open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aramæiskt mál

**Aramæiskt**  (forn sýriskt  **ܐܪܡܝܐ** *Aramaya*) er eitt nú svinnandi semitiskt mál, sum hevur eina minst 3000 ára gamla søgu. Aramæiskt er nær skilt við fønikiskt og hebraiskt, og fjarari (longri úti), við arabiskt. Gamla aramæiska skriftmálið legði lunnar undir øðrum nýggjari skriftmálum, t.d. hebraiskum og arabiskum. Aramæiskt var gerandismál í Juda í seinna tempultíðarskeiðnum (539 f.Kr.-70 e.Kr.), og fleiri jødiskir tekstir, m.a. partar av bíbliuni (gamla testamenti), vórðu skrivaðir á aramæiskum. Málið verður hildið at vera móðurmálið hjá Jesusi og teimum hann prædikaði fyri í síni samtíð.  Aramæiskt var gerandismálið í meginpartinum av Miðeystri fram til 7. øld, tá islam og harvið arabiska málið tók yvir. Nútíðar aramæisk málføri (dialektir) nevnd "nýaramæiskt" (*Neo-Aramaic*) verða enn tosað av uml. 4-500.000 kristnum upprunafólkum í Miðeystri, har meginparturin av teimum kristnu nú annars tosa arabiskt, og av assýriskum útlegdarfólki, serliga í vesturheiminum.

Í núlivandi málførunum (dialektiunum) eru tveir høvðusbólkar, assýriskt nýaramæsikt (Assyrian Neo-Aramaic) og kaldæiskt nýaramaiskt (Chaldean Neo-Aramaic) ið umfata uml. 90% av øllum teim aramæisktmæltu. Hesi búgva í útnyrðingsIran, landsynningsTurkalandi og Norður Irak. Nýaramæiskt varð tosað av kristnu maronittunum í Libanon fram til 17 øld tá tað var endaliga avloyst av arabiskum. Síðan hevur tað bara verið brúkt sum gudstænastumál av maronittunum.

### Endurkveikjan
Seinastu árini eru maronittar í ísraelsku bygdini Jish, har málið annars er arabiskt, við stuðli frá ísraelska undirvísingarmálaráðnum, farnir undir at endurkveikja nýaramæiskt sum gerandismál í bygdini, har málið hevur fingið almennan status og er vorðið lærugrein í barnaskúlanum. Í 2014 avgjørdi Ísrael at viðurkenna aramæiska samfelagið sum ein serstakan (kristnan) minniluta í landinum, so kristin nú kunnu skráseta seg sum verandi "aramæar" heldur enn "arabar". Flestu ið velja hendan møguleikan eru maronittar, hvørs forfedrar vóru aramæiskt mæltir kristnir libanesar. 

### Mállæra
Aramæiskt hevur tvey kyn, kvennkyn og kallkyn, eins og latínsku málini. Lýsingarorð bendast eftir kyni, tali og falli, og navnorð hava trý føll. Aramæiskt verður skrivað við aramæiskum bókstavum. 

### Aramæiska stavraðið

Bólkur:Mál í Asia
Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Jødadómur
Ecce Homo (Elías García Martínez)

***Ecce Homo*** er ein kendur freskomálningur av Elías García Martínez. Hann málaði freskomálningin umleið 1930 á veggin í Sanctuary of Mercy kirkjuni í Borja, Spania. Málningurin avmyndar Jesus krýndan við tornum. Bæði myndaevnið og stílurin eru typisk fyri katólska list. Listaummælarar eru samdir um, at upprunamálningurin ikki hevði so stóran listaligan týdning, málningurin gjørdist kendur í 2012, eftir at ein amatørur, tann tá 80-ára gamla Cecilia Giménez, royndi at umvæla og endurnýggja málningin. Miseydnaða royndin gjørdist kend, tá ið myndir av upprunamálningum og umvælingini ferðaðust víða um á internetinum. Fólk streymaðu til kirkjuna at síggja málningin. Fleir mettu, at málningurin nú líktist meira einari apu. Áðrenn Gimenez fór í holt við at umvæla málningin, hevði abbadóttir listamannin givið pening til tess at endurskapanararbeiði skuldi gerast, men hon gjørdist ov sein.

## Keldur

## Slóðir úteftir
*A Town, if Not a Painting, Is Restored - nytimes.com

Bólkur:Málningar
Bólkur:Spania
Monika Kuszyńska

**Monika Kuszyńska** (fødd 14. januar 1980 í Łódź) er ein pólsk songkvinna. Hon er kend frá bólkinum Varius Manx. Hon umboðaði Pólland á Eurovision Song Contest 2015.

Bólkur:Pólskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1980
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Trijntje Oosterhuis

**Judith Katrijntje "Trijntje" Oosterhuis** (fødd 5. februar 1973 í Amsterdam) er ein niðurlendsk songkvinna. Hon fer at umboða Niðurlond á Eurovision Song Contest 2015.

Bólkur:Niðurlendskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1973
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Stig Rästa

**Stig Rästa** (føddur 24. februar 1980) er ein estiskur sangari og sangskrivari. Hann  fer at umboða Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Elina Born. 

Millum 2002 og 2006 var hann limur í orkestrinum Slobodan River saman við Ithaka Maria og Tomi Rahula. Síðan 2006 hevur hann spælt við Traffic og síðan 2010 hevur hann harumframt spælt við Outloudz.

Bólkur:Estiskir sangarar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Bólkur:Føðingar í 1980
Darwin

**Darwin** hevur fleiri týdningar:
***Darwin** er ein býur í Avstralia. Sí Darwin (Avstralia).
***Darwin** er ein býur í Minnesota í USA. Sí Darwin (Minnesota). 
***Darwin**, Charles, var ein bretskur lívfrøðingur. Sí Charles Darwin.
Sólarmyrkingin 20. mars 2015

**Sólarmyrkingin 20. mars 2015** er ein fullkomin sólarmyrking, ið kemur at síggjast frá í Føroyum og á Svalbard um morgunin hin 20. mars 2015. Lutvís sólarmyrking verður at síggja í eystara parti av Grønlandi, í øllum Evropa, í Norðurafrika og í vestara parti av asiatika partinum av Russlandi. Tann longsta totala sólarmyrkingin kemur at síggjast í føroyskum sjógvi og varir í 2 minuttir og 47 sekund. Í Føroyum varir sólarmyrkingin longst í Mykinesi, 2 minuttir 24 sekund og stytst í Akrabergi, 1 minuttur 4 sekund. Í Havn er full sólarmyrking frá klokkan 9:40:54 til 9:42:54, tá er náttarmyrkt. Í Havn byrjar sólarmyrkingin 8:38:51 og endar 10:47:40.

## Keldur

Bólkur:Sólarmyrking
Bólkur:2015 í Føroyum
Bólkur:Føroyar
Bólkur:Svalbarð
Elina Born

**Elina Born** (fødd 29. juni 1994 í Lehtse) er ein estisk songkvinna. Hon umboðaði Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Stig Rästa. Teu endaðu á 7. plássi við 106 stigum. Í 2012-13 luttók hon í sangkappingini *Eesti otsib superstaari* (Estland sóknast eftir einari superstjørnu). Hon gjørdist nummar tvey.

## Tónleikaútgávur
### Album

### Stakløg

## Keldur

Bólkur:Estiskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1994
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Juan Carlos

**Juan Carlos I** (ella ***Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias***) (føddur 5. januar 1938 í Rom í Italia) var kongur í Spania 1975-2014. Juan Carlos gjørdist sera væl umtóktur í Spania, tá hann gekk undan at geva landinum eina fólkaræðiliga stýrisskipan, eftir at einaræðisharrin Francisco Franco var deyður í 1975. Juan Carlos var so ovasti fyri spanska kongshúsinum í 39 ár. Spania hevur havt eina ógvusliga framgongd, síðani demokratiðið við Juan Carlos á odda, aftur varð sett á stovn eftir eina lemjandi tíð undir einaveldinum hjá Francisco Franco. Teir 17 landspartarnir, sum eisini í forðum hava verið sjálvstøðug kongaríki, fingu eitt slags sjálvstýri aftur. Carlos giftist í 1962 Sofia drotning, og saman eiga tey tvær døtur og núverandi kongin, Felipe.

Juan Carlos hevði stóra undirtøku í fólkinum, tá hann tók við valdinum eftir Francisco Franco, generali, sum var einaræðisharri. Men seinastu árini hava fleiri gølur rakt kongshúsið, og tí er undirtøkan minkað. Í 2012 fóru kongurin til Afrika at ferðast, samstundis sum Spania var í djúpari búskaparligari kreppu. Dóttir hansara, Cristina prinsessa, er eisini vavd upp í eina gølu um svik og mutur, og tað hevur gjørt umdømi hjá kongshúsinum uppaftur verri. Ein kanning í februar 2015 vísti, at 62 prosent av teimum spurdu søgdu, at 76 ára gamli Juan Carlos eigur at leggja frá sær og lata soninum trónuna.

## Kelda


Bólkur:Kongar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Spaniólar
Bólkur:Føðingar í 1938
Norwegian

**Norwegian Air Shuttle ASA**, kent sum **Norwegian**, er eitt norskt flogfelag. Norwegian hevur høvuðssæti í Bærum.

## Slóðir
*Heimasíðan hjá Norwegian

Bólkur:Norskar fyritøkur
Bólkur:Samferðsla og flutningur
Beatrix av Niðurlondum

**Beatrix **(Beatrix Wilhelmina Armgard, fødd 31. januar 1938) var drotning í Niðurlendska kongsríkinum frá 30. apríl 1980 til 30. apríl 2013, tá ið hon læt trónuna til elsta son sín Willem-Alexander av Niðurlondum. Hon giftist Claus van Amsberg í 1966, hann var týskur diplomatur. Saman fingu tey trý børn: Willem-Alexander av Niðurlondum (f. 1967), Prince Friso (1968-2013) og Prins Constantijn (f. 1969). Prins Claus andaðist í 2002. Tá ið drotning Beatrix fór frá sum drotning, var hon tann elsti regenturin í Niðurlondum nakrantíð.

## Keldur

Bólkur:Kongalig úr Niðurlondum
Bólkur:Kvinnuligir statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1938
Bólkur:Drotningar
Lady and the Tramp

***Lady and the Tramp*** ("Frúan og flakkarin"; danskt heiti: *Lady og Vagabonden*) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1955. Walt Disney framleiddi filmin, og hann varð frumsýndur í biografunum hin 22. juni 1955 eftir Buena Vista Distribution. Hann er hin 15. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney. Ein beinleiðis-til-video framhaldsfilmur, *Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure* (danskt heiti: *Lady og Vagabonden 2: Vaks på eventyr*), kom út í 2001.

## Søgugongd

## Keldur


## Slóðir úteftir
* 
* 
* 
* 

Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Bólkur:Disney teknifilmar
Alice in Wonderland (1951 filmur)

***Alice in Wonderland*** ("Alis í Ævitýralandi", danskt heiti: *Alice i Eventyrland*) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1951. Walt Disney framleiddi filmin, og hann varð frumsýndur í biografunum hin 26. juli 1951 eftir Buena Vista Distribution. Hann er hin 13. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* 
* 
* 
* 
* 
* 

Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Bólkur:Disney teknifilmar
Internet Explorer

**Internet Explorer** hevur verið standardbrowsari hjá Microsoft í 20 ár (1995-2015), og einaferð stóð Internet Explorer fyri 95 % av brúkinum á internetinum. Men í 2015 eru mest nýttu browsarinir Google Chrome, Opera, Safari og Mozilla Firefox. Á ráðstevnuni hjá Microsoft í amerikanska býnum Atlanta 17. mars 2015, kunngjørdi sølustjórin Chris Capossela, at nýggja Windows 10 skipanin fer at hava ein nýggjan browsara, og altso ikki Internet Explorer. Internet Explorer verður altso avtikið í 2015.

## Keldur


Bólkur:Internetkagar
Bólkur:Teldufrøði
Bólkur:Teldutøkni
Jóannes Dalsgaard (Jóannes á Mølini)

**Jóannes Dalsgaard** (**Jóannes á Mølini**, føddur í Skálavík 16. juni 1895, deyður  1. mai 1980) var ein føroyskur rithøvundur og búnaðarfrøðingur. Hann var sonur Axel Waldemar Johannesen Dalsgaard (1866-1951) úr Dalsgarði í Skálavík og Sunnevu Henriettu (fødd Poulsen) (1872-1947) úr Búri í Skopun.

Jóannes var elstur at 9 brøðrum. Hinir brøðurnir vóru Klæmint (1897-1983), Hans (1899-1970), Axel, Tórur (1903-1973), Eyvind, Kjartan, Viggo (1910-1987) og Erling (1912-1998).
 
Jóannes fekk sín barnaskúla í Skálavík og vetrarnar 1911-12 og 1916-17 gekk hann á Føroya Fólkaháskúla. Hann lærdi um jarðarbrúk og landbúnað í Kirkjubø, í Danmark á Lyngby Landboskole og sum næmingur á tveimum royndarstøðum har og á Vesturlandinum í Noregi, har hann ein vetur arbeiddi á einum garði.

Í 1921 varð Jóannes settur í starv á nýstovnaðu Royndarstøðini í Hoyvík, sum næstimaður hjá stjóranum Einar Knudsen. Jóannes var formaður í Føroya Jarðaráð 1961-65, og hevði eisini onnur álitisstørv innan føroyskan landbúnað.

Jóannes giftist í 1928 við Elsu (fødd av Skarði) og tey settu búgv í niðastu Hoydølum í Hoyvík. Elsa (fødd 17.06.1902 og deyð 03.07.1968) var dóttir Sonnu og Símun av Skarði. Tey fingu børnini Valdemar, Sonnu, Sunnevu og Símun.

Jóannes hevði alsk til føroyska søgu og mentan og hann var virdur heimildarmaður hjá fleiri, sum hava skrivað um og granskað føroyska søgu og føroyskt mál. Jóannes skrivaði bókina "Søgur og søgubrot" sum forlagið Varðin gav út í 1978.

## Útgávur
**Søgur og søgubrot*, Varðin, 1978

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1895
Bólkur:Andlát í 1980
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Valið í Ísrael 2015

**Tjóðartingsvalið í Ísrael** til tað 20. Knesset varð hildið í Ísrael hin 17. mars 2015. Valið varð hildið eftir at Tzipi Livni og Yair Lapid mistu stuðulin frá samgongustjórnini fyrst í desember 2014. Á valinum gjørdist Likud stóri vinnarin, hann gjørdist størsti flokkur við 30 tinglimum.

## Høvuðsvalevni fyri størstu flokkarnar

Benjamin Netanyahu 2012.jpg|Benjamin Netanjahu, Likud
Isaac Herzog 2014.jpg|Jitzchak Herzog, Awoda og Zionistische Samtakið
Yair Lapid - portrait.jpg|Yair Lapid, Jesch Atid
Naftali Bennett official portrait.jpg|Naftali Bennett, HaBajit haJehudi
Ayman Odeh (8).jpg|Ayman Odeh, Chadasch og „Sameindi Listin“


## Úrslit

a: Samanborið við samanteljing av atkvøðunum hjá Labor og Hatnuah í 2013.
b: Samanborið við samanteljing av atkvøðunum hjá Hadash, Balad og United Arab List í 2013.

Valið førdi til at methøgt tal av kvinnum (29) vóru valdar í Knesset.

## Keldur

Bólkur:Politisk val í Ísrael
Bólkur:2015 í politikki
Algoritma

Í støddfrøði og í teldufrøði er ein **algoritma** ein sjálvstøðug mongd av atgerðum (operatiónum), ið skulu avrikast stig fyri stig.

Ein algoritma er ein uppskrift til at loysa ein trupulleika á ein ávísan hátt, og sum útvegar eina loysn uttan mun til hvussu støðan hjá tí ávísa trupulleikanum sær út. Eitt dømi kundi verið ein neyv frágreiðing av, hvussu eitt kortspæl verður sorterað, uttan mun til hvussu kortini upprunaliga liggja.

## Skiljing av kortum
Vit taka eitt dømi. Vit skulu vita hvussu eitt kortspæl verður skilt uttan mun til byrjunarstøðuna. Tað kundi verið gjørt soleiðis:
# Tak eitt tilvildarligt kort úr bunkanum.
# Far ígjøgnum bunkan. Øll sum eru hægri enn títt tilvildarliga útvalda kort, leggur tú í ein bunka til vinstru, og tey ið eru minni leggur tú í ein bunka til høgru.
# Legg títt tilvildarliga kort í vinstra bunkan.
# Um tað eru fleiri enn tvey kort í bunkunum, skalt tú endurtaka stig 1 til og við 3 fyri báðar bunkarnar. Syrg fyri at tá teir einstaku bunkarnir verða deildir sundur, verða báðir bunkarnir saman á somu síðu.
# Um tað eru tvey kort í bunkanum, legg so tað hægsta ovast og legg bunkan omaná tann bunkan, sum hann kom frá.
Hendan algoritman kallar seg sjálva, soleiðis at ein skal gera hana aftur og aftur við alsamt minni bunkum, inntil tað bert eru tvey kort eftir, sum verða løgd saman.

## Søgan hjá algoritmuni

### Gamla Grikkaland
Sjálvt um orðið hevur sín uppruna úr arabiskum, komu tær fyrstu algoritmurnar frá gamla Grikkalandi. Millum týdningarmestu dømini finnast m.a. sílan hjá Eratosthenes til at finna primtøl, ið varð umrødd í bókini Innførsla til talfrøði eftir Nikomachos og euklidiska algoritman til at finna størsta felags býtistal hjá tveimum náttúruligum tølum úr Elementunum hjá Euklid. Ein tann elsta algoritman, sum viðger reell tøl er Archimedesar algoritma til at nærkast π.

### Upprunin av orðinum
Algoritma kemur frá latínsku týðingini av eini bók, ið varð skrivað av al-Khwārizmī, ið var ein persiskur støddfrøðingur, stjørnufrøðingur og landafrøðingur. Al-Khwārizmī skrivaði eina bók við heitinum *Um útrokningar av Hindiskum tølum* uml. 825 e.Kr.f. , og var høvuðsorsøk fyri útbreiðsluna av tí indisku talskipanini ígjøgnum Miðeystur og Evropa. Hon var týdd til latín soljóðandi: *Algoritmi de numero Indorum* (á føroyskum: “Al-Khwarizmi um Hindisk tøl”). Heitið “algoritmi” í yvirskriftini av bókini gjørdist til heitið algoritma.

## Keldulisti


Bólkur:Støddfrøði
Bólkur:Teldufrøði
Likud

**Likud** er ein konservativur politiskur flokkur í Ísrael, flokkurin er tann størsti mið-høgra flokkurin í landinum. Flokkurin varð stovnaður í 1973 av Menachem Begin og fleiri øðrum høgravendum og liberalum flokkum. Valsigurin hjá flokkinum í 1977 førdi við sær stóra broyting í ísraelskum politikki, av tí at tað var fyrstu ferð, at ein høgrasinnað stjórn kom til valdið og teir vinstrasinnaðu flokkarnir mistu valdið. Tað var fyrstu ferð í søgu Ísraels, at ein høgrasinnaður flokkur vann meirilutan av atkvøðunum. Eftir at hava stýrt landinum í nærum øll 1980-árini, tapti flokkurin valið í 1992. Á forsetavalinum 1996 vann Benjamin Netanyahu, ið var valevni hjá Likud. Hann skuldi so skipa stjórn eftir valið til Knesset í 1996. Eftir at flokkurin sigraði á valinum í 2003, var stór ósemja í flokkinum í 2005, tá ið formaðurin hjá Likud, Ariel Sharon fór úr flokkinum og stovnaði tann nýggja flokkin Kadima. Tað førdi til, at flokkin fór niður á eitt fjórðapláss á valinum í 2006. Eftir valið 2009 sá tað út til, at flokkurin hevði endurvunnið tað mesta av tí mista og skipaði stjórn við Benjamin Netanyahu sum forsætisráðharra. Á valinum í 2013 fekk flokkurin 20 sessir í Knesset, eftir at hann stillaði upp saman við Yisrael Beiteinu.

Ein limur í Likud verður ofta nevndur ein Likudnik.

## Keldur

Bólkur:Politiskir flokkar í Ísrael
Hapax legomenon

Eitt **hapax legomenon** (fleirt. *hapax legomena*) er eitt orð, sum kemur fyri bert einaferð í einum høpi, antin í øllum niðurskrivaðum tilfari í einum tungumáli, í øllum verkunum hjá einum høvunda ella í einum stakum teksti. Hugtakið er onkuntíð av órættum brúkt til at lýsa eitt orð, sum bert kemur fyri í einum verki hjá einum rithøvunda, sjálvt um tað kemur fyri meira enn eina ferð í tí verkinum. Hapax legomenon kemur frá tí grikska *ἅπαξ λεγόμενον*, ið merkir “(okkurt) nevnt (bert) einaferð”. 

Heitini dis legomenon, tris legomenon og tetrakis legomenon sipa ávikavist til tveir, tríggir ella fýra tilburðir, men eru sjáldan nýtt.

= Keldulisti =

Bólkur:Málfrøði
Franska Polynesia

**Franska Polynesia** er oyggjaflokkur, ið telur 121 oyggjar í Polynesia. Oyggjarnar eru grønar og vakurt vallaðar við bergtakandi strond.  Pape'ete er høvuðsstaðurin í oyggjunum og liggur á oynni Tahiti, sum er tann størsta oyggin. Franska Polynesia hava umleið 291.000 íbúgvar í 2015. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er franskt. 

## Kjarnorkuspreingingar

Ein stórur vandi fyri umhvørvið í Osiania eru kjarn­orku­roynd­ar­spreingingarnar hjá m.a. Fraklandi og USA á oyggjabólkunum Mururoa og Bikini í Kyrrahavinum. Tær hava gjørt, at tað er ikki longur búgvandi á nógvum av oyggjunum. Í 1960-árunum avgjørdi Frakland at nýta koralloynna Mururoa sum royndarstøð at spreingja kjarnorkubumbur á. Har hava verið meira enn hundrað royndarspreingingar við kjarnorkubumbum. Sagt varð, at hetta var ikki vandamikið. Men fólk í hópatali hava verið noydd at flyta heiman, og 170.000 fólk hava verið í so nógvum geislavirkni, at tað kann vera heilsuskaðiligt. Mururoa-atollin í Fronskum Polynesia varð nýtt sum royndarøki, har Frakland gjørdi royndarspreingingar við kjarnorkubumbum í árunum frá 1966 til 1996. Spreingingarnar elvdu til álvarsom mótmæli kring allan heim.

Bólkur:Polynesia
Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Bólkur:Hjálond
Bólkur:Oyggjar í Fraklandi
Mate

**Mate** er ein koffeinríkur drikkur, sum er gjørdur av yerba mate-plantuni. Drikkurin verður eisini nevndur chimarrão (portugisiskt) ella cimarrón (spanskt). Drikkurin er væl dámdur í Argentina, Uruguai, Paraguai og í teimum syðru statunum í Brasil. Mate verður eisini drukkin í syðra partinum av Kili, Chaco-landslutinum í Bolivia, Sýria og Libanon. 

Bólkur:Matur og drekka
Kapelle

**Kapelle** er ein býur og ein kommuna í Niðurlondum. Býurin hevur 12 522 íbúgvar (2014).

Bólkur:Býir í Niðurlondum
Bólkur:Kommunur í Niðurlondum
Hillsborough vanlukkan

**Hillsborough vanlukkan** var ein vanlukka, ið hendi tann 15. apríl 1989 undir semifinaluni av enska FA-Cup. Liðini ið spældu vóru Liverpool og Nottingham Forest. Dysturin var spældur á Hillsborough stadium í Sheffield í Englandi, harav navnið á vanlukkuni kemur.

Ein trokan gjørdi at 96 fólk vórðu kroyst til deyða, og 766 vóru meiðslaði. Vanlukkan hevur seinni verið skyldað uppá ensku løgregluna fyri at lova ov nógvum fólkum inn á leikvøllin. Vanlukkan er mett at vera tann verst leikvalla/fótbóltsknýtta vanlukka í enskari søgu, og ein av heimsins verstu fótbóltsvanlukku.

Bólkur:Fótbóltur í Onglandi
Bólkur:Vanlukkur
Christie's

**Christie's** er heimsins størsta vinnulívs- og listaauktiónshús. Auktiónshúsið var stovnað í 1776, og høvuðsæti tess er í London og New York City. Groupe Artémis eigur húsið. 

## Kendar auktiónir
* Christie's hevur selt listaverk og persónligar ognir hjá einum ótali av kendum fólkum. Har ímillum kunna nevnast: Pablo Picasso, Rembrandt, Diana Prinsessa, Leonardo da Vinci, Vincent van Gogh, Napoleon Bonaparte og Marilyn Monroe.
* Í november 1999 varð ein hálsketa við 41 natúrligum perlum seld fyri 1.476.000 dollarar.
* Í juni seldi Elton John 20 av bilum sínum hjá Christie's. Orsøkina til søluna segði hann vera, at hann ikki fekk tíð at koyra teir, tá hann ver so ofta uttanlands. Bilarnir, sum ímillum annað vóru av sløgnum Jaguar, Bentley, Ferrari og Rolls Royce, vórðu seldir fyri upp ímóti 2 milliónum sterlingspund.
* Í 2006 varð ein einkul Imperial Qing Dynasty postalínsskál seld fyri 22.240.000 dollarar í Christie's í Hongkong.
* 16. mai 2006 seldi Christie's eina Stradiavarius violin, ið kallaðist The Hammer, fyri 3.544.000 dollarar. Tá var tað tað mesta, ið eitt ljóðføri hevði verið selt fyri nakrantíð.
* Í oktober 2006 seldi Christie's 1.000 ymiskar Star Trek vørur, ið vóru ogn hjá amerikanska sjónvarpsframleiðaranum CBS Paramount Television Studios. Eitt model av rúmdarskipinum Enterprise-D, ið var brúkt í *[[Star Trek: The Next Generation]]* og *[[Star Trek Generations]]* varð selt fyri næstan hálva millión dollarar.
* Í desember 2006 varð tann svarti kjólin, ið Audrey Hepburn var ílatin í filminum *[[Breakfast at Tiffany's]]*, seldur fyri 467.200 sterlingspund.
* 24. mai 2008 varð listaverkið *Le Bassin Aux Nymphéas* hjá Claude Monet selt fyri 80,4 milliónir dollarar, tað mesta eitt Monet listaverk hevur verið selt fyri nakrantíð.
* 18. apríl 2012 varð silvurbikarið, ið maratonvinnaran til tær fyrstu nútíðar Olympisku leikirnar í Athen í 1896 vann, selt fyri 541.250 sterlingspund. Tað mesta, ið nakrantíð er givið fyri ein olympiskan savnslut.

Bólkur:Auktiónhús
Bólkur:Bretskar fyritøkur
Stjärnsund

**Stjärnsund** er ein býur í Hedemora kommunu í Dalarnas län, Svøríki. Býurin hevur umleið 161 íbúgvar (2010). 

## Keldur




Bólkur:Býir í Dalarnas län
Sandy

**Sandy Leah Lima** (fødd 28. januar 1983 í Campinas, São Paulo í Brasil) best kend sum **Sandy**, er ein brasilsk popp songkvinna. Sandy er dóttir Noely Pereira og sangaran Durval de Lima, betri kendur við kunstnaranavninum, Xororó, eisini kendur frá country-duo'ini Chitãozinho & Xororó. Hon er uppkallað eftir høvuðskarakterinum *[[Grease (filmur)|Grease]]*, filminum, ið foreldur hennara hugdu at saman, tann dagin tá tey byrjaðu at ganga saman. Sandy hevur ein yngri beiggja, Junior. Sandy og Junior høvdu teirra egnu sjónvarpsrøð frá 1999 til 2002 á Rede Globo og góvu út filmin Acquaria í 2003; Sandy hevur eisini spælt við í skemtirøðini Estrela Guia (Globo) í 2001.

## Útgávur
* Manuscrito (2010)
* Manuscrito Ao Vivo (2011)
* Princípios, Meios e Fins (2012)
* Sim (2013)

### Tónleikaútgávur frá Sandy og Junior
*1991 - *Aniversário do Tatu* - BRA: 307,500
*1992 - *Sábado a Noite* - BRA: 409,500
*1993 - *Tô Ligado em Você* - BRA: 457,000
*1994 - *Pra Dançar Com Você* - BRA: 506,500
*1995 - *Você é D+* - BRA: 550,000
*1996 - *Dig-Dig-Joy* - BRA: 700,000
*1997 - *Sonho Azul* - BRA: 762,500
*1998 - *Era Uma Vez* (Ao Vivo) - BRA: 1,718,500
*1999 - *As Quatro Estações* - BRA: 2,586,000
*2000 - *As Quatro Estações - O Show* - BRA: 3,000,000
*2001 - *Sandy e Junior 2001* - BRA: 1,500,000
*2002 - *S&J Internacional* - BRA: 1,238,500
*2002 - *Ao Vivo no Maracanã/Internacional Extras* - BRA: 450,000
*2003 - *Identidade* - BRA: 600,000
*2006 - *Sandy e Junior* - BRA: 250,000
*2007 - *Acústico MTV* - BRA: 250,000

## Tónleikaferðir
* Sandy Turnê Solo (2007)
* Turnê Manuscrito (2010-2012)
* Turnê Sim (2013-2014)

## Slóðir úteftir
*Almenn heimasíða

Bólkur:Brasilskar songkvinnur
Bólkur:Brasilskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1983
Haile Selassie

**Haile Selassie I** (23. juli 1892 - 27. august 1975), føddur **Tafari Makonnen Woldemikael**, var leiðari Etiopia frá 1916-1930 og keisari av Etiopia frá 1930-1974.

Tann 2. november 1930 varð Haile Selassie krýndur keisari av Ethiopia. 

Á fundi við League of Nations í 1936, fanst keisarin av nýtslu av kemiskum vápnum, ið vóru nýtt ímóti fólki hansara í seinna Italska-Etiopiska krígnum. Altjóðasýn hansara hevði við sær at Etiopia varð eitt av lyklalimum Sameindu Tjóða. Kúgan hansara av uppreistrarfólki, ið vóru ímóti stýri hansara, gav honum nógvar átalur frá mannarættindafelagsskapum og søgufrøðingum.

Rastafari rørslan, ið er mett at hava ímillum 2.000-4.000 limir meta Haile Selassie at vera afturvendi Messias frá Bíbliuni. Rørslan byrjaði í Jamaika í 1930-árunum, og halda limirnir at Selassie er messiski figururin, ið fer at bera teimum ævigan frið, rættvísi og ríkidømi. Haile Selassie er ein týðningarmikil persónur bæði í etiopiskari og afrikanskari søgu.

Bólkur:Føðingar í 1892
Bólkur:Andlát í 1975
Bólkur:Regentar
Bólkur:Etiopar
Boko Haram

**Boko Haram** er ein muslimskur yvirgangsfelagsskapur, ið hevur til endamáls at stovna eitt islamskt ríki í Nigeria. Boko Haram hevur verið í kríggj við nigeriansku stjórnina seinastu fimm árini (2010-2015).  Felagsskapurin hevur havt stóra framgongd í 2015, og eru møguliga best kendur fyri at hava burturflutt 276 skúlagentur í apríl 2013. Seinni eydnaðist nøkrum gentum at flýggja frá burturflytarunum, men Boko Haram heldur framvegis aftur 219 nigeriskar skúlagentur. Í mars 2015 svór felagsskapurin trúskap til Islamska Statin (IS), ið eisini virkar fyri einum islamskum ríki, og hevur lagt stór landaøkir undir seg í Irak, Sýria, Libya og aðrastaðni. Boko Haram hevur fyrst og fremst virkað í norðara partinum av Nigeria, men eru eisini komnir niðan í Kamerun og Niger.

Bólkur:Yvirgangsfelagsskapir
Bólkur:Nigeria
Jørgen Ingmann

**Jørgen Ingmann Pedersen**  (26. apríl 1925 - 21. mars 2015), var ein jass og pop tónleikari frá Keypmannahavn í Danmark. Hann er mest kendur fyri at hava vunnið Eurovision Song Contest í 1963, saman við konu síni Grethe og sanginum *Dansevise*.

## Lívs- og Starvsleið
Jørgen Ingmann Pedersen, var føddur í Keypmannahavn í 1925. Hann framførdi fyri fyrstu ferð sum guitaristur saman við Svend Asmussen, ið var ein jazz violinistur í 1940-árunum og fyrst í 1950-árunum í einum bólki sum kallaðist "Sviadanirnir"

Jørgen var ávirkaður av amerikanska guitaristinum og tónleikastudio eigaranum Les Paul. Mitt í 1950-árunum setti Jørgen upp sítt egna tónleikastudio, har hann uppfangaði teknikkir, ið vóru vanligar í Amerika, og byrjaði at upptaka tónleik undir navninum Jørgen Ingmann og hans guitar. Undir heum navni útgav hann "Apache", sum upprunaliga hevði verið útgivið av enska tónleikabólkinum "The Shadows". Útgávan hjá Jørgen varð nummar eitt í Kanada, nummar tvey á pop listanum, og nummar níggju á R&B lista *Billboard* í USA, og nummar 6 í Týsklandi.

Í fyrru helvt av 1960-árunum hevði Jørgen fleiri hitt í Týsklandi, harímillum kunna nevnast "Pepe" (nummar 15 í 1961), "Anna" (nummar 19 í 1961), "Violetta" (nummar 16 í 1962), "Drina Marsch" (nummar 5 í 1964) og "Zorba le Grec" (nummar 14 í 1965) Billboard blaðið segði frá at Jørgen hevði verið á øðrum plássi á donsku hittlistunum við sanginum "Marchen til Drina" tann 7. desember 1963. Sami sangur var vorðin nummar eitt tann 17. desember sama ár. Aðrir sangir, ið kunna nevnast eru "Tequila" og "Pinetop's Boogie Woogie" frá 1962.

Í 1963 vann Jørgen tað danska Melodi Grand Prixið saman við konu síni Grethe og sanginum *Dansevise*. Seinni sama ár umboðaðu tey Danmark í Eurovision Song Contest við sama sangi og vunnu kappingina. Tónleikurin var skrivaður av Otto Francker og teksturin var skrivaður sc Sejr Volmer-Sørensen.
Jørgen var í fleiri ár "indspilningschef" hjá fyritøkuni Metronome. Hann trakk seg aftur frá tónleikalívinum í 1984 aftaná ein sjúkralegu, sum hevði við sær at hann fekk lampufepur (senuskrekk).

Jørgen Ingmann doyði í Holte í Danmark tann 21. mars 2015. Eftir hann eru tvey børn og fimm barnabørn.

## Keldur

*Jørgen Ingmann á ensku wikipedia.
*Jørgen Ingmann á donsku wikipedia.

Bólkur:Danskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1925
Bólkur:Andlát í 2015
Bólkur:Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest
Anna V. Ellingsgaard

**Anna Vágsheyg Ellingsgaard** (fødd 25. november 1966, deyð 24. mars 2015) var ein føroyskur journalistur. Hon varð útbúgvin cand.mag í enskum og donskum og seinni varð hon eisini útbúgvin sum journalistur. Hon var forkvinna í felagnum Føroysk Miðlafólk í fleiri ár og skrivari í felagnum tey seinastu árini av lívinum. Hon starvaðist sum journalistur í Sosialinum frá 2003 og í Kringvarpi Føroya frá 2010 til hon andaðist í 2015. Hon starvaðist eisini sum undivísari í miðlavísindi á Fróðskaparsetrinum og sum lærari í Hoydølum og á Kambsdali. 

Anna gjørdist sjúk við krabbameini, og stríddist við sjúkuni í umleið tvey ár, til hon andaðist hin 24. mars 2015 bert 48 ára gomul.

## Keldur

Bólkur:Tíðindafólk
Bólkur:Føðingar í 1966
Bólkur:Andlát í 2015
Ulige Numre

**Ulige Numre** er ein danskur rokkbólkur, ið varð stovnaður í 2010. Bólkurin er mannaður av Carl Emil Petersen (forsangari og guitar), Nick Lee (bass), Teis Lindeskov Søgaard (trummur), Lasse Ziegler (guitar) og Jacob Ulstrup (keyboards).

Ulige Numre útgav hin 26. september 2011 debutstaklagið "København" sum video á Youtube. Videofilmurin, ið inniheldur eina røð av gomlum filmsbrotum frá Keypmannahavn og fra gomlum donskum filmum, fekk fleiri túsund vísingar eftir fáum døgum, og fekk nógva miðlaumrøðu.. Staklagið varð nógv spælt á P3 hjá DR.  Hin 31. oktober 2011 utgóvu teir ta róstu 
 debut-EP'ina við heitinum *Ulige numre*. EP'in er útgivin á plátufelagnum Auditorium og er framleidd av Nikolaj Nørlund.

Ulige Numre framførdi sangin *København* saman við føroyska Jógvan Joensen í X-Factor finaluni í Boxen í Herning hin 27. mars 2015.

## Tónleikaútgávur
* *Brun & Blond* (EP, demo) (10. juli 2010)
* *København* (Staklag) (11. august 2011)
* *Ulige Numre* (EP) (31. oktober 2011)
* *Blå* (Single) (3 juni 2013)
* *Nu til dags* (Album) (12. august 2013)

## Keldur

Bólkur:Danskir tónleikabólkar
Bólkur:Rokktónleikabólkar
Tomas Tranströmer

**Tomas Gösta Tranströmer** (føddur 15. apríl 1931 í Stockholm, deyður 26. mars 2015 í Sofia församling í Stockholm), var ein svenskur yrkjari, týðari og sálarfrøðingur. Tranströmer fekk Nobelvirðislønin í bókmentum í 2011 eftir at hava verið eitt afturvendandi navn í kjakinum undan handanina av virðislønini í fleiri ár. Bókmentir eftir Tranströmer eru týddar til meira enn 60 mál.

## Útgávur
### Yrkingasøvn - Upprunaheiti
*17 dikter. Stockholm: Bonniers. 1954. Libris 1448958
*Hemligheter på vägen. Stockholm: Bonniers. 1958. Libris 2002023
*Den halvfärdiga himlen. Stockholm: Bonniers. 1962. Libris 1431868
*Klanger och spår. Stockholm: Bonniers. 1966. Libris 8077963
*Kvartett: 17 dikter ; Hemligheter på vägen ; Den halvfärdiga himlen ; Klanger och spår. Svalans lyrikklubb. Stockholm: Bonniers. 1967. Libris 8076994
*Mörkerseende. Göteborg: Författarförlaget. 1970. Libris 8079001
*Tranströmer, Tomas; Thinsz Géza, Bly Robert, Pilinszky János (1973). Stigar. Göteborg: Författarförlaget. Libris 7595948. ISBN 91-7054-110-8
*Östersjöar: en dikt. Stockholm: Bonnier. 1974. Libris 7144349. ISBN 91-0-039367-3
*Sanningsbarriären. Stockholm: Bonniers. 1978. Libris 7145901. ISBN 91-0-043684-4 (inb.)
*Dikter 1954–1978. Den svenska lyriken, 99-0110782-2. Stockholm: Bonniers. 1979. Libris 7146076. ISBN 91-0-044164-3 (inb.)
*PS. Molkom: Promenad. 1980. Libris 228347
*Det vilda torget. Stockholm: Bonniers. 1983. Libris 7146790. ISBN 91-0-046048-6 (inb.)
*Dikter. MånPocket, 99-0184541-6. Stockholm: MånPocket. 1984. Libris 7654159. ISBN 91-7642-189-9
*För levande och döda. Stockholm: Bonniers. 1989. Libris 7147740. ISBN 91-0-047672-2 (inb.)
*Dikter: från 17 dikter till För levande och döda. MånPocket, 99-0184541-6. Stockholm: MånPocket. 1990. Libris 7654480. ISBN 91-7642-550-9
*Sorgegondolen. Stockholm: Bonniers. 1996. Libris 12322689. ISBN 91-0-056232-7 (inb.)
*Fängelse: nio haikudikter från Hällby ungdomsfängelse (1959). Uppsala: Ed. Edda. 2001. Libris 7779237. ISBN 91-89352-10-6
*Tranströmer, Tomas; Persson Jan (etsningar) (2001). Dikter från Runmarö. Göteborg. Libris 10660266
*Den stora gåtan. Stockholm: Albert Bonniers förlag. 2004. Libris 12322695. ISBN 91-0-010310-1

## Keldur

Bólkur:Svenskir rithøvundar
Bólkur:Nobelprísvinnarar
Bólkur:Føðingar í 1931
Bólkur:Andlát í 2015
Atoll

**Atoll** er klingruskapað korallriv, sum verður til uttan um eina gosoyggj. Tá ið oyggin søkkur í hav, er bara klingruskapaða rivið eftir. Grunna vatnið innan fyri rivið nevna vit lón ella poll. Ein slíkur pollur verður eisini nevndur laguna. Tær smáu oyggjarnar eru vorðnar til á einum korallrivi. Av fyrstan tíð vaks korallrivið rundan um eina gosoyggj. Eftir milliónum av árum varð gosoyggin máað burtur og hvarv at enda í havið. Eftir er rivið, ið nú liggur sum ein ringur beint undir vatnskorpuni. Korallrivið er skapað eins og gosoyggin einaferð var. Síðan er sandur lagstur her og har oman á korallrivið, og soleiðis eru hesar smáu oyggjarnar vorðnar til.

Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Landafrøði
Vár Erlingsdóttir Eidesgaard

**Vár Erlingsdóttir Eidesgaard** (fødd 2001) er ein føroyskur svimjari, sum svimur fyri Havnar Svimjifelag og Føroyska svimjilandsliðið. Hon hevur vunnið gull, silvur og bronsu á Oyggjaleikum.

## Lívsleið innan svimjing

### Oyggjaleikir 2017
* Gull í 800 m frí við tíðini 8:53:57
* Gull í 400 m frí við tíðini 4:28.08
* Gull í 4 x 100 metrar frí við tíðini 3.51.66.
* Bronsa í 4x50 metrar frí við tíðini 1:47,60. Hinar vóru: Beinta Debes, Sára Ryggshamar Nysted, Signhild Joensen.

### Danish Open 2016
*Bronsu í 1500 m frí við tíðini 17:25.28, ið var nýtt føroyskt met.
*Nr. 5 í 800 m frí við tíðini 9:09.34, ið var nýtt føroyskt met. Gamla metið á 9:12.01 setti Sára Nysted í Páls Høll í januar 2016. 

### Oyggjaleikir 2015
*Silvur í 4x50 m frí við tíðini 1:47.40, saman við Astrið Foldarskarð, Sáru R. Nysted og Lív Eidesgaard
*Bronsu í 400 m blandað við tíðini 5:04.46
*Bronsu í 400 m frí við tíðini 4:24.72

### Danish Open 2015
Vár setti nýggj føroysk juniormet á Danish Open í Keypmannahavn um mánaðarskiftið mars/apríl 2015.

*Nr. 10. Føroyskt juniormet í 1500 metra frísvimjing á langgeil við tíðini 17:58.03, juniormetið var sett í innleiðandi, hon hevði triðbestu tíðina í riðlinum. Ongin átti juniormetið áðrenn. Hon var líka við at seta seniormet eisini, enn hon var við kravtíðina til at seta føroyskt juniormet, ið er 19:09.26. Føroyska metið tá átti Cecilia Wigant Eysturdal, tað var á 17:51.83,
*Nr. 17. Føroyskt juniormet í 800 frí við tíðini 9:24.35. Victoria Wigant Eysturdal átti føroyska juniormetið á 9:28.80.

### SMS stevnan 1. og 2. november 2014
Vár vann 1 gull, 2 silvur og 1 bronsuheiðursmerki á SMS-stevnuni í Havn 1. og 2. november 2014.

#### Topp 10 avrik, út í frá FINA stigum, kvinnur
*649 FINA-stig - 4:30.77 í 400 frí
*643 FINA-stig - 9:15.16 í 800 frí

### Ægir-stevna 2014
Vár vann 1 gull og 4 bronsuheiðursmerki á Ægirstevnuni, ið varð hildin í Klaksvík 4. og 5. oktober 2014.

### Meistarastevnan fyri Ung 2014
SSF skipaði fyri Meistarastevnu fyri Ung í Svimjihøllini í Gundadali, Flaggdagin 25. og 26. apríl 2014. Vár vann fýra heiðursmerki og var fimtbest í FINA-stigum.
*5. besta avrik í FINA stigum: 9:26.63 í 800 frí (611 FINA stig)
*2 silvur og 2 bronsu heiðursmerki

## Heiður
*Varð kosin **Ársins stjørnuskot 2015** á FM í svimjing 2015 í Havn

## Familja
Vár er dóttir Annu og Erling Eidesgaard og abbadóttir Jóannes Eidesgaard, fyrrverandi løgmann. Systir hennara Lív (fødd 1999) og bróðirin Bartal (føddur 2003) eru eisini svimjarar.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir svimjarar
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Føðingar í 2001
Baku

**Baku** (Aserbadsjanskt: Bakı, *Baky*) er høvuðsstaður, størsti býur og størsti havnabýur í Aserbadsjan. Fólkatalið var 2 045 815 í 2011, men í øllum stórbýarøkinum búgva umleið 3 milliónir, harav fleiri eru flóttafólk. Býurin liggur út til Kaspiska havið á suðursíðuni á Absjeronhálvoynni. Baku er uppbýtt í ellivu fyrisitingarlig øki: Azizbajov, Binagadi, Garadagh, Narimanov, Nasimi, Nizami, Sabail, Sabuntju, Chataj, Surachany och Jasamal.

Fólk hava búð í økinum síðan fornøld, men fyrsta skrivliga kelda, ið nevnir býin Baku er frá umleið ár 500.

Gamli býarparturin í Baku kom við á listan hjá Unesco yvir Heimsarvar.

Í 2012 var býurin vertur fyri Eurovision Song Contest.
Frá 12. til 28. juni 2015 verður býurin vertur fyri Fyrstu Evropeisku Leikunum.

Í 2016 verður Baku vertur fyri Talvolympiaduni.

## Keldur


Bólkur:Býir í Aserbadsjan
Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Bólkur:Heimsarvar
"Weird Al" Yankovic

**Alfred Matthew** "**Weird Al**" **Yankovic** (føddur 23. oktober 1959) er ein amerikanskur sjónleikari og tónleikari, ið serliga er kendur fyri at gera parodir av kendum amerikanskum sangum.

## Keldur


## Slóðir úteftir
* "Weird Al" Yankovic á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1959
Hotel Streym

**Hotel Streym** er eitt hotel í Tórshavn. Tað liggur væl fyri í Havn, niðri við Skansan, og vøksturin í ferðafólkatalinum seinastu árini er eisini komin hotellinum til góðar. Bruttovinningurin gjørdist 2,9 mió. kr í 2014, hetta er nakað betri enn í 2013, tá bruttovinningurin varð 2,7 mió. kr. Virksemi tekur veruliga dik á seg í 2008, tá ið støðisognin veksur við 4 mió. kr. Síðan tá hevur Hotel Streym havt yvirskot hvørt ár. Stjóri í felagnum er Svend Aage Ellefsen.

Bólkur:Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Bólkur:Gistingarhús í Føroyum
Bólkur:Tórshavn
Changsha

**Changsha** er ein býur í Kina og høvuðsstaður í Hunan landslutinum. Býurin er eisini prefekturat. Kommunan fevnir um eitt øki á 11.819 ferkilometrar og, sambært fólkateljingini í 2010 var fólkatalið í kommununi 7.044.118. Fólkatalið í sjálvum býnum er 3.617.469

Bólkur:Býir í Kina
Safari

**Safari** er internetkagin hjá Apple, men er eisini møguligur at nýta á Microsoft/Windows-teldum. Safari er størsti kappingarneyti hjá Internet Explorer. Apple hevur altíð verið skjótt við dagføringum og nýggjum tænastum, sum aðrir netkagarar hava tikið til sín seinni. Apple mennir bæði hardware og ritbúnaða, og soleiðis verður tess ritbúnaður altíð skræddaraseymaður til tess Apple iPads, iPhones og MacBooks. Safari er sæddur sum ein skjótur og tryggur netkagi. Eyðkennini hjá Safari er ein ruddiligur og einfaldur netkagi.

Bólkur:Internetkagar
Bólkur:Teldufrøði
Bólkur:Teldutøkni
Ytru Smá-Útoyggjarnar hjá USA

**Ytru Smá-Útoyggjarnar hjá USA** (alment: **United States Minor Outlying Islands**) er eitt heiti ið verður nýtt um fleiri oyggjar hjá USA í Kyrrahavinum og 1 í Karibiahavinum. Tær størstu oyggjarnar eru Baker Island, Howland Island, Jarvis Island, Johnston Atoll, Kingman Reef, Midway Islands, Palmyra Atoll, Wake Island (oyggjar í Kyrrahavinum) og Navassa Island í Karibia. Oyggjarnar fevna um eitt økið á 34,2 km2. Umframt oyggjarnar eru mangir hólmar, stakkar, drangar og sker.

Bólkur:Oyggjar í USA
Erhard Joensen

**Erhard Joensen** er ein føroyskur vinnulívsmaður og politikari fyri Sambandsflokkin úr Vági. Hann hevur verið virkin innan alivinnuna síðan 1990-árini. 

## Lívsleið
Tá ið Erhard var ungur, var hann virkin í ungdómspolitikki, hann var formaður í felagnum Fólkaflokksungdómur í nøkur ár. Hann hevur eisini verið virkin ítróttarmaður, hann vann FM í badminton tvímansleiki hjá dreingjum í 1980 saman við Jóhannes Petersen, VB.

Erhard er útbúgvin bankamaður, hann varð útlærdur í Fossbankanum. Seinni lærdi hann til málara og gjørdist málarameistari. Ein av teimum, ið hava lært til húsamálara við Erhard sum meistara, er systkinabarn hansara, sangarin Hans Jacob W. Hjelm.

Erhard var eigari av og stjóri á Faroe Farming í fleiri ár frá 2003 til 2012. Í 2011 varð Faroe Farming kosin *Ársins vakstrarfyritøka 2011* av Business-line, Erhard var enn stjóri í felagnum tá, men 80% av partabrøvunum vóru tá uppkeypt av Havsbrún. Í apríl 2011 keypti Bakkafrost Havsbrún. Suðuraling átti hini 20 prosentini. Orsøkin til at Faroe Farming vann heiðurin var at fyritøkan var vaksin nógv skjótari enn aðrar føroyskar fyritøkur tey seinastu 4 árini (2007-11), fyritøkan hevði ein bruttovinning uppá sløk 500%. Í 2007 var bruttoúrtøka felagsins slakar 12 mió krónur, meðan hon kom upp á slakar 70 mió kr. í 2010. Framgongdin var sostatt sløk 500% og nógv tann størsta, sum eitt føroyskt partafelag kann vísa á tey seinastu 4 roknskaparárini.
Í 2014 gjørdist Erhard ráðgevi hjá Danish Salmon, ið alir laks á landi. Í 2015 gjørdist hann framleiðslustjóri í felagnum.
Hin 31. mars 2015 fekk Erhard danskt patent upp á eina sera umhvørvisvinarliga avlúsingarskipan. Skipanin er ein vacum pumpuskipan við tilhoyrandi lágtrýst spuling á vacumsíðuni. Eingin kemisk evnir verða nýtt undir viðgerðini og tað í sær sjálvum skuldi verið ein stórur fyrimunur, bæði fíggjarliga og umhvørvisliga fyri alifeløgini. PCT umsóknin er til viðgerðar hjá altjóða patent agenturinum, men tað danska patentið er komið uppá pláss.

## Løgtingslimur
Erhard tók sæti í løgtinginum í september 2019 sum fastur varamaður fyri ein av valdu løgtingslimunum, ið fóru í landsstýri. Á løgtingsvalinum 2022 varð hann valdur í løgtingið fyri fyrstu ferð, hann gjørdist nummar trý á sambandslistanum við 528 atkvøðum.

### Løgtingsnevndir
* 2019-2022 Limur í Landsstýrismálanevndini
* 2019-2022 Limur í Rættarnevndini
* 2019-2022 Limur í Trivnaðarnevndini

## Familja
Erhard er sonur Lenu og Henning Joensen. Henning hevur eisini verið virkin innan føroyska alivinnu í nógv ár. Henning er sonur Hentzar og Edith Joensen úr Sandvík, fluttu til Vágs í 1955. Erhard er giftur Harriet Joensen, fødd Gleðisheygg, av Toftum. Saman eiga tey fýra børn: Henning, Steintóra, Helga og Malena. Mamma Erhard, Lena, er úr Árnafirði. Pápi Erhard, Henning Joensen, læt upp málingahandilin Vágs Litbúð í Vági hin 6. mai 1973.

## Keldur

Bólkur:Føroysk vinnulívsfólk
Bólkur:Vágbingar
Jón Páll Sigmarsson

**Jón Páll Sigmarsson** (28. apríl 1960 - 16. januar 1993) var ein íslendskur ítróttarmaður. Jón Páll íðkaði styrkivenjing, og var fyrsti maður í heiminum, at vinna tittulin "Heimsins sterkasti maður" 4 ferðir. Tað gjørdi hann í 1984, 1986, 1988 og 1990. Jón Páll doyði av hjartatilburði 32 ára gamal, í styrkisvenjingarhøli sínum í Reykjavík.

## Kappingarsøga

### Sterkasti maður
* Heimsins sterkasti maður
** 1983 - nr. 2
** 1984 - nr. 1
** 1985 - nr. 2
** 1986 - nr. 1
** 1988 - nr. 1
** 1989 - nr. 3
** 1990 - nr. 1

* World Muscle Power Championship
** 1985 - nr. 1
** 1986 - nr. 1
** 1987 - nr. 2
** 1988 - nr. 3
** 1989 - nr. 1
** 1990 - nr. 1
** 1991 - nr. 1
** 1992 - nr. 3

* Sterkasti maður í Evropa
** 1983 - nr. 3
** 1985 - nr. 1
** 1986 - nr. 1
** 1987 - nr. 3
** 1988 - nr. 2
** 1989 - nr. 3
** 1990 - nr. 4
** 1992 - nr. 4

* Aðrar kappingar
** 1982 Sterkasti maður Skandinavia - nr. 1
** 1985 Le Defi Mark Ten (Kanada) - nr. 3
** 1986 Le Defi Mark Ten (Kanada) - nr. 2
** 1987 Le Defi Mark Ten (Kanada) - nr. 5
** 1987 Ultimate Challenge Competition - nr. 1
** 1987 Japan Grand Prix - nr. 2
** 1987 Pure Strength - nr. 1
** 1989 Corby Great Eccleston (England) - nr. 1
** 1989 Iceland's Kraftur Contest - nr. 1
** 1989 Scottish Power Challenge - nr. 1
** 1990 Nissan Power Cup - nr. 1
** 1990 European Muscle Power Championship
** 1991 European Hercules - nr. 2
** 1992 European Hercules - nr. 6
** Sterkasti maður Íslands - vinnari: 1985, 1990, 1991, 1992
** Sterkasti maður Finnlands - vinnari - 1989, 1992

### Kraftlyfting
* 1980 European Powerlifting Championships - nr. 2
* 1981 European Powerlifting Championships - nr. 2
* 1981 World Powerlifting Championships - nr. 3
* 1983 European Powerlifting Championships - nr. 1

### Olympisk kraftlyfting
* 1980 Icelandic Olympic weightlifting Championships - nr. 1

### Highland leikirnar
* 1986 Carmunnock Highland Games (Skotland) - nr. 7
* 1986 Commonwealth Highland Games (Skotland) - nr. 1

## Keldur
Jón Páll Sigmarsson á ensku wikipedia
Bólkur:Ítróttafólk úr Íslandi
Bólkur:Føðingar í 1960
Bólkur:Andlát í 1993
Bólkur:Heimsins Sterkasti Maður
Palmyra Atoll

**Palmyra Atoll** er eitt tað mest avbyrgda staðið í heiminum. Koralloyggin Palmyra er ein atoll umleið mitt millum Hawai'i og Tuvalu. Oyggjabólkurin hoyrir til USA. Palmyra Koralloyggj hevur 4 íbúgvar í 2015 og fevnir um eitt øki, sum er 12 km2 til víddar. Oyggjarnar liggja uml. 5000 km sunnanfyri Kingman Reef í Polynesia. Oyggjabólkurin fevnir um atoll-oyggjarnar Cooper Island, Kaula Island, Sand Island, Home Islets, Barren Island, Strawn Island, Cooper Island, Aviation Island, Quail Island, Whippoorwill Island, Eastern Island, Papala Island, Pelican Island, Bird Island, Holei Island, Engineer Island, Tanager Island, Marine Island, Kaula Island og Paradise Island.

Bólkur:Oyggjar í USA
Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Reyðahavið

**Reyðahavið** er havið ímillum Norðurafrika og Arábia. Tey lond, sum liggja fram við Reyðahavi, kalla vit Reyðahavslondini; tey eru Egyptaland, Ísrael, Saudiarábia, Jemen, Jordan, Sudan, Eritrea og Djibuti. Suezveitin er ein tann týdningarmesta farleið í øllum heiminum; hon er grivin ígjøgnum tann 171 km langa Suezdalin úr Miðjarðarhavinum í Reyðahavið. Tað var í árinum 1859, at 25.000 mans settu á at grava, og ikki fyrr enn í 1869 vóru teir lidnir. Suezveitin styttir farleiðina úr Evropa til Ásia uml. 12.000 km.

Bólkur:Høv
Fríu fronsku herdeildirnar

**Fríu fronsku herdeildirnar** (franskt: *Forces Françaises Libres*), FFL, vóru tær hernaðarligu deildirnar hjá eksilstórnini hjá *Fría Fraklandi* undir seinna heimskríggi. 

Størstiparturin av Fríu fronsku herdeildunum vóru hermenn við aðrari etniskari bakgrund enn franskari.


Image:Flag of Free France (1940-1944).svg|Franskt flagg við Lorrainekrossi, eyðkenni fyri Fríu fronsku herdeildirnar
Image:Free French Memorial Greenock.jpg|Krígskirkjugarður fyri Fríu fronsku herdeildirnar í Lyle Hill, Greenock, Skotland
Image:Naval Jack of Free France.svg|Flaggið hjá Fríu fronsku sjóverjuni
Image:Attributs-FFL-IMG 0933.jpg|Adrianhjálmur við Lorrainekrossinum hjá Fríu fronsku herdeildunum, ið kom í staðin fyri "RF"-merkið hjá Franska lýðveldinum.


Bólkur:Seinni heimsbardagi
Bólkur:Frakland
Richard Dawkins

**Clinton Richard Dawkins, millum manna kallaður Richard Dawkins,** (føddur 26. mars, 1941 í Kenja) er ein enskur atferðarfrøðingur, lívfrøðingur og rithøvundur. Harumframt er hann fyrrverandi professari á Oxfords Fróðskaparsetri í Onglandi.

Richard Dawkins er víðagitin gudloysingur og finnist tíðum at m.a. skapanarlæru og átrúnaði sum heild. Í bók síni 'The God Delusion', sum varð givin út í 2006, grundgevur Richard fyri, at Guð ellar gudar eru uttan iva ikki til og at trúgv er ein villleiðing. Bókin hevur selt væl yvir 2 mió. eintøk og er týtt til yvir 31 mál.

## Keldur

Bólkur:Bretar
Fallin í bardaga

**Fallin í bardaga** ella **dripin í bardaga** (enskt: *killed in action* - *KIA*) er ein málbering, ið vanliga verður nýtt í hervaldinum fyri egnir hermenn, ið eru dripnir av fíggindanum. Fólk, ið verða dripin í bardaga, eru ikki deyð av vanlukkum sum t.d. bilvanlukkum ella øðrum ikki-fíggindaligum hendingum ella terrorismu.

Fallin í bardaga kann brúkast bæði til frontlinjuhermannahópar og flota-, loft- og stuðulshermannahópar. Ein ið er blivin dripin í bardaga í einari serstakari hending, verður nevndur við einum † (Unicode U 2020: Dagger) við síðuna av navni sínum, fyri at vísa at viðkomandi er deyður.

## Keldur

Bólkur:Bardagar
María Ólafsdóttir

**María Ólafsdóttir** (fødd 21. mars 1993), er ein íslendsk sjónleikarinna og songkvinna. Hon umboðar Ísland í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Unbroken".  Í Íslandi hevur María spælt í fleiri leikum, har ímillum kunna nevnast leikluturin sum Louisa von Trapp í *[[The Sound of Music]]* (2009), og Ronja Ránsmannadóttir (2014) í leikinum við sama navni. 

## Keldur

Bólkur:Íslendskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1993
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Bólkur:Íslendskir sjónleikarar
Aminata Savadogo

**Aminata Savadogo**, fødd 9. januar 1993, er ein lettisk songkvinna. Hon umboðar Lettland í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Love Injected". Hetta er aðru ferð Aminata roynir at sleppa við í Eurovision. Í 2014 gjørdist hon nummar fimm í lettisku sonkappingini við sanginum "I Can Breathe".

## Keldur

Aminata Savadogo á ensku wikipedia

Bólkur:Føðingar í 1993
Bólkur:Lettiskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015