongu árunum á loftinum. 

## Keldur
* árið ið fór, 7. árg. 1976 (Oktobur, "Rannvá", "Heystblómur"))
* árið ið fór, 8. árg. 1977 (Juni, "Páll Fangi")

Bólkur:Spaniólar
Bólkur:Leikstjórar
Pyromania (útgáva)

**Pyromania** er triðja studio útgávan hjá bretska tung málms bólkinum Def Leppard, sum kom út í 1983. Hetta førdi bólkin tvørtur um Norðuramerika og Japan, og plátan seldi omanfyri 10 mió. eintøk bara í Amerika. Phil Collen var nýggjur gittarleikari í bólkinum og Robert John "Mutt" Lange framleiddi hana. 

Útgávan var partvís bandað við upprunaliga gittarleikaranum Pete Willis, hvørs rútmu gittarar og bakgrunds røddir eru at hoyra á øllum løgunum. Sum teir vóru komnir væl inn í upptøkurnar, bleiv Willis blakaður úr bólkinum, orsaka av alkohol misnýtslu og Phil Collen kom í hansara stað, og spældi gittar soloir og tað av gittarum, sum annars restaði í. Á uppruna plátuhúsanum sást Willis í bakgrundini á myndini av sangaranum Joe Elliott. Sum nýggjur limur í bólkinum fekk Collen sína egnu mynd. Tónleikaútgávan er sermerkt av intensivu framleiðsluni hjá Lange. Mike Shipley sigur at bandið á spolibandupptakaranum koyrdi 20 tímar dagliga í 13 mánaðir. 

Tríggir sangir frá *Pyromania*, "Photograph", "Rock of Ages", og "Foolin'", blivu Top 40 singlir í USA, orsakað av popularitetinum á MTV. 

Sangurin "Rock! Rock! Till You Drop" er við í filminum Rock Star frá 2001. Í 2004, var Pyromania nr. 384 á Rolling Stone's 500 Greatest Albums of All Time. Ein digitalt remastrað útgáva av Pyromania kom út 8. juni í 2009, saman við live fløguni "Live LA Forum - September 11th 1983". 

Bólkur:Fløgur
Angelina Jolie

**Angelina Jolie** (fødd **Angelina Jolie Voight** 4. juni 1975 í Los Angeles, Kalifornia) er ein amerikanskur sjónleikari. Hon leikti fyrstu ferð við í einum filmi, tá hon var barn, tað var í 1982, tá hon saman við pápa sínum, Jon Voight, hevði ein leiklut í filminum *Lookin' to Get Out*. Hon er gift við Brad Pitt og saman hava tey fingið seks børn, harav trý av teimum eru ættleidd.

Angelina Jolie er ST Goodwill-sendikvinna og hevur arbeitt við flóttafólksspurninginum síðan 2002. Í 2007 góvu Angelina Jolie og Brad Pitt 1 mió. dollarar til hjálp til flóttafólkini í Darfur-landspartinum í Sudan, Afrika.

## Heiður
Angelina Jolie hevur vunnið fleiri heiðurslønir og virðislønir fyri sítt arbeiði sum sjónleikari. Hon hevur m.a. fleiri ferðir vunnið Golden Globe Award.

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1975
McDonald's

Tað eru uml. 31.000 **McDonald's** matstovur í øllum heiminum. Meira enn triðja hvør teirra liggur í USA. Longri vekk enn 172 kilometrar í beinari linju ella 230 km við bili kemur mann ikki frá einari McDonald's matstovu, er mann staddur í Amerika. Fyri at vera staddur sum longst frá slíkari matstovu, verður ein noyddur at ferðast til eitt oyði pláss í statinum South Dakota. Hetta pláss nevnist Glad Valley. 

McDonald's hevði eitt yvirskot í ársins fyrsta ársfjórðingi áljóðandi 4,4 milliardir krónur í 2008. Tað er ein hækking á 24 prosent samanborið við sama tíðarskeið í 2007. Orsøkin til hækkingina er millum annað tann, at fleiri afrikanarar, asiatar og fólk úr teimum arabisku tjóðunum, hava av álvara tikið Big Mac og hinar burgarnar til sín. Tó er tann størsti vøksturin í Evropa. Her er ein vøkstur uppá 11 prosent frá 2007. 

McDonald's hevur ætlanir um at opna 1.000 nýggjar matstovur kring heimin í 2009.

## Sí eisini
*Burger King

Bólkur:Fyritøkur
Love Me Do

**Love Me Do** er ein eldri Lennon/McCartney sangur. Hesin sangur var fyrsta single útgivin av The Beatles og á B-síðuni var sangurin "P.S. I Love You". Singlin kom út 5. oktober í 1962 og steig upp á 17. pláss í Onglandi; Í 1982 var hon endurútgivin og rakk tá upp á 4. pláss. Í USA bleiv hon nummar eitt í 1964. 

Bólkur:Sangir
Bólkur:The Beatles‎
Høgguslokkar

**Høgguslokkar** (frøðiheiti - *Cephalopoda*) hava altíð hugtikið menniskjur. Fólk hildu teir vera álíkar sjóskrímslum. Høgguslokkar hava onga beinagrind og eru størstir og gløggastir av ryggleysu dýrunum. Sjónin er góð, og heilin stórur, og kanningar vísa, at teir læra av royndum. Høgguslokkar eru sera virknir og eru knappir. Teir eru lindýr, og í ætt við skeljadýr og kúvingar. Tó hava teir onga skel uttan, men summir tíggjuermdir høgguslokkar hava súgskálir á ørmunum og brúka tær, tá ið teir taka fong ella ganga eftir botni. Tíggjuermdir høgguslokkar hava átta armar og tveir langar tøkuarmar, sum kunnu rullast saman og strekkjast út. Teir taka fong ella halda honum við tøkuørmunum og stýra við hinum ørmunum, tá ið teir svimja. 

Stórir høgguslokkar eru meira enn 9 metrar langir. Høgguslokkur sprænir sjógv út gjøgnum ein tút og fer við fúkandi ferð aftureftir. Áttaermdi høgguslokkurin liggur um dagin á botni í holum og rivum. Um náttina tekur hann krabbar, skeljadýr og smáfiskar. Kjafturin er harður og líkist nevi. Í kjaftinum er rívitunga. Við hvørt fæst fitt av høgguslokki á summum firðum í Føroyum. Hann er gott agn, og grindahvalur etur hann. Í øðrum londum verður hann brúktur til matna.

Bólkur:Lindýr
Bill Gates

**William Henry "Bill" Gates III** (føddur 28. oktober 1955 í Seattle, Washington) er heimsins ríkasti persónur. Tó at hann ikki longur er stjóri í Microsoft, eigur hann einar 40 milliardir dollarar, sum hann brúkar til vælgerandi endamál í The Melinda og Bill Gates Foundation. Gates byrjaði á Harvard í Massachusetts í 1973, har hann kom at búgva á gongd saman núverandi Microsoft forstjóra Steve Ballmer. Men Gates gavst, fyri heldur at arbeiða fulla tíð við Microsoft, sum hann hevði stovnað saman við barndómsvininum Paul Allen. 

Eftir áratíggir í fremstu røð fer Gates frá Microsoft, sum skal tillaga seg eini tíð, har telduverðin er undir stórum broytingum, og har teldurisin er í stórari kapping við eitt nú Google og Apple MacIntosh. Tríggir persónar skulu røkja størvini, sum Bill Gates hevur havt. Ray Ozzie verður leiðandi software arkitektur, Craig Mundie skal leiða gransking og strategi, meðan Steve Balmer verður forstjóri í Microsoft, sum hevur høvuðssæti í Redmond í statinum Washington í USA. Bill Gates heldur tó fram sum nevndarformaður og størsti partaeigari í Microsoft. Gates, sum er ein av heimsins ríkastu monnum fer frameftir at brúka alla sína tíð til vælgerandi endamál gjøgnum »Bill and Melinda Gates Foundation«, sum hann hevur stovnað saman við konu síni Melinda Gates. 

Bert 2,6 % av teim 21.500 starvsfólkunum og bert 1,6 % av leiðarunum hjá Microsoft eru amerikanarar av afrikanskum uppruna. Hetta hevur lopið øði í nógvar amerikanarar. Bill Gates er tiltikin í Amerika, m.a. tí at hann letur 100-tals miljónir dollarar um árið til útbúgvingarendamál, so børn av minniluta-uppruna í USA skulu fáa lestrarstuðul til betri útbúgving. USA er annars kent fyri, at almennir stovnar og flestu fyritøkur hava fingið álagt við lóg av seta fólk av ymsum uppruna í starv eftir kvotum. Sostatt skulu eini 12 % av starvsfólkum vera svørt, tí tey svørtu umboða 12 % av amerikanska fólkinum. 

Bill Gates er framvegis tann ríkasti í heiminum í 2009. Stovnarin av stóra telduritbúnaðar-samtakinum Microsoft, er frammanfyri pengaíleggjaran Warren Buffet, sambært listanum hjá Forbes Magazine. Virðini hjá Gates minkaðu í 2008 við umleið 100 milliónum krónum, men hann líður onga neyð, tí hann hevur framvegis 40 milliardir dollarar at ráða yvir. Hetta svarar til umleið 230 milliardir krónur. 

Gates hevur í 14 ár átt heiðurin, at vera heimsin ríkasti maður. Hann býr nú í Seattle, Washington. Kona hansara er Melinda Gates, og tey eiga trý børn: Jennifer Katharine Gates (f.1996), Rory John Gates (f.1999) og Phoebe Adele Gates (f.2002).

## Keldur


Bólkur:Vinnulívsfólk úr USA
Warren Buffett

**Warren Edward Buffett** (føddur 30. august 1930 í Omaha, Nebraska) er heimsins næstríkasti persónur. Buffet hevur mist 25 milliardir dollarar í 2008. Hann eigur kortini 37 milliardir dollarar, og er sostatt heimsins triði ríkasti persónur. 

Hann hevur gjørt hepnar íløgur seinastu árini, og økti ognina við næstan 50 miljardum í 2007, uppí 62 miljardir dollarar. Kendi amerikanski ríkmaðurin, sum lá ovastur í 2008 við 62 milliardum, liggur nú á øðrum plássi við 37 milliardum dollarum, meðan meksikanski ríkmaðurin Carlos Slim Helú á triðja plássi bert hevur 35 milliardir dollarar eftir. 

Til tess at bjarga Harley Davidson hevur Warren Buffet gjørt av at læna fyritøkuni 300 milliónir dollarar. Fyri hann er hetta helst smápengar, men hetta er eftir øllum at døma bjargingin fyri Harley Davidson. Hann ger hetta tó ikki fyri einki. Harley Davidson skal gjalda honum 15 prosent í rentu um árið av hesum láni.



Bólkur:Vinnulívsfólk úr USA
Bólkur:Stubbar
Nicky Cruz

**Nicky Cruz** (f. 6. okt. 1938 í San Juan á Puerto Riko, USA) var ein vælkendur brotsmannaleiðari í New York í 1950-unum, og gjørdist kendur um meginpartin av heiminum við bókini "Korset og springkniven", sum David Wilkerson skrivaði. Eftir at hann varð umvendur, gavst Nicky Cruz við tilveruni sum brotsmaður, og fór ístaðin at ferðast kring heimin sum prædikumaður. Í latínamerikanska landinum El Salvador eru trupulleikarnir við brotsmannaharkaliðum vorðnir so stórir, at landsins forseti, Mauricio Funes, hevur biðið 70-ára gamla prædikumannin um at gerast ráðgevi í spurningum viðvíkjandi harðskapskriminaliteti. 

Bólkur:Amerikanarar
Sakarias

**Sakarias** (hebráiskt navn, ið merkir: "Guð hevur minst til mín") var prestur, og einaferð meðan hann gjørdi prestatænastu í templinum kom ein eingil (Gabriel) til hansara og segði: "Óttast ikki, Sakarias, tí at bøn tín er hoyrd, og Elisabet, kona tín, skal føða tær ein son, og tú skalt lata hann eita Jóhannes. Og tær skal gleði og fagnaður verða fyri, og mangir skulu fegnast um føðing hansara; tí at hann skal verða mikil fyri eygum Harrans. Áðrenn tey fingu Jóhannes, sá tað svart út hjá teimum, tí at Elisabet kundi ikki fáa børn, og bæði vóru tey komin væl til aldurs. 

"Hvussu skal eg vita hetta vist? Tí at eg eri ein gamal maður, og kona mín er komin væl til aldurs?" spurdi Sakarias. Eingilin svaraði honum og segði: "Eg eri Gabriel, sum standi fyri andliti Guds, og eg eri sendur út at bera tær hesi gleðiboðini. Tú skalt verða málleysur og ikki fáa talað inntil tann dag, tá ið hetta hendir, afturfyri at tú trúði ikkki orðum mínum". Tey, sum sótu uttanfyri og bíðaðu, meðan Sakarias var inni í templinum, ótolnaðust, og tey skiltu ikki, at Sakarias var so leingi í templinum. Tá ið hann kom út aftur, fekk hann ikki talað, men gjørdi tekin í staðin at lýsa signingina. Tá skiltu tey, at hann mundi havt eina sjón, og tey undraðust. 

Sonurin, sum eingilin hevði boðað Sakariasi frá, var nú komin. Grannar og frændur komu at vitja og gleðast saman við teimum. Átta dagar eftir tað, at barnið var føtt, komu teir at umskera barnið og geva tí navn. Teir ætlaðu, at tað skuldi eita Sakarias eftir faðir sínum; men Elisabet segði: "Hann skal eita Jóhannes". Hetta hildu teir vera løgið, tí eingin í ættini æt Jóhannes. Teir spurdu Sakarias, hvussu hann vildi barnið skuldi eita. Sakarias gjørdi tekin at fáa eina talvu, og tá ið hann fekk talvuna, skrivaði hann: "Jóhannes er navn hansara". Í somu stund fekk Sakarias málið aftur, og hann lovaði Gudi.

Bólkur:Jødadómur
Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Bíbilskir persónar
Heri Vestergaard

**Heri Vestergaard** er fyrrverandi sterkasti maður í Føroyum. Sumbingurin Heri vann hendan heiður í okt. 2009. Hann vann í harðari kapping við Sámal J. Hansen. Níggju mans vóru við í kappingini (teir luttakandi vóru Sámal Johannes Hansen, Herman Hermansen, Gunnar Grækarisson, Bárður Poulsen, Finnur Poulsen, Jákup Petur Djurhuus, Torstein Madsen og Heri Vestergaard). Tað bleiv ikki avgjørt fyrr enn í seinastu kapping, at Heri hevði vunnið. Kappast var í seks ymiskum greinum. 

Heri Vestergaard legði seg tíðliga á odda í kappingini, men tá ið komið var til seinastu kappingargreinina, hevði ein annar maður við røtum í Sumba, Sámal Johannes Hansen, lagt seg ájavnt við Hera Vestergaard í stigum. Seinasta kappingin var at halda tveimum bobbens uppfrá so leingi sum gjørligt, og greitt var, at tann av teimum báðum oddafiskunum, sum helt longst, fór at vinna samlaðu kappingina. Tað gjørdist so Heri Vestergaard, og tí kann sumbingurin rópa seg: *[[Føroya sterkasti maður|Føroya sterkasta mann]] [[2009]]*. 

Bólkur:Føroya sterkasti maður
Bólkur:Ítróttafólk úr Føroyum
Móður Teresa

**Móðir Teresa** (f. **Agnesë Gonxhe Bojaxhiu** 26. august 1910 í Skopje – † 5. september 1997 í Kalkutta í India) er heimskend katólsk nonna. Hon verður sædd sum verndareingilin hjá teimum, ið líða neyð, og hugsaði hon meira um tey enn um seg sjálva. Nú berjast India og Albania um beinagrindina hjá henni. Móðir Teresa varð borin í heim í Skopje, Makedónia. Foreldur hennara komu frá Albania - tó búði Móðir Teresa í India tað mesta av sínum vaksna lívi, sum ung búði hon eina tíð í Dublin í Írlandi. Móðir Teresa var indiskur statsborgari. Í 1979 fekk hon Friðarheiðursløn Nobels.

Bólkur:Indarar
Bólkur:Nobelprísvinnarar
Bróstkrabbi

**Bróstkrabbi** (da. *brystkræft*) er tað slagið av krabba, sum í størri mun rakar kvinnur. Tíggjunda hvør kvinna fær hesa álvarsomu sjúku. Árliga fáa fleiri enn ein millión kvinnur kring heimin staðfest bróstkrabba. Í Føroyum er talið 20-25 kvinnur árliga, tær allar flestu eru eldri enn 30 ár. 

Bólkur:Krabbamein
Bernard Longley

**Bernard Longley** (f. 5. apríl 1955 í Manchester), erkabiskupur í Birmingham, er kendur sum ein sera virkin persónur innan altjóða kirkjuligt virksemi (økomeniskt arbeiði) og hevur sera góð viðurskifti við protestantisku kirkjuna og ymsar trúarbólkar í Bretlandi. Bænadikt pávi XVI hevur útnevnt Bernard Longley til nýggjan erkabiskup í rómverskkatólsku Kirkjakirkjuni. Erkabiskupurin hevur áður verið hjálparbiskupur hjá katólska erkabiskupinum í Westminster. Hann avloysir Vincent Nichols sum erkabiskup í Birmingham. Fyrr í 2009 varð Nichols settur í embæti sum kardinalur í Westminster fyri Murphy O’Connor. Westminster er hægsta fyrisætið hjá katólsku kirkjuni í Onglandi og Wales.

Bólkur:Bretar
Aung San Suu Kyi

**Aung San Suu Kyi** varð borin í heim tann 19. juni í 1945 í Rangoon, Burma. Hon er kend fyri at royna at fremja demokrati í Burma, uttan at nýta harðskap. Hon er dóttir til Aung San, ið var við til at samráðast um at loysa Burma frá Stóra Bretlandi í 1947. Sama árið var Aung San myrdur av politiskum kappingarneytum. 

Í 1989 stillaði Aung San Suu Kyi upp til tingvalið í Burma, har hon vann stórt. Herurin í Burma traðkaði til og forbjóðaði henni at taka við valdið. Síðan tá hevur Augn San Suu Kye sitið í húsavarðhaldi í heimi sínum, í býnum Yangon, í nærum 15 av teimum seinastu 21 árunum frá 20 juli 1989 til hon varð leyslatin 13. november 2010, becoming one of the world's most prominent political prisoners. 

Í 1990 móttók Aung San Suu Kyi *Rafto Heiðurslønina* og *Sakharov Heiðurslønina fyri Frælsar Hugsjónir* í 1990. Ì 1991 fekk hon Friðarheiðursløn Nobels. Hon hevur lisið á Lærda háskúlanum í Oxford, har hon eisini møtti manni sínum, ið hon hevur tvey børn við. 

Eftir røttum skuldi Aung verið leyslatin í okt. 2009, men orsakað av eini hending, har at ein óboðin sinnisveikur amerikumaður hin 3. mai 2009 óboðin svam út til húsini hjá Aung og gisti har í tríggjar nætur og var fangaður, tá hann svam yvirum aftur, dømdi ein dómstólur undir hernaðarstýrinum í Burma hana til 18 mánaðir afturat í húsavarðhaldi. Rættarmálið byrjaði 18. mai og endaði 11. august 2009.

Aung kærdi dómin, men hon fekk ikki viðhald. Dómurin varð skotin inn fyri hægstarætt í Burma, men hon sat dómin út og varð latin leys 13. november 2010, 6 dagar eftir valið, sum hon ikki slapp at stilla upp til, tí hon sat í húsavarðhaldi. Stutt eftir at hon var latin leys kom sonur hennara Kim Aris til Burma fyri at vitja hana, tað var fyrstu ferð í 10 ár, at hann sá mammu sína. Burmesiska stýrið noktaði manni hennara og synum hennara at fáa uppihaldsloyvið, sjálvt tá maður hennara hevði fingið staðfest, at hann var deyðasjúkur av krabbameini, slapp hann ikki at vitja hana. Michael Aris doyði á hansara 53 ára føðingardegi, hin 27. mars 1999. Tá hevði hann ikki sæð konu sína í meira enn trý ár.

## Keldur


Bólkur:Myanmarar
Bólkur:Nobelprísvinnarar
Konfusius

**Konfusius** (kinesiskt: 孔子 (Kǒng zǐ/K'ung-tzu), ella 孔夫子 (p=Kǒng Fūzǐ/K'ung-fu-tzu)), "*Kong Meistari*" ofta stytt til (孔子 (Kǒngzǐ)). (551 f.Kr. – 479 f.Kr.) var ein kinverskur hugsari og sosialur heimspekingur, hvørs lærur og heimspeki hevur sett síni týðiligu spor á kinverskan, koreanskan, japanskan og vjetnamesiskan hugsunarhátt and lív.

Bólkur:Kinesarar
Bólkur:Heimspekingar
Lisa Ekdahl

**Lisa Ekdahl** (fødd 29. juli 1971 í Mariefred í Svøríki) er svensk songkvinna og tónleikari. Hon bleiv kend í Svøríki og Norðurlondum tá hon fekk eitt risa-hitt við lagnum "Vem Vet" av fyrstu fløguni í 1994. Hon megnaði at selja fýra ferðir platin og fáa tríggar svenskar Grammy heiðurslønir tað árið. Lisa hevur higartil givið tilsamans 10 útgávur út. Flestu á svenskum, men onkrar á enskum máli. 

## Útgávur

* 1994, Lisa Ekdahl
* 1996, Med kroppen mot jorden
* 1997, Bortom det blå
* 2000, Sings Salvadore Poe
* 2002, Heaven Earth & Beyond
* 2003, En samling sånger
* 2004, Olyckssyster
* 2006, Pärlor av glas
* 2009, Give Me That Slow Knowing Smile
* 2014, Look to Your Own Heart

### Livealbum

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða

Bólkur:Svenskir tónleikarar
Bólkur:Svenskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1971
Jóhanna Sigurðardóttir

**Jóhanna Sigurðardóttir** (f. 4. oktober 1942 í Reykjavík) er ein íslendskur kvinnuligur politikari. Hon var forsætisráðharri í Íslandi og leiðari av samgonguni, sum hevur fingið heitið "bjarginarstjórnin" frá árinum 2009 til 2013. Jóhanna, sum er limur í íslendska Javnaðarflokkinum *[[Samfylkingini]]*, hevur áður verið almannaráðharri. Hon er fyrsta kvinna, sum er stjórnarleiðari í Íslandi. Ísland hevur tó, áður havt kvinnu sum forseta, Vigdís Finnbogadóttir. 

Jóhanna Sigurðardóttir starvaði áður sum flogterna og er gift íslendska rithøvundinum Jóninu Leósdóttur. Hon er samkynd, og sum slík eisini heimsins fyrsti samkyndi stjórnarleiðari, ið livir opið sum samkynd. Jóhanna hevur verið almannaráðharri í tveimum umførum, og hon er kend fyri arbeiði sítt, fyri at bøta um korini hjá rørslutarnaðum, eldri og kvinnum, sum hava verið fyri yvirgangi.

Bólkur:Íslendskir politikarar
Bólkur:Kvinnuligir stjórnarleiðarar
Bólkur:Stjórnarleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1942
Bólkur:LGBT
Móritius

**Móritius** ella **Mauritius** (enskt: *Republic of Mauritius*) er ein lítil oyggj í tí Indiska havinum uttan fyri Madagaskar. Síðani umleið ár 1700 hevur oyggin verið ein fronsk koloni, og sum so nógv onnur afrikonsk hjálond hevur Móritius verið ein miðdepil fyri trælahandil og eitt paradís fyri sjórænarar. Ígjøgnum nógv ár við trælahandli og innflutningi av ymiskum fólkasløgum, er Móritius ein stórur peruvellingur av fleiri religiónum og fólkasløgum. Uml. 60 prosent av øllum fólkunum eru hinduar, ein triðingur romanskir katolikkar, og ein fimtipartur muslimar, og so eru aðrar religiónir eisini. Móritius er heimsmeistari í javnstøðu. Miðallívsævin í landinum er 74,0 og 15,6 % av fólkinum eru ikki lesifør 1.

## Umhvørvi

Móritar vænta at spara eini 75-90 % av orkunýtsluni til køling av dátusentrinum "The Mauritius EcoPark", við at nýta kaldan sjógv úr havinum, heldur enn meira klassiska "air conditioning". Sovorðin skipan verður longu brúkt á Cornell University í New York, har tey longu hava staðfest eina orkusparing á 86 %, og í Toronto hava tey eisini eina líknandi skipan. 

## Útdeyð djór

Mong djór, sum eru í vanda fyri at verða týnd, liva á Móritius. 

### Dronturin

Í 1505 varnaðist ein portugisiskur sjófari, at í oynni Móritius var ein ovurstórur fuglur. Hann var 25 kg og nevndist drontur. Skjótt fóru hópin av skipum, sum vóru á veg úr Evropa til India, at leggja leiðina um Móritius, har sjómenninir gjørdu sær dælt við feskum drontskjøti. Fuglurin var lættur at veiða, tí hann dugdi ikki at flúgva. Og tað, sum sjómenninir ikki fingu fyribeint, tað gjørdu hundar og kettur, sum teir løgdu eftir seg í oynni. Tey ótu eggini og ungarnar hjá drontinum. Seinasta frásøgn um livandi dront er frá 1681. Síðan er hann ongantíð sæddur. Einasta, sum á okkara døgum finst eftir hann, eru tveir skøltar og ein fótur. Hesi beinaræ og nakrar fáar tekningar geva okkum eina ábending um, hvussu dronturin hevur sæð út. 

## Myndasavn


Mynd:Rodrigues_AnseAli.jpg|

Mynd:Port_Louis_Skyline.JPG|
Mynd:Mauritius-CIA_WFB_Map.png|


## Keldur

* 1 CIA World Factbook . 
* "Djór í vanda". Útgávuár: 1991. ISBN 978-99918-0-519-1. 

## Hygg eisini at

* Afrika

Bólkur:Afrika
Føroya Jarðfrøðisavn

**Føroya Jarðfrøðisavn** varð sett á stovn í 1951. Setningurin var at gera jarðfrøðilig kort av Føroyum í samstarvi við DGU (stytting fyri *Danmarks Geologiske Undersøgelser*), at stovna eitt jarðfrøðiligt savn og virka sum ráðgevi fyri Føroya Landsstýri. Jóannes Rasmussen (f. 1912 - d. 1992) var fyrsti stjóri á Jarðfrøðisavninum, og stjórnaði hann savninum í samfull 40 ár. Hann tók prógv sum M.Sc. í jarðfrøði frá Københavns Universitet í 1950. Frá 1953 starvaðist hann sum jarðfrøðingur á DGU, samstundis sum hann var stjóri á Jarðfrøðisavninum. Í 1955 gjørdist savnið partur av nýggja Náttúrugripasavninum. Jarðfrøðisavnið hevur húsast ymsastaðni í Havn:  1952-1995 í V. U. Hammershaimbsgøta 13; 1995-2000 í J.C.Svabosgøta 14; Síðan mai 2000 í Brekkutún 1, Hoyvík.

Bólkur:Jarðfrøði
Bólkur:Søvn í Føroyum
Nick Griffin

**Nicholas John "Nick" Griffin** (f. 1. mars 1959 í Barnet, Hertfordshire) er formaður í British National Party, sum er kendur fyri síni sera víðgongdu sjónarmið. 

Bólkur:Bretar
Condoleezza Rice

**Condoleezza Rice** (f. 14. november 1954 í Birmingham, Alabama) var uttanríkisráðharri í stjórnini hjá Republikanska forsetanum George W. Bush. Rice er fødd í Alabama í 1954. 15 ára gomul fór hon at lesa musikk í Denver í Colorado, og ætlanin var at blíva konsertpianistur. Men á universitetinum fylgdi hon einum skeiði í internationalum politikki og bleiv hereftir bitin av áhuga fyri Sovjetsamveldinum og internationalum relatiónum. Í 1974 tók hon bachelorprógv í politiskari vísund, í 1975 masterprógv og í 1981 PhD. 

Í 1990unum undirvísti hon í politiskari vísund. Haraftrat hevði hon tilknýti til vinnulívið. Hon var m.a. stjóri í oljufelagnum Chevron. Í 1989-91 var hon stjóri á deildini fyri sovjetisk og eysturevropeisk málsøki í Trygdarráðnum í USA. Við síni hollu vitan um Sovjetsamveldið gjørdi hon stórt inntrykk á forsetan, George W. Bush. Í 2000 bleiv hon útnevnd til ráðgeva í uttanríkismálum hjá forsetanum, og í desember sama ár bleiv hon trygdarráðgevi hansara. Í 2005 bleiv hon uttanríkisráðharri. Rice hoyrir til á tí neokonservativa vonginum í USA. 

Con­do­leezza Rice er ann­að konufólkið, sum er sloppið í uttanríkis­ráð­harra­sess­in hjá stórveldinum. Hin fyrra var Made­l­ine Albright, sum var dótt­­­ir ein av lærarunum hjá Con­­­do­­leezzu Rice á lærda háskúl­a­num. Hon er úr svarta minnilutanum í USA.

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Uttanríkisráðharrar
Bólkur:Afroamerikanarar
Bólkur:Føðingar í 1954
Margaret Thatcher

**Margaret Hilda Thatcher** (f. 13. oktober 1925 í Grantham, Lincolnshire, Stóra Bretland, deyð 8. apríl 2013) var fyrsta, og higartil einasta kvinnan, sum hevur verið forsætisráðharri í Stóra Bretlandi. Margaret Thatcher bleiv kend sum "Jarnkvinnan", serliga aftaná at hon stóð á odda fyri Stóra Bretlandi undir Falklandskrígnum í 1982. Hon var leiðari fyri konservativa flokkinum frá 1975 til 1990. Hon gjørdist forsætisráðharri í 1979 og noyddist at leggja frá sær í 1990, tá egni flokkur hennara vrakaði hana. 

## Lívssøga

Margaret Hilda Thatcher varð borin í heimin hin 13. oktobur í árinum 1925 í Lincolnshire. Hon tók útbúgving innan evnafrøði, og longu í lestrarárunum bleiv hon virkin í politikki sum triði kvinnuligi formaður í Oxford University Conservative Association í 1946. Í nøkur ár starvaðist hon sum granskari í evnafrøði. Seinri fór hon at lesa til sakførara og tók prógv í 1953 við sergrein í skattalóggávu. Í 1959 bleiv hon vald í House of Commons fyri Conservative Party. Í 1975 bleiv hon leiðari í flokkinum – sum tann fyrsta kvinnan nakrantíð. Hon var eisini tann fyrsta kvinnan, sum var leiðari fyri ein stóran bretskan flokk. Í 1970 bleiv hon Secretary of State for Education and Sceince. Og í 1979 bleiv hon forsætisráðharri – sum tann fyrsta kvinnan í Bretlandi. Hon fór frá sum forsætisráðharri og sum floksforkvinna í 1990. Í 1992 fór hon úr House of Commons, 66 ára gomul. Hereftir var hon virkin í fleiri ár í ymiskum felagsskapum, vinnulívinum o.s.fr. 

Hon var kend sum jarnkvinnan, sum stóð Ronald Reagan, fyrrv. forseta í Amerika, ógvuliga nær.

## Keldur


Bólkur:Kvinnuligir stjórnarleiðarar
Bólkur:Bretskir forsætisráðharrar
Bólkur:Bretskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1925
Bólkur:Andlát í 2013
Madeleine Albright

**Madeleine Korbel Albright** (15. mai 1937 í Prag, Kekkia - 23. mars 2022) var amerikanskur politikari. Hon var uttanríkismálaráðharri frá 1997 til 2001 undir demokratiska forsetanum Bill Clinton.

### Lívsleið
Madeleine Albright var fødd sum Marie Jana Korbelová í Prag í 1937. Familjan, sum var jødisk, flýddi undan nazistunum, og tað mesta av barnaárunum búði Albright í Onglandi. Eftir kríggið var hon nøkur fá ár í Kekkia, og í 1948 búsettist hon í Amerika, 11 ára gomul. Hon tók útbúgving í søgufrøði og bleiv seinri professari. 

Í 1993 varð hon útnevnd til ST-ambassadør fyri USA. Í 1996 útnevndi Bill Clinton, forseti, hana sum utanríkisráharra nr. 64 í Amerika – og tann fyrsta kvinnuliga. Hon fór frá í 2001 og starvast nú sum søguprofessari við Georgetown University í Washington DC. Haraftrat er hon virkin í vinnulívinum, m.a. sum ráðgevi. Hon dugir qua sína positión og sítt globala netverk avbera væl at sparka hurðar upp. 

Hon hevur skrivað endurminningar við heitinum "Madam Secretary" (2003). Í bókini sigur hon m.a., at kvinnur mugu vera strategiskar, samstarva og netverka og hjálpa hvør aðrari til makt og ávirkan. Netverk – bæði við og uttan menn – er vegurin fram. Tað er Albright, sum eigur nógv brúkta sitatið: "Tað finst eitt serligt pláss í helviti fyri kvinnur, sum ikki hjálpa hvør aðrari". 

Bólkur:Stjórnmálafrøðingar
Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Professarar
Bólkur:Ambassadørar úr USA
Bólkur:Kvinnur í politikki
Bólkur:Uttanríkisráðharrar
Carl I. Hagen

**Carl-Ivar Hagen** (f. 6. mai 1944 í Oslo) er fyrrverandi formaðurin í Framburðsflokkinum. Hagen er føddur 6. mai í 1944 í Oslo. Í 1983 giftist hann við Eli Hagen. Hann býr nú í Bestum í Ullern, Oslo. 

Hann hevur skrivað og útgivið ein bók: "Ærlig Talt" (í 2007). 

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Norskir politikarar
Hillary Clinton

**Hillary Diane Rodham Clinton** (f. 26. oktober 1947 í Chicago, Illinois) er ein amerikanskur politikari, fyrrverandi uttanríkisráðharri í USA. Clinton er fødd í 1947. Hon las jura á Yale Law School í Connecticut, og her hitti hon tann unga Bill Clinton, sum gjørdist maður hennara. Tá hon var liðug við lesnaðin, fekk hon starv í amerikanska parlamentinum. Hon arbeiddi hart og fekk við tíðini nógv álitsstørv, og serliga nógva orku legði hon í at betra umstøðurnar hjá børnum og familjum. Hesi árini stríddi Bill Clinton seg fram til forsetaembætið, og Hillary Clinton legði eisini stóra orku í at hjálpa honum fram. Í 1993 eydnaðist tað Bill Clinton at blíva forseti. Hillary bleiv sostatt fyrstadama í USA inntil 2001, tá Bill Clinton fór frá sum forseti. 

Clinton var á mangan hátt ein ótraditionel fyrstadama. Hon er tann fyrsta amerikanska fyrstadaman við hægri útbúgving, og hon uppgav ongantíð sína egnu karrieru. Hon bleiv vald í senatið í 2000 og aftur í 2004. Longu í oktober 2002 nevndi The New York Times Hillary Clinton sum ein potentiellan kandidat til forsetaembætið eftir George W. Bush. Síðan tá hevur amerikanska magasinið Forbes mett hana sum eitt av máttmiklastu fólkum í heiminum. Í januar 2007 kunngjørdi hon, at hon ætlaði sær at stilla upp til forsetavalið í 2008. Tað eydnaðist henni tó ikki at gerast valevni hjá Demokratunum, tað gjørdist Barack Obama, ið vann fleiri av teimum innleiðandi valunum í amerikansku statunum enna Hillary Clinton gjørdi.
Hin 12. apríl 2015 kunngjørdi hon, at hon var valevni til amerikanska forsetavalið 2016.

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Uttanríkisráðharrar
Bólkur:Føðingar í 1947
Kirkjubøkur

Ein **kirkjubók** ella **ministerialbók** inniheldur upplýsingar um tær kirkjuligu hendingarnar í einum prestagjaldi – upplýsingar um føðing/dóp, konfirmatión, vígslu og deyða/jarðarferð. 

Elstu ásetingarnar fyri Føroyar, um at prestar skulu føra kirkjubók, eru í § 2-8-7 í norsku lóg hjá Christian V frá 1687. Elsta kirkjubókin í Føroyum er fyri Eysturoyar prestagjald, og hon er eisini frá 1687. Um hetta er av tilvild ella ikki, vita vit ikki, men í øllum førum komu kirkjubøkur fyri hini prestagjøldini nógv seinni - Sandoy 1719, Suðuroy 1745, Suðurstreymoy 1757, Norðoyggjar 1760, Vágoy 1797 og Norðstreymoy 1816. 

Til 1913 vóru Føroyar býttar upp í 7 prestagjøld: 

1) Norðoya Prestagjald 
2) Eysturoya Prestagjald 
3) Norðurstreymoyar Prestagjald 
4) Suðurstreymoyar Prestagjald 
5) Vága Prestagjald 
6) Sandoyar Prestagjald 
7) Suðuroyar Prestagjald 

Í dag eru 14 prestagjøld í Føroyum við 60 kirkjum og 60 kirkjuráðum.

## Eldru kirkjubøkurnar

Elstu kirkjubøkurnar eru ikki skipaðar einsháttað. Summir prestar førdu kirkjubókina kronologiskt, og aðrir býttu bókina upp eftir kirkjuligum hendingum. Ymiskt er eisini hvussu nógv stendur í bókunum. Summir prestar skrivaðu eisini m.a. trúloving, kirkjugangskonur og skriftarmál í kirkjubókina. Í 1814 komu nýggjar reglur fyri kirkjubóksføring, men hesar reglur vórðu ikki allar fylgdar í Føroyum og síggjast ikki aftur fyrr enn í 1816. 

Nýggju bøkurnar eru forprentaðar og hava eina fasta raðfylgju:

1) Fødd dreingjabørn 
2) Fødd gentubørn 
3) Konfirmeraðir dreingir 
4) Konfirmeraðar gentur 
5) Vígd 
6) Deyðir menn 
7) Deyðar kvinnur 

Í kirkjubókunum var nú eisini pláss sett av til "tilgangsliste" og "afgangsliste" og "jævnførelsesregister". "Til- og afgangsliste" er yvirlit yvir tey, sum fluttu úr og í prestagjaldið, og "jævnførelsesregister" er navnaskrá, sum vísir til, hvar persónarnir eru skrásettir í kirkjubókini. Allir prestar hava tó ikki dagført hesar teigar eins væl. 

Í 1814 kom eisini krav um, at kirkjubøkurnar skuldu førast í tveimum eintøkum - ein høvuðsministrerialbók, sum presturin skuldi føra og ein kontra- ella duplikatministerialbók, sum deknurin skuldi føra. Við tí grundgeving, at deknarnir flestu staðni í Føroyum dugdu so illa at skriva og annars fingu lítla og onga samsýning fyri arbeiðið sítt, vórðu hesi boðini bert fylgd í Tórshavn. Í 1844 fóru tó øll prestagjøld í Føroyum at føra kontraministrerialbøkur. 

## Nýggjaru kirkjubøkurnar

1. januar í 1893 vórðu kirkjubøkurnar í øllum prestagjøldum býttar um við nýggjar. Tær innhalda fleiri upplýsingar enn tær gomlu. Tá kom t.d. krav um, at starv og føðistaður hjá deyðum skuldi førast í kirkjubókina. Eisini vórðu kirkjubøkurnar tá býttar í tvey, soleiðis at ein bók er fyri føðingar og ein fyri konfirmerað, vígd og deyð. 

## Keldur


## Slóðir
* Kirkjubøkur, history.fo

Bólkur:Søga