open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
450-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini - 450-árini - 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini  

Ár: 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:450-árini
Bólkur:Áratíggju
Shanghai

**Shanghai** er størsti býur í Kina eftir fólkatali. og heimsins størsti býur yvirhøvur eftir fólkatali. Býurin er ein av teimum fýra beinleiðis-strýrdu kommununum í Kina, við einum fólkatalið á tilsamans knappar 24 milliónir (2013).  Býurin er ein altjóða fíggjarmiðdepil, og ein miðdepil fyri ferðasamband við heimsins virknastu bingjuhavn. Býurin liggur í deltaðini við Yangtze-ánna í Eysturkina og liggur har ið Yangtze-áin rennur út miðskeiðis á kinesisku strondini.  Shanghai kommuna hevur mark við landslutirnir Jiangsu og Zhejiang móti norði, suðri og vestri, og er avmarkað móti eystri av tí Eysturkinesiska havinum.

Í øldir vaks Shanghai sum ein fyrisitingarligur býur, flutningshavn og handilsbýur og í 19. øld vaks týdningurin av býnum orsakað av evropiskari viðurkenning av tí góðu havnini, staðsetingini og teimum búskaparligu møguleikunum.  Býurin var ein av teimum fimm havnunum, ið var latin upp fyri útlendskum handli eftir at Stórabretland vann yvir Kina í tí Fyrra Opiumskrígnum, meðan tann eftirfylgjandi 1842 Nanking-sáttmálin frá 1842 og Whampoa-sáttmálin frá 1844 loyvdi stovnanini av Shanghai International Settlement og French Concession. Býurin blómaði tá sum ein miðdepil fyri handil millum eystur og vestur og gjørdist fíggjarligur miðdepil í asiatiska Stillahavsøkinum í 1930-árunum. Men, tá ið Kommununistaflokkurin tók valdið á meginlandinum í 1949, var handil orienteraður við fokus á sosialistisk lond, og alheimstýdningurin hjá býnum minkaði. Í 1990-árunum, gjørdi tann búskaðarligi reformurin sum Deng Xiaoping innførdi, at býurin mentist aftur og hjálpti við til at útlendskar íløgur aftur vóru gjørdar í býin.

Shanghai er eitt vælumtókt ferðavinnumál sum er kent fyri søgulig eyðkenni sum Bund, Chenghuang Miao Savnið og Yuyuan havin og harumframt eisini fyri Lujiazui sum sæst í havsbrúnni. Onnur kend ferðavinnumál í býnum eru Shanghai Savnið og Kina Listasavnið.

## Keldur


Bólkur:Býir í Kina
Jakarta

**Jakarta** (eisini **Djakarta**, landslutanavn *Jakarta Raya* ella *DKI Jakarta*, áðrenn 1949 *Batavia*) er høvuðsstaður í Indonesia og liggur á oynni Java. Býurin hevði 9.761.407 íbúgvar (des. 2012). Stórbýarlandsluturin, sum verður nevndur *[[Jabodetabekjur]]* (navnið er eitt akronym av navninum á teimum býum og økjum har: Jakarta, Bogor, Depok, Tangerang, Bekasi og Cianjur), er ein av heimsisn fólkaríkastu býum og stórbýarøkjum og hevði 25,7 milliónir íbúgvar 2005) sum búðu á einari vídd á 8&nbsp;771&nbsp;km².

Býurin liggur við Jakartavíkina í vestara parti av oynni har ið áin Ciliwung munnar út í havið. Uttanfyri býin eru landbúnaðarmarkir og lutvíst eisini regnskógur. 105 størri oyggjar hoyra við til býin, hesar liggja umleið 45 km norðanfyri miðbýin í Jakarta. Oynnar verða nevndar *Kepulauan Seribu* ("Túsund oyggjarnar").

Býurin varð stovnaður sum ein handilsstøð fyri tað Nederlendska Ostindiska Kompaniið ár 1619. Býurin nevndist tá **Batavia** og hevði tað navnið til 1949. Núverandi navnið hevur býurin fingið frá einum gomlum indonesiskum havnabýi, hvørs leivdir Batavia var bygdur á. Gamli miðbýurin í Jakarta hevur kanalir eftir niðurlendskum mynstri. 

## Keldur


Bólkur:Býir í Indonesia
Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
CAFF

**CAFF** (stytting fyri **Conservation of Arctic Flora & Fauna**) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. Bólkurin hevur til endamáls at arbeiða við skipanum um varðveitslu av tí lívfrøðiliga margfeldinum í Arktis og á henda hátt tryggja eina burðardygga gangnnýtslu av tilfeinginum . CAFF er skipað við einum ráði, *Management Board*, har øll 8 limalondini luttaka. Føroyar hava eisini umboð í ráðnum, og seinastu árini hava vit ikki luttikið, men bert fylgt við arbeiðnum. Fyri Føroyar er Anna Maria Fosaa umboð í stýrinum.

Fleiri fakundirbólkar eru undir ráðnum. Hesir bólkar hava til endamáls at samskipa samstarv millum vísindafólk og seta í gongd verkætlanir, hvørs endamál er at varðveita tað lívfrøðiliga margfeldið : 

* CBird, ið er fuglabólkurin
* CFG (Caff Flora Group)
* Marine Biodiversity Monitoring Group 

## Sí eisini

* Arktiska Ráðið. 

## Keldur


Bólkur:Felagsskapir
Bólkur:Arktis
Ex Libris Group

**Ex Libris Group** er ein altjóða fyritøka, sum mennir og letur bókasavnsskipanir. Landsbókasavnið hevur sáttmála við Ex Libris Group um bókasavnsskipanina *Aleph*, sum bókasøvn kring landið brúka. Býarbókasavnið hevur tó egna bókasavnsskipan. Erhard Jacobsen, leiðari á Landsbókasavninum, hevur umsitingina av bókasavnsskipanini um hendi. 

Bólkur:Fyritøkur
PAME

**PAME**' (stytting fyri **Protection of the Arctic Marine Environment**) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. Arbeiðsbólkurin fyri vernd av arktiska havumhvørvinum, PAME, varð stovnaður í 1991. PAME hevur skrivstovu í Akureyri í Íslandi. Arbeiðið í PAME snýr seg um vernd av arktiska havumhvørvinum. PAME hevur sum arbeiðssetning at meta um, hvørt millumtjóða sáttmálar og aðrar reguleringar eru nøktandi fyri at verja arktiska havumhvørvið og at gera tilmæli um, hvat kann verða gjørt fyri, at betra um umsitingina av arktiska havumhvørvinum. Hetta er eisini endamálið við t.d. verkætlanini "Arctic Ocean Review", sum PAME fór undir í 2009. Málið er at gera eitt yvirlit yvir, hvørjir sáttmálar og umsitingaravtalur eru galdandi fyri havið í Arktis. Við støði í hesum verður tilmæli gjørt um, hvat skal gerast fyri at styrkja verndina av arktiska havumhvørvinum. 

Ein onnur verkætlan undir PAME samstarvinum er "Arctic Marine Shipping Assessment" (AMSA). Hendan frágreiðing varð góðkend og almannakunngjørd á ráðharrafundinum í 2009 í Tromsø. AMSA frágreiðingin lýsir verandi skipaferðslu og metir um væntaðu skipaferðsluna í arktiska økinum. Við støði í hesum eru gjørd seytjan tilmæli um, hvat eigur at vera gjørt fyri at tryggja, at økta skipaferðslan í arktiska økinum verður so burðardygg og trygg sum gjørligt. PAME hevur, í samstarvi við limalondini og hinar arbeiðsbólkarnar í Arktiska Ráðnum, sett skjøtul á eina tilgongd, sum skal tryggja, at tilmælini verða sett í verk.
 
Umboð fyri Umhvørvisstovuna hava luttikið á fundum og virkseminum í PAME. Hendan luttøkan hevur tó verið rættuliga óstøðug seinastu árini, orsakað vantandi fígging. Umhvørvisstovan fylgir kortini, í tann mun orkan loyvir tí , við í virkseminum hjá PAME. 

## Sí eisini

* Arktiska Ráðið. 

## Kelda

* Almenna heimasíðan hjá PAME

Bólkur:Felagsskapir
Bólkur:Arktis
Antiokia

**Antiokia** ella í dag **Antakya** (grikskt *Ἀντιόχεια*, arabiskt *انطاكية*, *Anṭākyä* frá sýriskum máli: ܐܢܛܝܘܟܝܐ,) er ein býur í Turkalandi og er høvuðssæti í Hatay landslutinum í suður-Turkalandi, nærindis markið til Sýria. Borgarstjóri er Lütfü Savaş.

Antiokia var eisini ein fornur býur sum lá norðaliga í Sýria við ánna Orontes uml. 30 km frá Miðjarðarhavinum. Býurin varð grunnlagdur ár 301 f.Kr. av Selevkos I Nikator, ein av heryvirmonnunum hjá Aleksandur Mikla, í einum vøkrum og fruktargóðum øki, umgyrt norðanvert av høgum fjøllum og sunnanvert av einum slætta. Býurin var høvuðstaður í Selevkidríkinum, og fyri ikki at skilja hann frá øðrum býum av sama navni, varð hann róptur *Antiokia Epidaphnes* ella *Antiokia við Orontes*. Nú hevur býðurin mist sín fyrrverandi týdning og eitur Antakya, og liggur í turkiska landslutinum Hatay.

## Søga
Antiokia var tann vakrasti asiatiski handilsbýðurin við Miðjararhavið og varð prýddur av keisarunum við marglætis bygningsverkum. Men áhaldandi jarðskjálvtar og kríggj førdu við sær, at býurin fell í órøkt. persiski kongurin Khosrau I tók býin og legði hann í oyði í 538. Býurin varð tikin av kaliffi Umar ibn al-Khattab í 637, fríðaður av bysantinarunum í 969 og kom seinni undir seljukkarnar í 1084 og undir krossfararnar í 1098. Býurin gjørdist høvuðstaður hjá normanniska fúrstanum Bohemond I sum grunnlegði fúrstadømið Antiokia, men býurin varð hertikin og lagdur í oyði av muslimunum í 1268. Til endans kom Antiokia undir turkiskt vald í 1516 og hoyrdi í osmanska tíðarskeiðnum til turkiska vilajettið (umsitingarøkið) Aleppo. 

Tá Osmanska ríkið fall eftir fyrra veraldarbardaga kom býurin, saman við Sýria, undir franskt løgdømi (jurisdiksjón) frá 1919 og fram til 1938, tá Státurin Hatay varð stovnaður. Men hesin státur vardi bert frá  7. september 1938 til 29. juni 1939, tá ein umstrídd fólkaatkvøða varð hildin um samanlegging við Turkalandi, og síðan varð økið innlimað í Turkaland. Sýria metir tó Hatay at vera sýriskan landslut, og hevur ongantíð góðtikið turkisku yvirtøkuna.

## Fyrsti Kristindómurin
Antiokia var ein høvuðsdepil hjá teim fyrstu kristnu, og býurin er nevndur í fleiri versum í Ápostlasøguni, Galatabrævinum 2,11 og 2 Timoteusbrævi 3,11. Í býnum búðu nógvir jødar og hagar fór Pætur apostul at boða jødunum evangeliið, og hann er eisini sagdur at hava sett á stovn Patriarkatið í Antiokia. Seinni komu eisini Barnabas og Paulus hagar at prædika. Tey umvendu í Antiokia vórðu tey fyrstu í heiminum ið fingu heiti 'kristin', Áps. 11,26: *"Tað var í Antiokia, lærisveinarnir fyrst vórðu kallaðir kristnir"*. 

Nógvar kristnar kirkjur og kleystur vórðu gjøgnum tíðirnar bygd í og kring Antiokia, men tá turkiski herurin tók yvir í 1939 flýddu nærum øll tey kristnu úr býnum, flestu teirra fóru til Sýria. Ortodoksa Patriarkatið í Antiokia hevur nú sæti í Damaskus í Sýria.

Bólkur:Býir í Turkalandi
Bólkur:Bíbilsk støð
Tropenmuseum

**Tropenmuseum** er eitt savn í Amsterdam, sum varð stovnað í 1864. Savnið er eitt av teimum størstu í Amsterdam. Har eru átta fastar framsýningar og ein skiftandi røð av framsýningum við bæði nýmótans og siðbundnari visuellari list og fotografiskum verkum. Savnið hevði 176.000 vitjandi í 2009.

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Tropenmuseum

Bólkur:Søvn í Amsterdam
Bólkur:1864
The Doors

**The Doors** var ein amerikanskur tónleikabólkur úr Los Angeles í USAi. Metingarnar siga, at teir hava selt yvir 100 million eintøk síðan fyrsta singulplátan *"Break On Through (To the Other Side)"* kom út í 1967. 

## Tónleikaútgávur
**The Doors* (1967)
**Strange Days* (1967)
**Waiting for the Sun* (1968)
**The Soft Parade* (1969)
**Morrison Hotel* (1970)
**L.A. Woman* (1971)
**Other Voices* (1971)
**Full Circle* (1972)
**An American Prayer* (1978)

## Limir

Sjálv um Jim Morrison sum oftast var miðdepil fyri uppmerksemi, vóru tað allir fýra limirnir í The Doors, sum skrivaðu tey stóru hittini:
*Jim Morrison, vokalistur («The End»)
*Robby Krieger, gittari («Light My Fire»)
*John Densmore, trummer & perkusjón 
*Ray Manzarek, bassgittari 

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir tónleikabólkar
Better in Stereo

**"Better in Stereo"** er temalagið til Disney Channel sjónvarpsrøðina *[[Liv and Maddie]]*. Sangurin varð skrivaður av føroysku fyritøkuni Baroli Music (Bárður Háberg, Óla Jógvansson) saman við Paula Winger. Sangurin er sungin av Dove Cameron.

Bólkur:Baroli Music
Bólkur:Disney sangir
440-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini - 440-árini - 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini  

Ár: 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:440-árini
Bólkur:Áratíggju
The Girl I Used To Know

**The Girl I Used To Know** er eitt staklag, sum Stefanie Scott gav út í 2011. Tað var skrivað av føroyingunum Bárður Háberg og Óli Jógvansson saman við Audrey Martells. Lagið er blivið eitt av kendastu løgunum higartil hjá Stefanie, og sangurin hevur til nú (2014) yvir 3 milliónir vísingar á YouTube.

Bólkur:Baroli Music
Bólkur:Stakløg
Bólkur:Stefanie Scott
FYI

**FYI** er eitt staklag, sum  Stefanie Scott gav út í 2012. Sangurin er skrivaður av føroyingunum Bárður Háberg, Óli Jógvansson og Audrey Martells. **FYI** var annað staklagið, ið Baroli Music (Bardur Haberg & Oli Jogvansson) skrivaðu til Stefanie saman við Audrey Martells.

Bólkur:Baroli Music
I Don't Wanna Let You Go

**I Don't Wanna Let You Go** er eitt staklag, sum Stefanie Scott gav út í 2014. Sangurin er skrivaður av Bárður Háberg og Óla Jógvansson (**[[Baroli Music]]**), Neon Hitch og Stefanie Scott. Sangurin varð útgivin hin 8. apríl 2014 og videolagið hevði eisini frumsýning á Disney Channel sama dag. Vikurnar áðrenn útgávuna var sangurin hin mest eftirspurdi á Radio Disney.

Bólkur:Baroli Music
Bólkur:Stefanie Scott
Bólkur:Stakløg
Bólkur:2014
430-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini - 430-árini - 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini  

Ár: 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:430-árini
Bólkur:Áratíggju
University of the Arctic

**University of the Arctic** (stytt **UArctic**) varð formliga stovnað í juni 2001. UArctic er eitt samstarv millum hægri útbúgvingarstovnar í Arktis, har Fróðskaparsetrið er limur . Ein táttur í hesum samstarvi, sum hevur áhuga í granskingarumhvørvinum í Føroyum, er “North2North” verkætlanin, ið er ein skiftisskipan fyri lesandi millum stovnar, sum eru limir hjá UArctic. Verkætlanin gevur lesandi møguleika at vera á einum øðrum stovni frá trimum til tólv mánaðir . Kunnað verður regluliga um UArctic á SAO-fundum, hóast UArctic ikki er ein partur av Arktiska Ráðnum. 

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Almenn heimasíða

Bólkur:Fróðskaparsetur
Bólkur:Alaska
Bólkur:Arktis
Byzantinska ríkið

**Byzantinska ríkið**, stundum kalla **Eysturrómverska ríkið**, var eitt framhald av eystara parti av Rómverjaríkinum í seinnu helvt av fornøldini og í miðøldini. Høvuðsmálið var grikskt og høvuðsstaðurin var Konstantinopel (núverandi Istanbul), upprunaliga kendur sum Byzantium. Byzantinska ríkið, ella Eysturrómverska ríkið, yvirlivdi umleið 1.000 ár longri enn Vesturrómverska ríkið, inntil tað fall til osmansku turkarnar í 1453, ið settu á stovn Osmanska ríkið.



Bólkur:Byzantinska ríkið
Bólkur:Søga
420-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini - 420-árini - 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini  

Ár: 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:420-árini
Bólkur:Áratíggju
Niðurlendingar

**Niðurlendingar** er germanskt fólk, ið býr í Niðurlondum og í Flandern, Belgia. Tey hava somu mentan og tosa niðurlendska málið. Niðurlendingar eru eisini fluttir til onnur lond, og fleiri lokalsamfeløg við niðurlendingum eru kring heimin, nevnast kunnu lond sum  Surinam, Kili, Brasil, Kanada, Avstralia, Suðurafrika, Nýsæland og USA.

*
410-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini - 410-árini - 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini 

Ár: 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:410-árini
Bólkur:Áratíggju
400-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini - 400-árini - 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini 

Ár: 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:400-árini
Bólkur:Áratíggju
390-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini - 390-árini - 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini 

Ár: 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:390-árini
Bólkur:Áratíggju
1. áratúsund

Áratúsund: 1. áratúsund f.Kr. – **1. áratúsund** – 2. áratúsund
----
## Tøkniligar hendingar
* Stál verður uppfunnið í India.
* Pappír verður uppfunnið í Kina.
* Humla verður tilsett øl á fyrsta sinni.
* Magnetiskt kumpass verður uppfunnið.

## Aðrar hendingar
* Rómverjarríkið veksur og fellur
* Kristindómurin veður grundlagdur
* Tær stóru fólkavandringarnar í Evropa
* Islam veður grundlagt

## Persónar
* Jesus
* Muhammed
* Augustus, rómverskur keisari
* Attila, leiðarin hjá hunnarnum
* Karlamagnus (*Carolus Magnus*)

## Øldir og áratíggju

## Slóðir úteftir

Bólkur:Ár
Bólkur:Áratúsund
300-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini - 300-árini - 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini 

Ár: 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:300-árini
Bólkur:Áratíggju
310-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini - 310-árini-  320-árini 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 

Ár: 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:310-árini
Bólkur:Áratíggju
380-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini - 380-árini - 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini 

Ár: 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:380-árini
Bólkur:Áratíggju
370-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini - 370-árini - 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini  

Ár: 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:370-árini
Bólkur:Áratíggju
KattenKabinet

**KattenKabinet** er eitt listasavn í Amsterdam, sum vísir fram listaverk sum avmynda kettur. Savnið hevur eitt nú málningar, standmyndir og onnur verk eftir Pablo Picasso, Rembrandt, Henri de Toulouse-Lautrec, Corneille, Sal Meijer, Théophile Steinlen og Jože Ciuha, umframt onnur listafólk.

Savnið liggur í einum bygningi sum liggur við eina kanak á Herengracht 497, í Gouden Bocht ("Golden Bend") av hesi kanalini. Eigarin býr á aðru hædd við familju síni. Savnið læt upp í 1990. Savnið varð brúkt undir filmingini av filminum Ocean's Twelve í 2004.

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá KattenKabinet

Bólkur:Søvn í Amsterdam
Museum Willet-Holthuysen

**Museum Willet-Holthuysen** er eitt savn í Amsterdam við Herengracht kanalina. Savnið er tað einasta fult møbleraða patrisarahúsið ið liggur við kanalirnar, sum er opið fyri almenninginum. Savnið hevur eina stóra samling av silvuri, tallerkum og bókum frá Niðurlendsku gulløldini. Har er eisini eitt savn við list. Húsið varð bygt umleið 1685 til Jacob Hop, borgarstjóra. Hann var ikki tann seinasti borgarstjórin ið búði í húsinum. Í 1739 var fasadan høvuðsumvæld og broytt til Louis XIV stílin. Seinasti privati eigarin, Frú Willet-Holthuysen, gav húsið til býin Amsterdam í 1895 treytað av, at tað gjørdist eitt savn, og tað hevur tað verið líka síðan.

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Museum Willet-Holthuysen

Bólkur:Søvn í Amsterdam
360-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini - 360-árini - 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini   

Ár: 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:360-árini
Bólkur:Áratíggju
Apple

**Apple Inc.** er ein risastór amerikonsk KT-fyritøka við høvuðssæti í Cupertino, Kalifornia. Macintosh 128K var ein tann mest umrødda teldan, tá ið hon sá dagsins ljós í 1984. Fá mundu tó vænta, at henda løgna teldan skuldi gerast ein av høvuðsorsøkunum til, at KT-fyritøkan Apple yvirlivdi og er eitt tað kendasta vørumerki í heiminum. Telduframleiðarin Apple telist millum tær fyritøkur í heiminum, sum hava eitt sera sterkt vørumerki. Uml. 2000 lesarar hjá heimasíðuni BrandChannel hava í einari heimsfevnandi atkvøðugreiðslu peikað á Apple sum tað vørumerkið, ið hevur havt størstu ávirkan í heiminum í 2011 . Seinastu tvey árini hevur Google verið sterkasta “brandið”, men nú hevur Apple troðkað Google av ovastu rók. BrandChannel vísir á, at Apple við sínum iPhone, iMac, iPod, iPad og iTunes hevur havt gylt ár, og at fyritøkan hevur verið sera sjónlig í fjølmiðlum, lýsingum og á gøtuni. 

Síðsta ársfjórðing í 2013 hevði Apple eitt yvirskot uppá smáar 72 milliardir krónur . Og tað er meira enn samlaði vinningurin øll árini frá byrjan í 1977 og til fyrsta iPhonin kom í 2007. Tað er serliga iPhone og iPad sum hála tey stóru tølini inn. Hyggja vit eftir øllum heimsins fyritøkum, so sæst, at Apple er bæði nummar 4, 5 og 6 á listanum yvir, hvør hevur verið raskast at vunnið mest pening í einum einstøkum ársfjórðingi. Feløgini sum liggja frammanfyri eru oljufeløg, og í veruleikanum eru tað einans oljufeløg saman við Apple á top 20-listanum .

## iPhone

Tað var ein kollvelting, tá Steve Jobs í einum av sínum víðagitnu framløgum vísti almenninginum eina iPhone fyri fyrstu ferð í 2007. 

Sjálvt um framleiðararnir eru nógvir, eru tó bert 3 stýriskipanir innan smartphones: IOS, sum Apple brúkar, Android, sum ein rúgva av framleiðarum brúkar, og so Windows, ið Nokia og nøkur onnur brúka. 

## Myndasavn


Mynd:Steve_Jobs_with_the_Apple_iPad_no_logo_(cropped).jpg|Steve Jobs presenterar iPad.
Mynd:MacBook_Air_black.jpg|MacBook Air.
Mynd:IPhone_5s.png|iPhone 5s.
Mynd:AppleTV_top2.png|Apple TV.


## Keldur


Bólkur:Amerikanskar fyritøkur
Bólkur:Teldutøkni
350-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini - 350-árini - 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini   

Ár: 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:350-árini
Bólkur:Áratíggju
Bergur Rasmussen

**Bergur Rasmussen** er ein føroyskur  lærari, rithøvundur og týðari, uppvaksin í Havn, búsitandi í Vestmanna. Bergur tók í 1996 prógv á Føroya Læraraskúla. Hann starvast í løtuni í Tórshavnar Kommunuskúla. Bergur er nevndarlimur í Rithøvundafelag Føroya. Bergur útgav sína fyrstu bók í 2008, tað var fantasybókin Sigursteinurin, men áðrenn tað hevði hann týtt fleiri bøkur til føroyskt, eitt nú tríggjar av Harry Potter bókunum.

## Útgávur
*2008 - *Sigursteinurin*, fantasybók, 148 síður

### Týðingar
*2007 - Harry Potter og Arvalutir Deyðans, eftir 7, J.K. Rowling, 680 síður, ISBN 978-99918-1-582-4
*2005 - Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin - 6, J.K. Rowling, 561 síður, ISBN 99918-1-482-5
*2003 - Harry Potter og Føniksfylkingin - 5, J.K. Rowling, 812 síður

## Keldur


Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Føroyskir týðarar
Bólkur:Harry Potter
340-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini - 340-árini - 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini   

Ár: 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:340-árini
Bólkur:Áratíggju
330-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini - 330-árini - 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini   

Ár: 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:330-árini
Bólkur:Áratíggju
320-árini

Øldir: 3. øld - **[[4. øld]]** - 5. øld

Áratíggju: 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini - 320-árini - 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini   

Ár: 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:320-árini
Bólkur:Áratíggju
Pálmasunnudagur

**Pálmasunnudagur** hevur navn eftir teimum pálma­greinum, ið fólk breiddu á vegin, tá Jesus reið inn í Jerúsalem á einum asna. Í krígstíð reið kongur á rossi, men í friðartíð varð asnin vanliga nýttur. Jesus reið á einum asna; hetta merkti kanska, at hann kom við friði. Hetta er inngangurin til páskavikuna, sum eisini verður nevnd dymbildagavika ella stillavika. 

## Bíbliusøgan

Pálmasunnudagur verður hildin til minnis um hesa hending:

"Jesus visti, at tíðin nærkaðist, at hann skuldi doyggj­a. Hann bað lærusveinar sínar fara eftir einum asna og fylinum hjá tí. So reið Jesus inn í Jerúsa­lem. Hetta var tekin um, at hann kom við friði. Ein fjøld av fólki stóð fram við vegnum í Jerúsalem og heiðraði hann sum kong. Í virðing fyri Jesusi tóku tey pálmagreinar av trøunum og løgdu á vegin. Somuleiðis yvirklæði teirra. Tey róptu: – Hosianna, Dávids sonur! Vælsignaður veri tann, ið kemur í Harrans navni! Hosianna í hægsta himli!"

- Úr Matt. 21,1-12.

Bólkur:Hátíð
Bólkur:Kristindómur
Side Effect

**Side Effect** er ein føroyskur elektroniskur rock tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1999. Teir hava framført á konsertum, festivalum vm. ymsastaðni í Føroyum, eitt nú luttóku teir á Prix Føroyar í 2005 og framførdu á G! Festivalinum í 2006. Sama ár samstarvaðu teir eisini við týska bólkin Eternal Nightmare. 

Í 2014 skal ein av limunum í Side Effect, Brynjolfur á Heygum, gramføra á Roskilde Festival í Danmark.

Brynjolfur er systkinabarn Heiðrik á Heygum, sum eisini er tónleikari.

## Limir í bólkinum
*Brynjolfur á Heygum, keyboard
*Ludvík Breckman, sangur
*Rúni Christiansen, guitar

## Keldur


Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Bólkur:1999
Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I

**Fyrra stjórnin hjá Jógvani Sundstein** var [Føroya landsstýri frá 18. januar 1989 til 22. juni 1989. Stjórnin var ein samgonga millum Fólkaflokkin (FF), Tjóðveldi (TF), Sjálvstýrisflokkin (SF) og Kristiliga Fólkaflokkin (KrF), undir leiðslu av Jógvan Sundstein (FF) løgmanni.

## Sí eisini
* Løgtingsvalið 1988

## Keldur


Stjórnin hjá Jógvani Sundstein 1
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Jógvani Sundstein 1
Bólkur:1989
Stjórnin hjá Jógvani Sundstein II

**Seinna stjórnin hjá Jógvani Sundstein**  var Føroya landsstýri frá 22. juni 1989 til 15. januar 1991. Í samgonguni vóru Fólkaflokkurin (FF), Tjóðveldisflokkurin (TF) og Sambandsflokkurin (SB), við Jógvan Sundstein (FF) sum løgmanni.

## Sí eisini
* Løgtingsvalið 1988
* Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I

## Keldur


Stjórnin hjá Jógvani Sundstein 2
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Jógvani Sundstein 2
Bólkur:1989
Bólkur:1990
Bólkur:1991
Swahiliskt mál

**Swahiliskt mál** ella **Kiswahiliskt** er eitt Bantu mál og móðurmál hjá Swahili-fólkunum. Nógv av fólkunum ið búgva í regiónini við Stóru vøtnini í Afrika og í øðrum pørtum av landsynningsafrika, eitt nú í londunum Tansania, Kenja, Uganda, Ruanda, Burundi, Mosambik og Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo tosa swahiliskt. Komoriskt mál, ið verður tosað á Komorosoyggjunum, verður til tíðir mett at vera eitt swahili málføri (dialekt).

Hóast bert umleið 5 milliónir fólk tosað swahili sum sítt móðurmál, so verður tað nýtt sum eitt lingua franca í stórum parti av Landssynningsafrika. Talið av fólkum ið duga at tosa swahiliskt fer uppum 140 milliónir. Swahili er tjóðarmál ella almennt mál í fýra londum: Tansania, Kenja, Uganda og Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Swahiliskt er eisini eitt av almennu málunum í Afrikasamveldið.

Nøkur swahilisk orð koma úr arabiskum gjøgnum teir arabiskt talandi muslimsku íbúgvarnir við Swahilistrondina. Í swahiliskum finnast eisini fremmandaorð úr hesum málum: týskum, portugisiskum, enskum, hindi og fronskum, hesi eru komin gjøgnum samband við imperialistar, handilsfólk, trælahandlarar, trúboðarar og onnur tær seinastu fimm øldirnar.

## Mállæra
### Navnaorð, orðaflokkar
Eins og í øðrum bantumálum eru navnorð í swahili uppbýtt í flokkar, í swahlisk føll 14: seks flokkar í eintal og fleirtal, ein flokk fyri verbala infinitiv sum verður brúkt sum navnorð, og tað og navnorðið *mahali* "pláss". 

Orð ið byrja við *m-* í eintal og *wa-* í fleirtal benda á animat navnorð, serliga menniskju. Dømi er *mtu*, 'persónur' (fleirtal *watu*), og *mdudu*, 'insekt' (fleirtal *wadudu*). Ein flokkur við *m-* í eintal men *mi-* í fleirtal vísa ofta til plantur, sum til dømis *mti* 'træð', *miti* træð (fleirtal). Infinitiv av sagnorðinum byrjar við *ku-*, til dømis *kusoma* 'at lesa'. Aðrir flokkar eru verri at flokka. Orð sum í eintal byrja við *ki-* fáa í fleirtal *vi-*. Hesi benda ofta á tól (verktoy) og onnur ting. Henda alternering *ki-/vi-* verða ofta brúkt til lániorð har *ki-* upprunaliga var ein partur av rótini, sum *vitabu* "bøkur" úr *kitabu* "bók" (úr arabiskum *kitāb* "bók"). Hesin flokkur inniheldur eisini nøvn á málum (sum navnið á málinum *Kiswahili*), og diminutivir, sum verður sæddur sum ein fráskildur flokkur í eldri støðum av bantumáli. Orð ið byrja við *u-* eru ofta abstrakt og mangla fleirtal, til dømis *utoto* 'barndómur'.

Ein fimti flokkur byrjar við *n-* ella *m-* ella ongum, og er eins í fleirtal. Ein annar flokkur hevur *ji-* ella onki prefix í eintal, og *ma-* í fleirtal. Hesin flokkur verður ofta brúktur til augmentativ. Tá ið navnorðið sjálvt ikki vísir klárt hvønn flokk ið tað hoyrir til, so ger ískoyti hjá orðinum tað. Lýsingarorð og rokniorð fáa vanliga navnaorð-forstavilsi (prefiks), og sagnorð fáa eina aðra røð av forstavilsum.

## Keldur


Bólkur:Mál í Burundi
Bólkur:Mál í Afrika
Húð

**Húð** (latn *cutis*, grikskt *derma*) er tann bleyti vevnaðurin, ið verjir kroppin á menniskjum og øðrum ryggjadjórum. Húðin er ein mekanisk verja móti umhvørvinum og er við til at regulera vætuskipanina og hitaskipanina í kroppinum. Kemisk evni í sveitta og øðrum vætum úr húðini verja eisini móti sjúkuelvandi evnum (patogenum).

Mest týðandi funksjónir hjá húðini eru at:

*verja innaru partarnir av kroppinum
*reglera kroppshitan
*merkja røring, hita og kulda frá umhvørvinum.

## Húðløgini

### Yvirhúðin

Tey uttastu løgini á húðina verða nevnd yvirhúðin (epidermis) og er millum 0,05-1,5 mm tjúkk. Við eygnalokini er yvirhúðin tunn, meðan hon er tjúkk undir iljunum og á øðrum pørtum av kroppinum, sum verða útsett fyri trýsti. Hornlagið verður tað ovasta lagið av yvirhúðini nevnt, har eru deyðar húðsellur, sum innihalda tað harða hrnevnið keratin. Hornlagið verjir kroppin móti stoytum og ger húðina næstan heilt vatntætta. Samstundis forðar hornlagið eitt nú bakterium og evnafrøðiligum evnum at koma inn í kroppin. Húðsellurnar í hornlagnum, fyrst og fremt keratinocytir, verða alla tíðina "noydd" burtur og í staðin koma nýggjar sellur. Longst niðri í yvirhúðini eru pigmentsellur, melanocytar sum hava til uppgávu at verja arvaeginleikarnar í sellukjarnanum móti ultraviolettu strálunum frá sólini. Í epidermis finnast enntá Langerhanssellur sum eru partur av immunverjuni.

### Leðurhúðin
Undir yvirhúðini er leðurhúðin (dermis). Hetta lagið er umleið 1-4 mm tjúkkt. Tað er uppbygt av fibrum og hevur nógv blóðkør, nervar og kenslukroppar. Í leðurhúðini eru eisini sveittakertlar og feittkertlar. Í feittkertlunum verður feitt framleitt, ið ger húðina mjúka. Í sveittakertlum verður sveitti framleiddur, sum seinni fer út gjøgnum smáum opnum, porum. Sveitti er av vatni og saltum og er næstan heilt uttan lukt; tað er ikki fyrr enn sveitti kemur í samband við bakteriur, at hann fer at lukta. Um ein vaskar sær ov ofta við sápu kann tað náttúrliga feittlagið á húðini hvørva og húðin gerst turr.

### Undirhúðin
Í undirhúðini (subcutis) verður feitt goymt sum isolerar kroppin frá stoytum og kulda. Yvirvektig fólk hava meira undirhúð enn kløn fólk.

Tað eru eitt nú eggjahvítaevnini kollagen og elastin, ið uppbyggja húðina.

## Keldur


Bólkur:Húð
Kiribati

**Kiribati** er eitt oyggjaland í Kyrrahavinum. Høvuðsstaðurin eitur Tarawa Teinainano (South Tarawa). Oyggjarnar í Kiribati eru tilsamans støddar sum Streymoy, Suðuroy, Nólsoy og Vágar, ella eitt sindur meiri enn hálvar Føroyar. Men tað er so langt ímillum oyggjarnar í Kiribati, at sjóøkið er líka stórt sum alt India. Í Kiribati búgva umleið 100.000 fólk. Til Mikronesia, sum merkir “tær smáu oyggjarnar”, hoyra londini Guam, Marshalloyggjar, Mikronesiasamveldið, Belau, Nauru og Kiribati.

Í Kiribati eru 33 oyggjar, sum eru spjaddar um eitt øki á 3.500.000 km², sum er 3.800 kilometrar kring Ekvator. Talan er um 32 kolralloyggjar og eina oyggj, Banaba. Navnið verður úttalað /kiribas/, sum er ein mikronesisk broyting av tí fyrrverandi enska navninum fyri tann stóra oyggjabólkin The Gilbert Islands. Umframt Gilbertoyggjarnar so eru aðrar oyggjar í Kiribati, tær flestu av Linjuoyggjunum eru partur av Kiribati, oyggin Banaba og so oyggjabólkurin Føniksoyggjarnar, sum eru nærum óbygdar. 

Í 1892 gjørdist Gilbertoyggjarnar partur av tí bretska protektoratinum saman við Ellice Islands. Gilbertoyggjarnar gjørdist eitt hjáland í 1916 og fingu sjávstýri í 1971.

Almenn mál í Kiribati eru enskt og Kiribatiskt, sum er eitt mikronesiskt mál.

Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Kiribati
Copa del Rey

**Copa del Rey** ella bara **La Copa** (almenna heitið er *Copa de Su Majestad el Rey*, á føroyskum Steypurin hjá Hansara Hátign Konginum), er ein sponsk fótbóltskapping, ið verður hildin eftir reglunum í steypakappingum. Kappingin varð fyrstu ferð hildin í 1902 í sambandi við hátíðarhaldið av krúningini av kong Alfonso XIII. Síðan hevur kappingin verið hildin undir ymiskum heitum á hvørjum ári burtursæð frá einum tíðarskeiði undir tí spanska borgarakrígnum. Til tann spanska landskappingin í fótbólti, La Liga, varð fyriskipað á fyrsta sinni í 1928, var Copa del Rey tann einasta veruliga tjóðarkappingin í fótbólti í Spania.

## Steypavinnarar

## Keldur


Bólkur:Fótbóltur í Spania
Bólkur:Steypakappingar í fótbólti
290-árini

Øldir: 2. øld - **[[3. øld]]** - 4. øld

Áratíggju: 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini - 290-árini - 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini 

Ár: 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:290-árini
Bólkur:Áratíggju
280-árini

Øldir: 2. øld - **[[3. øld]]** - 4. øld

Áratíggju: 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini - 280-árini - 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 

Ár: 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:280-árini
Bólkur:Áratíggju
Afrikanska Samveldið

**Afrikanska Samveldið** (**AS**) er ein samstarvsfelagsskapur millum 55 sjálvstøðugar tjóðir í Afrika sum varð settur á stovn í 2002. AS (á øðrum norðurlendskum málum AU fyri Afrikanske Union) skal fremja demokrati, mannarættindi og menning í hesum heimspartinum. Tað var statsleiðarin í Libia, Muammar al-Gaddafi, sum tók stig til at seta Afrikanska Samveldið á stovn hin 9. juli 2002 í Durban í Suðurafrika, og eftir ætlan skal samstarvið gerast meira umfatandi enn felagsskapurin ið var áðrenn, Felagsskapur fyri afrikanska eind. Fyrsti leiðarin fyri Afrikanska Samveldið var Thabo Mbeki, sum var forseti í Suðurafrika tá.

Marokko er hevur valt at vera uttanfyri og er tí ikki limur. Landið meldaði seg úr tí fyrra felagsskapinum í 1984 fyri at mótmæla at Vestursahara gjørdist limur. Egyptaland varð útihýst í 2013, Guinea-Bissau varð útihýst í 2012 og Miðafrikanska Lýðveldið var útihýst eftir at stríð tók seg upp har í 2012.

AS er farið burtur frá prinsippinum ið OAU hevði um ikki at blanda seg í innlendis stíð, og hava gjørt ein friðarvarveitandi felagsskap. Hesin broytti politikkurin hevur eitt nú ført við sær, at AS hevur havt friðarvarveitandi herdeildir í Darfur í Sudan og í Komorunum.

AS varð sett á stovn við ES sum fyrimynd, men samstarvið er tó ikki so umfatandi sum hjá Evropeiska Samveldinum.

Ætlanin er at seta á stovn eina felags myndeind fyri Afrikanska Samveldið, hon kemur at eita Afro og verður eftir ætlan tikin í nýtslu í 2028.

AS hevur ein felags tjóðsang: *Let Us All Unite And Celebrate Together*.

## Leiðarar
Formaðurin fyri Afrikanska Samveldið verður valdur millum statsleiðararnar í limalondunum og embætið er eitt ár.

Bólkur:Afrika
Bólkur:Millumlanda felagsskapir
Friður

**Friður** kann definerast sum frávera av fíggindaskapi, skeldarí og ósemju og er tað mótsatta av kríggi. Orðið kann eisini nýtast um eina støðu sum er trygg, har ongin vandi er á ferð og ongin hóttan um vápnað stríð. Orðið kann nýtast um stilli og um at tað er friðarligt, báði konkret í umhvørvinum men eisini ein kensla av friði í sálini. Orðið kann eisini tulkast sum ein heilsan. 

Orðið *friður* kemur úr norrønum *friðr* sum merkir  «kærleiki» og «friður» og er í ætt við frælsi.

Á fleiri málum verður orðið fyri frið brúkt sum ein heilsan ella eitt farvæl, til dømis tað hawaiska orðið Aloha og tað arabiska orðið Salam. Á enskum verður orðið brúkt sum eitt farvæl, serliga fyri tey deyðu í *Rest In Peace*. Í føroysku fólkakirkjuni er eisini vanligt at hoyra prestin siga "Friður verið við tykkum". Í Jólaevangeliinum hoyra vit eisini setningin: "Friður á jørð, og í menniskjum góður tokki!
Friðarmerkið er merki sem er notað fyrir frið og oftast sett það sem merki allheimsins.

Bólkur:Samfelag
Langafríggjadagur

**Langafríggjadagur** (fríggjadagurin í dymbildagavikuni)  er dagurin,  tá ið Jesus doyði á krossinum. Hann hevur tókst langligur av tí sorgarlag, sum yvir honum hvíldi, tí hann var hildin til minnis um pínslu og krossfesting Krists. Hesir dagarnir í dymbildagaviku vórðu hildnir við strangari føstu, og nógvir vóru siðirnir viðvíkjandi matarhaldi og arbeiðslagi og øðrum hesar dagar.

Bólkur:Hátíð
Bólkur:Kristindómur
Burundi

**Tjóðveldið Burundi** (kirundi: *Republika y'Uburundi*, franskt *République du Burundi*, enskt *Republic of Burundi*) er eitt land í Miðafrika. Burundi hevur mark við Tansania í bæði í syðri og eystri, Uganda í norðri og í vestri við Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Høvuðsstaðurin í Burundi er Bujumbura. Bujumbura er eisini størsti býur og hevur umleið 500 túsund íbúgvar. Í Burundi búgva góðar 10 milliónir fólk í 2014. Felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) hevur flokkað landið í bólkin heimsins fátækastu lond.

Langa borgarakríggið hevur gjørt landið blóðfátækt, livikorini eru vánalig og barnadeyðin sera høgur.

## Søga

Til Burundi og Ruanda fingu sjálvstyri í 1962, vóru londini eitt land. Í báðum londum búgva tutsiar og hutuar, og stríðið ímillum hesi bæði fólkasløgini er eisini farið illa við Burundi. Í 1972 drupu tutsiar einar 10.000 hutuar. 

40 % av skúlunum vóru oyðilagdir undir krígnum, sum herjaði í 90unum til byrjanina av hesi øldini. Upplýst verður í 2014, at enn eru einans 15 % av skúlunum bygdir uppaftur. Stjórnin hevur gjørt av, at skúlagongd skal vera ókeypis. 

## Búskapur

Ógvuliga mong fólk eru flýdd higar úr krígsherjaða Ruanda; hetta hevur stórar trupulleikar við sær, tí at Burundi er sera fjølbygt og líka fátækt sum granni sín fyri norðan. Flestu fólk í Burundi liva av landbúnaði. Á fruktabesta lendinum býr so nógv fólk, at hvørt húski eigur bara so mikið avjørð, at tey so dánt fáa breyðføtt seg góð ár. Óár er stórur vandi fyri hungursneyð. Flestir bøndur her á leiðini royna bara at føða seg og húski sítt, annaðhvørt velta teir ymsa grøði ella halda teir neyt. Í hálendinum, har veðurlagið er vátt, men ikki so heitt, er fruktagóð gosøskujørð, og her eiga búnaðarfyritøkur stórar lundir, har tær dyrka te og kaffi til útflutnings. Sum fólkið er fjølgað, eru mangir garðar so smábýttir, at bøndurnir hava verið noyddir at velta niðan í brøttu líðirnar; tað ger, at í nógvum avfalli loypur oman, og soleiðis er nógv lendið oyðilagt.  Jarðartýning er stórur trupulleiki, tí nógvur skógur verður ruddaður at fáa dyrkilendi. 

## Mentan
Í Burundi verða frásagnir og tónleikur borin ætt eftir ætt av mannamunni. Fólkadansur tutsianna verður hildin at vera ímillum tað kendasta, afrikonsk mentan eigur. 

## Ávísingar úteftir
* Burundi country profile, bbc.com (á enskum)
*Burundi, wikivoyage.org (á enskum)

## Kelduávísingar

*
Esbjerg

**Esbjerg** er ein býur í Jútlandi í Danmark, býurin liggur við vesturstrondina í útsynningspartinum av landinum. Í býnum búgva 71 618 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Esbjerg til tann fimtstørsta býin í Danmark. Rættiliga nógvir føroyingar fluttu til Esbjerg í kreppuárunum í 1990-árunum, og fleiri búgva har enn.

Býurin er høvuðsbýur í Esbjerg kommunu og størsta býarøkið í Vesturjútlandi við beinleiðis ferðasambandi til Kolding og Odense via motorveg E20 og jarnbreytina.

Havnin er drivmegin í Esbjerg, og nógv virksemi er innan offshore-vinnuna. Harumframt virkar Esbjerg Havn sum ferjulega. Býurin hevur einaferð verið størsta fiskivinnuhavnin í Danmark, men er tað ikki longur. 

Í ein landnnyrðing av býnum liggur flogvøllurin Esbjerg Lufthavn. 

Innan ítrótt er Esbjerg kent fyri sítt fótbóltsfelag EfB (Esbjerg forenede Boldklubber) og ishockeyfelagið Esbjerg Energy, ið spæla teirra heimadystir á ávikavist Blue Water Arena og Granly Hockey Arena.

Bólkur:Býir í Danmark
Bólkur:Býir í Región Suðurdanmark
Vejle

**Vejle** er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 53.230 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Vejle til tann 9. størsta býin í Danmark. Vejle er høvuðsbýur í Vejle kommunu. Síðan 1. januar 2007 hevur býurin verið sæti fyri miðfyrisitingina í Región Suðurdanmark.

Bólkur:Býir í Danmark
Bólkur:Býir í Región Suðurdanmark
Herning

**Herning** er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 47.765 fólk (2014) inkl. Tjørring, Snejbjerg, Lind, Birk, Hammerum og Gjellerup, sum gjøgnum ídnaðarøkini eru vaksnar saman við sjálvan keypstaðin. Hetta fólkatalið ger Herning til tann 11. størsta býin í Danmark. Herning er næstan vaksin saman við grannabýin Ikast gjøgnum ídnaðarøkið HI Park, sum liggur millum Hammerum og Ikast.

Herning er høvuðsbýur í Herning kommunu.

## Søga
Navnið kemmur av tí eldra orðinum *Hørningh* (*horn*, tvs. ein bakke, og endingin *-ing*). 

Harragarðurin Herningsholm varð bygdur á staðnum í 1579. Við 21 íbúgvum í 1840 var Herning langt frá at vera ein býur. Uppdyrkanin av jørðini har í økinum fyrst í 19. øld førdi til fólkavøkstur, og Herning mentist sum handilsmiðdepil fyri økið. Býurin vaks rundan um eitt tinghús og eitt apotek, og tað er annars ikki eyðkend fyri aðrir býir. Tá landsvegurin millum Ringkøbing og Silkeborg varð gjørdur í 1840-árunum og kom gjøgnum bygdina, so byrjaði bygdin at vaksa til ein bý.

## Keldur


Bólkur:Býir í Región Miðjútlandi
Bólkur:Býir í Danmark
Silkeborg

**Silkeborg** er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 43.158 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Silkeborg til tann 14. størsta býin í Danmark. Silkeborg er høvuðsbýur í Silkeborg kommunu  og liggur á óslættari jørð við skógarklæddum heyggjum. Gudenáin rennur tætt framvið miðbýin. Rutubátar sigla til Silkeborgvøtnini og Himmelbjerget frá tí lítlu havnini í býnum, og tað gamla dampskipið Hjejlen er tann kendasti av teimum.

Silkeborg er ein statiónsbýur á jarnbreytastrekkinum millum Skanderborg og Herning. Býurin liggur í Región Miðjútland.

Bólkur:Býir í Región Miðjútlandi
Bólkur:Býir í Danmark
Holstebro

**Holstebro** er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 34.873 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Holstebro til tann 19. størsta býin í Danmark. Holstebro er høvuðsbýur í Holstebro kommunu.

## Kend fólk úr Holstebro
* Hans Erik Lerchenfeld, guitaristur
* Henning Dyremose, fyrrv. fíggjarmálaráðharri og stjóri
* Henning Stærk, sangari
* Jens Jørgen Thorsen, listamálari og fjøltáttaður listamaður
* Jens Rohde, radiostjóri, fyrrv. fólkatingslimur (V)
* Mikael Simpson, sangari
* Pernille Vigsø Bagge, fólkatingslimur (SF)
* Søren Gade, fyrrverandi verjumálaráðharri (V)
* Morten Spiegelhauer, journalistur
* Jeppe Huldahl, golfspælari
* Kim Kristensen, fótbóltsleikari
* Charles Christian Lauritsen, atomfysikari (var eitt nú við til at uppfinna atombumbuna)
* Iben Dorner, sjónleikari
* Charlotte Sahl-Madsen, konservativ ráðharri fyri vísund
* Elias Ehlers, Stand-up skemtari
* Carl Christian von Støcken, fyrrverandi danskur góðseigari og politikari
* Christian Juncker, tónleikari og sangskrivari

Bólkur:Býir í Región Miðjútlandi
Bólkur:Býir í Danmark
Hjørring

**Hjørring** er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 25.071 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Hjørring til tann størsta býin í Vendsyssel. Hjørring er høvuðsbýur í Hjørring kommunu.

## Vinabýir
Hjørring er vinabýur við fimm býir í Norðurlondum, ein av teimum er Runavíkar. Hjørring kommuna samtykti í 2007 at hesir vóru vinabýirnir við Hjørring:
*Runavík (Føroyar)
*Kerava (Finnland)
*Reykjanesbær (Ísland)
*Kristiansand (Noreg)
*Trollhättan (Svøríki)

## Keldur


Bólkur:Býir í Región Norðurjútlandi
Randers

**Esbjerg** er ein býur í Eysturjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 71.618 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Randers til tann sættstørsta býin í Danmark. Í Eysturjútlandi er Randers næstsstørsti býurin, næst eftir Aarhus. Býurin liggur 39 kilometrar norðanfyri Aarhus við áarmunnan á Gudenå, við landnnyrðings endan á ánni. Samstundis liggur býurin í botninum í Randers Fjord við brøttum bakkum á norðaru síðuni. Heilt frá gamlari tíð hevur Randers verið eitt týdningarmikið ferðsluknútapunkt fyri vegir ið fara norðureftir og suðureftir, ið møttust við Randers, hagani tað fyrr vóru skip ið sigldu út í Randers Fjord. Í dag er ferðasamband við toki til Langå og Hobro frá jarnbreytastøðini í býnum, eins og øll IC-tog ið fara norðureftir støðga her. 

Bólkur:Býir í Danmark
Kolding

**Kolding** er ein havnarbýur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 58.021 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Kolding til tann sjeyndstørsta býin í Danmark. Kolding er høvuðsbýur í Kolding kommunu. Á býarmerkinum eru ein ørn, ein lilja, ein steinur og aldur. Kolding er m.a. kent fyri hondbólt. Liðið í Kolding eitur KIF Kolding Keypmannahavn. Í Kolding kanst tú eisini vitja ta gomlu borgina, Koldinghús. Hon er 800 ára gomul. Í miðbýnum eru gomul hús at síggja. Býráðshúsið er eisini í miðbýnum.

## Slóðir
* Kolding

Bólkur:Býir í Danmark
Aabenraa

**Aabenraa** (Åbenrå) er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 15.814 fólk (2014). Aabenraa er høvuðsbýur í Aabenraa kommunu.

Bólkur:Býir í Danmark
Visborg

**Visborg** er ein bygd í Himmerland, 3 km í ein landnyrðing av Hadsund. Bygdin hoyrir til Mariagerfjord kommunu í Región Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 427 fólk (2014).

Bólkur:Býir í Región Norðurjútlandi
Apokatastasis

**Apokatastasis** er læran um at øll menniskju venda aftur til tað upprunaliga sæla samfelagið við Guði; Guðs ríkis endaliga sigur. At við enda tíðarinnar fer at henda ein endurreisn av øllum lutum, ein "ævig sáttargerð", har alt samalt aftur verður sett í sín uppruna, við einleika og reinleika. Hugtakið ber í sær at øll menniskju verða sæl hin eina dag. Henda apokatastasislæra varð fordømd sum kættarí av kirkjuni í ár 553, men hevur stungið høvdið uppundan aftur í ávísum tíðarbilum gjøgnum søguna, til dømis hjá nøkrum gudfrøðingum ortodoksu kirkjuni og tíðliga í 1800-talinum við týska gudfrøðinginum Friedrich Schleiermacher. Hon mótsigur teimum ápostólsku skriftunum, teimum aldargomlu trúarorðunum, ið eru komin sum fylgja av falslæru (t.d. nikensku trúarjáttanina). Apokatastasis stríðir móti trúnni á, at tað á dómadegi definitivt verður settur skilnaður millum tey sælu og tey glataðu. Læran er m.a. grundað á: 

* "Táið tá alt er lagt undir Hann, skal Sonurin sjálvur eisini leggja Seg undir tann, ið legði alt undir Hann, fyri at Gud skal vera alt í øllum". Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Korint 15:28. 
* "Tí Gudi líkaði, at øll fyllingin skuldi búgva í Honum, og við Honum at gera alt sátt við Seg - veri tað nú tað, sum á jørðini er, ella tað, sum í Himlunum er - táið Hann gjørdi frið við blóði kross Hansara". Bræv Paulusar til samkomuna í Kolosse 1:19-20. 
* "Tí hevur Gud eisini sett Hann ógvuliga høgt og givið Honum navnið, sum yvir øllum nøvnum er, fyri at í navni Jesusar hvørt knæ skal boyggja seg, teirra, sum í Himli eru, teirra, sum á jørðini eru, og teirra, sum undir jørðini eru, og hvør tunga skal játta, at Jesus Kristus er Harri, Gudi Faðir til dýrd". Bræv Paulusar til samkomuna í Filippi 2:9-11. 

Bólkur:Gudalæra
Bólkur:Kristindómur
Skagen

**Skagen** er ein býur í Frederikshavn kommunu í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.198 fólk (2014).

Bólkur:Býir í Región Norðurjútlandi
Linkoban

**Ling Ly**, betri kend sum **Linkoban** (fødd 1985, deyð 17. februar 2016) var ein donsk-kinesisk-vjetnamesisk hip-hopsongkvinna og rappari. Hon hevur eitt nú framført á SPOT Festival 2013 og á Roskilde Festival sama árið. Hon doyði av krabbameini hálvt annað ár eftir at sjúkan varð staðfest.

## Útgávur
### Album
* 2013 - *Ox*

## Ávísingar úteftir
*Tumblr
*YouTube
*Twitter 

Bólkur:Danskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1985
Bólkur:Andlát í 2016