open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bjarni Niclasen

**Bjarni Niclasen** (2. mai 1919 í Kunoy - 12. juli 1980), læraraskúlalærari á Føroya Læraraskúla. Komin til mans var hann fiskimaður eitt skifti, fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv har í 1946. Eitt skifti var hann lærari ymsastaðni í Danmark, flutti so heim aftur til Føroya í 1956 og gjørdist lærari við Tórshavnar millum- og realskúla. Í 1962 gjørdist hann lærari, á Føroya Læraraskúla, og her starvaðist hann, til hann vegna sjúku legði arbeiðið frá sær miðskeiðis í sjútiárunum. Hann doyði í 1980. 

Niclasen var virkin skúlabókahøvundur, sum skrivaði lærubøkurnar "Rúmdin", 1961, "Evnafrøði", 1963, og "Alisfrøði 1-3" 1979-1982. Umframt legði hann úr hondum mikið týðaraverk. Fornsøgur høvdu hansara stóra áhuga, og hann flutti yvir á føroyskt "Heimskringlu", ið kom í trimum bindum 1961-1964, "Laksdøla søgu", 1965, og "Njáls søgu", 1966: har umframt týddi hann víkingaskaldsøguna "Ormur Reyði 1-2", 1978-1980, og gitnu skaldsøgu William Heinesens "Den sorte gryde", sum á føroyskum fekk heitið "Í Sortanum", 1975. 

## Útgivið

* 1968 - The Fifth Viking Congress, Tórshavn, juli 1965 (greinasavn). 

## Heiðurslønir

* 1979 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir. 

Niclasen, Bjarni
Niclasen, Bjarni
Bólkur:Føroyskir týðarar
Bólkur:Andlát í 1980
Eyðun Andreassen

**Eyðun Andreassen** (27. februar 1945 í Skúvoy) er professari og fólkaminnisfrøðingur, tjóðminnafrøðingur. 

## Útgivið

* 1981 - Fjernsyn på Færøerne
* 1986 - Úr Søgn og Søgu
* 1992 - Folkelig Offentlighed. En Undersøgelse af Kulturelle Former på Færøerne
* 1997 - Føroyskur Dansur
* 1999 - Traðarbókin

## Heiðurslønir

* 1987 - Bókmentavirðisløn M.A.Jacobsens fyri yrkisbókmentir

## Heiðursrit
Í 2005 varð heiðursrit útgivið honum til heiðurs. Tað var bókin Eyvinur, Heiðursrit til Eyðun Andreasen, sum Anfinnur Johansen, Jens Cramer og Malan Marnersdóttir hava ritstjørnað. Føroya Fróðskaparfelag gav bókina út.

## Kelda

* 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 51

Bólkur:Føðingar í 1945
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir professarar
Bólkur:Fólkaminni
Bólkur:Skúvoyingar
Bólkur:Havnafólk
Andreas Frederik Djurhuus

**Andreas Frederik Djurhuus**, róptur *Andreas Post* (3. august 1906 í Vági - 5. juni 1984 har), var postavgreiðslumaður í Vági og løgtingslimur (Sambandsflokkurin).

Djurhuus, Andreas Frederik
Bólkur:Vágbingar
Bólkur:Føðingar í 1906
Bólkur:Andlát í 1984
Martin Næs

**Martin Næs** (9. juli 1953 í Vági), fyrrverandi landsbókavørður, tónleikari og rithøvundur. Martin var føddur í Vági í 1953, men flutti til Havnar trettan ára gamal. Hann er útbúgvin bókavørður og er landsbókavørður á Føroya Landsbókasavni. Martin hevur verið virkin innan mentanarlívið. Hann hevur m.a. verið nevndarlimur og formaður í Rithøvundafelag Føroya. Martin hevur givið út yrkingasøvn, barnabøkur, skaldsøgu og greinasavn. Eisini hevur hann týtt, serliga úr íslendskum máli. Hann lýsir m.a. náttúruna, barnalyndið og samskiftið millum menniskju. Yrkingarnar 8 og Bláur himmal eru úr savninum „Úr,“ sum kom út 1979. 

## Lívsleið

* 1966 - Flutti til Havnar
* 1970 - Realprógv í Havn
* 1973 - Studentarprógv í Havn
* 1978 - Prógv sum bókavørður í Keypmannahavn, flutti til Føroyar aftaná sum Landsbókavørur
* 1979/81 - Arbeiðir á Byarbókasavninum í Havn
* 1981/83 - Arbeiðir á Landsbókasavninum
* 1983/85 - bókavørður, Amtsbókasafnið Akureyri og Barnaskóla Akureyrar
* 1985/? - Arbeiðir á Landsbókasavninum

## Útgivið

* 1972 - Friður (yrkingasavn)
* 1975 - Marran sigur S (yrkingasavn)
* 1979 - Úr (yrkingasavn)
* 1979 - Per og eg (barnabók)
* 1981 - Færøsk litteratur - udvikling og vilkår (Danmarks Biblioteksskole)
* 1984 - Símun Sámal (barnabók)
* 1990 - Spell at sólin kom upp (barnabók)
* 1990 - Torbjørg og kúgvin (barnabók)
* 1990 - Tvey (skaldsøga)
* 1995 - Hvør eigur flaggknappin ? (greinasavn)

## Heiðurslønir

* 1981 - Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs fyri *Per og eg* og *Úr*. 
* 1995 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens. 

## Kelda

* 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 875. 

Næs, Martin
Bólkur:Føroyskir skaldsøguhøvundar
Næs, Martin
Bólkur:Føroyskir bókavørðar
Bólkur:Vágbingar
Bólkur:Havnafólk
Jørgen M. Olsen

**Jørgen M. Olsen** (14. august 1912 í Eiði - 6. februar 1986) í Vágur

Atta ára gamal flutti hann suður til Vágs, har hann gekk í barnaskúla. Farin úr skúlanum lærdi hann til skómakara hjá pápa sínum.

Hann og konan Margretha vóru ofta úti á Vágsfirði í báti og hugdu niður á botn gjøgnum ein serligan kaga. Tey funnu m.a. útav, at sildin svav við høvdinum niðureftir. 

Jørgen hevði biograf í Vági í fleiri ár. Jørgen druknaði á Vágsfirði einaferð í 1986.

Hann gav út bókina Náttúrunar børn í 1982. 
Sínum egnu børnum skrivaði hann uppalandi barnasøgur, og seinni eru tríggjar teirra komnar á prenti: »Krypilin«, 1976, »Pisuvarðin«, 1976 og »Grannaklandur« 1977.
## Útgivið
* 1982 - Náttúrunnar børn - Myndir úr Føroya náttúru. Children of Nature - Scenes from Faroese Nature. Naturens Børn - Billeder fra Færøsk Natur
* 1988 - Ottemandsfarerens sønner - Heinastova
* 2022 - Die färöischen Fischer - Engelsdorfer Verlag, Leipzig.

## Heiðurslønir
* 1983 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir
## Slóðir
* Myndir
## Keldur


Olsen, Jørgen M.
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Andlát í 1980-árunum
Dánjal Pauli Michelsen

**Dánjal Pauli Michelsen** (13. januar 1855 - 22. apríl 1934) varð bóndi í Miðvági og tingmaður hjá Sjálvstýrisflokkinum. Dánjal Pauli er faðir at navnframa sálmaskaldinum Mikkjal á Ryggi.

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1855
Bólkur:Andlát í 1934
Bólkur:Føroyskir bóndir
Eyðun Johannessen

**Eyðun Johannessen** (føddur 28. apríl 1938 í Havn, deyður 3. september 2023 í Keypmannahavn) var føroyskur sjónleikari og leikstjóri. 

Eyðun ferðaðist runt við Arto í Føroyum í 1957. Hann lærdi til sjónleikara 1958-60 á Kongaliga Teatrinum í Keypmannahavn og á *Odense Teaters Elevskole*, umframt at hann var lestrarferðir í Warszawa, Berlin og London. Í 1960'árunum stríddist hann fyri at betra um viðurskiftini hjá sjónleiki og sjónleikarum í Føroyum, hann var leiðari fyri Sjónleikarhúsið í Havn og stríddist fyri at seta á stovn ein tjóðpall í Føroyum. Í 1970 gjørdist hann leikstjóri, sjónleikari og lærari í drama á sjónleikaraskúlanum í *Århus Teater*.
Hann stovnaði Føroya fyrsta yrkissjónleikarahóp Grímu í 1977, eftir at hann hevði verið virkin yrkissjónleikari, leikstjóri og dramalærari í sjónleikarhúsinum í Århus, Århus Teater, í fleiri ár. Hann var rektari á sjónleikaraskúlanum í Århus 1979-86. Árini 2000 til 2004 búði hann aftur í Føroyum, har hann stjórnaði Grímu.
Eyðun Johannesen hevur mest verið virkin á palli í sjónleikarhúsum, men hann hevur eisini roynt seg sum filmsleikara í eitt nú donsku sjónvarpsrøðini Rejseholdet 1983-85. 

Børn hansara Annika Johannessen og Olaf Johannessen eru eisini sjónleikarar. 

## Heiður og virðislønir
* 2001 - Mentanarvirðisløn Landsins
* 1997 - Fekk tilluta lívslanga veiting frá Statens Kunstfond

## Ávísingar úteftir
*Árni Dahl: ''Nú Eyðun fór um sýn'', vp.fo, 6. september 2023
* Eyðun Johannessen til minnis , dimma.fo
* Eyðun Johannessen (1938-2023) , birkblog, 4. september 2023
*Eyðun Johannesen sjónleikari er deyður, in.fo, 4. september 2023

## Keldutilfar

* 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 558

Bólkur:Føðingar í 1938
Bólkur:Andlát í 2023
Bólkur:føroyskir sjónleikarar
Bólkur:Føroyskir leikstjórar
Bólkur:Havnafólk
Ólavur Heilagi

**Ólavur II (Haraldsson) hin Heilagi** (*Oláfr hinn helgi*) (995 - 29. juli 1030) var kongur í Noregi 1015 - 1028. Ólavur Heilagi er verndarhalgimenni hjá Føroyum, Noregi og Álandi. Rex Perpetuus Norvegiae – “Ævigi kongur Noregs” verður Ólavur heilagi nevndur. Eingin annar kongur hevur havt so stóran týdning fyri Noreg og tess gomlu atlond sum hann. Hann var kongaborin, føddur 995, sama árið sum Ólavur Trygvason kom aftur til Noregs. Hann var ættaður frá Haraldi hárfagra. Foreldrini vóru Haraldur Grenski, kongur í Ringaríki, og Ásta Guðbrandsdóttir. 

Eingin av teimum norsku kongunum, ið kravdu valdið yvir Føroyum, er so væl kendur sum Ólavur hin heilagi. Ólavsøkan er til minnis um Ólav Heilaga. Í Føroyingasøgu verður sagt frá, at Ólavur Heilagi á fundi við føroyingar ásetur lógir og skatt í Føroyum. Sóknarkirkjan í Kirkjubø er nevnd Ólavskirkjan eftir Ólavi heilaga. Á runda toppstykkinum á stólarvanga úr kirkjuni er skurðmynd av konginum, ið roknaður var sum verndarhalgimenni føroyinga. 

Bólkur:Norskir kongar
Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Kongalig
Bólkur:Halgimenni
Bólkur:Føðingar í 10. øld
Bólkur:Andlát í 11. øld
Óli Niklái Skaalum

**Óli Niklái Skaalum** (29. apríl 1849 - 29. januar 1924) varð lærari í Hvalba og tingmaður hjá Sambandsflokkinum 1906 - 1916. Hann var útbúgvin lærari í 1872. Hann undirvísti í Sandvík til 1909 og síðan í Hvalba.

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Hvalbingar
Bólkur:Føðingar í 1849
Bólkur:Andlát í 1924
Lerwick

**Lerwick** (skotskt gæliskt: *Liùrabhaig*), grundlagdur uml. 1653, er størsti býur og høvuðsstaður í Hetlandi. Har búgva umleið 7.070 fólk. 

Lerwick er norðasti býur í Skotlandi. Skansin *Fort Charlotte* ið varð bygdur í 1665 er navngivin eftir drotningini hjá Georg 3 kongi, og er ein av best vardu skansunum í Skotlandi. Navnið kemur av norrønum: *Leirvík*.

Úr Lerwick er ferjusamband til Aberdeen á skotska meginlandinum og Kirkwall í Orknoyggjum (NorthLink Ferries) og til smærru oyggjarnar Bressay og Out Skerries. Í nøkur ár sigldi Smyril Line uppá Lerwick, men økonomiskt grundarlag var ikki fyri hesi sigling.

## Myndir

Mynd:Lerwick Ft Charlotte.jpg|Lerwick, oyggin Bressay í baksýni.
Mynd:Lerwick square.jpg|"The Market Cross" í miðbýnum.


## Sí eisini

Leirvík

## Slóðir úteftir
* Lerwick havn, lerwick-harbour.co.uk (á enskum)
* Lerwick bátafelag , lerwickboating.shetland.co.uk (á enskum)
* Lerwick, Shetland, wikivoyage (á enskum)

Bólkur:Hetland
Bólkur:Býir í Skotlandi
Poul E. Petersen

**Poul E. Petersen** (29. august 1901 í Sørvági - 25. apríl 1977) var lærari.

* 1923 - 1941 Lærari í Mykinesi.
* 1938 Útnevndur ítróttaráðgevi
* 4. apríl 1939 - 1946 Ítróttasamband Føroya varð sett á stovn og Poul var kosin fyrsti formaður.
* 1954 - 1960 Formaður í Føroya Lærarafelag.

## Útgivið
Hann skrivaði fleiri bøkur til skúlabrúks, sum vóru útgivnar av Føroya Lærarafelag/Skúlabókagrunninum.

Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Føðingar í 1901
Bólkur:Andlát í 1977
Ítróttasamband Føroya

**Ítróttasamband Føroya** varð stovnað 4. apríl 1939. Ítróttasamband Føroya verður eisini ofta nevnt við styttingini ÍSF.

## Forsetar

## Heiðurslimir

* Jógvan Waagstein. læriri, tónskald og fimleikalærari
* Holten Castenschiold, generalmajorur, Keypmannahavn
* Poul E. Petersen, forseti ÍSF 1939 - 1946
* Heðin Mortensen, forseti ÍSF 1980 - 2008

## Keldur

## Ávísingar úteftir
* Ítróttasamband Føroya

Bólkur:Føroysk ítróttafeløg
Jógvan Poulsen

**Jógvan Poulsen** (føddur 19. februar 1854 við Svínáir, doyði 21. januar 1941 á Strondum) var ein føroyskur lærari, rithøvundur og politikari (Sambandsflokkurin).

Hann var sonur Birgithe (fødd Thomasdatter) og Poul Joensen. Foreldur hansara komu upprunaliga úr Funningi og av Eiði, men settu búgv við Svínári, ið tá var ein ung niðursetubygd.

Hann var lærari í Sjóvar sókn og tingmaður hjá Sambandsflokkinum.

Frá 1876 - 1917 helt hann skúla á Strondum, Skála og Selatrað.

Hann útgav *Förisk ABC og lesingabók*, eitt læruverk í føroyskum máli saman við C.L. Johannesen í 1891, men hetta gjørdist skjótt ikki í trá við nýggju rættskrivingarreglurnar hjá V.U. Hammershaimb, ið vóru samtyktar at vera galdandi, eftir at bókin varð komin út.

Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Politikarar úr Sambandsflokkinum
Bólkur:Føðingar í 1854
Bólkur:Andlát í 1941
Bólkur:Løgtingslimir
Poul Petersen

**Poul Petræus Johan Sigurd Daniel Olaf Petersen** (3. september 1901 í Funningi - 7. januar 2001 í Funningi) var løgfrøðingur. Hann varð valdur á ting fyri Fólkaflokkin í Eysturoy.

* 1940 - 1970 Løgtingslimur.
* 1951 - 1971 Fulltrúi í landstýrinum.

## Útgivið

* 1968 Ein føroysk bygd
* 1974 - 1992 Føroyar í søguni (3 bd., tvs 1975-1996)

## Heiðurslønir

* 1973 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir fyri bókina *Ein føroysk bygd*http://www.byarbok.fo/heidursloenir/poulpetersen.htm

Petersen, Poul
Petersen, Poul
Bólkur:Føðingar í 1901
Bólkur:Føroyskir løgfrøðingar
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Andlát í 2001
Føroya Lærarafelag

**Føroya Lærarafelag** varð stovnað í 1898. Í 1956 stovnaði Føroya Lærarafelag "Bókadeild Føroya Lærarafelags" sum hevur givið út nógvar fagurbókmentir, serliga til børn og ung. 

## Formenn í Føroya Lærarafelag

* 1898 - 1902 Louis Bergh
* 1902 - 1915 Poul Jensen
* 1915 - 1927 Símun P. úr Konoy
* 1927 - 1930 Peter Mohr Dam
* 1930 - 1934 Mikkjal á Ryggi
* 1934 - 1942 Rikard Long
* 1942 - 1954 Marius Johannesen
* 1954 - 1960 Poul E. Petersen
* 1960 - 1963 Johs. A. Næs
* 1963 - 1964 Ludvig Petersen
* 1964 - 1968 Johs. A. Næs
* 1968 - 1969 Hans Kristiansen
* 1969 - 1980 Eilif Samuelsen
* 1980 - 1984 Marita Petersen
* 1984 - 1988 Trygvi Teirin
* 1988 - 1992 Inga Høgenni
* 1992 - 1997 Esmar Berg
* 1997 - 1997 Jenny Lydersen
* 1997 - 1999 Andras L. Samuelsen
* 1999 - 2003 Elsa Birgitta Petersen
*2003 - 2005 Jóhannes Eli Iversen
* 2005 - 2010 Magnus Tausen
* 2010 - 2010 Páll Poulsen (virkandi formaður frá juni til september)
* 2010 - 2019 Herálvur Jacobsen
*2019 - d.d.   Jacob Eli S. Olsen

## Útgivið

* 1998 - Lærarafólk í Føroyum

Føroya Lærarafelag
Bólkur:Føroysk fakfeløg
Jacob Lindenskov

**Jacob Lindenskov** ( f. 10. juni 1933 í Havn, d. 18. august 2018 í Havn), var deildarstjóri og politikari fyri Javnaðarflokkin. Hann var sonur Johannes Edvard Lindenskov og Biritu Lindenskov (f. Joensen). 10. mai 1961 giftist hann við Jónu Lindenskov (f. Jacobsen) úr Fuglafirði, tey fingu trý børn Elin, Biritu og Eirikur Lindenskov.

* 1958 – 1966: løgtingsmaður
* 1970 – 1990: løgtingsmaður
* 1992 – 1994: løgtingsmaður, varamaður fyri Maritu Petersen
* 1984 – 1987: løgtingsformaður
* 1979 – 1984: fólkatingsmaður
* 1987 – 1988: fólkatingsmaður
* 1990 – 1993: fólkatingsmaður
* 1968 – 1979: landsstýrismaður

## Kelda
* 2005 – *Kraks Blå Bog 2005/2006*, s. 719

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1933
Bólkur:Løgtingsformenn í Føroyum
Bólkur:Føroyskir fólkatingslimir
Bólkur:Varaløgmenn í Føroyum
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Almannamálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Heilsumálaráðharrar í Føroyum
Marius Johannesen

**Marius Theophilus Johannesen** róptur **Marius á Háskúlanum** (5. mars 1905 í Funningi - 16. juli 1986 í Tórshavn) var ein føroyskur lærari, politikari, rithøvundur og ritstjóri. Fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var í fýra ár sjómaður, til hann í 1923 fór á læraraskúla í Havn, har hann tók prógv í 1926. Sama ár varð hann settur í starv við skúlarnar í Mikladali og á Trøllanesi, her starvaðist hann, til hann í 1953 varð settur sum fyristøðumaður á Føroya fólkaháskúla, eitt starv hann røkti, til hann vegna aldur og við eftirløn legði frá sær í 1970.

Marius hevur røkt mong álitisstørv innan føroyska skúlaverkið, formaður Føroya Lærarafelags var hann 1942-1953 og seinni aftur stjórnarlimur eitt skifti, blaðstjóri á Skúlablaðnum 1942-1967. Hann hevur eisini tikið lut í politikki sum løgtingsvalda umboð Sjálvstýrisfloksins í Suðurstreymoy tey bæði valskeiðini 1958-1966 og sum blaðstjóri á Tingakrossi drúgt áramál.

Marius hevur sjálvur skrivað og eisini lagt til rættis hóp av bókaútgávum: Føroyska fólkaskúlanum skrivaði hann lærubøkurnar "Skrivligt føroyskt 4-5. skúlaár", 1952, og "6.-7. skúlaár", 1954. Hann hevur skrivað barnabókina "Nósi kjósagrái", 1975, "Jólabókina" 1975, "Eitt sindur um Kalsoynna", 1976, "Megnarmenn og -kvinnur", 1979, "Føroysk barnaspøl", 1979. 

## Størv og álitisstørv
* 1930 - 1938 Borgarstjóri í Mikladals kommunu
* 1942 - 1953 Borgarstjóri í Mikladals kommunu
* 1942 - 1954 Formaður í Føroya Lærarafelagi
* 1953 - 1970 Fyristøðumaður á Føroya Fólkaháskúla
* 1958 - 1966 Løgtingslimur
* 1967 - 1978 Blaðstjóri á Tingakrossi
* 1981 - 1986 Ritstjóri á Varðanum

## Útgivið
* 1952 - "Skrivligt føroyskt 4-5. skúlaár"
* 1954 - Skrivligt føroyskt 6.-7. skúlaár
* 1974 - Matur og matgerð (saman við Óluvu Skaale)
* 1975 - Nósi kjósagrái
* 1976 - Lærarafólk í Føroyum 1870-1976 (2.útg.)
* 1976 - Eitt sindur um Kalsoynna
* 1979 - Føroysk barnaspøl
* 1979 - Megnarmenn og -kvinnur

## Heiðurslønir
* 1976 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir fyri *Matur og matgerð*

Johannesen, Marius
Bólkur:Føroyskir barnabókahøvundar
Johannesen, Marius
Bólkur:Borgarstjórar í Føroyum
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Føðingar í 1905
Bólkur:Andlát í 1986
Bólkur:Føroyskir blaðstjórar
Bólkur:Føroyskir ritstjórar
Bólkur:Funningsfólk
Edward Mitens

**Edward Esbern Mitens** (føddur 30. november 1889 á Tvøroyri – doyði 3. juni 1973 í Havn), cand. jur. 1912, navnaskifti frá **Mortensen** 1923,  landsrættarsakførari, Sjálvstýrisflokkurin. Edward Mortensen, sum í 1923 fekk sær eftirnavnaskifti til Mitens, varð føddur á Tvøroyri 30/11-1889. Ungur kom hann í 1901 til Havnar at ganga í realskúla, haðan hann tók prógv í 1905. Úr Havn gekk leiðin niður á Sorø lærda skúla, har hann tók studentsprógv í 1907. Beinanvegin tók hann upp løgfrøðislestur við lærda háskúlan í Keypmannahavn, og hann tók prógv sum cand. jur. Í 1912.

Aftan á lokið prógv las hann eitt stutt skifti á lærda háskúlanum í Oxford í Onglandi, var aftur í Keypmannahavn nakrar mánaðir og kom so í 1913 til Føroya; her arbeiddi hann fyrst sum sýslumaður, so sum sakførarafulltrúi, frá 1924 sum sakførari og frá 1934 sum landsrættarsakførari.

Blaðungur kom hann upp í politikk. Hann sat á fólkatingi 1915-18 og á løgtingi umboðandi Sjálvstýrisflokkin í Suðuroyar valdømi frá 1916 til 1939, tvey skeið 1928-31 og 1936-39 var hann tingformaður.

Í 1939 varð hann settur í nýskipaða starvið sum skrivstovustjóri løgtingsins, og í hesum starvi sat hann, til hann legði frá sær vegna aldur, tó burtursæð frá tíðarskeiðinum 1954-58, tá hann sat í landsstýrinum umboðandi Sjálvstýrisflokkin. Í landsstýrinum umsat hann mentanarmál og var íðin talsmaður fyri stovnsetan av føroyskum útvarpi.

Mitens var eisini bókmentahugaður maður; hann skrivaði í 1916 stuttan bókling um lívssøgu og virki V.U. Hammershaimbs, og seinni legði hann til rættis minningarrit um Fríðrik Petersen og Rasmus Effersøe.

Høvuðsútgávuverk Mitens man vera Føroyskt lógsavn. Umfatandi serstakar føroyskar lógir og administrativar fyriskipanir 1687-1953, 1953, við uppískoyti 1959, sum fevnir um tíðina 1953-59. Hjálparmaður hansara var Chr. Lørup Sørensen.

Manna millum man kendasta verk hansara vera endurminningarrøðin Eg minnist, 1960-69, um barnaárini, skúlaog læruárini, tíðina sum sýslumaður, fólkatingsmaður og sakførari, løgtingsmannaárini 1946-39 og tíðina sum skrivstovustjóri løgtingsins.

Edward Mitens doyði í 1973.

* 1916 - 1940 Løgtingsmaður.
* 1928 - 1931 Løgtingsformaður.
* 1936 - 1939 Løgtingsformaður.
* 1954 - 1959 Landsstýrismaður.

## Útgivið

* 1950 - Færøernes selvstyre. Trykt i: Ugeskrift for Retsvæsen 1950.
* 1951 - Færøernes selvstyre. Trykt i: Ugeskrift for Retsvæsen 1951.

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1889
Bólkur:Løgtingsformenn í Føroyum
Bólkur:Politikarar úr Sjálvstýrisflokkinum
Bólkur:Andlát í 1973
Sunleif Rasmussen

**Sunleif Rasmussen** (19. mars 1961 á Sandi), føroyskt tónaskald. Sunleif Rasmussen hevur síðan 2002 verið kórleiðari í kamarkórinum Tarira, sum varð sett á stovn sama ár.

## Verk
* 1995 - 1997 Symfoni nr.1 - "Oceanic Days".

## Heiðurslønir og tilnevningar
* 2002 - Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins fyri verkið Symfoni nr.1 Oceanic Days (1995-97).
* 2010 - Mentanarvirðisløn Landsins
*2014 - Tilnevndur FMA Ársins lag/verk í Opna bólkinum
*2014 - Tilnevndur FMA Ársins fløgu í Opna bólkinum
*2017 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins kompositión fyri Symphony No. 2: The Earth Anew.

## Keldur

* Tarira

Rasmussen, Sunleif
Rasmussen, Sunleif
Rasmussen, Sunleif
Bólkur:Kórleiðarar
Sámal Petersen

**Sámal Petersen** (f. 3. juli 1904 i Klaksvík, d. 7. oktober 1976) var lærari og politikari fyri Sjálvsstýrisflokkin. 

Sámal Petersen umboðaði Sjálvstýrisflokkin på Løgtingi frá 1957 til 1966, og var løgtingsformaður frá 1963 til 1966. Seinni var hann landsstýrismaður í kommunu-, mentanar- og skúlamálum frá 1967 til 1972. Hann var býráðslimur í Klaksvíkar kommunu 1939–1951 og 1959–1962, og var borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu 1939–1943, 1949 og 1959–1961.

Hann var útbúgvin lærari frá Haslev seminarium í 1928, og arbeiddi síðani sum lærari í Klaksvík til 1971. 

## Keldur
**Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 2 (2002), s. 339. (PDF )

Bólkur:Mentamálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Skúlamálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Klaksvíkingar
Bólkur:Føðingar í 1904
Bólkur:Andlát í 1976
Jenis av Rana

**Jenis Kristjan av Rana** (føddur 7. januar 1953 í Trongisvági) er ein føroyskur lækni og politikari fyri Miðflokkin. Jenis hevur læknaprógv frá 1983 og hevur verið kommunulækni í Tórshavn síðan 1995. Hann hevur verið løgtingsmaður fyri Miðflokkin síðan 1994, og býráðslimur í Tórshavn 1993–1996. Hann var limur í Marknaðarnevnd og Arbeiðaramálanevnd Løgtingsins 1994–1998, og hevur verið limur í Uttanlandsnevnd Løgtingsins síðan 1998. Floksformaður 1994–1997 og frá 2001. Formaður í Hjálparlæknaráð Føroya 1989–1995, nevndarlimur í Læknafelag Føroya 1989–1995.

## Ávisingar úteftir

* logting.fo 
* jenisavrana.fo 
* ruv.is

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1953
Bólkur:Læknar í Føroyum
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Politikarar úr Miðflokkinum
Nils Malmros

**Nils Malmros** (5. oktober 1944 í Århus) er ein danskur filmsleikstjóri og lækni. Hann hevur eitt nú leikstjórnað fimin Barbara, sum byggir á skaldsøguna hjá Jørgen-Frantz Jacobsen

## Filmar

### Spælifilmar
* 1968 - *[[En mærkelig kærlighed]]*
* 1973 - *[[Lars-Ole, 5.c.]]*
* 1977 - *[[Drenge]]*
* 1981 - *[[Kundskabens træ]]*
* 1983 - *[[Skønheden og udyret (1983 film)|Skønheden og udyret]]*
* 1989 - *[[Århus by Night]]*
* 1992 - *[[Kærlighedens smerte]]*
* 1997 - *[[Barbara (filmur)|Barbara]]*
* 2002 - *[[At kende sandheden]]*
* 2009 - * [[Kærestesorger (film)|Kærestesorger]]*
* 2013 – *[[Sorg og Glæde]]*

### Stuttfilmar
* 1978 - *Kammesjukjul*

## Keldur

* 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 763

Bólkur:Filmsleikstjórar úr Danmark
Bólkur:Læknar
Johan Christian Djurhuus

**Johan Christian Djurhuus** róptur Faktorin (føddur 1834 í Tórshavn, deyður 17. juni 1918 í Klaksvík) varð keypmaður og politikari Hann tók handilsútbúgving í Danmark, og gjørdist seinni keypmaður í Klaksvík. Djurhuus var kommunustýrislimur í Klaksvíkar kommunu í fleiri ár, og valdur inn á Føroya Løgting fyri Norðoyar 1885–1897.

Hann var bróðir Andreas Djurhuus og Hans Olaus Djurhuus.

## Keldur
**Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 2 (2002), s. 273. (PDF )

Djurhuus, Johan Christian
Bólkur:Føðingar í 1834
Bólkur:Andlát í 1918
Bólkur:Føroyskir keypmenn
Bólkur:Klaksvíkingar
Bólkur:Havnafólk
Ulla Boje Rasmussen

**Ulla Boje Rasmussen** (f. 12. mars 1950 í Århus) er ein danskur filmsleikstjóri. Fyrsti filmur hennara *"1700 meter fra fremtiden"* varð gjørdur, áðrenn tunnilin til Gásadals var gjørdur, heitið á filminum sipar til, at Gásadalur tá lá avskorin frá øðrum bygdum í Vágunum, og tann tá ætlaði tunnilin skuldi vera 1700 metrar langur. Filmarnir *"Tre blink mod vest"* og *"Færøerne.dk"* eru eisini um føroysk viðurskifti.

## Filmar

* 1990 - 1700 meter fra fremtiden
* 1992 - Tre blink mod vest
* 2003 - Færøerne.dk

## Kelda

* 2005 - Kraks Blå Bog 2005/06, s. 977 (Rasmussen, Ulla Boje)

Bólkur:Filmsleikstjórar úr Danmark
Bólkur:Føðingar í 1950
Jógvan Ingvard Olsen

**Jógvan Ingvard Olsen** (f. 8. juli 1930 á Toftum) er fyrrverandi reiðari og politikari fyri Sambandsflokkin.

Jógvan Ingvard Olsen fekk skiparaprógv í 1953 og skipsføraraprógv í 1954. Hann arbeiddi sum skipari frá 1958 og sum reiðari og skipari frá 1958. 

Hann var tingmaður fyri Sambandsflokkin 1970-1998, harav var hann tingformaður juli-sept. 1994 og 1995-1998. Han var landsstýrismaður í fiskivinnu- og orkumálum juni 1989 til januar 1990. 

Av øðrum sessum kunnu nevnast, at hann var bygdaráðslimur í Nes kommunu 1974-1980, harav bygdaráðsformaður í kommununi 1976-1980 og jan.-aug. 1989, at hann var formaður í Lønjavningargrunninum, hann sat í umboðsráðnum fyri Tryggingarsambandið í nøkur ár og í Norðurlandaráðnum 1991-93.

## Kelda
* *Løgtingið 150 - Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 322 (PDF-Download )

Bólkur:Løgtingsformenn í Føroyum
Bólkur:Politikarar úr Sambandsflokkinum
Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1930
Bólkur:Løgtingslimir
ABBA

**ABBA** var ein svenskur tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1972 av Björn Ulvaeus, Agnetha Fältskog, Benny Andersson og Anni-Frid 'Frida' Lyngstad. ABBA vann Melodifestivalen 1974 við sanginum Waterloo.

Musicalfilmurin við abbatónleiki og Meryl Streep í høvuðsleiklutinum gjørdist mest sæddi filmurin í Havnar bio í 2008. 
 
## Útgávur

* 1973 - *[[Ring Ring]]*
* 1974 - *[[Waterloo]]*
* 1975 - *[[ABBA (útgáva)|ABBA]]*
* 1976 - *[[Arrival]]*
* 1977 - *[[The Album]]*
* 1979 - *[[Voulez-Vous]]*
* 1980 - *[[Super Trouper]]*
* 1981 - *[[The Visitors]]*
* 2021 - *[[Voyage]]*

## Slóðir

Bólkur:Svenskir tónleikabólkar
Bólkur:Vinnarar av Eurovision Song Contest
Bólkur:Melodifestivalen luttakarar
Bólkur:ABBA
Vinnuvitan

Vinnuvitan (stovnað 2004) er føroyskt vikublað um føroyskt vinnulív til føroysk vinnulívsfólk og onnur við áhuga fyri vinnulívinum. Endamálið við Vinnuvitan er at kveikja og kanna vinnulívið. Vinnuvitan kemur út einaferð um vikuna.

## Søgan

Í juli 2007 keypti Vinnuvitan Vikublaðið, sum kemur ókeypis út í hvørt hús í Føroyum einaferð um vikuna .

Í apríl 2008 keypti Dimmalættingin Vinnuvitan og harvið eisini Vikublaðið og Forlagið á Deild.

Í desember 2008 boðaði Dimmalætting frá, at bløðini Vinnuvitan og Vikublaðið ikki komu út aftur, tí bløðini góvu hall, og útlitini vóru sera ring júst tá, orsakað av fíggjarkreppuni, sum herjaði kring allan heimin.
Dimmalætting skrivar tó um føroyskt vinnulív, sum partur av blaðnum. 
Dimmalætting eigur og rekur heimasíðuna *Vinnuvitan.biz*, sum er heimasíðuskipan, har øll føroysk partafeløg (p/f) og smápartafeløg (sp/f) eru skrásett. Har ber til at finna fram til hvør ið er í teimum ymisku nevndunum, hvørji partafeløg eru hvar og so framvegis. Upplýsingarnir har eru tó ikki alment tilgongiligir uttan víðari. Fólk mugu tekna hald, fyri at brúka víðkaðu leitiskipanina.

## Áðrenn Dimmalætting keypti Vinnuvitan
Undir navninum *Forlagið á Deild* gav Vinnuvitan eisini Skipalistan og aðrar bøkur út .

Blaðstjóri: Óli á Deild Olsen

Søluleiðari: Eyðun Samuelsen

## Keldur


  

## Slóðir úteftir

* Vinnuvitan 
* Vinnuvitan um felagið 
* Vinnuvitan.biz

Bólkur:Føroyskir tíðindamiðlar
Bólkur:Føroyskt vinnulív
Värmlands län

**Värmlands län** er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Värmlands län mark við Noreg, í norðri við Dalarnas län, í eystri við Örebro län og í suðri við Västra Götalands län. Värmlands län varð stovnaður á 1779. Høvuðsstaðurin í Värmlands län er Karlstad.

Värmlands län hevði 274.582 íbúgvar í 2014 og eina vídd á 17.583 km&sup2;.

## Kommunur

* Arvika kommuna
* Eda kommuna
* Filipstads kommuna
* Forshaga kommuna
* Grums kommuna
* Hagfors kommuna
* Hammarö kommuna
* Karlstads kommuna
* Kils kommuna
* Kristinehamns kommuna
* Munkfors kommuna
* Storfors kommuna
* Sunne kommuna
* Säffle kommuna
* Torsby kommuna
* Årjängs kommuna

Bólkur:Sýslur í Svøríki
Henrik Old

**Henrik James Frits Old** (20. juni 1947 í Vági) er ein føroyskur politikari og skipari. Hann var løgtingsmaður frá 1984 til 2008 og varð aftur valdur inn á  Ting 29. oktober 2011. Tær fyrstu ferðirnar ið hann stillaði upp, var Føroyar býtt sundur í 7 valdømi, Henrik Old stillaði upp og varð valdur í Suðuroyar valdømi fyri Javnaðarflokkin. Tá hann stillaði upp og varð valdur í 2011 var Føroyar 1 valdømi, men hann varð stillaður upp av Suðuroyar Syðra Javnaðarfelag. Hann var aftur valdur í Løgtingið í 2015, 2019 og 2022.

Henrik Old var fiskimaður frá 1964 til hann í 1977 gjørdist skipari. Henrik Old er sonur Henrikku Jacobsen Old og Dennis William Connor Old. Fosturforeldur hansara vóru Inger og Johannes Joensen úr Vági. Henrik er giftur við Elsebeth Old, sum er dóttir Jenny Hentze og Petur í Gong. 

## Formanssessir

* 1991 - 1992 Formaður í løgtingsins fiskivinnunevnd.
* 1994 - 1995 Formaður í løgtingsins fiskivinnunevnd.
* 1991 - 1992 Formaður í Tingmannaráði Útnorðurs.
* 1987 - 1995 Formaður í nevndini fyri Lønjavningargrunn Skipsfiskimanna.
* 1995 - ? Formaður í løgtingsins vinnunevnd.

## Henrik Old stillaði upp til formansvalið hjá Fiskimannafelagnum

Í desember 2009 gjørdist greitt, at Henrik Old stillaði upp til formansvalið í Fiskimannafelagnum móti Jan Højgaard. Úrslitið gjørdist tó, at Jan Højgaard vann við 653 atkvøðum, Henrik Old fekk 380.http://www.portal.fo/?lg=68341

## Keldur

* logting.fo 
* portal.fo "Orrusta millum Old og Højgaard í dag"
* portal.fo "Jan vann á Henriki"

## Slóðir
* j.fo

Old, Henrik
Bólkur:Føðingar í 1947
Bólkur:Føroyskir skiparar
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Bólkur:Samferðslumálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Vágbingar
Andreas William Restorff

**Andreas William Restorff** (5. mars 1846 í Havn - 25. mars 1898) var keyp- og útgerðarmaður. Pápi Andreas var M.C. Restorff, vanliga nevndur *Gamli Restorff*. Frants Restorff er sonur Andreas.

* 1889 - 1892 Løgtingslimur.

Bólkur:Føroyingar
Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1846
Bólkur:Andlát í 1898
Martin Christian Restorff

**Martin Christian Restorff** (26. juni 1816 í Keypmannahavn - 24. juli 1897 í Tórshavn), vanliga nevndur **Gamli Restorff**, kom til Føroya í 1848 at arbeiða sum bakari og kondittari hjá Kongaliga Einahandlinum. Hann arbeiddi fyri at fáa fríhandil í Føroyum, og tá tað hendi í 1856 tók hann stig til at seta á stovn Restorff's Handil í Havn, handilin var niðri í Vágsbotni. Seinni komu fleiri av hesum handlum kring alt landið. Hann stovnaði eisini Restorff's Bryggjarí í Havn. Í 1896 á áttati ára føðingardegi hansara, heiðraði Tórshavnar býráð honum við at útnevna hann til heiðursborgara í Tórshavn. Martin er abbi Frants Restorff.

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1816
Bólkur:Andlát í 1897
Bólkur:Føroysk vinnulívsfólk
Västra Götalands län

**Västra Götalands län** er ein sýsla í Svøríki. Í norðvestri hevur Västra Götalands län mark við Noreg, í norðri við Värmlands län, í eystri við Örebro län, Jönköpings län og Östergötlands län og í suðri við Hallands län. Västra Götalands län varð stovnaður á 1998. Høvuðsstaðurin í Västra Götalands län er Göteborg.

Västra Götalands län hevur umleið 1 615 084 íbúgvar (2013) og en vídd við 25 246,9 km&sup2;.

### Kommunur



* Ale kommuna
* Alingsås kommuna
* Bengtsfors kommuna
* Bollebygds kommuna
* Borås kommuna
* Dals-Eds kommuna
* Essunga kommuna
* Falköpings kommuna
* Färgelanda kommuna
* Grästorps kommuna
* Gullspångs kommuna
* Götene kommuna
* Göteborgs kommuna

* Herrljunga kommuna
* Hjo kommuna
* Härryda kommuna
* Karlsborgs kommuna
* Kungälvs kommuna
* Lerums kommuna
* Lidköpings kommuna
* Lilla Edets kommuna
* Lysekils kommuna
* Mariestads kommuna
* Marks kommuna
* Melleruds kommuna

* Munkedals kommuna
* Mölndals kommuna
* Orust kommuna
* Partille kommuna
* Skara kommuna
* Skövde kommuna
* Sotenäs kommuna
* Stenungsunds kommuna
* Strömstads kommuna
* Svenljunga kommuna
* Tanums kommuna
* Tibro kommuna

* Tidaholms kommuna
* Tjörns kommuna
* Tranemo kommuna
* Trollhättans kommuna
* Töreboda kommuna
* Uddevalla kommuna
* Ulricehamns kommuna
* Vara kommuna
* Vårgårda kommuna
* Vänersborgs kommuna
* Åmåls kommuna
* Öckerö kommuna


## Keldur


Bólkur:Sýslur í Svøríki
Johan Henrik Schrøter

**Johan Hendrik Schrøter** (25. februar 1771 í Tórshavn - 14. november 1851) var sóknarprestur í Suðuroyar prestagjaldi (2. november 1804 - 19. apríl 1826). Jørgen Frantz Hammershaimb var abbi J.H.S. Schrøter fekst við at savna kvæðauppskriftir; hann skrivaði eisini upp sagnir. Hann varð borin í heim í Havn í 1771, har faðirin, sum var av týskari ætt, var lækni. Schrøter gekk í Havnar latínskúla árini frá 1784 til 1790 og leitaði sær síðan til Danmarkar at fáa víðari útbúgving; hann varð studentur í 1791 og tók gudfrøðisprógv við Lærda háskúlan í 1796.

Frá 1797 verður hann settur sum hjálparprestur í Suðuroy, og frá 1804 situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í Leirum í Hvalba. Aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær, búði hann í fýra ár suðuri í Vági, flutti so í 1828 til Havnar at búgva, og her búði hann til deyðadags í 1851.

## Stavseting
### Føroyingasøga

### Faðir vár
Faðir vár í týðing Schrøters av Matteus Evangeliinum frá 1823:

Feâjir vaar, tû sum ér ui Himlunun! 
Haillit væri Navn tuit!
Kómi Ruigji tuit! Skjé tuin Villie,
sum ui Haimmalinun, so ogsó aa Jørini!
Gjév okkun ui Deâ okkara daglia Brei! 
O forlaad okkun okkara Skjild,
sum víd forlaada Skjildarun okkara!
O lai okkun ikkje inn ui Fruistilse! 
Men fruja okkun fraa tui Onda! 
Thui tuit ér Ruigje o Méje o Harlihaid ui Evihaid! Amen!

## Útgivið

* 1823 - Mathæi Evangelium (týðing)
* 1832 - Færeyinga Saga (týðing)

## Keldur

* Dansk biografisk Lexikon
* Janus Øssursson: Føroya biskupa, prósta og prestatal. Mentunargrunnur Føroya Løgtings, 1963
* Johan Hendrik Schrøter (1771-1851), snar.fo

Bólkur:Føroyskir týðarar
Schrøter, Johan Henrik
Bólkur:Havnafólk
Schrøter, Johan Henrik
Bólkur:Andlát í 1851
Johan Hendrik Schrøter

**Johan Hendrik Schrøter** (13. februar 1842 í Trongisvági - 16. apríl 1911 í Tórshavn) var keypmaður, bóndi og sýslumaður.

* 1873 - 1905 Løgtingslimur.
* 1884 - 1887 Fólkatingsmaður.

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1840-árunum
Bólkur:Andlát í 1911
Bólkur:Føroyskir keypmenn
Bólkur:Sýslumenn í Føroyum
Bólkur:Føroyskir fólkatingslimir
Bólkur:Føroyskir bóndir
Bólkur:Løgtingslimir
Christian Valdemar Henri John

**Kristian Krúnprinsur** (*Christian Valdemar Henri John*, føddur 15. oktober 2005) er krúnprinsur av Danmark, sonur Mary Drotning og Fríðrikur X.

Krúnprinsurin varð doyptur 21. januar 2006 í Christiansborg Slotskirke, Keypmannahavn.

## Slóðir úteftir
H.K.H. Kronprinsen (danskt) 

Christian
Bólkur:Danskir prinsar
Bólkur:Føðingar í 2005
Blekinge län

**Blekinge län** er ein sýsla í syðra parti av Svøríki og liggur í landsynningspartinum av Götaland. Í vestri hevur Blekinge län mark við Skåne län, í norðri við Kronobergs län og í landnyrðing við Kalmar län. Blekinge län varð stovnað í 1683. Høvuðsstaðurin í Blekinge län er Karlskrona.

Blekinge län hevði 153.841 íbúgvar í 2014 og eina vídd á 3.039,4 km&sup2;.

### Kommunur
* Karlshamns kommuna
* Karlskrona kommuna
* Olofströms kommuna
* Ronneby kommuna
* Sölvesborgs kommuna

Bólkur:Sýslur í Svøríki
*
Frants Restorff

**Frants Restorff** (1871 í Havn - 1933) var bakari og stovnaði Frants Restorffs Bakarí í 1902. Pápi Frants var keyp- og útgerðarmaðurin Andreas William Restorff.

## Frants Restorffs Bakarí
Bakaríið varð latið upp í 1902 og læt aftur í 2006. Virkið var fyrr sama ár selt til Grón (bakarí), men handilin virkaði tá eina tíð sum bakaríútsøla hjá hesum virki. Handilin læt endaliga aftur á sumri 2006.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Restorff, Frants
Restorff, Frants
Bólkur:Andlát í 1933
Dalarnas län

**Dalarnas län** er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Dalarnas län mark við Noreg, í norðri við Jämtlands län, í ein landnyrðing og móti eystri við Gävleborgs län, í suðri víð Värmlands län, Örebro län og Västmanlands län. Dalarnas län varð stovnað í 1647. Høvuðsstaðurin í Dalarnas län er Falun.

Dalarnas län hevði 278.465 íbúgvar í 2014 og er 30.222,6 km&sup2; til víddar.

### Kommunur
* Avesta kommuna
* Borlänge kommuna
* Falu kommuna
* Gagnefs kommuna
* Hedemora kommuna
* Leksands kommuna
* Ludvika kommuna
* Malung-Sälens kommuna
* Mora kommuna
* Orsa kommuna
* Rättviks kommuna
* Smedjebackens kommuna
* Säters kommuna
* Vansbro kommuna
* Älvdalens kommuna

Bólkur:Sýslur í Svøríki
Gotlands län

**Gotlands län** er ein sýsla í Svøríki. Gotland er ein oyggj í eystarta parti av Svøríki og hevur bert eina kommunu. Gotlands län varð stovnað í 1678. Høvuðsstaðurin í Gotlands län er Visby.

Gotlands län hevur umleið 57.661 íbúgvar og eina vídd á 3.140 km&sup2;.

### Kommuna
*Gotlands kommuna

*
Gävleborgs län

**Gävleborgs län** er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Gävleborgs län mark við Dalarnas län og Jämtlands län, í norðri við Västernorrlands län og í suðri víð Uppsala län og Västmanlands län. Gävleborgs län varð stovnað í 1762. Høvuðsstaðurin í Gävleborgs län er Gävle.

Gävleborgs län hevði 277 970 íbúgvar (2013) og eina vídd á 19 629,3 km&sup2;.

### Kommunur
* Bollnäs kommuna
* Gävle kommuna
* Hofors kommuna
* Hudiksvalls kommuna
* Ljusdals kommuna
* Nordanstigs kommuna
* Ockelbo kommuna
* Ovanåkers kommuna
* Sandvikens kommuna
* Söderhamns kommuna

## Keldur


Bólkur:Sýslur í Svøríki
Hallands län

**Hallands län** er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Hallands län mark við Kronobergs län og Jönköpings län, í norðri við Västra Götalands län og í suðri víð Skåne län. Hallands län varð stovnaður á 1719. Høvuðsstaðurin í Hallands län er Halmstad.

Hallands län hevur 306 840 íbúgvar (2013) og eina vídd við 5 687,11 km&sup2;.

### Kommunur
* Kungsbacka kommuna
* Varbergs kommuna
* Falkenbergs kommuna
* Hylte kommuna
* Halmstads kommuna
* Laholms kommuna

## Keldur


Bólkur:Sýslur í Svøríki
*
Jämtlands län

**Jämtlands län** er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jämtlands län mark við Västernorrlands län og Gävleborgs län, í norðri við Västerbottens län og í suðri víð Dalarnas län. Jämtlands län varð stovnaður á 1810. Høvuðsstaðurin í Jämtlands län er Östersund.

Jämtlands län hevur umleið 126 461 íbúgvar (2013) og en vídd við 53 752,8 km&sup2;.

### Kommunur
* Bergs kommuna
* Bräcke kommuna
* Härjedalens kommuna
* Krokoms kommuna
* Ragunda kommuna
* Strömsunds kommuna
* Åre kommuna
* Östersunds kommuna

## Keldur


Bólkur:Sýslur í Svøríki
Jönköpings län

**Jönköpings län** er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jönköpings län mark við Kalmar län, í norðeystri við Östergötlands län og í norðvestri víð Västra Götalands län. Í suðri víð Kronobergs län. Jönköpings län varð stovnað í 1687. Høvuðsstaðurin í Jönköpings län er Jönköping.

Jönköpings län hevur umleið 341 235 íbúgvar (2013) og eina vídd á 11 194,3 km&sup2;.

### Kommunur
* Aneby kommuna
* Eksjö kommuna
* Gislaveds kommuna
* Gnosjö kommuna
* Habo kommuna
* Jönköpings kommuna
* Mullsjö kommuna
* Nässjö kommuna
* Sävsjö kommuna
* Tranås kommuna
* Vaggeryds kommuna
* Vetlanda kommuna
* Värnamo kommuna

## Keldur


Bólkur:Sýslur í Svøríki
*
Kalmar län

**Kalmar län** er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kalmar län mark við Kronobergs län, Jönköpings län, í útnyrðingi víð Östergötlands län og í suðri við Blekinge län. Kalmar län varð stovnað í 1634. Høvuðsstaðurin í Kalmar län er Kalmar.

Kalmar län hevur 233 874 íbúgvar (31. desember 2013) og eina vídd við 11.171 km&sup2;.

### Kommunur

* Borgholms kommuna
* Emmaboda kommuna
* Hultsfreds kommuna
* Högsby kommuna
* Kalmar kommuna
* Mönsterås kommuna
* Mörbylånga kommuna
* Nybro kommuna
* Oskarshamns kommuna
* Torsås kommuna
* Vimmerby kommuna
* Västerviks kommuna

## Keldur


Bólkur:Sýslur í Svøríki
*
Lívrunnin evnafrøði

**Lívrunnin evnafrøði** er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um tær sambindingarnar sum innihalda karbon (kolevni) og hydrogen (vatnevni). Hetta økið verður kalla lívrunnið av tí, at man fyrr helt at tær lívrunnu sambindingarnar bert kundu fáast úr livandi organismum, og ikki skapast kunstiga á eini starvsstovu.

Lívrunnar sambindingar eru sostatt mýl, ið innihalda karbon og hydrogen, men kunnu eisini innihalda onnur frumevni. Nógvar lívrunnar sambindingar innihalda nitrogen, oxygen, halogenir og, meir sjáldsamt, fosfor og svávul.

Dømi um nøkur einfald lívrunnin mýl:

### Bólkar av lívrunnum sambindingum
Tað finnast sera nógv sløg av lívrunnum sambindingum og tí er neyðugt at greina tær í ymiskar bólkar. Bólkað verður eftir hvussu mýlið er samansett og hvørji frumevni finnast í mýlinum. Frumevni festa seg ofta á ávísan hátt og hetta ger at vit fáa sokallaðir funktionellir bólkar. Tey mýlini, ið bert innihalda karbon- og hydrogenatomir, verða nevnd antin alkan, alken ella alkyn. Ein alkan hevur bert einkultbindingar, ein alken hevur eina ella fleiri dupultbindingar og ein alkyn hevur eina ella fleiri trýdupultbindingar.

Dømi um funktionellar bólkar:
* Alkan
* Alken
* Alkyn
* Alkohol
* Phenol
* Ether
* Carboxylsýra
* Aldehyd
* Keton
* Ester
* Amin
* Amid
* Halid

### Navngeving
Fyri at halda skil á øllum hesum ymisku sambindingum verður IUPAC-skipanin nýtt. Hetta er ein skipan sum ásetir júst hvussu lívrunnin mýl skulu nevnast. Sambindingar sum hava verið kendar leingi og nógv nýttar hava ofta fingið eitt sokallað trivialnavn. T.d. er edikssýra eitt trivialnavn fyri ethansýru og formaldehyd er eitt trivialnavn fyri methanal.

## Sí eisini
* Lívevnafrøði

Bólkur:Evnafrøði
*
Ólívrunnin evnafrøði

**Ólívrunnin evnafrøði** er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um allar sambindingar undantikið tær lívrunnu. T.v.s. allar tær sambindingar, ið ikki innihalda karbon (kolevni).

Høvuðsøkið innan ólívrunna evnafrøði:
* Miniralir, t.d. saltir, asbest, silikatir...
* Metal og metalblandingar, t.d. jarn, kopar, bronza, messing, aluminium...
* Sambindingar, sum innihalda frumevni, ið ikki eru metalir, t.d. silikon, fosfor, klor, ilt...
* Metalkompleksir

Bólkur:Evnafrøði
*
Analytisk evnafrøði

**Analytisk evnafrøði** snýr seg um at kannað ein prøva, við tí endamáli at staðfesta, hvussu prøvin er samansettur evnafrøðisliga.

Tvey høvuðsøki eru innan analytiska evnafrøði:
* Kvalitativ analysa: Staðfesta um eitt ávíst frumevni ella mýl finst í prøvanum.
* Kvantitativ analysa: Staðfesta nøgdina av einum ávísum frumevnið ella mýlið í prøvanum.

Bólkur:Evnafrøði
*
Listi í stavrað

Yvirlitið, ið er skipað í bókstavarað, loyvir tær at sláa grein upp eftir byrjanarstavi.

Bólkur:Wikipedia
Frumevni

Eitt **frumevni** er eitt evni sum ikki kann verða býtt sundur ella broytt til onnur evni á nakran vanligan evnafrøðisligan hátt. Eitt frumevni hevur eins nógvar protonir í øllum atomunum. Talið av neutronum kann vera ymiskt, tá er talan um isotopar. Frumevnini eru bólkað í skeiðbundnu skipanini.

## Sí eisini
* Atom
* Skeiðbundna skipanin

Bólkur:Alisfrøði
Bólkur:Evnafrøði
Fríðrikur X

**Frederik X** ella **Fríðrikur X** (Frederik André Henrik Christian, føddur 26. mai 1968 í Keypmannahavn) er kongur av Danmark frá 14. januar 2024, sonur Margrethu II Drotning og Heindrik prins. Fríðrikur X er giftur við Mary drotning og saman eiga tey fýra børn, tann elsti er Kristian krúnprinsur.

Týðandi partur av arbeiðnum hjá konginum er at umboða Danmark og at virka til frama fyri donsk áhugamál í útlondum. Tað ger hann á almennum vitjanum hjá útlendskum statsleiðarum og tá hann tekur lut í donskum vinnuátøkum í útlondum og í tiltøkum innan ítrótt og mentan.

## Lívssøga

Sum eldri sonur Margretu drotningar og Heindriks prins er Fríðrikur danskur ríkisarvingi. Hann er í móðurætt fimti maður frá Kristjani kongi 9., fyrstikongurin av Glücksborg-ættini. Hann er tí sætta úr hesi ætt á Danmarkar trónu. Hann er somuleiðis fimmti maður frá Viktoriu drotning.

### Útbúgvingar
Hann varð útbúgvin Cand.scient.pol. í 1995 eftir at hava lisið á Århus Univeristet og á Harvard í USA. Harafturat hevur hann tænt í danska herinum, flogvápninum og í sjóverjuni. Hann hevur holla hernaðarliga útbúgving innan allar tríggjar greinirnar í donsku verjuni, seinast serútbúgving í froskmannaliðinum í sjóverjuni. Hann er offiserur í øllum trimum vernum. Í 2010 varð hann útnevndur kommandørur í Sjóverjuni og oberstur í Herinum og Flogvápninum.

### Ítróttamaður
Afturat bókliga lesnaðinum, umfatandi hernaðarligu yrkisbreytini og teim mongu almennu skyldunum hevur Fríðrikur X eisini givið sær stundir til at gera vart við seg sum  fjølbroyttur ítóttar- og náttúrumaður. Hann er góður á skíðum og í tennis, hann hevur runnið maraton, siglt í HM fyri seglbátar, og so hevur hann ferðast fleiri túsund kilometrar á hundasleðu á tí stóru Sirius-rannsóknarferðini í ár 2000.

Hann íðkar kappsigling í bátasløgunum Dreki og Farr 40. Hann hevur luttikið við DM, EM og HM. Til EM í 2003 gjørdist hann nummar fýra, á DM 2011 lá hann á einum øðrum plássi nærum alla kappingina, men endaði tó á einum fjórðaplássi.

Krúnprinsurin tók saman við 6 vinmonnum lut í 4 mánaðar longu Sirius-sleðurannsóknarferðini norður um Grønland, úr Thule i í útnyrðingshorninum til Daneborg í ein landnyrðing. Túrurin var 2.795 km langur við 45 hundum, sleðum, tjøldum, matarskamti og 40 kuldastigum.

### Børn
* Christian Valdemar Henri John, føddur hin 15. oktober 2005. 
* Isabella Henrietta Ingrid Margrethe, fødd hin 21. apríl 2007.
* Vincent Frederik Minik Alexander, føddur hin 8. januar 2011, kl. 10.30 (tvíburður).
* Josephine Sophia Ivalo Mathilde, fødd hin 8. januar 2011, kl. 10.56 (tvíburður).

## Ávísingar úteftir

*D.K.H. Kronprinsparret - Frederik André Henrik Christian, Prins til Danmark, Kronprins (danskt) 

Bólkur:Kongalig úr Danmark
Bólkur:Ítróttafólk úr Danmark
Bólkur:Danskir prinsar
Bólkur:Føðingar í 1968
Keton

Ein **keton** er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri ketonbólkum. Ein ketonbólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið (**=O**) og karbonatomir sitandi á hinum bádum síðunum. Ketonir verða nevnd við endingini *-on*.

Dømi:

    CH3               CH3
    |                 |
    C=O               C=O
    |                 |
    CH3               CH2
                      |
                      CH3
       
   Propanon           Butanon
   (acetone)

## Sí eisini
* Lívrunnin evnafrøði

Bólkur:Lívrunnin evnafrøði
Aldehyd

Eitt **aldehyd** er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri aldehydbólkum. Ein aldehydbólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið (**=O**) og einum hydrogenatomið. Aldehydir verða nevnd við endingini *-al*.

Dømi um nøkur nógv nýtt aldehyd:

## Framleiðsla

Aldehydir verða framleidd við at oxidera primær alkoholir. Man kann tó ikki nýta sterk oxidatiónsevnir til hetta, tí aldehyd oxiderast lætt víðari til carboxylsýrur. Mest nýtta oxidatiónsevni til framleiðslu av aldehydum er PCC (Pyridinium chlorchromat).

## Reaktiónir

Aldehyd útinna tvey sløg av reaktiónum: Oxidatión og nukleofil additión. Oxidatión gevur eina carboxylsýru og nukleofil additión gevur ymisk evni, alt eftir hvat man adderar til aldehydið. Niðanfyri er ein listi yvir aldehyd reaktiónir og hvat produkt tær geva.

* Oxidatión gevur eina carboxylsýru
* Nukleofil additión av:
** Hydrogen (Reduktión) gevur eitt alkohol
** Vatn gevur eitt diol (dupult alkohol)
** Alkohol gevur eitt acetal
** Amin gevur eina imin
** Grignard reagensum gevur eitt alkohol

## Sí eisini
* Lívrunnin evnafrøði

Bólkur:Lívrunnin evnafrøði
Halogen

**Halogenini** eru frumevnini í bólki 17 (VII) í skeiðbundnu skipanini. Tey eru: fluor (F), klor (Cl), brom (Br), jod (I), astat (At) og ununseptium (Uus). Astat er óstabilt og tí radioaktivt, og ununseptium er ikki uppdagað enn. Halogenini mangla øll eina elektron í uttasta skali og finnast tí sum einkultløddar negativar ionir (F-, Cl-, o.s.v.).

## Sí eisini
* Tey óvirknu gassini
* Skeiðbundna skipanin

Bólkur:Evnafrøði
Evnasambinding

Ein **evnasambinding** er eitt evni, ið er samansett av fleiri ymiskum atomum við eini evnafrøðisligari binding. Tað er evnafrøðisliga bindingin sum ger av, hvat fyri slag av sambinding vit hava við at gera. Um atomini hanga saman við eini kovalentari binding so hava vit eitt mýl. Um atomini hanga saman við eini ionbinding, so hava vit antin eitt salt, eina sýru ella ein basa.

## Sí eisini
* Atom
* Ionbinding
* Kovalent binding
* Mýl

Bólkur:Evnafrøði
Lívevnafrøði

**Lívevnafrøði** ella **biokemi** er læran um lívrunnin evnafrøði í livandi verum, ein brúgv millum evnafrøðina og lívfrøðina, sum granskar hvussu torgreiddar evnafrøðiligar reaktiónir liggja sum grundarlag fyri lívinum. Lívevnafrøði granskar bygnaðin og funktiónirnar hjá teimum ymisku lutunum í kyknuni, so sum proteinir, karbohydratir, fitievni og onnur lívfrøðilig mýl.

## Sí eisini
* Protein
* Kveiki

Bólkur:Evnafrøði
*
Atom

Eitt **atom** er tann minsti parturin av einum frumevni. Orðið atom stavar frá grikskum *άτομος, átomos* og merkir "óbýtandi". Teir gomlu grikkarnir hugsaðu sær atomið sum tann minsta eindin, nakað kundi býtast í. Í dag vita vit, at atomini eru sett saman av smáum elementarpartikklum: protonum, neutronum og elektronum. Eisini hesir elementarpartiklar eru samansettir av aftur minni partum.
Ein samanseting av atomum verður kallað ein evnasambinding. Dømi um evnasambindingar eru mýl og sølt.

## Sí eisini
* Evnasambinding
* Frumevni
* Mýl
* Skeiðbundna skipanin

Bólkur:Evnafrøði
Bólkur:Alisfrøði