open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reinsaríið

**Reinsaríið** er eitt spælistað í Tórsgøtu í Havn, ið læt upp alment 1. oktober 2014 við einum tiltaki, har livandi tónleikur var á skrá saman við røðum. Punkbólkurin 200 spældi løgini *Við Love skal land byggjast* og *Makka rætt*. Niclas og Lena spældu tvey løg, meðan húspianisturin hjá kommununi, Bárður Johannessen, ið eisini hevur verið verkætlanarleiðari í verkætlanini spældi jazzkendar tónar saman við Ólavi Olsen á flugelhorn. Heðin Mortensen, borgarstjóri, staðfesti í røðu síni, at tað hevði verið vert at bíða eftir hesum spælistaðnum, og at gamli dreymurin um at gera Tórsgøtu til mentanargøtuna í býnum burturav, nú var vorðin veruleiki. Í gøtuni eru nú Reinsaríið, Perlan, Margarinfabrikkin, Tjóðpallurin, Posthúskjallarin, Miðlahúsið umframt fleiri mat- og skeinkingarstøð. 

Reinsaríið varð handað Tórshavnar kommunu 12. september 2014.

Bogi Andreasen var í september 2014 settur í starv sum samskipari fyri Reinsaríið og Perluna.

## Søgan hjá bygninginum
Við avtøku kongliga handilsins varð m.a. sonevnda 'Nýggja Pakkhús' í Vágsbotni (Frederiksvaag) selt á uppboði í 1857. Keyparin var handilshúsið C. F. Siemsen í Hamburg.

Í 1894 seldi keypmaðurin Johannes Hansen, týskur varakonsul, pakkhúsið fyri Siemsen til føroyska handilshúsið M. C. Restorff & Sønner. Konsul Hansen, sum hann kallaðist, var í starvi hjá Siemsen, og seinni keypti hann sjálvur fyritøkuna. Hann myndaði Siemsen í Havn, og harav stavar navnið Hansens pakkhús.

Í 1923 seldi M.C. Restorff & Sønner ognina til Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik, Meiaríið. Keypssáttmálin nevnir ognina 'Hansens pakkhús'. Tey høvdu eitt nú framleiðslu av sápu í pakkhúsinum. Meiaríið helt fram í bygninginum og hevur havt vaskarí og reinsarí fram til 1970-árini. Maria Olsen hevði Reinsaríið í erva til fyri fáum árum síðan, meðan Postverk Føroya hevði eina pakkadeild í neðra.

Tað er sjáldsamt við eini húsaogn uppi í tí nýggjara býnum, har søguligu sporini ganga meira enn tvær øldir aftur til tað gamla samfelagið. Pakkhúsið er harnæst ein vitnisburður um virksemið hjá kongliga handlinum og hjá eitt av fyrstu útlendsku handilshúsunum í fríhandilstíðini, Siemsen, og síðan hjá eitt av fyrstu stóru føroysku handilshúsunum, Restorff - tá ið Føroyar gjørdust fiskivinnutjóð. Bygningurin hevur v.ø.o. staðið uppi og verið í brúktur í fleiri søgulig skeið.

Tórshavnar kommuna hevur átt bygningin síðan 1986.

## Keldur


Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Tórshavnar kommuna
Bólkur:Spælistøð í Føroyum
Bólkur:Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Perlan í Vágsbotni

**Perlan** (í Vágsbotni) var eitt spælistað í Havn til húsið varð tikið niður  17. september 1983. Perlan var ein bygningur, ið stóð beint niðanfyri Havnar kirkju, sum nú er dómkirkja Føroya, og yvir av táverandi Sjómansheiminum, sum nú eitur Hotel Tórshavn. Hon stóð á trýkantinum millum Mylnugøtu og brekkuna niðan á Bryggjubakka. Í 2015 var ein stór trappa gjørd á staðnum, sum samstundis varð fríðka.

Jazzfelagið í Havn, sum blómaði miðskeiðis í sjeytiárunum, helt til í Perluni og skipaði fyri nógvum framførslum við føroyskum og útlendskum tónleikarum. 

Matstova var í Perluni, og listamálarar sum Mikines og William Heinesen hava málað uppi á loftinum í bygninginum, sum fyritøkan Z. Heinesen átti. 

Í desember 2009 læt upp eitt nýtt spælistað í Havn við sama navni sum gamla Perlan, tað liggur í Tórsgøtu, millum Miðlahúsið og Reinsaríið.

## Sí eisini
* Trappan í Vágsbotni

## Keldur


Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Spælistøð í Føroyum
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais

**Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais** (**PUC-MG**) í Brasil varð sett á stovn í 1958 og er ein lærdur háskúli í Belo Horizonte í Minas Gerais landslutinum í Brasil.

## Sí eisini

* Brasil

Bólkur:Lærdir háskúlar í Brasil
Paradox

**Paradox** var eitt Punk Rock-orkestur úr Føroyum. Orkestrið spældi saman frá 2004 til teir góvust at spæla nøkur fá ár seinni. Í 2006 góvu teir út fyrstu tónleikaútgávuna *[[Falling in love]]* sum var á enskum, teir spældu á fleiri konsertum í Føroyum.

Orkestrið upploystist, tá ið Heini, betri kendur sum Corfitz, gjørdist guitarist í orkestrinum The Dreams saman við stórabeiggjanum Eirikur, sum spælir bass í The Dreams. 

## Limir
* Heini Gilstón Corfitz Andersen (nevndur Corfitz) – guitar og sang
* Búgvi Jónleifson Magnussen – trummur og percussion
* Andreas Tykjær Restorff – bass

## Diskografi

Í sambandi við fløguútgávuna vóru fýra stakløg útgivin í 2006:
*The Innocense Of Childhood*, *My own words*, *Perfect way* og *Inside of me*.

### Falling in love
#### Sangir

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Jean-Claude Duvalier

**Jean-Claude Duvalier**, eisini kendur sum **Baby Doc** (**Bébé Doc**) (3. juli 1951 - 4. oktober 2014), var einaræðisharri í Haiti í 15 ár: 1971-1986.   Hann kom til valdið sum 19 ára gamal í 1971, tá pápi hansara, Francois Duvalier (Papa Doc), doyði. Eins og pápin, stýrdi hann fátæka landinum í Karibia við harðari hond. Í 1986 mátti hann rýma orsaka av fólksligum uppreistri. Hann fór til Fraklands, har hann livdi í útlegd í 25 ár. Í 2011 vendi hann aftur til Haiti. Hann sjálvur segði, at endamálið við at venda aftur til Haiti var at heiðra tey yvir 300.000 fólkini, sum doyðu í ógvuliga jarðskjálvtanum 12. Januar 2010.  Afturvendan hansara spældi ikki stillisliga av, og fáar dagar eftir at hann hevði sett bein síni í Port-au-Prince, varð Duvalier ákærdur fyri m.a. mutur og brotsverk móti mannaættini.

Fyrrverandi einaræðisharrin doyði 4. okt. 2014, 63 ára gamal. Hann doyði av einum hjartatilburði. 

## Keldur


Bólkur:Einræðisharrar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1951
Bólkur:Andlát í 2014
Bólkur:Haiti
Márdýr

**Márar** (frøðiheiti: *Mustelidae*) leypa langt og eru sera snúðnir, tá ið teir jagstra t.d. íkornar, mýs, kaninir og fugl. Flestu márasløgini eru avbera skjót ránsdýr, serliga vislur sum t.d. brúður, márar, ildari, minkur og roysikøttur. Tey hava hvassar tenn og eru smidliga vaksin. Márar eru eisini óførir at veiða, har ið trongt er. Teir síggja og hoyra væl og hava framúr tev, so teir kunnu snodda seg fram á fongdýrið. Tenninar eru spískar og góðar at taka við. Minsti márurin, brúðurin, er bara 20 cm long; kortini tekur brúður dýr, ið er nógv størri, enn hon er sjálv, t.d. kaninir. Roysikøttur, eisini nevndur hermalín, er átøkur brúður. Hús- og skógarmárur halda til uppi í trøunum. Báðir eru morreyðir. Onnur márdýr eru grevlingur, minkur og otur. Ungarnir verða lagdir væl í fjaldum reiðri. Fáar vikur gamlir fara teir úr reiðrinum og fara við leiki at venja seg til góð veiðidýr. Í Føroyum eru eingir márar. Men eisini í Føroyum varð roynt at ala mink, men tað datt niðurfyri.

Bólkur:Súgdjór
Minkur

**Amerikanskur minkur**, ofta bert nevnt **minkur** (frøðiheiti: *Neovison vison*), er lítið ránsdjór í márættini. Minkur verða 45-50 cm langur. Hann kemur upprunaliga úr USA og Kanada, men nógvastaðni í Norðurevropa eru eisini villir minkastovnar. Hetta eru minkar, ið eru slopnir úr aligørðum og hava nørt seg. Hann heldur til við vøtn og áir. Í Føroyum hava verið minkagarðar frá 1959 til 1970 og aftur frá 1988 til 1990, men minkar, sum eru rýmdir, hava ikki megnað at lívbjargað sær her. Villur er hann vakurt morreyður við dimmari rót, hann er hvítur um høkuna og kann hava hvítan blett á bringuni. Hann er lágføttur, og ímillum tærnar er nakað av fiti. Kroppurin er 40 cm til 50 cm langur, og halin er 14 til 24 cm. Kallminkurin vigar 1,0 til 1,5 kg, tvær ferðir so nógv sum kvennminkurin. Hann kemur úr USA og Kanada og hevur ongantíð verið búfastur í Føroyum, Íslandi, Grønlandi ella Skandinavia. Hann varð fluttur inn sum alidjór, av tí at skinnið var nógv vert, og sumstaðni er hann rýmdur og er vorðin villur stovnur. Eisini í Føroyum varð rount at ala mink, men tað datt niðurfyri í 1990. Í Grønlandi hava minkagarðar ongantíð verið, og teir minkar, sum fara á land har av fiskiskipum, ið koma úr Kanada, lívbjarga sær ikki. Í Íslandi hevur tað at reka minkagarð verið stórur ídnaður síðan 1931, ofta sum hjávinna á bóndagørðunum, og longu í 1932 rýmdu teir fyrstu minkarnir. Nú er ein villminkastovnur, sum heldur til um at kalla alt Ísland.   

Minkur lagar seg yvirhøvur eftir umstøðunum. Hann tekur tað, hann kemur framá. Minkurin fram við Íslands strendur livir mest av krabbadjórum, fugli og fiski. Inni í landinum etur hann um veturin smáan skógarmýs og laksafisk, men um summarið og várið tekur hann ungar og egg, um heystið mest skógarmýs, men eisini smákykt, sum til dømis humlaflugu. Í Reykjavík komu tey á fyrsta sinni fram á ungar undan villminki í 1937, og teir trivust so væl, at minkur nú á døgum er vanligt djór víða hvar fram við Íslands áir og strendur. Hann livir einsamallur í einum øki, og hann leggur undir einum bakka ella í onkrari holu. Makingartíðin er frá fyrst í mars og inn í apríl, og kvennminkurin makast við fleiri kallminkum. Kvennminkur er kviðin í ein mánað, men gitna eggið festist ikki í lívmóðrina fyrr enn um 15-50 dagar aftan á makingina. Ungarnir verða lagdir í mai til juni í einum væl kløddum bóli. Í leguni eru 5 til 10 ungar, teir eru blindir og næstan naknir. Kvennminkurin elur ungarnar upp. Teir súgva mammuna í 6 til 8 vikur og eru fullvaksnir, tá ið líður á heystið, og kynsbúnir, tá ið teir eru ársgamlir. Villur minkur verður sjáldan eldri enn 4 ára gamal. 

Tey ala mink í minkagørðum í Norðuramerika og Norðurevropa, tí at skinnið er nógv vert. Villminkastovnurin í Íslandi er vaksin stútt og alsamt síðan 1930-árini. Loyvt er at veiða hann alt árið, men síðani 1992 er íslendska stjórnin givin at lata samsýning fyri mink, ið er skotin inni í landinum, og samsýningin fyri mink, ið er skotin í landinum annars, er 25 % minni nú. 

## Sí eisini

* Márdýr
* Ránsdýr

Bólkur:Gnagdýr
Bólkur:Súgdjór
Janus Wiberg Mortensen

**Janus Wiberg Mortensen** (føddur 21. desember 1990 á Tvøroyri) er ein føroyskur tónleikari og fótbóltsleikari, miðvallaleikari og í læru sum maskinsmiður (2014). Í oktober 2014 gav hann út sína fyrstu fløgu við heitinum Breathing. Janus er sonur Dianu Wiberg og Oluf Mortensen av Tvøroyri, sum er løgreglumaður og fyrrverandi fótbóltsleikari við TB. Janus er føddur á Tvøroyri, flutti til Danmarkar, til Keypmannahavnar, við foreldrunum sum ársgamal, meðan foreldrini lósu niðri, og so fluttu tey aftur til Føroya, til Havnar, tá ið Janus var fýra ára gamal. Í løtuni býr hann á Toftum. Janus var gestur í útvarpssendingini Brunsj hjá Kringvarpinum hin 6. oktober 2014, vertur var Eyðfinn Jensen. Í sendingini greiddi hann frá, at tað var Robert Mc Birnie, ið hevði eggjað honum til at gera nakað við tónleikin, eftir at hann hevði sungið í Norðurlandahúsinum í einum tiltaki, sum flokkur hansara luttók í, Robert var lærari hansara tað árið. Janus segði eisini, at hann hevði spælt tónleik nakrar ferðir saman við Jens Marna Hansen.

## Lívsleið

### Lívsleið innan tónleik
#### Tónleikaútgávur
*2014 - *Breathing*, 4 sangir, Lena Andersen hevur yrkt sangirnar, Kristoffer Mørkøre hevur gjørt løgini og staðið fyri upptøkunum.
*2017 - *Mítt vakra Føroya land*, staklag. Orð: Norðleif Wiberg Holm og Jens Marni Hansen, lag: Janus Wiberg Mortensen og Jens Marni Hansen, Hans Poulsen hevur framleitt og ljóðblandað í IntroVers studio á Toftum, Janus Wiberg Mortensen syngur sangin, Margretha Højgard Poulsen syngur kór.

### Lívsleið sum fótbóltsleikari
*2014 - B68
*2012-2013 - B71
*2011 - AB
*2010 - FC Hoyvík
*2009 - AB
*2008 - B36
*Barnaárini - HB

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1990
Bólkur:Føroyskir sangarar
Bólkur:Føroyskir fótbóltsspælarar
Bólkur:B36 leikarar
Bólkur:B71 leikarar
Bólkur:B68 leikarar
Rogier Blokland

**Rogier Philip Charles Eduard Blokland** (f. 16. februar 1971 í Dordrecht) er niðurlendskur málvísindamaður og professari í finsk-ugriskum á universitetinum í Uppsala.

## Lívsleið og gransking
Blokland las á universitetinum í Groningen, tók magistaraprógv í 1997 og doktaraheiti í 2005 við Cornelius Hasselblatt. Aftaná starvaðist hann sum dosentur, gestadosentur og  vísindaligur medarbeiðari á ymiskum universitetum, millum annað í Tallinn, Tartu, á Ernst-Moritz-Arndt-universitetinum í Greifswald og á Humboldt-universitetinum í Berlin.

Frá 2005 til 2006 var hann í starvi í professaraembætinum í finsk-ugriskum málum (Cornelius Hasselblatt) í Groningen og frá 2009 til 2010 røkti hann professaraembætið í finsk-ugriskum/uralskum (fyrr Eugen Helimski) á universitetinum í Hamburg. Í 2011 tók hann við starvinum sum amanuensis í professaraembætinum í finsk-ugriskum málum (Elena Skribnik) á Ludwig-Maximilians-universitetinum í München.

Í 2014 varð Rogier Blokland settur í professaraembætið í finno-ugriskum málum á stovninum fyri samtíðarmál á universitetinum í Uppsala. Undan honum starvaðist Lars-Gunnar Larsson í professaraenbætinum.

Granskingaráhugamálini hjá Blokland eru tey eystursjóvarfinsku, permisku og sámisku málini, har ímillum tekst hann serliga við málføri og skjalfestingar.

## Útgivið <small>(úrval)</small>
;Einevnisrit
*2009 *The Russian loanwords in literary Estonian.* Wiesbaden

;Ritstjórn
*2007 *Language and Identity in the Finno-Ugric World.* Maastricht (saman við Cornelius Hasselblatt)
*2002 *Finno-Ugrians and Indo-Europeans: Linguistic and Literary Contacts.* Maastricht (saman við Cornelius Hasselblatt)

;Grein
*2012 Borrowed pronouns: evidence from Uralic. *Finnisch-ugrische Mitteilungen* 35: 1–35.
*2011 Komi-Saami-Russian contacts on the Kola Peninsula. *Language Contact in Times of Globalization,* ritstj. Cornelius Hasselblatt, Peter Houtzagers & Remco van Pareren. Amsterdam & New York. 5–26 (saman við Michael Rießler)
*2010 Vene mõju eesti keeles. *Keele rajad. Pühendusteos professor Helle Metslangi 60. sünnipäevaks,* ritstj. Ilona Tragel. Tartu. 35–54 (saman við Petar Kehayov)
*2003 The endangered Uralic languages. *Language Death and Language Maintenance. Theoretical, practical and descriptive approaches,* ritstj. Mark Janse & Sijmen Tol. Amsterdam. 107–141 (saman við Cornelius Hasselblatt)
*2002 Phonotactics and Estonian etymology. *Finno-Ugrians and Indo-Europeans. Linguistic and Literary Contacts,* ritstj. Rogier Blokland & Cornelius Hasselblatt. Maastricht. 46–50.
*2000 Allative, genitive and partitive. On the dative in Old Finnish. *Congressus Nonus Internationalis Fenno-Ugristarum* IV. Tartu. 421–431 (saman við Nobufumi Inaba)

## Leinki
* Rogier Blokland á heimasíðuni hjá LMU München 
* Rogier Blokland á heimasíðuni hjá universitetinum í Uppsala

Bólkur:Føðingar í 1971
Bólkur:Niðurlendskir málfrøðingar
Anna Maria Olsen

**Anna Maria Olsen** er ein føroysk songkvinna. Hon var ein av limunum í kvinnutónleikabólkinum Divaz til bólkurin skifti navn til Flamma, tá var hon ikki við longur. Hon gav út sína fyrstu fløgu í egnum navni í oktober 2014, tá fløgan Sálareygað kom út. Talan er um eina fløgu við tólv sálmum á føroyskum, sum Anna Maria hevur sungið í Vesturkirkjuni, har upptøkurnar fóru fram. Pápi hennara, tónasmiðurin Knút Olsen, hevur gjørt nøkur av løgunum á fløguni og spælir harmoniku á fløguni. Finnur Hansen stóð fyri upptøkunum og spælir eisini okkurt ljóðføri, meðan Leif Hansen spælir orgul á fløguni. Anna Maria syngur við á fløguni Haldurs Cafe, og ein av sangunum á fløguni Asbest hjá Mpiri. Hon hevur eisini sungið saman við Jens Marna Hansen, t.d. sangin You'r the Greatest, sum finst sum videolag á Youtube, tað er BenHan Studios, ið hevur gjørt videofilmin til lagið. Anna Maria er systir Jensinu Olsen. Tær báðar hava sungið saman m.a. í sendingini Mælt hjá Kringvarpinum, har tær sungu sangin Men lívið lær.

## Útgávur
### Egnar útgávur
*2014 - *Sálareygað*

### Við Jan Petersen
* 2014 - *Enter* -  Anna Maria syngur sangin *Sum í fongsli*, Haldur Suni Johansen eigur orðini, meðan Ingun Simonsen eigur lagið.

#### Við Mpiri
*2003 - DQ (saman við Jensinu Olsen)

## Heiður
2011 - Tilnevnd Planet Awards

## Keldur


## Slóðir
*Facebook-síðan hjá Annu Mariu Olsen

Bólkur:Føroyskar songkvinnur
Korn

**Korn** er vanligasta landbúnaðarvøran til mannføði. Eitt korn er eitt fræ. Umframt vanliga grasið eru kornsløgini eisini grassløg. Tey trý týdningarmestu kornsløgini eru mais, rís og hveiti. Tey verða velt í nøkunlunda somu nøgd. Vórðu tey javnt býtt til hvørt mansbarn á foldum, høvdu 80 kg verið í part av hvørjum slagnum. Týdningarmesta kornslagið eftir mais, rís og hveiti er bygg. Heimsframleiðslan av henni er minni enn helmingurin av tí, ið dyrkað verður av hvørji av teimum trimum undannevndu. Rugur og havri hava upp aftur minni týdning. Teir verða í høvuðsheitum nýttir til dýrafóður. Tropisku kornsløgini durra og hirsa verða harafturímóti í høvuðsheitum nýtt til mannaføði í Afrika og í Asia, og har eru tey stórur partur av føðini.  Kornsløg, ið verða allýst sum fullkorn eru hveiti, rugur, bygg, havri, rís og hirsi. 

Gluteninntoleransa (cøliaki) er ein lutfalsliga vanlig sjúka. Fólk við cøliaki tola ikki matvørur, sum innihalda gluten, og kunnu gerast sera sjúk av hesum. Gluten finst í øllum teim vanligastu sløgunum av korni – rugi, bygg, hveiti og havra, og er sostatt at finna í sera nógvum matvørum. 

## Kornsløg

Vanligastu kornsløgini.

* **[[Rís]]**: Tvey sløg eru, mýrirís og fjallarís. Mýrisrísið hevur nógv størra týdningin.
*  **[[Hveiti]]**: Tvey høvuðssløg eru, summar- og vetrarhveiti. Vetrarhveiti verður sádd um heystið, summarhveiti um várið.
* **[[Mais]]**: Mesta maisøkið er í eystastu statunum í USA. Har veksur umleið helmingurin av heimsins mais.
*  **[[Rugur]]** verður m.a. brúktur til rugbreyð. 
* **[[Havri]]** verður mest brúkt til dýraføði 
* **[[Bygg]]** verður mest brúkt til dýraføði.  
* **[[Hirsa]]** 
* **[[Spelt]]**
* **[[Rúghveiti]]**
* **[[Durra]]**

Bólkur:Plantufrøði
Bólkur:Matur og drekka
Rís

**Rís** er eitt kornslag. Tvey sløg eru: mýrirís og fjallarís. Mýrisrísið hevur nógv størra týdningin. Mýrisrís er aðalkosturin hjá millum triðjingi og helmingi av heimsins íbúgvum. Tí er rís eitt sera týdningarmikið kornslag. Rís skal hava í minsta lagið 21 ºC í meðal teir fimm vakstrarmánaðirnar, og tí veksur hetta helst í subtropunum og tropunum. Vanliga verður rísið sáað í teigum, og meðan sáðið spírar, verður markin gjørd til reiðar. Hon verður pløgd, taðað og sett undir í vatni. Síðan verða smáu rísplanturnar settar niður. Hetta er hart arbeiði, sum so at siga allastaðni enn verður gjørt av mannahondum. Alla vakstrartíðina skulu markrnar standa undir í vatni, og tí eru lágir vallgarðar uttanum tær, sum forða vatninum at renna frá. Eftir fimm mánaðum er rísplantan fullvaksin, og tá verður vatnið veitt burtur, meðan rísið búnast. Heystingin verður nógvastaðni enn gjørd í hond. Hetta er serliga galdandi fyri sera tætt fólkaðu økini í Asia, har illa ber til at t.d. nýta maskinur, tí markirnar eru so smáar, og ei heldur eru ráðini at keypa amboð. 

Uml. fýra fimtapartar av heimsins rísi verður velt í Asia. Týdningarmestu vakstrarøkini eru t.d. við Ganges í bæði Bangladesj og India, í ósalendinum við Yangtsekian í Kina, Reyðu Ánna í Vjetnam, Mekong í Kambodia, Irrawaddy í Myanmar og lágu strandarslættarnir í Indonesia. Onnur rísøki av týdningi eru Podalurin í Italia, Mississippiósin í Arkansas og Nildalurin í Egyptalandi. Meðan flest øll onnur kornsløg bæði verða nýtt til mannaføði og til dýrafóður, verður rísið so at siga einans nýtt til mannaføði. 

Bólkur:Plantufrøði
Bólkur:Matur og drekka
Hveiti

**Hveiti** er eitt kornslag. Tvey høvuðssløg eru, summar- og vetrarhveiti. Vetrarhveiti verður sádd um heystið, summarhveiti um várið. Vetrarhveitin kastar mest av sær, men tá ið vetrarnir eru alt ov kaldir, kann sákornið misfarast av frosti. Tí er tað vandin fyri baldrutum vetrum, ið ger av, hvat slagið ið velt verður. Hveiti veksur allastaðni, har hitin heitasta mánaðin kemur upp á 17 til 18 ºC, og har í minsta lagi 30 cm av avfalli koma niður í vakstrartíðini. Men mesti parturin av allari hveiti verður veltur í tempraðum og subtropiskum øki millum 30º og 50º á norðaru jarðarhálvu, og millum 30º og 40º á sunnaru. Inni í landinum í USA, t.d. í Nebraska og Oklahoma, eru akrar so langt eygað sær. Mest verður dyrkað av hveiti. Landbúnaðurin er sera framkomin. Henda ovurhonds nógva grøðin verður mest dyrkað á teimum víðu fløtunum í Miðvestri, millum ánna Mississippi og Klettafjøll. Í nógv túsund ár eru fræ úr teimum bestu plantunum vald burturúr. Í USA er komið fram til serligt hveitislag, sum stendur ímóti bæði soppum og skordýrum, og eisini fruktar væl.

Á fløtunum í USA, Ukraina, Argentina, Kina, Russlandi og Australia verður velt ekstensivt við stórum maskinum og lítlari arbeiðsorku. Vanliga er tað so har, at hveiti verður velt á sama stað ár undan ári. Í tættari bygdum økjum í Pakistan, Eysturevropa, India og Kina verður hveitin dyrkað intensivt. Tá verður nógv arbeiðsorka løgd í smærri markir og í skiftisvelting við annan gróður, t.e. at skift verður millum hviti og ymiskan annan vøkstur. Á tann hátt verða evnini í jørðini nýtt betur, og vandin fyri sjúkum minkar. 

## Myndir

Mynd:Wheat_P1210892.jpg|Hveitikornið er stórt. Fræ í kornsløgum sum hveiti og øðrum grøsum, næla við eittans gróðrarblaði. Hesi plantusløg verða nevnd einnælingar.
Mynd:Wheat_in_sack.jpg|Vanlig hveiti.
Mynd:USDA_wheat.jpg|Hveiti finst í sera nógvum matvørum.
Mynd:PAMPAS.png| Búnaðarmynstrið uttan um Pampas. Týdningarmesta landbúnðarlendið í Suðuramerika er Pampas, ið er óføra vítt slættlendi norðan úr Brasil og Uruguai, og suður ímóti Argentina; nógv hveiti verður velt í hesum lendi. 


## Framleiðslulond

## Kelduávísingar


Bólkur:Plantufrøði
Bólkur:Matur og drekka
Mais

**Mais** er eitt kornslag, og víða hvar í verðini hevur mais stóran týdning. Hon veksur við næstan somu treytum sum hveiti. Mais krevur tó eitt sindur meira hita. Ilt er at seta tøl á, tí nógv eru sløgini, og tey eru sera ymisk, tí tey hava lagað seg til ymisk vakstrarlíkindi, ella eru líkindini lagað til teirra. Eitt nú eru tey maissløg, sum vaksa í Danmark, krossað av øðrum maissløgum og soleiðis tillagað vakstrarlíkindunum í Danmark. Mesta maisøkið er tó í landslutunum Iowa, Illinois og Wisconsin í USA. Onki land flytur út so nógva maisi sum USA og har verður velt meira enn helvtin av øllum maisi í heiminum. Har veksur umleið helmingurin av heimsins mais. Mesta fólkið í t.d. Iowa livir av jørðini. Har vaksa m.a. bæði mais og hveiti. Bøndurnir velta óføra nógv av mais; einki land í USA heystar so nógva mais sum Iowa. Tað mesta av korninum verður selt til onnur lond. Óføra væl fruktar á fløtuni í Iowa; har veksur t.d. bæði mais og hveiti. Á slættlendinum í USA velta teir eisini t.d. havra, rug og hveiti; summir bøndur hava eisini víngarðar. Har kann sigast, at jarðarbrúkið er fjøltáttað, og tríggir fjórðingar av maisini verðar nýttir til djórafóður.   Sama mannagongdin er í t.d. Argentina í Suðuramerika, har maisin verður dyrkað millum býirnar Rosario, Bahia Blanca og Buenos Aires. Eisini har verður maisin nýtt at fita neytini av fløtunum vestanfyri. Úr Argentina verður nógv mais eisini seld til djórafóður til m.a. Norðuramerika og Vesturevropa. 

## Keldur


Bólkur:Plantufrøði
Bólkur:Matur og drekka
Jógvan í Skorini

**Jógvan í Skorini** (føddur 9. august 1986) er føroyskur lærari og politikari (Tjóðveldi). Han var borgarstjóri í Eiðis kommunu frá 2013 til 2020 og aftur frá 2025. Hann gjørdist í 2013 Føroya yngsti borgarstjóri.
Jógvan í Skorini hevur undirvíst í skúlunum á Oyrarbakki, Hoyvík og Eiði.

## Keldur


Bólkur:Borgarstjórar í Føroyum
Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Eiðisfólk
Bólkur:Føðingar í 1986
Sionisma

**Sionisman** (á hebraiskum ציונות‎), ið er uppkallað eftir fjallinum Sion, arbeiddi fyri at seta á stovn ein jødiskan stat, ið skuldi staðfesta politisku, mentanarligu og trúarligu sjálvstøðu jødanna.  Longu í 1800-talinum vóru stórir trupulleikar: jødar vórðu ikki javnsettir við onnur í samfelagnum, sjálvt um teir royndu at laga seg eftir teimum umstøðum, teir livdu undir. Serliga var hetta galdandi í Eysturevropa og í Russlandi, har jødar vóru fyri álvarsligum ágangi. Hetta gjørdi sítt til, at longsulin eftir einum jødiskum heimlandi kyknaði teirra millum. Av hesum spretti ein politisk rørsla, sionisman.  Eysturríkski jødin Theodor Herzl skrivaði í 1895 bókina "Tann jødiski staturin" (upprunaheiti *Der Judenstaat*), har hann viðger, hvussu neyðugt tað er, at jødar fáa sítt egna heimland.  Hann staðfestir, at best hevði verið, um hesin statur kundi verið í Palestina, men annars kundi hann eisini verið aðrastaðni. Nevnd verða fleiri støð, m.a. Sinaihálvoyggin. Fyrst í 1920-árunum vóru nógvir jødar í Russlandi og Evropa fyri atsókn, og eini 17.000 lótu lív. Nógvir ungir jødar rýmdu tá úr Russlandi til Ísrael, har teir vónaðu at kunna liva í friði og frælsi. Jødar fóru hugaliga í gongd við at dyrka landið, og teir vóru væl móttiknir. Men longu í 1929 hoyra vit um stríð millum arábar og jødiska niðursetufólkið. 

## Kelduávísingar


Bólkur:Jødadómur
Bólkur:Politisk hugsjón
Bólkur:Ísrael
Sambandsríki

Eitt **sambandsríki** ella **samveldisríki** er, at londini eru skift sundur í fleiri ríki. Hesi ríki hava egið lóggávuvald og senda umboð til sambandstingið, so at øll kunnu verða við at gera av, hvussu landið skal verða stýrt. USA, Týskland, Russland, Sveis, Brasil, Avstralia og Kanada eru dømi um sambandsríki. Tá hava einstøku landslutirnir hvør sína stjórn, og har kann verða lóggivið á ávísum økjum. Eitt nú kann vera loyvt at koyra bil 16 ára gamal í einum landsluti, men tú skalt vera 18 ára gamal í einum øðrum. Í USA ráða ríkini sjálv í sermálum, tey eru t.d. ríkisløgregla, vegakervi, útbúgving, íbúðarmál og sjúkrahúsfyrisiting. Harumframt er ein sambandsstjórn, sum ger tær lógir, ið galda skulu um alt sambandsríkið. Felagsmál, sum sambandsstjórin í USA ræður fyri, eru t.d. verjumál, uttanríkispolitikkur, tjóðargarðar, gjaldoyra og heilsuverk. Onkuntíð er ósemja ímillum summi ríki og sambandstingið. Í Quebec í Kanada, har fólkið talar franskt, hevur til dømis sterk tjóðskaparrørsla tikið seg upp.   

## Myndarøð


Mynd:Argentina - mapa de las provincias.svg|Provinsir í Argentina.
Mynd:Carte_suisse2.png|Kantonir í Sveis.
Mynd:Map_of_USA_with_state_names.svg|Lutstatir í USA.
Mynd:Mapa_Mexico_2010.PNG|Landslutir í Meksiko.


Bólkur:Stýrisskipanir
Bólkur:Ríkisstjórn
Bólkur:Stjórnmálafrøði
Bólkur:Tjóðskapur
Kakao

**Kakaoplantan** hoyrir til í tropiska regnskóginum. Árshitin skal í meðal vera umleið 25 ºC og helst ikki víkja frá meira enn 10 ºC hvønn vegin. Avfallið skal vera uml. 200 cm, væl javnað alt árið. Fruktin á kakaotrænum er eitt uml. 20 cm langt hylki. Í hylkinum liggja kakaobønirnar við fruktkjøti uttanum. Tá ið hylkini eru tikin, verða tey klovin, og fruktkjøt og bønir verða løgd út at turka í sólin. So skorpnar fruktkjøtið burtur, og bønirnar gera og missa beiska smakkin, sum annars er at teimum. Síðan verða bønirnar reinsaðar og fyltar í sekkir, lidnar til útflutnings. Í innflutningslondunum verður fitievnið vunnið úr bønunum. Tað verður m.a. nýtt til smyrsl. Av tí, sum eftir er, verður gjørt kakaopulvur, soleiðis sum vit kenna tað. Týdningarmestu kakaolondini í 2012 eru Fílabeinsstrondin, Indonesia, Gana, Nigeria, Kamerun, Brasil og Ekvador. 

## Keldulisti


Bólkur:Matur og drekka
Bólkur:Plantur
Bólkur:Plantufrøði
Aluminium

**Aluminium** (symbol **Al**) er tað metalið, mest er av í jarðarskorpuni, t.d. er tað í leiri.  Kortini eru ikki meira enn 200 ár síðan, farið varð at útvinna og nýta tað. Danski evna- og alisfrøðingurin Hans Christian Ørsted (1777-1851) fann og gjørdi aluminium í 1824. Í fyrstuni var aluminium ógvuliga dýrt, og tað varð hildið at vera fínari enn bæði silvur og gull. Aluminium er lætt, ljósagrátt metal. Tað verður nógv brúkt nú á døgum. Vit brúka tað t.d. til grýtur og pannur, til húsatekjur, til íløt at hava øl og sodavatn í og til alufilm, sum vit pakka mat í. Aluminium hevur nakrar frálíkar eginleikar, sum hava gjørt tað mest nýtta metalið í okkara tíð. Tað er sera lætt, tað rustar ikki og tað er lætt at arbeiða við. Aluminium er eisini góður elleiðari, tað vigar lítið or tærist ikki lættliga. Tað verður nýtt til orkuflutning, í bilum, í bygningsídnaðinum og brúkaravørum annars, til dømis í grýtum og vaskimaskinum.  Týdningarmesti aluminiumsmálmurin er eitt leirslag, sum eitur bauxit. Tað hevur fingið navnið av franska býnum Les Baux, har tað fyrst varð funnið. Nú kemur helmingurin av bauxittinum úr Kina og Avstralia.  Fyrr varð aluminium nógv brúkt í flogídnaðinum at gera flogfør úr, men nú brúka tey heldur titan, tí tað er eisini lætt, og so er tað nógv sterkari enn aluminium. Titan verður brúkt til fylgisveinar, rakettir og rúmdarfør. 

Útvinningin er í tveimum umførum. Fyrst verður málmurin knústur, síðan verður hann vaskaður og viðgjørdur evnafrøðiliga til at fáa ilsku burtur. Tað, sum eftir er, er alumina, sum er aluminium og oxygen. Undir hesi tilgongdini minkar vektin við einum helmingi. Tí verður hetta gjørt, har ráevnið verður útvunnið. Aluminiumið og oxygenið verða sundurskild við elektrolýsu. Tá verður streymur sendur gjøgnum ein tanga við bræddum alumina. Aluminiumið verður tá drigið at negativa pólinum og oxygenið at tí positiva. Til hetta nýtist nógvur streymur, og tí eru hesi aluminiumsvirki vanliga løgd, har bílig vatnorka er at fáa, eitt nú í Noregi og í Íslandi. Aluminium bráðnar við 660,3&#8239;ºC. 

## Keldulisti


Bólkur:Frumevni
Valurin

**Valurin** er fiskimanna- og arbeiðarabýlingurin mitt á Tvøroyri, ið vaks fram eftir at kommunan keypti Doktaratrøðna í 1880. Her savnaðust ognarloysingar, ið bara høvdu hendurnar at líta á, og bústaðarviðurskiftini vóru ikki altíð av teimum bestu. Av tí at kirkjan stóð her, nevndu hetlendingar, ið her komu, staðið fyri *Kirkwall*. Upprunin til heitið er Hválur ella Válur, eisini Háluer, t.e. nakað tað sama sum heyggjur.

Bólkur:Tvøroyri
Ætlanarbúskapur

**Ætlanarbúskapur** byggir á tankarnar hjá Karl Marx um felags ognarætt til framleiðslutólini. Ymsar eru fatanirnar av politikki og búskapi. Tí eru eisini ymsar búskaparligar grundskipanir. Skilt verður í høvuðsheitum ímillum tríggjar grundskipanir: ætlanarbúskap, blandbúskap og marknaðarbúskap. Hendan búskaparskipanin hevur serliga verið roynd í m.a. gamla Sovjetsamveldinum, í Norðurkorea, í Kuba og í Eysturevropa. Grundleggjandi er, at avgerðir um framleiðslu, vøruprísir og íløgur verða tiknar av myndugleikum út frá tí, at hetta skal gagna samfelagnum, og ikki við vinningi fyri eyga. Ástøðiliga skal ætlanarbúskapurin tryggja samfelagsligu áhugamálini, soleiðis at íbúðir og matvørur eru bílig, at bara verður framleitt tað, ið brúk er fyri og bara neyðugar íløgur verða gjørdar.  

Fyri nøkrum árum síðani var tað vanligt í teimum sokallaðu sosialistisku londunum, at politikarar ella myndugleikar stýrdu búskapinum. Marknaðarkreftirnar fingu ikki høvi at virka. Politikarar gjørdu av, hvussu nógv og hvat skuldi verða framleitt av teimum ymsu vørunum, og gjørdu soleiðis av, hvat og hvussu nógv brúkast skuldi í landinum. Ætlanir vóru gjørdar fyri allar framleiðslur. Heilt niður í smálutir varð roknað út, hvat hetta og hatta virkið skuldi framleiða. Ætlanir vóru eisini gjørdar fyri ár fram í tíðina. Hetta vóru m.a. tær sokallaðu fimmára-ætlanirnar. Tað, sum var at fáa í handlunum, var tað, sum politikararnir høvdu gjørt av skuldi framleiðast. Vandin fyri at ov nógv ella ov lítið var til av einari vøru var ógvuliga stórur. Óvanligt var heldur ikki, at fólk, hóast tey áttu pengar, máttu bíða í áravís fyri at fáa eitt sjónvarp ella ein bil, t.d. í Sovjet og Eysturevropa. 

## Sí eisini

* Marknaðarbúskapur
* Merkantilisma
* Sosialisma

Bólkur:Búskaparfrøði
Bólkur:Búskapur
Bólkur:Politisk hugsjón
Bólkur:Kommunisma
Emma Watson

**Emma Charlotte Duerre Watson** (fødd 15. apríl 1990 í Paris) er ein ensk sjónleikarinna og modell. Hon er mest kend fyri at spæla leiklutin sum tann klóka og raska gentan Hermione Granger í Harry Potter-filmunum. Saman við vinunum Ron og Harry eri tey ein trýkleyvari, ið royna at forða fyri, at tað ónda fær valdið í tí gandakenda universinum kring Hogwarts.

## Slóðir úteftir
* Internet Movie Database

Bólkur:Enskir sjónleikarar
Bólkur:Modellir
Bólkur:Føðingar í 1990
Sandra Beijer

**Sandra Beijer** (fødd 10. august 1984 í Stokkhólmi) er ein svenskur rithøvundur og bloggari.

## Bøkur
*2013 - *Djuret*
*2014 - *Det handlar om dig*

## Slóðir úteftir
* niotillfem 

Bólkur:Svenskir bloggarar
Bólkur:Svenskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1984
Rustur

**Rustur** er reyðbrúnur á liti. Hann er evnasamband ímillum hydrogen (H), oxygen (O) og jarn (Fe). Rustur er poknutur; hann kann ikki forða fyri, at jarnið innanfyri fær samband bæði við vætu og luft. Tí etur rusturin seg longri inn í tilfarið. Hildið verður, at umleið fjórðingurin av øllum jarni endar sum rustur. Vit vita, at jarn rustar, verður tað ikki vart fyri vætu og luft. Ætla vit at minka rustpláguna, mugu vit forða luftini at sleppa at jarninum. Vit mugu annaðhvørt mála jarnið ella leggja onnur harðførari evni uttan á tað, til dømis sink (Zn), nikkul (Ni) ella krom (Cr).

Bólkur:Evnafrøði
Trø

**Trø** eru sera ójøvn í stødd: kalifornska stórfuran verður 90 m høg, men á føroyska urtapílinum eru leggirnir oftast fjaldir í mosanum. Trøini eru ógvuliga týdningarmiklar plantur. Ljóssamrunin í bløðunum ger, at tey taka koltvísúrni CO2 úr luftini og lata frá sær súrevni. Soleiðis halda trøini ávísa javnvág við neyðugum evnum í luftini, vit anda í okkum. Trærøturnar eru tættar og langar og binda moldina, at hon ikki verður skolað burtur av regni. Bløðini á trøunum lata úr sær ómetaliga nógva vatnguvu, sum aftur hevur alstóran týdning fyri veðurlagið um allan heim. Um 40 mió ferkilometrar av jarðarflatuni eru skógvaksnir. Trøini føða eisini nógvar mió dýr, og vit fáa timbur til húsabygging og innbúgv. Hvørt ár nýta vit mong túsund tons av viði til m.a. brenni, innbúgv og pappír. Sum íbúgvatalið í heiminum veksur, verður meiri skógur høgdur nú enn fyrr. Helst í Latínamerika verður nógvur frumskógur høgdur og brendur. 

  Pílur, eik, bók og mong onnur trø verða nevnd leyvtrø. Leyvtrø eru eyðkend á bløðunum, hvussu tey eru vaksin, og hvussu tey standa á greinunum. Tey hava nógv breiðari bløð enn nálatrø. Um okkara leiðir missa leyvtrøini bløðini um heystið, men syðri eru mong trø grøn alt árið. Baraldur, grann, lerkur og fura eru nálatrø. Nálatrø eru eyðkend á sínum sermerktu nálum; tey hava nálavaksin bløð. Fræini sita í konglum, ið eru trækendir og harðir. Nálatrø missa ikki nálirnar um veturin. Lerkatræið er tó undantak, tað missir nálirnar um heystið. Øll trø spretta úr lítlum fræ. Í hvørjum fræ eru føðsla og ílegur til nýggja træið. Fræið tekur at spíra, tá ið hiti og væta í jørðini eru passalig. Telja vit viðingarnar, vita vit, hvussu gamalt træið er.

Bólkur:Træplantur
Bólkur:Plantur
Hedenäset

**Hedenäset** er ein býur í Övertorneå kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 270 íbúgvar (2010).

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Býir í Norrbottens län
Bólkur:Övertorneå kommuna
Símun Mikal Zachariasen

**Simon Michael Zachariasen** (1853 på Fugloy, 1931), nevndur **Símun Mikal Zachariasen**, var ein føroyskur lærari og skald. Hann var ein eldsál í menningini av tí føroyska skftiftmálinum, og yrkti tjóðskaparsangir og sálmar. Hann lærdi seg stavsetingina hjá V.U. Hammershaimb og skrivaði fleiri greinar á føroyskum í tíðarritið Føringatíðindi, frá tí at blaðið kom út í 1890, og luttók í málspurninginum og í kjakinum um háskúla.

Hann giftist Malenu Frederikku Simonsen úr Hattarvík, tey fingu børnini: Símun Petur Zachariasen, Louis Zachariasen,  Sakaris Zachariasen, Amalja Hansen, Jógvan Zachariassen; Bette Poulsen, Karolina Matras, Sigrid Simonsen og Óluva Christiansen. Hann er langabbi politikaran Kristinu Háfoss. S.M. Zachariasen fór sum ungur til skips og luttók í ymiskum arbeiði á landi, men eftir ein skaða í tí eina beininum, fór hann á Føroya Læraraskúla í 1878. Zachariasen var lærari í Fugloy og Svínoy 1878–1903, frá 1903–1926 var hann lærari í Fugloy (á Kirkju).

## Útgávur
*1972 – *Ein yrkjari á útoyggj*, savnað verk, fyrr útgivið í ymiskum tíðarritum.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1853
Bólkur:Andlát í 1931
Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Fólk av Kirkju
Oktoberfest

**Oktoburfestin** (**Oktoberveitslan**), sum hevur sín uppruna í Týsklandi, hevur ment seg frá at vera ein brúðarveitsla til at verða ein av størstu og mest umtóktu hátíðarhaldunum í heiminum. Oktoberfest er árlig fólkaveitsla, ið er í 16 dagar, frá síðst í september til fyrsta vikuskifti í oktober. Oktoberfest hevur verið hildin í München í Týsklandi síðani 1810. Skipað varð fyrstu ferð fyri Oktoberfest í München 12. okt. í 1810. Sagt verður at hetta er heimsins størsta veitsla, og einar seks milliónir taka lut hvørt ár. Aðrir býir hava eisini tikið oktoberfest til sín. Vit kenna allarhelst í dag Oktoburfestina fyri teirra búnar. Kvinnurnar ganga í einari hvítari blus við puffermum og einum stuttum blomstrutum kjóla við hvítum pintaðum fyriklæði. Búnin hjá monnunum er samansettur av hvítari skjúrtu og eyðkendu skinnbuksunum við selum. Eitt annað týdningarmikið eyðkenni fyri Oktoburfestina eru ølirnar. Ein drekkur *Oktoberfestbier*, sum er ein sterk øl. Í gomlum døgum bryggjaði man hesa ølina í marts mánaði, tí enn var kalt nokk til at bryggja. Tá so oktobur nærkaðist var aftur kalt nokk at bryggja øl, so tí ballaðist man til restirnar frá marsmánað vóru uppi.

Bólkur:Týskland
Hans Mikael Jacobsen

**Hans Mikael Jacobsen** (føddur á Kirkju í Fugloy í 1901, doyði í 1960) var ein føroyskur lærari og rithøvundur. 25 ára gamal fór hann á Føroya Læraraskúla, har hann tók prógv í 1929. Árið eftir varð hann settur í starv sum lærari í Fugloy, men vegna heilsubrek mátti hann í 1940 leggja starvið frá sær við eftirløn. Hann andaðist í 1960, tá hevði hann í nøkur ár búð í Klaksvík.

Umframt at skriva upp hóp av frásøgnum og sagnakendum tilfari yrkti Hans Mikael fleiri sálmar, harav níggju standa í Sálmabók Føroya Fólks.

## Útgávur
*1979 - *Høvdið uppundan*, savn av sagnakendum tilfari, útgivið av soni hansara, Jákup á Fløtti Jacobsen.
* Níggju av sálmum hansara standa í Sálmabók Føroya Fólks

## Keldur

Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1901
Bólkur:Andlát í 1960
Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Fólk av Kirkju
Ljungaverk

**Ljungaverk** er ein bygd í Ånge kommunu í Västernorrlands län í Svøríki. Bygdin hevur umleið 885 íbúgvar (2010).

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Býir í Västernorrlands län
One Direction

**One Direction** eru ein dreingjabólkur úr Stóra Bretlandi og Írlandi, sum var stovnaður í 2010.

## Limir í bólkinum
*Niall Horan, føddur 3. september 1993. Hann vaks upp i Mullingar í Írlandi. Hann luttók í X-Factor sum 16-ára gamal.
*Liam Payne føddur 29. august 1993. Hann er frá Wolverhampton í Stóra Bretlandi.
*Harry Styles føddur 1. februar 1994. Hann er frá Holmes Chapel í Cheshire í Stóra Bretlandi.

* Louis Tomlinson føddur 24. desember 1991. Hann er frá Doncaster í Stóra Bretlandi.

## Fyrrverandi limir
* Zayn Malik føddur 12. januar 1993. Hann er úr Pakistan, men vaks upp í Bradford í Stóra Bretlandi. Zayn fór úr bólkinum 25. mars 2015.

## Útgávur

## Album

### Stakløg

## Keldur


Bólkur:Bretskir tónleikabólkar
Gulak Jacobsen

**Gulak Jacobsen** (føddur 1870 á Kirkju, deyður 1953) var ein føroyskur prestur, rithøvundur og skald. Han yrkti til dømis tjóðskaparsangin *Langt burt frá øðrum londum*. Hann var fyribils settur próvstur í Føroyum eitt stutt tíðarskeið, og meðan hann var próvstur, vígdi hann Hovs kirkju í 1943.

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1870
Bólkur:Andlát í 1953
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Prestar í Føroyum
Bólkur:Fólk av Kirkju
Angela Campanella

**Angela Campanella** (fødd 24. juli 1963 í Róm) er sjónleikari úr Italia.

## Filmar

* *Íl Marchese del Grillo* - Faustina - 1981
* *Bomber* - Lauretta - 1982
* *Apocalisse di un terremoto* - 1982

## Slóðir

*  Angela Campanella IMDB

Bólkur:Italskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1963
Hoyvíkssáttmálin

**Hoyvíkssáttmálin** (íslendskt: *Hoyvíkursamningurinn*) er mest umfatandi sáttmáli Føroyar hava við aðra tjóð. Við Hoyvíkssáttmálanum frá 2005 gjørdust Føroyar og Ísland eitt felags búskaparøki. Hetta merkir, at tað við ávísum undantøkum er fríur flutningur av kapitali, vørum, arbeiðsmegi og tænastum millum londini bæði. Hin 31. august 2005 varð sáttmáli millum stjórn Íslands, øðrumegin, og stjórn Danmarkar og Føroya Landsstýri, hinumegin, undirritaður í Hoyvík – eftir hetta nevndur *Hoyvíkssáttmálin*. Endamálið við Hoyvíkssáttmálanum er at skapa fyritreytir fyri samfelagsligari menning í Føroyum og í Íslandi.  Við Hoyvíkssáttmálanum verða búskaparligu sambondini millum Føroyar og Ísland nýskipað. Búskaparsáttmálar millum londini bæði hava higartil í høvuðsheitum verið avmarkaðir til frælsi fyri vøruhandil landanna millum. Hoyvíkssáttmálin fevnir afturímóti um øll týðandi búskaparøki, ið ganga aftur í nútíðar sáttmálum um tætt búskaparligt samstarv millum lond. Við gildiskomu sáttmálans verða Føroyar og Ísland eittans búskaparøki at rokna. Týðandi tættir í Hoyvíkssáttmálanum snúgva seg um at seta í gildi tey sokallaðu fýra frælsini, ið skulu tryggja, at tænastur, vørur, kapitalur og persónar kunnu flyta seg ótarnað millum londini bæði.

Hoyvíkssáttmálin er stovnsliga skipaður við ráði og felagsnevnd. Ráðið verður mannað við avvarðandi ráðharrum hjá londunum báðum, ið fara at hittast minst eina ferð um árið. Ráðið skal geva politiskan stuðul til, at sáttmálin verður framdur, og um neyðugt leiðbeina felagsnevndini í starvi hennara. Felagsnevndin skal tryggja, at sáttmálin virkar á munadyggan hátt. Nevndin kann gera tillagingar viðvíkjandi ásetingum sáttmálans um tjóðskaparviðferð og samvinnu á øðrum økjum til tess at støðugt frælsisgera handilin og at styrkja samstarvið annars millum londini bæði.
 
Hoyvíkssáttmálin, ið varð undirritaður í 2005, er við tíðini vorðin ein týdningarmikil karmur um viðurskiftini millum Føroyar og Ísland. Hoyvíkssáttmálin kann verða víðkaður til eisini at fevna um onnur lond enn Føroyar og Ísland. Serstakur sáttmáli skal tá verða gjørdur um treytir og kor fyri slíkari víðkan.

## Keldur


Bólkur:Búskapur Føroya
Bólkur:Føroyskt vinnulív
Bólkur:Føroyskur politikkur
Bólkur:Íslendskur politikkur
Tampereen Pyrintö (kurvabóltur)

**Tampereen Pyrintö** er eitt finskt kurvabóltsfelag úr Tampere, Finnland. Felagið varð stovnað í 1941. Pyrintö spælir sínar heimadystir á Pyynikin palloiluhalli, sum hevur pláss til nærum 1.500 áskoðarum. 

## Heiður
* **[[Korisliiga]]**
:**Vinnarar (3):** 2010, 2011, 2014
: *Numar tvey (4):* 1958, 1980, 1981, 2001
:*Numar trý (1):* 2009
* **Finskur kapping**
:**Vinnarar (2):** 1969, 2013
: *Numar tvey (3):*' 2000, 2009, 2011

## Keldur
* pyrinto.fi
* Pyrinto Tampere eurobasket.com

Bólkur:Kurvabóltur
Chris Pratt

**Chris Pratt** (føddur 21. juni 1979 í Virginia) er ein amerikanskur filmsleikari.

## Filmar í úrvali

### Sjónvarpsrøðir

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1979
Jagaraflogfør

**Jagaraflogfør** eru hernaðarflogfør ið verða nýtt til at jagstra og skjóta niður fíggindalig flogfør o.o. luftborin før. Jagaraflogfarið bleiv ment sum ein verja móti njósnaraflogførum ið fyrst komu í brúk undir fyrra veraldarbardaga..

Bólkur:Før
Kolbäck

**Kolbäck** er ein býur í Hallstahammars kommunu í Västmanlands län í Svøríki. Býurin hevur umleið 1 951 íbúgvar (2010).

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Býir í Västmanlands län
Melanesia

**Melanesia** merkir „tær svørtu oyggjarnar”. Navnið kemur av tí, at næstan øll fólkini har hava myrkan húðarlit.  Í Melanesia eru fýra sjálvstøðug lond: Papua Nýguinea, Sálomons­oyggjar, Vanuatu og Fiji, umframt Nýkaledónia. Papua Nýguinea, størsta tjóð í Melanesia, fekk sjálvræði í 1975.

## Kelda


Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Death Valley

**Death Valley** (á føroyskum: **Deyðans dalur** ella **Deyðadalur**) er ein dalur sum er báðumegin markið millum Kalifornia og Nevada í USA. Í Death Valley eystarlaga í Kalifornia er ómetaliga heitt. Har hava tey mált upp í næstan 57 °C (1913). Tað er tann hægsti hitin, sum nakrantíð er máldur á jørðini. Dalurin er lægri enn vatnskorpan á sjónum, og rundanum eru høg fjøll, sum veita regnskugga. Tí regnar næstan ikki. Viðhvørt kunnu ganga fleiri ár ímillum, at tað regnar. Sum eitt portur inn til Mohaveoyðimørkina, liggur hin størsta amerikanska tjóðlundin í teimum 48 niðaru statunum, Death Valley National Park ella Deyðadalur Tjóðlund. Hon er djúpasti dalur í USA, 86 m. lægri enn sjógvurin.

## Sí eisini

* Tjóðarlundir í USA

## Kelduávísingar


Bólkur:Kalifornia
Bólkur:Landafrøði hjá USA
R. Kelly

**Robert Sylvester Kelly** (føddur 8. januar, 1967 í Chicago í Illinois) var ein amerikanskur tónleikari. Hann varð føddur í Chicago í Illinois í USA 8. januar í 1967. 

### Plátuskrá
*1992: *Born into the 90's*
*1993: *12 Play*
*1995: *R. Kelly*
*1998: *R.*
*2000: *TP-2.com*
*2002: *The Best of Both Worlds*
*2003: *Chocolate Factory*
*2004: *Happy People/U Saved Me*
*2004: *Unfinished Business*
*2005: *TP3.Reloaded*
*2007: *Double Up*
*2009: *Untitled*
*2010: *Love Letter*
*2012: *Write Me Back*
*2013: *Black Panties*

Bólkur:Amerikanskir sangarar
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Afroamerikanarar
Bólkur:Føðingar í 1967
Universidade do Estado de Minas Gerais

**Universidade do Estado de Minas Gerais** í Brasil varð sett á stovn í 1989 og er ein lærdur háskúli í Belo Horizonte, Minas Gerais, Brasil.
## Sí eisini

* Brasil

## Keldur


Bólkur:Lærdir háskúlar í Brasil
Knez

**Nenad "Knez" Knežević** (føddur 5. desember 1967 í Cetinje) er ein Montenegrinskur sangari. Hann vann tónleikafestivalin í Budva í 2006. Hann fer at umboða Montenegro á Eurovision Song Contest 2015.

Hann var giftur við Ninu, sum hann fekk tvær døtur við: Ksenija og Andrea. Tey vóru skild í 2013 eftir 17 ára langt hjúnarband..

## Keldur


Bólkur:Sangarar úr Montenegro
Bólkur:Føðingar í 1967
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Stórtingsvalið 2013

**Stórtingsvalið 2013** fór fram í Noregi 8. og 9. september 2013. Teir borgarligu flokkarnir vunnu stórtingsvalið í Norra í 2013. Høgraflokkurin og forkvinnan Erna Solberg vunnu 9. september norska stórtingsvalið móti Jens Stoltenberg og Arbeiðaraflokkinum. Høgraflokkurin fekk stóra framgongd á valinum, vann 18 sessir afturat og kom upp á 30 sessir í Stórtinginum. Saman við Framburðsflokkinum hjá Siv Jensen, sum annars hevði stóra afturgongd og misti 12 tingsessir, hevði Høgraflokkurin 77 tingsessir. Arbeiðaraflokkurin misti 9 tingsessir og fekk 55 limir.

Smærru flokkarnir Kristiligi Fólkaflokkurin og Venstre fingu ávikavist 10 og 9 tingsessir, og báðir flokkarnir høvdu ført valstríð upp á eitt stjórnarskifti. 30. september boðaðu teir báðir flokkarnir so frá, at teir stuðlaðu eini minnilutastjórn hjá Ernu Solberg uttan at krevja nakrar ráðharrasessir til sín sjálvs.

Sostatt kundi Erna Solberg sum væntað skipa nýggja stjórn, so skjótt sum Jens Stoltenberg hevði lagt frá sær, og tað gjørdi hann í oktober. Endaliga úrslitið av norska stórtingsvalinum var, at Arbeiderpartiet fekk 30,8% og 55 tingsessir. Høyre fekk 26,8% og 48 sessir, Fremskrittspartiet fekk 16,3% og 29 sessir, Kristelig Folkeparti fekk 5,6% og 10 sessir, Senterpartiet fekk 5,5% og 10 sessir, Venstre fekk 5,2% og 9 sessir, Sosialistisk Venstreparti fekk 4,1% og 7 sessir, og De Grønne fekk 2,8% og 1 tingsess. Hetta var fyrstu ferð, at Grøni flokkurin kom í Stórtingið.

Bólkur:Stórtingsval í Noregi
Bólkur:2013
Silicon Valley

**Silicon Valley** í Norðurkalifornia er heimsins størsta miðsavning av telduídnaði. Telduídnaður fevnir um ein hóp av ymiskari framleiðslu, ið til samans er ein stór ídnaðargrein í USA. Hartil hoyrir alt frá streymrásum og skríggjum til telduspøl og forrit. Teldutøkni er at kalla allastaðni í samfelagnum, til dømis í bilum, sjónvørpum, sjálvtøkum og fartelefonum. Eins og í nógvari aðrari framleiðslu, so verða einstøku lutirnir til teldur og tað, sum hartil hoyrir, gjørdir í nógvum ymiskum londum kring Ásia. Tað mesta av øllum skríggjum, streymrásum, harðdiskum og øðrum tólbúnaði verður gjørt í m.a. India og Kina. Menningin av telduforritum og teldum fer fyrst og fremst fram í Silicon Valley, har telduídnaðurin er miðsavnaður í ávísum økjum. Mangar fyritøkur hava høvuðsskrivstovu í Silicon Valley, m.a. Apple, eBay, Adobe, Dell, Facebook, Intel, Netflix, Yahoo, Microsoft, YouTube, Twitter og Google. Tesla Motors heldur eisini til í Silicon Valley og hevur høvuðssæti í Palo Alto. Ísrael hevur størstu konsentratiónina av hátøkni-fyritøkum uttanfyri Silicon Valley.  

## Keldur


Bólkur:Býir í Kalifornia
Bólkur:Kalifornia