open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosévín

**Rosévín** er gjørt av bláum drúvum. Eyðkendi ljósareyði liturin kemur av, at skalið ikki liggur leingi í sevjuni. Liturin kann verða frá ljósum laksaliti og til ein kláran reyðan lit. Smakkurin er næstan altíð turrur ella hálvturrur. Verða framleidd í flest øllum vínframleiðandi londum. Rósuvín er gjørt úr drúvum, sum verða nýttar til at framleiða reyðvín, har skalið verður tikið frá undir geringini, tá ið víni hevur fingið tann lit sum tað skal hava, og ikki blandað saman av reyðvíni og hvítvíni, sum nógv kanska halda. Rósuvín skulu helst borðreiðast køld, umleið 8-12°C, og hóska væl til lættar kjøtrættir, salat, fisk, fiskasúpan ella sum eitt glas í heitum summarveðri.

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Heitvín

**Heitvín** hevur eitt hægri alkoholinnihald enn vanlig borðvín. Hetta kemst av, at alkohol verður blandað uppí undir ella eftir geringina. Alkoholinnihaldið er vanliga millum 17 og 21 rúmprosent. Heitvín skal vera meira enn 14 %, og um tað er sterkari enn 22 %, er tað spiritus. Dessertvín eru so at siga altíð heitvín og eru aloftast søt, men tú kanst eisini finna heitvín, sum eru turr.

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Eindrúvuvín

**Eindrúvuvín** er framleitt av einum høvuðs drúvuslagi og lítlari nøgd av øðrum drúvusløgum. Tað er eitt sindur ymiskt hvussu stórur partur av høvuðsdrúvuni skal vera í víninum, fyri at vínið kann kallast eitt eindrúvuvín, men ein tummilsregla sigur umleið 75 % - 90 %. Flestu amerikonsku vínini eru eindrúvuvín. Her kunnu nevnast Cabernet Sauvignon og Chardonnay. Eindrúvuvín í Fraklandi eru í Bordeaux og Bourgogne. 

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Madeiravín

**Madeiravín** kemur frá tí portugisisku oynni við sama navni. Vínið fær sítt sermerkta brenda eyðkenni av, at tað verður lagrað við umleið 50°C í minimum 90 dagar. Madeira verður ikki drukkið eins nógv og portvín og sjerri, men tað hevur tann fyrimun, at tað heldur sær longri, aftaná at fløskan er latin upp. Madeira fæst frá turrum til søtt, alt treytað av innihaldinum av sukri, ið liggur úr 2 % - 10 %. 

## Sløg

* Malvasia
* Boal
* Verdelho
* Sercial

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Portvín

**Portvín** er kanska tað mest kenda heitvínið í heiminum. Tað kemur úr Dourodalinum, norðalaga í Portugal. Tað verða gjørd bæði reyð og hvít portvín og tey fáast úr turrum til søt. Tað eru tvey høvuðssløg av portvíni: Wood Port og Vintage Port. Wood Port er ruby, tawny og hvítt portvín. Vintage port er árgangsportvín. Tað eru eisini ymisk sløg av portvíni. Ruby port er ungt, fruktkent og søtt. Tawny er lagrað, og er lættari og meira gulbrúnt. White er gjørt av hvítum drúum og fæst sum søtt og turt. Late Bottled er portvín, sum er lagrað 4-5 ár í eikiføtum. Síðani verður tað koyrt í fløskur, og búnast ikki víðari. Vintage Port er árgangs portvín, sum bert verður framleitt í góðum árum. Tað verður lagrað í 2-3 ár, áðrenn tað verður koyrt í fløskur, har tað búnast í nógv ár, 15 - 20 - 25 ár. Reytt portvín skal borðreiðast við 14-18°C – hvítt við 8-10°C.

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Brúsandi vín

**Brúsandi vín** (ella **mousserandi vín**) er brúsandi við bløðrum av kolsýru. Kolsýran kann koma náttúrliga í framleiðsluni, men hon kann eisini verða latin í seinni, eins og við sodavatni. Mest kenda mousserandi vínið er Champagne, sum er úr økinum við sama navni í Fraklandi. Aðrastaðni í Fraklandi eitur hetta vín "Crémant", í Italia "Spumante", í Týsklandi "Sekt" ella "Schaumwein", í Spania "Cava". Í m.a. USA, Suðurafrika og Avstralia verða tey nevnd "Sparkling wine". Tað var uppfunnið av munkinum Dom Perignon í 1800-talinum. Brúsandi vín eru vanliga hvít, men kunnu eisini vera rosélitt. Smakkurin er oftast turrur, men kann eisini vera hálvturrur ella søtur. Brúsandi vín verða framleidd í flest øllum vínframleiðandi londum.

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Sjampanja

**Sjampanja** kemur úr økinum Champagne, ið liggur 145 km í ein landnyrðing úr París. Einki annað øki í heiminum hevur loyvi at kalla síni brúsandi vín fyri "champagne". Framleiðslan av sjampanju fer fram á henda hátt: Fyrst verður vanligt borðvín framleitt, og síðan verður sukur og ger latið í. Onnur gering fer nú fram í fløskunum, ið liggja á goymslu í minsta lagi 9 mánaðir. Eftir hesa goymslu, verða fløskurnar lagdar við hálsinum niðureftir í nakrar træbukkar við holum í, kallaðir "pupîtres", ið ger, at botnfallið rennur niður í fløskuhálsin. Hálsurin verður førdur niður í eina frostvesku, ið er minus 20&nbsp;°C, so at botnfallið gerst til ein propp, ið verður tikin burturúr. Síðan verður sukur latið í, alt eftir, hvat slag av sjampanju framleidd verður. Einastu drúurnar, ið loyvdar eru at nýta í Champagne, eru Pinot Noir og Pinot Meunier, ið eru reyðar drúvur, og Chardonnay ið er ein hvít drúva.

Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:Matur og drekka
Ginn

**Ginn** stavar frá franska orðinum fyri Einiber, *Geniévre*. Men hóast navnið er franskt, so hevur Ginn sín uppruna í Hollandi. Ein lækni úr Hollandi nýtti í 16. øld alkohol blandað við einiberum sum heilivág. Einiber er altíð at finna í ginn, men onkrir framleiðarir lata harumframt eisini korianderfrø, lakres og kardemummu í løgin. Ginn er ein hjáframleiðsla, tá whisky verður destillerað. Seinasti parturin av whiskydestillatinum hevur ov lágt alkoholprosent at verða nýtt til whisky, og tí verður tað í staðin nýtt til ginn. Ginn verður oftast nýtt í apertif drinkum, so sum Gin og Tonic, Dry Martini og Tom Collins – men eisini í cocktails, har tað gevur ein sermerktan smakk. Ginn verður framleitt úr spritti, sum kann vera gjørt úr korni, eplum, majs o.líkn. Sprittið verður síðani kryddað við baraldi, sum setu sín dám á bæði anga og smakk. Men eisini onnur kryddarí verða koyrd í. Síðani veðrur hetta dropadrivið til ginn. Styrkin liggur ímillum 37,5 % og 47,3 %. Ginn verður eins og vodka nýtt til ymiskar drykkir.

Bólkur:Rúsdrekka
Konjak

**Konjak** er franskt brennivín frá umráðnum Cognac. Økið liggur beint norðanfyri Bordeaux, umleið 100 000 ha. til støddar, og er býtt í 6 smærri øki. Stutt sagt er tað eitt destillerað hvítvín, sum síðani er goymt í føtum av eikitræ. Til framleiðsluna av konjak verður drúvan "Ugni Blanc" brúkt. Hendan drúvan gevur eitt vín við lágum alkoholprosenti á umleið 8 %. Destillatið verður síðani goymt í fleiri ár. Destillatið endar síðani við at hava eitt alkoholprosent á umleið 40 % - 43 %. Fyri at tað skal fáa júst rætta smakkin, verður destillatið ofta blandað við fleiri øðrum destillatum. Eftir at tað er blandað, skal tað hvíla millum 6 mánaðir og 2 ár, og síðani verður tað latið á fløskur.

Cognac verður býtt upp í trý. Very Superior merkir, at konjakið er goymt í minsta lagið 2 ár og mesta lagið 4 ár. Very Superior Old Pale er goymt í minsta lagið 4 ár. Extra Old er goymt í minst 6 ár. Konjak er hvítvín, sum 2 ferðir er dropadrivið úr serligum drúvum og búnast síðani í nøkur ár á eikifati, minst 2 ár, men sum oftast verður tað goymt longri. Tað eru ymisk sløg og dygdir av konjakki. Trýstjørnað og V.S. er tað unga, minst 2 ½ ár. V.O. og V.S.O.P. er minst 4½ ár. X.O. er minst 10 ár. Summi hús blanda upp til 50 ára gamalt lagrað konjak í teirra X.O. Stendur Fine Champagne á fløskuni, merkir tað, at tað kemur úr teimum innastu og bestu økjunum í Cognac. Styrkin er 40 %.

Bólkur:Rúsdrekka
Whisky

**Whisky** er eitt kornbrennivín, sum verður framleitt í fleiri londum. Men Skotland man vera tað landið, sum er kendast fyri sítt whisky. Er drykkurin úr USA, verður hann nevndur og skrivaður **Bourbon**, **Rye whiskey**, **Tennessee whiskey** ella **Blended whiskey**, og er drykkurin írskur siga og skriva vit Whiskey, ímeðan í Skotlandi og alla aðrastaðir er navnið Whisky. Nøvnini eru vard og ymiskar lógir og treytir eru ásettar fyri nær, hvørt heiti kann prentast á etikettu. Umframt skotar framleiða eisini írar, amerikmenn, walisarar, kanadiarar, sviar, japanar, fraklendigar, indarar, pakistanar og avstraliarar whisky. Kendastu framleiðararnir eru tó skotar, og fara vit í hesum faldaranum at leggja dent á skotskt whisky. 

Vit skilja millum maltwhisky, sum er gjørt av maltaum byggi, og grainwhisky har majs er ráevni. Meginparturin av tí skotska whiskyinum verður lagrað, og er ein blandingur (blend) av maltwhisky og grainwhisky. Skotsk whisky hevur ein eyðkendan royksmakk, sum er treytaður av mongdini av maltaða bygginum, sum er turkað yvir brennandi torvi. Tað írska, kanadiska og amerikanska whiskyið hevur ikki henda royksmakk. Fyri at runda smakkin eitt sindur av, verður alt whisky lagrað í eikiføtum í nøkur ár. Er ikki annað viðmerkt, er styrkin 40 %. 

## Framleiðsluhátturin

Stutt sagt, kann man siga, at whisky verður framleitt av korni, bygg, rug, hveiti ella mais, sum verður gerað og síðan dropadrivið. Malt whisky er gjørt úr bygg.

#Malting: Byggið verður lagt á blot í kalt vatn í 2 til 3 dagar, og síðani verður tað lagt at spíra og turka. Byggið verður eftir hetta nevnt fyri malt.
#Mesking: Her verður maltið malið og blandað við heitum vatni. Við hesum endar søtevni í maltinum í sevjuni. Hetta verður vanliga gjørt 3 ferðir
#Gering: Gerin, sum ger søtevni um til alkohol, verður latin í sevjuna. Tá ein tíð er liðin, uml. 40 – 72 tímar, er sevjan gjørd um til eitt slag av øl á uml. 8-9 prosent.
#Destillering: Eftir geringina verður sevjan kókað, so bert alkoholið verður vunnið úr sevjuni. Hetta verður gjørt 2-3 ferðir.
#Búning: Skotskt whisky skal goymast í min. 3 ár á eikitunnum, og skal hetta fara fram í Skotlandi, um heitið skal verða scotch whisky. Tunnurnar, ið verða mest nýttar eru brúktar sherry og bourbon eikitunnur.

Bólkur:Rúsdrekka
Reyðmaðkur

**Reyðmaðkurin** (frøðiheiti: *Lumbricidae*) blandar moldina og ger, at væta og luft seta niður í moldina og gera hana betri. Til eru fleiri enn 3000 reyðmaðkasløg. Hvussu fruktagóð moldin er, veldst nógv um reyðmaðkin. Sum maðkurin etur sær holur ígjøgnum moldina, koma ósodnaðar leivdir úr bakendanum. Flestir reyðmaðkar liva av ræ, men summir eru ránakendir og taka nógv ymisk smádýr. Hóast reyðmaðkur er liðormur, eru ikki allir liðirnir eins. Gøgn gongur gjøgnum alt dýrið. Nervalagið er í tveimum streingjum, ið liggja tætt saman nær undirborðinum og koma saman í fremra enda í einfaldan heila. Tá ið reyðmaðkur skríður, arbeiða æðrarnar sum hjarta.

Bólkur:Djór
Padda

**Paddur** hava verið til í mangar mió. ár og eru allastaðni uttan í kuldalondum. Paddur eru t.d. ikki í Føroyum (innfluttar paddur klára tó at lívdjarga sær), men í grannalondum sunnanfyri eru tær vanligar. Paddur liva bæði í vatni og á landi, til dømis froskar og ormapaddur. Froskar eru vanligastu paddurnar, og teir halda til í oyðimørkum og frumskógum eins væl á fjallalendi. Flestar paddur verpa í vatni. Ynglið minnir um fiskayngul og andar við táknum, men vaksin froskur hevur lungu, so hann fær andað uppi á landi. Froskdýr hava long afturbein, og tey bæði leypa, svimja og klíva í trøum. Nógvir froskar og aðrar paddur við verpa í vatni, men summar paddur verpa í vætu á bløðum ella í vátum holum undir jørð. Froskaeggjaklunkar í vatni klekjast til halapaddur við ongum útlimum. Sum tær vaksa, fáa tær útlimir og búnast til froskar og fara upp á land. Henda broytingin nevnist metamorfosa. Ormapaddur hava ongar útlimir og eru bara í hitalondum. Tær grava sær gongir í jørðini og svimja sum állur.

Bólkur:Djór
Tindasvín

**Tindasvín**, ella **igulkattar**, eru einar 23 cm long, hava stutt oyru, stuttan hala, langt trýni og spískar, stinnar tindar á kroppinum. Tindasvín hevur einar 5000 tindar. Flestu tindasvín liggja í reiðrinum um dagin, og eru frammi um náttina at leita eftir reyðmøðkum og skordýrum. Hesi smáu súgdýrini bjarga sær væl í myrkri. Tey síggja og hoyra illa, men tey hava framúr gott tev, og teir viðkvomu kamparnir hjálpa teimum at finna í myrkri. Gerst tindasvín bangið, kúlar tað seg saman. Høvd og bein leggur tað inn undir búkin, og ringvøddi niðast á búkinum kreppir búkin saman, so hvøssu tindarnir peiggja í allar ættir. Løtu seinni kagar tað útundan at vita, um vandin er av, og rættir seg út aftur. Um veturin kúlar tindasvínið seg saman og svevur, til várið kemur. Tindasvín rennur otrúliga skjótt.

Bólkur:Súgdjór
Hvalbiarfjørður

**Hvalbiarfjørður** er opin fyri havinum og er víður úti í munnanum millum Lundanevið og Mjóvanes, men treingist og grynnist, sum inn kemur, tí er hann ókyrrur á teimum eystaru ættunum, og á vestri er harðført í vindi. Mitt í firðinum er ein boði, sum næstan altíð brýtur. Inn á botninum á Hvalbiarfirði eru bygdirnar Hvalba og Nes-Hvalba. Tær verða oftast roknaðar fyri eina bygd. Nes er á suðurarminum á Hvalbiarfirði. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Firðir í Føroyum

**Firðir** og sund skilja oyggjarnar í Føroyum frá hvørjari aðrari. Í ístíðini hava jøklarnir grivið firðir og sund, og skapað tey høgu bjørgini. Í flestum fjørðum er óføra harður streymur, men í summum er deyðavatn. Suðuroyarfjørður er millum Suðuroynna og Dímunar báðar, og millum Stóru Dímun og Skúvoynna er Dímunarfjørður. Skúvoyarfjørður skilir Skúvoynna og Sandoynna frá hvørkari aðrari, og millum Sandoynna og Hest er Skopunarfjørður. Sundið millum Hest og Koltur eitur Kolturssund. Millum Hest og Koltur vestanfyri og Streymoynna eystanfyri er Hestfjørður, og havið millum Koltur og Vágar eitur Vágafjørður. Mykinesfjørður er millum Mykines og Vágar, og sundið millum Streymoynna og Vágar eitur Vestmannasund. Millum Nólsoynna og Streymoynna er Nólsoyarfjørður. Tangafjørður er millum Eysturoynna og Streymoynna frá Kollafirði suðureftir, og frá Kollafirði norðureftir millum Streymoynna og Eysturoynna eru Sundini. Frá Fuglafirði suðureftir millum Eysturoynna vestanfyri og Borðoynna og Kalsoynna eystanfyri er Lervíksfjørður, og frá Fuglafirði norðureftir millum Kalsoynna og Eysturoynna eru Djúpini. Kalsoyarfjørður er millum Kunoynna og Kalsoynna, og millum Brattanes (suðurendan á Kunoy) og Borðoynna er Pollurin. Sundið millum Borðoynna og Kunoynna frá Pollinum norðureftir eitur Haralssund. Hvannasund er millum Borðoynna og Viðoynna, Svínoyarfjørður er millum Viðoy og Borðoy vestanfyri og Svínoy eystanfyri, og Fugloyarfjørður er millum Fugloynna og Svínoynna.

## Listi

* Svínoyarfjørður 
* Kalsoyarfjørður 
* Fuglafjørður
* Fugloyarfjørður 
* Lervíksfjørður
* Kollafjørður
* Tangafjørður 
* Nólsoyarfjørður
* Mykinesfjørður 
* Vágafjørður
* Hestfjørður
* Skopunarfjørður
* Skúvoyarfjørður 
* Dímunarfjørður
* Suðuroyarfjørður
* Borðoyarvík 
* Lambavík 
* Viðvík
* Árnafjørður
* Funningsfjørður
* Hovsfjørður 
* Hvalbiarfjørður 
* Kaldbaksfjørður 
* Kollafjørður
* Lopransfjørður 
* Oyndarfjørður 
* Skálafjørður 
* Sørvágsfjørður 
* Trongisvágsfjørður 
* Vágsfjørður 
* Haraldssund
* Hvannasund
* Kolturssund
* Sundini
* Vestmannasund

*
Bólkur:Listar
Marsalavín

**Marsalavín** stavar frá einari oyggj, nevniliga vestaru megin av Sikiloy. Eitt búgvið Marsala hevur ein samasettan brendan smakk, og tað kann vera bæði súrligt ella søtt. Liturin er myrkt ravreyður. Marsala egnar seg væl til apertif ella afturvið dessert. Tað er eisini sera vælegnað til matgerð. Marsala verður goymt á fati, tað fínasta slagið í minsta lagið 10 ár.

Bólkur:Rúsdrekka
Skotskt whisky

**Skotskt whisky** var einaferð næstan bara at finna í Bretlandi. Hildið verður, at tað vóru írskir munkar, ið gjørdu whisky av fyrstan tíð. Teir høvdu lært destillatiónskynstrið úr Miðeystri, umleið 6. øld, har tann sterki drykkurin fyri tað mesta varð nýttur sum heilivágur. Eftir at írarnir høvdu gjørt whisky í umleið 600 ár, frá 6. øld til umleið 12. øld, fóru skotar eisini at gera whisky. Írskt whiskey var tó heilt fram til fyrst í 1900-talinum nógv tað mest selda whisky’ið á heimsmarknaðinum. Men av fleiri søguligum hendingum misti Írland sín part á heimsamarknaðinum, og í dag er tað Skotland, sum eigur nógv tann størsta partin av heimsmarknaðinum. 

## Whiskyøkini í Skotlandi

* Islay: Whisky úr hesum økinum hava ein mineralskan, royktan, torv- og maltsmakk. Her er tað havið og torvið, ið setur dám á whiskyið, til dømis Ardberg, Lagavulin og Laphroaig. Í dag eru bara 8 destillaríir eftir av umleið 24.
* Islands: Hesi whisky hava ymiskan smakk, men felags fyri tey øll er smakkurin av torvi, royki, salti og tara. Nøkur eru meira mild og elegantari enn onnur. Í økinum eru oyggjarnar Jura, Mull, Skye, Arran og Orknoyggjarnar, sum samanlagt hava 7 destillaríir.
* Highland: Er nógv tað størsta whiskyframleiðandi øki, við umleið 100 destillaríum. Eyðkennið fyri øll, er ein blómukendur angi og turrur smakkur við einum ánilsi av torvi og salti. 
* Lowland: Malt whisky úr hesum økinum eru sum heild bleyt, hálvsøt, løtt og hava ein ljósan lit. Teirra manglandi styrki er ein av orsøkunum, at tú ikki leggur so væl merkis til teirra. Tað hava ongantíð verið nógv sløg úr økinum, og tey seinastu árini eru tey bara fækkaði. 3 destillarí eru eftir í Lowland: Bladnoch, Auchentoshan og Glenkinchie.
* Campeltown: Er tað minsta av teimum kendu whiskyøkjunum. Navnið kemst av, at bara ein býur er í økinum. Whisky úr hesum økinum eru kompleks við fyllu, kryddaði við nakað av torvi og salti. Í dag eru bert 3 destillaríir eftir av umleið 30.
* Speyside: Í hesum økinum liggja helvtin av teimum skotsku maltdestillaríunum. Speyside Single Malts eru kend fyri teirra fínleika, blómukenda hunangssmakk og av og á torvkenda anga.

Bólkur:Rúsdrekka
Romm

**Romm** verður framleitt av sukurrørum. Sukurrørini verða knúst, og síðani verður sevjan tikin frá. Tá henda sevja verður hitað, krystalliserast reint sukur á yvirflatuni, og restin av sevjuni verður myrk og sirupkend. Tá sevjan verður hitað einaferð afturat, verður hon myrkari og meira bittur. Hon verður síðani tynt, ger verður latin útí, og síðani broytist sukri til alkohol. Fyri at økja um alkoholprosentið, skal løgurin destillerast. Hetta verður gjørt í einum serligum anleggi. Alt eftir nær løgurin verður tappaður, ber til at stýra hvussu sterkt rommið skal vera, og hvønn karakter tað skal hava. Sìðani verður nakað av romminum goymt - sum oftast tann parturin, ið skal gerast til myrkt rom. Hetta ger smakkin bleytari og rundari. At enda verður rommið blanda við ymiskum øðrum rommsløgum fyri at fáa júst tann smakkin, sum framleiðarin vil hava. Rávøran í romm er antin sukurrørssevja ella tað, sum verður eftir, tá saftin er kroyst úr, kallað fyri sukurrørsmelass. Romm kann verða framleitt allastaðni í verðini, men hevur sín uppruna í Vesturindia. Tað ljósa og neutrala kemur m.a. frá Puerto Riko og Kuba. Tað myrkara og kraftmiklara kemur m.a. frá Jameika og Haiti. Munurin millum tey ymsu sløgini kemur av, at undir geringini verða koyrd pálmabløð, ananassaft og annað í.

Bólkur:Rúsdrekka
Malagavín

**Malagavín** stavar frá býnum við sama navnið á sólstrondini í Spania. Upprunaliga var tað kallað **Málaga siroppur**, tí tað var so søtt. Í dag eru nógv ymisk sløg av Malaga, og tey spenna frá at vera søt til at vera hálvturr. Liturin kann vera alt frá gulum til svart, og smakkurin fer frá at vera fruktkendur og lættur, serliga í ungum vínum, til at vera meiri samansettur og tungur í teimum búnu vínunum. Fínaru sløgini av Malaga verða goymd á eikifati í 2 til 5 ár, men fínaru sløgini ligga longri.

Bólkur:Rúsdrekka
Cider

**Cider** er ein drykkur, sum er geraður við fruktmosi. Tað fæst í nógvum ymsum smakkum, alt eftir hvør frukt verður nýtt. Drykkurin verður ofta nýttur í staðin fyri øl ella vín. Alkoholinnihaldið er umleið tað sama sum í øli, millum 2 og 8,5 %, meðan framleiðsluhátturin minnir um freimleiðsluna av víni. Ósemja er um upprunan, men seinastu árini er cider vorðið alsamt betur umtókt. Kendasta slagið her um leiðir er helst Sommersby, sum Carlsberg framleiðir. Tað eru tó fleiri ymisk sløg av cider, sum kunnu njótast til ymisk høvi. Umframt at vera ein long drink, kann Cider eisini njótast sum aperitif. Turt cider er vælegnað í staðin fyri hvítvín og søtt cider fyri dessertvín. Tað dýra, turra Vintage cider kann nýtast ístaðin fyri Champagne.

Bólkur:Rúsdrekka
Tequila

**Tequila** kemur úr Meksiko og verður gjørt úr agaveplantuni. Sevjan verður kroyst úr og dropadrivin 2 ferðir til alkohol. Bert sprit, sum er dropadrivið við býin Tequila, hevur loyvi til at brúka hetta navnið, annars eitur tað **mezcal**.

Bólkur:Rúsdrekka
Skopunarfjørður

**Skopunarfjørður** ger mark í Føroyum, soleiðis at tær oyggjar, sum eru sunnan fyri hann, vera nevndar fyri *sunnan fjørð*, hinar fyri *norðan fjørð*. Fjørðurin er reinur, men streymharður, og av tí at hann eisini liggur opin fyri, er hann ikki sjóslættur. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Vágafjørður

**Vágafjørður** er hvørki streymharður ella óreinur, men av tí at hann liggur opin fyri havinum, hevur hann ringan sjógv, tá ið ættin liggur inná. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Kaldbaksfjørður

**Kaldbaksfjørður** er djúpur og langur, men har er ógvuliga harðført, so har er ikki góð skipahavn. Á sunnaru síðu á Kaldbaksfirði er bóndabygdin Sund, og inni á firðinum niðursetubygdin Kaldbaksbotnur. Á norðursíðuni á firðinum er Kaldbak, ein vøkur, gomul bóndabygd. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Kollafjarðar kirkja

**Kollafjarðar kirkja**, sum stendur á laðaðari grund, er úr timbri við flagtekju og torni. Hon stendur í fyrndargamla býlinginum við Sjógv. Spurningurin um at byggja nýggja kirkju í Kollafirði og í Kvívík varð reistur á vártingi í 1837. Eitt sindur av kapping hevur verið ímillum bygdirnar um, hvør skuldi vera fyrstur við nýggjari kirkju. Kollfirðingar vóru við yvirlutan, og nýggj kirkja kom ikki í Kvívík fyrr enn í 1838. Eftir skrivaðum keldum á Sjællands Landsskjalasavni og Føroya Landsskjalasavni at døma er farið undir arbeiðið við nýggju kirkjuni í august 1837, og umleið tann 18. novembar sama ár stóð kirkjan liðug. 

Nær kirkjan er vígd, er eitt sindur av iva um. Eftir mannasøgn í Kollafirði varð hon vígd fyrsta sunnudag í advent 1837. Hesin dagur fall á 3. desember, men hetta er ikki í samsvar við skrivaðu keldurnar, sum benda á, at vígsludagurin var 18. november. Síðani kirkjan varð bygd í 1837, hevur hon fingið fleiri størri umvælingar. 

## Keldur

* J. P. Gregoriussen, "Gomlu Trækirkjurnar". 

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Gøtu kirkja

**Eldra kirkjan í Gøtu** stendur í Norðagøtu, varð vígd 22. september 1833 av Niels Johnsen Struer, ið var próstur frá 1831 til 1838. Nakrir av teimum, sum hava smíðað kirkjuna, eru funnir, men óvist er, um tað eru allir. Líkt er til, at Berint Simonsen, ið ætlandi er av Strondum, hevur verið formaður, tí at hann hevur fingið útgoldið lønina til tveir aðrar menn, Hans Jacob Jacobsen og Petur Isaksen, ið báðir vóru úr Oyndarfirði. Ein annar strandingur hevur gjørt timburarbeiðið, tað er Augustinus Simonsen. Vindeyguni hevur N.C. Winther snikkari í Havn gjørt. Kirkjan er bygd av viði og er takt við nævur og flag, men í 1959 vórðu jarnplátur lagdar undir flagið. Støddin á kirkjuni var upprunaliga: 18 alin og 12 tummar long, 10 alin og 3 tummar breið, hæddin er 3 alin og 9 tummar undir bjálkunum. Um leið 1860 varð vaksið um kirkjuna, hon var tá longd um 6 alin. 

Gomul søgn er, at kirkjan skal vera skakað tríggjar ferðir á grundini av ódnarveðri. Fyri at hetta ikki skuldi henda aftur, legði ein danskur prestur gøtufólki tey ráð, at tey skuldu stoypa vollar í øll fýra hornini í kirkjuni. Hetta varð gjørt, og síðan hevur illveður ikki skalað kirkjuna. 

### Nýggja kirkjan
**Nýggja kirkjan í Gøtu**, stedur í Gøtugjógv og varð vígd tann 25. juni í 1995 av biskoppi Hans Jacob Joensen. Drotning Margreta II var við til vígsluna, saman við biskuppum úr hinum norðanlondunum. Nýggja kirkjan varð bygd orsaka av at gamla kirkjan var vorðin ov lítil. Arbeiði at fáa gongd á at byggja kirkjuna, varð borðið av Torkil Beder, táverandi sóknarpresti, saman við kirkjuráðnum. 

Tróndur Patursson hevur prýtt kirkjuna við glaslist, sum fevnir um glasskermar til lampur inni í kirkjuni, og eyðkendu altartalvuna, sum er glaspartíið á niðaru síðu á kirkjuni.   

## Kelda

* J. P. Gregoriussen, "Gomlu Trækirkjurnar".

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Viðareiðis kirkja

Í **Viðareiðis kirkju** er gripur, sum telst ímillum elstu kirkjugripir í Føroyum. Tað er ein krossmynd frá 1551, sum hongur á norðurvegginum í kirkjuni. Hana hevur Thomas Koppen úr Hamburg, sum fekk einkarætt til handils uppá Føroyar í 1533, givið. 20. november 1892 varð nýbygda kirkjan á Viðareiði sýnað og góðkend av J. Heinesen og S. Fr. Jacobsen. Seinni sama dag varð kirkjan vígd av J. C. Evensen, prósti. Í góðveðrinum var nógv bygdafólk komið saman, og gingu tey hátíðarliga skrúðgongu úr gomlu kirkjuni, frá árinum 1831, í ta nýggju, saman við gestum úr norðoyggjum. Við sær høvdu tey altargripir og aðrar kirkjulutir. 

Í stuttari lýsing frá árinum 1891 av kirkjuni verður sagt: "Grótlaðað kirkja, 28 alin long og 12 alin breið, við skifurtaki og jarnvindeygum, var byggingin mett at kosta smáar 9000 krónur. Jóhan Andr. Petersen, tinglimur úr Mikladali, átók sær at gera høvuðsarbeiði fyri 8000 krónur. Onnur smáarbeiði komu afturat, men kostnaðarmetingin helt". Síðan kirkjan varð bygd, er sum vituligt nógv viðlíkahald og nógvar broytingar farnar fram. Millum annað er tekjan skift 4 ferðir og stoypijarnsvindeyguni eru skift út við trævindeygu. 

## Kelda

* J. P. Gregoriussen, "Yngru Hválvkirkjurnar". 

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Býflugudeyðin

**Býflugudeyðin**, ella sum tað eitur á enskum, Colony Collapse Disorder (CCD), merkir at hungangsbýflugurnar um allan heim knappliga fara úr býlunum og doyggja. Tað er ein vanlukka, tí hunangsbýflugurnar eru ein hornasteinur í okkara vistskipan og eru púra avgerandi fyri frukt- og grønmestisgróðurin. Ástøðini um orsøkina til gátuføra býflugudeyðan eru mong: nýtsla av eituri til virus og mottuálop. 

Bólkur:Náttúruvísindi
Soluna Samay

**Soluna Samay Kettel-Ziegler**, betri kend sum Soluna Samay (fødd 27. august 1990, Guatemalabýur, Guatemala) er ein donsk songkvinna. Soluna umboðaði Danmark í Evropeisku tónleikakappingini Eurovision í 2012. Mamma hennara er úr Sveis og pápin er týskari. Hon flutti til Bornholm at búgva í 2000. Síðan hon var ein smágenta hevur hon framført tónleik og sang saman við pápa sínum, Gerd George Kettel.

## Útgávur

### Gee Gee & Soluna
**The Beat Goes On* (Ozella Music; 2001)
**Thinking Of You* (Ozella Music; 2004)
**Movin’ On* (Chocolate Factory; 2006)
**Lucky Seven* (Funky Farm Records; 2007)
**Just Passing Through* (Chocolate Factory; 2008)
**Streetwise* (Funky Farm; 2009)
**The Best & the Rest* (Chocolate Factory; 2011)

### Soluna Samay
;Fløgur
* Sing Out Loud (Album; Baltic Records; 2011)
;Stakløg
* I Wish I Was a Seagull (Single; Ozella Music; 2003)
* "Two Seconds Ago" (Single; Baltic Records; 2011)
* "Should've Known Better" (Single; EMI Denmark; 2011)
* "Come Again (The Quetzal)" (Single; EMI Denmark; 2012)

## Keldur


Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest
Bólkur:Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Bólkur:Danskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1990
Svínakrím

**Svínakrímið** herjaði í fleiri londum kring allan heimin í 2009, og granskararnir siga, at tað var ymiskt, hvussu nógv mannalív sjúkan kravdi í teimum einstøku heimspørtunum. Eitt nú nevna teir, at 51 prosent av teimum, sum doyðu, búðu í Afrika og Landsynningsásia, hóast bara 38 prosent av fólkinum í heiminum búgva har. **H1N1**, sum svínakrímvirusið eitur, bleiv fyrstu ferð staðfest í Meksiko í 2009. Haðani breiddi tað seg til USA og síðani út um heimin. 

Altjóða heilsustovnurin WHO sigur, at umleið 18 500 fólk eru deyð av svínakrími.

Bólkur:Sjúkur
Ólavskirkjan

**Ólavskirkjan** er elsta kirkja í landinum, sum er í brúki. Hon hevur eitt tíðarskeið verið dómkirkja á føroyska biskupssætinum. Í 1963 til 1966 fóru fram umfatandi fornfrøðiligar rannsóknir av lendinum undir kirkjuni. Rannsóknin vísti, at kirkjustaðurin er fornur. Komið varð m.a. fram á tríggjar gólvfláir úr miðøld. Í hesum fláum vórðu funnir fimm myntir. Tann elsti, ið er enskur, varð sligin í tíðarskeiðinum 1223-1235, og hann var funnin undir tí elsta gólvinum. 

Innar í kóri varð funnin ein bispagrøv. Grøvin sjálv var klødd innan við nævur. Kolevnis-14 tíðarfestingar bæði av kistuviðinum og nævrinum vísa, at grøvin man verða frá miðskeiðis í 1200-árunum. So mangt bendir á, at kirkjan er reist einaferð í 1200-árunum, og er sostatt ein miðaldarkirkja. Máld í nútíðar mátum er kirkjan 21,8 m long og 7,5 m breið. Hon er bygd úr ótilhøgdum gróti, og veggirnir eru múraðir við skilpmørtli og klípaðir við smærri klípum, eins og í hinum miðaldarligu bygningunum á staðnum. Veggirnir eru pussaðir bæði innan og uttan.

Torn fekk kirkjan í 1855, sum Mortan Rasmussen smíðaði. Kirkjan varð høvuðsumvæld í 1874 og endurvígd av V. U. Hammershaimb, prósti, hin 15. desember 1874. Kirkjan varð aftur høvuðsumvæld í 1965-1967 og endurvígd, undir stórum hátíðarhaldi, sunnudagin 3. september 1967. 

## Keldur

* J. P. Gregoriussen, "Eldru Hválvkirkjurnar".

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Sandavágs kirkja

**Sandavágs kirkja** er bygd undir 1. veraldarbardaga. Arbeiði byrjaði í 1914, og varð kirkjan vígd 3. sunnudag eftir páskir, 29. apríl í 1917. Magnus Jacobsen (Magnus av Kamarinum) teknaði kirkjuna og gjørdi arbeiðsfrágreiðing. Hon er 19,70 m long og 9,60 m breið. Undir byggingini var hann sjálvur byggimeistari og formaður. Fyri arbeiðinum stóð Jógvan Elias Thomsen, keypmaður í Sandavági. Í arbeiði hevði hann Andreas Joensen úr Kvívík sum arbeiðsformann, og 9 smiðir úr Sandavági og Miðvági. Brøðurnir í Geil í Havn, Petur Alberg og Christin H. Isaksen, málaðu kirkjuna, bæði innan og uttan. Petur Alberg setti litirnir á. H.C.W. Tórgarð, timburmeistari og arkitektur, úr Havn, hevði eftirlit við arbeiðinum. 

10. august 1891 gav Thomas Thomassen (Tummas í Bartalsstovu) altartalvuna sum hongur í kirkjuni í dag. Frásagnir siga, at Lucie Ingemann (1792-1868), sum var kona B. S. Ingemanns skald, hevur málað altartalvuna. Talvan, sum varð unvæld í 1997, er mett at vera umleið 150 ára gomul.

Á kórvegginum uppi yvir altarinum eru sjey málningar, sum Kristin í Geil hevur málað eftir gomlum kirkjumálningum. Jógvan Elias Thomsen hevur givið kirkjuni málningarnar.

## Sandavágssteinurin
Sandavágssteinurin er ein føroyskur rúnusteinur frá 1200-áratalinum, ið verður varðveittur inni í Sandavágs kirkju.

Millum býlingarnar Sandar og Steig er ein langur heyggjur, sum er nevndur Ongjartoftir. Í sjálvum endanum á heygnum lá ein langur steinur, sum vísti seg at vera ein rúnarstein. Um várið, leygardagin fyri hálvarðsøku (12. mai í 1917), setti Martin á Mýrini seg at hvíla undir heygnum, og varð varður við, at í steinin vórðu høgdir stavir. Innskriftin, sum varð týdd av Mikkjal á Ryggi, verður lisin soleiðis (týtt til føroyskt): "Torkil Onundarson eystmaður av Rogalandi bygdi henda stað fyrst".

## Keldur

* J. P. Gregoriussen, "Yngru Hválvkirkjurnar". 

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Fugloyarfjørður

**Fugloyarfjørður** er millum Fugloy og Svínoy. Hann er óreinur og streymharður. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Kalsoyarfjørður

**Kalsoyarfjørður** er millum Kunoynna og Kalsoynna. Hann er djúpur og eisini reinur. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Hestfjørður

**Hestfjørður** er millum Hestoy og Streymoy. Havalda setir lítið inn á Hestfjørð, men hart rák, ójavnt dýpi og meldur í streyminum ger, at har ofta er óslætt. Millum Hest og Koltur vestanfyri og Streymoynna eystanfyri er Hestfjørður. 

Bólkur:Firðir í Føroyum
Vestmannasund

**Vestmannasund** er sundið millum Streymoy og Vágar. Vestmannasund er reint og djúpt, men sera streymhart í norðara parti. Tá ið ein kemur suður um Skræling, rekur spakari. 1. desember 2014 var dagligi miðalhitin í sjónum við Oyrargjógv 9,18&nbsp;°C. Hetta er heitasti dagur mátaður í desember við Oyrargjógv og Mykines, síðani mátingarnar byrjaðu í 1914, skrivar Havstovan á heimasíðu síni hav.fo. Metið frammanundan var frá 2.- og 3. desember 2009, tá miðalhitin var 8,91&nbsp;°C. Allar teir fyrstu seks dagarnar í desember 2014, var sjógvurin við Oyrargjógv heitari enn gamla metið í 2009. Hitamátingarnar verða gjørdar fyri at fylgja við langtíðarbroytingum, sum ávirka vistskipanina á Landgrunninum, og fyri at fáa meir innlit í útskiftingina av sjógvi millum opið hav og Landgrunnin. Havstovan hevur hitamátarar liggjandi við Oyrargjógv og Skopun, ið støðugt máta hitan í sjónum. Hitin er áleið tann sami í báðum støðum. Orsøkin er, at sjógvurin innast á Landgrunninum verður so væl blandaður av sjóvarfalli.

## Kelda


Bólkur:Sund í Føroyum
Bólkur:Vestmanna
Mykinesfjørður

**Mykinesfjørður** er ógvuliga streymharður og óreinur og hevur orð fyri at vera versti fjørður í Føroyum. 

Bólkur:Firðir í Føroyum

Símun Kalsø, kempar nú á døgum fyri at fáa ein tunnil at ganga frá Borðoynni til Kalsoynna.
Ayers Rock

**Uluru**, eisini kend sum **Ayers Rock** (alment: *Uluru / Ayers Rock*), er hin best umtókti merkisstaðurin í Avstralia. Hesin veldigi sandsteinskletturin, ið skjýtur seg upp úr slættari, stórari oyðimørk, er 348 m. høgur. Hóast hann stendur nógvar hundrað kilometrar frá bygdum øki, kemur nógv ferðafólk hagar. Hann er samstundis ein hin størsti halgidómurin hjá avstralska upprunafólkinum aboriginunum. Uluru/Ayers Rock er serliga vakur í skýmingini, tá ið ljósið og litirnir skifta. 

Hjá upprunafólkinum er hetta ein heilagur klettur, sum fólk ikki eiga at fara upp á. 

## Ávísingar úteftir
* Tjóðargarðurin Uluru-Kata Tjuta, parksaustralia.gov.au

## Keldur


Bólkur:Avstralia
Bólkur:Norðaru Øki
Tuvalu

**Tuvalu** er ein kyrrahavsoyggj. Íbúgvarnir á Tuvalu eru av polynesiskum uppruna, og er talan um ein av fólkafátækastu statunum í heiminum. Bert Vatikanið hevur færri íbúgvar. Bert 10 544 fólk búleikast spjadd út á níggju koralloyggjum. Kyrrahavsparadísið Tuvalu er miðskeiðis millum Hawaii og Avstralia. Oyggjarnar byggja á koral­riv, sum vaksa spakuliga, so hvørt sum havið fløðir. Spurningurin er tó, um havið komandi árini fløðir skjótari enn higartil, so oyggjarnar hvørva av heimskortinum. Um havið ikki fløðir so nógv, kunnu stórir trupulleikar tó standast av vatnflóð og stormskaðum, sum oyðileggja grøði og drekkivatn. Hægsti blettur á oyggjunum er bert 5 metrar yvir havinum. Teir uml 12.000 íbúgvararnir á teimum 9 oyggjunum hava fingið loyvi at flyta til Nýsælands, um hóttanin gerst veruleiki .

Frá tíðliga í fyrru øld og fram til 1978 var Tuvalu bretskt hjáland. Tað var tá kent undir heitinum, **Ellice Islands**. Tuvalu er við sínum 9000 íbúgvum limaland 189 í felagskapi Sameindu Tjóða. Í vídd er Tuvalu við sínum 26 km2 4. minsta landið í heiminum. Minni enn Tuvalu eru Vatikanstaturin, Monako og Nauru. Tá talan er um fólkatal, er Tuvalu næstminsta landið í heiminum. Tað er bert Vatikanstaturin, ið hevur færri íbúgvar enn teir 9000, sum eru á Tuvalu. Tuvalu liggur 1000 kilometrar norðan fyri Fijioyggjarnar í Kyrrahavinum.

## Búskapur

Oyggjarnar eru fátækar. Ójavnt er eisini býtt. Lítil og eingin vøkstur, og ongar keldur, so tey eru t.d. bundin at savna saman regnvatn. Høvuðsinntøkurnar fær Tuvalu burtur úr sølu av frímerkjum. 

## Keldur


Bólkur:Polynesia
Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Tuvalu
Fox News Channel

**Fox News Channel** er ein tíðindarás. **FNC**, sum tað verður stytt, var stovnað í 1996 . Fox News hevur sín uppruna í USA, har eini 5000 fólk starvast á ymsum støðum kring landið. Hetta er ein sjónvarpsrás, sum sendir til 50 natiónir og uml. 150 milliónir menniskju hava møguleikan at síggja FNC. Fox News hevur høvuðsskrivstovu sína í Manhattan, New York City.

Fox News verður vanliga mett at liggja rættiliga langt til høgru.

Bólkur:Amerikanskir tíðindamiðlar
Bólkur:Tíðindamiðlar
Bólkur:Sjónvarp í USA
Oggy og kakkulakkarnir

**Oggy og kakkulakkarnir** (franskt "Oggy et les Cafards") er ein fronsk teknifilmsrøð fyri smá børn. Teknifilmsrøðin hevur eisini verið at sæð í Kringvarpi Føroya.

Bólkur:Børn
Bólkur:Sjónvarpssendingar
Disney biograffilmar

Hetta er ein **listi yvir filmar, sum hava verið vístir í biografum**, sum **[[Walt Disney Productions]]** hevur framleitt og síðan eftirfylgjandi merki, **[[Walt Disney Pictures]]**. Hesin listin inniheldur eisini animeraðar spælifilmar, *live action* spælifilmar, dokumentarfilmar og filmar frá røðini *[[True-Life Adventures]]*. Filmarnir eru bólkaðir eftir ári og hava ein lit í vinstru síðu, alt eftir hvat slag av filmi, talan er um.

Um so er at Walt Disney Productions ikki hevur ella fer at framleiða filmin men bert selja hann, so kemur filmurin ikki við í henda listan. Hesin listin er **ikki** fyri filmar, sum eru framleiddar av Disneynature, Touchstone Pictures, Hollywood Pictures, Miramax Films ella Studio Ghibli.

## 1930-árini

## 1940-árini


Notur:
* A – animation constitutes majority of film duration


## 1950-árini

## 1960-árini

## 1970-árini

## 1980-árini

## 1990-árini

## 2000-árini

## 2010-árini

## Sí eisini
*The Walt Disney Company

## Keldur

Bólkur:Teknifilmar
Bólkur:Disney filmar
Bólkur:Disney
Kappróðrarfelagið NSÍ

**Kappróðrarfelagið NSÍ** er eitt føroyskt róðrarfelag av Glyvrum. Bátarnir hjá felagnum eru gulir við svørtum stokkum. Felagið er triðmest vinnandi kappróðrarfelag í Føroyum við 20 FM heitum í tíðarskeiðnum 1973-2011.

## Bátar og vunnin FM
5 mannafør:
*Tjaldrið - 5 FM hjá 5-mannaførum við dreingjum og 1 FM hjá 5-mannaførum við kvinnum
*Spógvin - ? FM - Barnaróður dreingir vunnu FM í 2011

6 mannafar:
*Sølmundur - 3 FM við 6-mannaførum hjá monnum og 1 FM við 6-mannaførum hjá kvinnum

8 mannafar:
*Heiðabáturin - 2 FM

10 mannafar:
*Eysturoyingur - 7 FM heiti, sum er næst mest, bara Havnarbáturin hevur vunnið fleiri.

## Føroyameistaraheitið
Allir bátarnir hjá Kappróðrarfelagnum NSÍ hava vunnið FM:
*Spógvin FM 2011, barnaróður dreingir
*Tjaldrið - 5 FM hjá 5-mannaførum við dreingjum og 1 FM hjá 5-mannaførum við kvinnum
*Sølmundur hevur vunnið 3 FM við 6-mannaførum hjá monnum og 1 FM við 6-mannaførum hjá kvinnum
*Heiðabáturin hevur vunnið 2 FM
*Eysturoyingur hevur vunnið 7 FM

## Nevnd
*Formaður: Janus Knudsen
*Næstformaður: Jógvan Hendrikson Olsen
*Skrivari: Linda Lamhauge
*Kassameistari: Joan Lamhauge
*Nevndarlimur: Eli Hansen
*Tiltakslimir: Signar Hansen, Bogi Olsen, Ingvard Hansen

## Myndir

Mynd:Kapprodur joansoka 2010 - 10-mannafor menn.jpg|Eysturoyingur rør her kapp móti Vestmenningi og Hoyvíkingi á Jóansøku 2011.
Mynd:Heiðabáturin Eystanstevna 2012.jpg|Heiðabáturin á Eystanstevnu 2012, júst komnir á mál.
Mynd:Olavsoka 2010 Boat Race Women 6-oar rowing boats.JPG|Sølmundur rør her kapp á Ólavsøku 2011, 6-mannafør kvinnur.
Mynd:2012 rowing race 5mannafor girls Sundalagsstevna.jpg|Tjaldrið, 5-mannafør gentur, kappróður á Sundalagsstevnu 2012.


## Keldur


## Slóðir úteftir
*Heimasíðan hjá Kappróðrarfelagnum NSÍ 

Bólkur:Føroysk róðrarfeløg
Oahu

**Oahu** (á hawaiianskum **Oʻahu**) er ein kyrrahavsoyggj. Oʻahu er við sínum umleið 1,545 km2 triðstørsta oyggj í Hawai'i, og her búgva umleið 953 túsund fólk. Størsi býurin og eisini høvuðsstaður í Hawai'i er Honolulu. Hægsta punktið á oynni er Mount Kaʻala 1220 m. Fólkatættleikin her er væl oman fyri miðalfólkatalið í Hawai'i. Fólkatættleikin er 631,7 persónar fyri ferkilometurin, og tað er nógv í amerikanskum høpi. Fólkatættleikin í Hawai’i er í miðal 82,6 fólk fyri hvønn km2 og í USA 34,2/km2. Á Oʻahu er nógv fólk av japanskum uppruna. 

Havið kring Oʻahu er fult av lívi og heimstaður hjá til dømis hvalum, delfinum og stórum havskjaldbøkum, ið til tíðir kunnu síggjast frá landi. 

Bólkur:Hawaii
Bólkur:Oyggjar í USA
Ernest Borgnine

**Ernest Borgnine** (f. 24. januar 1917 í Connecticut – d. 8. juli 2012 í Kalifornia) hevur verið við í nógvum filmum. Ofta sum óndi maðurin ella banditturin. Eisini hevur hann havt leiklut í fleiri sjónvarpsrøðum. Ernest Borgnine varð føddur við navninum **Ermes Effron Borgnino** 24. januar 1917 í Hamden í Connecticut í USA. Kendi amerikanski filmssjónleikarin andaðist 8. juli 2012. Hann gjørdist 95 ára gamal. Hann vann sær ein Oscar fyri leiklutin sum Marty Piletti í fiminum "Marty" í 1955. Honum er eisini ognað ein stjørna á kenda Walk of Fame í Hollywood, Kalifornia. Í 1973 giftist hann norsku Tova Træsnæs, sum nú situr einkja. Hon er annars fimta kona hansara og er kend fyri kosmetikkfyritøku sína "Beauty of Tova". Borgnine var í mong ár í amerikansku sjóverjuni, áðrenn hann fór á sjónleikaraskúla. Fyrstu ferð á palli var á Broadway, New York í 1947, og fólk løgdu hann til merkis. Á filmi var hann fyrstu ferð at síggja í 1951. Seinni gjørdist hann kendur sum óndi sersjanturin í "From Here To Eternity" í 1953.

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Svartisvanur

**Tann svarti svanin** (latín *Cygnus atratus*) er av dunnuættini. Tann svarti svanin hoyrir ikki heima í evropeiska fuglaheiminum, men hann hevur álíkavæl klára at búsett seg í fleiri londum, millum annað í Týsklandi og í Stóra Bretlandi. Eisini eru svartir svanar sæddir um alt Danmark seinnu árini. Tá evropear komu til Avstralia á fyrsta sinni, sóu teir ein bólk av svørtum svanum. Hetta var ongantíð sæð fyrr av evropeum, tí í okkara hugaheimi er ein svanur hvítur. Hann er eisini innfluttur til Nýsælands. Tann svarti steggin er vanliga sótsvartur, hevur svørt bein og eitt reytt nev. Honin er eitt sindur minni og hevur eitt nev sum ikki er líka reytt sum hjá steggjanum. Ungarnir eru grábrúnir og hava grátt nev. 

Í m.a. 2014 sóu fólk á Skála ein svartan svana við Prestá. Ikki er greitt hvussu leingi hann hevur verið í Føroyum, og um hann hevur fylgi av fleiri svørtum svanum. Tað er sera sjáldsamt at síggja tann svarta svanan í Føroyum. 

## Fuglabókin

Stundum ala teir hann í dýragørðum í Evropa, og í einum landsynningsstormi var ein komin í túnið í Sørvági kanska úr Onglandi. Hann var spakur og sera vakur. Størstu veingjafjaðrarnar vóru hvítar; annars var hann svartur, uttan nevið, sum var fagurt reytt við einari hvítari rond tvørturum. Fjaðrarnar omaná lagaðu seg í vøkrum bylgjum tvørtur. eftir veingjunum og bakinum. Hann varð sleptur á Leitisvatn og livdi har í nøkur ár. Sera fólkaalskin var hann, kom stundum tætt til fólk og fylgdist so við teimum. Mong kendu tað sum ein sakn, tá ið hann var deyður . 

## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum

## Keldur


Bólkur:Fuglar
Edson Celulari

**Edson Francisco Celulari** (føddur 20. mars 1958 í Bauru) er sjónleikari úr Brasil. 

## Lívsleið
Celulari var limur í Porão 7, ein amatør sjónleikarabólkur úr São Carlos. Tá ið hann var 16 ára gamal, flutti hann til São Paulo at lesa drama á Escola de Arte Dramática (Dramatic Art School) á University of São Paulo. Celulari spældi fyri fyrstu ferð í sjónvarpsframleiðslu í 1978 í telenovel-filminum *[[Salário Minimo]]* hjá TV Tupi. Síðan tá hevur Celulari spælt í fleiri sjónvarps, film og pall framleiðslum.

Hann var giftur við sjónleikarinnuni Cláudia Raia frá 1993 til 2010. Tey spældu saman í telenovela sjónvarpsrøðunum *[[Deus nos Acuda]]* og *[[Torre de Babel (sjónvarpsrøð)|Torre de Babel]]*.

Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1958
Hilo

**Hilo** er næststørsti býur í Hawai'i. Býurin hevur umleið 43 263 íbúgvar. Hilo liggur á oynni Hawai'i. 

Bólkur:Hawaii
Bólkur:Býir í Hawaii
Skúgvur

**Skúgvur** (lat. *Stercorarius skua*) er nakað sum mási til støddar, brúnur sum hini kjógvasløgini, ikki búkhvítur og hevur onga snældu. Sum kjógvin er eftir ritu, er skúgvurin eftir likku, eltir hana, snittandi og snarandi, inntil hon má spýggja. Men kemur tá ein flokkur av ritum og ternum eftir honum, so má hann skunda sær at flýggja. Og ikki er hann snúiligari enn so, at kjógvin tuskar hann av. Úr sjónum fær hann sær seið og sild. Fyri bjargafuglin er hann skaðiligur, helst fyri lundan, tekur bæði egg og fugl. Lítið er til av honum. Tað, sum er í Evropa, hevur tikið sær búgv í somu londum sum Norðmenn í forðum, í Føroyum, Hetlandi, Orknoyggjum, Hebridum, Íslandi og ikki sørt í Grønlandi. 

Áður átti hann nógvur í Føroyum. Søgn er, at í støðum var hann so tættur, at fjallmenn stundum, tá ið um ráddi, nýttu eggini til at blaka fyri seyð. Í summum bygdum beinskerdu teir ungarnar og tóku teir so — mangar túsund í tali — tá ið teir vóru fullvaksnir og feitir. Men fyri skaðan, hann gjørdi í bjørgunum, varð roynt at avoyða hann, og tað eydnaðist teimum so, at um ár 1900 vistu teir bara 4 pør vera eftir — í Skúvoy, Stóru Dímun, Svínoy og Saksun. Tá friðlýstu teir hann, og nú er hann væl afturnørdur. Mestur er hann í Saksun; har eiga um 100 pør, og ikki er nevnt um nakað spell av teimum. Tað sigst eisini, at í teimum høgum, sum hann áður átti mestur, skóru teir meiri seyð tá, enn teir skera nú. Har, sum fuglur, ið føðir seg av sjónum, eigur nógvur, verður altíð nógv gras. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
1776

**1776** (MDCCLXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum 
mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum 
fríggjadegi. 

## Hendingar
* 4. juli - USA verður sjálvstøðugt ríki. 

## Føðingar
*

## Andlát
* 25. august - David Hume, skotskur heimspekingur og søguskrivari (d. 1711)
* 

*
Kvívíkar Sóknar Róðrarfelag

**Kvívíkar Sóknar Róðrarfelag** er eitt kappróðrarfelag úr Kvívík og grannabygdunum. Róðrarfelagið varð stovnað 7. mai 1967. Felagið eigur ella hevur átt bátarnar: Junkarin, sum er 5-mannafar og Kvívíkingur og Kvívíksbáturin, sum eru 8-mannafør.

## FM heitið
**Junkarin 5-mannafør dreingir:**
*1975
*1976
*1998
**Junkarin 5-mannafør kvinnur:**
*2011
**Junkarin dreingir, barnaróður**
*2012

## Myndir

Mynd:Junkarin Kvivikar Soknar Rodrarfelag.jpg|Junkarin, 5-mannafør kvinnur, á Jóansøku 2011
Mynd:2010 Faroese Boat Race 8-mannafor.jpg|Kvívíkingur, 8-mannafør menn, hann vann róðurin á Jóansøku 2010
Mynd:Kappróður barnaróður dreingir Fjarðastevna 2012.JPG|Junkarin, barnaróður dreingir, vinna her Fjarðastevnu róðurin 2012.
Mynd:Junkarin dreingir barnarodur Nordoyastevna 2012.jpg|Manningin á Junkarinum, barnaróður, á Norðoyastevnu 2012, sum teir vunnu.
Mynd:Barnaróður dreingir Sundalagsstevna 2012.jpg|Barnaróður dreingir, Sundalagsstevna 2012. Junkarin vann róðurin.
Mynd:Vestanstevna 2012 rowing race 8mannafor in Sandavagur.JPG|Kvívíkingur rør kapp á Vestanstevnu 2012, hann gjørdist nummar trý av fýra bátum.


## Keldur



## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroysk róðrarfeløg
Hvalvíkar Streymnesar Róðrarfelag

**Hvalvíkar Streymnesar Róðrarfelag** er eitt føroyskt kappróðrarfelag úr bygdunum Streymnes og Hvalvík, sum varð stovnað í 1976. Bátarnir hjá felagnum eru grønir við svørtum stokkum. 

Bæði Hvessingur og Báran hava vunnið FM-heiti. Í 2020 luttekur felagið við trimum manningum í FM-róðrum; Hvessingur (6 mannafør menn), Báran (5 mannafør kvinnur) og Nísan (barnaróður). 

## Føroyameistaraheitið
**Báran, 5-mannafør kvinnur:**
*1993
*1994
*1995

**Hvessingur, 6-mannafør kvinnur:**
*1996
*1998

**Hvessingur, 6-mannafør menn:**

* 1978
* 1980
* 1988
* 1993
* 1994
* 1995
* 1997
* 1999
* 2014
* 2019

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroysk róðrarfeløg
Summar-OL 2012

**Summar OL 2012**, eisini nevnt **OL 2012**, 30. Olympisku summarleikirnir vóru hildnir í Olympic Park, London, Ongland, Stórabretland, í døgunum 27. juli til 12. august 2012.
London er harvið tann fyrsti býurin, sum alment er vertur fyri olympisku leikunum trýggjar ferðir, eftir at hava verið vertur í 1908 og í 1948. 

Fyri aðru ferð nakrantíð luttók ein føroyingur á Olympisku Leikunum, tá Pál Joensen svam fyri Danmark, eftirsum Føroyar ikki sleppur at luttaka á leikunum. Umframt Pál hevur Katrin Olsen eisini luttikið á Olympisku Leikunum, hon luttók sum rógvari og luttók eisini fyri Danmark.

## Leikirnir
### Ítróttargreinar

### Tíðarætlan
Tann almenna tíðarætlanin varð almannakunngjørd hin 15. februar 2011

## Hygg eisini at
*Heiðursmerkjabýtið á Summar-OL 2012

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Olympisku Leikunum 

Bólkur:Bretland
Bólkur:Summar-OL 2012
Steypakappingin í kvinnufótbólti

**Steypakappingin í kvinnufótbólti** hevur verið skipað síðan 1990.

## Listi yvir steypafinalur hjá kvinnum

Listi yvir finalur: 

## Finalur

## Steypavinnarar eftir felag

Feløgini við *skráskrift* eru antin ikki til longur ella hava ikki nakað lið í 1. kvinnur longur ella hava lagt saman við annað lið.

## Sí eisini

* Løgmanssteypið

## Keldur


Bólkur:Fótbóltur í Føroyum
Bólkur:Kvinnufótbóltur í Føroyum
Bólkur:Ítróttarkappingar í Føroyum
Rikke Møller Pedersen

**Rikke Møller Pedersen** (fødd 9. januar 1989) er ein danskur svimjari sum svimur við Svømmeklubben Frem og STO95 í Odense, umframt at hon svimur fyri Danmark í altjóða kappingum. Hon er ein av teimum, sum skulu svimja á OL 2012 í London. Á EM á stuttbana í desember 2008 setti hon danskt met í 100 metrum bringusvimjing við tíðini 1:06.55  og í 200 m bringusvimjing við tíðini 2:23.55. Á DM á stuttbana í oktober 2009, betraði hon metið í 100m og 200m bringusvimjing, og setti samstundis eitt nýtt evropeiskt met við tíðini 1:04.59 og 2:18.52.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Føðingar í 1989
Bólkur:Danskir svimjarar
Bólkur:Svimjarar á Summar-OL 2012