open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1930-árini

**1930-árini** vardu frá 1930 til og við 1939. Tað var fjórða áratíggju í 20. øld. 

Øldir: 19. øld - **[[20. øld]]** - 21. øld

Áratíggju:  1880-árini 1890-árini 1900-árini 1910-árini 1920-árini - 1930-árini - 1940-árini 1950-árini 1960-árini 1970-árini 1980-árini

Ár: 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
----

## Hendingar
*

## Heimsins leiðarar

* Forseti Rafael Leónidas Trujillo (Dominikanska Lýveldið)
* Forsætisráðharri James Scullin (Avstralia)
* Forsætisráðharri Joseph Lyons (Avstralia)
* Forsætisráðharri Sir Earle Page (Avstralia)
* Forseti Getúlio Vargas (Brasil)
* Forsætisráðharri Richard Bedford Bennett, 1st Viscount Bennett (Kanada)
* Forsætisráðharri William Lyon Mackenzie King (Kanada)
* Forseti Chiang Kai-shek (Kina)
* Forseti Lin Sen (Kina)
* Kongur Fuad I (Egyptaland, Sudan, Nubia, Kordofan & Darfur)
* Taoiseach Éamon de Valera (Írland)
* Keisari Haile Selassie I (Etiopia)
* Forsætisráðharri Édouard Daladier (Frakland)
* Forsætisráðharri Léon Blum (Frakland)
* Forseti Paul von Hindenburg (Týskland)
* Führer Adolf Hitler (Týskland)
* Governør-Generalur Lord Edward Irwin (Bretska India)
* Marquess of Linlithgow, Governør-Generalur (Bretska India)
* Mahatma Mohandas Karamchand Gandhi (India)
* Sardar Vallabhbhai Patel (India)
* Jawaharlal Nehru (India)
* Rezā Shāh Pahlavi (Iran/Persia)
* Kongur Faisal I (Irak)
* Kongur Ghazi (Irak)
* Kongur Faisal II (Irak)
* Forseti W.T. Cosgrave (Írland)
* Forseti Éamon de Valera (Írland)
* Kongur Victor Emmanuel III (Italia)
* Forsætisráðharri Benito Mussolini (Italia)
* Keisari Hirohito (Japan)
* Emir Ahmad Al-Jaber Al-Sabah (Kuveit)
* Forseti Lázaro Cárdenas (Meksiko)
* Sultan Mohammed V (Morokko)
* Minister-President Hendrikus Colijn (Niðurlond)
* Forsætisráðharri Michael Joseph Savage (New Zealand)
* Marshal Józef Piłsudski Józef Piłsudski (Pólland)
* Uttanríkisráðharri Józef Beck (Poland)
* Forsætisráðharri António de Oliveira Salazar (Portugal)
* Forsætisráðharri James Barry Munnik Hertzog (Suðurafrika)
* Aðalskrivari Joseph Stalin (Sovjetsamveldið)
* Forsætisráðharri Manuel Azaña (Spania)
* Forsætisráðharri Alejandro Lerroux (Spania)
* Forseti Hashim al-Atassi (Sýria)
* Forseti Bahij al-Khatib (Sýria)
* Bey (Krúnprinsur) Ahmad II (Tunesia)
* President Mustafa Kemal Atatürk (Turkaland)
* King George V (Stóra Bretland)
* King Edward VIII (Stóra Bretland)
* King George VI (Stóra Bretland)
* Forsætisráðharri Ramsay MacDonald (Stóra Bretland)
* Forsætisráðharri Stanley Baldwin (Stóra Bretland)
* Forsætisráðharri Neville Chamberlain (Stóra Bretland)
* Forseti Herbert Hoover (USA)
* Forseti Franklin D. Roosevelt (USA)
* Pávi Pius XI (Vatikanið)

## Slóðir úteftir

Bólkur:1930-árini
1910-árini

**1910-árini** vardu frá 1910 til og við 1919. Tað var næsta áratíggju í 20. øld. 

Øldir: 19. øld - **[[20. øld]]** - 21. øld

Áratíggju: 1860-árini 1870-árini 1880-árini 1890-árini 1900-árini - 1910-árini - 1920-árini 1930-árini 1940-árini 1950-árini 1960-árini 

Ár: 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919
----

## Hendingar
* Fyrri veraldarbardagi 1914 - 1918

## Slóðir úteftir

Bólkur:1910-árini
Áratíggju

Eitt **áratíggju** ella **tíggjuáraskeið**, á øðrum málum eisini nevnt **decennium**, (úr latíni decem, 'tíggju' og annum, 'ár') er eitt tíðarskeið, ið fevnir um tíggju ár. Sjálvt um tað kann vera talan um eitt hvørt tíðarskeið á tíggju ár, so verður tað vanliga brúkt um eitt tíðarskeið, har tað fyrsta árið endar við 0 (null), og tað seinasta við 9, t.d. eru 1960-árini frá 1960 til og við 1969. Á enskum verður orðið *decade* brúkt, tað kemur (gjøgnum franskt og latín) úr fornum grikskum máli frá orðinum *dekas* ið merkir tíggju.

## Yvirlit yvir áratíggju
* Áratíggju í 21. øld: 2000-árini, 2010-árini, 2020-árini
* Áratíggju í 20. øld: 1900-árini, 1910-árini, 1920-árini, 1930-árini, 1940-árini, 1950-árini, 1960-árini, 1970-árini, 1980-árini, 1990-árini
* Áratíggju í 19. øld: 1800-árini, 1810-árini, 1820-árini, 1830-árini, 1840-árini, 1850-árini, 1860-árini, 1870-árini, 1880-árini, 1890-árini
* Áratíggju í 18. øld: 1700-árini, 1710-árini, 1720-árini, 1730-árini, 1740-árini, 1750-árini, 1760-árini, 1770-árini, 1780-árini, 1790-árini
* Áratíggju í 17. øld: 1600-árini, 1610-árini, 1620-árini, 1630-árini, 1640-árini, 1650-árini, 1660-árini, 1670-árini, 1680-árini, 1690-árini
* Áratíggju í 16. øld: 1500-árini, 1510-árini, 1520-árini, 1530-árini, 1540-árini, 1550-árini, 1560-árini, 1570-árini, 1580-árini, 1590-árini
* Áratíggju í 15. øld: 1400-árini, 1410-árini, 1420-árini, 1430-árini, 1440-árini, 1450-árini, 1460-árini, 1470-árini, 1480-árini, 1490-árini
* Áratíggju í 14. øld: 1300-árini, 1310-árini, 1320-árini, 1330-árini, 1340-árini, 1350-árini, 1360-árini, 1370-árini, 1380-árini, 1390-árini

Bólkur:Áratíggju
Øldir

Henda síðan inniheldur yvirlit yvir **øldir** og áratúsund, sum Wikipedia fevnir um. Tað er tvístøða um, hvørt ein øld byrjar við 1 ella 0 (null), í yvirlitinum her byrja øldirnar við null. 

* 10. áratúsund f.Kr. frá ár 10000 á.Kr. til ár 9001 fyri Krist
* 9. áratúsund f.Kr. frá ár 9000 f.Kr. til ár 8001 f.Kr.
* 8. áratúsund f.Kr. frá ár 8000 f.Kr. til ár 7001 f.Kr.
* 7. áratúsund f.Kr. fra år 7000 f.Kr. til ár 6001 f.Kr.
* 6. áratúsund f.Kr. frá ár 6000 f.Kr. til ár 5001 f.Kr.
* 5. áratúsund f.Kr. frá ár 5000 f.Kr. til ár 4001 f.Kr.
* 4. áratúsund f.Kr. frá ár 4000 f.Kr. til ár 3001 f.Kr.
* 3. áratúsund f.Kr. frá ár 3000 f.Kr. til ár 2001 f.Kr.
* 2. áratúsund f.Kr. frá ár 2000 f.Kr. til ár 1001 f.Kr.
* 1. áratúsund f.Kr. frá ár 1000 f.Kr. til ár 1 f.Kr.
** 10. øld f.Kr. frá ár 1000 f.Kr. til ár 901 f.Kr.
** 9. øld f.Kr. frá ár 900 f.Kr. til ár 801 f.Kr.
** 8. øld f.Kr. frá ár 800 f.Kr. til ár 701 f.Kr.
** 7. øld f.Kr. frá ár 700 f.Kr. til ár 601 f.Kr.
** 6. øld f.Kr. frá ár 600 f.Kr. til ár 501 f.Kr.
** 5. øld f.Kr. frá ár 500 f.Kr. til ár 401 f.Kr.
** 4. øld f.Kr. frá ár 400 f.Kr. til ár 301 f.Kr.
** 3. øld f.Kr. frá ár 300 f.Kr. til ár 201 f.Kr.
** 2. øld f.Kr. frá ár 200 f.Kr. til ár 101 f.Kr.
** 1. øld f.Kr. frá ár 100 f.Kr. til ár 1 f.Kr.
* 1. áratúsund frá ár 1 til ár 1000
** 1. øld frá ár 1 til ár 100
** 2. øld frá ár 101 til ár 200
** 3. øld frá ár  201 til ár 300
** 4. øld frá ár  301 til ár 400
** 5. øld frá ár 401 til ár 500
** 6. øld frá ár 501 til ár 600
** 7. øld frá ár 601 til ár 700
** 8. øld frá ár 701 til ár 800
** 9. øld frá ár 801 til ár 900
** 10. øld frá ár 901 til ár 1000
* 2. áratúsund frá ár 1001 til ár 2000
** 11. øld frá ár 1001 til ár 1100
** 12. øld frá ár 1101 til ár 1200
** 13. øld frá ár 1201 til ár 1300
** 14. øld frá ár 1301 til ár 1400
** 15. øld frá ár 1401 til ár 1500
** 16. øld frá ár 1501 til ár 1600
** 17. øld frá ár 1601 til ár 1700
** 18. øld frá ár 1701 til ár 1800
** 19. øld frá ár 1801 til ár 1900
** 20. øld frá ár 1901 til ár 2000
* 3. áratúsund fra år 2001 til ár 3000
** 21. øld frá ár 2001 til ár 2100

Bólkur:Tíðarskeið
Ár

Eitt **ár** er tann tíðin tað tekur jørðini at snúra kring sólina. Eitt tropiskt miðalsólár er 365,24219878 døgn mált millum tvey fylgjandi javndøgursdøgn. 

Í Føroyum brúka vit tann gregorianska kalendaran til at telja dagarnar í einum **ári** og til at siga eitt árstal.

FJórða hvørt ár er skotár, har ein eyka dagur kemur í februar, soleiðis at februar hevur 29 dagar tá og ikki 28, sum hini árini.

## Keldur


Bólkur:Ár
Bólkur:Tíðarskeið
1900-árini

**1900-árini** vardu frá 1900 til og við 1909. Tað var fyrsta áratíggju í 20. øld. 

Øldir: 19. øld - **[[20. øld]]** - 21. øld

Áratíggju: 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini 1890-árini - 1900-árini - 1910-árini 1920-árini 1930-árini 1940-árini 1950-árini

Ár: 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
----

## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:1900-árini
Stjórnin hjá Andrassi Samuelsen

**Stjórnin hjá Andrass Samuelsens** var Føroya Landsstýri frá 12. mai 1948 til 15. desember 1950. Tað var ein samgonga millum Sambandsflokkin (SB), Javnaðarflokkin (JF) og Javnaðarflokkin (SF), stjórnað av Andrass Samuelsen (JF). Tað var Føroya fyrsta stjórn, sum varð sett á stovn eftir at Heimastýrislógin varð sett í gildi í 1948. 

Stjórnin hjá Andrassi Samuelsen
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Andrass Samuelsen
Xinjiang

**Xinjiang** (kinesiskt 新疆维吾尔自治区) er ein landslutur í Vesturkina. Landið er mest sum stórir háslættar, umgyrdir av høgum fjøllum. Veðurlagið á háslættunum er turrligt; har kemur eingin regndropin uttan tann, sum rennur oman úr jøklunum í fjøllunum, og tí eru háslættarnir mest sum bara oyðimerkur. Jøklavatnið hvørvur í sandinum straks, sum tað er omankomið, ella tað endar í einum saltdíki og guvar burtur. Sjálvt tann stóra áin Tarim er turr ein part av árinum, ella endar hon í tí gitna saltdíkinum Lob Nor. Í Xinjiang er fátt við fólki, og fólkið hevur mest sum bara livað higartil sum flytifólk á teimum turru heiðunum. Men í 1950 fóru kinesararnir at senda landbúnaðarráðgevarar og arbeiðshermenn inn í landið. Teir skuldu leita eftir dyrkilendi og finna fram á, har sum nakað vatn kundi vera at lata á velturnar. Og væl vignaðist. Teir komu niður á fornar oasur, sum lógu undir í sandi, men sum áður høvdu havt stórt dyrkilendi. Teir funnu eisini stórar býir undir sandinum. Í jørðini hava teir funnið hópin av uran, jarnmálmi og koli. Kinesarar flyta í millióntali inn í Xinjiang at búgva.

Bólkur:Kina
Innara-Mongolia

**Innara-Mongolia** (kinesiskt 内蒙古) er tann parturin av Kina, sum liggur næstur Mongolia. Hin parturin av Kina gongur eisini undir navninum **Ytra-Mongolia**. Veðurlagið er temprað landveður og turrligt bæði summar og vetur. Serliga har suðuri ber av. Og har er eisini ein stór oyðimørk, sum eitur Gobi. Nakað av landinum er tó steppa ella vaksið við grasi. Har ganga hirðar við kamelum og seyðafylgjum. Nakað av fólkinum er fastbúgvandi og dyrkar jørðina. Í tey seinastu 100 árini eru milliónatals kinesarar fluttir úr Kina í Innaru-Mongolia at búgva, so nú er upprunafólkið við minniluta. Innara-Mongolia hevur síðan 1950 hoyrt til kinesiska fólkalýðveldið.

Bólkur:Kina
1890-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld 

Áratíggju: 1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini - 1890-árini - 1900-árini 1910-árini 1920-árini 1930-árini 1940-árini 

Ár: 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899
----

## Hendingar
* 1896 - Teir fyrstu Olympisku Leikirnir í nýggjari tíð vóru hildnir.

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1890-árini
1880-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld 

Áratíggju: 1830-árini  1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini - 1880-árini - 1890-árini 1900-árini 1910-árini 1920-árini 1930-árini 

Ár: 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889
----

## Hendingar
* 

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1880-árini
1870-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld 

Áratíggju: 1820-árini 1830-árini  1840-árini 1850-árini 1860-árini - 1870-árini - 1880-árini 1890-árini 1900-árini 1910-árini 1920-árini

Ár: 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879
----

## Hendingar
* 

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1870-árini
1860-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld 

Áratíggju: 1810-árini 1820-árini 1830-árini  1840-árini 1850-árini - 1860-árini - 1870-árini 1880-árini 1890-árini 1900-árini 1910-árini 

Ár: 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869
----

## Hendingar
* 

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1860-árini
1850-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld 

Áratíggju: 1800-árini 1810-árini 1820-árini 1830-árini  1840-árini - 1850-árini - 1860-árini 1870-árini 1880-árini 1890-árini 1900-árini  

Ár: 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859
----

## Hendingar
* 

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1850-árini
1840-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld 

Áratíggju: 1790-árini 1800-árini 1810-árini 1820-árini 1830-árini - 1840-árini - 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini 1890-árini  

Ár: 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849
----

## Hendingar
* 

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1840-árini
1830-árini

Øldir: 18. øld - **[[19. øld]]** - 20. øld

Áratíggju: 1780-árini 1790-árini 1800-árini 1810-árini 1820-árini - 1830-árini - 1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini 

Árstal: 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

*
Bólkur:1830-árini
1800-árini

Øldir: 18. øld - **[[19. øld]]** - 20. øld

Áratíggju: 1750-árini 1760-árini 1770-árini  1780-árini 1790-árini - 1800-árini - 1810-árini 1820-árini 1830-árini 1840-árini 1850-árini  

Ár: 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1800-árini
1818

**1818** (MDCCCXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar
* 12. februar – Kili tekur loysing frá Spania.
* 20. november – Simón Bolívar lýsir Venesuela sum sjálvstøðugt ríki. 
*

## Føðingar
* 6. apríl - Aasmund Olavsson Vinje
* 5. mai - Karl Marx
* 2. september - Hans Christopher Müller

## Andlát
* 15. februar – Karl XIII kongur av Svøríki frá 1809 og sum Karl II kongur av Noregi frá 1814. (f. 1748)
*

*
1820-árini

Øldir: 18. øld - **[[19. øld]]** - 20. øld

Áratíggju: 1770-árini  1780-árini 1790-árini 1800-árini 1810-árini-  1820-árini - 1830-árini 1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini 

Árstal: 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1820-árini
1810-árini

Øldir: 18. øld - **[[19. øld]]** - 20. øld

Áratíggju: 1760-árini 1770-árini  1780-árini 1790-árini 1800-árini - 1810-árini -  1820-árini 1830-árini 1840-árini 1850-árini 1860-árini 

Árstal: 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:19. øld
Bólkur:1810-árini
1816

**1816** (MDCCCXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar
*Emilius Løbner settur sum fyrsti føroyski amtmaður.
*11. desember - Indiana gerst nítjándi statur USA.

## Føðingar
* 21. apríl - Charlotte Brontë, bretskur rithøvundur (d. 1855)
* 26. juni - Martin Christian Restorff, bakari og bryggjari (d. 1897)
* 21. juli - Paul Julius von Reuter, týskur blaðmaður (d. 1899)
* 7. august - Carl Brosbøll, danskur rithøvundur (d. 1900)
* 13. desember - Werner von Siemens, týskur ídnaðarmaður (d. 1892)

## Andlát
* 26. juli – Johan Nordahl Brun, norskur yrkjari (f. 1745)
*

*
1817

**1817** (MDCCCXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
* 4. mars - James Monroe verður fimti forsetin í USA.
*10. desember - Mississippi gerst tjúgundi lutstatur USA.
* Ninko verður keisari í Japan.
*

## Føðingar
* 17. februar - Vilhelm III, kongur av Niðurlondum (d. 1890)
* 22. februar - Niels W. Gade, danskt tónaskald og dirigentur (d. 1890)
* 12. juli - Henry David Thoreau, amerikanskur rithøvundur, yrkjari og heimspekingur  (d. 1862)
* 24. juli - Adolf av Luksemborg, stórhertogi  (d. 1905)
* 7. september - Lovisa av Hessen-Kassel, dansk drotning (d. 1898)
* 14. september - Theodor Storm, týskur yrkjari og rithøvundur (d. 1888)
* 30. november - Theodor Mommsen, týskur søgufrøðingur, ið fekk virðislønina Nobels í bókmentum (d. 1903)
* 18. desember - Christian Emil Krag-Juel-Vind-Frijs, danskur forsætisráðharri (d. 1896)

## Andlát
* 14. juli - Madame de Staël, franskur rithøvundur (f. 1775)
* 18. juli - Jane Austen, enskur rithøvundur (f. 1775)
*

*
1815

**1815** (MDCCCXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
sunnudegi.

## Hendingar
* 26. februar - Napoleon rýmir av oynni Elba og fer at Paris aftur.
* 18. juni - Bardagin við Waterloo: Frakland tapir og Napoleon er noyddur at yvirgeva seg. Napoleonskríggini (1799-1815) endar.

## Føðingar
* 1. apríl - Otto von Bismarck, týskur politikari (d. 1898)
* 

## Andlát
* 5. mars - Franz Anton Mesmer, sveisiskur lækni (f. 1734) 
* 13. oktober - Joachim Murat, franskur marskálkur, kongur av Napoli 1808-15 (avrættaður) (f. 1767)
* 7. desember - Michel Ney, franskur marskálkur (avrættaður) (f. 1769)

*
1814

**1814** (MDCCCXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
leygardegi.

## Hendingar
* 1. januar - Løbnerstabbellurnar. Amtmandatorius Emilius Løbner tekur stig til fyrstu veruligu fólkateljing í Føroyum.
* 4. apríl - Napoleon letur keisaratrónuna frá sær og flytir í útlegd á oynni Elba.

## Føðingar
* 30. mai - Mikhail Bakunin, russiskur rithøvundur (d. 1876)
* 19. juli - Samuel Colt, amerikanskur uppfinnari (d. 1862)
* 10. august - Henri Nestlé, týsk-sveisiskur ídnaðarmaður (d. 1890)
* 13. august - Anders Jonas Ångström, svenskur alisfrøðingur og stjørnufrøðingur (d. 1874)
* 15. oktober - Mikhail Lermontov, russiskur rithøvundur (d. 1841)
* 6. november - Adolphe Sax, belgiskur ljóðførissmiður og uppfinnari (d. 1894)

## Andlát
* 27. januar - Johann Gottlieb Fichte, týskur heimspekingur (f. 1762)
* 12. juli - William Howe, bretskur generalur (f. 1729)
*21. desember - Marquis de Sade, franskur rithøvundur (f. 1740)
*

*
1813

**1813** (MDCCCXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
fríggjadegi.

## Hendingar
*

## Føðingar
* 5. mai - Søren Kierkegaard, danskur heimspekingur (d. 1855)
* 22. mai - Richard Wagner, týskur tónasmiður (d. 1883)
* 19. mars - David Livingstone, skotskur lækni og rannsóknarfari (d. 1873)
*

## Andlát
*17. juli - Fredrica Löf, svensk sjónleikarinna (f. 1760)
*5. oktober - Tecumseh, høvdingur hjá Shawnee-fólkinum (f. 1768)

*
1812

**1812** (MDCCCXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
*Napoleon ger innrás í Russlandi.
* Helsingfors gerst høvuðsstaðurin í stórfúrstadøminum Finnlandi.
* 18. juni - Bretsk-amerikanska kríggið: USA lýsir kríggj ímóti Stórabretlandi.
* Fyrstu niðursetumenn í Funningsfirði. 

## Føðingar
* 6. januar - Knud Knudsen, norskur lærari og málfrøðingur (d. 1895)
* 7. februar - Charles Dickens, enskur rithøvundur (d. 1870
* 26. apríl - Alfred Krupp, týskur ídnaðarmaður (d. 1887)
* 28. november - Ludvig Mathias Lindeman, norskt tónaskald og savnari av fólkatónleiki  (d. 1887)
* 3. desember - Hendrik Conscience, flamskur rithøvundur (d. 1883)
* 

## Andlát
*

*
1811

**1811** (MDCCCXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
týsdegi.

## Hendingar
* 14. mai - Paraguai gerst frælst ríki.
* 5. juli - Venesuela gerst frælst ríki.

## Føðingar
* 20. mars - Napoleon II, franskur keisari (d. 1832)
* 30. mars - Robert Wilhelm Bunsen, týskur evnafrøðingur (d. 1899)
* 14. juni - Harriet Beecher Stowe, amerikanskur rithøvundur (d. 1896)
* 18. juli - William Makepeace Thackeray, bretskur rithøvundur (d. 1863)
* 22. oktober - Franz Liszt, tónaskald og klaverleikari (d. 1886)

## Andlát
* 30. juli - Miguel Hidalgo, meksikanskur kollveltingaleiðari (f. 1753)
* 21. november - Heinrich von Kleist, týskur yrkjari, leikskald og rithøvundur (f. 1777)

*
1810

**1810** (MDCCCX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
mánadegi.

## Hendingar
*

## Føðingar
*5. februar - Ole Bull, norskt tónaskald og fiólleikari (d. 1880)
*1. mars - Frédéric Chopin, pólskt tónaskald og klaverleikari (d. 1849)
* 8. juni - Robert Schumann, týskt tónaskald og dirigentur (d. 1856)

## Andlát
* 24. februar - Henry Cavendish, enskur náttúruvísindamaður (f. 1731)
* 19. juli - Luise av Mecklenburg-Strelitz, drotning av Prusslandi (f. 1776)
*

*
Læknar

**Lækni** er útbúgvin at gera av, hvør ið sjúkan er, og hann veit, hvat ið leikir. Vanliga fert tú fyrst til kommunulæknan, sum veit um mangar sjúkur, kannar heilsuna, skipar fyri heilivági, koppsetur o.a. Kommunulækni kann ávísa til kanningar og viðgerð á sjúkrahúsi ella hjá serlækna. Serlæknar eru serfrøðingar í ávísum sjúkum. Barnalæknar eru serkønir í barnasjúkum, og skurðlæknar eru serkønir í skurðviðgerð og at seta saman brotnar limir og onnur brot. Læknafrøði er vísindagrein, ið fatar um sjúkraavgerð, sjúkrafyribyrging og sjúkraviðgerð. Læknanæmingar lesa læknafrøði eini 6 ár á lærdum háskúla, áðrenn teir fáa læknaprógv. Síðan má lækni arbeiða 1 ár á sjúkrahúsi, áðrenn hann kann arbeiða sum sjálvstøðugur lækni. Ofta eru nakrir læknar saman um læknahús ella viðtalurúm. Fólk, ið eru nóg birg til tess, koma til lækna í viðtalutíðini. Læknin tosar við hvønn einsæris, kannar og sigur, hvat ið bagir. Røntgenmynd ella blóðroynd kann verða tikin undan læknaviðgerð. Læknar kann gera av við røntgen og øðren tólum, hvørja sjúku, sjúklingurin hevur. Á røntgenmynd sæst beinbrot og sjúka, til dømis krabbamein í lungum.   

  Læknar hava verið síðan í fornøld. Viðgitni grikski læknin, Hippokrates úr Kos, livdi t.d. fyri 2500 árum síðan. Hann svór eið at arbeiða samvitskufult og at dugna øllum.

Bólkur:Læknar
Triði heimurin

**Triði heimurin**: Politiskt heiti á menningarlondum í Afrika, Latínamerika og Landsynningsásia. Tey eru eyðkend av m.ø.: 1) BTÚ er minni enn 500 USA-dollarar t.hv. fólkið um árið, 2) minni enn 20 % av landsins BTÚ kemur av ídnaði og 3) færri enn 50 % av øllum fólkinum, eldri enn 15 ár, duga at skriva og lesa. Í 2013 vóru uml. 80 lond í triðja heiminum, flestu teirra í Afrika, men eisini nøkur í Latínamerika og Landsynningsásia. 

Bólkur:Stjórnmálafrøði
Malakkafjørður

**Malakkafjørðurin** (maleisiskt/indonesiskt: *Selat Melaka/Malaka*) ímillum Singapor og Indonesia er ein av heimsins ferðsluríkastu siglingarleiðum. Meira enn ein triðingur av heimsins oljuveitingum fara ígjøgnum tann smala fjørðin, sum bindur Indonesia og framgongdarríku búskapirnar í fjareystri saman. 

Bólkur:Asia
Bólkur:Firðir
Kanarisku oyggjarnar

** Kanarisku oyggjarnar** (spanskt *Islas Canarias*) eru nógv tær størstu oyggjarnar í fólkatali í Spania, og tær hava eisini nógv ferðafólk. Kanaria kemur av latínska orðinum "canine", sum er hundur, og í fornøld vóru nógvir hundar í oyggjunum. Oyggjarnar eru einar 100 km í ein útnyrðing úr Marokko. Hagar koma nógv ferðafólk um summarið, tí veðurlagið er avbæra gott. 

## Oyggjar

Bólkur:Spania
Bólkur:Oyggjar
Marjorie Estiano

**Marjorie Dias de Oliveira** (fødd 8. mars 1982 í Curitiba, Brasil) er sjónleikari og songkvinna úr Brasil. Hon gjørdist kend í 2004, tá ið hon spældi leiklutin sum Natasha í Rede Globo tannáringa-sjónvarpsrøðini *[[Malhação]]*. Hon hevur spælt hetjuleiklutin í trimum telenovellum. the lead antagonist role in og spælt ein av høvuðsleiklutunum í tveimum telenovellum afturat og so spældi hon høvuðsleiklutin í 2014 filminum *[[Beatriz (filmur)|Beatriz]]*.

In 2007 Maria Paula was cast live, the lead role of Duas Caras  in prime time of the largest Brazilian television network, Rede Globo. Hon spældi eisini antihetjuna í einum øðrum telenovela filmi *[[Lado a Lado]]*, ið gjørdist tann besti telenovela í 2013 Emmy International.

Í 2013 spældi Marjorie sama leiklutin við Fernanda Montenegro í filminum *[[Time and the Wind]]*, sum tann unga Bibiana.

## Filmsleiklutir

### Biograf-filmar

### Sjónvarp
Hon hevur mest spælt við í skemti sjónvarpsrøðum (soap operas) og í telenovela-filmum:
* 2003: *Malhação* sum *Fabiana*
* 2004: *Malhação* sum *Natasha Ferreira*
* 2006: *Páginas da Vida* sum *Marina Andrade Rangel* 
* 2006: *Sob Nova Direção* sum *Nely Li* 
* 2007: *Duas Caras* sum *Maria Paula Fonseca do Nascimento*
* 2009: *Caminho das Índias* sum *Tônia (Antônia Cavinato)* 
* 2010: *S.O.S. Emergência* sum *Flávia Menezes*
* 2011: *Amor em Quatro Atos* sum *Letícia*
* 2011: *Malu de Bicicleta* sum *Sueli*
* 2011: *Cine Conhecimento* 
* 2011: *A Vida da Gente* sum *Manuela Fonseca*
* 2012: *Lado a Lado* sum *Laura Assunção*
* 2013: *O Tempo e o Vento* sum *Bibiana*
* 2014: *Império* sum *Cora*

## Tónleikaútgávur

### Fløgur
* 2005: Marjorie Estiano
* 2007: Flores, Amores e Bla, blá, blá
* 2014:*[[Oito]]*

### Live DVD
* 2005: *[[Marjorie Estiano e Banda Ao Vivo]]*

### Videoløg

#### Almenn Tónleikavideo

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Marjorie Estiano á imdb.com 
* Almenna heimasíðan hjá Marjorie Estiano 
* Marjorie Estiano á Universal Music heimasíðuni 
* Marjorie Estiano á Youtube

Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Brasilskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1982
Heilivágur

**Heilivágur** kann linna sjúkueyðkenni, doyva pínu og byrgja fyri ella grøða sjúku. Heilivágur verður eisini latin sálarliga sjúkum, til dømis fjáltur og sinnistyngd. Fyri at ein vøra skal hava heitið heilvágur, skal hon verða góðkend av myndugleikunum. Heilivágur, sum er góðkendur í Danmark, verður eisini góðkendur sum heilivágur í Føroyum. Mong túsund sløg eru. Hvør heilivágur virkar á sín hátt, tíðum í ávísum kropsparti, til dømis í maga ella í høvdi. Í mong túsund ár er náttúruheilivágur fingin úr søltum og úr urtum. Nú á døgum verður mestur heilivágur gjørdur í evnisídnaði. Heilivágur verður eisini gjørdur við íleguflætting, har ílegur verða fluttar millum verur av heilt ymiskum slagi.     Granskarar royna støðugt at finna nýggj lekingarevni, til dømis fyri krabbameini og eyðkvæmi. Lívvágur, til dømis penicillin, og evnisvágur, til dømis sulfonamid, verða nýttir fyri ígerðarsjúku. Evnini beina fyri sjúkraelvandi bakterium ella darva teimum í nøringini.   Heilivágur kann vera vandamiki: heilivágur, eisini tann, ið lækni letur, kann elva vannýtslu og gera fólk turvtug. Misnýtsla kann verða vandamikil og elva sjúku og deyða. Forboð er sett at nýta sumt turvelvandi drøgg, til dømis opium og heroin. Annað turvelvandi rúseitur, til dømis rúsdrekka og nikotin úr tubbaki, er ikki bannað við lóg.

Um okkara leiðir fæst nógvur heilivágur á apotekum, til dømis pínulinnandi evni, heilivágur fyri svøvnloysi og ígerðarsjúku. Starvsfólk á apoteki ella lækni leiðbeina tær at nýta heilivágin.

## Sí eisini
* Heilivágsídnaður

*
Byrgingar

**Byrgingar** verða mest gjørdar at goyma vatn, sum aftur verður brúkt til ravmagnsgerð, men vatngoymslur kunnu eisini lata landbúnaðinum vatn. Tá ið á verður byrgd, verður stór vatngoymsla. So ber til at goyma vatn at brúka, tá ið turkur er um summarið. Byrgingar kunnu eisini forða fyri vatnflóð. Fram við strondini á láglendi gera teir byrgingar at verja fyri stórari vatnflóð.   Tvinnar eru betongbyrgingarnar: bogabyrgingar og gravitatiónsbyrgingar. Bogabyrgingar eru høgar, ofta bara 3 metrar tjúkkar. Bogaskapið ger tær ógvuliga sterkar. Gravitatiónsbyrgingar (gravitatión = atdráttarmegi) verða eisini gjørdar úr betongi, men tað er tann nógva tyngdin, sum ger, at tær halda. Verjugarðar eru ymiskir til støddar og eru gjørdir úr leiri og gróti, sum er dungað saman í langan rygg. Inni í miðjum rygginum er helst betong ella leir, sum ger, at vatnið ikki seyrar ígjøgnum. Uttaná verða lagdir stórir klettar at verja fyri aldunum.

Bólkur:Búskapur
Frederikshavn

**Frederikshavn**, sum fyrr nevndist **Fladstrand** (á latínskum "Ora Plana"), er tann størsti býurin í Frederikshavn kommunu og næststørsti býur í Vendsyssel við 23.309 íbúgvum. Býurin liggur í Región Norðurjútland út til Kattegat á eysturstrondini á tí Norðurjútsku Oynni. Frederikshavn er uppkallað eftir Kong Frederik 6. og fekk keypsstaðar rættindi í 1818. 

## Søga
Tað hava búð fólk í økinum í og kring Frederikshavn í fleiri túsund ár. Fornfrøðiligar útgrevstir bera prógv um búsetur frá Steinøldini til Víkingatíðina. Tað at býurin hevur góða náttúruhavn og er væl vardur at hólmum og skerum uttanfyri og tað at býurin liggur tætt við bæði Noreg og Svøríki hevur havt stóran týdning fyri politisku, búskaparligu og hernaðarligu søguna hjá býnum. Havnin hevur gjøgnum tíðirnar verið miðdepilin í býnum við virksemi innan fiskivinnu og skipasmíð. Men eftir kreppuna í 1980'unum innan bæði fiskivinnu og skipasmíð, er býurin blivin ein vertsbýur, har eitt nú ferðavinna eisini spælir ein stóran leiklut. Danska sjóverjan hevur enn eina støð í Frederikshavn.

## Havnir í Frederikshavn

Í Frederikshavn eru hesar havnir frá norði móti suðri:

* Rønnerhavn – *stuttleikabátar-, jollur- og frítíðarfiskihavn*
* Nordre Skanse Havn – *jollu- og bátahavn*
* Frederikshavn Havn – *vinnu- og samferðsluhavn*
* Flådestation Frederikshavn – Fysisku rammurnar hjá sjóverjuni til eitt nú OPLOG FRH*
* [[Havítróttarhavn]] –  *stuttleikabátar-, jollur- og húsbátahavn*
* [[Neppens Havn]] – *jollu- og bátahavn''

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Býir í Región Norðurjútlandi
Johann Wolfgang von Goethe

**Johann Wolfgang von Goethe**, (føddur 28. august 1749 í Frankfurt am Main, deyður 22. mars 1832, var ein týskur rithøvundur. Hann er mest kendur fyri verk sum sjónleikin *Faust*, skaldsøguna *Die Leiden des jungen Werthers* og yrkingina "Erlkönig". Verk hansara eru ávirkaði av týsku bókmentarákunum Sturm und Drang og Weimarklassisismu.

## Týdningarmikil verk
* **Yrkingar**
** *Römische Elegien* (1795) 
** *West-östlicher Divan* (1819)
** *[[Der Erlkönig]]* (1782)

* **Fagrar bókmentir**
** *Die Leiden des jungen Werthers* (1774)
** *Die Wahlverwandtschaften* (1809)

* **Ástøði**
** *Über Kunst und Altertum* (1816-32)
** *Zur Farbenlehre* (1810)

* **Sjónleikir**
** *Clavigo* (1775)
** *[[Faust - Der Tragödie Erster Teil]]* (1808)
** *[[Faust - Der Tragödie Zweiter Teil]]* (1832)

* ** Sjálvsævisøgur**
** *Dichtung und Wahrheit* (1811-33)
** *Italienische Reise* (1816-17)
** *Gespräche mit Goethe in den letzten Jahres seines Lebens* (1835)

## Slóðir úteftir

* Johann Wolfgang von Goethe í Wikisource **(týskt)**

Bólkur:Týskir rithøvundar
Bólkur:Týskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1749
Bólkur:Andlát í 1832
1790-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini  1780-árini - 1790-árini - 1800-árini 1810-árini 1820-árini 1830-árini 1840-árini  

Ár: 1790 1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1790-árini
1780-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1730-árini 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini - 1780-árini - 1790-árini 1800-árini 1810-árini 1820-árini 1830-árini 

Ár: 1780 1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1780-árini
1787

**1787** (MDCCLXXXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
fríggjadegi. 

## Hendingar
* 7. desember - Delaware er fyrsti amerikanski statur, sum skrivar undir stýrisskipanarlógina fyri Sameindu Statirnar.

## Føðingar
* 6. mars - Joseph von Fraunhofer, týskur optikari (d. 1826)
* 18. november - Louis Daguerre, franskur listamálari og uppfinnari (d. 1851)
* 21. november - Samuel Cunard, kanadiskur vinnulívsmaður frá Nova Scotia, stovnari av Cunard Line (d. 1865)
* 25. november - Franz Xaver Gruber, eysturríkskt tónaskald (d. 1863)
## Andlát
* 28. mai - Leopold Mozart, týskt tónaskald (f. 1719)
* 15. november - Christoph Willibald Gluck, týskt tónaskald  (f. 1714)
*

Bólkur:1787
1760-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1710-árini 1720-árini 1730-árini 1740-árini 1750-árini - 1760-árini - 1770-árini 1780-árini 1790-árini 1800-árini 1810-árini  

Ár: 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1760-árini
1789

**1789** (MDCCLXXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
hósdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi. 

## Hendingar
* 4. februar - George Washington verður valdur fyrsti forseti í Sameindu statunum.
* 4. mars - Tann amerikanksa stjórnarskipanin verður sett í gildi.
* 17. juni - Franska Kollveltingin byrjar, tá umboð fyri borgararnar (triðja stættin), saman við aðalinum, gera uppreistur 
* 14. juli - Uppøst mannamúgva í París herjar á Bastilluna og kollveltingin byrjar av álvara
* 27. august  Mannarættindayvirlýsingin

## Føðingar
* 16. mars - Georg Simon Ohm, týskur alisfrøðingur (d. 1854)
* 6. august- Friedrich List, týsk-amerikanskur búskaparfrøðingur (d. 1854)
* 21. august - Augustin Louis Cauchy, franskur støddfrøðingur (d. 1857)
* 15. september - James Fenimore Cooper, amerikanskur rithøvundur (d. 1851)
*

## Andlát
* 17. mars - Anders Dahl, svenskur plantufrøðingur (f. 1751) 
*

Bólkur:1789
1750-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1700-árini 1710-árini 1720-árini 1730-árini 1740-árini - 1750-árini - 1760-árini 1770-árini 1780-árini 1790-árini 1800-árini  

Ár: 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1750-árini
1740-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1690-árini 1700-árini 1710-árini 1720-árini 1730-árini - 1740-árini - 1750-árini 1760-árini 1770-árini 1780-árini 1790-árini  

Ár: 1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1740-árini
1730-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1680-árini 1690-árini 1700-árini 1710-árini 1720-árini - 1730-árini - 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini 1780-árini  

Ár: 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1730-árini
1720-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1670-árini 1680-árini 1690-árini 1700-árini 1710-árini - 1720-árini - 1730-árini 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini  

Ár: 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1720-árini
1770-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1720-árini 1730-árini 1740-árini 1750-árini 1760-árini - 1770-árini - 1780-árini 1790-árini 1800-árini 1810-árini 1820-árini 

Ár: 1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1770-árini
1779

**1779** (MDCCLXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
fríggjadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
týsdegi.

## Hendingar
*14. februar - James Cook dripin á Hawaii

## Føðingar
*

## Andlát
* 14. februar - James Cook, bretskur rannsóknarfari (f. 1728)

*
1710-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1660-árini 1670-árini 1680-árini 1690-árini 1700-árini - 1710-árini - 1720-árini 1730-árini 1740-árini 1750-árini 1760-árini  

Ár: 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1710-árini
1700-árini

Øldir: 17. øld - **[[18. øld]]** - 19. øld

Áratíggju: 1650-árini 1660-árini 1670-árini 1680-árini 1690-árini - 1700-árini - 1710-árini 1720-árini 1730-árini 1740-árini 1750-árini   

Ár: 1700 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:18. øld
Bólkur:1700-árini
Homer

Í tí klassisku siðvenjuni er **Homer** (Ὅμηρος, *Hómēros*) rithøvundurin, sum hevur skrivað *[[Ilionskvæði]]* og *[[odyssevskvæði]]*, og verður sæddur sum tann størsti av yrkjarunum í forna Grikkalandi, sum skrivaði episk kvæði. Hesar episku yrkingarnar eru yrktar tíðliga í tí vesturlendsku kanonini av bókmentum, og hava havt sera stóra ávirkan á bókmentasøguna.

Tað er óvist, nær hann livdi. Herodot metir, at Homer livdi 400 ár áðrenn hansara egnu tíð, tvs. umleið 850 ár fyri Krist. meðan aðrar fornar keldur siga, at hann livdi nógv tættari uppá ta tíðina ið man metir at Trojanska kríggið fór fram fyrst í 12. øld f.Kr. Flestu nýtíðar granskarar meta at Homer livdi í 7. og 8. øld f.Kr.

At tann stóra ávirkanin av homerisku kvæðunum hevur formað grikska mentan, var viðurkent víða um, og Homer varð nevndur sum lærarin hjá Grikkalandi. 

## Lívsleið

Sambært tradisjónini var Homes blindur. Tvey støð í teimum homerisku tekstunum stuðla hesi fatanini. Fyri tað fyrsta er aoidan Demodokos, hvørs leiklutur í Odysséini er at syngja um kríggið í Troja, blindur. Fyri tað næsta, so sigur rithøvundurin til ta homerisku hymnuna við tann deliska Apollon (sum Homer við tíðini hevur fingið æruna av at skriva) um seg sjálvan: τυφλὸς ἀνήρ, οἰκεῖ δὲ Χίῳ ἔνι παιπαλοέσσῃ  ("ein blindur maður, sum býr á fjallaríku Chios").

Fleiri jonisk pláss (Chios, Smyrna, Kyme og sjálvt Kolofon) hava sagt seg vera upprunastaðið har Homer kom frá. Í sjálvum verkinum veit man einki um lív hansara.

## Verk
Homer hevur fingið æruna av at vera rithøvundur til Iliaduna og Odysséina. I fornøldini segði man eisini, at hann hevði skrivað fleiri aðrar yrkingar, harav fleiri hymnir og epigram eru til enn, umframt tað sonevndu Βατραχομυομαχία ("Batrachomyomachia", "stríðið millum froskar og mús"), ein komiskt hetjuyrking sum er ein parodi uppá Ilionskvæðið. Seinni gjørdist tað tó greitt, at hesi ikki vóru yrkt fyrr enn nakað væl seinni. Í fornøldini varð navnið Homer ofta knýtt at episkari yrking yvirhøvur, tað var ikki fyrr enn í tíðini frá Platon og Aristoteles at Homer varð mettur at vera rithøvundur bert til Iliaduna og Odysséina.

## Keldur


Bólkur:Fornaldar rithøvundar
Bólkur:Grikkaland
Bólkur:Grikkaland í fornøld
Roy Andersson

**Roy Andersson**, føddur 31. mars 1943 í Uddevalla, er ein svenskur leikstjóri og leikrithøvundur. Í 2008 vann hann Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins fyri filmin *Du levande.

== Leikstjóri ==
* *En kärlekshistoria* (1970)
* *Giliap* (1975)
* *Någonting har hänt* (1987) (stuttfilmur)
* *Härlig är jorden* (1991) (stuttfilmur)
* *Sånger från andra våningen* (2000)
* *Du levande* (2007)
* *En duva satt på en gren och funderade på tillvaron* (2014)

== Heiður ==
* [[Stig Dagermanpriset]] ([[2000]])
* [[Filmfestivalurin í Cannes]] – Jury Prize ([[2000]]) fyri *Sånger från andra våningen*
* [[Chicago International Film Festival]] - silverplakett för *Du levande*
* Humanistiska föreningens Ugglepris 2007
* [[Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins]]] í 2008 fyri *Du levande*
* Jan Myrdals Stora Pris - Leninpriset 2010

== Keldur ==
<references/>

== Slóðir úteftir ==
* [http://www.royandersson.com/ Heimasíðan hjá Roy Andersson] *'(svenskt)'''

Bólkur:Filmsleikstjórar úr Svøríki
Bólkur:Føðingar í 1943
Aki Kaurismäki

**Aki Kaurismäki**, føddur 4. apríl 1957 í Orimattila, er ein finskur filmsleikstjóri og leikrithøvundur. Í 2002 vann hann Grand Prix á filmsfestivalinum í Cannes og Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins fyri filmin *Maðurin uttan fortíð*.

## Leikstjóri
**Saimaa-ilmiö* (1981)
**Rikos ja rangaistus* (1983)
**Calamari Union* (1985)
**Varjoja paratiisissa* (1986)
**Hamlet liikemaailmassa* (1987)
**Ariel* (1988)
**Likaiset kädet* (1989)
**Leningrad Cowboys Go America* (1989)
**Tulitikkutehtaan tyttö* (1990)
**I Hired a Contract Killer* (1990)
**Boheemielämää* (1992)
**Pidä huivista kiinni, Tatjana* (1994)
**Leningrad Cowboys Meet Moses* (1994)
**Total Balalaika Show* (1994)
**Kauas pilvet karkaavat* (1996)
**Juha* (1999)
**Maðurin uttan fortíð* (*Mies vailla menneisyyttä*) (2002)
**Laitakaupungin valot* (2006)
**Le Havre* (2011)

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Aki Kaurismäki á Fakta om film, Det Danske Filminstitut **(danskt)**

Bólkur:Filmsleikstjórar úr Finnlandi
Bólkur:Føðingar í 1957
Mark Twain

**Samuel Langhorne Clemens** (30. november 1835 – 21. apríl 1910), betri kendur við rithøvundanavni hansara, **Mark Twain**, var ein amerikanskur rithøvundur. Hann skrivaði *[[The Adventures of Tom Sawyer]]* (1876) og framhaldssøguna av hesi *[[Adventures of Huckleberry Finn]]* (1885), tann seinna verður ofta nevn "the Great American Novel." Umframt skaldsøgur og stuttsøgur skrivaði hann eisini ferðafrásagnir og samfelagsrevsandi greinar. Søgan um Huckleberry Finn varð útgivin á føroyskum í 2011, tað var Bókadeild Føroya Lærarafelags, ið gav bókina út, Gunnar Hoydal týddi. Nakrar søgur hjá Mark Twain eru eisini týddar til føroyskt.

## Útgávur
### Skaldsøgur
* *[[The Gilded Age: A Tale of Today]]* (1873) (Henda skaldsøgan varð skrivað saman við Charles Dudley Warner)
* *[[The Adventures of Tom Sawyer]]* (1876)
* *[[The Prince and the Pauper]]* (1881)
* *[[Adventures of Huckleberry Finn]]* (1884), kom út á føroyskum í 2011, Gunnar Hoydal týddi
* *[[A Connecticut Yankee in King Arthur's Court]]* (1889)
* *[[The American Claimant]]* (1892)
* *[[Pudd'nhead Wilson]]* (1894)
* *[[Tom Sawyer Abroad]]* (1894)
* *[[Personal Recollections of Joan of Arc]]* (1896)
* *[[Tom Sawyer, Detective]]* (1896)
* *[[A Double Barrelled Detective Story]]* (1902)
* *[[A Horse's Tale]]* (1907)
* *[[The Mysterious Stranger]]* (1916, posthumt)

### Stuttsøgur
*"Advice to Little Girls" (1865)
* "The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County" (1867)
* "General Washington's Negro Body-Servant" (1868)
* "My Late Senatorial Secretaryship" (1868)
* "Some Learned Fables for Good Old Boys and Girls" (1875)
* "A Literary Nightmare" (1876)
* "A Murder, a Mystery, and a Marriage" (1876)
* "The Invalid's Story" (1877)
* "The Great Revolution in Pitcairn" (1879)
* "1601: Conversation, as it was by the Social Fireside, in the Time of the Tudors" (1880)
* "The Stolen White Elephant" (1882)
* "Luck" (1891)
* "Those Extraordinary Twins" (1892)
* "The Man That Corrupted Hadleyburg" (1900)
* "A Dog's Tale" (1904)
* "Extracts from Adam's Diary" (1904)
* "The War Prayer" (1905)
* "Eve's Diary" (1906)
* "Captain Stormfield's Visit to Heaven" (1909)
* "My Platonic Sweetheart" (1912, posthumt)
* "The Private Life of Adam and Eve" (1931, posthumt)

### Í føroyskari týðing

*1980 "Ein vøkunátt" í Firvaldsfikkuni Silvurfirvaldinum
*1986 "Hjá barberinum" í Firvaldsfikkuni Valsinum
*2010 "Ein telefonsamrøða" í Vencil 9, Oddfríður Marni Rasmussen týddi til føroyskt
*2011 "Huckleberry Finn"
*2013 "Stjolni, hvíti fílurin" í Vencili nr. 13

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1835
Bólkur:Andlát í 1910
Abu Nuwas

**Abū Nuwās al-Ḥasan ibn Hānī al-Ḥakamī** (756–814), kendur sum **Abū Nuwās** (arábiskt mál: ابونواس; persiskt mál: ابونواس *Abū Novās*), var ein av teimum trimum størstu arabisku yrkjarunum, sum eisini yrkti á persiskum til tíðir. Hann varð føddur í býnum Ahvaz í dagsins Iran, pápin var arábari, meðan mamman var persari. Hann verður fleiri ferðir nevndur í *Túsund og ein nátt (The Book of One Thousand and One Nights)*.

## Verk týdd til enskt
* *O Tribe That Loves Boys* (Hakim Bey) Entimos Press/Abu Nuwas Society  (1993). 
* *Carousing with Gazelles, Homoerotic Songs of Old Baghdad*. 17 dikt av Abu Nuwas oversatt av Jaafar Abu Tarab, Universe, Inc. (2005).
* *Poems of Wine and Revelry: The Khamriyyat of Abu Nuwas.* (Jim Colville), Kegan Paul (2005).
*Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.

## Keldur


Bólkur:Rithøvundar
Bólkur:8. øld
Bólkur:Andlát í 9. øld
Bólkur:Arábar
Umar ibn al-Khattab

**`Umar ibn al-Khattāb** (arabiskt, عمر بن الخطاب) (føddur  3. november 586, deyður 644), var ein fylgisveinur hjá stovnaranum av Islam, Muhammed,  og hann gjørdist tann næsti statsleiðarin í Rashidun-kalifatinum, sum var tann fyrsta muslimski tjóðin.

Hann stýrdi við heitinum "herskari teirra trúgvandi" (*Amir al Muminin*), sum kaliffur í tíðarskeiðnum (634 – 644). Hann verður umrøddur av sunnimuslimum sum **`Umar al-Farūq** (Umar *Tann sum skilur ímillum satt og falskt*), og er eisini kendur sum **Omar hin stóri**. Hann varð føddur í Mekka og dugdi at lesa og skriva, sum var óvanligt tá í tíðini. Í fyrstani tá Mohammed gjørdist kendur, var Umar ein av størstu mótstøðumonnum hansara, men einaferð tá hann hoyrdi systir sína lesa úr koranini, gjørdist hann fyrst so illur at hann slóð hana, men so iðraði hann seg og bað hana halda fram at lesa, og so hendi nakað við honum, hann fyltist við kenslum, og sagt verður, at tað var tá ið hann varð umvendur til islamsku trúnna, hildið verður, at tað var Sura Ta-Ha, tann 20. sura'in, ið systirin læs upp fyri honum. Saman við nógvum øðrum flutti Umar úr Mekka til Medina í 622. Dóttir Umars, Bibi Hafsa, giftist við Mohammed í 625. Meðan Omar var kaliffur, avgjørdi hann at dríva jødarnar burtur av arábisku hálvoynni. Sambært søgufrøðinginum al-Waqidi kom Umar at hugsa um tað, ið Muhammed hevði sagt, tá hann lá fyri deyðanum, at tað ikki skuldu vera tveir átrúnaðir í Arábia. Hann tryggjaði sær, at Muhammed veruliga hevði sagt hetta, og síðan gav hann boð um, at jødarnir skuldu fara av arábisku hálvoynni.

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 6. øld
Bólkur:7. øld
Bólkur:Islam
Bólkur:Arábar
Bólkur:Søga
Stjórnin hjá Anfinni Kallsberg I

**Fyrrra stjórnin hjá Anfinni Kallsberg** var Føroya landsstýri frá 15. mai 1998 til 6. juni 2002. Í samgonguni vóru Anfinn Kallsberg (FF) sum løgmanni og við ráðharrum úr Fólkaflokkinum, Tjóðveldisflokkinum (TF) og Sjálvstýrisflokkinum (SF). Varaløgmaður og sjálvstýris- og løgmálaráðharrin Høgni Hoydal var harumframt Føroya umboð í Norðurlandaráðnum.

## Sí eisini
* Løgtingsvalið 1998

## Keldur


Stjórnin hjá Annfinni Kallsberg I
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Annfinn Kallsberg 1
Bólkur:Politikkur í 1998
Victor Hugo

**Victor Hugo** (26. februar 1802 í Besançon, Frakland – 22. mai 1885 í París) var ein franskur rithøvundur, pápi Charles og François Victor Hugo.

Uttanfyri Frakland er Hugo mest kendur fyri sínar skaldsøgur, sum seinni vóru gjørdar til filmar, sjónleikir og teknifilmar. Í Fraklandi verður hann roknaður sum ein av teimum størstu rithøvundum, sum skriva á fronskum.

## Tær stóru skaldsøgurnar
* *[[Klokkarin frá Notre Dame]]*
* *[[Les Misérables]]* (danskt heitið: *De Elendige*)
* *Les Travailleurs de la mer* (danskt heitið: Havets arbejdere)

## Høvuðsverk
* *Les Orientales*
* *Les Contemplations*
* *La Légende des siècles*

## Bókmentir um Victor Hugo
* Martin Feller: *Der Dichter in der Politik. Victor Hugo und der deutsch-französische Krieg von 1870/71. Untersuchungen zum französischen Deutschlandbild und zu Hugos Rezeption in Deutschland.* Marburg 1988.
* Pascal Tonazzi: *Florilège de Notre-Dame de Paris (anthologie)*, Editions Arléa, Paris, 2007, ISBN 2-86959-795-9.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Føðingar í 1802
Bólkur:Andlát í 1885
Bólkur:Franskir rithøvundar
.am

**.am** er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Armenia. Tað verður tó eisini í einstøkum førum brúkt til AM-útvarpsstøðir.

Bólkur:Økisnavn
.nl

**.nl** er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Niðurlond.

Bólkur:Økisnavn
Bólkur:Niðurlond
.tw

**.tw** er eitt internets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Taivan.

Bólkur:Økisnavn
Bólkur:Taivan
.gs

**.gs** er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Suðursandwichoyggjar og Suðurgeorgia.

Bólkur:Økisnavn
Tin

**Tin** (latin *Stannum*) er eitt frumevni við atomnummarinum 50 í skeiðbundnu skipanini. Súmbol **Sn**.

Bólkur:Frumevni
James Gandolfini

**James Joseph Gandolfini, Jr** (18. september 1961 – 19. juni 2013 í Rom, Italia) var ein amerikanskur sjónleikari, sum eitt nú var kendur fyri sín leiklut sum Tony Soprano í tí amerikonsku dramarøðini The Sopranos.

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1961
Bólkur:Andlát í 2013
Kolevni

**Kolevni** (Carbon) er eitt frumevni, tað er nummar 6 í skeiðbundnu skipaninini. Kolevni er grundarsteinurin í øllum lívrunnum tilfari, og verður ofta
brúkt sum mát fyri nøgd av lívrunnum tilfari.

Bólkur:Frumevni
Løgtingslimir í Føroyum 1994-98

Tað vóru **32 løgtingslimir á [[Føroya Løgting]]i** millum løgtingsvalini 1994 og 1998.

## Løgtingslimir

## Keldur
**Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 2 (2002). (PDF )

Bólkur:Føroyskur politikkur
Bólkur:Listar yvir løgtingslimir í Føroyum
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Løgtingslimir í Føroyum 1990-94

Tað vóru **32 løgtingslimir á [[Føroya Løgting]]i** millum løgtingsvalini 1990 og 1994.

## Løgtingslimir
Her verður roknað við øllum valdum løgtingslimum og eykavald, sum møttu fast á tingi, tí tann valdi gjørdist landsstýrismaður, løgmaður ella sum í einum føri, at tann valdi løgtingslimurin andaðist.

## Keldur
*«Løgtingið 150 – Hátíðarrit», bind 2. Tórshavn 2002. (PDF )

Bólkur:Føroyskur politikkur
Bólkur:Listar yvir løgtingslimir í Føroyum
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Bólkur:1990
Bólkur:1991
Bólkur:1992
Bólkur:1993
Bólkur:1994
Breyð

**Breyð** er ein bólkur av grundleggjandi føðivørum, sum verður framleitt við baking ella steiking. Tað verður gjørt við deiggi, ið verður rørt saman av mjøli og vatni, har ið livandi gersoppar verða tilsettir ella súrdeiggj eller eitt kemiskt hevievni. Breyð er vælumtókt í vesturheiminum. Tað verður oftast gjørt av hveitimjøl, men í kaldari samfeløgum verður rug ofta nýtt sum breyðkorn. Ymiskt annað kann tilsetast, tá ein bakar breyð, eitt nú salt, sukur, hunangur, fitievni, egg, krúdd, krúddurtir. Breyð er ein av elstu føðivørum ið man veit um, tað kann sporast aftur til steinøldina.

Bólkur:Matur og drekka