open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oyggjaleikir 2005

**XI (11.) [[Oyggjaleikir]]nir** vórðu hildnir í Hetlandi 9. juli 2005 - 15. juli 2005. Hetland er minsta oyggjalandið, sum hevur verið vertur fyri Oyggjaleikunum.

Til tess at húsa teimum umleið 2400 luttakarunum vórðu tvær ferjur leigaðar at virka sum gistingarhús. Afturat teimum vóru 47 føroyskir bátar og skip, sum vóru komin til Hetlands í sambandi við Oyggjaleikirnar. 

Stutt áðrenn Oyggjaleikirnir byrjaðu, t.e. 1. februar 2005 varð hetlendska flaggið viðurkent av skotsku skjaldramerkjamyndugleikunum.

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Hetland 2005  - Heimasíða Oyggjaleikanna í Hetlandi 2005
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Hetlandi 2005.

2005
Bólkur:2005
Bólkur:Hetland
Oyggjaleikir 2001

**9. [[Oyggjaleikir]]nir** vórðu hildnir á Isle of Man 9. juli 2001 - 13. juli 2001. Fyrstu Oyggjaleikirnir vórðu hildnir í Isle of Man í 1985. **Isle of Man** er fyrsta landið at hýsa Oyggjaleikunum tvær ferðir.

Oyggjaleikasambandið hevur skrivstovu sína í manska høvuðstaðnum Douglas.

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Isle of Man 2001 - Heimasíða Oyggjaleikanna í Isle of Man 2001
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Isle of Man 2001.

2001
Bólkur:2001
Saint-Dié-des-Vosges

**Saint-Dié-des-Vosges** er ein býur í Frakland.

## Søga

1507 : Kort *Universalis Cosmographia * og bók *Cosmographiae Introductio* (Martin Waldseemüller)

## Politikkur

## Mentan
* Dómkirkja
* Kirkja Saint-Martin
* Verksmiðja Claude et Duval (Le Corbusier)

## Búskapur

## Skúlar
Institut universitaire de technologie (Tekniska Skúla) : 
* Teldufrøði

## Ávísing úteftir

* Heimasíða 
* Institut universitaire de technologie

Bólkur:Býir í Fraklandi
Oyggjaleikir 2003

**10. [[Oyggjaleikir]]nir** vórðu hildnir í Guernsey í 2003.
## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Guernsey 2003  - Heimasíða Oyggjaleikanna í Guernsey 2003
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Guernsey 2003.

2003
Bólkur:2003
Oyggjaleikir 1999

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Gotland 1999  - Heimasíða Oyggjaleikanna Gotlandi 1999
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Gotlandi 1999.
* Gotlendska ítróttarsambandið

1999
Bólkur:1999
Oyggjaleikir 1997

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Jersey 1997  - Heimasíða Oyggjaleikanna um Jersey 1997
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Jersey 1997.

1997
Bólkur:1997
Oyggjaleikir 1991

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávísingar úteftir
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Álandi 1991.
* Álendska oyggjaleikanevndin

1991
Bólkur:1991
Oyggjaleikir 1995

6. Oyggjaleikirnir vórðu hildnir í Gibraltar frá 15. juli 1995 til 22. juli 1995. 

### Heiðursmerki

### Ítróttargreinir

## Ávísingar úteftir
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Gibraltar 1995.
## Keldur

1995
Bólkur:1995
Oyggjaleikir 1985

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Isle of Man 1985.

1985
Oyggjaleikir 2007

**XII (12.) [[Oyggjaleikir]]nir** vóru hildnir á Rhodos 30. juni 2007 - 6. juli 2007. .

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Kelda

## Ávisingar úteftir
* Rodos 2007 - Heimasíða Oyggjaleikanna á Rhodos 2007

2007
Bólkur:2007
Bólkur:Grikkaland
Kurów

**Kurów** er ein býur í Póllandi. Kurów hevur 2 870 íbúgvar (2013) og varð stovnaður í 15. øld. Býurin liggur við ánna Kurówka. Býurin er høvuðsbýur í kommununi Gmina Kurów.

Hin 9. september 1939 bumbaðu týskarar eitt sivilt sjúkrahús, og nógv fólk doyðu. Undir seinna heimskríggi høvdu týskarar ein arbeiðsleir uttanfyri býin.

## Ávísing úteftir

* Kurów.Lubelskie.pl 

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Oyggjaleikir 1989

**Oyggjaleikir 1989** vóru hildnir í Føroyum.

## Heiðursmerki
## Medal table
Frágreiðing:

## Ítróttargreinar

## Ávísingar úteftir
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Føroyum 1989.
* Føroyska oyggjaleikanevndin 

1989
Bólkur:1989
Oyggjaleikir 1987

**Oyggjaleikir 1987** vóru hildnir á Guernsey.

## Heiðursmerki

## Ítróttargreinir

## Ávisingar úteftir
* Altjóða Oyggjaleikasambandið - Um Oyggjaleikirnar í Guernsey 1987.

1987
Bólkur:1987
Vilnius

**Vilnius** (pólskt: *Wilno*) er høvuðsstaður Litavu. Býurin hevur umleið 542 932 íbúgvar (2011).

## Slóðir

Bólkur:Litava
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Suðursámiskt mál

**Suðursámiskt** er býtt upp í tvey málføri: *Vanligt* **suðursámiskt** og **[[umesámiskt]]**. Hetta seinna verður tosað í Umeådalinum og hevur summi ting til felags við lulesámiskt og norðursámiskt. Suðursámiskt er hótt. Síðstu skansarnir hjá tí eru kommunurnar Snåsa og Hattfjelldal í Noregi, har nøkur hundrað fólk enn tosa tað.

Latískt stavrað: 
A/a, B/b, D/d, E/e, F/f, G/g, H/h, I/i, (Ï/ï), J/j, K/k, L/l, M/m, N/n, O/o, P/p, R/r, S/s, T/t, U/u, V/v, Y/y, Æ/æ, Ø/ø, Å/å 

Ä/ä er eitt avbrigdi av Æ/æ, og Ö/ö er eitt avbrigdi av Ø/ø.

C/c, Q/q, W/w, X/x, Z/z eru nýttir til fremmandaorð.

Åarjel-saemiej Skuvle er ein suðursámiskur skúli í Snåsa. Heystið 2019 ganga 17 næmingar í skúlanum. 1.-4. flokkar eru í sama høli og 5.-7. í einum øðrum høli. Næmingarnir koma frá ymiskum plássum í Noregi og onkur eisini úr Svøríki. Í 1961 varð avgerð tikin um at seta suðursámiskan skúla á stovn í Snåsa. Kostdeildin var liðug í 1968. 2. desember 1977 varð Åarjel-saemiej Skuvle tikin í nýtslu. Fyrsti skúlastjórn í Åarjel-saemiej Skuvle var Ella Holm Bull. Bull arbeiddi fyri suðursámiska málinum alt lívið, og hon skrivaði nógvar skúlabøkur og yrkti nógvar sangir. Lærararnir tosa bæði suðursámiskt og norskt. Åarjel-saemiej Skuvle veitir eisini fjarundirvísing í suðursámiskum fyri næmingar, sum ganga á øðrum skúlum. Í undirhæddini í skúlanum heldur suðursámiski barnagarðurin til. 

Bólkur:Sámisk mál
Bólkur:Mál í Noregi
Bólkur:Mál í Svøríki
Bólkur:Hótt mál
Umesámiskt mál

**Umesámiskt** er eitt sámiskt mál, ið verður tosað í Svøríki og Noregi. Einans 20 fólk tosa tað, og málið er tí doyggjandi.

Bólkur:Mál í Noregi
Bólkur:Mál í Svøríki
Bólkur:Sámisk mál
Bólkur:Hótt mál
Elsa Funding

**Elsa Funding** (6. november 1942 í Funningi) er fyrsti føroyski kvinnuligi prestur. Hon er dóttir Steingrím og Johonnu Funding f. Juul.

Cand.theol. frá København Universitet 1977. Cand.phil. í norðurlendskum og føroyskum máli, Fróðskaparsetur Føroya, 1998.

Prestur í Suðuroyar Norðara Prestegjaldi (Hvalba) 1977-84, Norðoyar Vestara Prestagjaldi (Klaksvík) 1985-88, Suðuroyar Sunnara Prestagjaldi (Vági) 1988, Norðoyar Prestagjaldi 2000-12.

## Útgávur
* Føroyskar bíbliutýðingar og týðingarroyndir. (2007)

## Ávísing úteftir
* Kristeligt Dagblad - Kvinden i Barbaras præstegård.

Funding, Elsa
Funding, Elsa
Bólkur:Føroyskar kvinnur
Ynys Môn

**Ynys Môn** ella **Anglesey** (enskt: *Isle of Anglesey*, kymriskt: *Ynys Môn*, framborið  (IPA)) er ein oyggj og sýsla í Útnyrðingswales. Høvuðsstaður á Ynys Môn er Llangefni. 

### Landafrøði
Oyggin er skild frá meginlandinum av einum smølum sundi, ið eitur Menai Strait. Hon er bundin at meginlandinum við tveimum brúm, tí upprunaligu Menai Suspension Bridge, ið ber A5 og sum varð bygd av Thomas Telford í 1826 til vegsamband, og tí nýggjaru, tvær ferðir bygdu Britanniabrúnni, ið ber A55 og North Wales Coast Railway line. Ynys Môn-sýslan hevur fleiri aðrar oyggjar, m.a. Holy Island. 

### Oyggjaleikir
Ynys Môn er limur í altjóða Oyggjaleikasamtakinum.

Væntandi verður Ynys Môn vertur fyri oyggjaleikunum í 2025.

## Hygg eisini at
*Gwynedd

## Slóðir úteftir
*Cyngor Sir Ynys Môn / Isle of Anglesey County Council, anglesey.gov.uk

## Keldur


Bólkur:Wales
Maltiska stavraðið

**Maltiska stavraðið** er bygt á latínska stavraðið við nøkrum eyka bókstavum við teknum. Tað verður nýtt til at skriva maltiska málið.

Tað hevur 30 bókstavir:

Leggið til merkis, at stavraðið ikki hevur **Y**.

## Sí eisini
* Stavrað bygd á tað latínska

Bólkur:Malta
Bólkur:Stavrað bygd á tað latínska
Mošovce

**Mošovce** er ein av teimum størstu bygdunum í tí søguliga økinum Turiek, sum nú liggur í Turčianske Teplice landslutinum í Žilina Regiónini í norður-Slovakia. Nógvir søguligir varðveittir bygningar eru í Mošovce. Tað fyrsta søguliga dokumentið, ið nevnir bygdina var frá 1233. Av fyrstan tíð var talan um tvey bústaðarøki, *Machyuch* og  *Terra Moys*. Áin Mošovka rennur gjøgnum bygdina. Í bygdini eru fleiri minnisvarðar og søguligir bygningar, eitt nú er ein klassisk-rokoko harragarður frá seinna helmingi av 19. øld við enskum hava. Onnur støð, sum eru vitjunarverd í bygdini eru ein neo-gotisk katólsk kirkja, ein luthersk kirkja frá 1784 og eitt mausoleum sum nú er eitt museum. 

Mošovce er føðibygdin hjá kenda Slovakiska skaldinum Ján Kollár. Húsið har hann varð føddur er eisini eitt stað, ið ferðafólk plaga at vitja.

Fólkatalið í Mošovce er minkað tey seinastu árini og var 1380 í 2001, sum var 7,4% minni enn í 1994. 

98.62% av íbúgvunum eru slovakar, 0.72% eru úr Kekkia og 0.14% eru úr Ungarn.

## Myndir

Image:Kastielmosovce.jpg|Kastiel Mošovce
Image:Kostolmosovce1.jpg|Protestantisk kirkja í Mošovce
Image:Kostolmosovce2.JPG|Katólsk kirkja í Mošovce
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|Lítil kirkja í Mošovce
Image:Mosovce.jpg|Skjaldarmerkið hjá Mošovce
Image:Vlajka-Mosovce.jpg|Flaggið hjá Mošovce
Image:Map_slovakia_mosovce.png|Mošovce, Slovakia
Image:Mapa-Mosovce.png|Kort yvir Mošovce


## Keldur


## Slóðir úteftir

* www.mosovce.sk
* Bóklingur 
* Kunning 
* Drienok 

Bólkur:Býir í Slovakia
1894

**1894** (MDCCCXCIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.

## Hendingar
* Bedingin í Trongisvági er hin fyrsta í Føroyum. 
* Hvalastøðin á Gjánoyri, fyrsta hvalastøðin í Føroyum, bygd við norðmanninum Grøn á odda. 

### Ítróttur
#### Fótbóltur

## Føðingar
* 10. februar - Harold Macmillan, bretskur forsætisráðharri (d. 1986)
* 15. apríl - Bessie Smith, amerikonsk bluessangarinna (d. 1937)
* 15. apríl - Nikita Khrusjtjov, sovjetiskur politikari (d. 1971)
* 26. apríl - Rudolf Hess, týskur politikari (d. 1987)
* 15. juni - Trygve Gulbranssen, norskur rithøvindur (d. 1962)
* 20. oktober - Jomo Kenyatta, kenjanskur forseti (d. 1978)

## Andlát
* 1. januar - Heinrich Rudolf Hertz, týskur alisfrøðingur (f. 1857)
* 4. februar - Adolphe Sax, belgiskur ljóðførissmiður og uppfinnari (f. 1814)
* 8. september - Hermann von Helmholtz, týskur lækni og alisfrøðingur (f. 1821)
* 1. november - Aleksander III av Russlandi, russiskur keisari (sarur) (f. 1845)
* 20. november - Anton Rubinstein, russiskt tónaskald (f. 1829)
* 3. desember - Robert Louis Stevenson, bretskur rithøvindur (f. 1850)
* 7. desember - Ferdinand de Lesseps, franskur verkfrøðingur (f. 1805)

*
Eintracht Frankfurt

**Eintracht Frankfurt** ella **SGE** er eitt fótbóltsfelag í Frankfurt am Main. Felagið varð stovnað 8. mars 1899. 

Tað er í meistaradeildini í Týsklandi, sum verður nevnd *[[Bundesliga]]*. 

Dino Toppmöller er venjari hjá Eintracht Frankfurt. 

## Heiður

*Europacupen
**Tapandi finalistur: 1960
*UEFA-cup / UEFA Europa League (2): 1979/80, 2021/22
*Týskur seriumeistari (1): 1959
*Týskur varameistari, silvur (1): 1932
*DFB-cup vinnari (5): 1974, 1975, 1981, 1988, 2018

## Hópurin

&nbsp; 2:  Elias Baum 
&nbsp; 3:  Arthur Theate 
&nbsp; 4:  Robin Koch 
&nbsp; 5:  Aurèle Amenda 
&nbsp; 6:  Oscar Højlund 
&nbsp; 7:  Ansgar Knauff 
&nbsp; 8:  Farès Chaïbi 
&nbsp; 9:  Jonathan Burkardt 
11:  Younes Ebnoutalib 
13:  Rasmus Kristensen 
15:  Ellyes Skhiri 
16:  Hugo Larsson 
18:  Jessic Ngankam 
19:  Jean-Mattéo Bahoya  
20:  Ritsu Doan  
21:  Nathaniel Brown 
22:  Timothy Chandler 
23:  Michael Zetterer 
25:  Arnaud Kalimuendo 
26:  Keita Kosugi  
27:  Mario Götze 
29:  Ayoube Amaimouni 
30:  Michy Batshuayi 
31:  Love Arrhov 
33:  Jens Grahl 
34:  Nnamdi Collins 
37:  Jeremiaha Maluze 
38:  Ebu Bekir Is 
39:  Amil Šiljević 
40:  Kauã Santos 
41:  Fousseny Doumbia 
42:  Can Uzun 
44:  Davis Bautista 
45:  Marvin Dills 
48:  Junior Awusi 
49:  Derek Boakye Osei 
50:  Alessandro Gaul Souza 
53:  Alexander Staff 

## Keldur

## Slóðir

* Eintracht.de

Bólkur:Týsk fótbóltsfeløg
Bólkur:Týskland
Karlstad

**Karlstad** er staðir i Karlstads kommuna, Värmlands län í Värmland í Svøríki. Karlstad liggur við norðaru strondina á vatninum Vänern og hevur umleið 81 768 íbúgvar (2010) og er Svøríkis 17. størsti býur.

## Mentan

### Sjónleikarhús
*Värmlandsoperan
*Scalateatern
*Värmlandsteatern framførir leikir ymsastaðni, t.d. í Tempelriddarhuset.

### Bókasøvn
*Karlstads stadsbibliotek
*Karlstads universitetsbibliotek

### Biografar
*Filmstaden
*Arenan

### Søvn
*Alsters herrgård (Gustaf Frödings minnesgård)
* Brigadmuseum i Värmland
* Sandgrund Lars Lerin konstmuseum
* Värmlands museum

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Býir í Värmlands län
Johan Karlsen

**Johan Karlsen** (føddur 1913 á Skála sum Jógvan Karlsen, doyði 1987 í Noregi, eisini nevndur **John Karlsen** og **Jógvan á Fløtt**) var ein føroyskur hermaður. Hann var fiskimaður og hvalafangari, men undir seinna heimsbardaga var hann hermaður í fallskýggjakompagnínum í Stóra Bretlandi.

Hann var sergentur í Stórabretlandi og í Noregi 1941 - ?. Eftir kríggið búsettist hann í Noregi, har hann fekk trý børn: Liv Friis Skogstad, Terje Karlsen og Unni Friis Skogstad.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1913
Bólkur:Andlát í 1987
Bólkur:Eysturoyingar
Bólkur:Hermenn
Unni Friis Skogstad

**Unni Friis Skogstad** (25. mai 1955 - 27. desember 2017) var ein vinnulívskvinna, verkstjóri, í Noregi. Ættað av Skála, dóttir Johan Karlsen, kona Eystein Eggen. 

Hon er fyrrverandi innkeypsstjóri í Michelin, og skrivstovuleiðari í Telenor. 2001-2017 var hon HMS- og kvalitetsleiðari á Institutt for Energiteknikk (ife) á Kjeller. 2003–2004 var hon skrivari í Arbeidarpartiet.

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Norðmenn
Bólkur:Føðingar í 1955
Eystein Eggen

**Eystein Eggen** (føddur 1944, deyður 19. november 2010) er norskur rithøvundur, útbúgvin málfrøðingur og søgufrøðingur.

Í 1993 gav hann út "Gutten fra Gimle", í 1994 "Agnar Mykle - en dikterskjebne", og í 1996 skaldsøguna "Generalen", ið er um lagnuna, ið Carl Gustav Fleischer, generalmajorur, fekk undir seinna heimsbardaga, og árið eftir var tað, at hann kom við bókini "Hov".

Kærleikssøgan "Hov" fer fram í tíðarskeiðnum 1272 til 1328. Hon er lutað upp í trý skeið. Tað fyrsta fer fram frá 1272 til 1293, hitt næsta frá 1293 til 1302 og hitt triðja og seinasta frá 1303 til 1328. Í einum parti av søgugongdini eru hendingar tiknar við, sum um hetta mundið fara fram í Føroyum.

Kona Eystein Eggen er føroysk, ættað av Skála, eitur Unni Friis Skogstad, gentunavnið var Unni Karlsen, dóttir Jógvan Karlsen (Johan Karlsen).

## Keldur
"Kærleikssøga við einum vefti av Føroyum", Dimmalætting 12. august 2003.


## Slóðir úteftir

Bólkur:Norskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1944
Bólkur:Andlát í 2010
LSD

**LSD**, ið er ein stytting fyri **lysergsýra diethylamid**, er eitt hallusinogent rúsevni. Viðhvørt verður LSD eisini nevnt við slangorðinum "sýra" ella "tripp".

LSD varð í 1950-árunum nýtt í samrøðuviðgerð av sálarsjúklingum, av tí at man metti tað at vera ein snarveg til at fáa sjúklingin at opna upp fyri tað undirbevísta.

LSD er eitt tað sterkasta psykoaktiva evnið, vit kenna. Ein vanlig dosa er millum 100 og 500 mikrogram. Hetta svarar til umleið 1/10 av vektini á einum sandkorni. Tað verður vanliga selt sum frímerki á ólógliga marknaðinum. Hetta eru smá pappírspetti, har ein dropi av LSD er dryppaður á, svarandi til eina dosu. Frímerkini eru ofta prýdd við ymiskum litríkum myndum.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Rúsevni
Ushuaia, Argentina

**Ushuaia** er tann syðsti býurin i heiminum. Landslagið minnir sera nógv um Føroyar.

Ushuaia liggur í landspartinum Tierra del Fuego, sunnast í Súðurargentina. Hann er høvuðsbýurin í landspartinum. Í 2010 búðu næstan 57 túsund fólk har í býnum.

## Myndir

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: ushuaia.gov.ar  (á sponskum)
*Ushuaia, wikivoyage.org (á enskum)

Bólkur:Argentina
Bólkur:Býir í Argentina
Mold

**Mold** var ein føroyskur rokkbólkur, ið varð stovnaður í 1992.

## Limir í bólkinum

* Niclas Thorsteinsson (sangur)
* Niels Arge Galán (guitar)
* Erling Dalsgaard (guitar)
* Gudmund H. Nielsen (urga)
* Kristin Nolsøe Bech (bass)
* Uni Árting (trummur)
* Mikael Blak

## Útgávur

* 1995 *Mullich Mulli*
* 1998 *Sun Magnet*

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Søgukvæði

**Søgukvæði** (enskt ; *Historical ballads*), eisini rópt **sannsøgulig kvæði**;, snúgva seg um persónar, ið veruliga hava livað. Í Norðurlondum finnast sambært yvirlitsverkinum *[[The Types of Scandinavian Medieval Ballad]]* (TSB) 41 tílík kvæði, men á føroyskum finst bert eitt sannsøguligt kvæði, og er tað *Margretu kvæði* (CCF 77). Kvæðabólkurin verður allýstur soleiðis (brot úr *Encyclopaedia Britannica*):

*The details in historical ballads are usually incorrect as to fact because of faulty memory or partisan alterations, but they are valuable in reflecting folk attitudes toward the events they imperfectly report*.

TSB skrásetingin hevur hendan bólkin við sum bólk C. 

Í TSB eru skrásett fýra føroysk kvæði av hesum slagi, men verða trý teirra roknað sum tættir av *Margretu kvæði* - nevniliga *[[Margretu kvæði]]* (TSB C 6), *[[Frúgvin Margreta]]* (TSB C 22) og *[[Eyðuns ríma]]* (TSB C 23). Hartil verður *[[Frú Dagmoy]]* (TSB C) eisini roknað sum sannsøguligt kvæði í TSB. V. U. Hammershaimb ger í *Færøsk Anthologi I* (1891, bls. 120) vart við, at *Margreta Dagmoy* og *Margreta Eiriksdóttir*, ið *Margretu kvæði* snýr seg um, eru komnar í bland á Sandoynni, har *Margretu kvæði* verður kvøðið sum trítáttað við *Drotningin av Rúnsborg* sum fyrsta tátti. 

Sjálv hendingagongdin í Margretu kvæði snýr seg um søguliga persónin Margretu Eiriksdóttir (1283-1290), ið sambært søguni sjólætst á veg at verða gift við skotska trúnarvinganum. Kvæðið vil vera við, at hon varð burturflutt til Týsklands, fyri síðani at venda aftur til Bergen í 1300 at krevja trúnuna eftir faðir sín, Eirik Magnusson (1268-1299). Faðirbróður hennara, Hákun Magnusson (1270-1319) annaðhvørt trýr henni ikki, ella vil ikki lata trúnuna frá sær, og letur hana brenna á báli. 

## Keldur

* "Ballad". *Encyclopædia Britannica 2006*. Encyclopædia Britannica Premium Service. 9. september 2006. 

* V.U. Hammershaimb: *Færøsk Anthologi I*. Hammershaimbsgrunnurin, Tórshavn 1991. Uppr. S. L. Møllers Bogtrykkeri, Keypmannahavn 1891. 

* Sólfinn Hansen: "Margretu kvæði í søgn og søgu". Í *Eyðvinur*, bls. 80-86. Føroya Fróðskaparfelag, Tórshavn 2005.

Bólkur:Føroysk kvæði
Bólkur:Søga
Fridtjof Joensen

**Fridtjof Joensen** (føddur 1920 í Mikladali, deyður 1988) var ein føroyskur myndahøggari. 

## Útbúgving

* 1945 Maskinmeistari frá Tuxham, Keypmannahavn. 
* 1967-70 Kunstakademiet, Keypmannahavn, billedhuggerskole (Mogens Bøggild). 

## Framsýningar

* Norðoyastevnuframsýningin. 
* 1960, 1962-64, 1966, 1968-71, 1975, 1978-79, 1981, 1987 Tórshavn. 
* Forår 1968 Charl. 
* 1970 Færøysk kunst, Bergens Kunstforening. 
* 1971 Skulptur i Eventyrhaven og Rådhushallen í Odense. 
* 1976 Færøsk Kunst, Den frie Udstillingsbygning. 
* 1976-77 Sammenslutningen av Danske Kunstforeninger, Nordjyllands Kunstmuseum o.o. 

## Serframsýningar

* 1975 Galleri Gammel Strand, Keypmannahavn. 
* 1972-73, 1975, 1979 í ymsum hølum í Føroyum. 
* 1977-78, 1981 Smiðjan, Tórshavn. 
* Fleiri serframsýningar í Klaksvík. 

## Verk

* Fletting (figurbólkur, furuviður, relieff 1967, Føroya Banki). 
* Kvinnuhøvur (furutræ, 1970, Listasavn Føroya). 
* Móðir og barn (furutræ, 1987, smst.). 

## Minnisvarðar, standmyndir

* Móðir og barn (figurbólkur, bronsa, 1975, Eiði). 
* Niðursetufólk (figurbólkur, bronsa 1975, Rituvík). 
* Børn og bátur (figurgruppe, bronzerelief, 1976, Klaksvíkar Sk.). 
* Kvinna við róðuri (kopar, 1977, Vágur). 
* Minnisvarðin við Gjógv.

## Ávísingar úteftir

* Listasavn Føroya . 

Joensen, Fridtjof
Bólkur:Føðingar í 1920
Bólkur:Andlát í 1988
Bólkur:Føroyskir myndahøggarar
Bye Bye Bluebird

**Bye Bye Bluebird** er ein føroyskur filmur eftir Katrini Ottarsdóttur úr 1999. Høvuðsleikarar í filminum eru Sigri M. Gaïni, Hildigunn Eyðfinnsdóttir og Johan Dalsgaard. Filmurin er framleiddur í Føroyum. 

Filmurin er ein "roadmovie", ið fylgir tær báðar Rannvá og Barbara, tá tær venda heim til Føroyar, eftir at hava búð uttanlands í fleiri ár. Bye Bye Bluebird vann fimm heiðurslønir, m.a. Prize of the Ecumenical Jury – Special Mention á Mannheim - Heidelberg International Filmfestival og Audience Award á Rotterdam International Film Festival. 

Einasti útbúni føroyski filmsleikstjórin tá – Katrin Ottarsdóttir var klár við Bye Bye Bluebird í 1999. Bye Bye Bluebird er seinasti heili spælifilmur, ið er framleiddur í Føroyum.

## Søgugongd

Tær báðar ungu vinkonurnar, Rannvá (Hildigunn Eyðfinsdóttir) og Barba (Sigri Mitra Gaïni), venda aftur til Føroya eftir fleiri ár í útlondum. 

## Leikarar

* Hildigunn Eyðfinsdóttir: Rannvá
* Sigri Mitra Gaïni: Barba
* Johan Dalsgaard: Rúni
* Elin K. Mouritsen
* Peter Hesse Overgaard
* Nora Bærentsen
* Egi Dam
* Lovisa Køtlum Petersen
* Adelborg Linklett
* Sverri Egholm
* Birita Mohr
* Sjúrður Sólstein
* Høgni Johansen
* Kári Øster
* Anna Kristin Bæk
* Kári Sólstein
* Gunnvá Zachariasen
* Jóanes Nielsen
* Búi Dam
* Rói H. Christensen
* Mikael Blak
* Halgir W. Arge
* Dánjal D. á Neystabø
* Iben Snebang
* Marner Gudmundsen
* Kirstin Hentze
* Marjun Jóanesardóttir
* Juleif Jacobsen
* Jóanes Andreasen
* Elisabeth Pike
* Jacobina Heinesen
* Kristian Linklett
* Teodor Joensen
* Flóvin Jacobsen
* Jógvan E. Ósá
* Kári Petersen
* Noomi Juul
* Fía Norðberg
* Katrin i Gongini
* Margreta Næss

## Virðirslønir

* Áskoðaravirðislønina, Nordisk Filmfestival, Rouen, Frakland 2000. 
* Virðislønina hjá ungdómsdómsnevndini, Nordisk Filmfestival, Rouen, Frakland 2000. 
* VPRO Tiger Award, Interntaional Film Festival, Rotterdam, Holland 2000. 
* NDR Förderpreis, Nordische Filmtage, Lübeck, Týskland 1999. 
* Heiðrandi umrøðu, International Film Festival, Mannheim-Heidelberg, Týskland 1999. 

## Sí eisini

* Bye Bye Bluebird - Internet Movie Database . 

Bólkur:Føroyskir filmar
Bólkur:Katrin Ottarsdóttir
Óðin

**Óðin** (Norrønt: Óðinn) er mætasti gudurin í norrønu gudalæruni og forngermanskari gudafrøði, har hann verður nevndur Wotan. Óðin er gudur vísdómsins, krígsins og stríðsins, gandsins, sigursins og skaldskaparins. Hann er alfaðir og kongur alra ása. Hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr Mimirs brunni, haðani hann hevur fingið sín vísdóm. Ravnar Óðins, Hugin og Munin (*Hugurin* og *Minnið*), flúgva um allan heimin og boða Óðini frá tí, ið fyriferst í heiminum.

Kona Óðins eitur Frigg, men hann eigur eisini børn við Jørðini og nøkrum jatnadøtrum. Mætastur av synum Óðins er Tórur, sum vinnur á øllum livandi. Aðrir synir Óðins eru Baldur, Høður, Váli, Víðar og kanska Heimdallur, Týr og Bragi.

Óðin eigur hestin Sleipnir, sum hevur átta bein.

## Uppruni
Fornnorrøna gudanavnið *Óðinn* og tess skyldorð fornenskt *Wóden*, fornsaksiskt *Wōden*, fornhátýskt *Wuotan* og Langobardiskt  *Godan* ella *Guodan*, stava øll frá tí endurskapta protogermanska gudanavninum **wōđanaz*. Kallkynsnavnorðið **wōđanaz* rann úr protogermanska lýsingarorðinum **wōđaz* ið er skylt við latínskt *vātēs* of fornírskt *fáith*, ið bæði merkja ‘spámaður, profetur’. Lýsingarorð, ið stava frá **wōđaz*, umfata m.o. gotiskt *woþs* 'besettur', fornnorrønt *óðr* ‘óður’, og fornenskt *wód* 'óður'. Lýsingarorðið *wōđaz (ella *wōđō) er vorðið til onnur navnorð t.d. fornnorrønt *óðr* ið merkir viti’, ‘sál’, ‘orka’ ella ‘lívskraft’.  

Navnið *Óðinn* er samansett av tveimum liðum *óð* og *-inn*, har seinni liður í hesum føri merkir ‘harri’. Sostatt merkir navnið ‘Harrin yvir lívskraftini’. Uml. 200 onnur nøvn ella eyknevni eru fyri Óðini ið lýsa hansara útsjónd og eginleikar, t.d. *Alfǫðr* (Alføður), *Blindi*, *Bragi* (Høvdingi) *Bölverkur* (Illgerðarmaður), *Forni*, *Grímnir* (Grímuklæddi), *Hárbarðr* (Gráskeggi), *Herfǫðr* (Herfaðir), *Hildolfr* (Krígsálvur), *Loðungr* (Rísni kappi), *Síðhöttur* (Síðhattur), *Síðskeggr* (Síðskeggi), *Valfǫðr* (Vígvallarfaðir) og *Vegtamr* (Vegkendi).

Í fyri-kristnu tíðini varð Óðin dyrkaður í øllum tí germanska økinum í núverandi Týsklandi, Hollandi og Onglandi. Ætlandi spjaddist dyrkanin av Óðini norðureftir frá Rhínøkinum í 1. øld e.kr. og hevur nátt Skandinavia í 5'tu øld e.Kr. Her hevur ásatrúgvin avloyst eina eldri fruktbærisdyrkan. Óðin framstendur sum ein krígsgudur í suðurgermanskum keldum frá 5'tu til 8. øld e.Kr. 

Óðin eigur hestin Sleipnir, sum hevur átta bein.

Føroysku orðini **óður**, **øði**, **ódn** og (á suðuroyarmáli) **ónsdagur**, stava frá navninum **Óðin**.

## Kelda
* Snorri Sturluson (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). ''Gylvaginning''

Bólkur:Ásatrúgv
Bólkur:Norrøn gudalæra
Tórur

**Tórur** ella **Hóri**, norrønt *Þórr*, er tann sterkasti ásagudurin í norrønu gudalæruni. Hann verður stundum eisini róptur **Ása-Tórur** ella **Øku-Tórur**, og navnið, ið sipar til toruslátt, kemur av eldri (endurmyndaðum) germanskum *Þun(a)raz*. Hann er sonur Óðins og Jarðar. Kona hansara eitur Siv og børnini hjá honum eru Magni, Móði og Trúður. Hann eigur hamaran Mjølnir og við honum berjist hann mót tussum og risum. Kerran sum hann ekur í verður drivin av tveimum geitarbukkum. Við ragnarøk man Tórur berjast við Miðgarðsormin og teir verða hvørjum øðrum at bana.

Tórur umtalast í mongum av Eddukvæðunum, t.d. í *Hárbarðsljóðum* har hann reypar av avrikum sínum.

:Eg var á eysturleið, 
:bardist við jatnir, 
:illar gívrar 
:ið gingu á fjalli. 
:Fjølment hevði jatnaætt verið 
:um allir enn livdu, 
:so varð ongin 
:eftir í Miðgarði.

M.o. Tórshavn, Hósvík, Hórisgøta og hósdagur/tórsdagur eru nevnd eftir Tóri/Hóri.

## Keldur

* Hárbarðsljóð (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). 
* Gylvaginning (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005).
* Tór & Rán Postverk Føroya

Bólkur:Ásatrúgv
Bólkur:Norrøn gudalæra
Javni

## Felagið
**Javni** er landsfelag fyri fólk við menningartarni og teirra avvarðandi. 
Endamál felagsins er í einum og øllum at stuðla menningartarnaðum og teirra avvarðandi og fremja áhugamál teirra, so tey kunnu liva á sama støði sum onnur fólk í Føroyum.

## Søga
Felagið Javni var stovnað 14. mai 1971. Endamál felagsins er at virka fyri at bøta um korini hjá fólki við menningartarni á øllum økjum, eitt nú viðvíkjandi bústaðamøguleikum, skúla, barnaansing, korunum hjá eldri og so framvegis. Javni hevur skrivstovu í Havn, á Hoydalsvegi 40, 3. hædd, tlf. 314827. Javni hevur eina fimmmannanevnd og tveir tiltakslimir. Á skrivstovu felagsins er ein dagligur leiðari í fulltíðarstarvi og eitt skrivstovufólk parttíð.

## Samstarv
Javni samstarvar við onnur líknandi feløg bæði innanlands og uttanlands. Innanlands er Javni eitt av limafeløgnum í Megd (fyrr MBF, Meginfelag teirra brekaðu í Føroyum). Uttanlands er Javni limur í bæði evropeiska felagnum fyri menningartarnað, Inclusion Europe, og í altjóða felagnum fyri menningartarnað, Inclusion International. Norðurlendsku systurfeløgini hjá Javna hava eisini eitt tætt samstarv, NSR, Norðurlendska samstarvsráðið, og har er Javni virkin limur.

## Formenn og -kvinnur
* Helena Samuelsen (1971 - 1978)
* Diana í Puntabyrgi (1979)
* Hannefía Poulsen (1980 - 1982)
* Thomas Sæbúð (1983 - 1985)
* Diana í Puntabyrgi (1985 - 1986)
* Rókur Dalsgaard (1987 - 1988)
* Jens Jensen (1989 - 1992)
* Diana í Puntabyrgi (1993 - 1996)
* Kristina Mortensen (1997)
* Jóna Dahl (1998 - 1999)
* Diana í Puntabyrgi (2000 - 2002)
* Malena Arnholdsdóttir (2002 - 2005)
* Lis Eklund í Niðristovu (2005 - 2008)
* Óli Wolles (2008 - 2010)
* Sigrun Wardum (2010 - ) 
* Fía Petersen (
----

## Uttanhýsis slóð
*Javni.fo

Bólkur:Søga
Bólkur:Feløg
Rúsevni

Eitt **rúsevni** er eitt evni, ið kann verða brúkt til heilivág, til at fáa ein rús, til at skerpa evni mans, til at orka meira ella til annað endamál, tá eitt menniskja ella djór tekur ella fær hesi evni innvortis ella á annan hátt. Rúsevni virkar á heilan og gevur ein rús í stóran ella lítlan mun. Flestu rúsevni eru ring fyri heilsuna, tó eru summi verri enn onnur og summi hava eisini víst seg at hava nakrar góðar eginleikar í smáum nøgdum og brúkt á rættan hátt, eitt nú til at linna ella lekja sjúkueyðkenni. Men sum heild verða rúsevni mett at vera skaðilig, serliga tá ið tey verða misnýtt. 

Rúsevni eru ymisk evni, summi lóglig og onnur ólóglig. Til dømis eru tubbak og kaffi lóglig, og kaffi er vanligasta evnið, ið kemur undir rúsevni. Rúsdrekka er lógligt í nógvum londum, men verður í summum londum ikki selt frítt men í serligum handlum, sum t.d. í Føroyum og Svøríki. Heilivágur kemur eisini undir rúsevni. Summi sløg fáast í handkeyp, meðan onnur bert fáast við læknaávísing. Narkotika er felagsheiti fyri ymsum sløgum av rúsevnum, og er í høvuðsheitum bannað í flestum londum. Flest rúsevni verða vanliga sædd sum *rúseitur*, og eru ólóglig í flestum londum. Nevnast kunnu nøkur av hesum evnum: lsd, heroin, kokain og ekstasi. Um ein tekur amfetamin, verður ein í góðum lag, ovfarakátur og heldur seg megna alt. Samtíðis verður ein friðleysur, sjávsøkin og mælskur. Amfetamin køvir ávaringartekin kropsins, til dømis pínu og møði. Kroppurin er tískil ikki førur fyri at boða frá, hóast hann er útlúgvaður, og ein kann tí smella av møði. Nógv verður gjørt t.d. á skúlum at upplýsa um rúsevni. Besta fyribyrging er vitan um skaðiligu evnini í narkotika, alkoholi og tubbakki. 

Bólkur:Rúsevni
MBF

**MBF** er stytting fyri **Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum**. Felagið varð stovnað 24. oktober 1981. Endamál felagsins var 
*at virka fyri samarbeiði millum tey ymisku áhugafeløg fyri brekað fólk í Føroyum
*at stuðla teimum einstøku feløgunum í teirra dagliga virksemi
*at arbeiða fyri at fyribyrgja brekum orsakað av sjúkum og vanlukkum
*at luttaka í millumtjóða samstarvi. 

Stovnandi feløgini vóru 
*Deyvafelag Føroya
*Felagið Bjørg
*Felagið Javni
*Føroya Blindafelag
*Sclerosefelagið
*ÍSB (Ítróttarsambandið fyri brekað). 

MBF flutti í 1994 í egin hús við Íslandsvegin í Havn. 
MBF hevur nú (jan. 2010) 24 limafeløg. Hesi umboða ymisk brek og sjúklingabólkar.

MBF er óheft partapolitiskt og átrúnaðarliga.
MBF hevur til endamáls at bøta um støðuna og livikorini í samfelagnum hjá teimum, ið bera brek.
MBF arbeiðir fyri líkarætti. Grundleggjandi hugtøk eru: 
*Handikappolitikkur er samfelagspolitikkur
*Líkarættur: Øll menniskju hava sama virði og rætt at verða við í øllum avgerum teimum viðvíkjandi
*Samanhald: Øll hava tørv á felagsskapi og skulu tí hava møguleika at taka lut í tí, sum fer fram í samfelagnum
*samhaldsfesti: 
*Fólkaræði: Øll, eisini fólk við breki, eiga at hava møguleika at gera seg galdandi í samfelagnum.

## Formenn/kvinnur

* ? -2004 Doris Hansen
*2004-2012 Leila Solmunde
*2012- Carita Bjørklund

## Slóðir úteftir
*Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum 

Bólkur:Feløg
Hydrogen

**Hydrogen** (latín *hydrogenium*, úr grikskum ὑδρο- *hydōr-* "vatn", og -γενής, *-genēs*, "framleiðari", upprunaliga "upphav"; symbol H), er eitt frumevni, ið hevur atomnummar 1 í skeiðbundnu skipanini.

### Heitið
Á føroyskum verður evnið eisini nevnt **vetni** av upprunaheitinum, sum meira neyvt kundi verið umsett *vatnupphav*. Latínska heitið kemur av, at hydrogen er annað av teimum báðum frumevnunum í vatni. Almenna danska heitið er hydrogen, men heitið *brint* verður eisini brúkt. Hetta seinna navnið kemur av, at hydrogen brennir væl.

### Eginleikar og eyðkenni
Hydrogen er tað einfaldasta grundevnið, sum til er. Tað er tað lættasta evnið, og tað er eisini tað evnið, sum mest er til av.

Hydrogen er gass við atmosferiskt trýst og vanligan hita. Frítt hydrogen finst sum hydrogenmýl, . Hydrogen er sera eldfimt; saman við oxygeni gevur tað vatn, .

Hydrogen **H** finst í trimum isotopum: 
# Stabilt **protium** ("vanligt hydrogen") (1H) við einari nukleon; einari proton. Hetta er einasti isotopur uttan neutron. 
# Stabilt deuterium **D** (2H) við tveimum nukleonum; einari proton og einari neutron. Verður eisini nevnt *tungt hydrogen*. 
# Radioaktivt tritium **T** (3H) við trimum nukleonum; einari proton og tveimum neutronum. Verður eisini nevnt *supertungt hydrogen*. 

## Sí eisini

* Frumevni
* Skeiðbundna skipanin

Bólkur:Frumevni
Protein

**Proteinir** ella **eggjahvítaevni** eru stór lívrunnin mýl samansett av 20 ymiskum aminosýrum í einari linjurættari røð, samanbundnar við peptidbindingum. Tey flestu proteinini eru kveikar.

Proteinir eru ein grundleggjandi partur av øllum livandi verum. Vit fáa proteinir inn við kostinum og tey verða niðurbrotin til tær einstaku aminosýrurnar í maganum. Síðani byggir kroppurin nýggj proteinir frá aminosýrunum.

Uppskriftin til tey ymisku proteinini er goymd í arvfrøðiligu leiðbeiningini (DNA).

Bólkur:Lívevnafrøði
Bólkur:Mýlislívfrøði
Helium

**Helium** er eitt frumevni, ið hoyrir til bólkin óvirkin gass. Tað hevur fingið heiti eftir grikska sólgudinum Helios. 

Aftaná hydrogen er helium tað mest vanliga frumevnið í alheiminum. 
Harafturat er Helium tað næstlættasta frumevnið, og tað er ikki eldfimt.

## Sí eisini
* Frumevni
* Skeiðbundna skipanin

Bólkur:Frumevni
Inclusion Europe

**Inclusion Europe** er evropeiska samtakið av feløgum fyri menningartarnað. Felagið Javni er limur í Inclusion Europe. Heimasíða felagsins er www.inclusion-europe.eu

Bólkur:Feløg
Loki

**Loki** ella **Lokki** er ein av ásagudunum í norrønu gudalæruni. Loki er av jatnaætt, men sum vinur Óðins búsettur í Ásgarði. *Gylvaginning* sigur um hann: "Loki er fríður og fagur í útsjónd, illur av lyndi og skiftandi í atferð. Hann var snildari enn fólk flest og svikaligur í øllum lutum. Hann voldi ofta ásum stórar vandar, og ofta loysti hann teir við sviki." Børnini hjá Loka eru Miðgarðsormur, Hel, Fenrisúlvur, Narvi og Sleipnir. Kona hansara eitur Sigyn. Loki orsakaði deyða Baldurs og eftir tað bundu æsirnir hann. Hann man losna við ragnarøk, har hann berjist saman við jatnum ímóti æsum. Hann berjist við Heimdall; teir verða hvørjum øðrum at bana.

Víkingar hava ikki dyrkað Loka. Heldur hevur hann verið ímyndin av menniskjasligum eginleikum, sum víkingarnir hava kent aftur í sær sjálvum.

Loki umtalast í einum føroyskum kvæði, *Lokka tátti*, har hann hjálpir fólki móti einum risa.

## Keldur
* Hammershaimb, V. U. (1855). *Færøiske Kvæder*. Lokka táttur
* Snorri Sturluson (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). *Gylvaginning*. http://www.heimskringla.no/faeroysk/snorre/gylfaginning.php
* Friður og frælsi Postverk Føroya
* Risin og Lokki Postverk Føroya
* Vøluspá Postverk Føroya

Bólkur:Ásatrúgv
Bólkur:Norrøn gudalæra
Kveiki

Ein **kveiki** ella eitt **ensym** er eitt protein, sum økir um ferðina á eini ávísari evnafrøðiligari reaktión - ein lívfrøðiligur katalysatorur. Kveikin skundar undir reaktiónina millum reaktant (substrat) og produkt, men verður tó ikki sjálvur broyttur í reaktiónini.

Fyrr varð hildið, at allir lívfrøðiligir katalysatorar vóru proteinir, men í 1980-árunum varð uppdagað, at nøkur RNA-mýl kunnu verða munadyggir katalysatorar, og tey verða nú nevnd ribozymir.

Vanligt verða kveikar nevndir við endingini *-ase*. Tó hava nakrir av teimum fyrstu kveikunum, ið funnir vóru, gomul heiti, og enda sostatt ikki við *-ase*.

Kveikar verða bólkaðir í 6 ymiskar høvuðsbólkar eftir teirra starvi:
* EC 1 Oxidoreductase: katalyserar oxidatión/reduktión reaktiónir.
* EC 2 Transferase: flytir ein funktionellan bólk (*t.d.* ein methyl- ella phosphat-bólk).
* EC 3 Hydrolase: katalyserar hydrolysuna av ymiskum bindingum.
* EC 4 Lyase: klývur ymiskar bindingar uttan at nýta hydrolysu og oxidatión.
* EC 5 Isomerase: katalyserar isomeriseringina í einum einstakum mýli.
* EC 6 Ligase: setir tvey mýl saman við kovalentari binding.

Tað eru eisini undirbólkar undir høvuðsbólkunum.

Bólkur:Lívevnafrøði
Bólkur:Mýlislívfrøði
Sørvágs Ítróttarfelag

**Sørvágs Ítróttarfelag** ella **SÍ** er eitt ítróttarfelag úr Sørvági, sum var stovnað tann 17. mars 1905. Felagið er virkið innan flogbólt og fyrr eisini innan fótbólt, nú tó við felagnum 07 Vestur. Aðrar ítróttargreinar sum svimjing og hondbóltur hava eisini verið íðkaðar í Sørvági í Sørvágs Ítróttarfelag. Í fyrstani æt felagið Sørvágs Bóltfelag, men navnið passaði ikki longur, tá svimjingin eisini gjørdist partur av felagnum. SÍ var føroyameistari í fótbólti í 1947. Árini 1998 - 2003 var SÍ partur av FS Vágar, eftir tað endaði felagið í 4. deild, vann deildina og rykti upp í 3. deild. Í 2007 var fótbóltsfelagið 07 Vestur stovnað. Tað vóru FS Vágar og SÍ sum løgdu saman og gjørdist til nýggja felagið 07 Vestur. SÍ er tó enn virkið innan flogbóltin. SÍ hevur lið í bestu deildunum hjá monnum og kvinnum í 2010/11.

## Keldur


## Ávísingar úteftir
* SIS.fo 

Bólkur:Føroysk flogbóltsfeløg
Bólkur:Føroyskt fótbóltsfelag
Alken

Ein **alken** er ein alkan við einari ella fleiri dupultbindingum. Bruttofrymilin fyri eina alken verður sostatt: CnH2n (er bert galdandi fyri alkenir við einari dupultbinding).

Alkenir verða nevndar við endingini *-en* og plássið har dupultbindingin situr verður ásett við einum talið. Alkenir eru ómettaðar, tí at tær hava dupultbinding/ar í sær. Hava tær bert eina dupultbinding, eru tær einkultómettaðar og hava tær fleiri dupultbindingar, eru tær fleirómettaðar.

Nakrar einfaldar alkenir eru:
* Ethen: C2H4 (eisini nevnd ethylen)
* Propen: C3H6
* 1-Buten: C4H8
* cis-3-Penten: C5H10

## Sì eisini
* Alkan

## Keldur
* **John McMurry**, Fundamentals of Organic Chemistry, Cornell University, 1998

Bólkur:Lívrunnin evnafrøði
Moirae

**Moirae** er ein rokkbólkur, sum vann fyrstu Prix Føroyar-kappingina, í 1995. *voc acc-guit* Terji T. Rasmussen, *voc keyb* Kim Hansen, *voc perc* Kaj Johannesen, *guit* Hjalti Joensen, *bass* Mikkjal Joensen.

## Útgávur

* 1996 Moirae.
* 1998 Sangir úr náttini.

## Umframt:

* 1996 *Meg minnist eina mynd* (skering 3).
* 1999 *Prix '99* (skering 13).

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Annika Hoydal

**Annika Hoydal** (fødd 19. november 1945) er ein sjónleikari, songkvinna og tónasmiður úr Havn. Hon er limur í bólkinum Harkaliðnum. Hon er búsitandi í Danmark har hon m.a. hevur virkað sum sjónleikari á palli, í filmi, sjónvarpi og útvarpi.

## Lívsleið
Annika er fødd í Havn, hon er dóttir føroyska rithøvundan og politikaran Karsten Hoydal og donsku Marie Louise Hoydal, fødd Falk-Rønne. Hon hevur tríggjar brøður: Gunnar, Kjartan og Egil. Hon er uppvaksin í Føroyum og í Ekvador í Suðuramerika, har familjan búði í nøkur ár. Seinni hevur hon eisini búð í Spania og Skotlandi. Í 1973 var hon útbúgvin sum sjónleikari á Statens Teaterskole, men hennara royndir sum sjónleikari byrjaði longu í 1960-árunum við studentakabaret í Hoydølum, og í 1968 spældi hon við í í ”Færinger frænder” á Fiolteatret í Keypmannahavn.

Hon hevur búð í Keypmannahavn í nógv ár og er kend í øllum Norðanlondum og í Týsklandi sum sjónleikarinna. Hon hevur eisini verið sera virkin sum songkvinna. Í 1973 útgav hon plátuna *Til børn og vaksin* við barnasangum, sum Hans Andrias Djurhuus hevur yrkt. Henda útgávan var útgivin sum fløga í 1998. Annika luttók í Dansk Melodi Grand Prix 1979 við sanginum "Aldan", sum hon sjálv hevði gjørt lag til, og sum bróðir hennara Gunnar Hoydal hevur yrkt. Sangurin gjørdist nummar fýra.

Í 1966 sang hon á fyrsta sinni við  *Harkaliðnum* í Føroyum. Tey gjørdust sera vælumtókt og eru enn virkin av og á, tó við broyttari manning: Annika Hoydal, Jógvan Dahl, Eyðun Mohr Hansen og Kaj Johannesen.

Politikarin Høgni Hoydal er bróðursonur Anniku.

## Útgávur

### Annika Hoydal
* 1973 *Til børn og vaksin* LP/CD 1998.
* 1977 *Annika og Jógvan* v/ Jógvan Telling Joensen. LP/MC.
::Á hesari plátuni, sum ber áskriftina *Fylt nísa* er millum annað barnasangurin *Beinta*, sum er yrktur av Oskar Hermannsson og hevur lag eftir C. Wahl.
* 1981 *Mit eget land* LP/MC 1981/CD 2004.
* 1983 *Spor í sjónum* LP/MC/CD 2004.
* 1983 *Spor i vandet* LP/MC/CD 2004.
* 1991 *Dulcinea* á føroyskum. CD/MC.
* 1991 *Dulcinea* á donskum. CD/MC.
* 1997 *Havið* CD.
* 1997 *The Ocean* CD.
* 2000 *Stjerner mine venner* v/ William Heinesen. CD.
* 2005 *Til børnini hjá børnunum* CD.

### Harkaliðið
Annika Hoydal, Jógvan Telling Joensen, Kári Mouritsen, Jógvan Dahl, umframt Jaspur Petersen (bert á fyrstu útgávuni)
* 1969 *Úr kabarettini* EP.
* 1970 *Úr kabarettini* EP.
* 1971 *Í dans/eitt kvøldið so síðla* S.
* 1971 *Harkaliðið* LP/MC 1990/CD 2001.
* 1973 *Vind op, vind op i rå/Herr Sinklar* S.
* 1989 *For Sale* CD/MC.
* 1990 *Mjólkavegurin* MC.
* 1991 *Nýtt og grovt gamalt* MC/CD 2004 + 1 skering.

## Sjónleikir í úrvali

## Heiður
*2016 - Vann eina Faroese Music Award í bólkinum Ársins tónleikaheiður.
*2016 - Vann eina Faroese Music Award í bólkinum Ársins kvinnuligi ella mannligi sangari í bólkinum Folk, Country og Blues.
*2016 - Vann eina Faroese Music Award í bólkinum Ársins útgáva fyri Endurljós.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir sjónleikarar
Bólkur:Føroyskar songkvinnur
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Føðingar í 1945
Harkaliðið

**Harkaliðið** var ein føroyskur fólkatónleikabólkur. Bólkurin hevur m.a. endurnýggjað føroysk kvæðir og harvið gjørt tey meira kend millum fólk sum annars ikki hava havt áhuga í kvæðunum. Í fyrstuni vóru limirnir í bólkinum hesir: Annika Hoydal, Jógvan Telling Joensen, Kári Mouritsen, Jógvan Dahl, umframt Jaspur Petersen (bert á fyrstu útgávuni).

### Spældu á saltsilokonsertini á Drelnesi í mai 2010
Harkaliðið spældi á stuðulskonsertini, sum var í Saltsiloini á Drelnesi 15. mai 2010. Tey vóru sera væl móttikin, fólk sungu við til kendu sangirnar. Tey sum vóru við í Harkaliðnum á Saltsilokonsertini vóru: Annika Hoydal, Jógvan Dahl, Kaj Johannesen og Eyðun Mohr Hansen.

## Útgávur
* 1969 *Úr kabarettini* EP.
* 1970 *Úr kabarettini* EP.
* 1971 *Í dans/eitt kvøldið so síðla* S.
* 1971 *Harkaliðið* LP/MC 1990/CD 2001.
* 1973 *Vind op, vind op i rå/Herr Sinklar* S.
* 1989 *For Sale* CD/MC.
* 1990 *Mjólkavegurin* MC.
* 1991 *Nýtt og grovt gamalt* MC/CD 2004 + 1 skering.

## Ávisingar úteftir
* Jógvan Dahl, guitaristur og lærari, farin foldum frá, in.fo, 09.01.2023

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Phenol

Heitið **phenol** verður bæði nýtt um eitt ávíst evni og um ein bólk av evnum. Bólkurin phenol eru lívrunnin evni, ið hava ein benzenring við einum hydroxy-bólki (-OH) festum at sær. Evnið **phenol** er ein phenol uttan síðubólkar á benzenringinum, altso tað einfaldasta phenolið. Phenolir verða nevnd við endingini *-phenol*. Phenolir hava høg kókipunkt, tí at tey eins og vatn kunnu gera hydrogenbindingar.

Dømi um nøkur phenolir:

## Sí eisini
* Lívrunnin evnafrøði

Bólkur:Lívrunnin evnafrøði
Mark No Limits

**Mark No Limits** var ein popp- og rokkbólkur úr Tórshavn.

## Manning

* *voc guit* Teitur Lassen
* *voc* Malan Eyðunsdóttir (1996- )
* *keyb prog* Mark Joensen
* *guit* Johan Ziskason
* *bass* Hjálmar Hátún (1995) Jens Tummas Ness (1996-97), Egil 'Barc' Hansen (1996 og -99)
* *drums* Carl Johan Simonsen (1995), Remi Fagereng (1996)
* *perc* Trygvi Restorff í Brekkunum (1996 og -99).

## Útgávur

* 1996 *Rain/Close to Me*.
* 1996 *Mark No Limits*.

### Umframt

* 1995 *Rock í Føroyum* (skering 7).
* 1996 *Meg minnist eina mynd* (skering 2).
* 1997 *Kom nú lítli mín* (skering 7).
* 1999 *Prix '99* (skering 12).

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Alkan

Ein **alkan** er eitt lívrunnið mýl og er samansett av eini røð av karbonatomum bundin saman við einkultbindingum har allar "leysar" elektronir eru bundnar til hydrogen. Bruttofrymilin fyri eina alkan verður sostatt: CnH2n+2

Alkanir eru alifatiskar og verða nevndar við endingini *-an*. Alkanir eru mettaðar, t.v.s. at tað er ongin dupultbinding í teimum.

10 tær mest einfaldu alkanirnar eru:
* Methan: CH4
* Ethan: C2H6
* Propan: C3H8
* Butan: C4H10
* Pentan: C5H12
* Hexan: C6H14
* Heptan: C7H16
* Octan: C8H18
* Nonan: C9H20
* Decan: C10H22

Alkanir kunnu eisini sita sum ein síðubólkur á einum størri mýl. Tær verða tá nevndar við endingini *-yl*. Alkylbólkarnar við 1-10 karbonatomum, vera nevndar:

* Methyl: CH3-
* Ethyl: C2H5-
* Propyl: C3H7-
* Butyl: C4H9-
* Pentyl: C5H11-
* Hexyl: C6H13-
* Heptyl: C7H15-
* Octyl: C8H17-
* Nonyl: C9H19-
* Decyl: C10H21-

## Sí eisini
* Alken

## Keldur
* **John McMurry**, Fundamentals of Organic Chemistry, Cornell University, 1998

Bólkur:Lívrunnin evnafrøði
Frankfurt am Main

**Frankfurt am Main** er stórbýur i Týsklandi. Býurin er fimtstørsti býur í landinum og størsti býur í Hessen.

Flogvøllurin í Frankfurt am Main í Týsklandi er tann fjórðstørsti í Evropa. Hiðan er millum annað gott samband við flogvøllir í USA og Ásia.

## Søga
Fyrstu ferð, Frankfurt verður nevndur í skrivligum keldum, er tað í miðøldini. Býurin verður umrøddur sum *Franconofurd* í einum skjali frá árinum 794.
Í 1220 fekk Frankfurt framíhjárættindi sum frælsur býur í Heilaga rómverska ríkinum. Frá 1810 til 1813 var býurin høvuðsstaður í stórhertugadøminum Frankfurt. Í oktober 1866 verður Frankfurt limaður inn í Prusslandi. Undir Seinna heimsbardaga vórðu stórir partar av býnum oyðilagdir.

## Politikkur

## Mentan

## Búskapur og ferðsla

## Myndir

Frankfurt_am_Main_-_Aerial_Shot.jpg|Býurin úr erva.
Frankfurt am Main hbf.jpg|Jarnbreytastøðin.
Römer1.jpg|Ráðhúsið (Römer).
Goethedenkmal_Goetheplatz_Ffm_2_DSC_0818.jpg|Standmynd hjá Goethe
Alte_Oper_Frankfurt_Winter_2008.jpg|Operahúsið
Frankfurt_Am_Main-St_Bartholomaeus-Ansicht_vom_Nextower-20110812.jpg|Dómkirkjan
Frankfurt_Paulskirche_au%C3%9Fen_2011a.jpg|Paulskirkja
Bankenviertel, Innenstadt Frankfurt.jpg|Bankabygningar
Frankfurt.Bankenviertel.20150605.jpg|Bankabygningar
EZB-Gebäude_in_Frankfurt_%28Main%29.jpg|Bygningurin hjá Evropeiska Miðbankanum


## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíða, frankfurt.de
* Frankfurt am Main, de.wikivoyage.org (á týskum)
* Frankfurt, en.wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Týskland
Bólkur:Býir í Týsklandi
Fenerbahçe

**Fenerbahçe Spor Kulübü** ella **FB** er eitt ítróttarfelag og fótbóltsfelag úr Istanbul í Turkalandi. Felagið varð stovnað í 1907 og er tað mest vinnandi fótbóltsfelagið í Turkalandi við 18 turkiskum meistaraheitum. Felagið hevur eisini luttikið í evropeiskum fótbólti og hevur í hesum sambandi spælt móti føroyska B36 í Champions League undankappingini í 2006-07. Fenerbahçe vann báðir dystirnir móti B36 og kom víðari, men taptu í 3. rundu móti Dinamo Kiev. Í UEFA Champions League 2007-08 komu teir víðari og komu til kvartfinaluna, sum teir spældu móti enska felagnum Chelsea FC, teir vunnu heimadystin 2-1, men taptu á útivølli 2-0.

Stadion hjá teimum, Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu, liggur í býarpartinum  Kadıköy, sum liggur í asiatiska partinum av Istanbul og er tað mest nýmótans fótbóltsstadion'ið í Turkalandi. Tvey onnur feløg, ið kappast móti Fenerbahçe eru Beşiktaş og Galatasaray.

## Heiður

### Altjóða kappingar
* **[[UEFA Champions League]]:**
** Kvartfinalur (1): 2007–08

* **[[UEFA Europa League]]:**
** Hálvfinalur (1): *[[UEFA Europa League 2012-13 |2012-13]]*

### Turkiskar kappingar
***Turkiska meistaraheitið, vinnarar (18):**  1959, 1960-61, 1963-64, 1964-65, 1967-68, 1969-70, 1973-74, 1974-75, 1977-78, 1982-83, 1984-85, 1988-89, 1995-96, 2000-01, 2003-04, 2004-05, 2006-2007, 2010-2011
****Nummar tvey (18):** 1960, 1961-62, 1966-67, 1970-71, 1972-73, 1975-76, 1976-77, 1979-80, 1983-84, 1989-90, 1991-92, 1993-94, 1997-98, 2001-02, 2005-2006, 2007-2008, 2009-2010, 2011-2012
***Turkiska Steypakappingin, vinnarar (5): ** 1967-68, 1973-74, 1978-79, 1982-83 2011-2012
****Numar tvey (9):** 1963, 1965, 1989, 1996, 2001, 2005, 2006, 2009, 2010

## Keldur


## Slóðir
* Fenerbahçe Spor Kulübü almenna heimasíða

Bólkur:Turkisk fótbóltsfeløg
Enekk

**Enekk** er fólkatónleikabólkur. *voc guit* Kári Sverrisson (áður Lamhauge), *keyb harm voc* Óli Olsen (1993-), *bass perc* Agnar Lamhauge (1991-97), *harm* Eyðun Lamhauge (1997), *guit* Justin Philbrow (1997), *el/acc-bass* Mikael Blak (2004), *drums* perc Rógvi á Rógvu (2004), *el-guit* Heðin Ziska Davidsen (2004). Teirra serliga blandingur av fólkatónleiki og jazz hevur skapt eitt forkunnugt ljóð í føroyska tónleikaheiminum, nevnliga teirra egna. 

## Útgávur

* 1993 *Andlit hins tigandi* MC; CD 1995.
* 1994 *Ver sterk mín sál* & MC.
* 1997 *Fýra nætur fyri jól*.
* 2004 *Meðan vit nærkast jørðini*.

### Umframt

* 1991 *Amnesty tónar skering 11*.

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar