open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1927

**1927** (MCMXXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.

## Hendingar

* 14. apríl - Volvo framleiðir sítt fyrsta akfar í Gøteborg, Svøríki.
* 20. - 21. mai - Charles Lindbergh flýgur, fyri fyrstu ferð, frá New York til París uttan steðg, í flogfari sínum *Spirit of St. Louis*. Hann verður heiðraður við stórari skrúðgongu í New York tá hann kemur aftur nakrar vikur seinni.
* 22. mai - Ein jarðskjálvti, ið mælist 8.6 á rikter skalanum, rakar Kina og hevur við sær at  200 túsund lata lív.
* 24. mai - Tíðindablaðið Sosialurin verður útgivið fyrstu ferð (sum **Føroya Social Demokrat**)
* 29. juni - Sólarmyrking sæst í norðari parti av Norðurlondunum, Englandi og Skotlandi.
* 25. september - 7 føroyskir fiskimenn lótu lív í bátsvannlukku í Íslandi, tá teir fóru við einum báti av sluppini Riddaranum og báturin koppaði. Fleiri av teimum sum doyðu vóru sumbingar. Fleiri sumbingar vóru í Danmark og dansaðu stutt eftir hendingina, har teir savnaðu pening inn til einkjurnar, og savnuðu teir 600 kr. til hvørja, sum svaraði til meir enn eina ársløn.
** Sáttmáli verður undirskrivaður League of Nations, seinni sameindu tjóðir, sum bannar alt trælahald. 
* 4. oktober - Farið verður undir at skera í fjallið Mount Rushmore í Suður Dakota, USA. Bergið skal ímynda amerikonsku forsetarnar, George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt, og Abraham Lincoln, tá tað verður liðugt.
* 18. oktober - Fyrsta almenna ferðafólkaflúgving, tá Pan Am flýgur frá Florida í USA til Havanna í Kuba.
* 12. november - Joseph Stalin fær valdið yvir Sovjetsamveldinum.

### Ókendar dagsetningar
* Heimurin hevur nú 2 milliardir innbúgvar.
* Beinkríms farsótt hevur við sær, at 1000 lata lív hvørja viku í Englandi.
### List
#### Bókmentir
*To the Lighthouse* hjá Virginiu Woolf.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 30. januar - Olof Palme, svenskur forsætisráðharri (d. 1986)
* 1. mars - Harry Belafonte, amerikanskur tónleikari og sjónleikari (d. 2023).
* 6. mars - Gabriel García Márquez, kolumbianskur rithøvundur og Nobelprísvinnari (d. 2014)
* 4. juli - Gina Lollobrigida, italsk sjónleikarinna (d. 2023).
* 14. oktober - Sir Roger Moore, enskur sjónleikari (d. 2017).
* 25. desember - Ram Narayan, indiskur tónleikari
* 16. apríl - Bænadikt 16. pávi (d. 2022).

## Andlát

*
1925

**1925** (MCMXXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar

* 15. februar - Svarti Per (*Bootleg Pete*) verður fyrstu ferð at síggja í Disney stuttfilminum *Alice Solves The Puzzle*.
* 29. mai - Landkannarin Percy Fawcett sendir sítt síðsta telegramm til konu sína, áðrenn hann hvørvur í Amazon frumskóginum.
* 25. september - Føroyski Javnaðarflokkurin verður stovnaður.
* 26. desember - útgrevstur av Sfinksinum Mikla, sum er tveir triðingar undir sandi, byrjar í Egyptalandi. Hann verður liðugt útgrivin í 1936.

### Ókendar dagsetningar
* Vegur er nú gjørdur úr Sørvági til Miðvágs og Sandavágs. 
* Kristiania, høvuðstaður Noregs, skiftir navn til upprunanavnið Oslo. 

### Bøkur
* 10. apríl -  F. Scott Fitzgerald útgevur *The Great Gatsby*.
* 18. juli - Adolf Hitler útgevur manifestið *Mein Kampf.*
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 8. februar - Jack Lemmon, amerikanskur filmleikstjóri og sjónleikari (*Grumpy Old Men*) (d. 2001)
* 26. apríl - Jørgen Ingmann, danskur tónleikari (d. 2015) 
* 19. mai - Malcolm X, amerikanskur mannarættinda aktivistur (d. 1965)
* 29. juni - Giorgio Napolitano, italskur politikari og fyrrverandi forseti (d. 2023)
* 8. september - Peter Sellers, enskur skemtari og sjónleikari (*The Pink Panther*) (d. 1980)
* 15. september - Helle Virkner, danskur sjónleikari (*Matador*) (d. 2009)
* 16. september - B.B. King, amerikanskur bluestónleikari
* 13. oktober - Margaret Thatcher, enskur forsætisráðharri (d. 2013)
* 16. oktober - Angela Lansbury, enskur sjónleikari (*Murder She Wrote*) (d. 2022).
* 10. november - Richard Burton, waliskur sjónleikari (Cleopatra) (d. 1984)
* 20. november - Robert F. Kennedy, amerikanskur løgmálaráðharri og senator (d. 1968)
* 8. desember - Sammy Davis Jr., amerikanskur sangari, dansari, skemtari, og sjónleikari (d. 1990).

## Andlát

*
1923

**1923** (MCMXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar

* 4. apríl - Filmverksmiðjan Warner Bros. verður stovnað í USA.
* 12. apríl - WOSM, World Organisation of the Scout Movement, fær sítt fyrsta altjóða skótasentur, Kandersteg, í Sveis.
* 18. juni - Gosfjallið Etna goysir í Italia og hevur við sær at 60.000 verða heimleys.
* 10. juli - Stórheglingur hevur við sær, at 23 lata lív av kavasteinum í núverandi Russlandi, táverandi Sovjetsamveldinum.
* 13. juli - Heimskenda Hollywood skiltið kemur upp at standa. Teksturin á skiltinum sigur *Hollywoodland*, og eftir ætlan skal skiltið bert standa uppi í 18 mánaðir. Núverandi Hollywood skiltið við tekstinum *Hollywood* er frá 1978, tá fyrra skiltið varð útskift.
* 2. august - Amerikanski forsetin Warren G. Harding doyr av hjartaslagi. Varaforsetin Calvin Coolidge tekur yvir embæti forseta.
* 1. september - Jarðskjálvti rakar Japan, og verður roknað við at 142.807 fólk hava lata lív. Ein japonsk rannsókn í 2005 staðfestir at 105.000 lótu lív.
* 7. september -  Interpol, International Criminal Police Commission, verður sett á stovn.
* 18. - 26. september - Amerikanskir dagblaðsprentarir fara í verkfall. 
* 13. oktober - Ankara verður høvuðstaður Turkalands. Fyrrverandi høvuðstaður var Konstantinopel.
* 16. oktober - Roy og Walt Disney stovna Walt Disney Company.
* 29. oktober -  Turkaland verður ein republik, tá Ottoman Keisaradømið fellur.
* 1. november - Finska flogfelagið, Finnair, verður stovnað. 
* 12. desember - Ein byrging í italsku ánni Po gevur seg, og hevur við sær at 600 lata lív.
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 13. februar - Chuck Yeager, amerikanskur flogskipari (d. 2020)
* 22. apríl - Bettie Page, amerikonsk modell (d. 2008)
* 29. august - Richard Attenborough, enskur filmleikstjóri og sjónleikari (*Jurassic Park*) (d. 2014)
* 8. september - Petur Reinert, reiðari og politikari. (d. 1991)
* 17. september - Hank Williams, amerikanskur countrysangari (d. 1953).
* 22. september - Peter F. Christiansen, stjóri og politikari. (d. 2012)
* 4. oktober - Charlton Heston, amerikanskur sjónleikari (*The Ten Commandments*) (d. 2008)
* 4. desember - Demmus Hentze, advokatur og politikari.

## Andlát
*8. februar - Mads Andrias Winther, føroyskur politikari og rithøvundur (f. 1871)
*26. mars - Sarah Bernhardt, fronsk sjónleikarinna (f. 1844)

*
1922

**1922** (MCMXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.

## Hendingar

* 11. januar - Fyrsta insulin viðgerð av sukursjúku  verður framd í Kanada. 
* 29. januar - Fiskepigernes Fagforening verður stovnað á Tvøroyri sum fyrsta arbeiðskvinnufelag í Føroyum
* 8. februar - Hvíta Húsið í USA, fær sítt fyrsta útvarp. 
* 28. februar - Egyptaland fær fullveldi frá Englandi. 
* 6. mai - Fyrsti bilurin kemur til Føroya. Tað er Júst Sivertsen í Havn, ið eigur bilin. 
* 12. mai - Ein 20 tonna tungur loftsteinur lendi í Virginia, USA. 
* 30. mai - Lincoln Memorial verður avdúkað í Washington D.C. í USA. 
* 18. oktober - BBC, British Broadcasting Company verður sett á stovn, og byrjar útvarpsendingar tann 14. november sama ár. 
* 30. oktober - Benito Mussolini verður, sum 39 ára gamal, yngsti forsetisráðharri nakrantíð í Italia. 
* 26. november - Howard Carter og Lord Carnarvon opna, sum fyrstu menn í 3000 ár, gravkamar Tutankhamun í Egyptalandi.  
* 30. desember - Sovjetsamveldið sett á stovn.

### List
#### Bókmentir
*The Waste Land* hjá T.S. Elliot
*Ullysseus* hjá James Joyce

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 17. januar - Betty White, amerikonsk sjónleikarinna (d. 2021)
* 1. mars - Yitzhak Rabin, israelskur politikari (d. 1995)
*20. mars - Carl Reiner, amerikanskur filmsleikstjóri og sjónleikari (d. 2020).
*3. apríl - Doris Day, amerikonsk sjónleikarinna (d. 2019)
*27. apríl - Jack Klugman, amerikanskur sjónleikari (d. 2012)
*27. mai - Christopher Lee, bretskur sjónleikari (d. 2015)
*7. juli - Jákup í Jákupsstovu, føroyskur politikari (d. 1976)
*26. november - Charles M. Schulz, amerikanskur teknari (d. 2000)
*24. desember - Ava Gardner, amerkanskur sjónleikari (d. 1990)
*30. desember - Marc Sleen, belgiskur teknari og teknirøðrithøvundur (d. 2016)

## Andlát
*24. juni - Walther Rathenau, týskur politikari (f. 1867)
*2. august - Alexander Graham Bell, skotsk-amerikanskur uppfinnari (f. 1847)
*22. august - Michael Collins, írskur uppreistrarmaður og politikari (f. 1890)
*18. november - Marcel Proust, franskur rithøvundur (f. 1871)

*
1921

**1921** (MCMXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.

## Hendingar

* 21. januar - Kvinnur fáa atvøðurætt í Svøríki.
* 3. mai - Norður Írland verður partur av Englandi.
* 26. mai - Aðalverkfall tekur seg upp í Noregi.
* 30. juni - Deyðarevsing verður avtikin í Svøríki.
* 18. juli - Fyrsta koppseting ímóti tuberklum verður givin.
* 29. juli - Adolf Hitler verður leiðari í týska Nasistaflokkinum.
* 11. august - Hitabylgja í Evropa. Hitin mælist 39 gradur í Polandi.
* 7. september - Vakurleikakappingin *Miss America* verður hildin fyri fyrstu ferð.
* 13. september - White Castle hamburger, opnar matstovu í Kansas í USA, og verður heimsins fyrsta *fastfood* keta.
* 21. oktober - Friðarráðstevna í London ímillum England og Írland.
* 9. november - Albert Einstein fær handað Nobelvirðisløn í alisfrøði.
** Ófriður í Reykjavík, stórur partur av løgregluliðinum meiðslast.

## Ókendar dagsetningar
* Hungursneyð í Russlandi hevur við sær at 5 milliónir lata lív.
* Regluligt útvarp byrjar í Italia.
* Vágs kommuna letur í Botni vestantil á Suðuroynni byggja fyrsta vatnorkuverk í Føroyum, ið skal veita elorku tl Vág. Hetta vatnorkuverk er nú partur av SEV. 
* Yngsta niðursetubygd Vatnsoyrar bygd. 
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 6. juli - Nancy Reagan, fyrrverandi forsetafrúa USA

## Andlát

*
1919

**1919** (MCMXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar

* 18. januar - Bilverksmiðjan Bentley verður stovnað í Englandi.
** Friðarráðstevna verður hildin í borgini Versailles í Fraklandi, sum fylgja av fyrra veraldarbardaga. 
* 25. januar - Fólkasamgongan (FS) (enskt: *The League of Nations*), seinni nýskipað sum Sameindu Tjóðirnar, verður stovnað í París, Fraklandi .
* 23. mars - Benito Mussolini  stovnar fasistaflokkin í Milano, Italia.
* 27. mars - Pressburg skiftir navn til Bratislava í Slovakia.
* 15. apríl - Felagsskapurin Save the Children, í Danmark Red Barnet, verður stovnaður í London, til at hjálpa týskum og eysturrískum børnum í neyð aftaná fyrra veraldarbardaga.
* 25. apríl - Bauhaus verður stovnað.
* 24. september - Norðoya Sparikassi verður stovnaður.
* 4. mai - Ein millumtjóða samgonga ímillum hjálparfelagnum hjá Reyða Krossi verður stovnað í París.
* 15. mai - Kvinnur fáa fullan atkvøðurætt í Hollandi.
* 28. juni - Versailles sáttmálin verður undirskrivaður, sum endaliga endar fyrra veraldarbardaga.
* 19. august - Afghanistan fær fullveldi frá Englandi.
* 16. oktober - Adolf Hitler heldur sína fyrstu røðu fyri týska arbeiðaraflokkin (DAP)
* 28. oktober - Bann á sølu á rúsdrekka kemur í verki USA, og heldur fram til í 1933.
* 9. november - Kettan Felix verður at síggja fyri fyrstu ferð, og verður fyrsti kendi teknifigurin.
* 1. desember - Sum fyrsta kvinnan nakrantíð inntekur Lady Astor sítt sætið í Undirhúsinum.

### Ókend dagseting
* Kvinnur fáa atkvøðurætt í Luksemborg og Týsklandi.
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 3. mai - Pete Seeger, amerikanskur sangari (d. 2014)
* 20. juli - Edmund Hillary, nýsælendskur fjallaklintrari (d. 2008)

## Andlát
* 6. januar - Theodore Roosevelt, amerikanskur forseti (f. 1858)
* 15. januar - Rosa Luxemburg, pólsk-týskur politikari (f. 1871)
* 15. januar - Karl Liebknecht, týskur politikari (f. 1871)
* 10. apríl - Emiliano Zapata, meksikanskur kollveltingarmaður (f. 1879)
* 30. juni - John William Strutt, bretskur náttúruvísindamaður (f. 1842)
* 11. august - Andrew Carnegie, skotsk-amerikanskur stálídnaðarmaður (f. 1835)
* 27. august - Louis Botha, suðurafrikanskur generalur og forsætisráðharri (f. 1862)
* 3. desember - Pierre-Auguste Renoir, franskur listamálari (f. 1841)

*
1917

**1917** (MCMXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar

* 3. apríl - Vladimir Lenin kemur aftur til Russlands aftaná at hava livað í útlegd í Sveis.
* 12. mai - Sandavágssteinurin verður funnin.
* 4. juni - Fyrsta Pulitzer Price heiðurslønin verður handað fyri journalistik.
* 10. august - Verkfall tekur seg upp Spania, men fellur niður aftaná 3 dagar, tá 70 hava latið lív, fleiri hundrað eru meiðslaði og 2000 vorðin handtikin. 
* 18. august - Eldur tekur seg upp í Thessaloniki í Grikkalandi, við teimum avleiðingum at 32% av býnum oyðilegst, og 70.000 mans verða heimleys.
* 6. desember - Finland fær fullveldi eftir 108 ár undir russiskum ræði.

### Ókend dagseting
* Løgtingið yvirtekur skipið Smyril og rutusiglingina frá Mortensens-monnunum á Tvøroyri
* Kvinnur fáa lov at stilla upp til val í Hollandi.
* juli - Nógv hóvasták verður gjørt útfrá myndarøð, sum eigur at vísa veruligar blomsturálfar, barnauppfinnarin viður kennir ikki lygnina fyrr enn árið 1981.
### List
#### Bókmentir
*Prufrock and other Observations* hjá T.S. Elliot

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 14. juni - Lise Nørgaard, danskur rithøvundur og journalistur (d. 2023)
* 19. november - Indira Gandhi, forsætiráðharri í India (d. 1984)

## Andlát
*26. apríl - Fríðrikur Petersen, próstur, yrkjari og fyrsti formaður Sambandsfloksins. (f. 1853)

*
1915

**1915** (MCMXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar

* 12. januar - Amerikanska tingið fellur lógaruppskot, sum vil geva kvinnum atkvøðurætt.
* 13. januar - Jarðskjálvti í Avezzano í Italia hevur við sær at meir enn 29.000 fólk lata lív.
* 19. mars - Fyrsta myndin av gongustjørnuni Pluto verður tikin, men stjørnan verður ikki viðurkend sum gongustjørna fyrr enn árið 1930.
* 16. apríl - Tíðindablaði Norðlýsið byrjar virksemi sítt.
* 5. juni - Kvinnur fáa atkvøðurætt í Íslandi og í Danmark. Konufólk í Føroyum fáa rættindi at velja umboð bæði til danska fólkatingið og til landstingið.
* 28. juli - USA hertekur Haiti, og heldur ræðinum til 1934.
* 10. desember - Ford akfar nummar 1 millión rullar av samlibandinum í Detroit, Michigan í Amerika.
* 25. desember - Jóla-vopnahvíld sigst at taka seg upp í millum enskar og týskar hermenn, sum spæla vinardyst í fótbólti á óhersettum øki.

### Ókend dagseting
* Fyrsta stopp skiltið verður sett upp í Detroit, Michigan í Amerika.
### List
#### Bókmentir
*Die Verwandlung* hjá Franz Kafka

### Ítróttur

## Føðingar

* 19. oktober - Niels Elkær-Hansen, ríkisumboðsmaður í Føroyum 1954-1961. (d. 2007)
* 17. desember - Robert A. Dahl, amerikanskur granskari (d. 2014).
* 19. desember - Édith Piaf (d. 1963)

## Andlát

*
1913

**1913** (MCMXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar

* 1. februar - Grand Central jarnabreytarstøðin í New York opnar aftur, og verður heimsins størsta jarnbreytarstøð.
* 4. mars - Woodrow Wilson tekur við embæti forseta í Amerika frá William Howard Taft.
* 11. juni - Kvinnur fáa atkvøðurætt í Noregi.
* 29. juni - Seinna balkankríggið byrjar.
* 10. juli - Hitin í Deyðadalinum í Kalifornia kemur upp á 56,7 gradur, sum er hægsti skjalafesti hiti nakrantíð. 
* 13. august - Harry Brearley uppfinnur rustfrítt stál, í Sheffield í Englandi.
* 23. august - Standmyndin av lítlu Havfrúnni í Keypmannahavn stendur liðug.
* 23. desember - 19 menn úr Norðoyggjum sjólátast við trimum bátum. Hendingin ger, at Skarðs bygd á Kunoynni nøkur ár seinni avtoftast.

### Ókend dagseting
* Camel sigarettur koma á marknaðin, sum tær fyrstu av tí slag vit kenna í dag.
### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 23. februar - Eiðis Bóltfelag (EB) verður stovnað á Eiði.

## Føðingar
* 5. apríl - Ruth Smith í Vági, føroysk listakona (deyð 1958).
* 10. september - Janus Kamban í Tórshavn, (d. 2. mai 2009).
* 2. november - Burt Lancaster, amerikanskur sjónleikari (d. 1994)
* 27. november - Hanus Debes Joensen, landslækni 1949-79 (d. 1995)

## Andlát

*
1909

**1909** (MCMIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar
* 1. januar - Tórshavnar kommuna verður skipað sum keypstaður.
* 1. januar - Tórshavnar kommuna fær sítt fyrsta fólkavalda býráð. 
* 5. januar - Panama fær sjálvstýri frá Kolumbia.
* 18. apríl - Joan D'Arc verður viðurkend sum halgimenni í Róm í Italia.
* 17. desember - Albert I av Belgia verður kongur har í landi.

### Ókend dagseting
* Karl Landsteiner, Constantin Levaditi  og Erwin Popper uppdaga Polio virusin.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

* 13. mai - TB-HB á Tvøroyri 2-2.
* 18. juli - HB-TB í Tórshavn 3-1.

## Føðingar
* 11. juli - Malla Samuelsen
* 20. desember - Vagn Holmboe, danskt tónaskald (d. 1996).

## Andlát
* 17. februar - Geronimo, høvdingur hjá Chiricahua-fólkinum (f. 1829)
* 9. apríl - Venceslaus Ulricus Hammershaimb í Keypmannahavn.

*
1907

**1907** (MCMVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein týsdagur. 

## Hendingar
* 1. august - 9. august - Robert Baden-Powell leiðir heimsins fyrstu skótalegu á Brownsea oyggj í Englandi. 
* 8. desember - Gustav V verður kongur í Svøríki eftir deyða pápa síns. 
* 11. desember - Tingbygningarnir í Nýsælandi verða illa oyðilagdir av eldsbruna.
* Sanatoriivegurin, fyrsti koyrivegur í Føroyum, bygdur millum Havnina og Sanatorii í Hoydølum.

### Ókend dagseting
* Tíðindablaðið Ungu Föroyar verður útgivið fyrstu ferð. 
* Vegur verður gjørdur úr Havn og niðan í Hoydalar. Hetta er fyrsti vegur millum bygda í Føroyum. 
* Stýrið í Mosambik verður skipað. 

### Ítróttur

#### Fótbóltur

## Føðingar
* 12. mai - Katharine Hepburn, amerikonsk sjónleikarinna (d. 2003)
*

## Andlát
* 8. desember - Kong Oscar II av Svøríki. (f. 1829)

*
1905

**1905** (MCMV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein sunnudagur. 

## Hendingar
* 26. januar - Cullinan diamanturin, betri kendur sum Star of Africa, verður funnin tætt við Pretoria í Suður Afrika. 
* 4. mars - Theodore Roosevelt tekur við embæti forseta í Amerika.
* 20. apríl - Tíðindablaðið Oyggjarnar verður útgivið fyrstu ferð.
* 9. juni - Noreg avtekur sambandið við Svøríki, og fær sjálvstýri.
* 18. november - Prins Carl av Danmark verður Kong Haakon VII av Noregi.

### Ókend dagseting
* Vestmenningurin Ólavur á Heygum letur fyrstu telefonlinju gera. Hon er millum Vestmanna og Havn
* Non-aborginalar kvinnur í Avstralia fáa fullan atkvøðurætt, og rættin at lesa løgfrøði á jøvnum fóti við monnum.
* Úlvar doyggja út í Japan.
* Max Weber útgevur *Die Protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus*.
* Bøkurnar *Huckleberry Finn* og *Tom Sawyer* verða bannaðar á almenna bókasavninum í Brooklyn í New York tí tær vísa "bad example".

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 5. juni - Vágs Bóltfelag (VB) varð sett á stovn

## Føðingar
* 5. mars - Marius Theophilus Johannesen í Funnigi (d. 1986), løgtingslimur 1958-1966, lærari, rihøvundur.
* 29. juli - Dag Hammarskjöld, svenskur ST-aðalskrivari (d. 1961)
* 28. september - Max Schmeling, týskur nevaleikari (d. 2005)
* 22. oktober - Hans Jacob Fritz Svend Ellingsgaard á Eiði (d. 1996), løgtingslimur 1962-1970, sjómaður, rithøvundur.

## Andlát
* 24. mars - Jules Verne, franskur rithøvundur (f. 1828)
* 12. desember - William Sharp, skotskur rithøvundur (f. 1855)

*
1904

**1904** (MCMIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar
* Tíðindablaðið Várskot verður útgivið fyrstu ferð.
* Tíðindablaðið Atlanten verður útgivið fyrstu ferð.
* Heimamissiónin byrjar formliga virksemi sítt í Føroyum, tá Axel Fr. Moe verður settur sum trúboðari í Suðuroy

### Ítróttur
*  24. august - Klaksvíkar Ítróttarfelag, t.e. KÍ, verður stovnað.
* 4. oktober - Havnar Bóltfelag, t.e. HB, verður stovnað.

## Føðingar
* 3. juli - Sámal Petersen í Klaksvík (d. 1976). Løgtingsformaður, landsstýrismaður.

## Andlát
* 27. juli - Jens Christian Evensen (f. 1840), Føroya próstur 1885-1900.
* 24. september - Niels Ryberg Finsen (f. 1860).

*
1903

**1903** (MCMIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar
* 15. februar - Fyrsta bamsan (Teddy Bear) kemur á marknaðin í Amerika. 
*  1. juli - 19. juli - Fyrsta Tour de France súkklukappingin fer fram í Fraklandi. 
* 29. september - Prussland verður fyrsta land í heiminum, ið krevur at øll ið eiga akfar, skulu bera koyrikort. 
*  13. desember - Kvívíkar kirkja verður vígd. 
* 17. desember - Brøðurnir Wright í North Carolina gera fyrsta flogfar, ið flýgur við egnari megi. 

### Ókend dagseting
* Tíðindablaðið Búnaðarbløð verður útgivið fyrstu ferð. 
* Panama loysir frá Kolumbia. USA stuðlar Panama. 
* Marknaósemja um Alaska ímillum USA og Kanada løgd til viks. 
* Fyrsta boksin av Crayola litblýantum verður framleidd, og seld fyri 5 amerikonsk cent. Boksin inniheldur 8 litir: brúnan, reyðan, appelsingulan, gulan, grønan, reyðan, bláreyðan (violet) og svartan. 

### Ítróttur

#### Fótbóltur

## Føðingar
* 25. juni - George Orwell, bretskur rithøvundur (d. 1950)
*

## Andlát

*
1902

**1902** (MCMII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.

## Hendingar
* Tíðindablaðið Búreisingur verður útgivið fyrstu ferð.
* 8. mai - Gosfjallið Mount Pelee á fronsku oynni Martinique í Karibiahavinum byrjar at goysa ógvusliga. Størsti býur og táverandi høvuðsstaðurin *St. Pierre* verður lagdur í oyði og nærum øll fólkini í býnum lata lív.

### List
#### Bókmentir
*Heart of Darkness* hjá Josef Conrad

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 4. februar - Charles Lindbergh, amerikonsk floghetja (d. 1974)
* 19. apríl - Martin Joensen, føroyskur rithøvundur (d. 1966)
* 23. apríl - Halldór Kiljan Laxness, íslendskur rithøvundur (d. 1998)

## Andlát

*
1901

**1901** (MCMI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar
Føroyska fiskimarkið verður sett út á 3. fjórðingar
* 1. januar - Tíðindablaðið Tingakrossur verður útgivið fyrstu ferð.
### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
*7. mai - Gary Cooper, amerikanskur sjónleikari (d. 1961)
* 17. august - Hans Jacob Jacobsen, betri kendur undir skaldanavninum Heðin Brú (d. 1987)
* 3. september - Poul Petersen, politikari (d. 2001)

## Andlát
* 22. januar - Victoria drotning av Bretlandi og keisarinna av India. (f. 1819)
* 15. november - Jóan Petur Gregoriussen, yrkjari (f. 1845)
*

*
1898

**1898** (MDCCCXCVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.

## Hendingar
* 12. apríl - Tíðindablaðið Fuglaframi verður útgivið fyrstu ferð. 
* 29. juli - Føroya Lærarafelag verður stovnað. 
* Spanska-amerikanska kríggið - Kuba verður leyst av Spania, og USA tekur Puerto Riko, Filipsoyggjar og Guam sum hjálond. 
* Sleipistøðin í Vestmanna tikin í nýtslu. 

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 11. august - Petur Mohr Dam, løgmaður 1958-1962 og 1964-1968
* 18. november: Poul F. Joensen, skald

## Andlát

*
1899

**1899** (MDCCCXCIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.

## Hendingar
* 5. november - Føroya Fólkaháskúli byrjar sítt virksemi.

## Føðingar
* 10. mai - Fred Astaire, amerikanskur sjónleikari og dansari (d. 1987)
* 13. august - Alfred Hitchcock, enskur filmsleikstjóri (d. 1980)
* 23. juli - Gustav Heinemann, týskur forseti (d. 1976)
* 21. august - Thorstein Petersen
* 31. oktober - Sámal Johansen
* 27. mars - C.A. Hilbert, amtmaður 1936-1945 (d. 1953)

## Andlát
* 25. februar - Paul Julius Reuter, týsk/bretskur tíðindamaður (f. 1816)
* 3. juni - Johann Strauss yngri, eysturríkskt tónaskald (f. 1825)
* 17. august - Robert Bunsen, týskur evnafrøðingur (f. 1811)

*
1895

**1895** (MDCCCXCV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar
* 19. desember - Fyrsti Smiril kemur til Føroya.
* Marconi, Italia uppfinnur tráðleysa fjarritaran og útvarpstólið. 
* Gillette í Sambandsríki Amerika uppfinnur rakimaskinuna, við leysbløðum. 
* John Holland í USA teknar og byggir fyrstu nýtiligu kavbátarnar. 

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 1. januar - Edgar Hoover, amerikanskur embætismaður, stjóri í FBI  (d. 1972)
* 12. februar - Kristian Djurhuus, løgmaður í Føroyum  (d. 1984)
* 21. februar - Henrik Dam, danskur lívevnafrøðingur (d. 1976)
* 6. mai - Rudolph Valentino, italsk/amerikanskur sjónleikari (d. 1926)
* 10. juli - Carl Orff, týskt tónaskald (d. 1982)
* 12. juli - Richard Buckminster Fuller, amerikanskur arkitektur (d. 1983)
* 4. oktober - Buster Keaton, amerikanskur sjónleikari (d. 1966)
* 16. november - Paul Hindemith, týskt tónaskald (d. 1963)
* 14. desember - Georg VI av Stórabretlandi, bretskur kongur (d. 1952)

## Andlát
* 4. mars - Knud Knudsen, norskur málfrøðingur (f. 1812)
* 5. august - Friedrich Engels, týskur heimspekingur (f. 1820)
* 8. september - Adam Opel, týskur bilaframleiðari  (f. 1837)
* 28. september - Louis Pasteur, franskur lívfrøðingur (f. 1822)

*
2006

**2006** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum sunnudegi.

## Hendingar
* 21. januar - Sonur danska trúnarvingin, Fríðrikur krúnprins og Mary krúnprinsessu, verður doyptur Christian Valdemar Henri John í Christiansborg Slotskirke í Keypmannahavn. 
* 1. apríl - Fasti Gerðarrættur verður settur á stovn.
* 29. apríl - Norðoyatunnilin undir Leirvíksfjørð millum Eysturoy og Borðoy letur upp og knýtur Norðoyggjar afturat meginøkinum.
* 15. mai - FaroeJet flýgur sín fyrsta flogtúr millum Kastrup Flogvøll og Vága Floghavn.
* 10. oktober - Ein flogvanlukka við flogfari hjá Atlantic Airways krevur fýra mannalív  í Stord, Noregi.
* 15. desember - FaroeJet fer í gjaldssteðg.
* 18. desember - Føroya Sparikassi broytir navn til *[[Eik Banki]]*.
* 21. desember - Gásadalstunnilin verður formliga latin upp. Koyrandi hevur tó verið eina tíð frammanundan.

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
*

## Andlát
* 17. november - Ferenc Puskás, ungarskur fótbóltsleikari (f. 1927).
* 25. desember - James Brown, amerikanskur sangari (f. 1933)

*
1897

**1897** (MDCCCXCVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar
* Christian Bærentsen verður amtmaður í Føroyum (til 1911).

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 4. februar - Ludwig Erhard, týskur kanslari (d. 1977)
* 24. juli - Amelia Earhart, amerikonsk floghetja (d. 1937).
* 11. august - Enid Blyton, enskur rithøvundur (d. 1968).
* 23. desember - Ernst Krenn, eysturríkiskur føroyavinur (d. 1954).

## Andlát
* 27. september - Peter Holten, amtmaður í Føroyum (f. 1816).
* 25. desember - Hans Christopher Müller, føroyskur sýslumaður (f. 1818)

*
2007

**2007** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum mánadegi.

## Hendingar

* 1. januar - Tvey nýggj lond, Bulgaria og Rumenia, gerast alment limir í ES.
* 1. mai - Vága Floghavn verður yvirtikin av Føroya Landsstýri.
* 27. juni - Føroya Banki (seinni nevndur BankNordik) verður børsskrásettur.
* 29. juli - Føroyska Fólkakirkjan verður yvirtikin av føroyskum myndugleikum.
* 3. august - Russiski trolarin Olshana søkkur í Tangafirði eftir at hava siglt á Flesjarnar kvøldið fyri.
* 1. oktober - Fyrrverandi amerikanski forsetin Bill Clinton vitjar í Føroyum.
* 20. oktober - Hovstunnilin letur alment upp.

### Ítróttur

#### Fótbóltur

## Føðingar

## Andlát
* 23. apríl - Boris Jeltsin, forsetin í Russlandi 1991-99 (føddur 1931).
* 28. mai - Jörg Immendorff, týskur listamálari (føddur 1945).
* 14. juni - Kurt Waldheim, fyrrverandi forsetin í Eysturríki og fyrrverandi ST-aðalskrivari (føddur 1918).
* 30. juli - Ingmar Bergman, svenskur leikstjóri (føddur 1918).
* 6. september - Luciano Pavarotti, italskur tenorsangari (føddur 1935).
* 16. oktober - Deborah Kerr, skotsk sjónleikarinna (fødd 1921).
* 10. november - Norman Mailer, amerikanskur rithøvundur (føddur 1923).
* 5. desember - Karlheinz Stockhausen, týskt tónaskald (f. 1928).
* 23. desember - Oscar Peterson, kanadiskur jazzpianistur (føddur 1925).
* 27. desember - Benazir Bhutto, pakistanskur politikari (fødd 1953).

*
1900

**1900** (MCM) var sambært gregorianska kalendaranum ikki eitt leypár, men sum undantak eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar
27. februar - Fótbóltsliðið F.C. Bayern verður stovnað í München í Týsklandi.

6. mars - Ein kolaminuspreinging í West Virginia í Amerika  hevur við sær, at 50 menn lata lív.

14. apríl - Heimssýningin letur upp í París í Fraklandi. Millum annað verður fyri fyrstu ferð víst fram: parisarahjól, dieselmotorar, telefon og rullutrappur.

2. juli - Fyrsta flogferð við luftskipi (Zeppelin). Flogið verður yvir vatnið Bodesee tætt við Friedrichshafen í Týsklandi.

8. september - Melduródnin Galveston. Størsta melduródnsvanlukka í Amerika nakrantíð hevur við sær, at 8&#8239;000 fólk lata lív.

## Føðingar
* 15. januar - William Heinesen (d. 1991)
* 5. apríl - Spencer Tracy, amerikanskur sjonleikari (d. 1967) 
* 3. september - Urho Kekkonen, finskur forseti (d. 1986)
* 7. oktober - Heinrich Himmler, týsktur nasist og SS ovasti (d. 1945)
* 29. november - Jørgen-Frantz Jacobsen (d. 1938)
* 7. desember - Christian Matras (d. 1988)

## Andlát
* 19. august - Enok Daniel Bærentsen (f. 1831)
* 30. november - Oscar Wilde, írskur rithøvundur, (f. 1854)

*
2009

**2009** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum hósdegi.

## Hendingar

* 1. januar: Gøtu kommuna og Leirvíkar kommuna leggja saman í Eysturkommunu.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 22. mars - Ísland-Føroyar 1-2 (0-2) - vinardystur
* 10. juni - Føroyar-Serbia 0-2 (0-1)
* 12. august - Føroyar-Frakland 0-1 (0-1)

## Føðingar
*

## Andlát

* 2. mai - Janus Kamban (f. 10. september 1913). 
* 25. juni - Michael Jackson (f. 29. august 1958).

*
2010

**2010** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum fríggjadegi.

## Hendingar

* 4. apríl - Senegal í Afrika fekk sjálvstýrið
* 15. november - NATO gavst við eftirlitsvirkseminum á Sornfelli
*

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 1. januar - FC Suðuroy varð stovnað.
* 29. september - KÍ kvinnurnar spældu seinasta dystin, sum var móti EB/Streymi og vunnu 7-1. Tær vunnu føroyameistaraheiti enn einaferð, tær vunnu við 54 stigum, tær vunnu 17 dystir, spældu 3 javnar og taptu ongan dyst.
* 16. oktober - Seinasta umfarð í 1. deild var leikt. 07 Vestur og KÍ vunnu teirra seinastu dystir, 07 Vestur vann deildina við 61 stigum, KÍ flutti upp við 58 stigum.
* 23. oktober - HB spældi seinasta dystin í Vodafonedeildini og gjørdist føroyameistari. FC Suðuroy leikti móti AB á Argjum og skuldi bara fáa 1 stig fyri at varðveita sessin í bestu deildini, men tapti 1-0, samstundis sum B71 tapti 9-1 og álíkavæl varðveitti sessin í Vodafondeildini. Tað var longu greitt áðrenn seinasta umfarð, at AB flutti niður.

#### Svimjing
* 11. august - Pál Joensen vann silvur til EM í Budapest í 1500 m frí við tíðini 14.56.90, sum var hansara besta tíð og nýtt norðurlendskt met. Tað var av ítróttar viðmerkjarum mett at vera størsta altjóða ítróttarbragd av føroyingi til tá.

#### Frælsur ítróttur
* 6. mars - Bjørk Herup Olsen, 3.000 metra føroyskt innandura met í Renning

#### Havrógving
* 31. juli - Føroyski rógvarin og ævintýrarin Livar Nysted setti nýtt heimsmet saman við trimum øðrum, tá teir róu um Atlantshavið úr New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir. Gamla metið, ið var 114 ára gamalt, varð sett av tveimum norðmonnum.

## Føðingar
*

## Andlát
* 4. mars - Etta Cameron, danskur tónleikari
* 3. apríl - Eugène Terre'Blanche, leiðari Afrikaner Weerstands Beweging
* 10. apríl - Lech Kaczyński, forseti Póllands
* 24. mai - Anneliese Rothenberger, týsk operasangarinna (f. 1924)

*
2011

**2011** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum leygardegi.

## Hendingar
* januar, februar - kollvelting í Egyptalandi
* 18. mars - Messenger missión til Merkur
* 22. juli - Yvirgangsálop í Noregi, hópmorð á ung fólk á Utøya og bumbuatsókn í Oslo. Tað var Anders Behring Breivik ið framdi bæði hópdrápini á Utøya og bumbuatsóknina í Oslo.
* 29. oktober - Løgtingsval í Føroyum
* november - Dánjal Petur Hansen (Piddi) úr Saltangará varð eftirlýstur av løgregluni, og síðan varð staðfest, at hann var blivin myrdur. Líkið varð tó ikki funnið tá. Ein kroati varð varðhaldsfongslaður og seinni dømdur sekur. Næstan trý ár seinni, hin 31. august 2014, fann ein frítíðarkavari eina beinagrind av einum mennskja niðri á havbotninum útfyri Ljósá á 22 metra dýpi og 150 metrar úr landi. Nýggju dagar seinni, eftir at tekniskar kanningar vóru gjørdar varð kunngjørt, at talan varð um líkið av Dánjal Petur Hansen. 
* 24. november - Ódnin Berit herjaði í Føroyum og í øðrum londum. Ódnin førdi til stórar skaðar kring alt landið, serliga í Suðuroynni. Trý hús á Tvøroyri mistu alla yvirtromina, eitt av teimum var eldrasambýlið. Tey gomlu vóru førd úr húsinum stutt áðrenn yvirtromin varð skrødd omanav av ódnini.
* 3. desember - leingingin av flogbreytini á Vága Floghavn frá 1.200 m til 1.799 m er liðug.
* 25. desember - Ódnin Dagmar, eisini nevnd Jólaódnin 2011, herjaði í Føroyum, Noregi og øðrum londum. Skaðarnir vóru stórir í Føroyum, tó ikki so ógvusligir sum 24. november sama árið.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 3. juni - Føroyar-Slovenia 0-2 (0-1)
* 7. juni - Føroyar-Estland 2-0 (1-0)

#### Svimjing
* 26. juli - Pál Joensen svam seg í finaluna í 800 metrum frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai við næstbestu tíðini av øllum, tíðin var 7:45,55, sum eisini var nýtt norðurlendskt met.
* 27. juli - Pál Joensen svam finaluna í 800 metrum frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai, hann gjørdist nummar fimm.
* 30. juli - Pál Joensen svam seg í finaluna í 1500 metrum frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai, við tíðini 14:56,66 svam hann sætt bestu tíðina, kvalifiseraði seg til Summar-OL 2012 í London og setti nýtt norðurlendskt met.
* 31. juli - Pál Joensen svam finaluna í 1500 m frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai og gjørdist nummar fýra við tíðini 14:46,33, bert 0,67 sekund frá bronsu heiðursmerki. Hann betraði harvið norðurlendska metið frá degnum fyri við 10 sekundum og betraði eisini um kvalifikatiónstíðina til Summar-OL 2012.

## Føðingar
*

## Andlát
* 9. januar - Peter Yates, bretskur leikstjóri (f. 1929)
* 18. januar - Robert Sargent Shriver, amerikanskur politikari (f. 1915)
* 23. mars - Elizabeth Taylor, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1932)
* 24. mars - Axel Tórgarð, stjóri í Útvarpi Føroya og føroyskur rithøvundur og týðari (f. 1923)
* 2. mai - Osama bin Laden, leiðari fyri Al-Qaeda (f. 1957)
* 19. juli - Jens Pauli Heinesen, føroyskur rithøvundur (f.1932)

*
Super Sonic

**Super Sonic** (2004 - 2006) var dansk/føroyskur rokkbólkur, stovnaður av millum øðrum fyrrverandi sangaranum í føroyska bólkinum Chase, Edmund Jacobsen. Hinir limirnir vóru danir; Simon Fontana, Matthew Anyanwu og Bent Venø.

## Útgávur

* (2004) *[[Onetwothreefour]]*

## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Bólkur:Rokktónleikabólkar
1. øld

**1. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 1 (I) til 31. desember 100 (C) í tí julianska kalendaranum.

(1. øld f.Kr. - **1. øld** - 2. øld - aðrar øldir)

## Hendingar

* Byrjanin til kristindómin.
* Útbreiðsla av rómverska ríkinum.
* 70: Annað templið í Jerúsalem verður lagt í oyði av rómverjum undir Vespasian.
* Í august 79 verða Pompeii og Herculaneum lagdir í oyði av eldgosi frá Vesuvius.
* Buddhistiskir munkar í Sri Lanka skriva fyrstu ferð læruna hjá Buddha niður.
* Buddhisman kemur til Kina.
* Tacitus nevnir Suionar, sum ein dag verða nevndir sviðar.
* Colosseum verður smíðað.
* Gotar setast í norðara Póllandi, sum teir nenvdu Gothiscandza, og skapa Wielbark-mentanina.

## Týðandi fólk
* Jesus
* Nero
* Vespasian

## Uppfinningar, uppdagingar, nýskapanir
* Codex, fyrsta slagið av modernaðari bók, kemur til sjóndar í rómverska ríkinum.
* 78 - byrjanin til suðurasiatisku kalendaraskipanina Saka Era.
* Bókbinding

## Ár í 1. øld

Bólkur:1. øld
Skagafjörður kommuna

**Skagafjörður kommuna** (íslendskt: **Sveitarfélagið Skagafjörður**), er ein kommuna í Íslandi.

Bólkur:Kommunur í Íslandi
Bardagin í Mannafalsdali

**Bardagin í Mannafalsdali** er ein føroysk søgn um stríð millum føroyingar um byggingina av Kirkjubømúrinum (eisini nevnt Magnus katedralurin). Av og á verður hetta sagnarstríð nevnt Føroya einasta borgarakríggj.

## Søgnin
Eftir søgnini var hetta stríðið í tíðini, meðan maður nevndur *Mús* var bispur í Kirkjubø. Mús bispur legði høgar skattir á føroyingar til tess at gjalda fyri kirkjuna, sum tá var í gerð í Kirkjubø. Fólk sunnanfyri Hórisgøtu, t.e. í Suðurstreymoy, Sandoy, Skúvoy og Suðuroy, samdust um saman at halda ímóti bispinum. Bispurin fekk fólkið norðanfyri Hórisgøtu í part við seg.

Hin norðari parturin ætlaði at savna herlið fyri at herja á syðra partin og kúga hann undir bispin. Men syðri parturin fekk frænir av hesum, gjørdi skjótt av, savnaði egið herlið og fór norður at herja á hin norðara partin.

Í Mannafalsdali, sum er norðanfyri Kaldbaksbotn, hittust herliðini og brustu saman. Sunnanmenninir vóru við undirlutan og máttu víkja. Grasið í dalinum sigst vera reytt, og hetta sigst vera av tí nógva blóðinum, sum tá fleyt.

Árið eftir komu sunnanmenninir aftur at hevna ósigurin. Tá stóð stríðið í dalinum við Kollafjørð. Sunnanmenninir høvdu fingið bóndan í Akrabergi og synir hansara, sum vóru av frísaætt og heidnir, at ganga á odda fyri stríðnum. Sunnanmenninir vóru eisini styrktir við tveimum víkingaskipum.

Hesuferð vóru sunnanmenninir við yvirlutan. Bispurin flýggjaði og slapp heilskapaður til Kirkjubøar og sunnanmenninir aftaná. Sunnanmenn tordu tó ikki at bróta dyr at fara inn eftir bispi, so teir sendu hin heidna bóndan í Akrabirgi eftir bispi.

Bispurin kláraði at sleppa upp á kirkjumúrin við øks í hendi. Akrabergsbóndin og synirnir hættaðu sær ikki upp eftir honum, so teir settust at bíða. Tríggjar dagar og nætur seinni fall bispurin í óvit av svongd og tosta, og datt av múrinum, og varð straks dripin av bóndanum.

Kirkjumúrurin, sum enn stendur óliðugur, verður nú nevndur Kirkjubømúrurin.

## Søga
Søgufrøðingar ivast ikki í, at Erlendur bispur (?-13. juni 1308) læt Dómkirkjuna í Kirkjubø byggja. Skal søgnin takast fyri fult, so má Erlendur bispur vera Mús bispur. Hans Jacob Debes ivast tó í um meir enn ein søguligur kjarni er í søgnini. Kirkjubyggingin má hava verið kostnaðarmikil fyri so lítið samfelag, sum hitt føroyska helst var tá. Tí er væl møguligt, at Erlendur hevur fingið fólkið ímóti sær. Tó at meiri kann vera satt í søgnini, so eru eingi prógv fyri tí.

Eftir søgnini gongur alt hetta fyri seg meðan Mús er bispur í Kirkjubø. Erlendur varð vígdur til bisp í Føroyum í januar í 1269. Og hann doyði 13. juni 1308. Kjarnin í søgnini má hava gingið fyri seg innanfyri hesa tíðina.

## Keldur
***Færøsk Anthologi I**, V. U. Hammershaimb, S.L. Møllers Bogtrykkeri (Møller & Thomsen), Keypmannahavn 1891, *Bardagin í Mannafellsdali* ss. 379-381.
***Føroya søga 2. Skattland og len, **, Hans Jacob Debes, Føroya Skúlabókagrunnur og høvundurin, Tórshavn 1995, ss. 129-134.

## Slóðir úteftir
* *[https://archive.org/stream/faerskanthologi01denmgoog#page/n504/mode/2up Bardagin í Mannafellsdali]*, Færøsk Anthologi I, V.U. Hammershaimb, archive.org, ss. 379-381.

Bólkur:Føroyskar sagnir
Bólkur:Føroya søga
FLOT

**FLOT** er svimjifelagið hjá íbúgvarunum í Nes Sóknar kommunu og Runavíkar kommunu. Felagið varð stovnað 2. apríl í 1984, og eftir at hava verið niðurlagt, varð tað endurstovnað í 1992. Síðani hevur felagið verið virkið og hevði í 2005 umleið 80 virknar limir.

Venjingin fer fram í svimjihylinum í Tofta Skúla, sum er 16,67 m til longdar.

## Birita Debes
Ein av svimjarunum hjá FLOT, sum hevur klárað seg sera væl í 2010, er Birita Debes. Hóast hon var juniorur í 2010, so setti hon fleiri føroysk senior met. Eitt av metunum setti hon, tá hon sum fyrsta føroyska kvinnan vann gull á norðurlendsku svimjistevnuni. Tað gjørdi hon á NJM stevnuni í Kastrup í Danmark 11. desember 2010, hon vann gull í 100 metrar ryggsvimjing .

## Keldur


## Ávisingar úteftir
*SSF.fo

Bólkur:Svimjing í Føroyum
Bólkur:Føroysk svimjifeløg
Nagorno-Karabakk

**Nagorno-Karabakk** er ein umstrýddur landspartur, ið landafrøðiliga liggur í Aserbadsjan, men sum Armenia kannar sær.

Bólkur:Landafrøði hjá Aserbadsjan
Fótbóltur í Føroyum

**Fótbóltur í Føroyum**. Størsta ítróttagreinin í Føroyum er fótbóltur. Í 2015 vóru 4.733 limir skrásettir í fótbóltsfeløgunum, og 22 fótbóltsvøllir í fullari stødd vóru kring landið. Allir vóru graslíkisvøllir uttan tann í Hvalba, sum er grasvøllur.

Føroyar eru við í nógvum altjóðakappingum til dømis EM og HM í fótbólti.

## Søga

Føroyskur fótbóltur hevur røtur aftur í 19. øld.
Í apríl mánaði 1892 stovnaðu tvørámenn "Tværå Boldklub" TB, sum sostatt gjørdist fyrsta fótbóltsfelagið.
Nógv ár gingu, áðrenn nakað annað felag varð stovnað, so TB spældi fyri tað mesta móti eingilskum trolaramanningum og trongisvágmonnum, ið møguliga eisini høvdu eitt felag um tað mundið. Smb. hundrað ára minnisritinum hjá TB eru menn tó ósamdir í hesum máli.
Fyrsta veruliga fótbóltsfelag, sum varð stovnað eftir hetta, var Havnar Bóltfelag (**HB**), ið sá dagsins ljós í oktober 1904. Klaksvíkingar høvdu tó longu í august stovnað "Klagsvigs Idrætsforening" KÍ, men teir fóru har norðuri tó ikki at spæla fótbólt fyrr enn í 1911.

Í 1942 byrjaði landskappingin í føroyskum mansfótbólti. Henda kapping hevur síðani á hvørjum ári staðfest, hvat felag er best í Føroyum. Men øll byrjan er torfør, og tí var eingin kapping í 1944 orsakað av bólttroti. 

Kappingin er broytt fleiri ferðir. Týdningarmesta broytingin hendi undan leikárinum 1976, tá ið beinleiðis upp- og niðurflyting millum deildirnar varð innførd. 

Í 1988 varð 1. deild víðkað til 10 feløg. 
Í 1996 innførdi fótbóltssambandið regluna um, at vinnandi liðið í einum dysti fekk 3 stig. 
Í 2005 varð kappingin umløgd enn einaferð, so nú spæla liðini í 1. deild 27 dystir hvør móti øðrum. Skeiva dystartalið ger, at nú fáa summi lið tveir heimadystir móti onkrum mótstøðuliði, meðan tey fáa tveir útidystir móti onkrum øðrum. Skipanin er roynd í nøkur ár í Danmark, og enn er ov tíðliga at gera nakra niðurstøðu um virðið í hesi skipan fyri føroyskan fótbólt. 

Í 1955 varð ein føroysk steypakapping sett á stovn. Føroysk feløg høvdu tó undan hesum dystast um ymisk steyp, men hetta var fyrstu ferð, at steypakapping í fótbólti varð fyriskipað undir ÍSF. Tá ið Fótbóltssamband Føroya varð stovnað í 1979, tóku teir sær av øllum føroyskum fótbóltskappingum.

## Bóltfeløg
AB, B36, EB/Streymur, FS Vágar, GÍ, HB, ÍF, KÍ, MB, NSÍ, B71, Skála, SÍ, TB, B68, Undri FF, FC Suðuroy.

## FM vinnarar (síðan 1977)

## Steypavinnarar (síðan 1977)

## Sí eisini
*Føroyska fótbóltsmanslandsliðið

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Fótbóltur í Føroyum
Bólkur:Ítróttur í Føroyum
Føroyskir fótbóltsmeistarar

Føroyska landskappingin í fótbólti er løgd um nakrar ferðir frá stovnan í 1942. Ein tann týdningarmesta broytingin var í 1976, tá ið beinleiðis upp og niðurflyting millum deildirnar varð innførd.

Talið av feløgum, ið hava kappast um FM-heitið hevur verið ymiskt. Okkurt av teimum fyrstu árunum vóru einans 4 feløg í kappingini. Hetta talið er tó síðani fleiri ferðir justerað. Frá 1976 til 1987 vóru fyri tað mesta 8 lið og síðani 1988 hava verið 10 lið í bestu deildini.
 
Við at spæla úti og heima ímóti hvør øðrum, hava feløgini síðan 1988 spælt 18 dystir um árið. Fram til og við 1995 fekk vinnandi felag 2 stig fyri sigur, men frá 1996 vórðu 3 stig latin. 

Í 2005 varð kappingin enn einaferð umskipað. Tað vóru framhaldandi 10 feløg í bestu deildini, men nú spældu tey 3 ferðir móti hvørjum øðrum, so dystartalið hækkaði til 27 dystir. Eisini broytti besta deildin í 2005 navn til Formuladeildin eftir høvuðsstuðlinum formula.fo. Í 2005 varð næstbesta deildin framvegis rópt 2. deild, men í 2006 broytti næstbesta deildin navn til 1. deild. Í 2009 broytti besta deildin navn frá Formuladeildin til Vodafonedeildin.


**Gull- og silvurvinnarar**

Ár
Gull
Silvur


1942
KÍ
TB


1943
TB
MB


1944*
-
-


1945
KÍ
SÍ


1946
B36
VB


1947
SÍ
B36/KÍ/HB


1948
B36
HB


1949
TB
HB


1950
B36
TB


1951
TB
KÍ


1952
KÍ
TB


1953
KÍ
HB


1954
KÍ
HB


1955
HB
TB


1956
KÍ
TB


1957
KÍ
VB


1958
KÍ
HB


1959
B36
? (KÍ/HB)


1960
HB
B36


1961
KÍ
B36


1962
B36
KÍ


1963
HB
KÍ


1964
HB
B36


1965
HB
B36


1966
KÍ
B36


1967
KÍ
HB


1968
KÍ
HB


1969
KÍ
HB


1970
KÍ
HB


1971
HB
KÍ


1972
KÍ
HB


1973
HB
KÍ


1974
HB
KÍ


1975
HB
KÍ


1976
TB
HB


1977
TB
HB


1978
HB
TB


1979
ÍF
TB


1980
TB
HB


1981
HB
TB


1982
HB
TB


1983
GÍ
HB


1984
B68
TB


1985
B68
HB


1986
GÍ
HB


1987
TB
HB


1988
HB
B68


1989
B71
HB


1990
HB
B36


1991
KÍ
B36


1992
B68
GÍ


1993
GÍ
HB


1994
GÍ
HB


1995
GÍ
HB


1996
GÍ
KÍ


1997
B36
HB


1998
HB
KÍ


1999
KÍ
GÍ


2000
VB
HB


2001
B36
GÍ


2002
HB
NSÍ


2003
HB
B36


2004
HB
B36


2005
B36
Skála


2006
HB
EB/Streymur


2007
NSÍ
EB/Streymur


2008
EB/Streymur
HB


2009
HB
EB/Streymur


2010
HB
EB/Streymur


2011
B36
EB/Streymur


* Í 1944 var eingin kapping vegna bóltatrot!

## Keldur
* B68.fo
* HB.fo
* football.fo FSF - Fótbólt Samband Føroya

Bólkur:Føroyar
Bólkur:Fótbóltur
Trongisvágur

**Trongisvágur** er ein bygd í Suðuroynni, sum hoyrir til Tvøroyrar Kommunu. Trongisvágur er tó eldri bygd enn Tvøroyri. Tvøroyri varð ikki bygt fyrr enn í 1830'unum, tá Kongaligi Einahandilin læt upp krambúð á Tvøroyri.  Trongisvágur liggur rundan um Trongisvágsfjørð, bygdin gongur næstan heilt út til Hvítanes á norðaru síðu av fjørðinum, runt um fjørðin, suður um fjørðin til áleið har sum Drelnes er (har sum Saltsiloin er). Ferjulegan hjá Smyrli eitur Krambatangi og er beint eystanfyri Trongisvág á syðra armi av Trongisvágsfirði. Grannabygdin fyri sunnan er Øravík. Ein ítróttarhøll er í Trongisvági, har er eisini Trongisvágs Skúli, ein kantina og barnaansing hjá Tvøroyar Kommunu. Fleiri ítróttarfeløg venja og spæla dystir í ítróttarhøllini, m.a. flogbóltsfelagið TB, borðtennisfelagið TBF og TB hondbóltur og TB innandura fótbóltur. Nevnast kann eisini, at fleiri kendir TBarar eru úr Trongisvági.
Kampingpláss er á parkeringsøkinum sunnanfyri ítróttarhøllina, tað er væl vitjað í summarhálvuni. 

## Viðarlundin í Trongisvági
Á veg til Hvalbiartunnilin koyrir ein framvið Viðarlundini í Trongisvági. Viðarlundin er sera hugnalig. Har rennur ein á gjøgnum viðarlundina, gøtur eru gjørdar inni í viðarlundini og benkur og grillir eru settar upp, so fólk kunnu hugna sær har.

## Keldur


## Ávisingar úteftir
* Myndir av Trongisvági á Flickr
* Tvøroyrar kommuna 



Bólkur:Bygdir í Føroyum
Bólkur:Suðuroy
Akrar

**Akrar** er lítil niðursetubygd á sunnara armi á Lopransfirði í Suðuroy.

Í 1955 búðu 73 fólk í bygdini. Í 1970-árunum fór bygdin at minka, og í 2015 búðu 19 fólk har.

## Um navnið
Skriftformurin Akrar, sum higartil hevur verið vanligur, setur navnið í samband við kornvelting. Tey sakligu viðurskiftini á staðnum tala ímóti hesari tolking. Navnið gongur óivað aftur til eitt gamalt norrønt hvørkikynsorð øgr ’lítil vík’, í hvørjumfalli fleirtali øgrum, í hvørsfalli agra. Av hesum formum er formurin **Agrar** runnin sum sekunderur hvørfalsformur (og hevur skift til kvennkyn). 

## Søga
Fyrsti maður, ið setti búgv á Økrum, var úr Sumba. Hetta var í 1818. Seinri fluttu onnur til bygdina. Kendasti maður á Økrum er Poul Johannes Midjord (1823-1908), ið var táttayrkjari. Hann giftist við dóttur nesbóndans hinu megin fjørðin, men tað var ikki við bóndans vilja, og sagt verður, at Poul Johannes fór eftir unnustu síni á nátt og flutti hana yvir um fjørð, uttan at foreldrini vistu av. Kendasti táttur hansara er eisini *Nesbóndatátturin*, har hann ger gjøldur burtur úr verfaðirinum.

Ein annar kendur maður av Økrum er politikarin Jacob Vestergaard, ið var fiskimálaráðharri Føroya undir fyrru og seinnu stjórn Kaj Leo Holm Johannesen, m.a. í tíðini, tá ið ES setti handilsforðingar (boykot) í verk ímóti Føroyum orsakað av trætuni um silda- og makrelkvotuna. Jacob Vestergaard stóð tó fastur við sína áskoðan og vann ósemjuna, ið endaði við, at ES noyddist at slaka og ganga við til, at Føroyar fekk størri kvotu, enn ES upprunaliga hevði ætlað.

## Myndir

Akrar Faroe Islands.jpg|Akrar, sæð úr Vági
Akrar 30 May 2011.jpg|Akrar
Mynd:Faroe stamp 472 a okrum.jpg|Akrar á frímerkinum frá 2004.
Mynd:Jacob Vestergaard 2015.JPG|Jacob Vestergaard í 2015.


## Kelda

* Faroestamps.fo 



Bólkur:Bygdir í Føroyum
Bólkur:Suðuroy