open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hovstunnilin

**Hovstunnilin** eitur tunnilin millum Øravík og Hov í Suðuroy. Tunnilin varð alment tikin í nýtslu leygardagin 20. oktober 2007. Tað er íslendska felagið Ístak, sum hevur staðið fyri arbeiðnum. Nýggi tunnilin er meginferðsluæðrin, ið bindur saman Suðuroyar norðaru og sunnaru helvt, og hann avloysir gamla vegin um Hovsegg, sum varð tikin í nýtslu 1. oktober 1958.
Hátíðarhald varð hildið tann dagin tá tunnilin læt upp. Tvøroyrar Hornorkestur spældi, Oyvindur Brimnes, stjóri á Landsverk bjóðaði vælkomin, røður vóru hildnar av táverandi løgmanni Jóannes Eidesgaard og av táverandi landsstýrismanni í vinnumálum Bjarna Djurholm, sum eisini slapp at skera silkibandi av, sum hekk tvørtur um tunnilsmunnan, tað gjørdi hann við grindaknívi. Eftir røðurnar gingu, runnu ella súkklaðu fólk gjøgnum tunnilin, síðan slapp fyrsti bilurin at koyra í gjøgnum tunnilin við Poul Midjord úr Hovi handan ratti. Poul Midjord var tá 85 ára gamal. Hann varð eisini fyrstur at koyra eftir  gamla vegnum um Hovsegg í oktober 1958. Seinni var hátíðarhald bæði í Øravík og á Tvøroyri.

## Ferðslan økt
Tað árið tá Hovstunnilin læt upp seint í oktober 2007 koyrdu í meðal 1035 akfør um Hovsegg (tølini eru frá Landsverk). Árið eftir í 2008 var talið av bilum sum koyrdu á strekkinum millum Hov og Øravík økt við 30% til 1351 akførum í meðal um samdøgrið.

## Sí eisini
* Tunlar í Føroyum

## Myndir

File:Hovstunnilin, Øravik.jpg|Norðari endi av Hovstunnlinum (Øravíkarmegin)
File:Hovsegg, Suðuroy 2009.jpg|Vegurin um Hovsegg er ikki longur megin ferðsluæðrin í Suðuroy.  
File:Hov 8 (Faroe Islands).jpg|Hetta stabbagrótið er í Hovseggini, nakað eystanfyri og longri uppi enn har sum Hovstunnilin er.


## Keldur


Bólkur:Suðuroy
Bólkur:Tunlar í Føroyum
Tuberklar

**Tuberklar** (*tuberculosis*) er smittandi sjúka elvd av tuberklabakterium: Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium africanum ella Mycobacterium bovis. Bakterian kann loypa á ein og hvønn part í kroppinum, men sum oftast setur sjúkan seg í lunguni. Bakterian, ið elvir til sjúkuna, varð funnin av Roberti Koch í 1882.

Eitt fólk við ikki viðgjørdari lungnatuberklasjúku kann smitta, tá ið tað harkar og hostar slím upp. Tað er fyrst og fremst fólk í húskinum, ið verða smittað. Røsk fólk eru ógvuliga mótstøðufør móti smittu, men er ein heilsuliga veikur, er lættari at verða smittaður. Eru 100 fólk í smittuvanda, verða umleið 30 smittað. Men millum hesi 30 fer bert ein til tveir persónar at fáa tuberkulosu innan 1 til 2 ár, og afturat hesum fara 1 til 2 persónar seinni at fáa tuberkulosu. Hetta merkir, at millum 100 persónar, ið vera fyri smittu við tuberkulosu fáa bert 4 sjúkuna. Restin fær ongantíð tuberkulosu.

## Tuberklar í Føroyum

Í fyrra helmingi av 20. øld vóru tuberklar rættiliga vanligir í Føroyum, tað smittaði serliga illa umborð á føroysku sluppunum, har menninir búðu tætt saman. Tá ið teir komu heim smittaðu teir so konu og børn. Nógv doyðu av sjúkuni. Í nýggjari tíð er sjúkan ikki so deyðilig sum fyrr, nú eru nógv betri viðgerðarmøguleikar. Tað hava tað verið einstakir tilburðir í Føroyum í nýggjari tíð, í 2013 vóru tríggir nýggir tilburðir og nógv fólk vórðu kannað fyri sjúkuni. Tey, sum vóru sjúk, vóru ein mamma og pinkubarn hennara, sum búðu í Streymoy og eitt smábarn í Suðuroy.

## Keldur


Bólkur:Sjúkur
Bólkur:Lungnasjúkur
Keldan

**Keldan** hevur fleiri týdningar:

* Kristilig samkoma í Skálafirði, Eysturoy, sí Keldan (samkoma)
* Frískúli í Skálafirði, Eysturoy, sí Frískúlin Keldan
* Tónleikabólkur, sí Keldan Worship

Bólkur:Fleiri týdningar
Arlington

**Arlington** er eitt fylki (*county*) í amerikanska stakríkinum Virginia. Í fylkinum búgva umleið 236 túsund fólk. Tað liggur beint yvir av Potomacánni úr Washington DC. Landøkið var upprunaliga partur av DC, men varð Virginia afturgivið í 1847. Arlington fylki er við einum landøki á 67,3 ferkilometrar hitt minsta fylkið í øllum USA landafrøðiliga. 

Í fylkinum liggur millum annað Pentagon og Arlingtons Tjóðargravlund. Arlington kirkjugarðurin er ein hermannakirkjugarður, har allir hermenn eru grivnir síðan Amerikanska Borgarakríggið í 1861-1865. Seinasta kríggið er tað í Afghanistan og Irak, og tey falnu í hesum krígnum liggja í einari serligari deild, har teirra kæru koma at minnast tey falnu og fyri at hitta onnur, sum hava fingið somu lagnu. 

## Myndir


Mynd:Half_Mast_at_Courthouse.jpg|Arlington County Courthouse
Mynd:Arlington_House.jpg|Arlington-kirkjugarður.
Mynd:The_Pentagon_January_2008.jpg|Pentagon.
Mynd:US_Marine_Corps_War_Memorial_(Iwo_Jima_Monument)_near_Washington_DC.jpg|Iwo Jima Monumentið.
Mynd:|Flaggið


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: arlingtonva.us
*[Arlington (Virginia)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Arlington_(Virginia)), wikivoyage.org (á enskum)

Bólkur:Býir í Virginia
Kópavogur

**Kópavogur** er næststørsti býur í Íslandi og er partur av Suðvesturvaldøminum í Íslandi. Kópavogur hevur 30.779 íbúgvar. Býurin liggur sunnanfyri Reykjavík í landslutinum (regiónini) Höfuðborgarsvæðið.

Bólkur:Kommunur í Íslandi
Arnbjørn Danielsen

**Arnbjørn Danielsen** (f. 1947 í Havn, deyður 1980) var ein føroyskur rithøvundur, útbúgvin cand. mag. í donskum og filmsvísindum 1979 frá Keypmannahavnar Universiteti. Arnbjørn Danielsen var politiskt virkin og var ein av oddamonnunum í at stovna Unga Tjóðveldið í 1964. Lestarárini í Keypmannahavn var hann eisini virkin á politiska vinstraveinginum og skrivaði dúgliga í útisetabløðini Fjølnir, Framanum og Oyggjaskeggja. 

Arnbjørn var føddur og uppvaksin í Havn. Hann var eitt skiftið til skips, men fór so til Danmarkar at lesa. Í 1979 tók hann skúlaembætisprógv við donskum sum høvuðsgrein og filmslist sum hjágrein. Tá ið hann brádliga doyði í 1980, var hann í starvi í studentaskúlanum í Hoydølum. Arnbjørn var virkin í politiska lívinum. Hann var m.a. undangongumaður at stovna Unga Tjóðveldið í 1964, og hann var eisini virkin á politiska vinstravonginum sum útiseti í mong ár í Keypmannahavn. Danielsen skrivaði yrkingar, stuttsøgur og hugleiðingar. Hann lýsti m.a. náttúruna, barnið, kærleikan, tað at vera útlagin, mannalyndi og politikk. Smádreingir og hugflog er úr yrkingasavninum „Meðan eg tyggi norðlýsi,“ sum kom út í 1968. 

## Útgivið

* *Várvindar*, yrkingar 1966

* *Lívsævintýrið*, stuttsøgur 1967

* *Meðan eg tyggi norðlýsið*, yrkingar 1968

* *Roynd 1*, stuttsøgur og yrkingar 1971

## Keldur

* Árni Dahl: Bókmentasøga III (1940 - 1979), Forlagið Fannir 1983

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1947
Bólkur:Andlát í 1980
Politisk hugsjón

Ein **politisk hugsjón** (danskt: Politisk ideologi) er skipan av samanhangandi hugtøkum.

Dømi: Liberalisma, Kapitalisma, Sosialisma, Kommunisma, Anarkisma

Bólkur:Politisk hugsjón
Áarstova

**Áarstova** í Havn er serstakliga kend fyri at hava verið barnaheim Hans Andrias Djurhuusar og Janus Djurhuusar. Saman ganga teir eisini undir heitinum **Áarstovubrøðurnir**.

Áarstova í Havn stóð millum Gongina, Knússstovu og Cáfe Natúr. Í Áarstovu vóru koyggjusengur. Roykstovan hevði moldgólv, meðan glassstovan hevði trægólv. Í erva var eitt kamar, har svóvu brøðurnir Hans Andrias og Janus.

Út móti ánni varð seinni ein útbygningur bygdur upp í húsini. Um veturin, tá landsynningur var, kundi vera so nógvur súgur, at tað breyt niðan um húsini.

Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Frimod Joensen

**Frimod Joensen** er føddur í 1915, deyður í 1997. Hann var sjálvlærdur listamálari. Frimod, ættaður av Sandi, sá náttúruna við frískum, óheftum eygum. Frimod leit á tað, hann sjálvur sá og endurgevur tað í einum beinleiðis og ótilgjørdum listarligum máli. Hann málaði myndir av fólki í sínum dagliga yrki, og í summum myndum er hann sjálvur hjástaddur sum ein høvuðspersónur.

Bólkur:Føroysk listafólk
Bólkur:Føðingar í 1915
Bólkur:Andlát í 1997
René Descartes

**René Descartes** ella (latínskt) **Renatus Cartesius** (føddur 31. mars 1596 í La Haye (núv. Descartes), deyður 11. februar 1650 í Stokkhólmi) var franskur heimspekingur og støddfrøðingur, sum grundlegði analýtisku geometriina, sum er støðið undir teirri k-skipan, sum vit nýta í dag. Ein kendur setningur hjá honum er: Cogito, ergo sum (Principia Philosophiae, fyrsti partur, 7. táttur), sum merkir ”Eg hugsi, tí eri eg til.
Hann nýtti tað, hann nevndi ”metodiska ivan”, sum merkir, at hann ivaðist í øllum – sjálvt tí, sum øll tóku fyri givið, t.d. um nakað var til uttan fyri egoið (egið). Hesin framferðarháttur nevnist víðgongd skeptisisma. Hareftir kann prógvast a priori, t.v.s. við støði í skilinum, um Gud er til. Descartes var tískil rationalistur
Støddfrøðis- og heimspekishugtøkini ”kartesiskt” og ”kartesianskt” koma av, at Descartes eitur Cartesius á latíni.

## Keldur

* René Descartes - Wikipedia (danskt)

Bólkur:Franskir heimspekingar
Bólkur:Støddfrøðingar
Bólkur:Føðingar í 1590-árunum
Bólkur:Andlát í 17. øld
Flaggdagar í Føroyum

Sambært  kunngerð nr. 52 frá 23. apríl 2003 um flagging frá landsins bygningum, eigur at vera flaggað frá landsins bygningum soleiðis: 

Flaggið verður vundið á stong kl. 8, tó ikki fyri sólarris, og tikið niðuraftur fyrsta heila klokkuslag undan sólsetri, tó ikki seinni enn kl. 21.

* 1. januar - Nýggjársdagur
* 5. februar - Føðingardagur drotningarinnar

* 6. februar - Samiskur flaggdagur

* 8. mars - Altjóða kvinnudagur

* 12. mars - Grækarismessa

* 23. mars - Norðurlandadagur

* Langifríggjadagur (á hálvari stong)

* Páskadagur
	
* 16. apríl - Føðingardagur Hennara hátign Margretha II

* 25. apríl - Flaggdagur (Merkið viðurkent í 1940)

* 1. mai - Altjóða arbeiðaradagur

* 17. mai - Tjóðardagur Noregs

* Kristi himmalferðardagur
	
* 26. mai - Føðingardagur kongsins

* Hvítusunnudagur
	
* 5. juni - Grundlógardagur danska ríkisins

* 6. juni - Tjóðardagur Svøríkis

* 9. juni - Tjóðardagur Álands

* 17. juni - Tjóðardagur Íslands

* 21. juni - Tjóðardagur Grønlands

* 24. juni - Jóansøka

* 28. juli - Ólavsøkuaftan

* 29. juli - Ólavsøkudagur

* 15. oktober - Føðingardagur krúnprinsins
* 24. oktober - Dagur sameindu tjóða

* 1. november - Alhalgunadagur / Minningardagur teirra sjólátnu (á hálvari stong)

* 6. desember - Tjóðardagur Finnlands

* 25. desember - Jóladagur

Bólkur:Føroyskir flaggdagar
Bólkur:Listar
Martin Luther

**Martin Luther** (10. november 1483 - 18. februar 1546) var ein týskur kristin munkur, gudfrøðingur og reformatorur. Hann var ein av teimum fyrstu protestantunum.
Luther setti spurning við valdið og myndugleikan hjá pávanum við at leggja dent á Bíbliuna sum einastu galdandi keldu til andaligan myndugleika og á prestaskapin hjá øllum doyptum kristnum fólki. Sambært Luther fekst frelsa einans við trúgv á Jesus, ein trúgv, ið kirkjan onki ræði hevði yvir. protestantiska trúbótin kom við hesum lærum og broyttu søgugongdina í vesturheiminum.

Luther bleiv føddur í Eisleben, Týskland, í 1483. Sum barn gekk hann í latínskúla, og í 1501 fór hann á universitet í Erfurt. Hann fekk aldrin gjørt sítt jurastudium liðugt orsakað av einum skakandi upplivilsi, sum gjørdi, at hann legði lív sítt um. 

Á eini ferð kom Luther í vanda av toruni, og hann gav eitt lyfti til Gud um, at hann vildi blíva munkur, um hann yvirlivdi hetta, og tí fór hann í 1505 av universitetinum fyri at blíva munkur. 

Gerðir Luthers vóru tó langt frá lidnar, tá hann var í klostri í Erfurt. Eftir fá ár fór hann undir sítt prestastudium. 

Tað er tætt samband ímillum persónliga lív Luthers og menningina í hansara andaligu tankum. Ta fyrstu tíðina sum munkur helt Luther, at fólk sjálv skuldu gera seg uppiborin til frelsuna. 

Frelsan kom, tá hann fekk heilt nýggjar tankar um, hvat kristindómurin var. Hann meinti, at trúgvin á Gud var tað, sum gav frælsi, og at gerningar vóru avgerandi. Luther segði einaferð: "*Guð hevur ikki brúk fyri tínum góðu gerningum, men tað hevur tann fátæki næsti tín.*"

## Føroyskar útgávur

* Lítla katekismus (1922) - *Jákup Dahl, próstur, týddi*.
* Stóra katekismus (1985) - *Peter Martin Rasmussen, prestur, týddi*.
* Frælsi teirra kristnu (2007) - *David Johannesen, prestur, týddi*.
* Kirkjan í bábilskum fangilsi (2014) - David Johannesen, prestur, týddi.
* Til dagin og vegin. Tankar um trúnna (2018) - David Johannesen, prestur, týddi.
*Sannleikans orð. Fortalur til Halgubók (2019) - David Johannesen, prestur, týddi.
*Bøn og bót (2023) - David Johannesen, prestur, týddi.
*Boðan og bót. Andaktsbók (2025) - David Johannesen, prestur, týddi. 

## Føroyskar bøkur um Luther og gudfrøði hansara
* C.F. Balslev: *Luthers katekismus* (1955, 1961 og 1979) - J.Joensen, próstur, týddi.
* Jóhannes Andrias Næs: *Martin Luther* (1970).
* David Johannesen: *Martin Luther, søga og gudfrøði* (2006).
*Svend Lerfeldt: Lutherbókin (2015) - David Johannesen, prestur, týddi.

## Uttanhýsis slóðir

**Danskar síður:**
* LutherDansk.dk Martin Luther og hans skrifter
* MartinLuther.dk Martin Luther, liv og skrifter

**Síður á øðrum málum:**
* Luther.de
* Luther Memorials Foundation of Saxony-Anhalt
* Martin Luther – Eine Bibliographie 

Bólkur:Guðsfrøðingar
Bólkur:Týskarar
Indira Gandhi

**Indira Priyadarshini Gandhi** *([[Hindi (mál)|hindi]]: इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी)* var forsætiráðharri í India. Fødd 19. november 1917 i Allahabad, India. Hon varð myrd 31. oktober 1984.

Tað vóru tveir av lívverjum hennara, tveir sikhar, ið skutu hana. Morðið elvdi til blóðiga uppgerð við sikhar um alt India, sum eina tíð var á markinum til borgarakríggj. Morðið var framt eftir ófrið í longri tíð millum sikhisku andstøðuna og Kongressflokkin hjá forsætisráðharranum. Fáar tímar eftir morðið varð sonur hennara, 40 ára gamli Rajiv Gandhi, útnevndur til nýggjan forsætisráðharra.

Bólkur:Indarar
Bólkur:Kvinnur
Bólkur:Politikarar
Bólkur:Kvinnuligir statsleiðarar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1917
Bólkur:Andlát í 1984
Liðadýr

Eitt **liðadýr** berður millum annað eyðkenni at tað hevur beinagrind uttaná kroppinum, sum í høvuðsdráttum er úr proteininum kitin. Liðadýr hava ikki eina beinagrind innaní.

Bólkur:Liðadýr
Dýr

**Dýr** ella **djór** (frøðiheiti - *Animalia* ella *Metazoa*) er ein bólkur av fleirkyknu lívverum, sum kunna røra seg runt. Dýr er eitt av teimun lívfrøðiligu ríkinum. Flestu livandi verur eru dýr. Vísindafólk halda, at til eru umleið 10 mió sløg. Dýrini eru ymisk, frá teimum smæstu, einføldu verunum, ið líkjast ørsmáum slímklattum, til tær størstu ránsdýr. Øll dýr eru skipað í fleiri bólkar. Tindasvín eru t.d. í tí bólkinum, ið livir av skordýrum. Men tað er eisini í einum undirbólki av súgdýrum innan súgdýraflokkin. Øll sugdýr eru síðan í ryggdýrabólkinum. 

Dýr er livandi skapningur, sum etur, flytur seg og nørist. Tað sansar alt uttan um seg við tevi, kenslu, sjón, hoyrn og smakki. Livumfarið hjá einum dýri er, at tað verður borið í heim, veksur, verður kynsbúgvið, nørist og doyr. Tað etur, so kroppurin mennist og búnast. Føðin gevur dýrunum orku at flyta seg úr stað. Bara fáir dýrabólkar flyta seg ongantíð, til dømis standa soppar festir á steinum alt lívið. Bara ein lítil partur av øllum dýrasløgum, ið hava livað á jørðini, er til nú á døgum. Óteljandi sløg, líka frá stóru eðlunum til drontarnar, eru útdeyð. Nógv dýr, sum t.d. fílar og tikarar, eru í stórum vanda at doyggja út.

Bólkur:Djór
Hoyvíkar kirkja

**Hoyvíkar kirkja** varð vígd 4. november 2007 á 25 ára degnum fyri fyrsta prát um kirkjubygging í Hoyvík. Tað var Hans Jacob Joensen, bispur, ið vígdi kirkjuna.

Margretha drotning legði grundarsteinin hin 20. juni í 2005. Innskriftin er úr 5. Mós: *Bústaður er hin ævigi Guð, og her niðri eru hinir ævigu armar*.

Kirkjurúmið at innan er klætt við spónløgdum Oregon Pine viði. Gólvið sjálvt er úr askaviði.

## Kirkjuklokkan
Kirkjuklokkan er gjørd í Tønsberg, Vestfold í Noregi, og hon er gjørd úr málmi. Á kirkjuklokkuni stendur eitt ørindi, sum Gunnar Hoydal hevur yrkt:

:UM BYGDAN
:HAGA, VÍK OG DAL
:Í LJÓSINS VERKI EG
:LJÓÐA SKAL

## Urgan

## Altartalvan
Altartalvuna málaði Sven Havsteen-Mikkelsen, listmálari, sum vaks upp í hvalastøðini í Lopra. Eivind Vilhelm, varabiskupur, og onnur tóku stig til at fáa altartalvuna til Føroya. Ætlanin var at nýta altartalvuna í einari nýbygdari kirkju, og tí hevur altartalvan hingið til láns í Meinigheitshúsinum í Havn.

## Altarvindeygu
Listamálarin Hansina Iversen gjørdi umgerðina um altarið úr málaðum og brendum glasi. 
## Doypifunturin
Doypifunturin er gjørdur úr føroyskum gróti, og gjørdur av Grótvirkinum í Skopun.

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Gestir

Føroyski rock bólkurin **Gestir** var stovnaður í 2002. Limirnir í bólkinum vóru Ólavur Jákupsson (sang, gittar), Torfinnur Jákupsson (gittar, tekst), Knút Háberg Eysturstein (keys), Niels Jákup í Jógvanstovu (bass) og Jógvan Andreas á Brúnni (trummur). Bólkurin spælir sítt eyðkenda slag av sveimandi, huglagsríkum rocki, har føroysku tekstirnir og eginsama røddin hjá sangaranum Ólavi Jákupssyni seta sítt týðiliga frámerki. Fyrsta plátan, "Burtur frá toftunum", var útgivin í 2006 av Plátufelagnum Tutl. Enska Plan C Management er management fyri Gestir. 

Fyrsta Gestir framførslan var í 2002 í Losjuni í Gøtu, har teir spældu saman við íslendska rock bólkinum Úlpa. Kvøldið eftir spældu Gestir til Tutl 25 ár konsert í Útvarpshøllini, og eitt lag frá tí framførsluni kom við á "Tutl 25 ár" savnsfløguna. 

8 mánaðir seinni vunnu Gestir Prix Føroyar 2003, eftir at teir fyrst gjørdust nummar tvey í undanumfarinum og vunnu hálvfinaluna. Bólkurin spældi úti sum heima tað summarið, og seinni á árinum var fari í Lundgaard Studios í Vejen, DK. Hetta var partur av vinningum frá Prix Føroyum.
Í 2004 spældi bólkurin m.a á G! Festival og til AME (*Atlantic Music Event*) á spælistaðnum Vega í Keypmannahavn (saman við Eivør og Makrel). Framførslan í Vega hetta árið, var nógv róst í føroyskum fjølmiðlum. Í 2005 spældu Gestir til Prix Føroyar/AME í Norðurlandahúsinum (sum vinnarar frá 2003), eins og at ein G! Festival framførsla somuleiðis var hetta árið. Bragdið við AME framførslu í Vega í Keypmannahavn var endurtikin hetta árið (200 og Makrel vóru eisini við á teirri konsertini). Aftaná konsertina fóru Gestir enn ein túr í væl útgjørdu upptøkuhølini í Lundgaard Studios í Vejen, DK. Hesufer vóru fleiri løg tikin upp aftrat, og bólkurin brúkti restina av 2005 og fyrra helming av 2006 at arbeiða við komandi Gestir fløguni. Upptøkur vóru eisini gjørdar í London, m.a í Vestry Hall Studios. 

Leingi var bíða eftir fyrstu Gestir fløguni, og mong vóru spent um hana. Umsíðir var kunngjørt, at fløgan fór at bera heitið *"Burtur frá toftunum"*, og eisini frættist at hon fór at koma út á G! Festival 2006. Gestir vóru við á AME Í Reykjavík á vári í 2006, og í juli høvdu teir útgávukonsert á G! Festivalinum, har fløgan var útgivin av fyrsta sinni. *"Burtur frá toftunum"* kom á fyrsta sinni út á Plátufelagnum Tutl. Seinni hetta summarið vóru útgávukonsertir í Norðurlandahúsinum, og á Nord Atlantiske Brygge í Keypmannahavn, har strúkarar, stórskíggi og annað gott var við í framførslunum. Árið endaði við at Teitur bjóðaði bólkinum at hita upp fyri seg í Store Vega í Keypmannahavn. Nógv fólk vóru til konsertina, og eitt úrslit av henni var managementsáttmáli fyri allan heimin, bókingarsáttmáli fyri fastlands Evropa og ein møguligur bókingarsáttmáli fyri Danmark. 

Í 2007 spældu Gestir á AME í NASA í Reykjavík, og í Norðurlandahúsinum í Tórshavn. Gestir opnaðu eisini stóra pall á ársins G! Festivali. Í løtuni arbeiða Gestir við nýggjum tilfari, har tekstirnir eru á enskum.

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar

## Slóðir
* Phoenix FM - Interview with Gestir for Phoenix FM
Stella Argus

**Stella Argus** var føroyskt fiskiskip, kolfýrdur trolari, sum fórst við mann og mús 27. oktober ella 28. oktober 1957. 

Henda túrin, skipið fórst, høvdu teir verið á garnaveiðu eftir sild norðanfyri Føroyar. Sunnudag 27. oktober fekk reiðaríið fjarrit frá skiparanum um, at teir vóru farnir at sigla inn við 828 tunnum av sild og væntaðu at vera inni mánakvøld, 28. oktober. Tá skipið ikki var komið sum væntað, var farið at leita, og hóast nógv skip fóru at leita, og flúgvari kom úr Danmark 2. november at leita, sást ongantíð nakað aftur til skipið. 3. november var givist við at leita.  Við Stella Argus fórust 22 menn í aldrinum 15 til 53 ár; av teimum vóru 8 úr Kvívík og 5 úr Vestmanna og av Válinum! Eingin veit við vissu hvat hendi, men mett verður, at skipið helst er koppað brádliga og sokkið.

## Minnisvarði í Kvívík
Minnisvarði er reistur í Kvívík til minnis um teir, ið fórust í hesi vanlukku.

Teir, ið fórust við Stella Argus, vóru:

* Sjúrður Magnussen, Leynar, 30 ár.
* Emil Poulsen, Vestmanna, 34 ár
* Herávlur Nielsen, Vestmanna, 17 ár
* Hilbert Johannesen, Vestmanna, 30 ár
* Dánjal Haraldsen, Vestmanna, 26 ár
* Oskar Jacobsen, á Válinum, 47 ár
* Páll Olsen, Hósvík, 15 ár
* Joakim Hansen, Hósvík, 36 ár
* Jóannnes Rasmussen, Miðvágur, 22 á
* Óli Jóhannes Johannesen, Dalur, 20 ár
* Kitti Regin Davidsen, Sandur, 19 ár
* Sæmund Frits Jensen, Skálavík, 18 ár
* Símun M. Zachariasen, Tórshavn
* Torleif Jacobsen, Nólsoy, 20 ár
* Tórur Andreasen, Kvívík, 15 ár
* Niels Andreasen, Kvívík, 29  ár
* Andreas Dam Andreasen, Kvívík, 32 ár
* Ólavur Andreasen, Kvívík, 21 ár (Hesir 4, við efturnavninum Andreasen, Tórur, Niels, Andreas og Ólavur, vóru brøður)
* Jákup Pauli Jóannesarson Olsen, Kvívík, 20 ár
* Egil Jacobsen, Kvívík, 18 ár
* Jógvan Sofus Vang, Kvívík, 37 ár
* Emil Forná, Kvívík, 53 ár. 

## Keldur
* **Óli Jacobsen**: "Tá Stella Argus fór - eitt 50 ára minni" í *Miðvikuni* í Sosialinum nr. 206, 24. oktober 2007

## Slóðir
*Joanisnielsen.fo

Bólkur:Skip
Bólkur:Føroya søga
Bólkur:Føroysk fiskiskip
Bólkur:Burturgingin skip og bátar
Jónas Hallgrímsson

**Jónas Hallgrímsson** (16. november 1807 á Reyni í Öxnadal – 26. mai 1845 í Keypmannahavn) var íslendskt skald og náttúrufrøðingur. Hann var ein av stovnarum av tíðarritinum Fjölnir, og har vóru nógvar av søgum og yrkingum hansara prentaðar. Hann doyði í Keypmannahavn í 1845 av blóðeitran, sum stavaði frá fótbroti, sum hann fekk av at detta niður úr stiga. Í 1946 vóru leivdirnar av likami hansara fluttar av Assistenskirkjugarðinum í Keypmannahavn, og jarðaðar aftur á tjóðarkirkjugarðinum á Tingvøllum í Íslandi.

Bólkur:Íslendskir yrkjarar
Bólkur:Íslendskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1807
Bólkur:Andlát í 1845
Bólkur:Frøðingar
Back to the Heavyweight Jam

***Back to the Heavyweight Jam*** er sætta fløga hjá týska techno bólkinum Scooter og varð givin út í 1999. Hon hevur tvær stakfløgur: "Faster Harder Scooter" og eitt remix av "Fuck the Millennium".

## Spælilisti
# Keyser Soze - 1:12
# Watch Out - 4:15
# Faster Harder Scooter - 3:46
# Well Done, Peter - 3:53
# Fuck the Millennium - 4:14
# The Revolution - 4:05
# Psycho - 5:05
# The Learning Process - 4:55
# I'll Put You On The Guest List - 5:11
# Main Floor - 5:35
# Kashmir - 4:44
# No Release - 6:16

## Notes
* "Keyser Soze" samplar ljóðið, ið verður nýtt til at samskifta við rúmdarverurnar úr filminum *[[Close Encounters of the Third Kind]]* frá 1977 , og hetta ljóðið er eisini kent sum ljóðið, ið letur eina hurð upp í James Bond-filminum *[[Moonraker (filmur)|Moonraker]]* frá 1979 . Verður lagið spælt aftureftir, hoyrast orðini "Use your dildo" (Nýt dildoin hjá tær)
* Heitið "Fuck the Millennium" kemur frá einum sangi við sama navni hjá The KLF, givin út í 1997 við dulnevninum *2K*. "Back to the Heavyweight JAMs" kemur eisini frá verkum hjá The KLF.
* "The Revolution" samplar "Who Do I Care" hjá Hermen.

Bólkur:Fløgur
Eschweiler

**Eschweiler** er býur í Týsklandi.

## Ávísing úteftir
* Eschweiler.de - Heimasíða

Bólkur:Býir í Týsklandi
Siumut

**Siumut** er grønlenski javnaðarflokkur, stovnaður 29. juli 1977.
Stovnarar og oddamenn í flokkinum vóru Jonathan Motzfeldt, (valdur í Qaqortoq), Lars Emil Johansen (valdur í Nuuk), og Moses Olsen. Hin 2. juni 2009 gjørdist Aleqa Hammond leiðari fyri flokkin og gjørdist í apríl 2013 Grønlands fyrsti kvinnuligi stjórnarleiðari.

Bólkur:Politiskir flokkar í Grønlandi
Qaqortoq

**Qaqortoq** er ein býur í suður Grønlandi, ið á donskum varð kallaður **Julianehåb**.

Bólkur:Býir og bygdir í Grønlandi
Muhammed

**Muhammad ibn ‘Abdullāh** (eisini stavað **Muhammed** ella **Mohammed**) (uml. 570/571 Mekka – 8. juni 632) er tann mest týðandi profeturin í Islam. 

## Bakgrund
Í umleið ár 500 e.Kr. ár var tað øgiligur ófriður í Evropa, fólk gjørdu innrás í Rómverjaríkið, og tað fór so spakuliga í sundur. Meðan alt hetta hendi runt í Evropa, var alt sera friðaligt í Arabianesi, sum er nesið, har Saudiarabia, Katar, Sameindu Emirríkini, Oman og Jemen liggja. Handilsbýurin Mekka í Saudiarabia hevði stóran týdning fyri fólkið á Arabianesinum. Býurin var tó ikki so nógv at reypa av. Tey ríku útnyttaðu tey fátøku, kvinnur og børn vóru sera illa viðfarin, átrúnaðurin í býnum hevði eiheldur so stóra ávirkan á fólkið, og tey bóðu bara til nógvar ymiskar gudar. 

Í ár 570 e. Kr. varð Muhammed føddur í Mekka. Longu sum 6 ára gamal misti hann bæði foreldrini og mátti tí liva ógvuliga fátæksliga í býnum. Muhammed var altíð eitt sindur ørkymlaður um korini í býnum og helt eisini, at tað var skeivt, at fólk bóðu til allar hesar smágudarnar. Ein dagin kom eingilin Gabriel fram fyri Muhammed. Muhammed segði fólkinum í Mekka frá hesum, og at tann einasti eini gudurin var Allah, og at tað var hann, tey øll skuldu biðja til. Muhammed kom við átrúnaðinum islam. 

## Tekningar
Islamska trúgvin forbjóðar myndum av Muhammed, og tað vóru 12 keiputekningar av profetinum, sum hin 30. september 2005 vóru prentaðar í Jyllands Postinum sum í 2006 høvdu við sær ógvislig mótmæli móti Danmark, og eitt nú vóru ambassadurnar í Damaskus og Beirut brendar. Í februar 2006 vóru í minsta lagi 139 fólk deyð í mótmælisgongum í muslimskum londum. Kurt Westergaard var ein av teimum 12 teknarunum, hann teknaði eina mynd av Muhammed sum ein terroristur við eini bumbu í turbanini á høvdinum, eins og Aladdin hevði eina appelsin í turbanini, og tað fekk muslimska heimin upp at koyra. Morðroynd varð eisini framd ímóti teknaranum, sum varð noyddur at liva á ókendum bústaði í fleiri ár. 

Fólk vóru eisini í øðini um, at ein bólkur á Facebook mælti fólki til at tekna profetin Muhammed. Amerikanska flaggið bleiv m.a. brent í Pakistan, eins og donsk og norsk fløgg eisini vóru brend.

Bólkur:Islam
*
Heimshav

Eitt **heimshav** er eitt størri saltvatnsøki. Meira enn 70 % (umleið 360 mill. km²) av arealinum á jørðini er dekkað av samanhangandi mongdum av saltum vatni, sum verður nevnt heimshavið. Miðaldýpdin á heimshavinum er 3.800 metrar. Heimshavið kann býtast sundur í 1 til 5 heimshøv. Atlantshavið, Kyrrahavið og Indiska Havið verða nevnd **heimshøv**. Harumframt verður Íshavið onkuntíð roknað sum eitt heimshav, og onkuntíð verða bæði høvini, sum eru við teir báðir pólarnar roknaði sum heimshøv. Havið við Arktis verður nevnt Norður Íshavið, meðan havið við Antarktis verður nevnt Suður Íshavið.

Bólkur:Høv
Dálking

**Dálking**; Tilfar og loftsløg, sum eiga ikki at vera har, spilla umhvørvið hjá plantum og dýrum, sum liva har. Jørðin er serlig, men viðkvom. Tá ið vit dálka við evnavørum, oyða vit lívsneyðug virði.

Dálkan stendst fyrst og fremst av ídnaðinum og ávirkar allan heimin. Evni til landbúnaðin hava eitrað moldina og verða ikki úrskild í føðsluliðunum; ídnaðarburturkast og evnafrøðiligt avlop verða tveitt í havið ella í áirnar; eitrandi loftevni úr verksmiðjum og orkuverkum og bilroykur dálka loftlagið og eru atvold til súrt regn, sum týnir skógir og vøtn og tærir bygningar. Loftdálkanin hevur eisini sett hol á ozonlagið, sum verjir jørðina fyri fagurbláu sólargeislunum. Hesir geislar kunnu elva til krabbamein hjá fólki og dýrum. Vaksandi orkunýtslan og skógartýningin økja um vakstrarhúsárinið, sum ger, at tað verður heitari á jørðini. Tað kann elva til stórar og álvarsamar veðurlagsbroytingar.

## Dálkað luft
Verksmiðjur, serliga tær, sum nýta steinrunnin brennievni, goysa vandamiklan royk upp í luftina, sum ringur fyri lunguni. Hann ger eisini regnið súrt.

## Brennandi skógir
Síðani 1945 eru fleiri enn 40 % av tropiska regnskóginum feld til timbur og dyrkilendi. Tá ið skógur hvørvur, hvørvur heimið hjá nógvum dýrum og plantum.

Bólkur:Vistfrøði
Oyðimørk

**Oyðimørk**: Ógvuliga turt stað, har tað regnar minni enn 25 cm árliga. Oyðimerkur eru turrastu støð í heminum. Ofta eru tað støð sum t.d. í Afrika. Oyðimerkurnar vaksa alla tíðina. Eini 20 % av jørðini eru oyðimørk. 

Fólk, sum búgva nærindis oyðimørk, nýta gróðurin til føði ella brenni, so við og við verður oyðið, og torført er at fáa nakað at vaksa har aftur. Menniskju klára seg bara í tveir mánaðar við ongum mati, men bara nakrar fáar dagar við ongum vatni. Kortini búgva trýhundrað milliónir fólk í oyðimørkum . Sum til dømis dogonfólkið í Sahara. 

Tær størstu oyðimerkurnar eru:

# Gobioyðimørki 
# Kalaharioyðimørkin
# Libyaoyðimørkin
# Oyðimerkurnar í Avstralia
# Saharaoyðimørkin

## Keldur


Bólkur:Landafrøði
Bólkur:Oyðimerkur
Korallrivið Mikla

**Korallrivið Mikla** (enskt: *Great Barrier Reef*) fram við landnyrðingsstrondini í Avstralia er 2000 km langt og størsta livandi fyribrigdi í heiminum. Rivið er vorðið til av elasmáum koralldýrum. Fleiri enn 2000 fiskasløg halda til her. Ógvuliga mong ferðafólk koma til Korallrivið Mikla, men nógv frítíðarvirksemið kann skjótt dálka og oyðileggja rivið. Til tess at verja tað, er tað komið undir tey øki, ið verða roknað sum felagsogn hjá mannaættini. 

## Sí eisini

* Avstralia
* Korallriv

Bólkur:Avstralia
Bólkur:Heimsarvar
Bólkur:Høv
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Queensland
Vestursahara

**Vestursahara** er oyðimarkarland sunnan fyri Marokko í Útnyrðingsafrika. Har búgva uml. 540 000 fólk. Størsi býurin og høvuðsstaður er El Aaiún. Vestursahara er hersett av Marokko; Vestursahara bleiv í 1975 hersett av Marokko, eftir at Spania tók seg úr landinum. Vestursahara er landið har flytifólkið saharawiar hava búð síðani langt áðrenn nakar fór at gera landamørk í Afrika. Í dag býr ein stórur partur av saharawiunum í flóttafólkalegum eystanfyri Vestursahara, í Algeria. Eitt harðrent marrokanskt stýrið hevur fingið fólk at flýggja inn í oyðimørkinina í Algeria. Altjóða samfelagið góðtekur ikki at Marokko hevur lagt landið undir seg, og ST-samtyktir vísa á at tað eru saharawiar sum eru røttu eigarar av landinum.

## Søga

Áður var tað undir sponskum yvirræði. Síðan 1976 hevur Marokko kríggjast her fyri at fáa yvirvaldsrætt yvir økinum og dýru steinsløgunum í landinum. Marokko hertók Vestursahara í 1979. Ímóti marokkanum er Polisario, geriljaeild av oyðimarkarfólkum, ið vilja vinna Vestursahara fult frælsi.

## Landalæra

**Av kendum býum kunnu nevnast**

* El Aaiún / Laâyoune (størsti býur og høvuðsstaður)

* Semara

* Bu Craa

* Cabo Bojador

* Guelta Zemmur

* Ad Dakhla

* Bir Gandús

## Sí eisini

* Afrika
* Marokko

Bólkur:Afrika
Skordýr

**Skordýr** eru dýr og hoyra undir liðadýr. Skordýr er tann størsti djórahópur sum er til. Hesin hópur av lítlum verum, fyllur heili 80 % av øllum livandi skepnum á jørðini. Umleið 1 millión sløg av skordýrum eru blivin skrásett, og støðugt fleiri vera funnin, bæði í teimum heitu londunum og í okkara Norðurlondum. Hildið er, at millum 2-30 milliónir av skordýrum eru ikki blivin skrásett enn. Skordýr verða skift sundur í 30 høvuðsbólkar. Klukkurnar eru størsti bólkurin. Sambært skordýraserfrøðingum (entomologum) eru sløgini fleiri enn 300.000. Flestu skordýr hava veingir onkuntíð í lívskringinum. Summi eru tó veingjaleys, t.d. frumskordýrini - diplúrur, fjørutrøll og silvurfiskur. Loppur eru eisini veingjaleysar. Tær hava mist veingirnar, sum tær eru mentar. Skordýr eru liðdjór, á latíni *Arthropoda*. 

Tað eru nøkur felags eyðkenni fyri skordýr. 

# Skordýr hava beinagrind uttaná. 
# Hjá vaksnum skordýrum er kroppurin býttur í trýggjar partar: høvd, framkroppur og afturkroppur. 
# Tað vaksna skordýrið hevur 6 bein.


Bólkur:Liðadýr
Keiro

**Keiro** er høvuðsstaður Egyptalands. Í Keiro og økinum rundanum búgva 17,8 mió. fólk. Býurin er næststørstur í Afrika og ein av teimum býum sum veksur skjótast. Íbúðarneyðin er ovurstór, og mong av teimum, sum flyta til býin, mega búgva í skitnum, ovbygdum fátækrabýlingnum. Mong búgva ímillum leiðini í *Býi Teirra Deyðu*, sum er ovurstórur leiðisgarður í útryðjuni í býnum. Fólk hava eisini búsett seg á tekjunum á mongu háhúsunum í Keiro.

## Sí eisini

* Afrika
* Egyptaland

Bólkur:Høvuðsstaðir í Afrika
Bólkur:Miðeystur
Bólkur:Egyptaland
Apartheid

**Apartheid;** Rasuskilnaðarpolitikkur. Politisk skipan, sum áður var í Suðurafrika. Býtti fólk sundur eftir húðarliti.

## Sí eisini

* Suðurafrika

Bólkur:Afrika
Bólkur:Søga
Borgarakríggj

**Borgarakríggj** *(eisini nevnt: innanlandsstríð)*; vápnaður bardagi ímillum bólkar, sum stríðast um vald í sama landi.

## Sí eisini
* Amerikanska Borgarakríggið

Bólkur:Bardagar
Bólkur:Borgarakríggj
Rasuskilnaður

**Rasuskilnaður** eisini nevnt **rasisma** er tann áskoðan, at eins egna fólkaslag er nógv betri og mætari enn onnur fólkasløg, og at tað rættvísgerð, at onnur fólkasløg ikki verða viðfarin eins. Nútíðar nýtsla av orðinum rasisma ella rasuskilnaður verður ofta brúkt í týdninginum "rasudiskriminatión", tvs. tá fólk verða viðfarin annarleiðis orsakað av tjóðskapi, húðarliti, trúgv ella øðrum líknandi viðurskiftum. Orðini rasisma og rasuskilnaður verða ofta knýtt at ólógligum gerningum, sum kunnu skaða onnur, tað kann t.d. vera ekstremisma, hatur, xenofobi, separatisma, hópdráp (orsakað av etniskum uppruna), terrorisma osfr. Í 19. øld var vanliga fatanin millum vísindafólk, at mannaættin var býtt sundur í ymiskar rasur (fólkasløg), og at summar rasur vóru hægri mentar enn aðrar, og at tað rættvísgjørdi, at munur var gjørdur millum hesi ymisku fólkasløgini. Nøkur dømi um rasismu og rasuskilnað er apartheit í Suðurafrika, trælahandil, tá fólk úr Afrika vóru tikin og førd til Amerika har tey vóru seld sum trælir til hvít fólk, serliga til plantasjueigarar. Eitt annað dømi er nazisman og antisemitisman í Týsklandi, sum bleiv brúkt til at rættvísgera, at jødar, samkynd, fólk við breki og onnur fólk sum onkursvegna vóru øðrvísi, vóru tikin og send í týningarlegur at arbeiða hart ella fyri at verða dripin. 
Fleiri lond hava nú lógir sum skulu forða fyri, at fólk kunnu blíva viðfarin øðrvísi ella verri enn onnur orsakað av trúgv, húðarliti, etniskum viðurskiftum, seksuellari orientering osfr. Tað mótsatta av rasismu er antirasisma. ST hevur síðan 1948 arbeitt við at minka um rasismu og at gera tað ólógligt at viðfara fólk øðrvísi orsakað av tjóðskapi, húðarliti, trúgv, seksuellari orientering ella øðrum líknandi viðurskiftum.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Rasuskilnaður
Latínamerika

Tey lond í Amerika, har almenna málið er spanskt ella portugisiskt. Portugal fekk Brasil, og tí er málið har portugisiskt. Spania fekk hini, og har er høvuðsmálið spanskt. Bæði málini eru ættað frá latíni, haðan navnið *Latínamerika*. 

Vanliga nýtt sum felagsnevni á Meksiko, Miðamerika og Suðuramerika.

Bólkur:Amerika
Bólkur:Heimspartar
Nilá

**Nilá** er longsta á í heiminum og rennur úr Viktoriuvatni í Kenja og norður ígjøgnum Sahara og út í Miðjarðarhav. Hon rennur ígjøgnum Etiopia, Sudan og Egyptaland. Úr ánni fæst drekkivatn, vatn á akurlendið og fiskur. Nilá hevur verið og er ein ógvuliga týdningarmikil flutningsleið í Egyptalandi og Sudan. Harumframt ger vatnið í Nilá, at tað ber til at velta jørðina í tí turra oyðimarkarveðurlagnum. Áin er eisini væl umtókt ímillum ferðafólk. Tey sigla niðan eftir ánni í ferðamannaskipum ella seglbátum, nevndir *felucca*, at síggja mongu fornminnini í Egyptaland. Ein tann longsta og størsta áin í verðini er Niláin. Norðasti (niðasti) partur av Nilánni rennur gjøgnum oyðimarkarøki, sum er millum tey fjølbygdastu í heiminum. Har reka tey ógvuliga nærtøknan landbúnað. Tað ber til, tí at Niláin hevur við sær føðsluríka móru úr fjøllunum í Uganda og Etiopia, og hendan móran hevur sum frá er liðið gjørt lendið í Egyptalandi væl egnað til akrar og veltur. Men síðan Assuanbyrgingin varð bygd, førir Niláin ikki longur líka nógva móru við sær. Nú taða tey í staðin akrar og veltur við handilstøðum. Um 99 % av fólkinum í Egyptalandi býr í Nildali og á Niloyrunum. Áin er lívæðrin í landinum og veitir landbúnaðinum, ídnaðinum og bústøðunum vatn. Tá ið Aswanbyrgingin varð bygd um Nilá, varð ovurstórt lendi sett undir vatn. Enn er tað størsta byrgda vatn í heiminum og verður kallað Nassarvatn eftir forsetanum tá, Gamal Abdel Nasser.

## Kelda


Bólkur:Áir
Bólkur:Afrika
Bólkur:Egyptaland
Bólkur:Sudan
Jødadómur

**Jødadómurin** varð til um 2000 f.Kr., tá ið hebrear settu seg niður í tí, sum nú mest er Ísrael. Jødadómurin er upprunin at hinum báðum átrúnaðunum, ið bara hava ein gud, kristindóminum og islam. Eingin ávísur maður verður sagdur at hava stovnað jødadómin, men Ábraham var fyrsti oddamaðurin. 

Jødar vænta, at sendiboð Guds, Messias, skal koma og bøta um lívkorini í heiminum. Messias skal endurstovna gamla kongsríki jøda. Ríkið fór til grundar í 6. øld f.Kr. Halga bók teirra er jødiska Bíblian - Gamla Testamentið, og týdningarmest er Toran - tær fyrstu fimm Mósebøkurnar. Eftir jødajagstranirnar í Evropa, stovnaðu jødarnir sítt egna ríki Ísrael í 1948, men enn búgva nógv flestu jødar víða um í heiminum. 

Átrúnaðarligur leiðari eitur *rabbinari*. Hann lærir jødar lógirnar og leggur tær út. Rabbinarar granska og lesa tvær halgibøkur, Talmud og Tora, sum eru skrivaður á bókarullur. Í Talmud stendur, hvussu jødar eiga at liva, og hvussu lógirnar eru at skilja. Retttrúgvandi jødar (ortodoksir) liva eftir skriftunum og halda tey mongu boðini til lítar. Boðini eru m.a. um mat og klædnabúna, til dømis er ikki loyvt at eta skeljadýr ella svínakjøt. Jødar, ið ikki eru "rætttrúgvandi", halda ikki boðini so strangliga. 

Jødar halda gudstænastu í sýnagoguni. 

## Jødatekn

Teknið hjá jødum er sekshyrnta dávidsstjørnan. 

Í øldir, í ringum og góðum tíðum, hevur frásøgnin um makkabearar víst jødum, at einki yvirvald megnar at týna tey, sum stríðast fyri síni trúgv og at liva, sum tey sjálv vilja. Menorain er til minnis um hetta stríð og sigurin. 

## Halgidagar

* **Hanukka**: Ljósanna høgtíð, átta dagar á vetri. Tá ið makkabearaherurin tók Jerúsalem, sóu teir, at templið var illa farið og vanært. Á altarinum stóð standmynd av grikskum gudi. Judas Makkabeus vígdi hátíðarliga templið av nýggjum til Gud jødanna, meðan hann tendraði ljós á einum menora, sum er sjeygreindur ljósastaki. Hann gav boð um, at jødar sama dag á hvønn ári skuldu hátíðarhalda vígsluna, halda høgtíð, nevnd "hanukka". Í átta dagar, skuldu teir brenna ljós, eitt ljós fyri hvønn dag, og syngja Harranum tøkk og lov. 
* **Sabbat**: Hvílidagur hjá jødum frá fríggjakvøldi til leygarkvøld. 
* **Purim**: Høgtíð, tíðliga um várið. 
* **Pezach**: Páskir, átta dagar á vári. 
* **Sukkoth**: Leyvskálahøgtíð, níggju dagar á heysti til minnis um ferðina í oyðimørkini úr Egyptalandi.
* **Rosh Hashanah**: Nýggjárshøgtíð, tíðliga um heystið. 
* **Shavour**: Búnaðarhøgtíð um várið. 
* **Jom Kippur**: Iðranardagur, tíggjundi dagur í nýggja árinum. Mesta høgtíð, fastað verður í 24 tímar.

Bólkur:Jødadómur
Bólkur:Átrúnaður
Reyði Krossur

**Reyði Krossur** er altjóða felagsskapur, ið rekur hjálpararbeiði í friðartíð og krígstíð. Reyði Krossur er heimsins størsti hjálparfelagsskapur, ið var settur á stovn, at verja mannalív og heilsu, at tryggja virðing fyri øllum menniskjum og at fyribyrgja og linna um menniskja líðing. Í islamskum londum eitur felagsskapurin **Reyði Hálvmáni**. Henri Dunant stovnaði henda felagsskap at hjálpa løstaðum hermonnum í kríggi. Í seinnu helvt í 19. øld komu nógvir Reyðakrossfelagsskapir í ymsu londunum. 16. apríl í 1926 var Reyðikrossur í Føroyum settur á stovn sum amtsdeild undir Dansk Røde Kors (1876), og 31. oktober í 1992 varð navnið broytt til Føroya Reyðikrossur. Felagsins standur er nú sjálvstøðugt felag undir Dansk Røde Kors. Reyðikrossur rekur menningarhjálp og vanlukkuhjálp og arbeiðir fyri mannarættindum. 

## Reyði Krossur Føroya

Reyði Krossur hevur virka í Føroyum í 83 ár, og er mangt manngott arbeiði gjørt øll hesi árini. Bjargingarringar hava verið settir upp kring landið, brúkt klæðir vera savnaði inn og latin teimum, ið hava tørv á tí, endurnýtslu handlar eru, nógv skeið í fyrstuhjálp vera hildin, samarittarnir hjálpa til á tiltøkum, vitjunartænastan tryggjar góða samveru til tey, ið eru einsamøll og mangt annað verður gjørt hvønn dag her á landið. Eisini hevur Reyði Krossur Føroya lati stuðul til útheimin, bæði til menningarhjálp, eitt nú tá jarðskjálvtin rakti Haiti í 2010 og tá hungursneyðin rakti Eysturafrika í 2011. Og til menningarstuðul, sum til dømis heilsuprosjektið í Kambodja, har fleiri bygdir í norður eystur Kambodja fingu stuðul, at byggja vatnbrunnar og at fáa frálæru í reinføri.

## Slóðir
*Reyði Krossur Føroya á Facebook
* Almenna danska heimasíðan
* International Red Cross og Red Crescent Movement 
* Altjóða Reyða Kross-nevndin

Bólkur:Felagsskapir
Taoisma

**Taoisman**, ið tók seg upp í Kina um 300 f.Kr., er vegurin (tao) til einfalt lív og levnað leys av øllum jarðligum strevi. Endamálið hjá teoistum er at liva í samljóði við náttúruna, so at javnvág verður ímillum tann óvirkna kvinnupartin av likaminum (yin) og tann virkna mannpartin (yang). Taoistar trúgva á mangar gudar, og lívsendamál teirra er at liva í samljóði við náttúruna. Kinverjin Lao-Tze stovnaði henda átrúnað um ár 300 f.Kr. Taoisman er mest í Kina og aðrastaðni í Eysturásia. 

Bólkur:Taoisma
Bólkur:Heimspeki
Bólkur:Átrúnaður
Bólkur:Kina
Jens Stoltenberg

**Jens Stoltenberg** (føddur 16. mars 1959 í Oslo) var forsætisráðharri í Noregi frá 2005 til 2013. Eisini forsætisráðharri 2000–2001. Formaður Arbeiðarafloksins síðan 2002, og stórtingsmaður fyri Oslo síðan 1993. Vinnu- og orkuráðharri 1993–1996 og fíggjarráðharri 1996–1997. Stoltenberg hevur mangan nevnt móður sína sum størstu fyrimynd sína; Karin Stoltenberg hevur sagt frá, at hon ætlaði sær at vera granskari og var í holtur við at útbúgva seg innan ílegugransking, tá hon síðst í fimmtiárunum hitti Thorvald Stoltenberg og giftist honum. Tey fingu trý børn, Jens, Ninni og Camilla. 

Jens Stoltenberg verður aðalskrivari í NATO; hann byrjar í starvinum tann 1. oktober 2014 og tekur við eftir danan Anders Fogh Rasmussen. Sambært vælvitandi keldum var tað týski kanslarin, Angela Merkel, sum mælti til at velja Jens Stoltenberg til aðalskrivara í NATO. Keldurnar vita eisini at siga, at Barack Obama tók beinan vegin undir við týska kanslaranum. 

## Sí eisini
* Jens Stoltenbergs 1. stjórn
* Jens Stoltenbergs 2. stjórn

## Ávísingar úteftir
* Regjeringen - Statsministerens kontor
* Arbeiderpartiet

Bólkur:Norskir politikarar
Bólkur:Forsætisráðharrar Noregs
Bólkur:Stórtingslimir
Bólkur:Føðingar í 1959
Hav

**Hav** er sjógvur landa millum, sjógvurin uttansyndis. Hav fjalir 71 % av jarðarknøttinum, og alt tað, vit rokna sum hav, hongur meira ella minni saman. Í veruleikanum er alt eitt stórt hav; men vanliga býta vit tað sundur. Vit tosa um trý heimshøv: Atlantshavið, Indiahavið og Kyrrahavið. Øll onnur høv kunnu roknast sum partar av hesum trimum; men ofta verða smærri havøki býtt frá. 

Plast elvir til stórar trupulleikar í heimshøvunum. Uml. 8 milliónir tons av plasti verða latin út í havið um árið. Av hesum 8 milliónum tonsunum av plasti, sum enda í havinum um árið, søkka 70% til botns. Tað kann skjótt enda við, at meiri plast verður í havinum enn fiskar. Áleið 100,000 súgdjór og skjaldbøkur og 1 millión sjófuglar doyggja hvørt ár, orsaka av plasti. 95% av øllum sjófuglum hava evarska lítil plastpetti í maganum. Tá djór eta plast, kemur mikroplast í tann matin, vit eta úr havinum. Heimsmál nr. 14 hjá ST er m.a. um at minka dálkingina av høvunum.

## Vert at vita

* Djúpasta hav í heiminum: Marian djúpálur (enskt: Mariana Trench, danskt: Marianergraven) í Kyrrahavinum (10 924 m).

## Sí eisini
*Sjógvur

## Slóðir

Bólkur:Høv
Bólkur:Landafrøði
Bólkur:Vatn
Høgni Reistrup

**Høgni Reistrup** ella **Högni Reistrup** sum er navnið hann brúkar sum tónleikari (føddur 1984) er ein føroyskur sangari, sangskrivari, tónleikari og rithøvundur, útbúgvin miðlafrøðingur (cand.mag í miðlavísindum). Hann hevur givið út fýra fløgur. 

Fjórða útgávan hjá Högna Reistrup við heitinum "Áðrenn vit hvørva" kom út 2. desember 2013. Útgávan er tøk á plátu, fløgu og talgilt. Upptøkurnar eru framdar í Berlin og í Reykjavík. Framleitt tilfarið á "Áðrenn vit hvörva" hava Janus Rasmussen og Ólavur Jákupsson. 

Fyrsta staklagið av "Áðrenn vit hvörva" var *Vegurin*  

Hann gav út sína fyrstu fløgu 11. juli 2007 við heitinum "Hugafar á ferð". Fløgan fekk góð skoðsmál og millum annað 4/6 stjørnur í viðurkenda danska tónleikablaðnum Gaffa. Sangurin *Vit vita at so er* av fyrstu útgávuni lá ovast á hittlistanum í føroysku útvarpssendingini *15 tær bestu* i 8 vikur.

Høgni er eisini rithøvundur. Hann gav út bókina Valið og valdið í 2011 saman við Stefani í Skorini. Í bókini greina 17 ymiskir frøðingar løgtingsvalið við útgangsstøði í servitan teirra. Í 2012 góvu Høgni og Heri á Rógvi út bókina Exit Føroyar, ið fekk sera nógva umrøðu.

## Útgávur

### Tónleikaútgávur
* *Áðrenn vit hvørva*, 2013. Fløgan er tikin upp í Berlin og Reykjavík og ljóðblandað í Íslandi av Janusi Rasmussen. Janus Rasmussen og Ólavur Jákupsson framleiddi fløguna. Hon kom út 2. desember 2013. Á fløguni eru ellivu skeringar. Tekstirnir eru á føroyskum.
* *Samrøður við framtíðina*, 2011. Fløgan er tikin upp í Føroyum og ljóðblandað í Íslandi av íslendinginum Styrmir Hauksson. Janus Rasmussen framleiddi fløguna. Hon kom út í november 2011. Fløgan telur tíggju skeringar við føroyskum tekstum.    
* *Trý fet frá tilveruni*, 2010. Tónleikurin er tikin upp í Føroyum og ljóðblandaður í Dublin av íranum Kieran Lynch. Fløgan kom út 1.mars 2010. Fløgan telur tíggju skeringar við føroyskum tekstum. 
* *Hugafar á ferð*, 2007. Tónleikurin er tikin upp í Føroyum. Fløgan telur tíggju skeringar við føroyskum tekstum.

### Bókaútgávur
*2011 - Valið og valdið, Høgni Reistrup, Stefan í Skorini, (17 ymsir frøðingar greina løgtingsvalið út frá ymiskum sjónarmiðum), 258 síður, ISBN:978-99918-71-74-5
*2012 - Exit Føroyar, Heri á Rógvi og Høgni Reistrup, (um fólkafráflyting úr Føroyum), Sprotin
*2015 - Framtíðin er okkara, Høgni Reistrup, (um føroyskan politikk og eitt sjálvbjargið samfelag), Sprotin

## Útbreiðsla
Umframt at tónleikurin er nógv spældur í Føroyum, hevur hann eisini verið at hoyrt í millum annað Íslandi, Týsklandi, Onglandi, Skotlandi, Danmørk, Grønlandi og Finnlandi. 

## Vinnuvirksemi
Høgni Reistrup hevur stovnað og er stjóri í fyritøkuni Guide to Faroe Islands, sum er ein marknaðarpallur fyri upplivingar til ferðafólk.

## Keldur


## Slóðir
* Facebook síða.

Bólkur:Føðingar í 1984
Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Sangskrivarar
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroysk vinnulívsfólk
Bólkur:Frøðingar
Teokrati

**Teokrati**, eisini nevndir **gudastýri**, er í landi, har prestaskapurin hevur alt vald, og stýrir eftir halgu bókum sínum. Í Iran eru tað mullaharnir - skriftlærdir muslimar og prestar, sum hava valdið, hóast stjórnarvaldið ikki er á átrúnaðarligum hondum. Stýrisskipanin í Vatikanríkinum, minsta ríkinum í heiminum, er bæði gudastýri og kongsveldi. Ríkisovasti er pávin (Benadikt XVI), ið eisini er oddamaður fyri rómversku katólsku kirkjuni.

Bólkur:Átrúnaður
Bólkur:Ríkisstjórn
Bólkur:Stýrisskipanir
Virðismongd

**Virðismongdin** hjá eini funktión er tann mongdin av virðum, sum ein funktión hevur sum úrslit. Virðismongdin hjá funktiónini f skrivast: Vm(f).

Í eini krossskipan verða tølini, ið hoyra til virðismongdina, skriva upp eftir y-ásanum, eisini nevndur 2. ásur.

Also er virðismongdin tey y-virðini, ið ein funktión kann hava.

## Dømi
Úrslitni hjá sinusi eru einans innan eindarkringin, tí hevur sinus hesa virðismongdina:
::f(x)=\sin(x) \qquad \textrm{Vm}(f)=[-1;1]

Hendan funktiónin hevur einans positiv tøl sum loysnir (um x er eitt reelt tal):
::f(x)=x^2 \qquad \textrm{Vm}(f)=R_+

### Minnislóg
Frummongdin verður altíð skriva eftir 1. ási, og virðismongdin altíð eftir 2. ási. Hetta kanst tú minnast til við at nýta stavraðið, **F**rummongd kemur jú áðrenn **V**irðismongd.

## Sí eisini
*Frummongd

Bólkur:Mongdarlæra
Birmaketta

**Birmakettan** sigst stava frá Burma.

Birmakettur finnast eisini í Føroyum.

## Slóðir úteftir
* Heilagu birmaketturnar

Bólkur:Súgdjór
Ægir

**Ægir** er ein havgudur í norðurlendskari gudalæru, vanliga roknaður millum æsirnar, hóast hann var av jatnaætt; við konu síni Rán átti hann níggju døtur, sum ímynda aldur; teirra millum vóru Bára,  Bylgja, Drøvn, Dúva, Ronn og Unn.

## Fólkanavn
Ægir verður nýtt sum fólkanavn í Føroyum, Íslandi, Noregi og Danmark, og í sniðunum Aegir og Ägir í Svøríki.

## Svimjifelagið Ægir
Í Klaksvík er eitt svimjifelag, sum eitur Ægir, sí Ægir (svimjifelag).

Bólkur:Ásatrúgv