open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andras Guttormsson

**Andras Guttormsson** (føddur umleið 1490, doyði 1544, búði í Kálgarði í Sumba, ættaður úr Noregi) var løgmaður í Føroyum 1531 - 1544.

Hann er faðir Guttorm Andrasson, sum gjørdist løgmaður eftir faðirin.

í desember 1531 fekk Andras Guttormsson tilnevning frá Fríðriki kongi I til starvið sum løgmaður í Føroyum. Hann skuldi gera løgmanseið sín til Joachim Wullenweber, kongsins fúta og Føroya fólk ("menige almue"), helst á Føroya Løgtingi. Hann skuldi veita hvørjum manni, fátækum og ríkum, lóg og rætt eftir Sankta Ólavs kongs og Noregs lóg. 
Andras Guttormsson búði í Kálgarði í Gørðum í Sumba og hann var Føroya løgmaður til 1544.

Kálgarðsbóndin Guttormur (Løgmaður), átti ellivu merkur av Víkini; Jenis í Laðangarði átti tað tólvtu. Men Jenis legði eina mørk sína móti einari kálgarðsbóndans mørk og so eydnu sína ímóti hinum tíggju. Hann spurdi tá kálgarðsbóndan um hann vildi ikki leggja felag við seg, tí hann, Jenis, hevði so góða eydnu og hin onga. So løgdu teir felag (tó at Kálgarður var løgmansgóðs og tí ikki átti at vera lagt í felag) og síðan treivst væl hjá báðum. Men ongantíð sótu teir væl um sátt og skiltust síðan aftur úr felaginum. So visti eingin av, fyrr enn Jenis gjørdi ferð niður til Danmarkar til at stevna løgmanni. 
Ein dagin, sum kálgarðsbóndin stendur úti fyri durum, sær hann ein bæriligan reyðklæddan mann koma ríðandi oman á Krossjarðargarðar og spyr, um nakar veit, hvør maður hatta er. Tá varð honum aftursvarað, at tað var sjaldsamt, at hann skuldi ikki vita, at hatta var Jenis í Laðangarði, sum hevði verið niðri eitt heilt ár og nú var afturkomin. Ikki frættist tíðindi úr Laðangarði til Kálgarðs, tó at skamt var ímillum — so hatskir vóru teir hvør á annan, Laðangarðsbóndin og Kálgarðsbóndin. 
Stutt var umliðið, tá ið bræv kom til løgmans frá kongi, at hann skuldi búgva ferð sína niður til at verja seg fyri slíkum, sum honum var um kent. Men av tí at løgmaður var vorðin gamal og orkaði illa at ferðast, tók sonurin, Guttormur Andrasson, ferðina uppá seg. 

## Keldur

* Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901

Bólkur:Sumbingar
Guttormsson, Andras
Bólkur:Føðingar í 15. øld
Bólkur:Andlát í 16. øld
Guttormur Andrasson

**Guttormur Andrasson**  (doyði 1572 í Bergen) var løgmaður í Føroyum 1544 - 1571. Hann var sonur Andras Guttormsson løgmann úr Sumba, og var faðir Ísak Guttormsson, ið eisini gjørdist løgmaður Føroya.

Laðangarsbóndin Jenis Símunarson stevndi Andras Guttormsson fyri konginum í Danmark. Men av tí at løgmaður var vorðin gamal og orkaði illa at ferðast, tók sonurin, Guttormur Andrasson, ferðina uppá seg. Tá ið løgmanssonurin kom inn á slottið hjá kongi, rætti hann eitt silvursteyp fram, fult av peningum, í bøtur fyri faðir sín, men kongur vildi ikki taka við tí. Føroyingurin varð standandi og rætti armin út alla tíðina — steypið hevði hann í hondini. Í endanum bliknaði hann, og armurin vildi signa. Tá tók drotningin ein stól og skeyt inn undir armin á honum. Kongur blíðkaðist eitt sindur, fór til hansara og spurdi hann um eina sak, sum hann helt ímóti ráðnum einsamallur, hvat hann hugsaði um hana. Løgmanssonurin segði, at hann var so ungur og visti so lítið enn, men eitt visti hann: at tað var lóg í landinum, sum Gud og kongurin vildu. So varð vitni tikið av honum við tað sama: hann skuldi prógva tað innan fjórða dag, segði kongur. Guttormur settist at blaða í løgbókini og blaðaði í tvey samdøgur, men fann einki. Í endanum kom máttloysi á hann, hann slummaði fram á borðið sum hann sat og droymdi at hann hevði blaðað eitt blað ov langt: hann skuldi kasta blaðið umaftur. Hann so gjørdi, tá ið hann vaknaði, fann hvar tað stóð og breyt inn fyri. Um morgunin tá ið ráðið var samankomið á slottinum, fór hann fram fyri kong og skeyt bókina til hansara og vísti honum á, fyrst konginum og so hvørjum undan øðrum. Kongur vann sakina og var nú so findarblíður við hin unga løgmanssonin aftur fyri hjálpina, at hann gav honum vald at velja sær tann besta garð, í Føroyum var, at hava til løgmansgarð og Guttormur valdi tá Steigagarð í Vágum. So mikið gjørdi sonurin, at faðirin varð sitandi í friði í sínum løgmansembæti.

Ein dagin, sum hann sat til borðs við konginum, spurdu hovmenninir hann, um hann hevði nakrantíð etið av fagrari borði. Ja, segði hann. »Hvussu tá?« spurdu teir. »Á knøum sínum,« svaraði hann, »tí hvat Gud hevði gjørt var tað fagrasta«. Kongur spurdi hann, hvussu nógv egg tann føroyska gásin varp. “Tólv, viðhvørt trettan,” svaraði hann. 
Óføra sterkur var Guttormur. Einaferð, sum teir rullaðu ammur (stórar tunnur) í Keypmannahavn, tók hann eina og bar í føvninginum. Hann varð spurdur, hvussu tað bar til, at hann var so sterkur — hvat hann hevði havt til føði. “Feska mjólk og turt lambakjøt,” svaraði hann. 
Frálíka vakur var Guttormur og væl at sær komin. Aðra ferðina hann var niðri og kom á slottið, skuldi tí drotningin leggja hug á hann. Tá kvað hann niðurlagið: 

Skuldi á mjúkum armi sovið -
ljósið tað er brunnið - 
lystug var tann liljan, meg væl unni.
 
Frá hesari ferð eru enn høvd á lofti tey orð hansara: »Mine vatter ligger under landets dronning« - hon sat á vøttunum hjá honum. 

## Keldur
* Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901)

Andrasson, Guttormur
Bólkur:Sumbingar
Bólkur:Andlát í 16. øld
Jógvan Heinason

**Jógvan Heinason** ella **Joen Heinesen** (1541 - 1602) var løgmaður í Føroyum 1572 - 1583 og bóndi í Lamba. Jógvan var sonur Heina Havreka og hálvbróðir Magnus Heinason.

Heinason, Jógvan
Heinason, Jógvan
Bólkur:Føroyskir bóndir
Bólkur:Andlát í 1600-árunum
Hans Jákupsson Debes

**Hans Jákupsson Debes** (1723-1769) var løgmaður í Føroyum 1752-1769.

Hann var bóndasonur, ættaður av Oyri, borin í heim í 1723. Hann las í ungdómsárum við lærda háskúlan í Keypmannahavn og gjørdist løgmaður Føroya í 1752. Hann var giftur við dóttir Sámal Pætursson Lamhauge, undanfarna løgmanni. Hann var fyrst varaløgmaður, og gjørdist løgmaður tá verfaðirin doyði.

Eftir hann eru tvey rit um føroysk viðurskifti: "Beskrivelse over Agerdyrkningen paa Færøerne" (1763) og "Kort underretning om Indbyggernes Handelsmaade paa Færøe" (1766). Aftast í hesi bók finna vit eina lítla yrking, "En enkemands Nattetanker ved sin Hustrues Grav", yrkt, tá kona hansara var deyð í barsilssong.

## Keldur
* *Løgtingið 150 – Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 366. (brotið *Føroya løgmenn fram til 1816*) (PDF-Download )

Bólkur:Løgmenn í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1720-árunum
Bólkur:Andlát í 1760-árunum
Vibeke Larsen

**Vibeke Larsen** (20. juni 1949 -Tønder) var ríkisumboðsmaður í Føroyum 1995 - 2001.

* 1995 - 2001 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.
* 2001 - Borgarstjóri í Vestsjællands Statsamt í Danmark.

Bólkur:Føðingar í 1949
Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Bent Klinte

**Bent Klinte** (1. mai 1939 í Humble - 16. juli 2021 í Søborg) var ríkisumboðsmaður í Føroyum 1988 - 1995.

* 1967 cand. jur. frá Lærda Háskúlanum í Keypmannahavn
* 1988 - 1995 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.
* 1995 - 2004 Stiftsamtmaður yvir Viborg Stift og statsamtmaður yvir Viborg Amt

Bólkur:Føðingar í 1939
Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Niels Bentsen

**Niels Bentsen** (føddur 10. mars 1936 í Keypmannahavn, deyður 16. januar 2017) var ríkisumboðsmaður í Føroyum 1981 - 1988.

* 1981 - 1988 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.

## Útgivið
* 1988 - *Den færøske folketingsrepræsentation under hjemmestyreordningen. Hjørner af dansk og færøsk politik*, Tórshavn: Dagblaðið

## Kelda
* Kraks Blå Bog 2005/06, s. 93 (Bentsen, Niels stats- og stiftamtmand)

Bólkur:Føðingar í 1936
Bólkur:Andlát í 2017
Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Leif Groth

**Leif Groth** (9. apríl 1930 - 2009) var ríkisumboðsmaður í Føroyum 1972 - 1981.

* 1958 cand. polit.
* 1972 - 1981 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.
* 1981 - 1999 Statsamtmaður í Århus Amt og stiftsamtmaður yvir Århus Stift

Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1930
Bólkur:Andlát í 2009
Mogens Wahl

**Mogens Wahl** (20. oktober 1918 - 9. august 1986) var ríkisumboðsmaður í Føroyum 1961 - 1972. 

* 1961 - 1972: Ríkisumboðsmaður í Føroyum.

Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1918
Bólkur:Andlát í 1986
Niels Elkær-Hansen

**Niels Elkær-Hansen** (19. oktober 1915 í Sorø – 2007) var ríkisumboðsmaður í Føroyum 1954 - 1961.

* 1954 - 1961 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.

Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1915
Bólkur:Andlát í 2007
Søren Christensen

**Søren Christensen** (31. oktober 1940 í Gentofte) var ríkisumboðsmaður í Føroyum frá 2005 til 2008.

* 1964 Giftur við *Inge Christensen* (f. 22. oktober 1940).
* 1968 cand.jur frá Lærda Háskúlanum í Keypmannahavn.

## Størv
* 1968 - 1971 Skrivari í skrivstovu yvirborgarstjórans.
* 1968 - 1972 Varaskrivstovustjóri smst.
* 1971 - 1973 Varaskrivstovustjóri smst.
* 1973 Skrivstovustjóri hjá Randers Kommune.
* 1979 - 1986 Kommunalstjóri í Randers.
* 1986 Aðalstjóri í Fíggjarmálaráðnum.
* 1988 - 1994 Fyrisitingar- og starvsfólkaaðalráðið.
* 1994 - 1996 Stiftsamtmaður yvur Keypmannarhavnar stift og statsamtmaður yvur Keypmannarhavnar amti.
* 1997 - 2003 Aðalskrivari fyri Norðurlanda Ráðharrastovnin.
* 2003 - Kommiteraður í uttanríkismálaráðnum og umboð fyri ráðharran fyri norðurlendskt samstarv.
* 2005 - 2008 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.

## Nevndararbeiði o.a.
* 1988 - 1994 Formaður fyri lønarráðnum.
* 1988 - 1994 Dómari í Arbeiðsrættinum.

Bólkur:Danir
Bólkur:Ríkisumboð í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1940
Vøtn í Føroyum

## Listi yvir vøtn í Føroyum

Vøtnini eru á hesum oyggjum: Suðuroy, Sandoy, Vágoy, Nólsoy, Eysturoy, Streymoy og Hestur: 

*Pollur í Saksun 
*Saksunarvatn
*Sandsvatn á Sandoynni, 0,82 km².
*Norðbergsvatn, millum Hvalba og Norðbergseiði í Suðuroynni.
*Heygsvatn, millum Hvalbiareiði og Hvalba í Suðuroynni
*Vatnið í Hvannhaga.
*Vágsvatn, Porkeri.
*Hamravatn
*Rættarvatn
*Bláfossvatn
*Nykarvatn, við Øravík í Suðuroy.
*Mjáuvøtn
*Hviltavatn
*Kirkjuvatn við Fámjin í Suðuroy, 0,17 km².
*Vatnið (Vágur).
*Tindarlíðarvatn í Suðuroynni
*Miðvatn í Suðuroynni 
*Ryskivatn í Suðuroynni
*Bessavatn, í Suðuroynni
*Vøtnini í Hovsdali, Suðuroy
*Vøtnini í Hamrahaga
*Gróthúsvatn, Sandoy, 0,14 km².
*Stóravatn
*Lítlavatn 
*Norðara Hálsavatn
*Heimara Hálsavatn 
*Vatndalsvatn
*Lómatjørn
*Lykkjuvøtn 
*Fossavatn 
*Múlbergsvatn 
*Núpsvatn
*Ørguvatn 
*Dunjavatn 
*Hólmavatn 
*Gásdalsvatn á Sandoynni
*Stóratjørn 
*Leitisvatn/Sørvágsvatn í Vágum, 3,57 km².
*Fjallavatn í Vágum, 1,03 km²
*Hviltkinnavatn 
*Breiðavatn
*Álkuðarvatn 
*Halavatn
*Reyðastígavatn 
*Steinavatn
*Toftavatn, Eysturoy, 0,51 km².
*Eiðisvatn, Eysturoy, 0,47 km².
*Mølinvatn 
*Kornvatn 
*Starvatn 
*Vørðuvatn 
*Kvíandalsvatn, Eysturoy.
*Trælavatn, Eysturoy.
*Heiðavatn 
*Leynarvatn á Streymoynni, 0,18  km².
*Saksunarvatn á Streymoynni
*Pollur í Saksun 
*Mýrarnar
*Mjáuvøtn 
*Vatnið
*Stóravatn 
*Gásafjallavatn 
*Brúnavatn
*Gásavatn á Streymoynni
*Áarstíggjavatn 
*Porkerisvatn á Streymoynni
*Fagradalsvatn á Hestoynni
*Hálsvatn á Hestoynni

## Keldur
Hólmar í Føroyum

Í Føroyum eru 18 oyggjar og nógvir hólmar og sker. Strandalongdin í Føroyum er tilsamans 1289 km. Íalt eru 845 oyggjar, hólmar og sker í Føroyum. Suðuroyggin er tann oyggin í Føroyum, sum hevur flest hólmar og sker, íalt 261..

Niðanfyri sæst yvirlit yvir størstu hólmar í Føroyum:

## Kelda


Bólkur:Oyggjar í Føroyum
*
Óli Breckmann

**Óli Breckmann** (30. mars 1948 í Tórshavn). Hann er limur í Hinum Føroyska Fólkaflokkinum og býr á Argjum.

* Løgtingsmaður fyri Fólkaflokkin 1974 til 19. januar 2008
* Blaðstjóri á Dagblaðnum í tíðarskeiðunum 1975-91 og 1998-2002.
* Formaður tingbólks Fólkafloksins 1995-2004.
* Fólkatingsmaður 1984-2001.
* Adjunktur við Føroya Studentaskúla og HF-skeið 1974-84.

### Familian
Óli er giftur við Birnu, heilsurøktara. Tey hava 5 børn: Astrid, sum er lærarinna, Ludvík, sum er viðurkendur listamálari, Pætur, sum arbeiðir sum leiðari á eini teldufyritøku, Mona sum er kendur venjari innan rørslu og Bjørk, sum í mong ár hevur starvast sum leiðari innan matstovuyrki. Óli er eisini pápi Sissal Kampmann, sum eisini er kend listakvinna.

### Bøkur
* 1984 - Stavnurin, politiskt greinasavn 
* 1989 - Jól á Halanum 
* 2001 - Skálvíksdrongur sildakongur 

## Ávisingar úteftir
* Christian Andreasen:  Óli Breckmann sjeyti, r7.fo, 31.03.2018 
* Óli Breckmann 60 ár, in.fo, 01.04.2008
**Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 2 (2002). (s. 259: PDF )
* Líkt til tvístøðu hjá Breckmann, in.fo, 26.09.2008

## Keldutilfar

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1948
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Tíðindafólk
Bólkur:Politikarar úr Fólkaflokkinum
Bólkur:Føroyskir fólkatingslimir
Drunnhvíti

**Drunnhvítin** (frøðiheiti - *Hydrobates pelagicus*) er ein lítil svartur sjófuglur, ið livir nærum alt lív sítt á víðum havi og bert kemur á land í bútíðini.

Drunnhvítin er sera tevsamur, og hjálpir tað honum at finna føðsluna og um náttina reiðrið, tá ið hann kemur inn aftur av havi. Á landi sæst hann bert á reiðurstaðnum, ið vanliga er í onkrari urð.

## Útsjónd
Drunnhvíti er svartur um allan kroppin uttan á drunninum. Hann er hvítur, so fuglurin ber navnið við sær. Danir nevna hann *stormsvale*, tí at hann við sínum spísku og smølu veingjum líkist svala og ofta sæst aftan á illveður. Orðið *stormur* er eisini uppií navninum á mongum øðrum málum. Sermerkta skrápsnevið saman við fitjufótum hansara ger, at eingin kann mistaka hann fyri svala.

Drunnhvíti er sum grátítlingur til støddar og er millum minstu fuglar, ið liva úti á havi. Hann er 16 cm til longdar, flogið er 37 cm og hann vigar um 27 g.

## Útbreiðsla og flyting

Eitt av heimsins størstu drunnhvítabølum er at finna í Nólsoy, mett til 100 000 pør. Drunnhvíti eigur ymsastaðni í Føroyum, tó mest í Urðini í Nólsoy. Summi meta, at ongastaðni í heiminum er so nógvur drunnhvíti til sum har. Útbreiðsla hansara er millum Lofot, Ísland og Skotland. Føroyski stovnurin er samanlagt mettur til 250 000 pør. Tað er eisini í Nólsoy, at flestu drunnhvítar eru merktir. Her í Føroyum eru um 30 000 drunnhvítar ringmerktir, og vita vit tí, at teir halda til á havinum uttan fyri Suðurafrika. Ein av heimsins elsti kendi drunnhvítum varð fangaður í Nólsoy, 31 ár eftir at hann varð merktur á Foula í Hetlandi.

## Føði og verping
Føðin er m.a. æti (á útlendskum kril), smáir fiskar og høgguslokkur, sum hann tekur í vatnskorpuni.

Hjá drunnhvítum er árliga gongdin tann, at fyrstu fuglarnir koma higar seinast í mai. Í juli – august verpa teir reiðiliga stórt, hvítt (og brúnblettut) egg (um 7 g), sum teir bøla í góðar 5 vikur. Pisan fær føði hvørja nátt í uml. sjey vikur og gerst so spikafeit. So rýma tey gomlu, og millum átta og tólv dagar seinri er hon lætnað so mikið, at hon sleppur á flog og kann halda leið sína suður um Afriku. Tvey ár seinri kemur hon aftur og fer at reiðrast trý til fýra ára gomul.

## Fíggindar
Rottan er ringasti fíggindin. Tó kunnu eisini másar og kjógvar taka nakað av gomlum fugli, og er hetta helst ein orsøkin til, at drunnhvítin oftast kemur í land, tá ið myrkt er. Onkustaðni er heimakettan eisini ein hóttan.

Eins og annar skrápsfuglur verjir drunnhvítin seg við at goysa spýggju eftir tí, ið kemur ov nær, og sermerktur roykur gongur at hesum fugli – eins og hjá øðrum skrápsfugli.

## Slóðir
* FaroeNature.net > Drunnhvíti 

## Kelda
* Stamps.fo (eftir Jens-Kjeld Jensen)

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Procellariiformes
Kurt Mørkøre

**Kurt Mørkøre** (20. februar 1969) er føroyskur fótbóltsspælari og venjari. 

## Sum leikari

Fyrst og fremst er Kurt kendur sum álopsleikari, men hevur eisini spælt sum verjuleikari og á miðvøllinum. Kurt spældi í sínum ungdómsárum og frameftir við besta liðnum hjá KÍ. Í 1999 til 2001 fór Kurt til Noregs og spældi við Sogndal. Hann kom aftur til KÍ og spældi í 2001-2002. Eftir hetta fór hann aftur Noregs og gjørdist venjari hjá felagnum Eide og Omegn IL í norsku 3. deild. Kurt gjørdi eitt stutt rend aftur til KÍ í 2005 fyri at bjarga teimum úr niðurflytingarvandanum. Hetta megnaði hann eisini. Í september 2005 valdi hann at gevast sum leikari.

Kurt hevur tvær ferðir verið toppskjútti í bestu deildini í Føroyum, nevnliga í 1988 og 1996.

## Sum venjari

Kurt hevur verið leikandi venjari við bæði KÍ og Eide og Omegn. Í 2007 var hann venjari hjá besta liðnum hjá B36. Í dag er Kurt venjari hjá norska Elnesvåg.

## Mál fyri Føroyar

* 8. august 1990 - 1-0 Føroyar-Ísland (í 10. minutti, úrslit var 2-3).
* 4. februar 2000 - 1-0 Føroyar-Ísland (í 20. minutti, úrlsit var 2-3).
* 24. mars 2001 - 2-0 Føroyar-Luksemburg í 83. minutti.

## Keldur

* Heimasíðan hjá B68
* Heimasíðan hjá Norðlýsinum

Mørkøre, Kurt
Mørkøre, Kurt
Mørkøre, Kurt
Mørkøre, Kurt
Bólkur:KÍ leikarar
Zinédine Zidane

**Zinedine Yazid Zidane** (, føddur 23. juni 1972), kelinavn "**Zizou**", er ein franskur pensioneraður fótbóltsleikari og núverandi venjari hjá Real Madrid. Hann spældi sum áloypandi miðvallaleikari fyri Franska fótbóltslandsliðið, Cannes, Bordeaux, Juventus og Real Madrid. Hann spældi sín seinasta landsdyst fyri Frakland hin  9. juli 2006 í HM-finaluni í Berlin móti Italia. Hann spældi 108 landsdystir fyri Frakland og skoraði 31 mál fyri franska landsliðið. 

Zidane var kendur fyri sína elegansu, visión, bóltkontroll og tøkni og var í 2004 valdur at vera besti fótbóltsleikari í Evropa tey seinastu 50 árini í *UEFA Golden Jubilee Poll*. Hann verður av mongum mettur at vera ein av størstu fótbóltsspælarum í søguni.

## Uppvøkstur og karriera

Zinedine Yazid Zidane ( - *Zin ad-Din Yazid Zidan*) varð føddur hin 23. juni 1972 í La Castellane, Marseille, í Suðurfraklandi. Zidane er ættaður av algirskum kabylskum berberfólki. Foreldur hansara, Smaïl og Malika, fluttu til Paris úr bygdini Aguemoune í berber-talandi regiónini Kabylia í norðara partinum av Algeria í 1953, áðrenn Algeriska kríggið byrjaði. Familjan, ið búsettust í tí harða norðara umhvørvinum í økinum Barbès og Saint-Denis, funnu lítið av arbeiði í regiónini, og mitt í 1960-árunum flutti familjan til norðara Marseille útkantin av La Castellane í 16. arrondissement av Marseille. Í 1972 var Zidane føddur har sum tann yngsti av fimm systkjum. Pápi hansara arbeiddi í goymlubygningum og sum náttarvørður í einum íbúðarblokki, meðan mamman var heimagangandi. Familjan livdi eitt hampuliga gott lív eftir støðinum hjá grannalagnum har, ið var kent um alt Marseille fyri høgan kriminalitet og arbeiðsloysi.

Tað var í Castellane at Zidane fyri fyrstu ferð kom at kenna til fótbólt, hann fór sum fimm ára gamal at spæla fótbólt við grannabørnunum á Place Tartane, í einum 80-ganga-12-yard garður, ið var høvuðs torgið í bústaðarblokkinum. Í juli 2011 nevndi Zidane fyrrverandi Marseille leikararnar Blaž Slišković, Enzo Francescoli og Jean-Pierre Papin sum sínar fyrimyndir undir uppvøkstrinum. Sum tíggjuára gamal fekk Zidane sítt fyrsta spæliloyvi, eftir at hann gjørdist partur av dreingjaliðnum í einum lokalum felag úr Castellane ið nevndist US Saint-Henri. Eftir at hava spælt við felagnum í hálvtannað ár, fór Zidane at spæla við SO Septèmes-les-Vallons eftir at venjarin hjá Septèmes, Robert Centenero, hevði sannført formannin í felagnum um at fáa fatur á Zidane. Zidane spældi við Septèmes til hann var 14 ára gamal, tá hann var valdur til at luttaka í einum 3 daga venjingarlegu á fótbóltsskúlanum CREPS (Regional Centre for Sports and Physical Education) í Aix-en-Provence, ið var ein av fótbóltsskúlunum, ið var rikin av franska fótbóltssambandinum. Tað var her, at AS Cannes fyrrverandi fótbóltsleikarin Jean Varraud fekk eyga á hann, og viðmældi hann til formannin í felagnum. 

## Lívsleið innan fótbólt

### Feløg
*1988–1992 - Cannes
*1992–1996 - Bordeaux
*1996–2001 - Juventus
*2001–2006 - Real Madrid

## Keldur

## Slóðir úteftir

* Zidane 
* German Zidane Information 

Bólkur:Fraklendingar
Bólkur:Franskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Føðingar í 1972
Bólkur:FIFA 100
Edmund Jacobsen

**Edmund Jacobsen** (føddur 1967 í Rituvík) er rokksangari, tónasmiður og journalistur. Byrjaði av álvara at spæla tónleik alment sum sangari í bólkinum Skorar í 1984. Fór á vári 1988 uppí bólkin Kontrast, og var á heysti 1988 við til at stovna bólkin Chase. Var um somu tíð við í bólkinum Rockmenn.

Flutti í 1992 til Århus, har hann las til journalist. Hevur síðani 1997 verið búsitandi í Esbjerg, har hann arbeiðir sum freelance-journalistur á egnum virki, MediaSet.

Var á heysti 2003 við til at stovna bólkin Super Sonic, ið hevur heimastað í Esbjerg. Hesin bólkur gav í desembur 2004 út stakfløguna "Onetwothreefour".

## Ávísing úteftir
* MySpace.com - Edmund Jacobsen (enskt)

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1967
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Isaac Newton

**Isaac Newton** (25. desember 1642 - 20. mars 1727 eftir tí julianska kalendaranum, ið enn varð brúktur i Onglandi), enskur støddfrøðingur, alisfrøðingur og stjørnufrøðingur. Læran um kreftir er tann parturin í alisfrøðini, sum snýr seg um kreftir, hvussu tær virka á lutir, og hvussu lutir virka hvør á annan. Isaac Newton grundaði nógv yvir sambandið ímillum rørslu og kraft, og í 1687 setti hann upp tríggjar lógir, sum bera hansara navn:

# lóg Newtons: Virkar eingin úrslitskraft á ein lut, liggur luturin annaðhvørt stillur ella ger eina javna rørslu, t.e. fer eftir beinari linju við javnari ferð. 
# lóg Newtons: Úrslitskraftin *F*res, sum virkar á ein lut við akseleratión *a* og nøgd *m*, er faldið av nøgd og akseleratión, t.e. *F*res&nbsp;=&nbsp;*m*&nbsp;*a*.
# lóg Newtons: Virkar ein lutur á annan lut við ávísari kraft, virkar seinni luturin aftur á fyrra lutin við javnstórari kraft, sum gongur beint ímóti fyrru kraftini. 

## Keldur

* http://snl.no/Isaac%2C_Sir_Newton

## Slóðir úteftir

Newton, Isaac
Newton, Isaac
Newton, Isaac
Bólkur:Føðingar í 1640-árunum
Bólkur:Andlát í 1720-árunum
Peter Alberg Holm

**Peter Alberg Holm** (føddur 24. mai 1823 í Kvívík, doyði 2. mai 1892 á Fyn, Danmark) var ein føroysk føddur prestur og rithøvundur í Danmark. Hann búði fyrstu árini í Føroyum, men flutti til Danmarkar í 1832 at ganga í skúla, hann tók studentsprógv í 1841 og teologiskt embætisprógv í 1847. Alberg Holm var sóknarprestur í Vetterslev og Høm uttanfyri Ringsted 1862–1869, í Dalum uttanfyri Odense 1869–1880 og í Gamtofte uttanfyri Assens frá 1880.

Hann vitjaði Føroyar á sumri 1844, og útgav eitt nú *Skildringer og Sagn fra Færøerne* í 1856.

## Útgivið
*1856 - *Skildringer og sagn fra Færøerne*
*1893 - *Udvalg af efterladte Digte*

## Ávísingar úteftir
*Dansk Biografisk Leksikon 1887-1905
*Literaturpriser.dk

Bólkur:Prestar
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Kvívíkingar
Bólkur:Føðingar í 1823
Bólkur:Andlát í 1892
Steintór Rasmussen

**Steintór Rasmussen** er føddur í Klaksvík í 1960 og útbúgvin lærari. Hann hevur yrkt, skrivað tónleik og íverksett frá ungum árum av.

## Yrkisleið

Flestu føroyingar kenna hann helst sum ein av upphavsmonnunum til tónleikabólkin Frændur, har hann hevur skrivað eina røð av kendum sangum. 

Hann hevur eisini í egnum navni, og við heitinum Millum Frændur og Kærleikans Vallaraheim givið út hópin av sangum, sum eru vornir fólkaogn.

Steintór hevur eisini gjørt týðingar ígjøgnum árini, m.a. eftir Bjørn Afzelius. Í 2003 leggur hann yrkingasavnið *Føroyingar liva ikki av fiski eina* eftir sær. 

Sum íverkseti hevur Steintór eisini sett sjónligan dám á samfelagið og fleiri kenna hann sum stigtakara til eitt nú Summar Festivalin, sum byrjaði í 2004 og Studio Pegasus (1998-2008).

Í 2006 fekk Steintór barnamentanarheiðursløn Tórshavnar Býraðs fyri bóka- og fløgusavnið, Kular Røtur Gull. Umframt barnasangir hevur Steintór eisini skrivað krimigátur og søgur til børn og ung.

Seinastu árini er Steintór farin at skriva bókmentir.

Í 2015 gav hann út sjálvævusøguna *Lívið er mítt Listaverk* og árið eftir kom fyrsta krimiskaldsøga hansara *Deyðin fer í bindiklubb* út. Síðani er røðin voksin við *Hevndin úr havsins dýpi, Horvna rósan og Seytjandi maðurin.*

Steintór Rasmussen er giftur við Jóngerð Biskopstø. Saman eiga tey trý vaksin børn og tvey abba- og ommubørn.

## Útgávur

### Tónleikur
Saman við tær (LP og band, 1984)

Frændur 2 (LP og band, 1986)

Vísuvinir (Band, 1987)

80’ini (Fløga, 1988)

Millum Frændur (Fløga, 1989)

Tey dansa eins og skuggar (1990)

Mítt land (Fløga, 1992)

Svart Gull (Savn, 1995)

Kærleikans Vallaraheim (Fløga, 1998)

Kular Røtur (Fløga og filmur, 1999)

Kular Røtur, túsund smíl (Fløga, 2000)

Trølla Pætur og Kular Røtur (Fløga, 2000)

Sangur til frælsi – Afzelius (Fløga, 2000)

Hon er omma mín (Filmur, 2000)

Frændur: Eg vil liva (Fløgusavn, 2003)

Kular Røtur gull (Fløga, 2005)

Frændur V (Fløga, 2009)

Frískar kular røtur (Fløga, 2010)

Her er gott at danska (Dansifløgu, 2011)

Valla foldum á (Fløga, 2011)

Tað er jól (video, 2012)

Kular Røtur: Vov Vov (Fløga, 2012)

### Bókmentir
Ungdómur (bóklingur, 1984)

Mín gløggi vinur (krimigátur, 2001)

Føroyingar liva ikki av fiski eina (Yrkingasavn, 2003)

Kular Røtur gull (sangbók, 2005)

Svarti Deyði (Krimi stuttsøga, 2006)

Søgur til Mín jólabók (2008-2016)

Lívið er mítt listaverk (Sjálvævisøga, 2015)

Deyðin fer í bindiklubb (krimiskaldsøga, 2016)

Hevndin úr havsins dýpi (krimiskaldsøga, 2017)

Horvna rósan (krimiskaldsøga, 2017)

Seytjandi maðurin (krimiskaldsøga, 2018)

## Heiðurslønir

Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar Býraðs (2006)

Mentanarheiður frá Klaksvíkar Kommunu (2017)

## Ávísingar úteftir

* Frits Johannesen: ''Steintór Ramussen og sangskrínið'', nordlysid.fo, 22.02.2019
* 
* 

Rasmussen,Steintór
Bólkur:Føðingar í 1960
Bólkur:Føroyskir telvarir
Bólkur:Frændur
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Føroyskir sangskrivarar
Bólkur:Klaksvíkingar
Petur Alberg

**Petur Alberg** (1885-1940), føroysk tónaskald.

## Útgivið
*Tú alfagra land mítt (samman við Símun av Skarði)
**Bjarni Restorff (arr.): *Tú alfagra land mítt*. Tórshavn: Bjarni Restorff, 1999. 4 síður, myndir.  - ISBN 99918-3-057-X. (1 kórpartitur fyri manskór, kvinnukór og blandað kór.

Alberg, Petur
Ove Joensen

**Ove Joensen** (f. 3. desember 1948 í Tórshavn, d. 26. november 1987 á Skálafirði) var nólsoyingur. Hann gjørdist kendur um allar Føroyar, tá hann fór at tosa um ætlanir sínar um at rógva í føroyskum róðrarbáti úr Føroyum niður til Danmarkar. Hann gjørdi eina roynd í 1984 og aftur eina í 1985, men báðar ferðir eydnaðist tað honum bert at rógva til Hetlands. Triðju ferð eydnaðist tað honum tó at rógva allan vegin til Danmarkar púra einsamallur. Hin 11. august 1986 steig Ove fótin á land á Langelinje í Keypmannahavn, har hann kysti kendu standmyndina av tí lítlu havfrúnni (Den lille havfrue). Fleiri túsund fólk vóru komin á Langelinje fyri at taka ímóti Ova, og eitt bátafylgi fylgdi honum úr Helsingør. Túrurin úr Føroyum til Keypmannahavnar tók Ova 41 døgn. Ove doyði alt ov ungur, hann druknaði á Skálafirði longu árið eftir, at hann framdi bragdið, meðan hann sigldi ein túr við báti sínum.

## Ovastevna
Ove Joensen fekk eitt sindur av peningi eftir at hava róð tann langa teinin til Danmarkar, men hann ynskti ikki at ríka seg sjálvan upp. Heldur vildi hann brúka pengarnar til at gera ein svimjihyl til børnini í Nólsoy, tí har var ongin svimjihylur. Pengarnir rukku tó ikki langt, og eftir deyða hansara tóku nólsoyingar stig til at halda stevnu úti í Nólsoy, fyri at heiðra minnið um Ova Joensen og at peningurin sum leyp av einari slíkari ovastevnu skuldi fara til verkætlanina at byggja ein svimjihyl í Nólsoy, sum Ove sjálvur jú ynskti. Ovastevnan er hvørt ár eitt vikuskifti í august, sum oftast er tað annað vikuskiftið í august. Nógv tiltøk eru á skránni, tá ovastevnan er, eitt nú tónleikur, matur og drekka, kabarett, kappsvimjing um Nólsoyarfjørð úr Havn til Nólsoyar, røður, framsýning av Dianu Victoriu (bátinum hjá Ova), klatring, tivoli, rennikapping, fótbóltur, smábátar í hyli, útimøti og annað. Skráin kann variera ár fyri ár eins og aðrar stevnur. Svimjihylurin er ikki bygdur enn (2015). Ovastevnan sær út til at vera sera vælumtókt, nógv fólk ferðast út til Nólsoyar til ovastevnu, og ferjur hjá Strandfaraskipum Landsins sigla ofta, eisini langt út á náttina.

## Bók
* Kirstin Didriksen, Ragnhild Joensen: *Ove*, Egið forlag, 1989 ISBN 87-982956-3-2

## Keldur


## Ávísing úteftir
* Tjodveldi.fo - Røða hjá Tórbirni Jacobsen, hildin tá Ovastevnan bleiv sett 2004. 

Bólkur:Føðingar í 1948
Bólkur:Føroyskir rógvarar
Bólkur:Føroyskir ævintýrarar
Bólkur:Føroyskir havrógvarar
Bólkur:Nólsoyingar
Bólkur:Andlát í 1987
Ossetiskt mál

**Ossetiskt**, á ossetiskum: Ирон ӕвзаг - *Iron avžag*, hoyrir til iransku greinina av indoevropeisku málunum og verður tosað í russisku (Norðurossetia, høvuðsstaður: Vladikavaz) og georgisku (Suðurossetia, høvuðsstaður Tskhinvali) pørtunum av Ossetia í Kavkasus. Umleið ein hálv millión fólk tosa ossetiskt, harav eru 60% í Norðurossetiu og 15% í Suðurossetiu.

Ossetiskt kann førast aftur til málið hjá alanunum, ein fólkabólkur av sarmatum. Í dag eru ossetisk og jagnobi hini einastu landnyrðingsiransku málini, ið enn eru til. Harafturat eru tey, saman við Tatipersiskum og Talyshi, hini einastu iransku málini, ið hava stóra útbreiðslu í Kavkasus.

## Eyðkenni
Til eru tvær dialektir: hin vanligara *Iron* í eystri og *Digoron* í vestri, har Iron er hin vanligara. Ein triðja dialekt, Jassiskt, varð fyrr tosað í Ungarn.

Lætt er at kenna ossetiskt, tí ossetiskt er einasta málið við kyrillisku skriftini, ið nýtir stavin ӕ.

Við síni heldur fløktu mállæru hevur ossetiskt varðveitt nógv oldiransk eyðkenni. Fallskipanin hevur so statt enn átta føll. Ljóðskipanin er nógv ávirkað av kavkasisku málunum, ið verða tosað har um leiðir. Orðatilfeingið hevur fleiri tøkuorð úr russiskum.

## Stavsetan

Í skriftmálinum verða 35 fonem nýtt: 26 hjáljóð, sjey sjálvljóð og tvey tvíljóð. Í 19. øld varð eitt kyrilliskt stavrað gjørt til málið.

Harafturat var í árunum 1923-37 eitt latínskt stavrað nýtt: A/a, Æ/æ, B/b, C/c, Č/č, D/d, E/e, F/f, G/g, H/h, I/i, J/j, K/k, L/l, M/m, N/n, O/o, P/p, Q/q, R/r, S/s, Š/š, T/t, U/u, V/v, X/x, Y/y, Z/z, Ž/ž

Eina tíðina var georgiska skriftin nýtt í Suðurossetiu.

Bólkur:Iransk mál
Bólkur:Mál í Asia
Bólkur:Mál í Evropa
Guttormur Absalonsen

**Guttormur Absalonsen** (26. desember 1798 - 17. juni 1857) føddur á Viðareiði, sonur Malenu Guttormsdatter, Hvannasundi, og Absalon Joensen, Viðareiði. Tingmaður fyri Norðoya valdømi í tíðarskeiðnum 1852-1855, arbeiddi annars sum bóndi í Útistovu á Trøllanesi. Guttormur Absalonsen var faðir at Absalon Guttormsen, ið eisini var bóndi og tingmaður.

## Keldur
*Løgtingið 150 - Hátíðarrit*,  Løgtingið Tórshavn 2002, Bind 2 s. 256. (PDF-Download )

Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1798
Bólkur:Andlát í 1857
Bólkur:Føroyskir bóndir
Niels Andreas Christian Andersen

**Niels Andreas Christian Andersen** (13. august 1849 - 24. november 1919) føddur í Ribe í Danmark, sonur Onnu Margrethe f. Simonsen og Anders Nielsen Andersen, Ribe. Hjúnarfelagar: 1. Maria Margaritha Schau f. Bruun, Tårnby, 2. Sicka Margrethe f. Jacobsen, Stavanger.

Niels Andreas Christian Andersen fekk studentsprógv í 1867 og løgfrøðiligt cand. jur. 1873. Hann var tingmaður fyri Suðurstreymoyar valdømi í tíðarskeiðnum 1893-1895, arbeiddi annars sum fulltrúi í Rougsø heraði 1874-1890, Sorinskrivari í Føroyum 1890-1895, heraðsfúti í Kjær heraði 1895-1900, borgarstjóri 1900-1917 og býarfúti í Nørresundby 1900-1919.

## Bøkur
**Færøerne 1600-1709*, 1895, 2. útg. 1964.

## Keldur

**Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 2 (2002), s. 256. (PDF )

Bólkur:Danskir politikarar
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Løgfrøðingar
Bólkur:Føðingar í 1849
Bólkur:Andlát í 1919
Georgia (land)

**Georgia** (georgiskt: *საქართველო* - *Sakartvelo*), frá 1990 til 1995 kent sum Lýðveldið Georgia, er eitt land í Kaukasus og liggur við Svartahavið. Í norðri hevur Georgia mark við Russland og suðri við Turkaland, Armenia og Aserbadjan. Høvuðsstaður er Tbilisi og høvuðsmálið er georgiskt.

## Søga
*Høvuðsgrein: [[Georgisk søga]]*

Í 1991 fekk Georgia sjálvstýri tá Sovjetsamveldið fór til grundar. Fyrst undir leiðslu av Moskva-trúgva, fyrrverandi sovjetska uttanríkisráðharranum Eduard Sjevarnadse og síðan – eftir friðarligu rósukollveltingina í 2003 – av verandi forsetanum Mikhail Saakasjvili. Fyrstu árini var Saakasjvili nógv avhildin, men lyfti hansara um vælferð í búskaparliga avmergjaða landinum hava ikki hildið. Og kríggið móti Russlandi í 2008, sum hevði við sær, at Georgia misti Abkasia og Suðurossetia, hava ikki gjørt støðuna betri. Næstan 20 prosent av Georgia er enn undir russiskum hervaldi.

## Fólkið
*Høvuðsgrein: [[Georgisk fólk]]*

Georgia eigur sjáldsamt heimsmet. Ongastaðni í heiminum gerast so mong folk eldri enn 100 ára gomul. Enntá er ikki óvanligt, at fólk eru frísk og ferðug, tá ið tey eru farin upp um 120 ár. Granskarar vita ikki, hví tey liva so leingi, men teir halda, at góða veðurlagið, sunnur kostur, nógv útiarbeiði og óstrongda bygdalívið eru atvoldin til, at fólk gerast so gomul. 

## Politikkur

Georgiska kongshúsið, sum m.a. er í ætt við spanska kongshúsið, sigur seg vera avkom frá sjálvum Dávidi kongi, sum vit lesa um í Bíbliuni, og sum var kongur hjá Ísraels fólki. Ófriður valdaði eftir fullveldið í 1991, og nú hevur Georgia ikki veruligt vald í Abkasia og Suðurossetia, sum verða stuðlaði av Russlandi. Fyrrverandi sovjetiski uttanríkismálaráðharrin Eduard Sjevarnadse, sat við valdi í nógv ár, men kongin í 2003. Fátækradømi og tað at Georgia í veruleikanum ikki hevur vald á Abkasia og Suðurossetia, ger at landið ikki tykist serliga støðugt. Georgia roynir at nærkast Vestandlondunum, er partur av Partnership for Peace undir NATO og ætlar sær í ES. Georgia hevur seinastu øldirnar ligið mítt í stríðnum millum Russland, Turkaland og Persia, men er í dag tætt knýtt at USA, sum hevur stóran áhuga í at landið er støðugt, m.a. tí at USA hevur gjørt eina stóra íløgu í oljuveitingarskipan frá Aserbadjan umvegis Georgia og til Turkalands. Loysingarøkini Abkasia og Suðurossetia fáa bæði stuðul úr Russlandi, og viðurskiftini millum Georgia og Russland eru vánalig. Politiska støðan í Georgia er tí enn rokut.

## Landafrøði
*Høvuðsgrein: [[Georgisk landafrøði]]*

Georgia er fjallaland. Kavkasusfjøll eru sum ein stórur marknamúrur norður ímóti Russlandi og vestur ímóti Svartahavi. Gróðrarlíkindini eru góð, jørðin fruktar væl, so umstøðurnar at dyrka vínber eru av teimum bestu. Georgia liggur soleiðis fyri – ímillum Svartahav og Kaspiskahav – at oljuflutningur og annar vøruflutningur ímillum londini her fer ígjøgnum landið. 

## Búskapur
*Høvuðsgrein: [[Georgiskur búskapur]]*

## Hygg eisini at

* Tbilisi
* Kaukasus

Bólkur:Georgia
Bólkur:Asia
Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins

**Tónleikavirðisløn Norðurlandaráðsins** er ætlað at vekja áhuga fyri skaptum og framførdum tónleiki á høgum listarligum støði. Annaðhvørt verður virðislønin givin fyri verk hjá núlivandi tónasmiði og annaðhvørt ár fer virðislønin til størri ella minni framførslu á høgum listarligum og handverksligum støði.

Virðislønin varð stovnað í 1956 og varð í fyrstuni latin triðjahvørt ár. Frá 1990 verður virðislønin uppá 350 000 danskar krónur latin hvørt ár. Eftir 1997 kunnu tey sonevndu sjálvstýrandi økini, t.e. Grønland, Føroyar og Áland, koma við egnum tilnevningum til virðislønina. Norðurlendska tónleikanevndin, NOMUS, virkar sum virðislønarnevnd.

Vinnarar gjøgnum tíðirnar og fyri hvat:

## Móttakarar

## Sí eisini
* Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
* Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
* Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins
* Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins

## Keldur


## Slóðir
* Byarbok.fo - Mentanarvirðislønir M. A. Jacobsens 

Bólkur:Føroyar
Bólkur:Skandinavia
Bólkur:Evropa
Bólkur:Tónleikur
Bólkur:Norðurlendskt samstarv
Røreksættin

**Røreksættin** var leiðandi ættin í Russlandi frá 862 til 1598. Heilt neyvt var Russland ikki til hesa tíðina. Ríkið, sum var til frá 862 til 1240, verður nevnt *[[Kievrúsaríkið]]*. Mongolar noyddu valdsharrarnar av Røreksættini at fara úr býnum Novgorod. Eftir 1480-árini hevði ættin valdið í einum russiskum ríki og hevði hov í Moskva.

Millum eftirkomararnar av Røreksættini eru nakrar aðalsættir í Russlandi (Dolgoruki, Bogolubski, Staricki) og fyrrverandi Stórhertugadøminum Litaviu og Póllandi (Wareg-Massalski, Ostrogski, Zaslawski og øðrum).

Ættin byrjaði við Røreki, sum var rúsi og valdsharri í Novgorod, og doyði út við andveika tsarinum Feodor I. Eftir deyða Feodors var ein óstøðug tíð kend sum Trupla tíðin og helt fram til 1613. Tað árið settist Mikhail I í tsarssætið og byrjaði Romanovættina, sum fór at hava valdið í tríggjar øldir.

## Røreksættin
### Prinsar í Novgorod
*Rørekur ella **Rurik** (ca. 860–879)
*Oleg (ríkisstjóri) (879–912)

### Valdsharrar kievrúsa
*Igor (912–945)
*Olga (Rregent) (945–962)
*Sviatoslav I (962–972)
*Jaropolk (972–980)
*Vladimir I (980–1015)
*Sviatopolk I (1015–1019)
*Jaroslav (1019–1054)
*Iziaslav (1054–1073, 1076–1078)
*Sviatoslav II (1073–1076)
*Vsevolod (1078–1093)
*Sviatopolk II (1093–1113)
*Vladimir Monomakh (1113–1125)
*Mstislav (1125–1132)
*Jaropolk II (1132-1138)

### Moskovitprinsar og stórprinsar
* Daniel (1283–1303)
* Jurij (1303–1325)
* Ivan I (1325–1341)
* Semeon (1341–1353)
* Ivan II (1353–1359)
* Dmitri Donskoi (1359–1389)
* Vasili I (1389–1425)
* Vasili II (1425–1462)
* Ivan III (Ivan Mikli) (1462–1505), fyrsti drottur í øllum Russlandi
* Vasili III (1505–1533)

### Russiskir tsarar
* Ivan IV (Ivan hin Ræðuligi) (1533–1584), fyrsti krýndi tsarur
* Feodor I (1584–1598), seinasti Riurikovich

Bólkur:Søga
Bólkur:Russland
Norrøn útflyting

Vegna yvirskot í fólkatali og tøkniligar fortreytir fluttu nógv fólk úr Skandinaviu í víkingaøld og áðrenn. Norðbúgvar høvdu frálík skip, víkingaskip, sum teir ferðaðust á havinum fyri vestan, og í áunum fyri eystan við.

Norrøn útbreiðsla var víttfevnd. Norðbúgvar komu so langt vestur sum til Vínlands (Ný Fundnaland), har teir fingu samband við indiánar og inuittar (sum teir nevndu skrælingar), so langt eystur sum til Uralfjøllini í Garðaríki (Russlandi), har teir fingu samband við handilsmenn frá Silkivegnum, og so langt suður sum til Sisiliu og Grikkalands, har norðbúgvar komu í tænastu hjá keisaranum í Miklagarði (Konstantinopolis, verður nú nevndur Istanbul). Soleiðis skaptu norðbúgvar handilssambond, ið tilsamans rukku longur enn rómverska ríkið nakrantíð gjørdi.

Norðbúgvar, ið ferðaðust vestureftir, verða nevndir víkingar. Norðbúgvar, ið ferðaðust eystureftir, verða nevndir sviðar og rúsir. Norðbúgvar, ið ferðaðust suðureftir og komu í tænastu hjá keisaranum í Miklakarði, verða nevndir væringar.

Íslendingasøgur nevna, at "*stór mannfjøld*" flýddi fyri harðræði Haralds Hárfagra, og búsettust í Føroyum, Hetlandi, Orknoyum, Íslandi, "*meðan aðrir leitaðu burtur í onnur lond, og bygdu har*". Russiska fyrsta krýnika nevnur, at norðbúgvi (altso rúsi) nevndur Rurik (á føroyskum: Rørekur), varð biðin um at koma at fáa frið í lag í slaviskum londum. Av tí er navnið **Russland** avleitt.

## Keldur
***[[Føroyinga søga]]**
***Eaters of the Dead**, Michael Crichton, Afterword Copyright, 1993.

Bólkur:Føroya søga
Bólkur:Søga
Bólkur:Norðurlond
Bólkur:Skandinavia
Oyggjaleikir

**Oyggjaleikir** eru ítróttarkappingar millum oyggjalond. Fyrstu leikirnir vóru á Isle of Man. Limalond í Oyggjaleikasambandinum taka lut og skiftast um at vera vertsland.

Oyggjaleikirnir verða hildnir annaðhvørt ár. Seinastu leikirnir vóru á Isle of Wight í 2011, og verða aftur á Bermuda í 2013. Meðan leikirnir vórðu hildnir í Hetlandi fingu føroyingar hug at vera vertsland aftur, og ÍSF hevur søkt um at vera vertsland í 2015. Tað bleiv tó ikki til veruleika, men nú sigur Oyggjaleikanevndin, at Føroyar hevur góðan møguleika fyri at gerast vertir í 2019, tað bleiv tó av ongum orsakað av, at Føroyar enn ikki hava nakran góðkendan golfvøll.

## Limalond

## Vertslond/oyggjar
Luttøkan er vaksin nógv síðani fyrstu Oyggjaleikirnar. Soleiðis hava teir verið gjøgnum tíðirnar:

## Ítróttagreinir
Nakrar ávísar ítróttargreinir eru við í Oyggjaleikunum. Men tó eru ikki allar greinarnar við hvørja ferð. Tað verður lagað eftir umstøðunum hjá vertslandinum. Sum oftast eru 14 av 18 greinum við. Tær 18 ítróttargreinirnar eru:

## Luttøka
Tilsamans 27 oyggjar/oyggjabólkar hava luttikið í Oyggjaleikum, harav hava ellivu luttikið í øllum Oyggjaleikum síðan byrjanina í 1985. Yvirlitið er dagført eftir Oyggjaleikir 2015.

## Heiðursmerkjalistin Rhodos 2007

## Keldur


### Sí eisini
* Føroysk oyggjaleikaúrslit í svimjing 1985-2009

## Ávísingar úteftir
* http://www.islandgames.net - Høvuðsheimasíða Oyggjaleikanna
* http://www.oyl.fo/  - Føroyska oyggjaleikanevndin
* http://www.aiga.aland.fi/ - Álendska oyggjaleikanevndin
* http://www.oiga.co.uk/  - Orknoyska oyggjaleikanevndin
* http://www.biga.bm/  - Bermudiska oyggjaleikanevndin

Bólkur:Ítróttur
*
Bólkur:Svimjikappingar
Bólkur:Ítróttarkappingar
Fjøll í heiminum

Hetta er eitt yvirlit yvir hægstu fjallatindarnar í heiminum og í hvørjum heimsparti sær. Raðfylgjan av heimspørtunum er soleiðis, at heimsparturin við hægsta punkti er fyrst, og síðani omaneftir. Fyri hvønn heimspart standa fyrst tey hægstu fjøllini, og síðani onnur fjøll, ið eru verd at nevna. 

**Viðmerkingar:** Mong fjøll, serliga í Asia, hava fleiri tindar, bara teir hægstu standa her. Í Kaukasus eru 14 aðrir tindar, sum eru hægri enn Mont Blanc, ið er hægsta punkt í Evropa uttan fyri Russland. Tó at Mont Blanc er í bæði Fraklandi og Italia, so er hægsta punktið í Fraklandi.

Bólkur:Fjøll
Viðareiði

**Viðareiði** er norðasta bygd í Føroyum og liggur á Viðoynni. Tað er vøkur bygd við nógvum býlingum. Býlingurin *Við Garð* á Viðareiði er norðasti býlingur í Føroyum, hann er tætt uppi undir Villingadalsfjalli. Hinir býlingarnir eru spjaddir á tí slætta eiðinum, sum er millum Malinsfjall og Villingadalsfjall. Tvær lendingar eru, ein vestanfyri á Helluni og ein eystanfyri við eina vík, sum eitur Eiðsvík, báðar eru brimstøðir, men okkurt um tveir fjórðingar sunnan fyri bygdina er triðja lendingin, undir Leiti, har er altíð lendandi. 

Á Viðareiði síggjast allar seks Norðoyggjar. 354 fólk búgva á Viðareiði. Miðalaldurin er millum teir lægstu í landinum. 111 fólk eru undir 18 ár; 203 eru ímillum 18 og 67, og 40 fólk eru eldri enn 67 ár.

Viðareiði er liðið til tað stórsligna forbergið Enniberg, sum við sínum 750 metrum rísur steyrrætt upp úr Norðuratlantshavi og er eitt av heimsins hægstu forbergum.

## Søga
Viðareiði var nýggjársbygd. Hagar komu fólk úr grannabygdunum at dansa á nýggjárinum.

## Kend fólk av Viðareiði
* Christian Matras
* Arnold Vegghamar

## Bøkur

* Christian Matras:  *Av Viðareiði : fólk í huganum* / myndir: Fridtjof Joensen. - Tórsh. : Egið prent, 1975. - 14 s.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Bygdir í Føroyum
Bólkur:Viðoy
6. september

**6. september** er dagur 249 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 250 um skotár er). 116 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1968 - Svasiland verður sjálvstøðugt
* 1991 - Leningrad í Russlandi skiftir navn til Sankta Pætursborg.
* 1997 - Diana prinsessa av Wales fer til gravar frá Westminister Abbey í London. 2.5 milliardir fólk fylgja við jarðaferðini ígjøgnum beinleiðis sjónvarpssending.

### Mentan

#### Bókmentir
* 1939 Skaldsøgan Barbara eftir Jørgen-Frantz Jacobsen kemur út á donskum á Gyldendals forlagi.

### Ítróttur

#### Fótbóltur
* 2013 - Landsdystur Kasakstan - Føroyar 2-1 (0-1), Fróði Benjaminsen skorar fyri Føroyar.


## Føðingar
* 1925 - Andrea Camilleri, italskur rithovundur.
* 1943 - Roger Waters, bretskur tonleikari.
* 1958 - Jeff Foxworthy, amerikanskur sjonleikari.
* 1961 - Paul Waaktaar-Savoy, norskur tonleikari.
* 1972 - Idris Elba, bretskur sjonleikari.
* 1974 - Nina Persson, svensk songkvinna.
* 1976 - Naomie Harris, bretsk sjonleikarinna.
* 1977 - Katalin Novák, ungarskur politikari.

## Andlát
* 1907 - Sulley Prudhomme, franskur rithovundur (f. 1839).
* 1998 - Akira Kurosawa, japanskur leikstjori (f. 1910).
* 2007 - Luciano Pavarotti, heimskendur italskur tenorsangari (f. 1935).
* 2019 - Robert Mugabe, fyrrverandi forseti í Simbabvi (f. 1924).
* 2021 - Jean-Paul Belmondo, franskur sjónleikari (f. 1933).

September, 06.
Falskur nettleiki

**Falskur nettleiki** kemur fyri, tá numeriskar dátur verða sýndar á slíkan hátt, at bent verður á, at neyvleikin er betri enn hann í veruleikanum er. Eftirsum nettleiki er avmarking á neyvleika, førir hetta ofta til ov stórt álit á nettleikan.

Í vísindum og verkfrøði er skikkur, at, um møguligur skeivleiki ikki eyðsýnliga er upplýstur, skulu tølini til framløgu av dátum vera avmarkað av nettleikanum av dátunum. Sjálvt uttanfyri hesar námsgreinir er lyndi til at ganga út frá, at øll siffur uttan null í einum tali hava týdning. Soleiðis kann framløga av ov avgjørdum tølum fáa skoðaran at vænta frægari nettleika, enn hann í veruleikanum fær.

Falskur nettleiki kemur í, tá ið hánettar og lágnettar dátur verða settar saman og við eindarumrokning. Dømi:

*'Fílurin Bobo vigar 10 000 kilogram. Eg vigi 79 kilogram. Tí høvdu vit vigað 10 079 kilogram, um eg setti meg á Bobo.'

*'Umleið tvey hundrað fólk vóru í veitsluni tá hon byrjaði. Trý fóru avstað tíðliga, so vit áttu at dekka upp til hundraðognítisjey til døgurðan.'

*'Fyri tveimum árum síðani var grein útgivin, ið staðfesti, at dinosaurar doyðu út 65 milliónur ár frammanundan. Hetta merkir, at dinosaurar doyðu út fyri 65 000 002 árum síðani.'

Bólkur:Vísindi
Eindarumrokning

**Eindarumrokning** verður brúkt, tá  tøl í einari eind verða roknað um til eina aðra eind. Hetta er ofta neyðugt m.a. orsakað av, at siðvenja er at brúka ávísar eindir í ymsum londum. T.d. eru nógvir formlar knýttir at ávísum eindum. Har verða nýttar altjóða eindirnar (SI-eindir). T.d. er SI-eindin fyri longd metur, fyri kraft newton, o.s.fr.

## Umrokningarhættir

Einfaldasti hátturin at umbroyta eina eind til aðra er at viðgera eindirnar støddfrøðiliga. Sí dømini fyri at síggja gongdina.

Tú ynskir at broyta 6 føtur til metrar. Við uppslagi hevur tú funnið út av, at ein fótur er 0,3048 metrar. Nú fært tú umbroytt støddfrøðiliga:

6 ft x 0,3048 m/ft = 1,8288 m

Legg til merkis, at fótaeindin dettur burtur, og letur metrarnar standa einsamallar eftir. (Av tí at bæði 6 føtur og 0,3048 metrar til hvønn fót eru fullkomiliga neyv tøl, er svarið við 5 týðandi talteknum fullkomiliga rætt.)

Latið okkum siga, at hæddin á tær er 182,88 sentimetrar, og at tú ynskir at umbroyta hetta til tummar:

182,88 cm / (2,54 cm/tumma) = 72 tummar
Tað eru 12 tummar í einum fóti, tískil eru 72 tummar tað sama sum 6 føtur.

72/12 = 6 ft
Fleiri eindir kunnu verða viðgjørdar á sama hátt:

7 míl/s x 1,609344 km/míl x 3600 s/t = 40 000 km/t

Tí er ferðin á heiminum umleið 7 míl um sekundið ella 40 000 kilometrar um tíman. Legg merki til, at av tí, at útrokningin byrjaði við einum týðandi taltekni (7-talinum), hevur úrslitið eisini eitt týðandi taltekn (4-talið í 40 000).

Um faldast ella býtast skal, verður avgjørt við at hyggja at eindunum og við at gera av, hvør skal burtur. Um vit høvdu býtt við 3600 s/t í umbroytingini omanfyri í staðin fyri at falda, hevði úrslitið verið í kilometurtímum fyri fersekundið, sum eyðsýnt er skeivt og høpisleyst úrslit.

## Avrunding

Týdningarmikið er at minnast, at umbroytingargongdin ikki kann geva neyvari tøl enn tey, sum vóru frammanundan. Meðan fleiri av umbroytingartættunum í uppslagstalvunum eru neyvir og aðrir óneyvir, tó at teir hava mong, týðandi taltekn, eru øll talteknini, tú fært við roknimaskinu ella blýanti og pappíri, ikki týðandi.

Ansa eftir at *runda av hóskandi* eftir útrokning.

Bólkur:Støddfrøði
Longdarmát

Hesi longdarmátini eru á talvuni sýnd við týðandi sifrum. Tað merkir, at einans týðandi siffur eru brúkt til tess at upplýsa tilsvarandi longd eftir metrisku skipanini.

## Slóðir
* Umrokning millum ymisk mát

Bólkur:SI-mátieindir
Bólkur:Gamlar mátieindir
Piktar

**Piktar** vóru fornu innbúgvarnir í Skotlandi. Teir livdu í Skotlandi og oyggjunum fyri norðan. Í 4. øld eru teir nevndir í rómverskum skriftum. Landið, sum teir búðu í, var nevnt **Piktland** ella **Piktaland**.

Nógvar fornar leivdir eru eftir piktar, sum geva nakað av innliti í samfelag teirra. Men lítið av skrift hevur yvirlivað. Vísindin veit ikki eingang hvussu piktar nevndu seg sjálvar.

Navnið *piktar* kemur av latínska *picti*, sum er navn ið rómverjar góvu fornu innbúgvunum í Skotlandi, tí at teir vóru litprikaðir (tattoveraðir) um stóran part av kroppum sínum.

Í samtíð pikta vóru bretar í Onglandi og keltar í Írlandi. Møguliga vóru piktar skyldir at hesum báðum tjóðarbólkum, í ætt ella gjøgnum mentan. Men eingin veit hetta við vissu.

Summi skotsk staðarnøvd skulu eitast at vera av piktiskum uppruna. Nøvn, ið byrja við "Aber-", "Lhan-", "Pit-" or "Fin-" bera boð um, at økini hava verið bygd av piktum í fortíðini. Til dømis Aberdeen, Lhanbryde, Pitmedden, Pittodrie, Findochty og onnur.

Sjálvt um nógv vitan um piktisk samfeløg ikki er varveidd, so er eitt yvirlit yvir piktakongar varveitt, sum gevur eitt sindur av vitan um piktar.

## Sí eisini

* Alba
* Piktakongar
* Skotar'' Dellur

Bólkur:Skotland