open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Líkning

Ein **líkning** er tvær framsagnir við javnatekni ímillum. Tað at loysa líkningar snýr seg um “at fáa x at standa einsamalt.” Líkningareglurnar tryggja, um tær verða hildnar, at javnvág framvegis er í líkningini, t.e. at javnateknið framvegis er í gildi, at báðar tær opnu útsagnirnar hava somu loysnamongd. Við tað at líkningar eru opnar útsagnir, hava tær grundmongd. Er x^2 í einari líkning, verður hon nevnd líkning á øðrum stigi. Líkningar á øðrum stigi kunnu setast upp á henda hátt: ax^2+bx+c=0 og tá siga vit, at tær eru skipaðar. Vit vita, hvørjir óbrigdlarnir a, b og c eru, tá ið vit skulu loysa líkningina. Áðrenn vit kunnu loysa líkning á øðrum stigi, mugu vit skipa og umstytta hana er hon tað ikki frammanundan. Á sama hátt verður forskriftin hjá funktión á øðrum stigi skrivað sum liðastødd á øðrum stigi, sum verður sett javnt við y: y=ax^2+bx+c. Er y-virðið javnt við null, er forskriftin líkning á øðrum stigi. Vit nevna loysnirnar hjá líkning á øðrum stigi *røtur*.

  Ein ólíkning er tvær framsagnir við ójavnatekni ímillum. Ólíkningar kunnu verða loystar sum líkningar, men býta ella falda vit við negativum tali, venda vit eisini ójavnatekninum. Loysnamongdin hjá einari ólíkning er øll tey tøl, sum gera ólíkningina sanna. Tá ið vit loysa ólíkningar, mugu vit eisini gera tað sama báðumegin ójavnateknið. 

 Vit brúka fýra líkningareglur at loysa líkningar við: 

# Vit kunnu leggja sama tal aftur at báðumegin javnateknið. 
# Vit kunnu draga sama tal frá báðumegin javnateknið. 
# Vit kunnu falda við sama tali báðumegin javnateknið. 
# Vit kunnu býta við sama tali báðumegin javnateknið, tó ikki við null.

Bólkur:Algebra
Bólkur:Støddfrøði
Brot

**Brotini** eru tøl, sum kunnu skrivast sum lutfall millum eitt heilt tal og eitt teljital. Tí ber til at siga, at brotini eru lutfall millum tvey heil tøl, tó so at nevnarin er ikki null. Brotini verða nevnd rationell tøl. Vit skriva brot við einari brotstriku og við einum tali uppi á brotstrikuni og einum tali undir brotstrikuni. Brotið  nevna vit til dømis tveir triðingar, og tað merkir tveir av trimum pørtum. Brotini eita hálvur , triðingur , fjórðingur , fimtingur , sættingur , sjeyndingur ella sjeyndipartur , áttingur ella áttandipartur , níggjundipartur , síðandi eitur alt -partur. Brot kunnu hava sama virði, eitt nú  og . Talið undir brotstrikuni nevna vit *nevnara*. Hetta talið sigur okkum, hvussu nógvar eins stórar partar býtt verður í. Talið uppi á brotstrikuni nevna vit *teljara*. Hetta talið sigur okkum, hvussu nógvar eins stórar partar, talan er um. Strikuna ímillum nevnaran og teljaran nevna vit *brotstriku*. Hon merkir eisini býtitekn.

Tá ið vit stytta eitt brot, býta vit bæði nevnara og teljara við sama tali. Brotið hevur tó sama virði. T.d.:  =  = . Vit kunnu halda fram og stytta  = . Tá ið vit leingja eitt brot, falda vit bæði nevnara og teljara við sama tali. T.d.:  =  = . Ein máti at skriva tøl, sum ikki eru heil, er at skriva tey sum brot. Ein annar máti er at skriva tey sum desimaltøl. Vit kunnu gera eitt brot til desimaltal við at býta teljaran við nevnaranum. T.d.:  = 3:5 = 0,6. Er teljarin í einum broti minni enn nevnarin, nevna vit brotið ektað brot, t.d. . Er teljarin í einum broti størri enn nevnarin, nevna vit brotið óektað brot, t.d. . Eitt blandað tal er sett saman av einum heilum tali og einum broti, t.d. 1 . Til ber at gera óektað brot til blandað tal:  =  +  = 2 +  = 2 .

Bólkur:Støddfrøði
Irrationell tøl

**Irrationell tøl** (**óráðin tøl**) er øll tøl, sum ikki kunnu verða skrivað sum brot. Hon er tølini, sum ikki ber til at skriva sum brot. Dømi um irrational tøl eru t.d.:  \sqrt2, \sqrt3, \sqrt5, 3\sqrt2, 4\sqrt7. Eisini talið π er irrationalt tal.

Eitt og hvørt brot knýtir at sær eitt punkt á tallinjuni, og hesi punkt eru óendliga tøtt. Spurningurin er nú, um til eru punkt á tallinjuni, sum ikki hava nakað brot knýt at sær. Og so er: tølini, sum knýtt eru at hesum punktum, verða nevnd irrationell tøl. Tey eru óendaliga nógv í tali. Grikkar vistu av tølum uttan fyri Q (rationell tøl). Við kenda setninginum, sum Pythagoras legði navn til, men sum bábylonar vistu um túsund ár frammanundan, eydnaðist teimum at vísa, at \sqrt2 ikki kundi verða skrivað um brot. 


Mynd:Square_root_of_2_triangle.svg|\sqrt2 er longdin á hornalinjuni í einum punti við kantlongdini 1.
Mynd:PI_constant.svg|Heldur ikki sjálsama talið π (pi), sum er lutfallið millum tvørmálið og ummálið í sirklinum, er brot. 


Bólkur:Algebra
Bólkur:Tøl
Bólkur:Støddfrøði
Lummaroknari

**Lummaroknari** er lítil roknimaskina. Til eru nógv ymisk sløg av lummaroknarum. Innan tey ymisku sløgini av lummaroknarum kunnu verða frávík í úrslitunum, sum standast av, at ikki øll sløg av lummaroknarum rokna út á sama hátt. Flestu lummaroknarar hava til dømis ein knapp at rokna ferrøtur, men ymiskt er, hvussu hesin knappur verður brúktur. Á summum lummaroknarum stendur eisini eitt a ístaðin fyri x fyri algebra.

Bólkur:Støddfrøði
Valdur

**Valdur** er tvey ella fleiri tøl sum verða faldað hvørt við øðrum og geva eitt fald. Úrslitið av eini falding nevna vit fald, og tølini, vit falda, nevna vit valdar.   T.d.: 2 og 3 eru valdar av 6. 

* Nullreglan: Eitt fald er null, tá ið í minsta lagi ein valdur er null. T.d.: (x+4)(x-3)=0. Líkningin hevur loysnirnar x=-4 og x=3. Hetta er tí, at faldið (x+4)(x-3)=0 bara er null, tá ið annar valdurin er null (ella báðir eru null). (x+4)=0 tá ið x=-4. (x-3)=0 tá ið x=3.

  Líkning á øðrum stigi við sniðinum x^2+bx+c=0 kann verða umskrivað til faldið (x-y)(x-z)=0. y og z eru røtur í líkningini.  

Dømi: Umskriva liðastøddina 3x^2-33x+90 til fald:

# Fyrst umstytta vit framsøgnina, so fastatalið hjá x^2 verður 1: 3x^2-33x+90=3(x^2-11x+30).
# Vit loysa nú líkningina x^2-11x+30=0, og røturnar verða x+5 og x=6. 
# Vit kunnu nú umskriva klombrið: (x^2-11x+30)=(x-5)(x-6). Tí verður 3x^2-33x+90 = 3 (x^2-11x+30) = 3 (x-5)(x-6).

Bólkur:Algebra
Bólkur:Støddfrøði
Fjarskiftiseftirlitið

**Fjarskiftiseftirlitið** er stovnur undir Vinnumálaráðnum. Eftirlitið var sett á stovn sambært løgtingslóg nr. 79. frá 23. mai í 1997 um fjarskifti. Fjarskiftiseftirlitið hevur eftirlit við fjarskifti og fjarskiftistænastum og tekur eisini støðu til spurningar um konsessiónsavtalur, sambindingar- og samflutningstavtalur millum fjarskfitisveitarar.

Tann 1. januar 1998 var Radioóljóðtænastan løgd undir Fjarskiftiseftirlitið. Radioeftirlitið hevur verið rikið sambært rakstraravtalu frá 1. januar 1999 millum Fjarskiftiseftirlitið og Telestyrelsen, men vórðu Radioóljóðtænastan og Radioeftirlitið løgd saman í 2002. Radioeftirlitsdeildin hevur um hendi umsiting av frekvens (tíddar)- og radioloyvum til bátar, skip, flogfør, radiostøðir á landi, áhuga-varparar. Radioeftirlitsdeildin hevur eftirlit við hesum radiostøðunum eins og avlurting av frekvensum, peiling av radioórógvi o.ø.
Deildin umsitir, próvdømir og útskrivar siglinga radiopróvbrøv til navigatørar.

Eftirlitið er ráðgevi hjá landsstýrismanninum og miðfyrisitingini annars um faklig viðurskifti á fjarskiftisøkinum.

Bólkur:Almennir stovnar í Føroyum
Støddfrøðiligir konstantar

Ein **konstantur** er ein óbroytilig stødd. Ofta brúka vit til dømis bókstavirnar a, b, og k til konstantar. Konstantur verður eisini nevndur **óbrigdil**. Í almennu linjulíkningini y=ax+b eru a og b konstantar. T.d.: Í funksjónini y=5x-11 eru 5 og -11 konstantar. Ein konstant frammanfyri einum variabli nevna vit fastatal. Funksjónin f er konstant tá ið fyri øll x1 og x2 í fm(f) er galdandi, at: f(x1)=f(x2).

Bólkur:Algebra
Bólkur:Støddfrøði
Sunshine Coast

**Sunshine Coast** í Avstralia liggur í syðra parti av Queenslandi, ein tíma við bili norðanfyri býin Brisbane (100 km) og tveir tímar norðanfyri Gold Coast (190 km). Har búgva trýhundraðtúsund fólk. Fólkið er spjatt út á ymsar minni partar. Her eru nógvar strendur, og náttúran er eisini sera rík. Veðurlagið er tropiskt.

Bólkur:Avstralia
Bólkur:Queensland
Mike Pence

**Mike Pence** (føddur 7. juni 1959) var varaforseti hjá Donald Trump. Áðrenn hann varð valdur til varaforseta, var hann guvernørur í Indiana og hevði eisini verið limur í Kongressini. Hann er ein stak konservativur kristin og íðin mótstøðumaður av fríari fosturtøku og rættindunum hjá samkyndum at giftast.

Móti endanum av tíðini hjá Trump og Pence í Hvítu húsunum, eftir at teir høvdu tapt valið fyri Joe Biden, sýtti Trump fyri at góðkenna valúrslitið. Tað endaði við, at viðhaldsfólk hansara 6.januar 2021 lupu á amerikanska kongressbygningin. Fleiri róptu rakstrarróp, eitt nú "Heingið Mike Pence", tá ið tey ólógliga tóku seg inn í bygningin í Washington DC. Pence sat í Senatinum inni í kongressbygninginum henda dagin, har hann skuldi standa á odda fyri at telja upp valmansatkvøðurnar. Undan álopinum á Kongressina, hevði Trump lagt trýst á Pence fyri at fáa hann at skúgva til viks grundlógina, vraka sigurin hjá Biden og senda atkvøðurnar aftur til statirnar. 

Men Mike Pence gjørdi ikki, sum Trump segði. Stutt fyri álopið, skrivaði Pence m.a. í einum boðum á Twitter, at hann fór ikki at forða fyri, at Biden formliga skuldi góðkennast. Pence hevur sagt, at Trump hevur ábyrgd av sínum leikluti í álopinum á Kongressina. Í minsta lagi sjey fólk lótu lív í sambandi við álopið.

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1959
Rudy Giuliani

**Rudolph William Louis "Rudy" Giuliani** er fyrrverandi borgarstjóri í New York. Í september í 2001 bleiv Giuliani umrøddur sum “borgarstjórin í Amerika.” Hann gjørdist kendur aftan á atsóknina at New York 9/11. Tá var hann borgarstjóri í býnum. Aftan á atsóknina at World Trade Center var Giuliani ein tann best umtókti politikarin í USA, og hann gjørdi eisini sítt til, at George W. Bush varð afturvaldur í 2004.

Giuliani kunngjørdi í januar 2008, at hann gevst við royndini at gerast forsetavalevni hjá tí republikanska flokkinum í 2008. Í 2016 er Guiliani ein av fremstu stuðlunum hjá Donald Trump.

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:New York
Variabul

Ein **variabul** er ein broytilig stødd. Variabul verður eisini nevndur **brigdil**. Ofta brúka vit til dømis bókstavirnar x, y, og z til variablar.

Bólkur:Algebra
Bólkur:Støddfrøði
Elin Josefina Smith

**Elin Josefina Smith** (fødd í Sandavági) er ein føroyskur málari og teknari. Hon gekk á Holbæk Kunsthøjskole á várið 1997 og á Billedskolen frá 1997 til 1999. Hon hevur búð í Danmark síðan 1997. Hon hevur luttikið á yvir 100 listaframsýningum. Kinna Poulsen skrivaði ummæli á listinblogg í 2013, tá ið Elin Josefina hevði listaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Hon skrivar m.a.: *"Myndamálið hjá Elini J.Smith er vilt og inniligt sum hjá Junge Wilde, tað er figurativt, primitivt og litirnir eru grefligir, ofta óblandaðir og tíðum uttan nakra serliga undirmáling, sum eisini økir um  ráa, skitsukenda úttrykkið. ... Tað, sum hugtekur meg við hesum myndunum er ikki minst hvussu øðrvísi tær eru tematiskt í mun til føroyska list. Elin tekur upp evni, sum vit ikki hava gjørt nógv burturúr í føroyskari myndlist. Tað er gerandisdagurin við sínum ikki serliga sublimu løtum við reingering, innkeypi og tað er kvinnulív, serliga tann óperfekti, svikaligi, biologiski kroppurin, sum fær menstruatión, sum bólgnar, sum eigur børn, sum fær risastór bróst við mjólk í til pinkubørnini at súgva, kroppurin, sum forfellur og sum heldur uppat við at hava menstruatión og fer í skiftisár."*

## Keldur

## Slóðir
Síða á Billedkunstnernes Forbund: http://www.bkf.dk/elinjosefina-smith

Youtube síða: https://www.youtube.com/user/elinjossmith

Bólkur:Føroysk listafólk
Francesca Woodman

**Francesca Stern Woodman** (fødd 3. apríl 1958 í Boulder, deyð 19. januar 1991 í New York City) var ein amerikonsk myndakvinna.

## Slóðir úteftir
*Francesca Woodman 

Bólkur:Myndafólk
Bólkur:Listafólk úr USA
Bólkur:Føðingar í 1958
Bólkur:Andlát í 1981
Mekongósin

**Mekongósin** (**Đồng Bằng Sông Cửu Long**) er ein av teimum 8 regiónunum í Vjetnam. Regiónin hevur umleið 17 330 000 íbúgvar (2011).

Bólkur:Vjetnam
Vatur

**Vatur** [ˈvɛaːtʊɹ] er kvæðaorð fyri vatn. Orðið var eitt bendingarstig av vatni í indoevropeiskum, sum er varðveitt í t.d. enskum *water*.

*Drógu teir sínar sjódrekar* 

*oman á saltan vatur,* 

*tá kom maður á bergið oman:*

*“Kongur, veit mær far!”*

CCF 14 A "Álvur kongur"

Vatur er nú eisini fyrri liður í orðinum vaturpass (eisini *loddbretti*, *vatnbretti*).

Bólkur:Fornføroysk orð
Vaturpass

**Vaturpass** [ˈvaːtɪ,pʰas:] (rættari [ˈvɛaːtʊɹ,pʰas:]) ella **loddbretti**, er eitt mátitól ella amboð ið verður nýtt til at eftirkanna um flatir, linjur ella lutir eru nágreiniliga vatnrøtt (vatur = vatn) ella loddrøtt. Sagt verður at vinkulin er "í vatur" [ˈvaːtʊɹ]. Vaturpass verður serliga nýtt av hondverkarum, so sum timburmonnum og smiðum.

Bólkur:Amboð
Forsetavalið í USA 2016

**Forsetavalið í USA 2016** var tað 56. forsetavalið í USA og varð hildið hin 8. november 2016. Vinnarin av valinum gjørdist Donald Trump, meðan Hillary Clinton tapti. Valsigurin hjá Donald Trump á amerikanska forsetavalinum í 2016 man metast sum ein tann mest óvæntaði í nýggjari tíð, eftir at Hillary Clinton bert fáum vikum undan lá til at vinna ein greiðan sigur og til at gerast tann fyrsti kvinnuligi amerikanski forsetin nakrantíð. FBI boðaði bert 11 dagar undan valinum frá, at málið um teldupostarnar hjá Hillary Clinton fór at verða latið upp aftur, men so nakrar fáar dagar áðrenn valið komu nýggj boð frá FBI um, at har var ikki meir at kanna, og at málið tí aftur varð niðurlagt. Hóast tapið, kann Hillary Clinton fegnast um, at hon í samanteljingini frá valinum fekk fleiri atkvøður enn Donald Trump, 47,7 prosent móti 47,5, men tað var ikki nóg mikið til at fáa neyðuga talið av umboðum á fundinum, ið endaliga velur forsetan. Millum annað bleiv Hillary Clinton fyrsta Demokratiska forsetavalevni síðani 1984 at tapa í Wisconsin, og fyrsta demokratiska forsetavalevni síðani 1988 at tapa í Michigan og Pennsylvania.

Republikanararnir hava eisini vunnið meirilutan í Senatinum og í Umboðsmannatinginum.

## Úrslit

## Keldur

Bólkur:Politisk val í USA
Bólkur:2016
Logaritma

**Logaritmufunksjónirnar** vórðu í fleiri hundrað ár nýttar at lætta rokniarbeiði, serliga til at býta tøl og at falda. Tað var skotin John Napier sum fann upp logaritmurnar, tá ið hann arbeiddi við rótum. Tær vóru so at siga tátíðar lummaroknarar. Logaritmufunksjónir, sum vit stutt skriva log, eru einsháttaðar og injektivar funksjónir av R_+ **á** R. Logaritmufunksjónirnar eru óendaliga nógvar í tali, og fyri tær allar galda fyri øll x_1 og x_2 í R_+ hesar reglur: 

# \log \ (x_1.x_2) = \log\ x_1+\log\ x_2
# \log \!\left( \frac{x_1}{x_2} \right) = \log\ x_1-\log\ x_2
# \log \ x^{n} = n \log \ x

Nullpunkt hava allar logaritmur í x=1, t.e. f(1)=0, og í grundtalinum hava logaritmurnar allar funksjónsvirðið 1, t.e. a er grundtal  f(a)=1, logaritman við grundtalinum a verður skrivað log_a. Funksjónin, sum á lummaroknaranum verður skrivað log, hevur eftir hesum grundtalið 10. Hon verður nevnd 10-tals logaritman og átti av røttum at verið skrivað log_10. Hin logaritman á lummaroknaranum, In,  hevur tann eginleikan, at viðberin í punktinum (1,0) hevur halltalið 1. Hon verður nevnd náttúrliga logaritman. Grundtalið hjá In verður skrivað e, t.e. In = log_e, har sum e = 2,718281828459045.... e skrivast ikki sum brot. i og e munnu vera kendastu bókstavarnir í støddfrøðini. 

Bólkur:Støddfrøði
Pi

**Pi** ella **π** er grikski bókstavurin p. Pi er eisini ein sonevndur matematiskur konstantur sum tú brúkar í ymsum sambondum í støddfrøðini. Lutfallið ímillum tvørmát og ummál er tað sama í øllum sirklum. Hetta lutfall nevna vit π. Onkuntíð verður π sett javnt við  ella **3,14**. Tað er ikki endaliga talið, tað ber til at seta óendaliga nógv tøl aftanfyri kommaið. Í ártúsund hava fólk grundað yvir talið pi - fyrsti bókstavur í orðinum *periphereia* (umfar). Bábylonar kendu eitt rættiliga neyvt virði: 3  og egyptar eitt annað: . Tann framúrskarandi grikski støddfrøðingurin, Arkimedes, roknaði π ógvuliga neyvt, tá ið hann nýtti ein innskrivaðan 96-hyrning. Arkimedes fekk π at liggja ímillum  og . Síðani eru útrokningarnar vorðnar neyvari og neyvari. Í 1420num roknaði arábin, Ulugh Beg (1394-1449), π við 16 desimálum, í 1853 bretin, William Shanks (1812-1882) við 707 desimálum. Og ídag kunnu teldur rokna π við meiri enn 1 millión desimálum.

Bólkur:Støddfrøði
Bólkur:Tøl
Bólkur:Grikska alfabetið
Desimaltal

Eitt **desimaltal** er eitt tal við komma í. Vit nevna tey eisini **kommatal**. Ein máti at skriva tøl, sum ikki eru heil, er at skriva tey sum desimaltøl. Kommað skilir tann heila partin av talinum frá tí partinum av talinum, sum er minni enn eitt. Vinstrumegin kommað stendur tann heili parturin av talinum. Høgrumegin kommað standa fyrst 10-partar (tíggjundapartar), so 100-partar (hundraðpartar), 1000-partar (túsundapartar), o.s.fr. Tølini aftanfyri kommað nevna vit desimalar, og tí eitur eitt tal við komma í eitt desimaltal. Desimaltøl verða býtt sundur í endalig desimaltøl og óendalig desimaltøl. Í einum endaligum desimaltali vita vit, hvussu nógvir desimalar eru í talinum, t.d. 0,63. Endalig desimaltøl ber til at gera til brot, har nevnarin er ein potensur av 10: 0,63 = . Eru óendaliga nógvir desimalar í einum desimaltali, nevna vit tað eitt óendaligt desimaltal. Nøkur dømir: π (3,141592…), \sqrt2 (1,414213…),  (0,333333…). 

Bólkur:Tøl
Bólkur:Støddfrøði
Kvadratrót

**Kvadratrótin** av einum tali a er positiva talið x (ella null), sum faldað við sær sjálvum verður til a. Vit skriva kvadratrót við tekninum \sqrt{}. Teknið fyri kvadratrót átti at verið 2\sqrt{}, men lættari er at skriva \sqrt{}. \sqrt{a} =x um {x^2} = a. T.d.: \sqrt9 =3, tí 3^2 = 9.   Ikki ber til at taka kvadratrótina av negativum tølum.

## Roknireglur

:\sqrt{xy} = \sqrt{x} \sqrt{y}
:\sqrt{\frac{x}{y}} = \frac{\sqrt{x}}{\sqrt{y}}
:\sqrt{x^2} = \left|x\right|
:\sqrt{x} = x^{\frac{1}{2}}

Bólkur:Støddfrøði
Primtal

**Frumtøl**, eisini nevnd **primtøl** á føroyskum, eru teljitøl, sum eru størri enn 1, og sum bara 1 og talið sjálvt ganga upp í. 

Røðin av frumtølum byrjar soleiðis: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, ... 

Á júst sama hátt sum tað ikki finst eitt tal, sum er størri enn øll onnur, so finst eiheldur nakað frumtal, ið er størst.

## Gomlu grikkarnir
Gomlu grikkarnir kendu væl til frumtøl. Fyri einum 2300 árum síðani skrivaði Euklid eitt støddfrøðiligt verk í 13 pørtum, ið vanliga verður nevnd *Euklids Elementir*. Euklid, ið livdi uml. ár 300 f.Kr., var ein grikskur støddfrøðingur, men virkaði við tað stóra bókasavnið í Aleksandria í Egyptalandi — tískil verður hann ofta róptur Euklid úr Aleksandria. Verkið *Euklids Elementir* er helst tann lærubókin, ið hevur havt størstu ávirkan og bestu eydnuna nakrantíð, og hevur hon lagt lunnar undir alla nútíðar støddfrøði. Hetta verk hevur fleiri týdningarmikil úrslit um frumtøl.

## Viðtøka

## Setningar

## Frumtalstvíburar
Frumtalstvíburar eru frumtalpør, sum eru skipað á tann hátt, at millum tað fyrra frumtalið p_1 og tað seinna frumtalið p_2 er ikki meira enn eitt tal, t.v.s p_2 - p_1 = 2.

Røðin av frumtalstvíburum byrjar soleiðis: (3, 5), (5, 7), (11, 13), (17, 19), (29, 31), (41, 43), (59, 61), ...

## Slóðir úteftir
*Gunnar Restorff: ''Frumtøl, kontonummur og strikukotur'' , snar.fo

## Keldutilfar

Bólkur:Tøl
Bólkur:Støddfrøði
Potensur

**Potensur** er tað sama sum at falda við sama tali fleiri ferðir. Hetta eru tveir mátar at skriva tað sama, til dømis er b^4 tað sama sum b \cdot b \cdot b \cdot b. Tá ið vit falda sama tal fleiri ferðir við sær sjálvum, skriva vit hetta á ein serliga hátt: hetta nevna vit potens. T.d. fimm á triðja (stigi) er 125: 5^3 = 5 \cdot 5 \cdot 5 = 125. Talið, sum verður falda við sær sjálvum, verður nevnt rótin, t.e. 5. Talið, sum sigur, hvussu nógvar ferðir rótin 5 skal faldast við sær sjálvari, verður nevnt stigvísi (3). Stigvísi og rót verða undir einum nevnd potensur.

## Roknireglur

* b^n \cdot b^m = b^{n+m}
* \frac{b^n}{b^m} = b^{n-m}
* b^{-n} = \frac{1}{b^n} 
* (b^n)^m=b^{nm}
* b^{0.4} = b^{2/5} = \sqrt[5]{b^2}
* b^0 = b^{n-n} = \frac{b^n}{b^n} = 1

Bólkur:Støddfrøði
Parabil

Ein **parabil** hevur forskriftina y = ax^2+bx+c, funksjónin verður nevnd funksjón á øðrum stigi. Ritmyndina av eini funksjón á øðrum stigi nevna vit parabil. Parablar hava ein samskapsás, sum er javnfjarur við y-ásin. Í funksjónini y = ax^2+bx+c ger a av, hvussu parabilin sær út, t.d. hvønn veg hann vendir og hvussu víður hann er. Punktið, har parabilin hevur størsta- ella minstavirði, nevna vit topp-punkt. Er a positivt, venda greinarnar uppeftir og hevur minstavirði í topp-punktinum. Er a negativt, venda greinarnar niðureftir og hevur størstavirði í topp-punktinum.  

Skurðpunktið ímillum ein parabil og 1. ás nevna vit nullpunkt. Ein parabil kann hava tvey, eitt, ella einki nullpunkt. Skulu vit rokna nullpunktina hjá einum parabli, seta vit funksjónina javnt við null. Diskriminanturin ger av, um parabilin hevur eitt, tvey ella einki nullpunkt. Vit rokna diskriminantin soleiðis: d=b^2-4ac. Er d>0 hevur parabilin tvey nullpunkt. Er d = 0 hevur parabilin eitt nullpunkt. Er d hevur parabilin einki nullpunkt. 

Bólkur:Støddfrøði
Tianjin

**Tianjin**, fyrr romaniserað sum **Tientsin**, er ein metropolbýur í norðari partinum av Kina via havið. Býurin er ein av seks *National Central of China*. Talið á kommunum 15.469.500.

## Søga
Jørðin har ið Tianjin liggur í dag, varð skapað í fornøldini við botnseting frá ymiskum áum, ið runnu út í sjógvin við Bohai-flógvan, teirra millum Yellow River ið rann út í havið á hesum øki fyrr í tíðini. Áðrenn tað var her opið hav.

Tá ið Grand Canal varð gjørd gjøgnum Sui-kongsríki mentist Tianjin til ein handilsmiðdepil.

### Qing keisaraveldi

Undir Qing-keisaraveldi (16441911) gjørdist Tianjin til eitt prefektur ella *Zhou* (州) í 1725, og í1731 varð Tianjin fylki stovnað undir prefekturinum.

### Havnabýur
Í 1856 tóku kinesiskir hermenn seg umborð á *The Arrow*, ið var eitt skip ið kinesarar áttu, men var skrásett í Hongkong, men nýtti bretska flaggið og var undir illgruna fyri sjóræning, at smugla og fyri at handla við opium. Teir fangaðu 12 menn og fongslaðu teir. Sum aftursvar sendu bretar og franskmenn kanónskip undir leiðslu av Admiráli Sir Michael Seymour at taka Takuborgirnar nærindis Tianjin í mai 1858. Síðst í fyrra parti av Seinna Opiumkrígnum í juni sama ár vunnu bretar og fraklendingar, og Tianjin-sáttmálin varð undirskrivaður. Sáttmálin læt upp fyri handli millum Tianjin og onnur lond. Sáttmálarnir vórðu staðfestir av keisaranum í Kina í 1860, og Tianjin varð formliga latin upp fyri Stórabretlandi og Fraklandi, og á tann hátt eisini til umheimin. Millum 1895 og 1900 komu Japan, Týskland og Russland afturat, og seinni komu eisini lond sum Eysturríki-Ungarn, Italia og Belgia, ið ikki høvdu serloyvi til handilsvinnu í Kina, og stovnaðu teirra egnu øki í Tianjin, hvørt land hevði síni egnu fongsul, skúlar, barakkir og sjúkrahús. Søguligu slóðirnar eftir hesum stýri síggjast í arkitekturinum, t.d. kirkjur og í túsundatalið av sethúsum.

### Jarðfrøði
Tianjin liggur við vesturstrondina á Bohaiflógvanum, mótsattu megin eru landslutirnir Shandong og Liaoning. Tianjin hevur mark til Beijing 120 kilometrar í ein útnyrðing, og burtursæð frá móti eystri, so er býurin umgirdur til allar síðir av Hebei.

## Fyrisitingarligt býti
Tianjin er býtt sundur í 16 landslutir.

Hesi øki og lond eru býtt sundur í smærri eindir, , í 240 eindir á township støði, teirra millum 120 býir, 18 townships, 2 etnisk townships og 100 undirøki.

## Keldur

Bólkur:Kina
Náttúrlig logaritma

Logaritman við grundtalinum e (2,7182...) verður nevnd **náttúrliga logaritman** og verður skrivað ln, t.e. ln=log_e=log_2,_7. Hon hevur hallið 1 í punktinum (1,0). Øvugta funksjónin hjá náttúrligu logaritmuni verður nevnd náttúrliga eksponentialfunksjónin. Hon hevur forskriftina exp_e x=e^x.

e = 2,71828182845904523. e skrivast ikki sum brot.

Bólkur:Støddfrøði
Trigonometri

**Trigonometri** merkir tríkantsmáting. Vinklar máta vit í stigum, og sirkulbogan allan seta vit at vera 360 stig; hetta hevur sín uppruna í tí gamla Babylon. Er vinkulin 180°, verður hann nevndur beinur vinkul, er vinkulin minni enn 90°, verður hann nevndur spískur, er vinkulin 90°, verður hann nevnur rættur, og er vinkulin størri enn 90°, er hann gævur. Rættvinklaður tríkantur er tríkantur, har ein vinkul er rættur, og um hesar tríkantar er orðaður ein tann kendasti setningurin í allari støddfrøðini. Setningurin hevur navn eftir grikkanum Pythagoras: í einum rættvinklaðum tríkanti ABC, har ið C=90°, er a2 + b2 = c2. Setningurin sigur so statt, at samanløgdu kvadratini av stuttsíðunum er tað sama sum kvadratið av langsíðuni.

## Roknireglur

* Sinus 
* Cosinus 
* Tangens

Bólkur:Støddfrøði
Geometri

**Geometri** ella **mátingarfrøði** er tann partin av støddfrøðini, ið snýr seg um rúmstødd. Geometri snýr seg um at greina eginleikar hjá tvey- og trídimensionalum skapum, umframt at gera tekningar og útrokningar. Í geometri er orðið *skap* felagsheiti fyri sirklar, tríkantar, fýrkantar, o.a. Orðið rúmskap er felagsheiti fyri kassar, pýramidur, sylindarar, o.a. Geometri er grikskt orð, sum merkir jørðmáting ella landmáting. Fyri einum 2300 árum síðan skrivaði Eukild fyrstu skipaðu lærubók í geometri. Eukild var grikki, men arbeiddi í Alexandria í Egyptalandi. Læribókin hjá Eukild var týdd til nógv mál.

  Algebra verður serliga nýtt í kjarnaøkjunum geometri og funktiónum.

## Týdningarmikil hugtøk

 Heksaetur
 Oktaetur
 Dodekaetur
 Ikosaetur

Bólkur:Mátingarfrøði
Bólkur:Støddfrøði
Tríkantur

Ein **tríkantur** hevur tríggjar siður og tríggjar vinkulspíssar. Tríkantur verður eisini nevndur **tríhyrningur**.

* Rættvinklaðir tríkantar (rættur): Í einum rættvinklaðum tríkanti er ein vinkul 90°.
* Gævvinklaðir tríkantar (gævur): Í einum gævvinklaðum tríkanti er ein vinkul størri enn 90°. 
* Spískvinklaðir tríkantar (spískur): Í einum spískvinklaðum tríkanti eru allir vinklarnir minni enn 90°. 


Triangle.Right.svg|Rættvinklaður tríkantur
Triangle.Obtuse.svg|Gævvinklaður tríkantur
Triangle.Acute.svg|Spíssvinklaður tríkantur


## Sí eisini
* Trigonometri

Bólkur:Støddfrøði
Sirkul

Ein **sirkul** er ein lokað rás. Rásina nevna vit umfar, og longdina á umfarinum nevna vit ummál. Ein sirkul er ein mongd av punktum, sum øll hava somu frástøðu frá einum ávísum punkti (t.e. miðdepil). Frástøðuna frá miðdeplinum til sirkulin nevna vit *radius*. Størsta strekkið ímillum tvey punkt á sirklinum nevna vit *tvørmát*. Tvørmátið gongur ígjøgnum miðdepilin og er tvær ferðir longdina á radiusi. Ein sirkul er 360°. Lutfallið ímillum tvørmát og ummál er tað sama í øllum sirklum. Hetta lutfall nevna vit 𝛑.

## Roknireglur

#**Sirkulbogi**: Ein sirkulbogi er ein partur av umfarinum. Vit kunnu roknað longdina (l) á einum sirkulboga við formlinum: L = 2 \pi r \cdot \left( \frac{v}{360^\circ} \right)
#**Miðvinkul**: Ein miðvinkul hevur topp-punkt í miðdeplinum á einum sirkli. Hann er eins nógv stig sum sirkulbogin, hann spennir yvir. 
#**Miðtríkantur**: 
#**Miðdepil**: Í geometri siga vit, at ein sirkul er ein mongd av punktum, sum øll eru líka langt frá einum ávísum punkti. Hetta punktið nevna vit miðdepil. 
#**Sirkulavskurður**: Ein sirkulavskurður er ein partur av einum sirkli, sum er avmarkaður við einum strongi og einum sirkulboga. 
#**Sirkulkut**: Víddina á einum sirkulkuti við miðvinklinum v° kunnu vit rokna við formlinum: V = \pi r^2 \cdot \left( \frac{v}{360^\circ} \right)
#**Tvørmát**: Størsta frástøðan, vit kunnu tekna ímillum tvey punkt á sirklinum, nevna vit tvørmát. Tvørmátið gongur ígjøgnum miðdepilin og er tvær ferðir longri enn radius. 
#**Strongur**: Ein strongur er eitt linjustykki, sum gongur úr einum punkti á umfarinum í eitt annað punkt á umfarinum. Tann longsta strongin nevna vit tvørmát. 
#**Ummál** / **Umfar**: Umfarið á einum sirkli er altíð umleið 𝛑 (3,14) ferðir tvørmátið. 
#**Radius**: Frástøðuna frá miðdeplinum til sirkulin nevna vit radius. 
#**Skurðlinja** (sekantur): Ein skurðlinja er ein linja, sum sker sirkulin í tveimum punktum. 
#**Viðberi** (tangentur): Ein viðberi hjá einum sirkli er ein linja, sum nemur við sirkulin í einum punkti. Ein radius, sum nemur sama punkt, stendur vinkulrætt á viðberan.


Mynd:Circle-withsegments.svg|Á myndini sært tú O (miðdepil), D (tvørmát), R (radius) og C (ummál ella umfar).
Mynd:WA 80 cm archery target.svg|Tveir sirklar við sama miðdepil nevna vit *samdepilssirklar*. 


## Sí eisini

* Geometri
* Tríkantur

Bólkur:Støddfrøði
Barentshavið

**Barentshavið** er havið norðan fyri Noreg, Finnland og Russland og sunnanfyri Svalbarð. Føroyskir trolarar hava í nógv ár fiskað í Barentshavinum.

Bólkur:Høv
Svartahavið

**Svartahavið** liggur millum Eysturevropa/Landsynningsevropa og Vesturasia og hevur mark til Bulgaria, Georgia, Rumenia, Russland, Turkaland og Ukraina.

Fyri á leið 2200 árum síðani var Svartahav ein fesktvatnstjørn. Men tað sigst, at fyri eini 7000-9000 árum smeltaðu ein skriðjøkul og póljøkul, so vatnstøðan vaks meira og meira, og tað gjørdi, at tað salta Miðjarðarhavið breyt seg ógvisliga ígjøgnum býin Bosphorus, og soleiðis varð Svartahav til.

## Keldutilfar

Bólkur:Høv
Kaktus

**Kaktusfamiljan** (Cactaceae) er ein planta, ið hevur 111 ættir og umleið 1500 sløg. Kaktus er sevjumikil og hevur tað best við nógvum dagsljósi og tørvar lítið vatn. Tær hvøssu tornirnar verja hann fyri djórum.

Bólkur:Plantur
Taipei

**Taipei** (kinesiskt , pinyin: **', taivanskt **') er høvuðsstaður hjá Taivan og størsti býur í landinum. Taipei liggur norðast á oynni. Í 2016 búðu har uml. 23,5 mió fólk.

## Almenn upplýsing
Taipei býur er sjálvstýrandi kommuna og hoyrir administrativt beinleiðis undir stjórnini í Taivan. Býurin er ikki partur av, men er umgirdur av Nýggja Taipai kommunu. Taipai liggur 25 km í ein útsynning av havnabýnum Keelung. Tað mesta av býnum liggur í Taipei Basin.

Taipei hevur verið høvuðsstaður Taivans síðan lýðveldið misti valdi yvir meginlands Kina í 1949 eftir borgarakríggið.
Taipei er tann politiski, búskaparligi, útbúgvingarligi og mentanarligi miðdepilin í Taivan, og ein av stórbýunum í kinesiskttalandi heiminum.
Býurin verður sagdur at ver ein heimsbýur, og er ein partur av teimum størru hátøkniligu ídnaðarøkjunum. Jarnbreytir, skjóttgangandi tok, motorvegir, flogvøllir og bussleiðir sameina   Taipei við allar partar av oynni. Býurin hevur tveir flogvøllir – Taipei Songshan og Taiwan Taoyuan. Taipei hevur stórt ídnaðarvirksemi innan elektronikk, tekstil, metall, skipasmiðju og motorsúkklur. 

Taipei hevur fleiri heimskend arkitektonisk og mentanarlig eyðkenni, teirra millum eru *Taipei 101*, *Chiang Kai-shek Memorial Hall*, *Dalongdong Baoan Temple*, *Hsing Tian Kong*, *Mengjia Longshan Temple*, *National Palace Museum*, *Presidential Office Building*, *Taipei Guest House*, *Ximending*, umframt fleiri náttarmarknaðir ið liggja spjaddir kring býin. Náttúrlig eyðkenni sum t.d. Maokong, Yangmingshan, og heitar keldur eru eisini vælkendar av vitjandi úr øðrum londum.

## Landafrøði

Taipei City liggur í Taipei Basin í norðara parti av Taivan. Býurin hevur mark til Xindian-ánna móti suðri og Tamsui-ánni móti vestri.

Tveir fjallatoppar, Cising-fjallið og Mt. Datun, hevja seg í ein landnyrðing av býnum. Cising-fjallið liggur á vulkansku Tatun-fjallarøðini og er tað hægsta fjallið á tromini á Taipei Basin, har hægsta punktið er 1200 metrar. Hægsti tindurin á Mt. Datuner 1092 metrar. Hesi fyrrverandi gosfjøllini forma vestara partin av Yangmingshan Tjóðarparkini, ið er frá Mt. Datun norður til Mt. Caigongkeng (菜公坑山).

Í landsynningshorninum av býnum liggja Songshan-heyggjarnir og Qingshui-gjógvin, ið forma eina forðan av gróðrarmiklum skógi.

## Søga
Fólk frá Ketagalanstammuni vóru tey fyrstu, ið búðu í økinum, har ið Taipei liggur í dag. Hankinesarar úr Fujian komu hagar longu í 1709. Í 1894 gjørdist býurin høvuðsstaður Taivans.
Í 1895 vunnu japanarar oynna, ið tá fekk navnið **Taihoku**. Býurin gjørdist tá høvuðsstaður fyri tað japanska stýri og mentist til ein fyrisitingarligan miðdepil á oynni. 

Japanar vóru millum tey lond ið taptu seinna heimsbardaga, og oyggin kom aftur undir kinesiskt stýri. Eftir at Kuomintang tapti í kinesiska borgarakrígnum flýddu tey til Taiwan. Har víðariførdu teir *Lýðveldi Kina*, og Taipei gjørdist fyribils høvuðsstaður. Eftir hetta vaks býurin nakað. Í fyrru helvt av 1960-árunum vaks fólkatalið til yvir ein millión. Mitt í 1970-árunum lá fólkatalið um tvær milliónir. Síðan minkaði fólkavøksturin eina tíð.

## Ávísingar úteftir
* Taipei, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Taivan
Sergio Agüero

**Sergio Agüero** (føddur 2. juni 1988) er ein fyrrverandi argentinskur fótbóltsleikari, ið spældi fyri FC Barcelona og A-landsliðið hjá Argentina. Hann er best kendur sum leikari hjá Manchester City, har ið hann spældi frá 2011 til 2021.

Í 2021 bleiv tað staðfest, at Sergio Agüero hevði trupulleikar við hjartanum. Lækni hansara mældi honum til at gevast við at íðka ítrótt á høgum støði. Hann valdi at fylgja teimum ráðunum, og 15. desember í 2021 varð tað kunngjørt, at Sergio Agüero gavst sum fótbóltsleikari.

## Heiður
### Feløg

;Atlético Madrid
* UEFA Europa League: 2009-10
* UEFA Intertoto Cup: 2007
* UEFA Super Cup: 2010

;Manchester City
* Premier League: 2011-12, 2013-14
* Football League Cup: 2013-14, 2015-16
* FA Community Shield: 2012

Bólkur:Føðingar í 1988
Bólkur:Argentinskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Manchester City leikarar
Kevin De Bruyne

**Kevin De Bruyne** (føddur 28. juni 1991) er ein belgiskur fótbóltsleikari, ið spælur fyri Manchester City og A-landsliðinum hjá Belgia. Hann hevur áður spælt við Chelsea, VfL Wolfsburg, Werder Bremen og Genk.

Bólkur:Føðingar í 1991
Bólkur:Belgiskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Manchester City leikarar
Bastian Schweinsteiger

**Bastian Schweinsteiger** (; føddur 1. august 1984) er ein týskur professionellur fótbóltsleikari, ið spælir sum miðvallaleikari fyri enska felagið Manchester United.

Hann spældi í 13 ár við Bayern München, hann spældi tilsamans 500 dystir fyri felagið í fleiri ymiskum kappingum og skoraði 68 mál. Hann hevur m.a. vunnið 8 Bundesliga meistaraheiti, sjey DFB-Pokal titlar, ein UEFA Champions League tittul, ein FIFA Club World Cup tittul og ein UEFA Super Cup tittul. Hann gjørdist partur av Manchester United í 2015.

## Keldur

Bólkur:Týskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Føðingar í 1984
Marco Reus

**Marco Reus** (føddur 31. mai 1989) er ein týskur fótbóltsleikari, ið spælur sum vongur fyri týska felagið Borussia Dortmund og Týska fótbóltslandsliðið.

## Ávísingar úteftir
*Marco Reus, munzinger.de (á týskum)
*Marco Reus, fifa.com (á enskum)
*Marco Reus, uefa.com (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1989
Bólkur:Týskir fótbóltsleikarar
Jérôme Boateng

**Jérôme Agyenim Boateng** (føddur 3. september 1988) er ein ganesiskur týskur fótbóltsleikari, verjuleikari, ið spælur fyri týska felagið FC Bayern München og Týska fótbóltslandsliðið.

Mamma hansara er úr Týsklandi og pápin er frá Gana.
Beiggi hansara, Kevin-Prince er eisini fótbóltsleikari, hann spælir sum miðvallaleikari fyri spanska felagið UD Las Palmas. 

Bólkur:Føðingar í 1988
Bólkur:Týskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Gana
Gonzalo Higuaín

**Gonzalo Gerardo Higuaín** (føddur 10. desember 1987) er ein argentinskur fótbóltsleikari, ið spælur sum álopsleikari fyri Juventus.

## Heiður
### Feløg
;Real Madrid
* La Liga: 2006-07, 2007-08, 2011-12
* Copa del Rey: 2010-11
* Supercopa de España: 2008, 2012
;Napoli
* Coppa Italia: 2013-14
* Supercoppa Italiana: 2014

Bólkur:Føðingar í 1987
Bólkur:Argentinskir fótbóltsleikarar
Luka Modrić

**Luka Modrić** (føddur 9. september 1985) er ein kroatiskur fótbóltsleikari, ið spælur fyri Milan.

Bólkur:Føðingar í 1985
Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Kroatia
Bólkur:Kroatar
Bólkur:Real Madrid leikarar
Yayoi Kusama

er ein japonsk listakvinna og rithøvundur. Gjøgnum sína lívsleið hevur hon arbeitt við einari breiðari variatión av evnum og miðlum,  eitt nú máling, collage, scat skulptur, performancelist og umhvørvisinstallatiónir, tey flestu av hesum vísa hennara tematiska áhuga fyri psykedeliskum litum, repetitión og mynstur. Kusama hevur verið ein undangongukvinna innanfyri pop art, minialismu og  feministiska list rørslurnar, og hevur givið íblástur til samtíðarlistafólk sum til dømis   Andy Warhol og Claes Oldenburg. Sjálvt um hon meira ella minni bleiv gloymd, eftir at hon flutti av listapallinum í New York í byrjanini av 1970'unum, so er hon viðurkend sum ein av mest týðandi livandi listafólkunum úr Japan, og ein týðandi rødd frá avantgarde.

## Lívsleið

### Tey fyrstu árini í Japan: 1950&ndash;1956
Umleið 1950 málaði Kusama abstrakt skap í vatnlitum, gouache og olju, primert á pappír. Hon fór í holt við at myndprýða stórar yvirflatur (veggir, gólv, kanvas og seinni, húsarhaldsting og nakin hjálparfólk) við polkaprikkum, ið gjørdist eitt vørumerki fyri hennara arbeiði. Tey stóru økini við polkaprikkum, ella "óendeligar nótir," sum hon sjálv nevndi tey, vóru tikin beinleiðis úr hennara sansahvørvingum. Tað fyrsta verkið, ið man veit um, har hon hevur brúkt hesir prikkar, var ein tekning frá 1939, tá hon bert var 10-ára gomul, sum vísir myndina av einari japanskari kvinnu í einum kimono, møguliga av mammu hennara, og er tildekkað og útviskað av prikkum. Fyrsta røð hennara av verkum í stórum støddum, onkuntíð størri enn 30&nbsp;føtur-langt kanvas málningur, *Óendeligar nótir*, var fullkomiliga tildekkað í einari sekvens av nótum og prikkum, ið førdu tankarnar móti sjónum frá sansahvørvingum. Í byrjanini av 1960'unum, fór hon í holt við at mála ting ið hevja seg uppfrá, skógvar og stólar við hvítum falliskum lutum.

### New York City: 1957–1972
Eftir at hava búð í Tokyo og Fraklandi, flutti Kusama úr Japan til USA sum 27 ára gomul. Í 1957 flutti hon til Seattle, har hon hevði eina framsýning við málningum í Zoe Dusanne Gallerínum. Hon búði har í eitt ár áðren hon flutti til New York City, eftir eitt brævasamskifti við Georgia O'Keeffe har hon vísti áhuga fyri at gerast meira sjónlig í býarlívinum har, og bað um ráðgeving frá O'Keeffe. Undir tíð síni í USA gekk ikki long tíð, áðrenn hon gjørdist kend sum ein av leiðandi persónunum innan Avantgarde listarørsluni. Í 1961 flutti hon sítt studio inn í sama bygning sum Donald Judd og myndahøggarin Eva Hesse; Hesse gjørdist ein góð vinkona. Tey næstu árini var hon sera produktiv, og í 1966 eksperimenteraði hon við støddini á einum rúmi, fríttstandandi installatiónum, ið brúktu spegil, ljós og tónleik. Hon sá Judd og Joseph Cornell sum vinir og stuðlar sínar. Men hon vann ikki nakað økonomiskt yvirskot frá sínum arbeiði. Hetta tíðarskeiðið var hon ofta innløgd á sjúkrahúsi orsakað av at hon arbeiddi ov nógv, og O'Keeffe fekk sítt egna sølufólk, Edith Herbert, til at keypa fleiri av verkunum hjá Kusama, fyri at hjálpa henni fíggjarliga, so hon ikki kom illa fyri peningaliga.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1929
Bólkur:Listafólk
Bólkur:Japanarar
Ole Gunnar Solskjær

**Ole Gunnar Solskjær** (føddur 26. februar 1973) er ein norskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi leikari, ið spældi sum ein álopsleikari. Sum leikari var hann mest kendur fyri at spæla við Manchester United frá 1996 til 2007. Seinastu árini hevur hann verið venjari hjá norska felagnum Molde. Tann 19. desember 2018 varð hann fyribils settur sum venjari hjá enska felagnum Manchester United. Solskjær tók við sum venjari eftir at José Mourinho hevði fingið sekkin dagin fyri. Í mars 2019 hevur Manchester United sett Solskjær í fast starv sum høvuðsvenjari í felagnum. Hann fekk ein trý ára sáttmála. Tann 21. novembur í 2021 varð hann loystur úr starvi sínum sum venjari í Manchester United.

## Heiður
### Leikari
;Manchester United
* Premier League (6): 1996-97, 1998-99, 1999-00, 2000-01, 2002-03, 2006-07
* FA Cup (2): 1998-99, 2003-2004
* FA Community Shield (3): 1996, 1997, 2003
* UEFA Champions League (1): 1998-99
* Intercontinental Cup (1): 1999
## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1973
Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Norskir fótbóltsleikarar
Brian Laudrup

**Brian Laudrup** (føddur 22. februar 1969) er ein fyrrverandi danskur fótbóltsleikari. Beiggi hansara, Michael er eisini ein fyrrverandi fótbóltsleikari.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1969
Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Danmark
Bólkur:FIFA 100
Jari Litmanen

**Jari Olavi Litmanen** (føddur 20. februar 1971) er ein fyrrverandi finskur fótbóltsleikari. Hann var liðskipari hjá Finska landsliðinum frá 1996 til 2008. Hann var á landsliðinum frá 1989 til 2010. 

Hann verður av mongum mettur at vera besti fótbóltsleikari úr Finnlandi nakrantíð. Hann varð valdur at vera besti finski fótbóltsleikarin seinastu 50 árini av Finska Fótbóltssambandinum á UEFA Jubilee Awards í november 2003. Litmanen endaði eisini á einum 42. plássi í 100 størstu finnar eftir atkvøðugreiðslu í 2004. The Association of Football Statisticians' (The AFS) savn av 'Greatest Ever Footballers' setti Litmanen á listan sum nummar 53 av bestu fótbóltleikarum nakrantíð.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1971
Bólkur:Finskir fótbóltsleikarar
Tokugawa Iemochi

**Tokugawa Iemochi**, (徳川 家茂), føddur 17. juli 1846 í Edo var tann fjúrtandi shogun í Tokugawa-shongunatinum. Hann stýrdi frá 1858 til 1866.

Undir stjórnartíð hansara fór fram eitt innanhýsis maktstríð orsakað av fyrsta veruliga sambandinum millum Japan og USA árini 1853-1854 við tí eftirfylgjandi ”upplating” móti Vesturheiminum. Valdið hjá Shogunatinum viknaði undir stýrið Tokugawa.

## Lívsleið
Tokugawa Iemochi, sum í barnaárunum var nevndur Kikuchiyo, var elsti sonur Tokugawa Nariyuki (1801–1846) og Ji-sein og varð føddur í Edo. Pápin var ein av teimum yngru synunum hjá tí ellivta shogun, Tokugawa Ienari.

Tá hann var eitt ára gamal, varð hann ættleiddur av daimyon Tokugawa Narikatsu, sum han eftirfylgdi sum fýraáragamal í 1850. Navn hansara varð tá broytt til Tokugawa Yoshitomi. Í 1858 varð hann tó enn einaferð ættleiddur, hesaferð av tí barnleysa trettanda shogun, Tokugawa Iesada, og tí gjørdist tað hann, ið tók við sum shogun, tá hesin doyði sama árið. Tann tólvára gamli drongurin var eitt umstrítt val og fleiri egnaði valvevni vórðu førd fram sum væl egnaði. Tað endaði tó við, at shogunatið stuðlaði valinum, ið endaði við blóðigum útreinsanum tað seinasta árið undir Ansei-tíðini.

## Shogun
Tokugawa Iemochi giftist í 1862 við prinsessu Kazu-na-miya, ein gifta, ið shogunatið skipaði fyri sum kôbu gattai (merkir umleið "sameining millum hovið og hervaldið"), við vónini um at kunna blíðka keisaravinarligir víðgongd viðhaldsfólk.

Tann 22. april 1863 kom shogun Iemochi til høvuðsstaðin saman við meira enn 3000 vasalum, eftir at keisarin hevði tilkallað hann. Tað var fyrstu ferð síðan vitjaninan hjá Tokugawa Iemitsu, ið hendi 230 ár áðrenn hesa, at ein shogun hevði vitjað Kyoto.

Tokugawa Iemochi doyði longu sum tjúguára gamal. Deyðsorsøkin segðist vera hjartaslysni (hjartasvikt) vegna beriberi (B1 vitaminmangul). Stutta tíð áðrenn hann doyði, hevði hann ættleitt Tayasu Kamenosuke, ið skuldi gerast eftirfylgjari hansara. Kamenosuke var bert trýára gamal, og av tí at shogunatið lá í kríggi, varð Tokugawa Yoshinobu í staðin útvaldur til tann fimtanda shogun. Hann varð longu blivin nevndur sum ein hóskandi eftirfylgjari til Iesada, men nú gjørdist hann í staðin tann fimtandi og seinasti shogunen í Tokugawashogunatinum.

## Keldur

Bólkur:Japanarar
Bólkur:Føðingar í 1846
Bólkur:Andlát í 1866
Fredrik Ljungberg

**Karl Fredrik Ljungberg** (føddur 16. apríl 1977) er ein fyrrverandi svenskur fótbóltsleikari, ið spældi sum vongur.

## Heiður
### Feløg
;Halmstad
* Allsvenskan: 1997
* Svenska Cupen: 1994-95
;Arsenal
* Premier League: 2001-02, 2003-04
* FA Cup: 2001-02, 2002-03, 2004-05
* FA Community Shield: 1999, 2002, 2004
* UEFA Champions League: *Nummar tvey* 2005-06
;Seattle Sounders
* Lamar Hunt U.S. Open Cup: 2009
;Celtic
* Scottish Cup: 2010-11
### Sum einstaklingur

* Premier League Player of the Season: 2001-02
* Premier League Player of the Month: apríl 2002
* Premier League Overseas Team of the Decade: 1992/93 – 2001/02
* ESM Team of the Year: 2001-02
* Ársins besti svenski leikari: 2002, 2006
* Ársins besti svenski miðvallari: 1998, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005
* MLS Best XI: 2009
* Besti MLS spælari í mánanum: Oktober 2009
* Fotbollsgalan Folkets Lirare: 1998
* Arsenal FC's 50 besti leikarir: nummar ellivu.
### Altjóða mál

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1977
Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Svøríki
Terji Skibenæs

**Terji Skibenæs** (føddur 27. desember 1982) er ein føroyskur tónleikari, ið spælur gittar við orkestrinum Týr.

Bólkur:Føðingar í 1982
Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir guitarleikarar
Outkast

**OutKast** er ein amerikanskur hip hop bólkur, ið bleiv stovnaður í 1991 í Atlanta, Georgia. Liminir í bólkinum eru rapparnir Andre "Andre 3000" Benjamin og Antwan "Big Boi" Patton.

## Útgávur

* Southernplayalisticadillacmuzik (1994)
* ATLiens (1996)
* Aquemini (1998)
* Stankonia (2000)
* Speakerboxxx/The Love Below (2003)
* Idlewild (2006)

Bólkur:Amerikanskir tónleikabólkar
Bólkur:Hip hop tónleikabólkar
Bólkur:Tónleikarar
Henrik Larsson

**Henrik Edward Larsson** (føddur 20. september 1971) er ein fyrrverandi svenskur fótbóltsleikari, ið spældi sum álopsleikari.

## Keldur

Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Svøríki
Bólkur:Føðingar í 1971
Vatnajøkul

**Vatnajøkul** er størsti jøkul í Evropa og tann størsti tiðningarjøkulin yvirhøvur. Tiðningarjøklar eru jøklarnir uttan fyri póløkini, har hitastigið í ísinum er tætt við frostmarkið.

Bólkur:Ísland
Christian Eriksen

**Christian Dannemann Eriksen** (føddur 14. februar 1992) er ein danskur fótbóltsleikari, ið spælur fyri enska Premier League liðið Manchester United og danska fótbóltslandsliðið.
Hann hevur áður spælt fyri Ajax, Tottenham Hotspur, Inter Milan og Brentford.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1992
Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Danmark
Eirikur Lindenskov

**Eirikur Lindenskov** (f. 15. apríl 1966 í Tórshavn) er núverandi blaðstjóri á Sosialinum. Hann er sonur Jónu og Jákup Lindenskov, politikara fyri Javnaðarflokkin.

Bólkur:Føroyskir blaðstjórar
Bólkur:Føðingar í 1966
Bólkur:Havnafólk
Paolo Gentiloni

**Paolo Gentiloni Silveri** (føddur 22. november 1954 í Róm) er ein italskur politikari fyri Demokratiska Flokkin (Partito Democratico). Hann er útbúgvin løgfrøðingur. 

Paolo Gentiloni hevur verið 57. forsætisráðharri í Italia frá 12. desember 2016 til 1. juni 2018. Eftirmaður gjørdist Giuseppe Conte.

Mattarella forseti heitti á Gentiloni um at skipa stjórn hin 10. desember 2016. Hin 12. februar hevði hann nøvnini klár til nýggju stjórnina, og hin 22. februar 2014 varð Renzi útnevndur sum forsætisráðharri í Italia.

Hann var Uttanríkisráðharri frá 2014 – 2014 og samskiftismálaráðharri frá 2006 til 2008.

## Keldur


Bólkur:Italskir politikarar
Bólkur:Stjórnarleiðarar
Bólkur:Løgfrøðingar
Bólkur:Føðingar í 1954
Herdis S. Tyrer

**Herdis Solveig Tyrer** (fyrr **Jakobsen**) er føroyskur myndprýðari búsitandi í Southport í Onglandi. Hon hevur myndprýtt fleiri føroyskar bøkur. Hon starvast sum tatovørur.

## Útbúgvingar og skeið
Herdis tók eitt skeið í list á Holbæk Kunsthøjskole í Danmark og var eisini í starvslæru á grafiska verkstaðnum Steinprenti í Tórshavn. Hon hevur tikið BA í myndprýðing og animatión á Coventry University.

## Bókmentalisti sum myndprýðari
* Ingun Christensen: Eiturkoppaprinsessan (Bókadeild Føroya lærarafelags 2013)
* Birita Michelsen: So normal og tó ikki (Bókadeild Føroya lærarafelags 2016)
* Sólrún Michelsen: Torkils døtur (Bókadeild Føroya lærarafelags 2013)

## Familja
Herdis er fødd og uppvaksion í Havn, hon er dóttir Sigrun Joensen úr Havn og Erhard Jacobsen úr Sørvági. Í 2016 giftist hon Alex Tyrer, ið er úr Onglandi.

## Keldur

Bólkur:Føroysk listafólk
Birita Michelsen

Birita Michelsen (f. 1985) er ein føroyskur rithøvundur. Hon gav undan jólum 2016 út bókina "So normal og tó ikki" um lív sítt við autismu.

Útgávur:
* So normal og tó ikki (Bókadeild Føroya lærarafelags 2016)

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1985
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk

**Agnieszka Ewa Dziemianowicz-Bąk** (fødd 20. januar 1984 í Wrocław) - Pólskur politikari, námsfrøðingur, heimspekingur, granskari og sosialaktivistur, doktari í hugvísindum, limur í Sejm í 9. og 10. valskeiði, frá 2023 ráðharri í familju-, vinnu- og sosialpolitikki í triðju stjórnini hjá Donald Tusk.

Hann hoyrir til Nowa Lewica.

## Ávisingar úteftir
* Agnieszka Dziemianowicz-Bąk í foreignpolicy.com

Bólkur:Pólskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1984
Maria Tyszkiewicz

**Maria Tyszkiewicz** (fødd 19. apríl 1991 í Warszawa) er ein pólsk songkvinna og sjónleikari.

Bólkur:Pólskar songkvinnur
Bólkur:Pólskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1991