open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vesturevropa

**Vesturevropa** er vestasti partur av Evropa. Londini í Vesturevropa eru Bretsku Oyggjarnar, Frakland, Týskland, Belgia, Luksemburg, Niðurlond, Eysturríki, Sveis, Liktinstein og Monako. Hesi lond eru átøk hvørjum øðrum í landslagi, veðurlagi og livilíkindum. Ígjøgnum londini renna stórar og makar áir, har skip sigla í hópatali, og ímillum áirnar og út um landið er hópur av siglirennum. Meginparturin av Vesturevropa er láglendi. Suðuri í Fraklandi og Týsklandi er tó nakað av fjøllum og háslættum, men tey eru sjáldan hægri enn 1500 m. Láglendið er mest sum alt velt við tíðarhóskandi amboðum. Tann óvelti parturin av lágfjøllunum og láglendinum er vaksin við lyngi, grasi og skógi. Men fram um alt eru hesi lond av heimsins mætastu ídnaðarlondum, tí í jørðini er fullt av jarni, koli og alskyns metalum og ikki sørt av olju, vatn trýtur ikki at framleiða elmegi við, fólkið dugir eisini væl at handfara maskinur og er vant til allan ídnað.

Bólkur:Evropa
Kjøtetandi plantur

Ein **kjøtetandi planta** fær tað føði henni tørvar við at fanga og eta kjøt – ikki hestar og leyvur, men smákykt. Kjøtetandi plantur eru ikki so vandamiklar sum tær kanska ljóða. Planturnar veksur ofta har tað ikki eru so nógv tøevni í moldini, og tað er helst tí, hon hevur utviklað seg til kjøtátara. 

Fyri at fanga eina flugu ella ein firvaldur, nýta ymsar plantur ymsar framferðarhættir. Plantur sum til dømis *heliamphora chimantensis* í Venesuela fanga kykt við at rulla bløðini saman. Í bløðunum er ein hyl av sodningarevnum, sum drepa óheppnu kytini. Nakrar fanga fluguna við einari klebrutum evjum. Aðrar brúka smellifellur. Tær eru sum ein opin muður, og tær bíða til offurið setur seg niðurat, so hapsa tær, og kyktið er horvið. Tað er haðani dreparaplanturnar í Hollywood-filmunum fáa sín íblástur. Har finnast eisini kjøtetandi vatnplantur. Tær hava smá hol, sum virka sum dustsúgvarar, ið súgva kyktið inn, beinanvegin tað nertir við. At endans eru plantur, sum noyða offurið inneftir við hárum, til eitt sodningargagn.

Bólkur:Plantur
Bólkur:Plantufrøði
Sitting Bull

**Sitting Bull** (upprunanavn: *Tȟatȟaŋka Iyotȟaŋka*, orðalýsing: "Sitandi tarvur") var fyrsti indiánarahøvdingin, ið vardi frælsið og rættindini hjá amerikonsku indiánarunum, *Sioux*. Hann noktaði at leggja seg í skuld til hvíta mannin og fyri ættarfelagar sínar varð hann mettur sum ein heilagur maður, sum dugdi at tosa við dýr og síggja framtíðina . Eftir at hava vunnið bardagan í Little Bighorn í Montana, har flest allir hermennirnir í evropeiska herinum doyðu, vardi frøðin hjá Sioux ikki leingi. Myndugleikarnir sendu túsundtals hermenn til staðið har fleiri ættarbólkar høvdu savnað seg undir stóra høvdinginum, Sitting Bull. Hermennirnir skuldu fáa indiánararnar at geva seg yvir. Men Sitting Bull noktaði at geva seg undir hvíta mannin og hann rýmdi við ættbólkinum til Suðurkanada í 1887 . Fýra ár seinni mátti hann tó ásanna, at har kundu tey ikki vera. Tey vóru veik og hungraðu og noyddust at venda heim aftur. 

Men enn gjørdi Sitting Bull mótstøðu og at enda bleiv tað nóg mikið fyri teir hvítu. Teir settu saman eitt lið av indiánara-løgreglumonnum. Løgregluliðið fór til húsini hjá Siting Bull og greiddu honum frá, at hann var handtikin. Men Sitting Bull noktaði at stíga á hestin og fara við teimum. Nú hendi alt í senn. Ættfelagar Sitting Bulls vóru í øðini og ein teirra skeyt ein av løgreglumonnunum. Í tí hesin fall, skeyt hann eitt skot í bringuna á Sitting Bull, sum hevnd. Og júst í somu løtu skeyt ein annar løgreglumaður, *Red Tomahawk*, høvdingan í nakkan, so hann doyði. Hesar óvæntaðu hendingarnar førdu, sum vera man, til stóra ørkymlan og øði, og alt í einum var pallurin broyttur til ein sannan vígvøll. Endin var, at 8 løgreglumenn og 7 indiánarar umframt Sitting Bull, lógu eftirá . Líka til endans stríddist Sitting Bull fyri landi sínum og fyri at verja indiánsku mentanina og lív teirra. 

## Keldur


Bólkur:Uppruna amerikanarar
Planet Awards 2011

**Planet Awards 2011** varð hildið í hølunum *Deep* hin 28. desember 2011. Planet Awards er eitt afturvendandi tónleikatiltak í Føroyum, sum Miðlahúsið skipar fyri fyri at heiðra føroyskum tónleikarum.

## Vinnararnir av Planet Awards 2011
*Swangah Dangah - Ársins bólkur
*Swangah Dangah - Ársins nýggi bólkur
*Lena Anderssen - Ársins songkvinna
*Hans Edward Andreasen - Ársins sangari
*Lena Anderssen - Ársins einstaklingur
*Lena Anderssen - Ársins útgáva
*Jákup Eli Joensen – Ársins sangur - Vanja
*Nicolina av Kamarinum - Planet Herðaklappið 2011

## Tey tilnevndu til Planet Awards 2011
### Ársins Bólkur

*Orka
*Páll Finnur Páll
*Swangah Dangah
*GipsyTrain 
*Týr

### Ársins nýggi bólkur ella einstaklingur
*Swangah Dangah
*Gipsy Train
*Benjamin
*Glóð
*Guðrun og Bartal

### Ársins Songkvinna
*Lena Anderssen
*Guðrið Hansdóttir
*Eivør Pálsdóttir
*Lisa í Dali
*Anna Maria Olsen

### Ársins Sangur
*Ævintýraferðin – Snedigt
*Benjamin – Warmth of the Sun 
*Páll Finnur Páll – Eg drepi meg sjálvan
*Glóð – Spilt tíð 
*Jákup Eli Joensen – Vanja 

### Ársins Einstaklingur
*Lena Anderssen 
*Guðrið Hansdóttir 
*Høgni Reistrup 
*Benjamin 
*Budam

### Ársins Sangari
*Høgni Reistrup 
*Búi Dam
*Hans Edward Andreasen
*Líggjas Olsen
*Benjamin Petersen

### Ársins Útgáva
*Guðrið Hansdóttir – Beyond the Grey
*Lena Anderssen – Letters from the Faroes
*Swangah Dangah – Belials synir
*Benjamin – Ghost With Skin
*Budam – Man 

## Sí eisini
*Planet Awards 2012
*Planet Awards 2010

## Keldur


## Slóðir úteftir
*

Bólkur:Planet Awards
Bólkur:Føroyskur tónleikur
Bólkur:2011
Rosa Parks

**Rosa Louise McCauley Parks** (fødd 4. februar 1913 í Alabama, USA, deyð 24. oktober 2005 í Detroit, Michigan) var seymikona í einum stórum handli í býnum Montgomery, Alabama, einum av suðurstatunum í Amerika, sum gjørdist fyrimynd fyri stríði fyri borgararættindum. 

Um kvøldið tann 1. desember í 1955 stóð hon og bíðaði eftir bussinum, sum hon skuldi koyra heim frá arbeiði við. Parks var móð aftan á ein strævnan arbeiðsdag og var eym í fótunum. Bussurin kom, og hon fór uppí. Við tað at hon var afroamerikanari, fór hon inn aftast í bussin. Tann fremri parturin var bert fyri hvít. Hon setti seg á tann fremsta bonkin í aftara partinum á bussinum, og sat á bonkinum beint aftan fyri fremra partin á bussinum, har tey hvítu áttu at sita. Nógv fólk kom inn í bussin, og nøkur noyddust at standa, bæði afroamerikanarar og hvít. Beint tá ið hon hevði sett seg, segði tann hvíti bussstjórin, at Parks og tríggir aðrir afroamerikanarar noyddust at reisa seg upp og lata tey hvítu, ið stóðu, fáa sessirnar. Hini trý gjørdu eftir boðunum, men Rosa Parks segði nei. Harvið hevði hon brotið gamla lóg og sið í Alabama, og boð vórðu beinanvegin send eftir løgregluni. Hon varð handtikin og førd burtur. Eftir at hava verið kúgað í fleiri hundrað ár, reistust afroamerikanarar til bardaga. Teir vildu kvetta tey bond, ið bundu teir, so at teir kundu bróta seg út úr tí vanvirðisligu tilveru, teir høvdu livað í. Teir vildu ikki longur verða trælkaðir av teimum hvítu, men hava menniskjanslig kor sum borgarar í Sambandsríki Amerika. Tað var eitt stríð, sum allur heimurin í spenningi fylgdi við í, og sum við eitt gjørdi ein mann kendan víða um: Martin Luther King. 
Afroamerikanarar mótmæltu viðferðini ið Rosa Parks fekk og noktaðu at brúka bussarnir, men gingu í staðin, og eftirsum tað í størstan mun vóru afroamerikanarar, ið brúktu bussarnir, vóru bussfeløgini við at fara á húsagang. Stjórnin noyddist tí at broyta lógina, soleiðis, at afroamerikanarar ikki longur skuldu sita aftast í bussinum og heldur ikki vóru noydd til at geva sítt sitipláss til tey hvítu.

## Kelduávísingar

* Snl.no

Bólkur:Amerikanarar
Bólkur:Afroamerikanarar
Nero

**Nero keisari**, ið ráddi í Róm frá ár 54 til 68, hevði sera ringt orð á sær. Honum dámdi væl at hyggja at sjónleiki. Og serliga væl dámdi honum at síggja ógvusligar hendingar. Hann læt nógv kristin handtaka, og tey vóru sera illa viðfarin. Fleiri teirra vóru tveitt fyri villini djór og skrædd sundur, meðan onnur vóru brend á báli. Í árinum 64 e.Kr. byrjaði Nero eitt stórt átak at beina fyri teimum kristnu. Ein stórur eldsbruni kyknaði í býnum, og tað eydnaðist keisaranum at fáa fólk at trúgva, at tað vóru tey kristnu, ið høvdu sett eld á. Men hildið verður, at tað var Nero sjálvur, ið hevði birt eldin, tí hann vildi hava meira pláss til nýggjar og stásligar bygningar.

Bólkur:Rómverjar
Dávid

**Dávid** var ein rættvísur og góður kongur í Ísrael. Hann vardi landið og vann nógvar bardagar ímóti øðrum tjóðum. Sjey ár eftir, at hann gjørdist kongur í Júdaríkinum, tók hann ræði yvir øllum Ísrael. Dávid hertók Jerúsalem og bygdi ein múr uttanum býin. Hann gjørdi Jerúsalem til høvuðsstað og flutti ørkina við lógini og teimum 10 boðunum hagar. Hetta varð gjørt við miklum fagnaði, sangi, tónleiki og dansi. Dávid búsettist í Jerúsalem. Hann bygdi sær eina stóra borg. Dávid var kongur í Ísrael í mong ár. Hann vardi landið væl og gjørdi Ísrael til eitt stórt ríki. Dávid doyði, tá hann var 70 ár. Ísraelsfólk minnast hann sum ein góðan og rættvísan kong. Enn í dag syngja tey sálmar hjá honum og tosa um avrik hansara.

Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Gamla Testamenti
Bólkur:Bíbilskir persónar
Newt Gingrich

**Newton Leroy "Newt" Gingrich** (føddur Newton Leroy McPherson 17. juni 1943 i Harrisburg, Pennsylvania) er amerikanskur politikari. Newt Gingrich er eitt kent andlit í amerikonskum politikki. Hann kom í Kongressina í 1978 og er valdur tíggju ferðir . Hann var formaður í Umboðsmannatinginum frá 1995 til 1999. Gingrich var við í kappingini um at gerast forsetavalevni hjá republikanarunum í 2012, men mátti lúta fyri Mitt Romney. Gingrich er útbúgvin søgufrøðingur og hevur skrivað fleiri bøkur. Tey seinnu árini hevur hann arbeitt sum politiskur eygleiðari. 

Gingrich hevur boðað frá, at um hann verður valdur presidentur, so fer hann at flyta amerikansku sendiharrastovuna í Ísrael til Jerúsalem. Hann hevur eisini sagt: "Minst til, eingin Palestinskur statur hevur nakrantíð verið, vit hava havt eitt uppfunnið palestinskt fólk, sum í veruleikanum eru arábarar og søguliga er partur av arábiska samfelagnum. Tey høvdu møguleikan at búsetast á nógvum øðrum støðum" . 

## Kelduávísingar


Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1943
Justin Bieber

**Justin Drew Bieber** føddur 1. mars 1994, er ein kanadiskur pop/R&B sangari, sangskrivari og filmstjørna. Bieber bleiv funnin í 2008 av Scooter Braun, sum fann hann í gjøgnum kykmyndir á Youtube, seinni bleiv hann hansara manager. Braun arangeraði ein fund fyri hann við Usher í Atlanta, Georgia, og Usher var skjótur at undirskriva Justin til Raymond Braun Media Group (RBMG) eitt felags Mediuselskap ímillum Usher og Braun, og eina uptakandi kontrakt við island Records tilboði av L.A Reid. 

Bieber'sa debut var stakfløvan, "One time", hon varð givin út í 2009 og kom í top 10 í Kanada, og kortlagt í top 30 í fleiri altjóða marknaðum. Hansara debut fløga, "My World", kom í november 2009, og seinni vann fløvan platin í USA. Hann gjørdist tann fyrsti artisturin sum hevði 7 sangir frá einari debut fløgu á hittlista á Billboard Hot 100. Bieber'sa fyrsta studiofløga, "My World 2.0", bleiv útgivin í mars 2010 og debuteraði í top 10 listum í fleiri londum og varð certifisera platin í USA. Síðan kom tað globala top 10 staklagið, "Baby". Musikk kykmyndinin av "Baby" var tað mest vísta og mest umrødda Youtube-video stutt eftir at tað kom út. Bieber fylgdi við í útgávuni av hansara debutfløgu við sínum fyrsta høvuðsnavnaturné. My World Turné, tær remix'aðu fløgurnar. My Worlds Acoustic og Never Say Never- remixini, og 3D film-konsert filmurin, Justin Bieber Never Say Never- sum hevði eitt upplatingar vikuskifti, sum næstan var tað størsta upplatingar vikuskifti fyri ein konsert-film. Bieber útgav sína aðru studiufløgu, "Under the Mistletoe" í november 2011 sum debuteraði sum nummar eitt í Billboard 200. 

Bieber er blivin tilnevndur og hevur vunnið eina langa røð av virðislønum. Til dømis vann hann heiðurin *Ársins Artistur* 2010 á American Music Awards, og bleiv nomineraður sum *Besti nýggi artistur* og *Best Pop Vocal Album* í *53rd Grammy Awards*. Bieber verður sæddur sum eitt tannáringa idol (fyrimynd). 

## Útgávur
* *[[My World 2.0]]* (2010)
* *[[Under the Mistletoe]]* (2011)
* *[[Believe]]* (2012)
* *[[Believe Acoustic]]* (2013)
* *[[Journals]]* (EP) (2013)
* *[[Purpose]]* (2015)
* *Changes* (2020)
* *Justice* (2021)

## Slóðir úteftir
*

Bólkur:Føðingar í 1994
Bólkur:Kanadiskir sangarar
Mitt Romney

**Willard Mitt Romney** (føddur 12. mars 1947 í Detroit, Michigan) er ein amerikanskur politikari. 28. august 2012 varð Romney formliga útnevndur forsetavalevni hjá republikanarunum í USA. 65 ára gamli Romney er mormonur og kendur handilsmaður. Funnist verður ofta at honum fyri at broyta hugsan í heilum. Hann royndi eisini at gerast forsetavalevni hjá republikanarunum í 2008, men máti lúta fyri John McCain . 

Tað var á einum veljarafundi í statinum New Hampshire í juni 2011, at Mitt Romney kunngjørdi, at hann hevur hug at royna at sleppa í Hvítu Húsini í 2012 . Samstundis kom hann við atfinningum móti Barack Obama, forseta og politikki hansara. Eitt nú fanst hann hvassliga at nýskipanini á heilsuøkinum, og hann lovaði at seta hana úr gildi, verður hann valdur til forseta. "Hann hevur ikki fingið gongd á búskapin aftur, hann hevur ikki steðgað vøkstrinum í teirri almennu umsitingini, og hansara uttanríkispolitikkur hevur ikki verið ein eind", segði Mitt Romney um forsetan. Demokratarnir skuldseta Romney fyri hykl. Teir vísa á, at tá Mitt Romney var guvernørur í statinum Massachusetts frá 2003 til 2007, samtykti staturin eina heilsunýskipan, sum er sera lík teirri nýskipanini, sum Obama fekk meiriluta fyri í 2010 . 

## Kelduávísingar


Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1946
Isabela Garcia

**Isabela Garcia Costa** (fødd 11. juni 1967 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. 

## Leiklutir

### Sjónvarp

### Filmar

* 1976 - *Ninguém Segura Essas Mulheres* .... Patrícia
* 1989 - *Jardim de Alah*	
* 1998 - *Como Ser Solteiro* .... Mulher do Pequinique
* 2004 - *[[Home on the Range (2004 film)|Home on the Range]]* .... Grace (Brazilian voice dubbing)
* 2006 - *O Amigo Invisível*

## Keldur


Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1967
Ana Beatriz Nogueira

**Ana Beatriz Soares Nogueira** (fødd 22. oktober 1967 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. Í 1987 vann hon Silver Bear for Best Actress á 37th Berlin International Film Festival fyri hennara leiklut í filminum Vera, stjórnað av Sergio Toledo.

## Filmar

Ana Beatriz Nogueira hevur spælt við í hesum filmum:

* 1984 - *Santa Marta Fabril S.A.*
* 1986 - *Mania de Querer*
* 1987 - *[[Vera (filmur)|Vera]]*
* 1988 - *O Pagador de Promessas*
* 1989 - *Kananga do Japão*
* 1990 - *Stelinha*
* 1991 - *Matou a Família e Foi ao Cinema* (enskt heiti: Killed the Family and Went to the Movie Theater)
* 1991 - *O Sorriso do Lagarto*
* 1991 - *Felicidade*
* 1992 - *As Noivas de Copacabana*
* 1995 - *[[Jenipapo]]*
* 1995 - *[[Você Decide]]*
* 1996 - *[[O Rei do Gado]]*
* 1997 - *[[Anjo Mau]]*
* 1999 - *Andando nas Nuvens*
* 2000 - *[[Villa-Lobos - Uma Vida de Paixão]]*
* 2001 - *Estrela-Guia*
* 2001 - *Copacabana*
* 2002 - *Querido Estranho*
* 2002 - *[[Lara (film)|Lara]]*
* 2002 - *Poeta de Sete Faces*
* 2003 - *[[A Casa das Sete Mulheres]]*
* 2003 - *[[Celebridade (telenovela)|Celebridade]]*
* 2004 - *O Diabo a Quatro*
* 2004 - *O Vestido*
* 2004 - *Sob Nova Direção*
* 2005 - *Essas Mulheres*
* 2006 - *Mulheres do Brasil*
* 2006 - *[[Bicho do Mato]]*
* 2008 - *Ciranda de Pedra*
* 2009 - *[[Caminho das Índias]]*
* 2011 - *[[Insensato Coração]]*
* 2011 - *[[A Vida da Gente]]*
* 2012 - *[[Salve Jorge]]*

## Keldur


Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1967
Thomas Jefferson

**Thomas Jefferson** (* 13. apríl 1743 – † 4. juli 1826) var 3. forseti í Sambandsríki Amerika. Jefferson, sum avnoktaði meginpartin av Bíbliuni og tann imateriella Gud har frá  og ein av høvuðsmonnunum aftanfyri "Declaration of Independence", sum hevur tað sera kenda sitati: "Vit halda tað vera rímiligt og sjálvsagt, at øll verða javnsett, og at vit hava fingið ávís ómissandi rættindi frá skaparanum - rættin til lívið, frælsið og stremban eftir eydnuni". Hann varð eisini tann sum kom við "Wall of separation between Church and State" sum gjørdi at kirkjan og staturin ikki skuldi blandast saman. Orsøkin varð at verja tey sum ikki hoyrdi til og sum møguliga eisini vóru forfylgt av kirkjuni tá. 

Thomas Jefferson var amerikanskur sendimaður í Fraklandi í rokárunum 1785-1789 beint undan fronsku kollveltingini . Árini í Fraklandi ferðaðist hann víða í Evropa og fekk stóran áhuga og alsk til vín. Afturkomin til garðin, Monticello í Virginia í USA, hevði hann bæði vínfløskur og vínstokkar við sær frá ferðum á evropeiskum víngørðum. Alt lívið royndi hann at eksperimentera við at dyrka vín á Monticello og sigst Thomas Jefferson vera faðirin at amerikansku víndyrkingina. Viðurkendur er Jefferson eisini fyri arbeiðið at skilja sundur statin og kirkjuna, ivaleyst við íblástri frá sveisisk-franska samtíðar-heimspekinginum, Rousseau. Og ikki minst var Jefferson ein stovnsetarunum av USA, eitt nú at skriva Frælsisyvirlýsingina. 

Triði forsetin í USA, Thomas Jefferson, var ein klókur og klárthugsandi maður. Hansara mongu rit verða enn goymd eins og dýrgripir. Tað eru 200 ár síðan hann livdi, men enn í dag verða nýtt orðatøk úr hansara ritum, millum annað "aldri reglurnar" : 

# Útset aldri til í morgin, tað sum tú kanst gera í dag. 
# Legg aldri tað yvir á annan, sum tú kanst gera sjálvur. 
# Nýt aldri pengar, fyrr enn tú eigur teir: við øðrum orðum - fá tær aldri skuld. 
# Keyp aldri nakað, bert tað er bíligt. 
# Ver aldri hugmóðigur, tað kann skjótt gerast dýrt fyri teg. 
# Halt ongantíð, at tú hevur etið ov lítið. Fleiri fólk doyggja av ováti enn av hunguri. 
# Fuska ongantíð við einum arbeiði. Tað, sum er gjørt við gleði, møðir ikki og er aldri keðiligt. 
# Stúr ikki fyri nøkrum, sum kanska aldri hendir; í níggju av tíggju førum hevur tú stúrt til einkis. 
# Tel upp í tíggju, um tú ert uppøstur - og upp í hundrað um tú ert óður - áðrenn tú svarar. 
# Noyð teg sjálvan at síggja alt frá tí góðu síðuni, so vinnur tú bæði á tær sjálvum og tínum mótstøðumonnum. 
# Skriva brøv, tá ið tú ert illur, um tú leggur í. Men send tey ikki. Hugsað um tað til dagin eftir - og brenn so brævið. 

## Kelduávísingar


Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Forsetar í USA
Bólkur:Ambassadørar úr USA
Bólkur:Føðingar í 1743
Bólkur:Andlát í 1826
Skálafjørður (fjørður)

**Skálafjørður** er longsti fjørður í Føroyum, har er kyrt og góð skipahavn. Við fjørðin eru 13 bygdir, tær eru Strendur, Innan Glyvur, Skáli, Skálafjørður, Gøtueiði, Skipanes, Søldarfjørður, Lambareiði, Glyvrar, Saltangará (Heiðarnar), Runavík, Saltnes og Toftir. Á eystursíðuni í firðinum er so nógv bygt nú, at tað er ilt at siga, hvar ein bygd endar og onnur tekur við. Innanfyri Saltnes er Runavík. Har verður fjørðurin kallaður **Kongshavn**, haðani og inneftir er Skálafjørðurin kyrrupláss. Innast í Skálafirði er bygdin Skálafjørður.

Bólkur:Firðir í Føroyum
Bárður Háberg

**Bárður Háberg** (føddur í 1979 í Havn) er ein føroyskur tónleikari, tónasmiður og tónleikaframleiðari. Saman við Óla Jógvanssyni eigur og rekur hann tónleikafyritøkuna Baroli Music. Teir framleiða løg til útlendskar sangarar, ofta spæla teir eisini fleiri av instrumentunum og mixa sangin. Teir hava samstarv umvegis alnótina við aðrar tónleika framleiðarar og skriva eisini sangir saman við øðrum sangskrivarum og tónasmiðum.

Føroyski Háberg hevur skrivað sangin "Better off" til SHINee í 2013. SHINee er eitt kent boyband við fimm sangarum úr Suðurkorea.

## Baroli Music
Bárður Háberg og Óli Jógvansson framleiða tónleik til sangstjørnur úti í heimi. Teir hava lagt seg eftir at skriva løg sum eru íoyrafallandi og lætt kunnu gerast *hitt*. Teir hava m.a. framleitt tónleik til poppstjørnur í USA, Japan, Italia, Korea og Kina. Baroli Music hevði sáttmála við The Kennel/Universal Music Publishing frá 2010-2012, men er í løtuni óheft av nøkrum ávísum forlagi. Í 2011 og 2012 var stórur eftirspurningur eftir tónleiki frá Baroli Music frá stórseljandi artistunum Koda Kumi úr Japan og Elva Hsiao úr Teivan.
Teir hava eisini skrivað lag til sangin "A New Law" sum niðurlendska songkvinnan Iris Kroes syngur. Hon gjørdist sera kend í Niðurlondum, tá hon vann sjónvarps sangkappingina *The Voice of Holland*. Bárður og Óli hava eisini gjørt lagið FYI, sum unga sjónleikarinnan og songkvinnan úr USA, Stefanie Scott syngur, hon er m.a. kend frá sjónvarpsrøðini A.N.T. Farm á Disney Channel. Sangurin eitur kom út á iTunes hin 18. september 2012.
Í september 2012 høvdu teir selt útvið eina millión eintøk av løgum teirra uttanlands.

## Vertur á Atlantic Radio
Bárður Háberg var eitt av starvsfólkunum, sum starvaðist á Atlantic Radio, sum var fyrsta føroyska privata útvarpsrásin, hon var í luftini alt døgnið frá 6. mai 1999 til desember sama árið. Bárður var ein av vertunum og starvaðist eisini við lýsingum og teknikki.

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Barolimusic.com 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroysk tónaskøld
Bólkur:Baroli Music
Bólkur:Føðingar í 1979
Bólkur:Shake It Up
Bólkur:Føroyskir sangskrivarar
Bólkur:Føroyskir tónleikaframleiðarar
Bólkur:Havnafólk
Red Sovine

**Woodrow Wilson Sovine** (føddur 17. juli 1918, doyði 4. apríl 1980) var ein amerikanskur countrysangari úr Vesturvirginia. Hann var kendur undir navninum **Red Sovine**. . Kendasti sangur hansara má allarhelst verða "Phantom 309". Onnur kend løg eru til dømis "Little Rosa", "If Jesus Came To Your House", "Giddy Up Go", "Teddybear", "The Last Goodbye" og "Daddy's Girl". 

Sovine doyði av hjartaslag í Nashville í 1980. 

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Monique Alfradique

**Monique de Araújo Alfradique** (fødd 29. apríl 1986 í Niterói) er sjónleikari úr Brasil. Hon hevur spælt leiklutir bæði í sjónvarpsrøðum, í spælifilmum og á palli.

## Filmar

Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1986
Líggjas á Váli

**Líggjas á Váli** (1922 - 1993) varð føddur í Svínoy og búsettist seinni í Tórshavn. Hann var kendur sangari innan Brøðrasamkomuna í Føroyum og yrkti fleiri sangir, m.a.: 
* So langt eg kann minnast, so havi eg hoyrt...
* Á, signaða vissa: Øll syndin er rindað...

Bólkur:Føðingar í 1922
Bólkur:Andlát í 1993
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl

**Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl** (*Forbannilsið hjá Svørtu Perluni*) er ein amerikanskur filmur frá 2003. Filmurin er tann fyrsti í eini røð av fýra filmum ið eru inspireraðir av Pirates of the Caribbean attraktiónini í Disney World Florida. Filmurin gjørdist ein stór success og tjenti næstan $654 mió. inn. Fáar vikur eftir frumframførsluna, kunngjørdi Walt Disney Pictures, at ein sequel fór at koma koma. Higartil eru 4 filmar gjørdir. 

Bólkur:Amerikanskir filmar
Bólkur:Pirates of the Caribbean
Bahamaoyggjar

**Samveldið Bahamaoyggjar** (alment enskt heiti: *Commonwealth of the Bahamas*) er ein oyggjabólkur í Karibia. Høvuðsstaður eitur Nassau. Fólkatalið er umleið 353&#8239;000. Mesta fólkið er av afrikanskum uppruna, men eisini er ein hvítur minniluti. Almenna málið er enskt. 

Bahamas er oyggjaland, sum liggur í ein útsynning úr amerikanska statinum Florida. Í mong ár hava Bahamaoyggjarnar verið lýstar sum skattaskjól, ið gevur almenninginum sera avmarkað innlit í upplýsingar um fyritøkurnar, sum eru skrásettar har. Ferðamannavitjanin er nógv.

## Navnauppruni

Spaniamenn nevndu oynna *Bajamar*, sum merkir grunt vatn.

## Søga
Tað var á oynni San Salvador í Bahamaoyggjum, at Kristoffur Kolumbus steig fótin á land, tá ið hann fann nýggja heimin í 1492. Seinni settu bretar seg niður í oyggjunum, og vóru tær bretskt hjáland til 1973. 

## Landafrøði

Bahamaoyggjar eru um 700 koralloyggjar, ið eru stutt eystur úr strondini í Florida í USA. 
Tær flestu av hesum oyggjum eru tó óbygdar. Fólk búgva bert á 30 av teimum oyggjum.

### Tær týdningarmestu oyggjarnar



### Fyrisitingarliga sundurbýtið
Síðan 1999 er alt oyggjalandið býtt sundur í 32 fyrisitingarlig økir (*districts*):

## Politikkur

Bahamaoyggjarnar eru limir í ST, WTO og The Commonwealth. 

## Búskapur

Nú eru oyggjarnar satt frítíðarparadís, og fólk úr øllum heiminum koma hagar. Fólk úr øllum heiminum koma at ferðast á flógvu sandstrondunum í Bahamaoyggjum. Ferðavinnan hevur alstóran týdning fyri búskapin, og stívliga helvtin av fólkinum í landinum arbeiðir á gistingarhúsum, í handlum og á matstovum. Freeport, á oynni Grand Bahama, er størsti ferðavinnubýur, og har er djúp og góð havn til stór skip, ið eru á rundferð í Karibiahavi. 

Bahamaoyggjar eru eisini týdningarmikil fíggjarmiðdepil, tí at skattalógirnar og avgjaldslógirnar eru so lagaligar. Í Danmark í 2010 hevur skattavaldið lagt sak ímóti 211 starvsfólkum hjá reiðarínum *Clipper*, tí tey hava fingið ein part av lønini umvegis Bahamas og uttan um skattaskipanina. Skattavaldið hevur avdúkað, at Clipper rindaði starvsfólkinum ta føstu lønina ígjøgnum ta donsku skattaskipanina, men at bonuspengar vórðu goldnir umvegis Bahamas. Talan var ofta um fleiri hundraðtúsund krónur, og teir pengarnar hevur danska skattavaldið ongantíð sæð. 

## Mentan

Um ársskiftið er lívligt á gøtunum í Bahamaoyggjum, tí at tá eru Junkanoo-skrúðgongurnar við dansi og tónleiki. Henda veitsla hevur røtur aftur í farnar dagar. Søgnin sigur, at tá ið afrikanskur høvdingi, nevdur John Canoe, var førdur higar sum trælur, lótu teir hann halda veitslu eftir afrikonskum siði. 

## Myndarøð


Mynd:BahamianGovernmentHouse.JPG
Mynd:Junkanoo.jpg|Junkanoo.
Mynd:Nassau01.jpg|Nátt í Nassau.
Mynd:CIA map of the Bahamas.png|Kort.


## Keldur


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: bahamas.gov.bs 
*Bahamas, wikivoyage.org (á enskum)

 
 

Bólkur:Karibia
Kitty Wells

**Ellen Muriel Deason** (fødd 30. august 1919, deyð 16. juli 2012), betri kend undir navninum **Kitty Wells**, er ein amerikanskur tónleikari, guitarspælari, sangari og sangskrivari. Hon hevur havt eitt sera virkið tónleikalív. Hon hevur verið virkin í amerikanska tónleikalívinum síðan hon var heilt ung. Wells byrjaði sum sangari og sangskrivari í 1930-árunum. Hon byrjaði av álvara at spæla tónleik alment sum sangari í bólkinum *Deason Sisters* í 1936. Hon byrjaði at spæla guitar, tá hon var bara 14 ára gomul . Kitty Wells giftist í 1937 við Johnnie Robert Wright Junior, vanliga nevndur Johnnie Wright (1914-2011) . Wright er eisini ein sera kendur countrysangari úr Tennessee. 

Kitty Wells telist millum allarstørstu countrysangararnar nakrantíð. Hon yrkti nógvar sangir og sálmar. Teir kendastu eru "It Wasn't God Who Made Honky Tonk Angels", "Heartbreak U.S.A.", "I Can't Stop Loving You" og "Dust On The Bible". 

## Tónleikaútgávur

* 1956 - Winner Of Your Heart (Decca)
* 1959 - Dust On The Bible (Decca)
* 1959 - After Dark (Decca)
* 1960 - Kitty's Choice (Decca)
* 1960 - Seasons Of My Heart (Decca)
* 1961 - Heartbreak U.S.A. (Decca)
* 1962 - Kitty Wells, Queen Of Country Music (Decca)
* 1962 - Singing On Sunday (Decca)
* 1962 - Christmas Day With Kitty Wells (Decca)
* 1964 - Especially For You (Decca)
* 1964 - Country Music Time (Decca)
* 1965 - Lonely Street (Decca)
* 1965 - Burning Memories (Decca)
* 1965 - Lonesome, Sad And Blue (Decca)
* 1966 - Kitty Wells Sings Songs Made Famous By Jim Reeves (Decca)
* 1966 - Country All The Way (Decca)
* 1966 - The Kitty Wells' Show (Decca)
* 1967 - Love Makes The World Go Around (Decca)
* 1967 - Queen Of Honky Tonk Street (Decca)
* 1968 - Kitty Wells Showcase (Decca)
* 1970 - Your Love Is The Way (Decca)
* 1971 - They're Stepping All Over My Heart (Decca)
* 1971 - Pledging My Love (Decca)
* 1972 - Sincerely (Decca)
* 1972 - I've Got Yesterday (Decca)
* 1973 - Yours Truly (MCA/Decca)
* 1974 - Forever Young (Capricorn)

## Keldur



Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskar songkvinnur
Bólkur:Country sangarar
Bólkur:Føðingar í 1919
Bólkur:Andlát í 2012
Faroe Farming

**Faroe Farming** p/f var alifyritøka við heimstaði í Vági, sum rak alivinnu við laksaframleiðslu á landi og á sjógvi. Felagið varð uppkeypt av Bakkafrost í 2017.

Felagið hevði egið kryvjivirki og keypti í 2011 stóran virkisbygning á havnalagnum í Vági (áður Polarfrost) til hetta endamál. Seinast stjórar í fyritøkuni vóru Egill Steintórsson og Erhard Joensen. Í 2011 varð fyritøkan kosin Ársins vakstrarfyritøka 2011 av Business-Line. Ein av orsøkunum til heiðurin var, at fyritøkan hevði havt ein vøkstur í bruttovinningi uppá sløk 500% frá 2007 til 2010. Í 2007 var bruttoúrtøka felagsins slakar 12 mió kr, meðan hon kom upp á slakar 70 mió kr. í 2010. Framgongdin er sostatt sløk 500% og nógv tann størsta, sum eitt føroyskt partafelag kann vísa á tey seinastu 4 roknskaparárini. Í 2011 starvaðust umleið 55 fólk hjá Faroe Farming. Størsti eigarin í 2011 í P/F Faroe Farming var P/F Havsbrún (umleið 80%) og P/F Suðuraling (umleið 20%).

## Seinast nevndin
*Odd Eliasen, nevndarformaður, 
*Henning Joensen, nevndarlimur
*Símun Pauli Sivertsen, nevndarlimur

## Heiður
*Ársins vakstrarfyritøka 2011

## Keldur


## Ávísngar úteftir
*Industry.fo 

Bólkur:Alivinna í Føroyum
Bólkur:Vinnufeløg
Bólkur:Vágur
Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bumbuatsókn í World Trade Centre

**Bumbuatsókn í World Trade Center í 1993**: New York City var fyri sínari fyrstu yvirgangsatsókn í 1993, tá ið sterk bumba sprongdist á bilstøðli niðast í World Trade Center á Manhattan. Bumban gjørdi stóran skaða, og húsini fyltust við royki heilt upp á 96. hædd. Hundraðtals fólk vórðu roykeitrað og mong runnu upp á tekjuna, haðan tyrlur flutti tey burtur. Tveir tímar vóru teir um at sløkkja eldin. Fimm fólk doyðu, og fleiri hundrað vórðu skadd . Hetta var fyrsta slíka bumbuatsóknin í USA, og hon skelkaði alla tjóðina. Løgreglan helt, at muslimskir fundamentalistar høvdu lagt bumbuna sum hevnadaratgerð fyri amerikanska uttanríkispolitikkin í Miðeystri. FBI setti øll tiltøk í verk at taka tey seku. Og í 1995 vóru seks muslimskir arábar handtiknir og seinni funnir sekir í at hava lagt bumbuna . Fólk stúrdu fyri, at bumbuartsóknin var byrjanin til meiri muslimskan yvirgang í USA. 

## Keldur


Bólkur:Yvirgangsatsóknir
Bólkur:Amerikonsk søga
Bólkur:New York
Bólkur:Hópdráp
Tel Aviv-Jaffa

**Tel Aviv-Jaffa** (Hebraiskt: ‏תל אביב-יפו‎ Tel Aviv-Jafo) er størsti býurin í Ísrael og miðdepil í ídnaði og handli. Fyrr vóru býirnir tveir, men Tel Aviv vaks skjótt, og í 1949 varð hann lagdur saman við grannabýin, gamla havnabýin Jaffa. Tel Aviv-Jaffa hevur 405.300 íbúgvar (2012).  

Bólkur:Ísrael
Deyðahav

**Deyðahav** er eitt vatn, sum liggur á markinum millum Ísrael og Jordan. Eingin á rennur úr vatninum, sum er saltasta vatn í heiminum. Tað er eisini lægsta vatn í heiminum: 420 metrar lægri enn sjógvurin. Einasta stóra á, sum rennur í Deyðahavið er Jordanáin. Tað regnar bara umleið 100 mm um árið í norðara enda av vatninum og umleið 50 mm um árið í syðra enda. Saltið hevur áarvatnið tikið úr jørðini og borið hagar. Deyðahavið dýpist ikki, tí veðurlagið er so heitt har, at vatnið guvar burtur, so skjótt sum tað kemur í tað, saltið liggur eftir. Sum tíðin er liðin, er so nógv salt savnað saman, at tað loysir seg at høgga og selja tað. Í Deyðahavinum eru 28 % av salti. 

## Alternativar viðgerðir við vatni og leiri úr Deyðahavinum

Við Deyðahav baða ferðafólk sær í runu, tí tað verður hildið at vera gott fyri húðina. Tað eru serliga fólk við húðsjúkum sum psoriasis og eksem, sum fáa sær hesa viðgerð. Tað eru eisini viðgerðir fyri fólk við slitgikt, sum fáa pakkar við mineralríkum leiri úr Deyðahavinum løgd á sjúku liðini. Kanningar sum Ben-Gurion University hevur gjørt hava víst, at henda viðgerð kann geva linna saman við vanligum heilivági frá læknavísindini..

## Keldur


Bólkur:Vøtn
Bólkur:Ísrael
Bólkur:Miðeystur
Benin

**Tjóðveldið Benin** (á fronskum *République du Bénin*) er eitt vesturafrikanskt tjóðveldi, sum móti vestri hevur mark móti Togo, móti eystri er markið móti Nigeria og í norðan móti bæði Niger og Burkina Faso.

## Søga

Seinast í 17. øld vórðu grundað nýggj ríki sum Denkyira, Dahomey (Benin) og Asante í Vesturafrika. Ríkini vórðu væl skipað og løgdu stóran dent á handil, helst úti við strendurnar, og semja var um at forða fyri, at evropeiskar handilsmenn løgdu seg oman á handilin. Denkyira og Asante vóru í Akanlandinum við Gullstrondina. Fyri ikki at koma at standa undir Dahomey fluttu ymsir ættbólkar norðureftir og fingu ræðið í handilsbýnum Tafo. Um 1680 grundaði asantehøvdingurin Osei Kofi Tutu I (1680-1717) nýtt kongsríki, kallað Asante, við høvuðsstaði í Kumasi, hann fekk tignarheitið *asantehene*. Osei fekk sær sín egna her, sum í 1701 sigraði á Denkyira og slapp Asante undan at rinda skatt. Í 1717 fell Osei í einum marknabardaga, men tá var Asanteríkið savnað. Eftirmenn hansara vuksu nógv um kongsríkið við herferðum og skilagóðum handilsvirksemi. Á hvørjum ári savnaðist asantefólkið á stórari stevnu. Tey fegnaðust um vald ríksins. 

## Landafrøði

Sum grannalandið fyri vestan, Togo, er Benin langt, smalt land, frá strondini við Atlantshav og norður at Nigerá. 

## Búskapur

Landið er fátækt, men har gongur framá búskaparliga. Uttanlandshandilin, helst handilin við landbúnaðarvørum, sum til dømis kakao, kaffi og bummull, er nógv vaksin. 

## Mentan

Vesturafrikonsk list varð gitin víða um. Niðurlendingar, sum komu hagar í 1500-1600, bóru Beninbý saman við t.d. Amsterdam í Evropa . Handverkararnir úti við strendurnar gjørdu træskurðir, saltíløt úr fílabeini, skeiðir, gaflar, armbond, veiðihorn og vóvu klæði. Inni í landinum í Benin vórðu træskurðir, stoyttar metalmyndir, og skornar myndir úr viði, steini, fílabeini, messingi, leiri og bronsu gitnast og best umtóktar. Í sambandi við ymsar siðir bóru obain og høvdingar hansara prýðilig vápn. 

## Politikkur

### Fólkaræði

Landið, sum áður æt Dahomey (gamlanavn sítt *Benin* fekk tað aftur í 1975), loysti frá Fraklandi í 1960. Síðan tá hava fleiri hernaðarstýri skiftst um at stýra, og landið hevur eisini havt einflokkaskipan. Benin var fyrsta land í Afrika, sum skifti frá einflokkaskipan til fólkaræðiliga fleirflokkaskipan. Tað var í 1991. 

### Deyðarevsing

Í Benin er deyðadómur. Í løtuni eru í minsta lagi 14 fólk dømd til deyða í Benin. Ongin hevur verið tikin av døgum í Benin tey seinastu tjúgu árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Seinasta deyðarevsing í Benin fór fram í 1987. Tjóðartingið atkvøddi í 2011 fyri at ratifisera altjóða sáttmálan, sum bannar deyðarevsing .

## Keldur


Bólkur:Benin
Beth Goulart

**Elisabeth Xavier Miessa** (fødd 25. januar 1961 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. Hon er dóttir sjónleikararnar Paulo Goulart and Nicette Bruno. Hennara fyrsta luttøka innan sjónvarp var í 1975 í teleteatro *Alô, Alguém aí?*, William Saroyan, ið TV Cultura sjónvarpsrásin sendi. Hennara fyrsti leiklutur sum sjónleikari var í 1976 í skemtirøðini *Papai Coração* ið varð sent á sjónvarpsrásini TV Tupi. Hon hevur spælt í nógvum sjónvarpsfilmum og røðum og í biograffilmum og á palli í sjónleikum.

## Leiklutir í biograffilmum

Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1961
Effo

**Effo - Føroya Orkufelag** er føroysk fyritøka, sum selur olju og bensin bæði til privat og til vinnukundar.  *Effo* letur oljuúrdráttir til føroysk og útlendsk skip í Føroyum, til flogfør, virkir og stovnar. *Effo* hevur støðir kring alt landið har felagið eisini hevur matvøruhandlar. Matvøruhandlarnir vórðu nevndir Fast líka fram til 2020, tá nevndin valdi at leggja heitini *Effo* og Fast saman, so alt nú eitur *Effo*. Umleið 200 fólk arbeiða hjá *Effo*.

## Søga
Effo hevur fyrr havt útlendska navnið Statoil, og áðrenn tað var navnið Esso. Tað vóru Trappubrøðurnir í Havn, sum byrjaðu virksemi við at innflyta og selja olju fyrst í 20. øld. Oljan varð innflutt í trætunnum. Fyrsta goymslan var í Kollafirði.  Ein av brøðrunum, Harald Haraldsen, gjørdist í 1918 umboð fyri Det Danske Petroleum A/S - DDPA. Fyrstu oljutangarnir í Havn komu í 1935, tá Valdemar Lutzen umboði DDPA. Esmar Fuglø legði í 1949 Føroysk Oljusøla saman við DDPA, sum tá var blivin partur av oljufelagnum Esso. 
Í 1950-unum var hend stór menning av føroyska samfelagnum, og oljufelagið víðkaði um sítt virksemi, keypti oljuskip og bygdi bensinstøðir við navninum Esso. Í 1987 broytti fyritøkan navnið til Statoil, og í 1998 bleiv Føroya Oljufelag partur av Statoil. Í 2007 keyptu føroyingar ein part burturúr norska Statoil og fyritøkan skifti tá navn til *Effo*. Navnið sipar til bókstavirnir fo, sum er stytting av Føroya Orkufelag, og samstundis eru bókstavirnir eisini altjóða stytting fyri Føroyar og verður t.d. brúkt í endingunum á heimasíðu adressum.

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Effo.fo

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Oljuvinna
NASA

Rúmdarkanningarfelagið **NASA** (stytting fyri "National Aeronautics and Space Administration") brúkar nógvar mió. dollarar um árið til fylgisveinar og rúmdarfør. Tað var m.a. rúmdarskipið Apollo 11 hjá NASA, sum í 1969 setti fyrsta mannin (Neil Armstrong) á mánan. Teir vóru eisini fyrstir at byggja rúmdarferjur, sum kunnu nýtast upp í saman. NASA hevur nógvar kanningarmiðstøðir ymsastaðni í USA. 

Skrivstovan hjá NASA liggur í Washington DC.

Bólkur:USA
Magn

**Magn** er føroysk fyritøka, eitt orkufelag, sum selur bensin, olju og aðrar oljuúrdráttir til privat og vinnukundar í Føroyum. Høvuðsskrivstovan hjá Magn er á Viðarnesi í Havn, og deildarskrivstovur eru í Klaksvík og á Tvøroyri. Í 2011 starvaðust 140 fólk hjá Magn, tað svaraði til 84 ársverk. Magn hevði tá 11 støðir kring landið og 14 tangabilar sum koyra olju til skip, virkir og húsarhald í Føroyum.

## Søgan
Søgan hjá Magn byrjaði í 1925, tá Christian Holm Jacobsen byrjaði sítt virksemi sum Shell-umboð í Føroyum. Hann tók kappingina upp við Det Danske Petroleums Aktieselskab, DDPA, sum frammanundan var umboðað í Føroyum, og sum seinni bleiv til Esso. Fyrstu árini vóru tunnur við olju skipaðar upp á Shellbrúnna, sum nú liggur undir Vestaru Bryggjua. Fyrst í 1930-árunum varð útbygt við oljutangum á Viðarnesi og aðrastaðni í landinum. Krígsárini var Føroyar sum kunnugt avskorið frá Danmark, sum varð hersett av týskarum, og tí gjørdist Shell einasti veitari av olju í Føroyum, teir veittu eisini olju til kundarnar hjá DDPA hetta tíðarskeiðið. Tað var Ministry of Fuel í London, sum tryggjaði føroyingum olju. Christian Holm Jacobsen gavst sum umboð fyri Shell í 1953, og tá bleiv felagið umskipað og fór undir Dansk Shell A/S. Nýggjur stjóri gjørdist Conrad Joensen, sum sat í stjórasessinum til Hjarnar Djurhuus tók yvir í 1969. Haakon Djurhuus tók við stjórastarvinum í 1997. 
29. mai 2007 bleiv Shell Føroyar selt úr Shell Group til P/F Fonns. Felagið skifti navn til P/F Føroya Hedda, men helt annars fram við virkseminum sum Shell-umboð í Føroyum. 1. oktobur 2007 var aftur stjóraskifti, tá Hendrik Egholm tók við starvinum.
 
1. apríl 2009 skifti felagið navn frá P/F Føroya Hedda til P/F Magn, men eins og áður var felagið framhaldandi einaumboð av Shell vørum í Føroyum. Í mai 2009 varð Magn enn eina ferð selt. Hesa ferð til Hedda Eigarhaldsfelag.

## Magn-støðir
Fyrsta støðin hjá Magn, sum tá nevndist Shell, læt upp á Frælsinum í Havn ólavsøkuaftan 1970. Magn hevur bensinstøðir við handlum á hesum støðum: Saltangará, Tórshavn, Ringvegurin og Tórshavn, Frælsið, Gøtudalur, Klaksvík, við Streymin, Vestmanna, Miðvágur, Trongisvágur, Vágur og Sandur.

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Magn.fo

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Oljuvinna
Avgustur

**Avgustur** ella **Spermur** (frøðiheiti - *Physeter macrocephalus*) er heimsins størsti tannhvalur. Hannurin kann blíva uppí 20 metrar langur og viga uppí 50 tons. Honin er uppí 12 m til longdar og vigar 16 tons. 

Augusturin livur í høðvusheitum av høggislokki. Hvalurin hevur einar 19 - 23 spískar tenn í tí klæna undirkjaftinum. Í yvirkjaftinum hevur hann holur, sum tenninar passa uppí. Nógvir augustar, serliga teir stóru hannanir, sum kunnu kava longst niður, kunnu takað rættiliga stóran høggislokk. Høðvusføðin er tó minni høggislokkur. 

Augusturin hoyrir til millum teir hvalinir, sum kava longst niður. Teir kunnu vera undir í yvir ein tíma og kava longur enn ein km niður, teir stóru hannanir kunnu fara enn longur niður.

## Augustur - Avgustur - Spermur
Hvalurin verður eisini nevndur Spermur, hetta er eisini enska (sperm whale) og norska spermhval) navnið. Hetta navnið kemur av spermacet, einari serligari olju, sum finst fremst í kúluni á hvalinum, í tí sokallaða spermacetorgan. Henda oljan er klár og flótandi við kropshita, men stadnar tá hitin lækkar og verður tá til ein hvítan form, nakað líkt stearin, hetta líkist nakað sáð og hagani kemur navnið Spermur. Augustur er stavsetingin hjá Svabo, men í nýggjari tíð verður navnið stavað við v Avgustur, tí eitt ástøði er at í eldri føroyskum æt hvalurin *Havgustur, t.e. "hann ið goysir hav".

## Gera landgongd í Føroyum
*Jóladag í 2000 svam ein augustur seg uppá sandin í Nesi í Hvalba. Roynt varð at fáa hann útaftur, men tað eydnast ikki.
*Nýggjársdag 2012 gjørdi ein augustur landgongd í mølini millum sandbakkar í Nesi í Hvalba. Eftir ráðum frá djóralækna varð ikki roynt at gera nakað við henda augustin, sum doyði seinni sama dag.
*Í november 2013 gjørdu tveir avgustar landgongd í Sundalagnum, norðafyri Streymin, annar gjørdi landgongd við Norðskála, meðan hin gjørdi landgongd í Nesvík. Tað vóru upprunaliga fýra avgustar ið svumu har í Sundalagnum, men tveir av teimum fóru avstað aftur. Onkur stjól tenninar á tí fyrra avgustinum ið doyði, fólk sum varða av Hvalastøðini við Áir høvdu annars tosað um at varðveita beinagrindina av tí avgustinum, men tá allur undirkjafturin var horvin, so kundi tað gera tað sama. Men tá tann seinni avgusturin doyði, varð ansað betri eftir, og hesaferð vóru tenninar ikki stolnar. Tann 26. november var hesin avgusturin tikin upp á land á Hvalastøðina við Áir, eftir at hava ligið deyður í eini tveir dagar. Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur, setti varliga hol á búkin á honum, og knappliga brast hann so at siga í andlitið á honum. Kringvarpið tók upp á film og varð hetta víst í Degi og Viku sama kvøldið og eisini lagt á heimasíðuna hjá Kringvarpinum. Filmsbrotið sum víst at hvalurin brast ferðast síðan víða og varð sætt av fleiri milliónum av fólkum kring allan heimin.

## Keldur


Bólkur:Súgdjór í Føroyum
Bólkur:Súgdjór
Bólkur:Hvalir
2000-árini

**2000-árini** byrjaðu 1. januar 2000 og endaðu 31. desember 2009. Tað var fyrsta 10-áraskeiðið í 21. øld og í 3. áratúsund. 

20. øld - **[[21. øld]]** - 22. øld

Áratíggjur: 1950-árini 1960-árini 1970-árini 1980-árini 1990-árini - **2000-árini** - 2010-árini 2020-árini 2030-árini 2040-árini 2050-árini

Ár: 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
----

## Hendingar
* Yvirgangsatsókn í USA 11. september 2001

## Løgmenn
*Anfinn Kallsberg
*Jóannes Eidesgaard
*Kaj Leo Johannesen

## Heimsins leiðarar
* Bill Clinton
* George W. Bush
* Tony Blair
* Saddam Hussein
* Vladimir Putin
* Barack Obama
* Jacques Chirac
* Nicolas Sarkozy
* Gerhard Schröder
* Angela Merkel
* Muammar Gadaffi
* Ariel Sharon
* Ehud Olmert
* Mahmoud Ahmadinejad
* Hu Jintao
* Kim Jong-il

## List
### Tónleikur
#### Føroyskir tónleikarar og tónleikabólkar
* Eivør Pálsdóttir
* Teitur
* The Dreams
* Brandur Enni
* Jógvan Hansen
* Páll Finnur Páll
* Lena Anderssen
* Guðrið Hansdóttir

#### Útlendskir tónleikarar og tónleikabólkar
* Akon
* Alphabeat
* Aqua
* Black Eyed Peas
* Bon Jovi
* Britney Spears
* Celine Dion
* Christina Aguilera
* Coldplay
* Dido
* Dr. Dre
* Eminem
* James Blunt
* Justin Timberlake
* Katie Melua
* Kylie Minogue
* L.O.C
* Lady GaGa
* Nephew
* Nik & Jay
* Mariah Carey
* Madonna
* Mew
* Mika
* Muse
* Pink
* Red Hot Chili Peppers
* Ricky Martin
* Rihanna
* Robbie Williams
* Safri Duo
* Saybia
* Scissor Sisters
* Shakira
* Snoop Dogg
* The Killers
* Tim Christensen
* U2
* Volbeat
* Westlife
* Xzibit

### Filmsleikarar
* Sandra Bullock
* Jim Carrey
* Tom Hanks
* Nicole Kidman
* Jack Nicholson
* Julia Roberts
* Meg Ryan
* Quentin Tarantino
* Uma Thurman
* Bruce Willis
* Heath Ledger
* Orlando Bloom
* Brad Pitt
* Angelina Jolie
* Johnny Depp
* Russell Crowe
* Sean Penn
* Halle Berry
* Nicolas Cage
* Jude Law
* George Clooney
* Viggo Mortensen

## Slóðir úteftir

Bólkur:2000-árini
X Factor

**X Factor** er ein sjónvarpsrøð, ein sangtalentkapping, sum verður framleidd og send í fleiri londum. Sendingin er ment av Simon Cowell, og varð upprunaliga framleitt í Stóra Bretlandi, har ið tað kom í staðin fyri eina líknandi sending, *"[[Pop Idols]]"*. Konseptið er seinni breitt seg út til fleiri onnur lond, eitt nú til Danmark, har fleiri føroyingar hava luttikið. 

Luttakarar í kappingini verða funnir við almennum auditions. Navnið "X Factor" vísir til, at programmið leitar eftir einum sersøkum eginleika, ið tað ikki ber til at definera, og sum eyðkennir eina veruliga stjørnu. Vinningurin er sum oftast ein plátukontrakt - umframt tann stóra áhugan, ið luttakrarnir fáa.

## Keldur


Bólkur:X Factor
Bólkur:Tónleikur
Bólkur:Tónleikakappingar
Etna

**Etna** (3.357 m) er eitt gosfjall í lýðveldinum Italia. Etna liggur nærhendis býunum Messina og Catania á eysturstrondini á Sisilia. Etna goysir oftani, og sjáldan gevur tað trupulleikar fyri flogferðsluna. Etna er hægsta og virknasta eldgosið í Evropa. Í 2011 goysti hon 17 ferðir. Gosfjøll í Evropa eru bara í Íslandi og Suðuritalia, har bæði Etna og Stromboli enn eru virkin. 

Gosfjallið Etna goysir í 1992. Í grótfloyminum er jarn, sum verður magnetað í jørðfeltinum. Magnetiskar kanningar av hesum grótinum kunnu so altíð seinni vísa, hvussu magnetisku viðurskiftini vóru á Sisilia í 1992. 

## Myndasavn


Mynd:January_2011_Activity_at_Mt._Etna.jpg|Fylgisveinamynd.
Mynd:Etna_eruption_seen_from_the_International_Space_Station.jpg|Her goysir Etna glóðheitt lava.


## Slóðir úteftir
*"Mount Etna Volcano Erupts In Sicily, Italy", ''The Huffington Post'' heintað 5. januar 2012

## Keldur

Bólkur:Gosfjøll
Bólkur:Fjøll
Bólkur:Italia
Indonesia

**Indonesia** (Lýðveldið Indonesia) er eitt av fólkaríkastu londum í heiminum. Indonesia liggur í landsynningshorninum av Asia, tað er eitt oyggjaland, har eru umleið 17.508 oyggjar. Har eru 33 provinsar og fólkatalið er meir enn 238 milliónir, sum er fjórð størsta fólkatal í heiminum. Indonesia er eitt lýðveldi við forseta. Høvuðsstaðurin eitur Jakarta. Indonesar tosa nógv ymisk mál, tey tosa 742 ymisk mál og dialektir.

## Landafrøði

Indonesia er heimsins størsta oyggjaríki. Landið er 5.100 km langt eystur og vestur, havið er 8 milliónir km2 í vídd, og har eru tríggjar klokkutíðir. Knappliga 230 milliónir fólk búgva í Indonesia, 60% av teimum í oynni Java, hóast oyggin ikki er meiri enn 7% av víddini í landinum. Nógvar aðrar stórar oyggjar eru, men mangar teirra eru ógvuliga strálbygdar. Høvuðsstaðurin í Indonesia, Jakarta, við knappliga 9 mió. fólkum, er størsti býur í Landsynningsasia.

## Mentan
Badminton og fótbóltur er best dámdi ítróttur í Indonesia. Lokalar ítróttargreinar eru eisini. 
Í Indonesia búgva umleið 300 ymiskir etniskir bólkar, sum hvør hevur síni mentanarligu serligu eyðkenni. Indonesia hevur ríkt mentanarlív, sum er ávirkað av indiskari, arabiskari, kinesiskari og europeiskari mentan. Indonesiskur matur er ymiskar, an uppá hvar í Indonesia ein er staddur. Tey brúka nógv rís afturvið matinum. Fiskur og høsnarungi verður nógv brúktur til høvuðsrættir. Tey brúka nógv kokosmjólk og kryddurtir sum kili er nógv brúkt.
Indonesiskur siðbundin tónleikurer m.a.  gamelan og keronkong. Dangdut er eitt vælumtókt nýmótans slag av pop tónleiki, sum hevur fingið íblástur frá arabiskum, indiskum og malaysiskum tónleiki.
Tær elstu skriftirnar ið man hevur funnið í Indonesia er Sanskrit frá 5. øld.
Nógv fólk í Indonesia hava sterkar munnligar siðvenjur, sum hevur hjálpt teimum at varðveita teirra egna mentunarliga samleika.
Tá Suharto varð forseti vóru strangar reglar sum settu mørk fyri útlendskum fjølmiðlum at gera seg galdandi í Indonesia, og sum hevði strangt eftirlit við egnum miðlum eisini, men nú er tað nógv fríðari. Tað eru umleið 10 lokalar, privatar sjónvarpsrásir, sum kappast móti tí almennu rásini TVRI. Í september 2009 var mett, at internet nýtslan var 12,5% í Indonesia. Yvir 30 milliónir fartelefonir verða seldar hvørt ár í Indonesia, og harav eru 27% av teimum lokal merki.

## Myndarøð


Mynd:Indonesia 2002 CIA map.png|Kort yvir Indonesia og grannalondini.
Mynd:Jakarta.jpg|Jakarta, høvuðsstaðurin í Indonesia.


## Keldur


## Slóðir úteftir
### Stjórnin
* Stjórnin í Indonesia 
* Minister of The State Secretary
* Antara.co.id.en Tjóðar tíðinda portalur
* Hagstova
* ''Chief of State and Cabinet Members'' 

### Almenn kunning
* Indonesia 
* Kunning um at ferðast í Indonesia

Bólkur:Asia
Bólkur:Indonesia