North Dakota

**North Dakota**, á føroyskum ofta nevndur **Norðurdakota** (enskt: *State of North Dakota*), er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 672 túsund íbúgvum. Høvuðsstaðurin eitur Bismarck og Fargo er størsti býurin. Í 1889 gjørdist North Dakota stakríki í USA. Í norðri hevur Norður Dakota mark við Kanada (landslutir: Saskatchewan og Manitoba), í eystri við Minnesota, í suðri við South Dakota, og í vestri við Montana. Eyknevni er Friðurtagarðstaturin (enskt: *The Peace Garden State*). 

Fólkið er ættað úr Týsklandi (46,9 %), Noregi (30,1 %), Írlandi (8,2 %) og Svøríki (4,8 %). 

## Búskapur

### Landbúnaður

Norðurdakota er ein fløta, øll sum hon er. Veturin er kaldur og kavin ovurhonds nógvur, hann legst niður tíðliga um heystið og liggur so langt út á várið, men summarið er heitt. Áðrenn evropear komu til Dakota í 1738, lá fløtan sum hagi, men nú er tað mesta av henni undanvelt, og har sum indiánar fyrr eltu dýrini, standa nú maisakrar og hveitiakrar, so langt eygað røkkur. Til at pløga hesar stóru akrar hava teir sterkar traktorar, og kornið verður innheystað við skurðtreskjara. 

Óføra stórir eru nógvir av gjørðunum, og hetta ger, at bóndunum nýtist ikki at tøða jørðina so nógv, sum teir gera í búnaðarlondum í t.d. Evropa. Teir velta bara ikki korn ella aðra grøði í sama stykki meir enn eitt ár og lata so liggjaóvelt aftur í tvey ella fleiri ár. Eplum og rótum velta teir eisini nógv av har norðuri. 

### Oljuvinna

Oljuvinnan er uttan iva ein framtíðarvinna í Norðurdakota. Hóast Norðurdakota hevur verið eitt olju- og gassland í skjótt hálvthundrað ár , so verða framhaldandi funnin nýggjar olju- og gassleiðir . Týðandi nøgdir av olju og gassi eru enn í Norðurdakota, og møguleiki er fyri at framleiðast kann í yvir 20 ár afturat. 

Alsamt fleiri og fleiri amerikanarar‎ í Dakota velja sær arbeiði í olju. Vinnan skapar nógv arbeiðspláss; einki annað stakríki hevur so lágt arbeiðsloysi sum Norðurdakota. Arbeiðsloysið í januar 2014 var 2.6 % . Fleiri búskaparlig lyklatøl peika rættan vegin; hetta bæði tí at arbeiðsmøguleikarnir í Norðurdakota eru veksandi og arbeiðsloysið minkandi, men eisini tí at talan er um sera væl lønt og væl skipað størv. Arbeiðsloysið er lágt og lækkar. Bruttotjóðarúrtøkan veksur. Fleiri løntakarar eru í privata vinnulívinum, og samlaðu lønargjaldingarnar vaksa. Í kjalarvørrinum á altjóða búskaparkreppuni, sum brast á í New York í 2008, hava Norðurdakota veruliga fingið fótafestið aftur. Hagtalsgrunnurin Bureau of Labor Statistics almannakunngjørdi í 2014, at í miðal er arbeiðsloysið í teimum 50 USA londum 6.7 % ; Rhode Island (9.1 %) og Nevada (8.8 %) hava hægsta arbeiðsloysi, meðan Norðurdakota (2.6 %), Suðurdakota (3.6 %) og Nebraska (3.6 %) hava tað lægsta.

## Størstu býir

Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali í North Dakota vóru í 2019 hesir: 
# Fargo - 124 662
# Bismarck - 73 529
# Grand Forks - 55 839
# Minot - 47 382
# West Fargo - 37 058
# Williston - 29 033
# Dickinson - 23 133
# Mandan - 22 752
# Jamestown - 15 084
# Wahpeton - 7 734

## Myndir

Western North Dakota.JPG|Vestarlaga í Norðurdakota 
Thro canyon.jpg|Tjóðargarður *Theodore Roosevelt National Park*
Missouri River ride - panoramio.jpg|Missouriá nærindis Bismarck
Bismarck,_North_Dakota_(3825630512).jpg|Lutherska kirkjan í høvuðsstaðnum Bismarck
2009-0521-ND-StateCapitol.jpg|Tinghúsið (*North Dakota State Capitol*) í høvuðsstaðnum Bismarck
North_Dakota_State_Library.jpg|Býarbókasavn í Bismarck
Fargo_ND_Downtown_overview.jpg|Miðbýurin í Fargo
NDSU Campus Welcome.jpg|*North Dakota State University* í Fargo
050@Broadway and Main.JPG|Høvuðsgøtan í Fargo
GrandCitiesArtsFest.jpg|Miðbýurin í Grand Forks 
NDI94.jpg|Høvuðslandavegur *Interstate 94*  í Norðurdakota  


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða hjá stjórnini: nd.gov
* North Dakota, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

*