open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Streymoy

**Streymoy** er størsta og fólkaríkasta oyggj í Føroyum. Úr suðurendanum, Kirkjubønesi, og norður í Tjørnuvíksstakk eru 48 km, og har, sum hon er breiðast, er hon 14 km. Kopsenni (789 m) er hægsta fjall á Streymoynni. Streymoyggin er ein sýsla, sum tann einasta sýslan í Føroyum er hon býtt sundur í tvey valdømi. Tveir tingmenn verða valdir í Norðstreymoyar valdømi, meðan átta tingmenn verða valdir í Suðurstreymoyar valdømi. Streymoyggin liggur millum Vágar og Eysturoynna. 

Fjøllini eru nógv, og helst norðuri á oynni eru tey høg, um ikki so høg sum í Eysturoynni ella Norðoyggjum. Nøkur av teimum hægstu eru Skælingsfjall 768 m, Sneis 745 m, Ørisfelli 748 m, Koppenni 790 m og Melin 764 m, tey eru øll í Norðstreymoy. Tveir djúpir firðir skera seg inn í oynna - Kollafjørður og Kaldbaksfjørður. Aðrar víkir eru Vestmanna, Sjeyndir, Hvalvík, Saksun og Tjørnuvík. Stórir dalar eru til dømis Saksunardalur, Havnardalur og Kollfjarðardalur. Í Kollfjarðardali er Leynavatn, og í Saksunardali er Saksunarvatn. Stórar áir eru Klúftá og Fossá við Haldarsvík, Stórá við Hvalvík, Heljareyga og Fossá við Vestmanna, Sandá við Tórshavn og Leynará við Leynar. 

Norðast á Streymoynni er víkin Sjeyndir. Eystan fyri Sjeyndir er Tjørnuvíksstakkur, hann er norðasti steinur á Streymoynni. Vestan fyri Sjeyndir er hitt prúða forbergið Mýlingur 564 m. Vestan fyri Mýling stendur ein høgur drangur, sum nevnist Stapin, og norðanfyri er ein høgur langur steinur, sum eitur Skeiðið. Úr Mýlingi suður á Múlan, sum er vestasti oddi á Streymoynni, eru óføra prúð fuglabjørg - Vestmannabjørgini, Saksunarbjørgini og Tjørnuvíksbjørgini. 

## Bygdir

Argir, Haldarsvík, Hoyvík, Hósvík, Hvalvík, Hvítanes, Kaldbak, Kaldbaksbotnur, Kirkjubøur, Kollafjørður, Kvívík, Langasandur, Leynar, Norðradalur, Saksun, Signabøur, Skælingur, Stykkið, Streymnes, Sund, Syðradalur, Tjørnuvík, Tórshavn, Velbastaður, Vestmanna, Við Áir. 

*
Viðoy

**Viðoy** er ein oyggj í Føroyum, sum liggur í oyggjabólkinum ið verður nevndur Norðoyggjar, hon er 40,4 m2 til víddar. Viðoy hevur navn eftir tí nógva rekaviði, sum kemur á land í Viðvík á eystursíðuni á oynni. Høvuðsbygdin er Viðareiði, sum er kend fyri sín náttúruvakurleika og hevur verið prestasæti frá fornari tíð. Viðareiði er norðasta bygd í Føroyum. Norðan fyri bygdina røkkur Villingadalsfjall upp í 844 m hædd, tað hægsta fjallið í Norðuroyggjum og nr. 3 í Føroyum. Norðurendin á Viðoynni er Enniberg, sum reisur seg sum ein 754 m høgur og steyrrættur múrur upp frá sjónum. Sagt verður at Enniberg er eitt tað brattasta forberg í verðini, og tað hægsta í Evropa, sum liggur við opið hav. Viðoy er norðasta oyggj í Føroyum. 

Í august og september hoyrdust ógvuslig buldur á Viðoynni, á Viðareiði, og fólk føldu eisini ristingar við hvørt. Jarðfeingi var har norður og royndi at finna eina orsøk til buldrini og ristingarnar, men tey funnu onga orsøk. Buldrini hildu uppat aftur, eftir at hava vart í nakrar vikur.

## Bygdir

Á Viðoy eru tvær bygdir – Viðareiði norðanfyri og Hvannasund longur suðuri.
 
* Hvannasund
* Viðareiði

## Keldur


*
Fjøll í Føroyum

Yvirlit yvir øll fjøll í Føroyum.

Í einstøkum førum kann vera torført at avgera, hvat er eitt fjall. Til dømis er Krákan 821m, men verður ofta mett at vera ein tindur heldur enn eitt fjall.

Fjøll í Føroyum flokkað eftir hædd:

## Keldur
* US.Fo: "Fjøll í Føroyum flokkað eftir hædd" 

Bólkur:Fjøll í Føroyum
Vistfrøði

**Vistfrøði** er læran um verur og samband teirra við tað sum er rundanum tær, av bæði livandi og deyðum. Av tí at hesin partur av lívfrøðini lærir okkum hvussu samanspælið er ímillum ymisk djóra-, plantu- og soppasløg o.s.fr. verður henda lærugrein nýtt sum grund undir ástøðinum fyri (m.a. mat og plantu) framleiðslu sum liggur so tætt uppat náttúrligari djóra- og plantuframleiðslu sum gjørligt. Tí hevur tílík framleiðsla, av órøttum, fingið heitið vistfrøðilig framleiðsla. Verri stendur tó til á enskum, har heiti "organic food" er at hoyra, t.e. lívrunnin matur. Vistfrøði eru nýggj vísindi, men tey eru týdningarmikil nú á døgum. Vistfrøði gevur okkum innlit í, hvussu alt lív í náttúruni er trytað hvørt av øðrum og av umstøðunum. Vistfrøði gevur eisini kunnleika um, hvussu vit fáa forðað fyri, at plantur og dýr verða týnd, og hvussu trupulleikar, ið standast av t.d. dálking, kunnu verða loystir. Plantur og dýr verða flokkað alt eftir, hvussu tey eru og starva í vistskipanini. Allur plantur fáa orku úr sólini og brúka hana at bera ávøkst. Tær verða tí nevndar framleiðarar. Allar plantur og øll dýr í sama øki eru eitt samfelag. Dýr og plantur í einum samfelag eru liðir í einari føðiketu. Ígjøgnum hesa føðiketu gongur orka um alt samfelagið.

Bólkur:Lívfrøði
Bólkur:Vistfrøði
Teldur

Ein **telda** er ein (vanliga elektronisk) maskina, sum handfer dátu og upplýsingar, hon fær frá brúkarum ella forritum ella báðum. Hetta merkir fyri ein vanligan brúkara, at teldan hevur eina stýriskipan og so nøkur forrit omaná, sum hon nýtir til at loysa ymsar uppgávur við. Í fyrstuni var teldan mest nýtt sum hjálpartól til talfrøðiligar uppgávur, men í dag er hon vorðin ein partur av okkara lívsstíli og er at finna í teimum flestu umhvørvunum, til dømis í fartelefonum, bilum, ídnaðarmaskinum og øðrum.

Fyrstu teldurnar vórðu bygdar í USA, Bretlandi og Týsklandi millum 1940 og 1950. Tær vóru sera stórar, men tey seinastu árini hevur menningin gingið sera skjótt. Í dag eru teldur eisini rættiliga bíligar í mun til, hvat tær kostaðu til dømis fyri bert fáum árum síðani.

## Sløg av teldum

* Ertelda
* Fartelda
* Kvanttelda
* Ovurtelda
* PC (en: *Personal Computer*)
* Pulstelda
* Samgildistelda
* Snildfon
* Stórtelda
* Teldil

## Keldur

## Slóðir úteftir

* Windows

Bólkur:Teldufrøði
Føroyskir rithøvundar

Listin niðanfyri er eitt yvirlit yvir føroyskar rithøvundar.

* Artúvertin, Agnar
* Andreasen, Brynhild
* Andreasen, Daniella
* Askham, Elias
* av Heiði, Høgni
* í Beiti, Ólavur
* Brú, Heðin
* Bø, Líggjas í
* Christensen, Ingun
* Dahl, Marianna Debes
* Dahl, Regin
* Dalsgarð, Arnbjørn Ó.
* Dam, Halldóra
* Danielsen, Arnbjørn
* Danielsen, D.P.
* Didriksen, Lydia
* Djurhuus, Hans Andreas
* Djurhuus, J. H. O.
* Djurhuus, Sverri
* Effersøe, Rasmus Christoffer
* Fossádal, Elsubeth M.
* Fuglø, Edward
* Glerfoss, Hans J.
* Gaïni, Firouz
* Gaïni, Sigri
* Gaard, Guðrun
* Hammershaimb, V. U.
* Hanusardóttir Bergtóra
* Heinesen, Maud
* Heinesen, Jens Pauli
* Heinesen, William
* Helmsdal, Guðrið
* Helmsdal, Rakel
* Hentze, Ebba
* Hestoy, Ingrid
* Hestoy, Heine
* Hoydal, Gunnar
* Hoydal, Karsten
* Isaksen, Jógvan
    Ranvør Isholm, Isholm, Ranvør
* Jacobsen, Erhard
* Jacobsen, Hans Jacob
* Jacobsen, Hans Mikael
* Jacobsen, Jørgen-Frantz
* Jacobsen, Steinbjørn B.
* Joensen, Martin
* Joensen, Poul F.
* Johansen, Oddvør
* Johansen, Sámal
* Kamban, Hanus
* Kampmann, Sissal
* Kjelnæs, Marjun S.
* Klein, Heðin
* Kristiansen, Alexandur
* Kvívíks Jógvan
* Long, Richard
* Løgmansbø, Jónley á 
* Løgmansbø, Valdemar á
* Matras, Christian
* Michelsen, Sólrún
*Mohr, Høgni
* Niclasen, Sigrid
* Nielsen, Jóanes
* Olsen, Samuel Jacob Sesanus
* Oskarsson, Bárður
* Patursson, Jóannes
* Patursson, Rói
* Patursson, Súsanna Helena
* Patursson, Sverre
* Petersen, Fríðrikur
* Poulsen, Tóroddur
* Rasmussen, Oddfríður Marni
* Reinert, Katrin
* á Rógvi, Elin
* Ryggi, Mikkjal á
* Sandá, Selma
* Simonsen, Kim
* Skarði, Símun av
* Soll, Sámal
    Joan Sørinardóttir, Sørinardóttir, Joan
* Svabo, Jens Christian
* Thomsen, Richard B.
* Viderø, Kristian Osvald
* Zachariasen, Louis
* Zachariasen, Símun Mikal

*
Bólkur:Listar
Bólkur:Mentan í Føroyum
Bólkur:Føroyskar bókmentir
Líggjas í Bø

**Líggjas í Bø** (18. juli 1938 í Klaksvík). Æt upprunaliga **Eli Sørensen**, men keypti sær seinni navnið *Líggjas í Bø*. Aftan á lokið realprógv var hann til skips í eitt ár, fór í 1956 niður á háskúla, fyrst á Købmandsvile, seinni á altjóða háskúlan í Helsingør. Hann fór so undir hægri handilslestur á Niels Brock-skúlanum og leyk prógv í 1959. Heimafturkomin arbeiddi hann í Samvinnufelagnum í Havn í um 3 ár, var so í nøkur ár vikarur á Trøllanesi - um sumrini til skips.

Í 1968 fór hann undir grannskoðaravirki í Klaksvík, og var hann við til at seta á stovn dátuvirkið Com-Data (saman við Símin Paula Konoy). So av og á hevði hann fyrst í sekstiárunum yrkingar og onkrar týðingar í "14. September" og "Framanum", og í 1964 gav Oyggjaframi út savnið "Til lívið".
 
Innihaldið í savninum kann greidliga skiftast sundur í tríggjar bólkar, týðingar eftir eitt nú Gelsted og Pasternak, lyriskar náttúruyrkingar um summar og várligan vind, "Jørðin / á ferð / gjøgnum rúmdir / vælsignað / av sólum", og politiskt medvitnar yrkingar, sum gera Líggjas til nýskapara í føroyskum skaldskapi. 

## Útgivið

* 1964 - Til lívíð (yrkingar). 

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1938
Hans Jákup Glerfoss

**Hans Jákup Glerfoss** (19. november 1937) er føddur í Mikladali. Best kendur sum málari, men hevur eisini givið yrkingarsøvn út. Glerfoss er føddur í Mikladali í 1937, men vaks upp í Kunoy hjá ommu síni og abba sínum har. Aftan á loknan barnaskúla fór hann fjúrtan ára gamal inn til Klaksvíkar at arbeiða, var eitt skifti til skips, arbeiddi so aftur sum timburmaður í nøkur ár, til hann 27 ára gamal fór at fáast við myndalist og skaldskap burturav. 

Í tíðarskeiðnum 1966-1969 greiddi hann til prentingar trý yrkingasøvn "Til B", "Fjallafossar" og "Kvirra í reyðum og bláum", allar frálíka yrkingabøkur. 

## Útgivið

### Yrkingar
* 1966 - Til B (yrkingarsavn)
* 1967 - Fjallafossar (yrkingarsavn)
* 1969 - Kvirra í reyðum og bláum (yrkingarsavn)

### Tónleikaútgávur
* "Eitt blað eg á kann skriva", Juni 2010, EP-fløga við løgum eftir Hanus G. Johansen og tekstum eftir Hans Jákup Glerfoss. Fløgan kom út tann dagin Hanus fylti 60 ár á hátíðarhaldi í Norðurlandahúsinum.

## Heiðurslønir

* 1969 - M.A. Jacobsens Heiðursløn fyri yrkingasøvnini.

Glerfoss, Hans J.
Bólkur:Føroyskir listamálarar
Bólkur:Mikladalsfólk
Bólkur:Føðingar í 1937
Oyggjar í Føroyum

**Oyggjarnar í Føroyum** eru 1.399 km2 til víddar. 18 oyggjar eru í Føroyum. 17 eru bygdar og 1 óbygd, Lítla Dímun. Størst er Streymoyggin, 373 km2, og minst er Lítla Dímun, 0,82 km2. 

## Hólmar
*Sí eisini: [[Hólmar í Føroyum]]*

Umframt tær 18 oyggjarnar eru eisini nógvir hólmar og sker í Føroyum. Tindhólmur er størsti hólmurin, hann er 65 hektarar. Í alt eru 779 oyggjar, holmar og sker í Føroyum. Suðuroyggin er tann oyggin í Føroyum, sum hevur flest holmar og sker, í alt 263 (oyggin sjálv íroknað) . 

## Keldur


Bólkur:Føroyar
Bólkur:Listar
Bókmentir

**Bókmentir** er felagsheitið fyri skriva tilfar av ymiskum slag. Vit skilja ímillum tvey høvuðssløg av bókmentum: *Fagrar bókmentir* og *Yrkisbókmentir*. Fagrar bókmentir er tað sum á donskum eitur *Skønlitteratur*, tað er fiktivur skaldskapur, tvs. at rithøvundurin kann sjálvur finna uppá eina søgu ella yrking, hann ella hon nýtist ikki at halds seg til veruleikan.  
Fagrar bókmentir kunnu býtust upp í:
*Skaldsøga
*Stuttsøga
*Yrking
*Sjónleikur

Yrkisbókmentir er bókmentir sum viðgerða veruligar hendingar, t.d. søgubøkur, siðsøguligar bøkur, lívsævisøgur, endurminningar, bygdasøgur osfr.

Man kann tosa um bókmentir sum eru útkomnar í bók, men sjálvt um t.d. yrking ella stuttsøga ikki er útkomin í bók men bara í til dømis einum tiðindablaði, so er talan álíkavæl um bókmentir. Í Føroyum eru bókmentir ikki so gamlar. Men føroysku kvæðini, sum ikki blivu skrivaði niður fyrr enn einaferð í 1800-árunum eru nógv eldri enn tað, og tað eru bókmentir, sjálvt um tað var munnlig siðvenja fyrstu tíðina. Tað sama er galdandi fyri sagnir og ævintýr bæði úr Føroyum og øðrum londum, at her var talan ofta fyrst um munnliga siðvenju, har fólk fortaldu hvør øðrum søgur ella sungu fyri hvørjum øðrum út frá minninum. Seinni eru hesi fest niður á pappír og givin út í bók. Annars eru skrivaðar bókmentir er gomul siðvenja í eitt nú Grikkalandi. Homer yrkti Ilionskvæði og Kvæði um Oddysseus, sum var Trojanska kríggið. Hildið verður, at kvæðini eru yrkt umleið 12. ella 11. øld fyri Kristi føðing.

## Sí eisini
* Føroyskar bókmentir
* Listi av føroyskum rithøvundum
* Listi av útlendskum rithøvundum

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Rithøvundafelag Føroya
* Føroya landsbókasavn 

*
Alexandur Kristiansen

**Alexandur Kristiansen** (23. apríl 1949) er føddur í 1949 og býr í Fuglafirði. Hann er útbúgvin lærari og hevur verið virkin í Bókadeild Føroya Lærarafelags og verið ritstjóri á Míni jólabók í fleiri ár. Sum rithøvundur er hann serliga kendur sum yrkjari, og millum børn er hann kendur fyri teir skemtiligu sangirnar, hann hevur yrkt. Umframt at hava skrivað ein hóp í Mína jólabók hevur hann týtt ein hóp av barnabókum. 

## Heiður

* 1977 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri fagurbókmentir
* 1983 - Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs
* 2003 - Barnabókavirðisløn Tórshavnar Býráðs
* 2015 - Sømdargáva Landsins

## Útgivið

* 1968 - Nón (yrkingar)
* 1969 - Assa (yrkingar)
* 1972 - Jomfrú við ongum bróstum (yrkingar)
* 1972 - Við fjøll og bláan fjørð (yrkingar)
* 1974 - Eg eri... 
* 1975 - Málið er mítt øki (yrkingar)
* 1977 - Kannubjølluvísur
* 1979 - Várt dagliga lív (yrkingar)
* 1983 - Barnabros (barnarímur)
* 1983 - Útskot (yrkingar)
* 1984 - Kærleiki mín (fosturvatnsyrkingar og aðrar)
* 1984 - Havnarlív (yrkingar)
* 1989 - Mánadags Mortan (barnarímur)
* 1990 - Staksteinar (yrkingar)
* 1991 - Odysseus í hjartanum (yrkingar)
* 1992 - Grísaflísapætur (skjaldur)
*1996 - Lógvalestur (yrkingar)
*1997 - Eplapetur (barnarímur)
* 2001 - Rinkusteinar (barnasangir)
* 2003 - Barnarímur (skjaldur og sangir)
* 2003 - Ein halastjørna er komin (norðurlendskar yrkingar)
* 2003 - Gud er danskari (yrkingar)
* 2004 - Lokki Litaval (barnarímur)
* 2005 - Báðumegin Blátt (yrkingar)
* 2012 - Kokkulárapi (barnarímur)
*2015 - Og várið kom
*2019 - Sól skein sunnan (yrkingar)
*2019 - Fjøtrað á Flogi (yrkingar)

* Eisini hevur hann verið ein rættiliga virkin týðari, skrivað útvarpsleikir og verið rættiliga virkin við "Mín jólabók" í fleiri árgangir.

## Keldur
 

Kristiansen, Alexandur
Bólkur:Føðingar í 1949
Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Føroyskir týðarar
Bólkur:Føroyskir ritstjórar
Bólkur:Føroyskir barnabókahøvundar
Rasmus Christoffer Effersøe

**Rasmus Christoffer Effersøe** (føddur í Trongisvági 30. mai 1857, deyður 23. mars 1916 í Tórshavn) var agronomur, politikari, yrkjari, og var við til at seta Jólafundin í 1888. Blaðstjóri á Føringatíðindum, Dúgvuni og Dimmalætting. Hann las búnaðarfrøði í bæði Danmark og Svøríki og starvaðist sum landbúnaðarráðgevi. Hann var ein av teimum níggju monnunum, ið kallaðu inn til Jólafundin í 1888, fundin, ið setti gongd á tjóðskaparrørsluna. Saman við Jóannesi Paturssyni verður hann roknaður sum drívmegin í hesum arbeiðnum. Hann var við til at stovna Føringafelag í januar 1889 og var fyrsti blaðstjóri á Føringatíðindum (1890-1906), ið var fyrsta blaðið skrivað á føroyskum og málgagn hjá tjóðskaparrørsluni. Frá 1897 til 1901 sat hann í Føroya Løgtingi. Hann var eisini blaðstjóri á Dúgvuni (1894-1928), ið var málgagn hjá fráhaldsrørsluni og skrivað á donskum máli. Eisini var hann eitt skifti blaðstjóri á Dimmalætting. Umframt blaðskriving skrivaði hann eisini sjónleikir (og leikti sjálvur) og yrkingar.

Á Ólavsøku í 1933 var standmyndin av Rasmusi Christofferi Effersøe avdúkað á vøllinum uttan fyri tinghúsið. 

Effersøe, Rasmus Christoffer
Bólkur:Føðingar í 1857
Bólkur:Andlát í 1916
Bólkur:Løgtingslimir
Venceslaus Ulricus Hammershaimb

**Venceslaus Ulricus Hammershaimb** (25. mars 1819 í Sandavági - 9. apríl 1909 í Keypmannahavn) var ein føroyskur prestur, politikari og málfrøðingur. Hann er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga. Foreldur hansara vóru Jørgen Frantz Hammershaimb og Armgarð Maria Egholm. Hann gav í 1854 fyrstu føroysku mállæruna út og gjørdi ta nýggju rættskrivingina. Í 1855 varð hann innsettur sum prestur í Kvívík. Í 1862 gjørdist hann prestur á Nesi í Eysturoy, og próstur frá 1867. Her læt hann í 1863 nýggjan prestagarð byggja, sum konan hevði teknað. Hann sat á løgtingi trý skeið. Síðan flutti hann í 1878 við konuni til Danmarkar at búgva. Í Sandavági varð minnisvarði reistur í 1919, V.U. Hammershaimb til heiðurs. 

Hammershaimb eigur stóra æru fyri, at føroyingar varðveittu skriftmálið. Tað var hann, sum gav føroyska málinum bókstavin Ð. Við íblástri frá vinmanni sínum, Jóni Sigurðssyni, professara og málfrøðingi úr Íslandi, kom hann við hugskotinum um etymologiska stavsetingarháttin, har vit fara aftur til frummálið, heldur enn at skriva málið soleiðis sum tað verður framborið. 

Hammershaimbsættin er gomul í Føroyum. Fyrstur í Føroyum av hesi ætt var langabbi V.U. Hammershaimb, Jørgen Frants de Hammershaimb, sum varð føddur í Keypmannahavn 31. oktober í 1688. Hann starvaðist hjá Gablunum og kom soleiðis til Føroya at vera fúti í 1723. Hann giftist sama ár við danskari konu, tey fingu tvey børn. 

Konan doyði tíðliga, og tá giftist Jørgen Frants de Hammershaimb uppaftur við Elisabeth Christine Samuelsdatter, dóttir Samuel Pedersen Lamhauge, løgmann, í Nýggjustovu í Havn. Tey fingu 13 børn – og eitt teirra var V. U. Hammershaimb, sum eisini var fúti. Hann fekk sonin Jørgen Frantz Hammershaimb, sum var Føroya síðsti løgmaður, áðrenn Løgtingið varð niðurlagt í 1816. Jørgen Frants giftist eisini í Nýggjustovu í Havn, eins og abbin, við Armgard Mariu Egholm, og fingu tey bæði sonin Venceslaus Ulricus Hammershaimb og dóttrina Marie Louise Hammershaimb, sum var ógift.

Føroyska tíðarritið Vencil, sum er komið út tvær ferðir um árið síðan 2006, er uppkallað eftir Vencil Ulricus Hammershaimb.

## Útgivið
* 1848 - *Meddelelser fra en Rejse paa Færøerne 1847 — 48* 
* 1848 - *Óluvu kvæði med Melodi optegnet af H. Rung*
* 1848 - *Færøiske kvæder henhørende til Hervarar Saga*
* 1850 - »Færøiske folkesagn» (16 í tali), »Færøske ordsprog« (527 í tali), »Færøske talemaader« (78 orðafelli) og »Færøske skikke og lege« (7 dømi).
*1850 - »Barneviser og Ramser« (15 í tali)
*1850 - »Færøske Gaader« (72 í tali)
*1850 - »Færøske Folkesagn« (6 í tali).
*1852 - *Færøske Kvæder*, København; 2. útgáva, Føroyar 1969
*1891 - *Færøsk Anthologi I. Tekst samt historisk og grammatisk Indledning*, København; 2. útgáva, Tórshavn 1969

## Keldur
 

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Prestar í Føroyum
Bólkur:Føroyskir málfrøðingar
Bólkur:Sandavágsingar
Bólkur:Føðingar í 1819
Bólkur:Andlát í 1909
Bygdir og býir í Føroyum

Yvirlit yvir allar búsetingar í Føroyum, t.e. bygdir og býir, eftir fólkatali. Tølini eru frá 1. july 2025.

## Kelda
* Hagstova Føroya
* FaroeIslands.dk


Bólkur:Listar
Oddfríður Marni Rasmussen

**Oddfríður Marni Rasmussen** (føddur 22. februar 1969 í Tórshavn, uppvaksin á Sandi) er føroyskur rithøvundur, týðari, ummælari og ritstjóri. Fyrstu ferð yrkingar hansara komu út alment var í 1992 í tíðarritinum Brá. Í 2011 varð hann útbúgvin sum lærari. Hann var formaður í LISA í tíðarskeiðnum 2001-2012. Hann hevur verið til skips og arbeitt ymiskt fyrifallandi arbeiði. Tvey ár gekk hann í Rithøvundaskúlanum í Keypmannahavn. Oddfríður hevur skrivað yrkingar og stuttsøgur. Hann er ritstjóri á Vencili

## Útgivið
### Yrkingasøvn
* 1994 - Aldur hugans
* 1995 - Innantannaskríggj
* 1998 - Skil (yrkingar)
* 2000 - Rás
* 2002 - Kvørkringar (yrkingar)
* 2003 - Gráir týdningar (viðbrøgd)
* 2005 - Yrkingar
* 2013 - Eg eri næstur
* 2019 - Ikki fyrr enn tá

### Yrkingar, útgivnar í Vencili
*Føðingin (yrking). Nr. 1/2006, s. 7-8.
*Eg beri so nógv (stuttsøga). Nr. 3/2007, s. 96-100.
*Helviti á jørð (yrking). Nr. 5/2008, s. 96-97.
*Úr kistubotninum (yrking). Nr. 5/2008, s. 98.
*Tríggjar yrkingar. Nr. 7/2009, s. 96-101.
*Tríggjar yrkingar. Nr. 9/2010, s. 42-44.
*Tvær yrkingar. Nr. 10/2011, s. 77-80.

### Stuttsøgur, útgivnar í Vencili
*Aldurdómurin viskar seg sjálvan burtur (stuttsøga). Nr. 1/2006, s. 103-108.
*Skuggin (stuttsøga). Nr. 2/2007, s. 89-93.
*Upplatingardagur (stuttsøga). Nr. 7/2009, s. 20-22.
*Jarðarferðin (stuttsøga). Nr. 8/2010, s. 77-80.

### Týðingar
*Tvær yrkingar / Denise Duhamel. Nr. 2/2007, s. 35-36.
*Blómandi Anna hevur hjól / Kurt Schwitters (yrking). Nr. 2/2007, s. 37-38.
*Tvær prosayrkingar / Russel Edson. Nr. 2/2007, s. 75-77.
*Sjúklingurin / Peter Seeberg (stuttsøga). Nr. 3/2007, s. 26-29.
*Fimm yrkingar, tvær stutt-stuttsøgur / Ron Padgett. Nr. 3/2007, s. 57-70.
*Tríggjar yrkingar / Michael Strunge. Nr. 4/2008, s. 28-32.
*Tríggjar stutt-stuttsøgur / Peter Adolphsen. Nr. 4/2008, s. 33-35.
*Tvær yrkingar / John Ashbery. Nr. 4/2008, s. 50-52.
*Søgan handan søguna / Tove Ditlevsen (stuttsøga). Nr. 7/2009, s. 52-57.
*Henda gentan / Jeppe Brixvold (drama). Nr. 7/2009, s. 65-70.
*Seks tekstir úr “Eymir knøttar” / Gertrude Stein (stuttprosa). Nr. 7/2009, s. 71-76.
*Hjól / Michael Palmer (yrking). Nr. 7/2009, s. 83.
*Tvær yrkingar / Marianne Larsen. Nr. 8/2010, s. 74-75.
*Guð er ein sveinsspilla / Gregory Corso (yrking). Nr. 8/2010, s. 91.
*Kærleikssøga / Jim Carroll (yrking). Nr. 9/2010, s. 23.
*Ein telefonsamrøða / Mark Twain (monologur). Nr. 9/2010, s. 45-47.
*Seks yrkingar / Charles Simic. Nr. 9/2010, s. 86-91.
*Tvær yrkingar / Harald Landt Momberg. Nr. 9/2010, s. 92-93.
*Eini heimsøkt hús / Virginia Woolf (stuttsøga). Nr. 10/2011, s. 63-64.
*Tú veitst ongantíð, yrkingasavn eftir Ron Padgett, Sprotin, 2013

## Heiðurslønir

* 2000 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrarbókmentir.
* 2009 Virðisløn M. A. Jacobsen fyri mentanarlig avrik

## Keldur


Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Føroyskir týðarar
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1969
Bólkur:Føroyskir ritstjórar
Bólkur:Sandingar
Jóannes Eidesgaard

**Jóannes Dan Eidesgaard** (føddur 19. apríl 1951 á Tvøroyri) er føroyskur politikari, fyrrverandi løgmaður og landstýrismaður. Hann varð valdur til løgmann 3. februar 2004 og sat sum løgmaður til september 2008, tá ið hann bleiv avloystur av Kaj Leo Johannesen. Sum løgmaður hevði Jóannes Eidesgaard ábyrgd av stýrisskipanarmálum og fyrisiting. Jóannes Eidesgaard tók læraraprógv í 1977, fekk starv á Tvøroyrar Skúla og var í starvinum, til hann í januar 1991 fór í landsstýrið.

## Politiska lívsleiðin
Í 1990 varð hann á fyrsta sinni valdur inn á Løgting fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi og hevur verið afturvaldur síðan. Frá 1991 til 1993 var Jóannes Eidesgaard landsstýrismaður í almannamálum, heilsumálum og arbeiðsmarknaðarmálum, og eitt stutt skifti var hann eisini landsstýrismaður í  mentanarmálum í samgonguni, ið var ímillum Fólkaflokkin og Javnaðarflokkin. Frá apríl 1993 til september 1994 var Jóannes aftur landsstýrismaður í almanna-, heilsu- og arbeiðsmarknaðarmálum, tá ið Javnaðarflokkurin var í samgongu saman við Sjálvstýrisflokkinum og Tjóðveldisflokkinum.

Í tíðarskeiðnum frá september 1994 til juni 1996 var Jóannes Eidesgaard landsstýrismaður í fíggjar- og búskaparmálum og norðurlandamálum. Hann var eisini varaløgmaður í hesari samgongu millum Sambandsflokkin, Javnaðarflokkin og Verkamannafylkingina.
 
Jóannes Eidesgaard var formaður Javnaðarfloksins frá 1996 til 2011 og formaður í tingbólki Javnaðarfloksins. Jóannes hevur verið limur í uttanlandsnevndini og í Norðurlandaráðnum. Í tíðarskeiðnum 1996 til 1998 var hann fíggjarnevndarlimur.

Í tíðarskeiðnum frá 1998 til 2001 var Jóannes Eidesgaard fólkatingslimur.

Jóannes Eidesgaard varð valdur býráðslimur á Tvøroyri frá 1980 til 2000, men hevur verið í farloyvi, tá ið hann hevur sitið í landsstýrinum. 

* 1977 Læraraprógv á Føroya Læraraskúla.
* 1977 - 1990 Lærari í Tvøroyrar skúla.
* 1980 - 2000 Býráðslimur á Tvøroyri.
* 1990 - 2004 Løgtingslimur.
* 1991 - 1996 Landsstýrismaður.
* 1998 - 2001 Fólkatingslimur.
* 2004 - 2008 Løgmaður í Føroyum.
* 2008 - 2011 Fíggjarmálaráðharri
* 2011 (februar) - 2011 (oktober) Løgtingslimur.

## Privat
Jóannes er sonur Jonu (1917 - 2006) og Erling Eidesgaard (1920 - 1987) á Tvøroyri og er giftur við Anitu, dóttir Johild og Bjarna W. Joensen úr Froðba. Tey eiga tvey børn, Erling og Ingun.

## Keldur


## Ávisingar úteftir
* J.fo
* *Løgtingið 150 - Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 275 (PDF-Download )

Bólkur:Føroyskir politikarar
Eidesgaard, Jóannes D.
Eidesgaard, Jóannes D.
Bólkur:Mentamálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Fíggjarmálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Føroyskir fólkatingslimir
Bólkur:Varaløgmenn í Føroyum
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Almannamálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Heilsumálaráðharrar í Føroyum
Bólkur:Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Bólkur:Tvørafólk
Juli

**Juli** er 7. mánaður í árinum eftir tí gregorianska kalendaranum og ein av 7 mánaðum, sum hava 31 dagar.

## Hendingar í juli
 
* 14. juli - Tjóðardagur Fraklands
* 21. juli - Tjóðardagur í Belgia
* 28. juli - Ólavsøkuaftan
* 29. juli - Ólavsøkudagur


Bólkur:Mánaðir
Bólkur:Dagar
29. september

**29. september** er dagur 272 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 273 um skotár er). 93 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini mikkjalsmessa, eins og heitið dilkadagur eisini er knýtt at degnum. 

## Hendingar

* Mikkjalsmessa
* 1789 - Tað var hendan dagin, at amerikanska kongressin hittist fyri fyrstu ferð.


## Føðingar
* 1547 - Miguel de Cervantes, spanskur rithøvundur (d. 1616)
* 1758 - Horatio Nelson, enskur admiralur (d. 1805)
* 1901 - Enrico Fermi, italskur alisfrøðingur (d. 1954)
* 1931 - Anita Ekberg, svensk sjónleikarinna (d. 2015)
* 1935 - Jerry Lee Lewis, amerikanskur sangari, sangskrivari og klaverleikari (d. 2022)
* 1936 - Silvio Berlusconi, italskur politikari og fyrrverandi forsætisráðharri (d. 2023)
* 1943 - Lech Walesa, pólskur politikari.
* 1951 - Michelle Bachelet, forseti í Kili.
* 1959 - Jon Fosse, norskur høvundur og leikskald
* 1961 - Julia Gillard, avstralskur politikari.
* 1989 - Sarah Mahfoud, professionellur nevaleikari av føroyskari og sýriskari ætt

## Andlát
* 2010 - Tony Curtis, amerikanskur sjónleikari (f. 1925)

September, 29.
30. september

**30. september** er dagur 273 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 274 um skotár er). 92 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

*


## Føðingar
* 1921 - Deborah Kerr, skotsk sjónleikarinna (d. 2007)
* 1924 - Truman Capote, amerikanskur rithøvundur (d. 1984)
* 1937 - Steinbjørn B. Jacobsen, føroyskur rithøvundur (d. 2012)
* 1945 - Ehud Olmert, ísraelskur politikari
* 1946 - Dan O'Bannon, amerikanskur leikrithøvundur (Alien)
* 1964 - Monica Bellucci, italsk sjónleikarinna
* 1972 - Ari Behn, norskur rithøvundur
* 1980 - Martina Hingis, sveisiskur tennisleikari

## Andlát
* 1955 - James Dean, amerikanskur sjónleikari (f. 1931)
* 1990 - Patrick White, avstralskur rithøvundur (f. 1912)
*2018 - Kim Larsen, danskur tónleikari (f. 1945)

September, 14.
1. oktober

**1. oktober** er dagur 274 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 275 um skotár er). 91 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 2007 - Fyrrverandi amerikanski forsetin Bill Clinton vitjar í Føroyum.


## Føðingar
* 1207 - Henrik III, Kongur Englands (d. 1272).
* 1903 - Vladimir Horowitz, ukrainsk-amerikanskur pianisti (d. 1989).
* 1920 - Walter Matthau, amerikanskur sjonleikari (d. 2000).
* 1924 - Jimmy Carter, amerikanskur forseti (1977-1981).
* 1935 - Julie Andrews, ensk sjonleikarinna.
* 1950 - Randy Quaid, amerikanskur sjónleikari.
* 1956 - Theresa May, bretskur politikari.
* 1959 - Youssou N'Dour, senegalskur tonleikari og politikari.
* 1962 - Esai Morales, amerikanskur sjónleikari.
* 1966 - George Weah, liberskur fotboltaleikari og politikari.

## Andlát
* 1985 - E. B. White, amerikanskur rithovundur (f. 1899).
* 1992 - Petra Kelly, tyskur politikari (f. 1947).
* 1993 - Jóhan Hendrik Sigurð Joensen (f. 1911), rithøvundur, tjóðveldismaður.
* 2018 - Charles Aznavour, armenskur-franskur sangari (føddur 1924).

Oktober, 01.
Mánadagur

**Mánadagur** er ein vikudagur. Latín *[[Luna]]e dies* (Dagur mánans). Nú er vanligt at rokna vikuna at byrja við mánadegi (eftir ISO-standardi (ISO-8601), sum ásetur, hvussu dagfestingar eiga at vera gjørdar í telduforritum og handilssamskifti.

Bólkur:Vikur
Mikudagur

**Mikudagur** (latín: *Mercurii dies*, "Dagur merkurs") er ein vikudagur. Suðuroyingar kalla dagin **ónsdag**. Dagurin æt upprunaliga *óðinsdagur*, ið er vorðið til *ónsdagur*, ið dagurin framvegis eitur í suðuroyarmálføri. Heitið mikudagur er ein stytting av *miðvikudagur* (soleiðis eitur dagurin framvegis á íslendskum), møguliga ávirkað av týska *Mittwoch*, og sipar heitið til, at dagurin var tann mittasti av døgunum í vikuni.

Bólkur:Vikur
28. september

**28. september** er dagur 271 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 272 um skotár er). 94 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1745 - Í einum leikhúsi í London verður bretski tjóðsangurin *God Save The King* á fyrsta sinni spældur alment.
* 1865 - Elisabeth Garret Anderson verður fyrsta bretska konufólk sum gerst lækni.
* 1931 - Hetta er seinasti dagur, danir kunnu býta pengar um við gull.
* 1974 - Poul Schlüter verður valdur til formann í Konservativa Fólkaflokkurin eftir Erik Haunstrup Clemmensen.
* 1991 - Mogens Glistrup verður á landsfundi koyrdur úr Framburðsflokkinum, sum hann sjálvur stovnaði.
* 1994 - Ferjan Estonia søkkur í illveðri í Eystursjónum á veg til Stockholm: 852 fólk drukna, og bara 137 verða bjargað.
* 2014 - Valborg Heinesen vann bronsu í DM maraton í Odense við tíðini 2.49.37, sum var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Joan Bláfoss.
* 2014 - KÍ kvinnurnar settu heimsmet við at vinna FM 15. árið á rað.
* 2014 - Føroyska fyritøkan JT electric á Kambsdali fekk eina íslendska virðisløn fyri sína menning av einum trolkamera.


## Føðingar
* 1934 - Brigitte Bardot, franskur sjónleikari
* 1946 - Helen Shapiro, enskur sangari
* 1958 - Peter Gantzler, danskur sjónleikari
* 1987 - Hilary Duff, amerikanskur sjónleikari og sangari

## Andlát
* 1675 - Lucas Jacobsøn Debes varð føddur 1623 í Stubbekøbing, Danmark.
* 1970 - Egyptiski forsætisráðharrin Gamal Abd al-Nasser doyr av hjartatilburði, 52 ára gamal.
* 1978 - Í Vatikaninum verður Jóannes Páll 1. funnin deyður, bara 33 dagar eftir at hann gjørdist pávi.
* 2024 - Kris Kristofferson, amerikanskur tónleikari, sjónleikari og sangskrivari (f. 1936).

September, 28.
Fríggjadagur

**Fríggjadagur** er ein vikudagur. Dagur Frigg. Tað hevur oftani verið misskilt av nógvum, at dagurin var givin heitið eftir Freju, men so hevði dagurin verið kallaður freyagadagur. Á norrønt : "Freyja" Tað norrøna heitið á fríggjadegið er : "frjádagr". Sostatt, hevði heitið Freja ikki rigga til. Frigg, sum var kona Óðin riggar harafturmóti væl til. Frigg hevði ikki so stóran týdning í norrøna gudalæru, men ímillum vesturgermananir hevði hon stóran týdning. Vesturgermananir høvdu ikki hoyrt um Freju, so teir dyrkaði "hana", sum fruktberðs gudindina og ikki Freju. Á gomlum týskum merkir Frigg : "Fría" og Fríggjadagur eitur "fríatag", nytýskum : "freitag" og á gomlum enskum "frígedæg" nyenkst "friday". 

Á Latíni Veneris dies (Dagur Venus). Dagurin hevur ikki fingið heitið frá gudindini Venus, harafturímóti er tað gongustjørnan Venus, sum dagurin er uppkallaður eftir.

Bólkur:Vikur
Leygardagur

**Leygardagur** er ein vikudagur. Latín *Saturni dies* (Dagur Saturns), enskt *Saturday*.

Heitið á vikudegnum kemur frá norrøna *laug* og *dagr*, samansett *laugardagr*, ið merkir "vaskidagur" ella "baðidagur". 

Í Norðurlondum ber dagurin líknandi heiti við sínum málsligu frávikum (da. *lørdag*, sv. *lördag*, fi. *lauantai*, no. *lørdag* (nýnorskt: *laurdag*), ísl. *laugardagur*. Á til dømis enskum og hollendskum eitur dagurin eftir Saturn, meðan hann á øðrum evropeiskum málum er uppkallaður eftir sabbatinum, (t.d. týskt *Samstag* og franskt *samedi*). 

Dagurin er vikuligur halgidagur hjá eitt nú jødum og adventistum, ið rokna hann sum 7. dagin í vikuni. Eftir ISO-standardi (ISO-8601), ið ásetur, hvussu dagfestingar eiga at verða gjørdar í telduforritum og í handilssamskifti, er leygardagurin tann 6. í vikuni.

Bólkur:Vikur
Sunnudagur

**Sunnudagur** er ein vikudagur. Latín: "Solis dies" (føroyskt: "Dagur sólarinnar" enskt : "sunday". Í norrønt málið hevur dagurin eisini fingið heitið sítt frá sólini og er eitt avlop frá heidniskum - á norrønt : "sunnudagr" Ísl : "Sunnudagur" Da. : Søndag, í merkir "solens dag". Á føroyskum merkir tað "Dagur sólarinnar". Út frá hesum er tað lætt at staðfesta norrønt, sum eitt mál, ið er ættað úr latíni. Sunnudagur, sum nú á døgum er vikuligi kristni halgidagurin, hevur vanliga í krisindóminum verið roknaður sum fyrsti dagur í vikuni - eftir jødiskari hugsan, har leygardagur / sabbatur var 7. dagur í vikuni. Nú er vanligari at rokna vikuna at byrja við mánadegi (eftir ISO-standardi (ISO-8601), sum ásetir, hvussu dagfestingar eiga at vera gjørdar í telduforritum og handilssamskifti. 

Sunnudagurin er hvíludagur og heilidagur í øllum kristnum londum. Tá verða fyriskipaðar gudstænastur í kirkjum og øðrum gudshúsum. Sunnumorgun ringja kirkjuklokkurnar, og tá ið ringt hevur triðja ferð, fara fólk í kirkju. Í gomlum døgum var tann siður, at konufólkini settu seg vinstrumegin (konufólkamegin) í kirkjuni, og mannfólkini høgrumegin (mannfólkamegin). Hetta varð seinni avlagt. 

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Vikur
Søguligar hendingar

Hetta er ein **listi yvir søguligar hendingar** sum hendu ávísar dagar í árinum.

 januar    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
 februar   1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29) ((30))
 mars      1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
 apríl     1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
 mai       1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
 juni      1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
 juli      1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
 august    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
 september 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
 oktober   1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
 november  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
 desember  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

Um tú heldur vilt síggja árið á ein minni kompaktan hátt:

Bólkur:Søga
Bólkur:Tíð
Bólkur:Listar
Hósdagur

**Hósdagur** er ein vikudagur. Fyrri liðurin *hós-* kemur frá norrønum *Þórs-* og merkir Tór. Á suðuroyarmáli verður dagurin nevndur *tórsdagur*, ið er eldra sniðið. Á latín er heitið *Jovis dies* (Dagur Jupiters).

Bólkur:Vikur
27. september

**27. september** er dagur 270 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 271 um skotár er). 95 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

*1981 - Í sambandi útbygging verður Glyvra kirkja endurvígd.


## Føðingar
* 1871 - Grazia Deledda, italskur rithovundur (d. 1936).
* 1947 - Meat Loaf, amerikanskur sangari.
* 1957 - Irvine Welsh, skotskur rithovundur.
* 1972 - Gwyneth Paltrow, amerikonsk sjonleikarinna.
* 1976 - Francesco Totti, italskur fótbóltsleikari.
* 1984 - Avril Lavigne, kanadisk songkvinna.
* 1995 - Lina Leandersson, svensk sjonleikarinna.

## Andlát
* 1897 - Peter Holten, amtmaður í Føroyum (f. 1816).

September, 27.
Slovakia

**Slovakia** (slovakiskt: *Slovensko* ella *Slovenská republika*) er eitt lýðveldi í Miðevropa. Í útnyrðing hevur Slovakia mark við Kekkia, í norðri við Pólland, í eystri við Ukraina, í suðri við Ungarn og í útsynning við Eysturríki.

## Landafrøði

Slovakia liggur millum breiddarstigini 47° and 50° N, and longdarstigini 16° og 23° E.
Tað slovakiska landslagið er serliga kent fyri tað fjallaríki náttúruna við Karpatafjøllunum, sum strekkja seg tvørtur um alt landið og fevnir um tað mesta av norðara partinum av Slovakia. Í hesum høgu fjøllum eru fjallatindarnir Fatra-Tatra (harímillum eru Tatrafjøllini, stóru Fatra-fjøll og lítlu Fatra-fjøll), slovakisku Ore-fjøllini, slovakisku míðfjøllini ella Beskids. 

Hægstu fjøllini standa norðuri í landinum, í Karpatafjøllunum tætt við markið til Pólland. Teir hægstu tindarnir eru *Gerlachovský štít* (2.655 m) og *Kriváň* (2494m).

Tað lægsta láglendi er tað fruktagóða láglendi í útsynningshorninum av landinum, sum kallast Donau-slættin (slovakiskt: *Podunajská rovina*). Síðan kemur eystara slovakiska láglendi í ein landssynning.

## Søga
Slovakia, sum vit kenna tað í dag, er í veruleikanum annað landið, ið hevur borið hetta navn. Fyrsta landið var Fyrsta slovakiska lýðveldið (Prvá slovenská republika), ið var til undir seinna heimsbardaga.

## Mentan
*Folk* siðvenja hevur sterkar røtur í Slovakia og sæst aftur í bókmentum, tónleiki, dansi og arkitekturi. Eitt dømi um hetta er tann slovakiski tjóðsangurin "Nad Tatrou sa blýska", sum hevur røtur í einum fólkatónleikalagi frá "Kopala studienku" mentanini.

## Búskapur

## Politikkur
Slovakia er eitt demokratiskt lýðveldi við parlamentariskari fleirflokkaskipan. Seinasta parlamentsvalið var í mars 2012, og seinasta forsetavalið var í apríl 2009.

### Fyrisitingarligt býti
Slovakia er býtt sundur í 8 regiónir (slovakiskt: *[[kraj]]*, fleirtal *kraje*). Hesar eru uppkallaðar eftir høvuðssætinum í regiónini. Regiónirnar hava síðan 2002 í ávísan mun havt sjálvstýri.

#Bratislava-regiónin (Bratislavský kraj), høvuðsstaður Bratislava
#Trnava-regiónin (Trnavský kraj), høvuðsbýur Trnava
#Trenčín-regiónin (Trenčiansky kraj), høvuðsbýur Trenčín 
#Nitra-regiónin (Nitriansky kraj), høvuðsbýur Nitra
#Žilina-regiónin (Žilinský kraj), høvuðsbýur Žilina
#Banská Bystrica-regiónin (Banskobystrický kraj), høvuðsbýur Banská Bystrica
#Prešov-regiónin (Prešovský kraj), høvuðsbýur Prešov
#Košice-regiónin (Košický kraj), høvuðsbýur Košice

Regiónirnar eru býttar sundur í fleiri smærri distriktir og kommunur. Tað eru tilsamans 79 distriktir í Slovakia.

## Hygg eisini at

## Ávisingar úteftir
* TA3 - Slovakisk tíðindarás
* The Slovak Republic Government Office


Bólkur:Evropa
Bólkur:ES
Kommunur í Føroyum

Síðan 1. januar 2017 eru tað 29 kommunur í Føroyum:

### Kommunur í Føroyum

## Fyrrverandi kommunur
* 1. august 1948 fór Funnings sóknar kommuna sundur í Funnings kommunu og Gjáar kommunu
* 1. januar 1997 legði Argja kommuna og Kaldbaks kommuna saman við Tórshavnar kommunu.
* 1. januar 2005 legði Elduvíkar kommuna, Oyndarfjarðar kommuna og Skála kommuna saman við Runavíkar kommunu.
* 1. januar 2005 legði Gjáar kommuna, Haldarsvíkar kommuna, Hósvíkar kommuna, Hvalvíkar kommuna og Saksunar kommuna saman við Sunda kommunu.
* 1. januar 2005 legði Hests kommuna, Kirkjubøar kommuna og Nólsoyar kommuna saman við Tórshavnar kommunu.
* 1. januar 2005 legði Mikladals kommuna saman við Klaksvíkar kommunu.
* 1. januar 2005 legði Mykinesar kommuna  saman við Sørvágs kommunu.
* 1. januar 2009 legði Funnings kommuna saman við Runavíkar kommunu.
* 1. januar 2009 legði Gøtu kommuna saman við Leirvíkar kommunu og varð til Eysturkommuna.
* 1. januar 2009 legði Miðvágs kommuna saman við Sandavágs kommunu og varð til Vága kommuna.
* 1. januar 2009 legði Svínoyar kommuna saman við Klaksvíkar kommunu.
* 1. januar 2017 legði Húsa kommuna saman við Klaksvíkar kommunu.

## Kelda
* https://kort.foroyakort.fo/kommunur/

Bólkur:Kommunur í Føroyum
2. oktober

**2. oktober** er dagur 275 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 276 um skotár er). 90 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1972 - Við fólkaatkvøðuni er meiriluti fyri, at Danmark skal gerast limur í EF, seinni ES.


## Føðingar
*1452 - Richard III, Kongur Englands (d. 1485)
*1847 - Paul von Hindenburg, týskur politikari (d. 1934)
*1869 - Mahatma Gandhi (d. 1948)
*1876 - A. P. Møller, ella Arnold Peter Møller, danskur reiðari.
*1904 - Graham Greene, enskur rithøvundur (d. 1991)
*1951 - Romina Power, amerikonsk songkvinna
*1951 - Sting, enskur sangari og tónleikari
*1973 - Norska Lene Nystrøm – kendur úr duoini Aqua.
*1979 - Maja Ivarsson, svensk songkvinna
*1991 - Bjørk Herup Olsen, føroyskur rennari

## Andlát
* 311 f.Kr. - Aristoteles, greskur filosoffur og náttúruvísindamaður.
* 1935 - Georg Jensen - danskur sniðgevi.
* 1968 - Marcel Duchamp, franskur listamálari (f. 1887)
* 1985 - Rock Hudson, amerikanskur sjónleikari (f. 1925)

Oktober, 02.
3. oktober

**3. oktober** er dagur 276 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 277 um skotár er). 89 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1789 - George Washington boðar frá tí fyrsta Thanksgiving Day í USA.
* 1884 - Christiansborg Slott brennur, og Ríkisdagurin má fram til endan av fyrsta heimsbardaga halda sínar fundir í øðrum hølum.
* 1952 - Stóra Bretland spreingir sína fyrstu kjarnorkubumbu út fyri Vestur-Avstralia.
* 1972 - Dagin eftir fólkaatkvøðuna um EF limaskap – og Danmark hevur sagt ja – tekur Jens Otto Krag, forsætisráðharri, øll á bóli tá hann boðar frá, at hann leggur frá sær sum forsætisráðharri, fer úr politikki, og letur forsætisráðharrasessin víðari til Anker Jørgensen.
* 1990 - Vesturtýskland og Eysturtýskland sameinast í eitt land. Flagg nýggja Týsklands verður fyrrverandi flagg Vesturtýsklands.
* 1995 - Svarta amerikanska ítróttarhetjan, O. J. Simpson, verður kendur "ósekur" í at hava myrt fyrrverandi konu sína og vin hennara.


## Føðingar
*1858 - Eleonora Duse, italsk sjónleikarinna (d. 1924)
*1889 - Carl von Ossietzky (d. 1938)
*1925 - Gore Vidal, amerikanskur rithøvundur (d. 2012)
*1928 - Kåre Willoch, fyrrverandi norskur politikari og forsætisráðharri (d. 2021)
*1938 - Eddie Cochran, amerikanskur tónleikari (d. 1960)
*1941 - Chubby Checker, amerikanskur sangari
*1969 - Gwen Stefani, amerikonsk songkvinna
*1980 - Mørland, norskur sangari
*1981 - Zlatan Ibrahimovic, svenskur fótóltsleikari

## Andlát
*1929 - Gustav Stresemann, týskur politikari (f. 1878)
*2004 - Janet Leigh, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1927)

Oktober, 03.
5. oktober

**5. oktober** er dagur 278 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 279 um skotár er). 87 dagar eru eftir av árinum. Dagurin eitur Placidus. Tá ið Bænadikt úr Nurcia bygdi kleystrið Monte Cassino, fekk hann jørð at byggja á frá ríkum rómverja, Tertullus at navni. Placidus var sonur henda rómverja og gekk Bænadikti til handa. Kom sjálvur upp í munkaskipanina og eftir boðum Bænadikts bygdi hann eitt kleystur á Sikiloy. Kleystrið varð rænt og lagt í oyði av sjórænarum og Placidus dripin.

## Hendingar

* 1880 - Alonzo Cross fær patent til heimsins fyrsta kúlupenn
* 1908 - Ferdinand kongur í Bulgaria lýsir sjálvstøðu í landinum og seg sjálvan sum zar
* 1930 - Eitt bretskt loftskip dettur niður yvir Fraklandi. 48 av teimum 54 ferðafólkunum lata lív, teirra millum enski loftmálaráðharrin Lord Thomson
* 1962 - Fyrsta singulin hjá The Beatles, "Love Me Do", kemur út í Stóra Bretlandi
* 1964 - 57 fólk flýggja gjøgnum ein tunnil, tey hava grivið undir Berlinmúrinum
* 1966 - Margreta prinsessa verður alment trúlovað franska greivanum Henri Laborde de Monpazat
* 1974 - IRA-bumbur bresta á tveimum ølstovum í enska býnum Guildford í Surrey: Fimm fólk doyggja, og 65 verða særd  
*1985 - Fyrstu fólkini búsetast á Kambsdali, og soleiðis gerst yngsta niðursetubygd í Føroyum. 
* 1989 - Dalai Lama vinnur Nobel Friðarheiðurslønina
* 1990 - Fyrsta livratransplantasjón í Danmørk verður gjørd á Ríkssjúkrahúsinum


## Føðingar
* 1829 - Chester A. Arthur, amerikanskur forseti (d. 1886)
* 1936 - Václav Havel, kekkiskur rithøvundur og forseti 1993-2003 (d. 2011)
* 1944 - Nils Malmros, danskur filmsleikstjóri
* 1951 - Bob Geldof, írskur tónleikari
* 1957 - Bernie Mac, amerikanskur sjónleikari (d. 2008)
* 1975 - Kate Winslet, enskur sjónleikari

## Andlát
*1813 - Tecumseh, høvdingur hjá Shawnee-fólkinum (f. 1768)
* 1880 - Jacques Offenbach (f. 1819)
* 1962 - Rasmus Rasmussen (Regin í Lið) (f. 1871)
* 2011 - Steve Jobs, maðurin handan Apple, ipod og ipad (f. 1955)
* 2015 - Henning Mankell, svenskur rithøvundur (f. 1948)

Oktober, 05.
Sambandsflokkurin

**Sambandsflokkurin** varð sum tann fyrsti flokkurin í Føroyum stovnaður í 1906. Ikki ber til við vissu at dagfesta, nær flokkurin varð stovnaður, men tann 18. august 1906 boða 13 av 22 tinglimum frá í Dimmalætting, at teir hava skipað seg í ein politiskan flokk á tingi, ið nevnir seg ”sambandsmenn”. Flokkurin er ein liberalur flokkur, sum virkar fyri eini støðugari og frísinnaðari menning av Føroya fólki, búskaparlig, mentunarliga og stjórnarliga. Flokkurin gongur inn fyri, í ríkisfelagsskapi við Danmark, at reka ein framburðssinnaðan politikk á øllum økjum. 

## Formenn

* 1906 – Fríðrikur Petersen
* 1917 – Oliver Effersøe
* 1924 – Andrass Samuelsen
* 1948 – Johan M. Fr. Poulsen
* 1970 – Trygvi Samuelsen
* 1974 – Pauli Ellefsen
* 1990 – Edmund Joensen
* 2001 – Lisbeth L. Petersen
* 2004 – Kaj Leo Johannesen
* 2015 – Bárður á Steig Nielsen

## Sambandsløgmenn

* Andrass Samuelsen (1948–1950)
* Kristian Djurhuus (1950–1958, 1968–1970)
* Pauli Ellefsen (1981–1985)
* Edmund Joensen (1994–1998)
* Kaj Leo Johannesen (2008–2015)
* Bárður á Steig Nielsen (2019-)

## Umboð á Løgtingi
### 2019–2023
Á løgtingsvalinum 31. august 2019 fekk Sambandsflokkurin 7 tingfólk vald.
* Bárður á Steig Nielsen
* Magnus Rasmussen
* Helgi Abrahamsen
* Kaj Leo Holm Johannesen
* Frimodt Rasmussen
* Rósa Samuelsen
* Johan Dahl

### 2015–2019
*Edmund Joensen
*Kaj Leo Holm Johannesen
*Bárður á Steig Nielsen
*Magnus Rasmussen
*Bjørn Kalsø
*Magni Laksáfoss

### 2011–2015
Á løgtingsvalinum 29. oktober 2011 fekk Sambandsflokkurin 8 tingfólk vald. Hin 10. februar 2014 vaks flokkurin við einum tingmanni afturat, tá Gerhard Lognberg gjørdist limur í flokkinum, eftir at hann varð koyrdur úr Javnaðarflokkinnum 2. november 2013 og síðan var uttanflokkatingmaður í góðar tríggjar mánaðar. Sambandsflokkurin hevur ikki havt 9 tinglimir síðan 1932.

## Umboð á Løgtingi 2015–2019

## Umboð í Landsstýrinum

## Keldur


## Ávisingar úteftir

* Sambandsflokkurin

Sambandsflokkurin
4. oktober

**4. oktober** er dagur 277 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 278 um skotár er). dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

*1904 - Havnar Bóltfelag, t.e. HB, verður stovnað.


## Føðingar
* 1822 - Rutherford B. Hayes, amerikanskur forseti (d. 1893)
* 1895 - Buster Keaton, amerikanskur sjónleikari (d. 1966)
* 1942 - Jóhanna Sigurðardóttir, íslendskur politikari
* 1946 - Susan Sarandon, amerikonsk sjónleikarinna

## Andlát
* 1669 - Rembrandt, niðurlendskur listamaður (f. 1606)
* 1947 - Max Planck, týskur alisfrøðingur (f. 1858)
* 1970 - Janis Joplin, amerikonsk songkvinna (f. 1943)
* 2022 - Loretta Lynn, amerikanskur kvinnuligur country-sangari og sangskrivari (f. 1932)

Oktober, 04.
Miðflokkurin

**Miðflokkurin** (MF) er ein politiskur flokkur í Føroyum. Miðflokkurin varð stovnaður 30. mai í 1992. Miðflokkurin er flokspolitiskt ógvuliga konservativur, tá ið talan er um siðfrøðilig virði; flokkurin er m.a. hart ímóti fosturtøku og samkyndum hjúnalagi . Miðflokkurin hevur eisini fleiri ferðir talað ímóti at grein 266b skuldi koma í gildi í Føroyum. 

## Søga

Í 1991 settu nøkur trúgvandi fólk sær fyri at stovna nýggjan politiskan flokk. Tordur Niclasen, løgtingsmaður fyri Kristiliga Fólkaflokkin, Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokk var ein av stovnarum floksins. Á fundi 30. november 1991 á Hotel Hafnia í Tórshavn varð gjørt av, at nýggi flokkurin skuldi eita Miðflokkurin. Eisini varð samtykt ein fyribils arbeiðsætlan, sum í dag er kend sum hini 16 punktini fremst í stevnuskránni. Fyri at nýggjur flokkur kann stilla upp til løgtingsval, er neyðugt at hava í minsta lagið 800 undirskriftir. Á stovnandi aðalfundinum í 1992 varð upplýst, at higartil eru savnaðar tilsamans 560 undirskriftir. Fyribils stevnuskrá varð løgd fyri fundin og samtykt.

## Stevnuskrá

Flokkurin virkar fyri einum samfelagi við kristnum grundarlagi, og at politiskar avgerðir, sum verða framdar, samsvara við hesa lívsáskoðan og hugsjón.

Virkað verður eisini fyri at sjúk, gomul og brekað fólk skulu hava eitt trygt og gott lív.
Tað skal arbeiðast miðvíst við at minka um rúsdrekka og rúsevnismisnýtslu.
Føroyar skulu ikki verða partur av ES, men í staðin fyri styrkja samstarv við lond uttanfyri felagsskapin.
Í siðfrøðiligum spurningum, sum til dømis fosturtøku, virkar flokkurin fyri at ófødda barnið verður vart við lóg. Deyðshjálp verður mett sum dráp og skal tí ikki vera møgulig.

## Formenn

* 1992 - 1994 Álvur Kirke 
* 1994 - 1997 Jenis av Rana
* 1997 - 1999 Bill Justinussen
* 1999 - 2001 Álvur Kirke
* 2001 - d.d. Jenis av Rana

## Umboð á Løgtingi
### 2011-2015

### 2015-2019
*Jenis av Rana
*Bill Justinussen

### 2019-2023
Á løgtingsvalinum 31. august 2019 fekk Miðflokkurin 2 tingfólk vald.

*Jenis av Rana
*Bill Justinussen

## Landsstýrisfólk 2011-2015

*Karsten Hansen, landsstýrismaður í heilsumálum

## Ávisingar úteftir

* Miðflokkurin

## Keldur


Miðflokkurin