open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Løgmenn í Føroyum

Hetta er ein listi av Løgmonnum í Føroyum. 

## [[Løgmaður|Løgmenn]] fram til [[1816]]

## [[Løgmaður|Løgmenn]] undir heimastýrisskipanini

## Keldur
* Løgmansembætið, Løgmansskrivstovan, lms.fo
*Føroya løgmenn, Løgmansskrivstovan, lms.fo
*Løgtingssøgan:
***Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 1 (2002), s. 3. (PDF )
***Løgtingið 150 – Hátíðarrit*, bind 2 (2002), s. 3. (PDF )
** ''Løgtingið 150 – Hátíðarrit'', bind 1, Løgtingið, Tórshavn 2002. (PDF s. 3.) Heintað 27. sept. 2006.
** ''Løgtingið 150 – Hátíðarrit'', bind 2, Løgtingið, Tórshavn 2002. (PDF s. 3.) Heintað 27. sept. 2006.

*
Bólkur:Løgting
Bólkur:Føroyskur politikkur
Bólkur:Stjórnarleiðarar
Bólkur:Listar
GNU Free Documentation License

**GNU Free Documentation License** (**GFDL** ella **GNU FDL**) er eitt copyleft loyvi til frælst innihald, skapað av Free Software Foundation (FSF) til GNU-verkætlanina.

Loyvt er at skapa til ritbúnaðar skjalprógv. Loyvi ber við sær, at øll avrit av tilfari, hóast tað er broytt, hava sama loyvi sum upprunatilfarið. Hesi avrit kunnu seljast, men um tey verða hópframleidd, skulu tey vera í einum sniði, sum gjørligt er at gera fleiri broytingar í. Wikipedia er størsta tilvísingarverkætlanin, sum brúkar loyvi í løtuni.

## At brúka GFDL
Fyri at eitt skjal kann vera umfatað av GFDL, skal ein viðmerking skoytast uppí um upphavsrætt undir GFDL.

## Wikipedia og GFDL
Øll Wikipedia-skjøl eru útgivin til almenningin undir GNU Free Documentation License.

Bólkur:Immaterialrættur
Opið innihald

**Opið innihald** (úr enskum: *open content*) lýsir alt skapandi arbeiði (til dømis greinir, myndir, ljóð, sjónbond o.s.fr.) sum er útgivið undir einum ógvuliga fríum loyvi, ið beinleiðis loyvir endurritan av upplýsingum. (Eitt dømi um tað er GNU Free Documentation License, sum verður nýtt av Wikipedia.). 

Eisini verður "opið innihald" stundum lýst sum innihald, har øll kunnu ritstjórna.

Bólkur:Immaterialrættur
Borðoy

**Borðoy** liggur mitt í Norðoyggjum. Hon er nógv innskorin og hevur tí nógvar endar, barð, og oyggin hevur fingið navn eftir hesum barðum. Nógv tað størsta plássið er býurin Klaksvík, sum við sínum 4 600 fólkum hevur 80 % av fólkatalinum í Norðuroyggjum. Hon er eisini størsta fiskivinnuhavnin í landinum. 

Borðoy er tann størsta av teimum seks Norðoyggjunum og hevur 8 bygdir. Frá suðuri: Norðoyri, Klaksvík, Ánirnar, Árnafjørður, Norðtoftir, Depil, Norðdepil og norðast er tann nú manntóma bygdin Múli. Borðoy er kend fyri sína fjølbroyttu náttúru við stórbærum fjøllum, djúpum dølum og vøkrum firðum. 

Í 1837 bygdi Kongaliga einahandilin úthandil í Klaksvík. Tá ið einahandilin helt uppat, vórðu handilshúsini seld. Í dag eru tey karmur um fornminnissavnið í býnum. Í 1963 fekk Klaksvíkin nýggja stásiliga kirkju, sum hóskar sera væl til príðiligu fjøllini uttanum býin.

## Bygdir

Ánirnar, Árnafjørður, Depil, Klaksvík, Múli, Norðdepil, Norðoyri, Norðtoftir, Skálatoftir, Strond

*
Eysturoy

**Eysturoy**, ið er 286 km² stór, er næststørsta oyggj í Føroyum. Her búgva umleið 10.000 fólk. Við sínum góðu busssambondum bæði í oynni og til hinar partarnar av landinum, kann við røttum sigast, at oyggin er ein miðdepil í Føroyum. Oyggin bjóðar teimum vitjandi eina ørgrynnu av upplivingum, sum røkka frá undurvøkrum landslagi, hugnaligum bygdum, søguligum støðum til framkomnar, nýmótans bygdir og býir. Syðst á oynni er landslagið eftir føroyskum viðurskiftum reiðiliga slætt og lætt at ferðast í til gongu. Norðantil er Eysturoyggin brattari við høgum fjøllum; trý av teimum eru yvir 800 metrar høg, tey eru Slættaratindur, sum er 882 metrar høgt og sostatt hægsta fjall í Føroyum, Gráfelli og Svartbakstindur.

Gisting er møgulig í flest øllum bygdum í Eysturoy. Gistingartilboðini røkka frá hotellum til skótadeplar, tjalding og ból og bita. Tjaldingarpláss og pláss til búvognar eru eisini í oynni, og harafturat finnast matstøð og kaffistovur um alla oynna. Í flestu bygdunum eru nýggj upplýsingarskeltir sett upp. 

## Bygdir

Eiði, Elduvík, Fuglafjørður, Funningsfjørður, Funningur, Gjógv, Glyvrar, Gøtugjógv, Hellurnar, Innan Glyvur, Kolbanargjógv, Lambareiði, Lambi, Leirvík, Ljósá, Morskranes, Nes, Norðragøta, Norðskáli, Oyndarfjørður, Oyrarbakki, Oyri, Rituvík, Runavík, Saltangará, Saltnes, Selatrað, Skálafjørður, Skáli, Skipanes, Strendur, Svínáir, Syðrugøta, Søldarfjørður, Toftir, Undir Gøtueiði, Æðuvík.

## Myndasavn


Mynd:Bridge over Streymin, Faroe Islands.JPG|Brúgvin um Streymin
Mynd:Risin and Kellingin.JPG|Risin og Kellingin
Mynd:Slættaratindur, Faroe Islands.JPG|Slættaratindur
Mynd:Norðoyatunnilin Leirvík - Klaksvík.jpg|Norðoyatunnilin
Mynd:Raktangi, Faroe Islands.JPG|Raktangi


*
Wikipedia

**Wikipedia** er ein alfrøði við opnum innihaldi, skrivað í samarbeiði millum sínar brúkarar. Wikipedia verður stýrd av Wikimedia, ein non-profit grunnur stovnaður til endamálið. Her í   fevnir hon um eitt stórt evnisøki og hevur  greinar í føroysku útgávuni.  Í januar 2004 vóru umleið 400 000 greinar á ymiskum málum í Wikipedia. Meginparturin, ella umleið 200 000, vóru á enskum.

Wikipedia byrjaði við ensku útgávuni tann 15. januar 2001. Tann føroyska útgávan byrjaði tann 20. juni 2004.

## Berandi eyðkennir
Tey trý eyðkennini við Wikipedia eru:
# Hon er, ella roynir at vera, í fyrsta lagi ein alfrøði.
# Hon er ein wiki, tað merkir, at øllum ber til at broyta hana.
# Hon er við opnum innihaldi undir GNU Free Documentation License.

Wikipedia verður stuðlað av Richard M. Stallman og Free Software Foundation.

## Vandalisma

Ein av avbjóðingunum hjá Wikipedia er "vandalisma" - skilt sum tápuligur ella uppøsandi broytingar í greinum.

Sarah Lane, vertur fyri "Sarah's Blog Report", sum er ein partur av sjónvarpssendingini *Screen Savers*, "vandaliseraði" í eini sending Wikipedia-síðuna um *monkeypox* í ensku Wikipedia-útgávuni. Hon skrivaði "*Sarah Lane is totally cool and does not have monkeypox*". Seinni skrivaði hon: "Although this excites me in its ease and simplicity, it's a little frightening. I mean, what if I had instead written 'My boss is a big fat **** and his phone number is ****'? Sure, somebody would delete it, but this calls for some seriously dedicated moderators." http://www.techtv.com/screensavers/answerstips/jump/0,24331,3463497,00.html

"Av tí at Wikipedia er ein fullkomiliga frí open source-verkætlan, dregur tað eisini ein riðil av anarkistiskum fólkum at sær," sigur Larry Sanger, ein teirra, ið stovnaði Wikipedia, við Wired News: "Tíbetur eru teir flestu brúkararnir fyrireikaðir til at virka ímóti vandalismu ... og fáa beint fyri slíkum beinleiðis, eftir at tað er byrjað".

*
Alfrøði

**Alfrøði** er ikki ein ávís vísindagrein, sum so nógvar aðrar. Orðið *alfrøði* merkir "frøði'' um alt". Vanliga inniheldur ein alfrøði ikki serliga nógva vitan um nakað serstakt, men eitt sindur um næstan alt. Ein alfrøði er ofta ein endurspeglan av teirri vitan, sum er til; eitt savn av stuttum upplýsandi greinum um mestsum alt, so fólk lætt kunnu leita sær fram upplýsingar. Franski heimspekingurin Diderot tók stig til fyrstu alfrøðina, har hann fekk fremstu heimspekingar, rithøvundar og granskarar í tíðini at skriva greinar um øll hugsandi evni. Henda fyrsta alfrøðin taldi heili 37 tjúkk bind. Tað eru túsundatals greinar um ymisk evni í Alfrøðini. Í hvørji grein eru tilvísingar til myndir, og í hvørjari mynd eru talmerktir smálutir. Greinin um skurðviðgerðaramboð hevur ikki færri enn tólv slíkar smálutir.

Einhvør alfrøði er skipað sum eitt uppslagsverk, t.e. eitt verk, ið lætt er at sláa upp og finna upplýsingar í um eitthvørt.

Sum Encyclopædia Brittanica, ein stór og kend enskmælt alfrøði, tekur til; "As knowledge grows, so do we"; ella á føroyskum; "So hvørt sum vitanin veksur, vaksa vit við".

Bólkur:Frøði
2004

**2004 (MMIV)** var eitt skotár, sambært gregorianska kalendaranum var fyrsti dagurin ein hósdagur.

## Hendingar
* 20. januar - Løgtingsval er. Valúrslitini vísa, at hóast tjóðveldisflokkurin einans hevur næstmest atkvøður, fær hann bestu umboðan á tingi við 8 tinglimum. Í prosentum er Sambandsflokkurin størsti flokkur á tingi, men hevur einans 7 tinglimir.
* 21. januar - Norska krúnprinsaparið, Hákun krúnprinsur og Metta-Marit, krúnprinsessa, fáa fyrsta barnið, eina gentu, ið sum verður trúnarvingur kann gerast fyrsti kvinnuligi regentur í Noreg í 600 ár.
* 3. februar - Samgonga verður skipað ímillum fólkaflokkin, sambandsflokkin og javnaðarflokkin. Jóannes Eidesgaard verður valdur til løgmann
* 11. mars - Ein bumba brestur á einum jarnbreytartoki í spanska høvuðstaðnum Madrid. 192 fólk missa lívið. Hóast baskiski yvirgangsfelagsskapurin ETA fær skyldina at byrja við, tekur Al-Kaida ábyrgdina av spreingingini.
* 1. mai - Tíggju nýggj lond (Kekkia, Kýpros, Estland, Lettland, Litava, Malta, Pólland, Slovakia, Slovenia og Ungarn) blíva alment limir av ES
* 14. mai - Fríðrikur krónprinsur giftir seg við tasmansku Mary Elizabeth Donaldson.
* 2. november - Theo van Gogh verður myrdur á gøtuni í Amsterdam.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 21. februar - Føroyar-Pólland 0-6 (0-4) í San Fernando, Spania - Vinardystur 
* 24. februar - Føroyar-Luksemborg 4-2 (0-1) í San Fernando, Spania - Vinardystur (John Petersen, 47. og 53.; Súni Olsen, 75.; Julian Johnson, 90.)
* 1. juni - Háland-Føroyar 3-0 (1-0) í Lausanne, Sveis - Vinardystur 
* 18. august - Føroyar-Malta 3-2 (2-0) á Svangaskaði, Toftir - Vinardystur (Jákup á Borg, 31.; Rógvi Jacobsen, 42.; Fróði Benjaminsen, 81.)
* 4. september - Sveis-Føroyar 6-0 (4-0) í Basel - HM undandystur 
* 8. september - Føroyar-Frakland 0-2 (0-1) á Tórsvølli, Tórshavn - HM-undandystur 
* 9. oktober - Kýpros-Føroyar 2-2 (1-2) í Nikosia - HM-undandystur (Claus Beck Jørgensen, 21.; Rógvi Jacobsen, 44.) Myndir hjá 12. manni  
* 13. oktober - Írland-Føroyar 2-0 (2-0) í Dublin - HM-undandystur

## Føðingar
* 21. januar - Ingrid Alexandra av Noregi, norski trónarvingin
*

## Andlát
* 25. januar - Miklós Fehér, ungarskur fótbóltsleikari (f. 1979).
* 13. februar - Zelimkhan Jandarbijev, forseti í Kekenia (f. 1951)
* 26. februar - Boris Trajkovski, (Борис Трајковски á kyrilliskum) forseti í Makedónia (f. 1956)
* 28. mars - Peter Ustinov, bretskur sjónleikari (f. 1912).
* 5. juni - Ronald Reagan, fyrrverandi amerikanskur forseti (f. 1911).
* 10. juni - Ray Charles, amerikanskur pianistur og sangari (f. 1930).
* 1. juli - Marlon Brando, amerikanskur sjónleikari (f. 1924).
* 14. september - Ove Sprogøe, danskur sjónleikari (f. 1919).
* 10. oktober - Christopher Reeve, amerikanskur sjónleikar (f. 1952).
* 11. november - Jasser Arafat, palestinskur forseti (f. 1929).
* 28. desember - Jerry Orbach, amerikanskur sjónleikari (f. 1935).

*
20. juni

**20. juni** er dagur 171 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 172 um skotár). Tað eru 194 dagar eftur av árinum.

## Hendingar

* 2004 Føroysk Wikipedia varð stovnað.
* 2005 Margretha drotning legði grundarsteinin til Hoyvíkar kirkju.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 1971 Føroyar-Orknoyggjar 1-1 (0-0) í Tórshavn


### Grindir
* 1710 - Gøta, 30.
* 1840 - Klaksvík, 55.
* 1843 - Miðvágur, 333.
* 1843 - Hvalvík, 288.
* 1857 - Vestmanna, 100.
* 1867 - Sørvágur, 2.
* 1956 - Norðskála, 129.

## Føðingar
* 1389 - Johan av Lancaster, 1. hertugi av Bedford, regentur av Frankaríki (d. 1435)
* 1819 - Jacques Offenbach, týskt-franskt tónaskald (d. 1880)
* 1909 - Errol Flynn, amerikanskur sjónleikari (d. 1959). 
* 1924 - Chet Atkins, amerikanskur tónleikari (d. 2001)
*1924 - Erling Poulsen, lærari og rithøvundur (d. 2006)
* 1928 - Jean-Marie Le Pen, franskur politikari.
* 1928 - Martin Landau, amerikanskur sjónleikari.
* 1931 - Olympia Dukakis, amerikonsk sjónleikarinna.
* 1934 - Jóhan Hendrik Winther Poulsen, føroyskur málfrøðingur (d. 2022).
* 1942 - Brian Wilson, amerkianskur tónleikari (*Beach Boys*).
* 1944 - Vibeke Larsen í Tønder, ríkisumboðsmaður 1995-2001.
* 1947 - Henrik Old, fiskimaður, skipari, løgtingsmaður, landsstýrismaður.
* 1949 - Lionel Richie, amerikanskur tónleikari.
* 1952 - John Goodman, amerikanskur sjónleikari.
* 1967 - Nicole Kidman, avstralsk-amerikonsk sjónleikarinna.
* 1978 - Frank Lampard, enskur fótbóltsleikari.

## Andlát
* 840 - Ludvík I, nevndur "Ludvík tann frómi", kongur í frankiska ríkinum og keisari (f. 778)
* 1597 - Willem Barents, niðurlendskur sjófari  (f. uml. 1550)
* 1837 - Vilhelm 4., bretskur kongur (f. 1765)
* 1933 - Clara Zetkin, týskur politikari og stríðskvinna fyri kvinnurættindum (f. 1857)

Juni, 20.
WikiWiki

Heitið **WikiWiki** ("wiki wiki" merkir *skjótt* á hawaiiskum; og hevur framburðin "vi ki vi ki"). Heitið kann brúkast til at eyðmerkja annaðhvørt eitt slag av hypertekstdokumenti ella ritbúnaði, sum er brúktur til at skriva tað.

Tú ert nú staddur á Wikipedia, eitt wiki sum er ein roynd at skriva eina alfrøði.

Bólkur:Teldufrøði
21. juni

**21. juni** er dagur 172 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 173 um skotár er). 193 dagar eru eftir av árinum.

Tjóðardagur Grønlands.

## Hendingar

* 1767 - Enski sjófarin Samuel Wallis uppdagar Tahiti og vitjar í oynni. Hann nevnir oynna "King George the Third island".
* 1898 - Amerikanarar hertaka Guam.
* 1900 - Boksarauppreistur: Kina lýsir við kríggi ímóti USA, Stóra Bretlandi, Týsklandi, Fraklandi, og Japan.
* 1921 - Kongshjúnini og prinsarnir vitja í Tórshavn. 
* 2009 - Grønland fær økt sjálvstýri.
* 2015 - Føroyski sjónleikarin Olaf Johannessen vinnur Reumert-prísin fyri besta mannliga høvuðsleiklutin í Danmark.

### Ítróttur
*
#### Fótbóltur
* 1983 – Føroyar–Danmark 1–1 (danska U21-landsliðið) í Tórshavn.

## Hondbóltur
* 2015 - Føroyska manslandsliðið í hondbólti vinnur metsigur móti Armenia, Føroyar vunnu heili 61-9


### Grindir
* 1715 – Hvalvík, 140.
* 1960 – Trongisvágur, 271.
* 1982 – Hvalvík, 52.

## Føðingar
* 1882 - Lluís Companys i Jover, katalanskur politikari (d. 1940)
* 1892 - Reinhold Niebuhr, amerikanskur gudfrøðingur (d. 1971)
* 1903 - Al Hirschfeld amerikanskur teknari (d. 2003)
* 1905 - Jean-Paul Sartre, franskur heimspekingur og rithøvundur (d. 1980)
* 1921 - Jane Russell, amerikonsk sjónleikarinna (d. 2011)
* 1953 - Benazir Bhutto, pakistanskur politikari (d. 2007)
* 1955 - Michel Platini, franskur fótbóltsleikari.
* 1961 - Joko Widodo, indonesiskur forseti.
* 1979 - Chris Pratt, amerikanskur sjónleikari.
* 1981 - Brandon Flowers, amerikanskur sangari.
* 1982 - Vilhelm prinsur Bretlands.
* 1985 - Lana Del Rey, amerikonsk songkvinna og sangskrivari.

## Andlát
* 1377 - Edvard 3., enskur kongur (f. 1312)
* 1914 - Bertha von Suttner, eysturríksk friðarstríðskvinna (f. 1843)
* 1970 - Sukarno, indonesiskur forseti (f. 1901)
* 1985 - Tage Erlander, svenskur politikari (f. 1901)
* 2018 - Alex Bærendsen, føroyskur sangari (f. 1962)

Juni, 21.
22. juni

**22. juni** er dagur 173 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 174 um skotár er). 192 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1722 - Hægstarættardómarin í Onglandi, William Murray, 1st Earl of Mansfield, fellur dómin, at trælahald í Onglandi er ólógiligt.  
*1906 - Svenska flaggið verður tikið í nýtslu.
*1911 - George V og Mary of Teck verða krýnd í Westminster Abbey til kong og drotning av Stóra Bretlandi
*1986 - Diego Maradona skorar víðagitna "Hand of God" málið á HM í fótbólti 1986, ið verður hildið í Meksiko.
*1990 - Checkpoint Charlie í Berlin verður tikin niður.


### Grindir
* 1837 - Klaksvík, 187.
* 1838 - Miðvágur, 260.
* 1854 - Vágur, 116.
* 1948 - Klaksvík, 377.
* 1953 - Klaksvík, 48.
* 1954 - Hvalba, 200.
* 1962 - Húsavík, 149.

## Føðingar
* 1510 - Alessandro de' Medici, hertugi av Firenze (d. 1537)
* 1757 - George Vancouver, enskur rannsóknarfari (d. 1798)
* 1767 - Wilhelm von Humboldt, týskur heimspekingur, frøðimaður og politikari  (d. 1835)
* 1898 - Erich Maria Remarque, týskur rithøvundur (d. 1970).
* 1906 - Billy Wilder, eysturríkskur/amerikanskur leikstjóri (d. 2002)
* 1910 - Konrad Zuse, týskur teldufrøðingur og verkfrøðiingur, uppfinnari av Z3 telduni (d. 1995)
* 1932 - Soraya, persisk keisaradrotning (d. 2001)
* 1936 - Kris Kristofferson, amerikanskur tónleikari, sjónleikari og sangskrivari (d. 2024).
* 1949 - Meryl Streep, amerikonsk sjónleikarinna.
* 1952 - Elis Poulsen, føroyskur útvarpsmaður (d. 2019)
* 1953 - Cyndi Lauper, amerikonsk songkvinna.
* 1964 - Dan Brown, amerikanskur rithøvundur.
* 1974 - Jo Cox, bretskur politikari (d. 2016).

## Andlát
* 1969 - Judy Garland, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1922).
* 1987 - Fred Astaire, amerikanskur dansari og sjónleikari (f. 1899).
* 1993 - Pat Nixon, amerikonsk forsetafrú (f. 1912).
* 2008 - George Carlin, amerikanskur sjónleikari, kritikari og rithøvundur (f. 1937).
* 2013 - Henning Larsen, danskur arkitektur (f. 1925)

Juni, 22.
Wiki

Hugtakið **Wiki** vísir til eitt slag av ritbúnaði, sum gevur brúkarum møguleika at samstarva um at savna og skifta um vitan og kunning um ávís evni. Ward Cunningham hevur ment forritið. Hann og Bo Leuf hava saman skrivað bókina "The Wiki Way" (2001), sum tøkniliga er avoldað, men sum kortini greiðir væl frá wikihugburðinum. Orðið, Wiki, stavar frá hawviiska WikiWiki.

Í einum Wiki kunnu brúkarar frítt skriva og almannakunngera tilfar, serliga skrivað tilfar, men í nýggjari forritum ber eisini til at goyma eitt nú myndir og fílur av ymsum sløgum. Brúkarar kunnu frítt broyta tilfar hjá hvørjum øðrum, teir kunnu kjakast um ávís evni og eru í vissan mun við til at tilevna skipanina av eini Wiki.

Grundskipanin í eini Wiki er ovurtekstaskipanin (hypertekstaskipanin), sum er høvuðsskipanin á internetinum. Ein Wiki er forritað t.d. í PHP, og dátur (síður) verða goymdar í einum dátugrunni, ofta MySQL.
Síður verða heintaðar ella stovnaðar við at brúka HTTP-protokollina og boðini, GET og POST.
Lesing fer fram á vanligari vevsíðu, meðan skriving og rætting fer fram í formpartinum á eini vevsíðu.

## Bókmentir

* Bo Leuf & Ward Cunningham: The Wiki way. Quick collaboration on the Web. Addison-Wesley, 2001.
* Dan Woods & Peter Thoeny: Wikis for Dummies. John Wiley & Sons, 2007.
* Mark S. Choate: Professional Wikis. Collaboration on the Web. John Wiley & Sons, 2008.
* Mizanur Rahman: MediaWiki Administrators' Tutorial Guide. Packt Publishing Limited, 2007.

## Uttanhýsis leinki

* Um Wiki í ensku útgávuni av Wikipedia.
* Heimasíðan hjá MediaWiki.

Bólkur:Wikipedia
23. juni

**23. juni** er dagur 174 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 175 um skotár er). 191 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1969 - Sundaferjan byrjar at sigla millum Oyri, Hvalvík, Hósvík og Selatrað.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
* 1975 - Ísland-Føroyar 6-0 í Reykjavík


### Grindir
* 1850 - Miðvágur, 155.
* 1852 - Vestmanna, 123.
* 1855 - Klaksvík, 65.
* 1873 - Klaksvík, 142.
* 1935 - Hvalba, 328.
* 1956 - Gøta, 83.
* 1959 - Hvalvík, 120.
* 1969 - Nólsoy, 36.

## Føðingar
* 1894 - Edvard 8., bretskur kongur (d. 1972)
* 1912 - Alan Turing, bretskur støddfrøðingur og teldufrøðingur (d. 1954)
* 1937 - Martti Ahtisaari, finskur forseti og diplomatur.
* 1972 - Zinedine Zidane, franskur fótbóltsleikari.
* 1975 - KT Tunstall, skotsk songkvinna.
* 1976 - Patrick Vieira, franskur fótbóltsleikari.
* 1980 - Francesca Schiavone, italsk tennisleikarinna.
* 1984 - Duffy, valisisk songkvinna.

## Andlát
* 79 - Vespasian, rómverskur keisari (f. 9)
* 2011 - Peter Falk, amerikanskur sjónleikari (f. 1927)

Juni, 23.
25. juni

**25. juni** er dagur 176 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 177 um skotár er). 189 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1530 - Augsburgska trúarjáttanin verður lisin á týskum máli fyri týsk-rómverska keisaranum Karl V. Keisarin fær tvey eintøk av trúarjáttanini, annað á týskum máli og hitt á latíni. 
* 1991 - Slovenia og Kroatia fáa fullveldi frá Jugoslavia.

### Ítróttur
#### Fótbóltur
*1972 - Føroyar - Hetland 6-2 (4-1) í Tórshavn


## Føðingar
* 1852 - Antoni Gaudi, spanskur arkitektur (d. 1926).
* 1888 - Christian Sofus Johan Helenius Danielsen, føroyskur løgtingslimur og postmeistari í Tórshavn, (d. 1953).
* 1903 - George Orwell, enskur rithøvundur (d. 1950).
* 1942 - Hanus Kamban, føroyskur rithøvundur.
* 1956 - Anthony Bourdain, amerikanskur kokkur (d. 2018)
* 1961 - Ricky Gervais, enskur sjónleikari og grinisti.
* 1963 - George Michael, enskur sangari (d. 2016).
* 1975 - Vladimir Kramnik, russiskur talvmeistari.
* 1977 - Sámal Soll, føroyskur rithøvundi.

## Andlát
* 1843 - Peter Mathiesen Hentze (f. 1753). 
* 1981 - Johannes Petersen, føroyskur løgtingslimur 1924-1932. (f. 1889) 
* 2009 - Farrah Fawcett, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1947).
* 2009 - Michael Jackson, amerikanskur sangari (f. 1958). 

Juni, 25.
26. juni

**26. juni** er dagur 177 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 178 um skotár er). 188 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1906 - Fyrsta bilkappkoyringin nakrantíð verður hildin.
* 1960 - Madagaskar og Somalia gerast sjálvstøðug.
* 1963 - John F. Kennedy flytur fram víðagitnu "Ich bin ein Berliner" røðuna í Berlin, Týsklandi.
* 1960 - Madagaskar og Somalia gerast sjálvstøðug.
* 2007 - Føroya Banki (seinni umdoyptur BankNordik) verður skrásettur á virðisbrævamarknaðinum.
* 2015 - Føroyar vinna Emerging Nations hondbóltskappingina fyri menn í Kosovo, tá ið finalan verður vunnin 27-24  móti Lettlandi.


## Føðingar
* 1892 - Pearl S. Buck, amerikanskur rithøvundur (d. 1973).
* 1908 - Salvador Allende, forseti í Kile (d. 1973).
* 1968 - Paolo Maldini, italskur fótbóltsleikari.
* 1975 - Kristina Háfoss, føroyskur politikari.
* 1987 - Samir Nasri, franskur fótbóltsleikari.
* 1993 - Ariana Grande, amerikonsk songkvinna og sjónleikarinna.

## Andlát
* 1830 - Georg 4., bretskur kongur (f. 1762)
* 1997 - Israel Kamakawiwo'ole, havaianskur sangari (f. 1959).
* 2022 - Thue Christiansen, grønlendskur lærari ið gjørdi grønlendska flaggið (f. 1940)

Juni, 26.
24. juni

**24. juni** er dagur 175 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 176 um skotár er). 190 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini jóansøka eftir Jóhannesi Doyparanum í Bíbliuni. 

Jóansøka í  Suðuroy.

## Hendingar

*1298 - Erlendur biskupur skrivar Seyðabrævið


## Føðingar
* 1485 - Elisabeth av Danmark, prinsessa (d. 1555)
* 1911 - Juan Manuel Fangio (d. 1995)
* 1911 - Ernesto Sabato, argentinskur rithøvundur (d. 2011)
* 1930 - Claude Chabrol, franskur leikstjóri (d. 2010)
* 1978 - Shunsuke Nakamura, japanskur fótbóltsleikari.
* 1987 - Lionel Messi, argentinskur fótbóltsleikari.
* 1992 - David Alaba, eysturíkskur fótbóltsleikari.

## Andlát
* 1908 - Grover Cleveland, amerikanskur forseti (f. 1837)
* 1987 - Jackie Gleason, amerikanskur sjónleikari (f. 1916)
* 2013 - Emilio Colombo, italskur politikari (f. 1920)

Juni, 24.
28. juni

**28. juni** er dagur 179 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 180 um skotár er). 186 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1298 - Seyðabrævið verður sett í gildi av Hákuni hertuga Magnussyni.
* 1838 - Victoria av Stóra Bretlandi verður krýnd drotning.
* 1992 - Estiska Grundlógin verður undirskrivað.
* 1996 - Ukrainska Grundlógin verður undirskrivað.
* 1997 - Mike Tyson verður kolldømdur í einum boksingdysti, fyri at bíta ein part av oyra mótstøðumannsins Evender Holyfield.


## Føðingar
* 1491 - Henrik VIII enskur kongur (d. 1547)
* 1712 - Jean-Jacques Rousseau, sveisiskur-franskur heimspekingur (d. 1778)
* 1867 - Luigi Pirandello, italskur rithøvundur (d. 1936)
* 1908 - Salvador Allende, kilenskur politikari og forseti í Kili 1970-1973. (d. 1973)
* 1926 - Mel Brooks, amerikanskur sjónleikari og leikstjóri.
* 1928 - Hans Blix, svenskur politikari.
* 1930 - Itamar Franco, brasilskur forseti (d. 2011)
* 1948 - Kathy Bates, amerikonsk sjónleikarinna.
* 1966 - John Cusack, amerikanskur sjónleikari.
* 1971 - Fabien Barthez, franskur fótbóltsleikari.
* 1991 - Kevin De Bruyne, belgiskur fótbóltsleikari.

## Andlát
* 1836 - James Madison, amerikanskur forseti (f. 1751)
* 1914 - Franz Ferdinand, eysturíkskur erkihertogi (f. 1863)
* 2010 - Robert Byrd, amerikanskur politikari (f. 1917)

Juni, 28.
29. juni

**29. juni** er dagur 180 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 181 um skotár er). 185 dagar eru eftir av árinum. 

## Hendingar

*1975 - Steve Wozniak avprøvar fyrstu prototýpu av Apple I teldu síni.
*1976 - Seyskelloyggjar verða sjálvstøðugar.
*2007 - Apple útgevur fyrstu Iphonina.
* 2014 - Brandur í Funningsstovu náddi upp á toppin á Denali, ella Mt. McKinley, sum tað eisini nevnist. Denali er 6194 metrar høgt og liggur júst norðanfyri pólsirkulin, í amerikanska statinum Alaska. Hetta fjallið sigst vera tað kaldasta fjall í heiminum. Brandur hevur sett sær fyri at náa upp á hægsta fjall í hvørjum heimsparti. Í fjør vóru Brandur H. í Funningsstovu og Sveinur Jákupson uppi á Elbrus, ið við sínum 5641 metrum er hægsta fjall í Evropa.
*
#### Fótbóltur
* 1963 - Hetland-Føroyar 2-3 (0-2) í Lerwick. 
* 1983 - Grønland-Føroyar 0-0 í Nuuk.



## Føðingar
* 1577 - Peter Paul Rubens, flamsk-týskur malari (d. 1640). 
* 1894 - Einar Fróvin Waag í Klaksvík, bryggjari og løgtingslimur (d. 1989). 
* 1900 - Antoine de Saint-Exupery, franskur rithøvundur og flogskipari (d. 1944). 
* 1906 - Jákup Frederik Øregaard í Leirvík, keypmaður og løgtingsformaður (d. 1980).
* 1925 - Giorgio Napolitano, italskur politikari og fyrrverandi forseti (d. 2023).
* 1928 - Ian Bannen, skotskur sjonleikari (d. 1999).
* 1944 - Gary Busey, amerikanskur sjonleikari.
* 1962 - Sharon Lawrence, amerikonsk sjonleikarinna.
* 1978 - Nicole Scherzinger, amerikonsk songkvinna.

## Andlát
* 1252 - Kongur Ábal av Danmark. 
* 1861 - Elizabeth Barrett Browning, enskt skald (f. 1806).
* 1940 - Paul Klee, sveisisk-tyskur malari (f. 1879).
* 2002 - Rosemary Clooney, amerikonsk sjonleikarinna of songkvinna (f. 1928).
* 2003 - Katharine Hepburn, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1907). 
* 2019 - Jesper Langberg, danskur sjónleikari (f. 1940).
* 2020 - Carl Reiner, amerikanskur filmsleikstjóri og sjónleikari (f. 1922)

Juni, 29.
30. juni

**30. juni** er dagur 181 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 182 um skotár er). 184 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

*1937 - Stóra Bretland tekur heimsin fyrsta neyðartelefonnummar (999) í nýtslu.
*1954 - Full sólarmyrking í Føroyum.
*1960 - Kongo verður sjálvstøðugt.


## Føðingar
* 1641 - Meinhard von Schomberg, fyrsti hertogi av Leinster, týsk-fransk-bretskur herovasti  (d. 1719)
* 1893 - Walter Ulbricht, týskur politikari (d. 1973)
* 1917 - Lena Horne, amerikonsk songkvinna og sjónleikarinna (d. 2010)
* 1941 - Otto Sander, týskur sjonleikari (d. 2013)
* 1960 - Jack McConnell, skotskur politikari.
* 1964 - Alexandra, greivinna av Frederiksborg.
* 1966 - Mike Tyson, amerikanskur boxari.
* 1985 - Michael Phelps, amerikanskur sundkappi.

## Andlát
* 1520 - Moctezuma II, astekiskur keisari og valdsmaður í Tenochtitlan (f. 1466) 
* 1919 - John William Strutt, 3rd Baron Rayleigh, enskur alisfrøðingur  (f. 1842)
* 1934 - Kurt von Schleicher, týskur politikari (f. 1882)
* 1954 - Andrass Samuelsen, føroyskur løgmaður 1948-1950 (f. 1873)
* 1977 - Roberto Rossellini, italskur filmsleikstjóri (f. 1906).
* 2001 - Chet Atkins, amerikanskur gittarleikari (f. 1924).
* 2009 - Pina Bausch, týsk dansarinna og leikstjóri (f. 1940)
* 2012 - Yitzhak Shamir, ísraelskur politikari (f. 1915)
* 2017 - Simone Veil, franskur politikari (f. 1927)

Juni, 30.
Lívfrøði

**Lívfrøði** (**biologi**) er læran um lív. Grikska orðið, biologi, er samansett av orðunum *bio*, sum merkir *liv* og *logos*, som merkir *vitan* ella *frøði*. Lívfrøðin fevnir sera vítt, og fleiri øki verða ofta roknað sum sjálvstøðugar vísindagreinir.

## Søga
Lívfrøðin kann førast aftur til gomlu grikkarnar. Serliga Aristoteles (384 f.Kr. - 322 f.Kr.) eygleiddi nógv dýr og plantur. Hann bólkaði og setti fram ástøðir. Í 1600-talinum var mikroskopið uppfunnið og framdi hetta eina kollvelting innan økið. Til bar nú at síggja kyknur, bakteriur og annað. Í 1859 gav Charles Darwin bókina *On the Origin of Species* út og legði harvið lunnar undir læruna um lívmenningina. 

Í 20. øld varð funnið útav, at arvaeginleikarnir liggja goymdir í lítlunum kromosomunum, og nógv framstig vóru síðani gjørd innan arvalæruna, sum t.d. at kromosomini eru ein dupultspiralur, sum nú verður nevnt DNA.

## Høvuðsøki innan lívfrøði
Innan lívfrøðina eru nógvar lærugreinar savnaðar:

* á atom- og mýlisstigi eru mýlsk lívfrøði, lívevnafrøði og í ávísan mun arvafrøði.
* á kyknustigi er kyknulæra og smáverulívfrøði (mikrobiologi).
* á fleirkyknustigi er lívsvirkisfrøði, kropsbygnaðarlæra (anatomi) og vevnaðarlæra.
* tá talan er um menning (ontogeny) av verum eitur lærugreinin (developmental biology).
* tá talan er um arvafluting millum foreldur og avkom eitur lærugreinin arvafrøði.
* á tí stigi sum viðgerð atburðin hjá bólkum av verum er atferðarfrøði.
* á tí stigi sum viðgerð búfjøld (population) er (population genetics).
* (systematikk) og (taksonomi)
* tá talan er um búfjøldir og teirra umhvørvið hava vit vistfrøði og lívmenning (evolutión).
* og meira spekulativ vísindi eru xeno-lívfrøði, sum viðger lívið uttanfyri jørðina.

## Týdningarmikil fólk

* Charles Darwin
* Gregor Mendel
* Louis Pasteur

## Sí eisini

* DNA
* RNA
* Alphabetical list of bio sites 

## 

File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage


*
27. juni

**27. juni** er dagur 178 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 179 um skotár er). 187 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1950 - Koreakríggið: USA avger at senda hermenn at berjast í krígnum.
* 1977 - Djibuti verður sjálvstøðugt.
* 2007 - Tony Blair fer frá, eftir 10 ár sum forsætisráðharri í Stóra Bretlandi
*


## Føðingar
* 1880 - Helen Keller, amerikanskur rithøvundur (d. 1968)
* 1951 - Mary McAleese, írskur forseti.
* 1955 - Isabelle Adjani, fronsk sjónleikarinna.
* 1959 - Lorrie Morgan, amerikonsk sangarinna
* 1966 - J. J. Abrams, amerikanskur leikstjóri.
* 1985 - Svetlana Kuznetsova, russisk tennisleikarinna.
* 1985 - Nico Rosberg, finsk-týskur rasarakoyrari

## Andlát
* 1970 - Poul Frederik Joensen, føroyskt skald (f. 1898)
* 2001 - Tove Jansson, finskur rithøvundur (f. 1914)
* 2001 - Jack Lemmon, amerikanskur sjónleikari (f. 1925)
* 2016 - Bud Spencer, italskur sjónleikari (f. 1929)

Juni, 27.
Koltur

**Koltur** liggur í ein útnyrðing stutt frá Hesti, sum er minsta bygda oyggj í Føroyum, 2,3 km² til víddar. 1 fólk býr fast alt árið í Koltri og hevur gjørt tað síðani 1997. Alt ferða- og flutningssamband við Koltur er við tyrluni hjá Atlantsflog. Hon flýgur mikudag, fríggjadag og sunnudag. Hesar dagar ber til at koma til Havnar og aftur sama dag. Til ber at sigla til Kolturs, men av tí at atløguviðurskiftini eru sera vánalig, er tað ikki gjørligt at koma við báti higar uttan í góðum líkindum, tá tað er kyrt. Onki alment ferðasamband er sjóvegis. Koltur er eitt serliga náttúruvakurt stað, umhvørvið alt lýsir føroyska søgu og siðir fleiri árhundrað aftur í tíðina. Møguleikarnir fyri náttúruupplivingum eru stórir, bæði við útferðum í bjørg og haga, men eisini á slættlendinum við gomlu bygningarnar og í fjøruni við tí hvíta sandinum. 

Har býr bert ein familja, sum hevur oynna í festi frá tí almenna. Umleið helvtin av Føroya jørð er almenn jørð, sum er býtt sundur í bóndagarðar, sum verða festir til ávísar bøndur. Ein av hesum gørðum er oyggin Koltur. Stórur partur av oynni er eitt høgt fjall, ið hevur givið henni navn, og navnið er av fornnorrønum uppruna, kemur av gamla orðinum *koltr*, ið merkir fjallaknúkur. Koltur eins og Hestur er bygd longu í landnámstíð ella stutt eftir. Upprunaliga hevur oyggin verið ein garður, men hann er býttur í tveir garðar tíðliga í tíðini, og soleiðis eru komnir tveir býlingar. Tann upprunaligi eitur *Heimi í Húsi*, og hin yngri *Norðuri í Gerðum*. Seinri fóru hesir garðar aftur sundur, soleiðis at tað vórðu 4 garðar. Fólkatalið vaks og var um 50, tá ið tað var uppá tað mesta. Bóndahjúnini, sum nú eru, búgva *Norðuri í Gerðum*, og við hjálp av peningaligum stuðli frá almennum og privatum peningastovnum og grunnum er sett í verk eitt arbeiði at seta tann eldra býlingin, *Heimi í Húsi*, í upprunaligan stand við sethúsum og úthúsum. Ætlanin við hesum er at varðveita ein gamlan føroyskan býling.

## Myndir

Mynd:Koltur_7_June_2014.JPG|Koltur og býlingurin Norðuri í Gerðum í 2014
Mynd:Koltur_Faroe_Islands_Heima_%C3%AD_H%C3%BAsi.JPG|Gamli býlingurin Heimi í Húsi, har fleiri av bygningunum eru blivin umvældir til tað upprunaliga.
Mynd:Koltur_View_towards_North_June_2014.JPG|Útsýnið móti norði av syðra fjallinum í Koltri, ið er 101 metrar høgt.
Mynd:Koltur_2014_view_towards_south_and_Hestur.JPG|Útsýnið móti syðra parti av Koltri, har Kolturstangi er. Hestoyggin sæst longri suðuri.
Mynd:Old House in Koltur, 2014.JPG|Heimi í Húsi, 2014
Mynd:Old House in Koltur, June 2014.JPG|Heimi í Húsi, 2014
Mynd:The Sandy Beach of Koltur.JPG|Strondin og býlingurin Heimi í Húsi, 2014
Mynd:Koltur_Faroe_Islands_the_West_Cost.JPG|Vestursíðan á Koltri


## Sí eisini

* myndafrásøgn í Magn, nr. 5, mai 1979

## Slóðir

* koltur.com - forsíða

*
Bólkur:Tórshavnar kommuna
Kunoy

**Kunoy** er tann í miðal hægsta oyggin í Føroyum, har 6 av fjøllunum røkka upp um 800 m. Kunoy er sum eitt høgt fjall, øll sum hon er, men norðan fyri bygdina Kunoy gongur ein trong, djúp gjógv, Skarðsgjógv, tvørtur um oynna. Suðurendin á Kunoy eitur Brattanes, og norðurendin Kunoyarnakkur, hann er hægsta forberg í Føroyum - 820 m. Oyggin hevur tvær bygdir, Haraldssund og Kunoy bygd, sum við byrging og tunnli hava fingið vegasamband við Klaksvíkina. Navnið hevur hon av einum drangi við norðurendan, sum eitur Konan. 

Hægstu fjøll á Kunoynni eru Kúvingafjall 831 m, Havnartindur 820 m og Urðafjall 817 m. Kúvingafjall er hægsta fjall á Kunoynni. Millum Borðoy og Kunoy er Haraldssund og Pollurin. Pollurin er millum Kunoyagalv, suðursíðuna á Kunoynni, og Borðoynna, og frá Pollinum norðureftir, millum Borðoynna og Kunoynna er Haraldssund. Í Haraldssuni frá bygdini Ánunum á Borðoy og norður um bygdina Haraldssund á Kunoynni rekur nakað hart, norðari í sundinum er lítið og einki rák. 

## Navnauppruni

Eystanvert við Kunoyarnakk er ein drangur, sum eitur Konan, eftir honum eitur oyggin *Kunoy*. 

## Landafrøði
Við seks fjøllum yvir 800 metrar er Kunoy í miðal Føroya hægsta oyggj. Norðast á Kunoy er Kunoyarnakkur, sum rísur steyrrættur 819 metrar upp úr Norðuratlantshavinum. Á Kunoyarnakka er ríkt fuglalív – lundi, rita, lomvigi og onnur fuglasløg búleikast har. Nú eru tvær bygdir í Kunoy – vestanfyri er Kunoy, uppkallað eftir oynni, og eystanfyri er Haraldssund, uppkallað eftir sundinum millum Kunoy og Borðoy. Tað slepst í oynna tvørtur um eina byrging millum oyggjarnar. Tú sleppur vesturum oynna ígjøgnum tunnil, sum gongur tvørtur gjøgnum oynna. Tann triðja bygdin, Skarð, sum var norðan fyri Haraldsund, var avtoftað á vetri 1919. 

### Bygdir

Á Kunoynni eru tvær bygdir - Haraldssund á eystursíðuni og Kunoy bygd á vestursíðini. Fyrr var ein bygd aftrat á eystursíðuni, sum æt Skarð, men har býr eingin nú. 

* Haraldssund
* Kunoyar bygd
* Skarð

## Myndasavn


Mynd:Harbour of klaksvik, faroe islands.jpg|Úr Klaksvík.
Mynd:Haraldssund, Faroe Islands (3).JPG|Fjall við Haraldssund.
Mynd:Kunoy, Faroe Islands (2).JPG|Kunoyar bygd.
Mynd:Kunoy, Faroe Islands (3).JPG|Kirkjan frá 1867.
Mynd:Kunoy, Faroe Islands (4).JPG|Børn í Kunoy.
Mynd:Kunoy, Faroe Islands (7).JPG|
Mynd:Kunoy, Faroe Islands (5).JPG|
Mynd:Kunoy, Faroe Islands (6).JPG|Dalur við Kunoyar bygd.


## Ávisingar úteftir

* Kunoy.fo.
* Filmur: Gluggin.com "Ein løta í viðarlundini"  (6 MB, ein stuttur nattúrufilmur upptikin í viðarlundini í Kunoy hjá Høgni Thomsen). 

*
Lítla Dímun

**Lítla Dímun** er minsta oyggj í Føroyum, bert 0,82 km² til víddar, men hon er 414 m høg. Har hevur ongantíð búð fólk, tí oyggin er so brøtt og ring at koma til, bert uppi á kollinum er ein lítil slætti. Men oyggin ber um 270 áseyð, og fuglur, serliga lundi, er nógvur. Lítla Dímun kann eisini vera vandamikil at sleppa uppá við sínum brøttu 414 metrum. Tey, sum eiga Lítlu Dímun, íbúgvarnir í Hvalba og Sandvík, tóku í 2008 stig til eina ferðafólkaverkætlan, sum skal veita pening til viðlíkahald av oynni og til bygdirnar báðar.

Lítla Dímun var eisini kongsjørð, men av tí at ringt var at fáa nakran at festa oynna, vildi kongur selja hana. Tað vóru suðuroyingar og fyrst og fremst hvalbingar, ið høvdu leigað og brúkt oynna, og í 1850 varð uppboðssøla hildin í Hvalba. Faktorin við kongaliga úthandilin á Tvøroyri bjóðaði móti hvalbingum og sandvíkingum, ið høvdu tikið seg saman í felag, og tí mundi prísurin koma so høgt upp. Hvalbingar og sandvíkingar áttu hægsta boð, næstan 5000 rbd (10.000 kr.)

Oyggin hevði eitt serligt seyðaslag, sum ikki er til longur. Seyðurin líktist geitum, hevði svarta og snøgga ull og var smærri enn seyðurin í dag. Hetta var styggur seyður og tí ringur at fáa í rætt. Nøkur ár eftir at kongur hevði selt oynna, varð hetta seyðaslag tikið av. Tað, sum ikki fekst í rætt, varð skotið niður. Tríggir útstappaðir seyðir av slagnum finnast í dag á Føroya Fornminnissavni.

## Ávísingar úteftir
* litladimun.com 
* Faroestamps.fo (kelda)

*
Tú alfagra land mítt

"**Tú alfagra land mítt**" er tjóðarsangur hjá Føroyum. Sangurin er yrktur á háskúlanum í Føgrulíð 1. februar 1906. "Mítt alfagra land" var yvirskriftin hjá Símuni av Skarði (1872-1942), tá ið hann 1. februar 1906 hevði gjørt yrkingina, sum seinni gjørdist tjóðsangur okkara. Fyrstu ferð ”Tú alfagra land mítt” kom á prent, var í Tingakrossi 8. januar 1908. Uppi yvir tekstinum er tilskilað, at lag er eftir Petur Alberg, og niðriundir er í fótnotu sagt frá, at sangurin hevði verið sungin á konsert í Havn annan jóladag.

"Tú alfagra land mítt" líkist ikki hinum føroysku fosturlandssangunum heilt. Hugsa vit um teir elstu av hesum sangunum frá 1870-árunum og 1880-árunum, so byrja teir ofta við at siga, hvar Føroyar eru, nevniliga langt burtur - yrkjararnir vóru staddir í Keypmannahavn og sóu landið haðani - og úti á miðjum havi, tað verður nevnt, at landið er lítið, at tað eitur Føroyar, at tað er føðiland okkara og tí mugu vit æra tað; landið er fátækt, men yrkjaranum leingist eftir tí, hann elskar tað og ynskir tí góða framtíð í Guds navni. ”Tú alfagra land mítt” lýsir hvørki landslagið, vinnuvegirnar, søguna, legu landsins ella stødd og aldur tess, sum var so vanligt í teimum eldru føðilandssangunum; tann kunnleikin er her ein givin fyritreyt.

Síðan Føroyar fóru at taka lut í altjóða fótbólti, er tjóðsongur okkar borin fram víða um lond. Henda yrkingin, sum fyri 100 árum síðani varð yrkt í Føgrulíð, har sum søgan í dag teskar úr hvørjum steini, hoyrist nú langt út um Føroya strendur, men fyrst og fremst hevur hon vunnið sær pláss í føroyinga sál. 

## Tekstur


Tú alfagra land mítt,
mín dýrasta ogn!
á vetri so randhvítt,
á sumri við logn,
tú tekur meg at tær
so tætt í tín favn.
Tit oyggjar so mætar,
Gud signi tað navn,
sum menn tykkum góvu,
tá teir tykkum sóu.
Ja, Gud signi Føroyar, mítt land!

Hin roðin, sum skínur
á sumri í líð,
hin ódnin sum tínir
mangt lív vetrartíð,
og myrkrið, sum fjalir
mær bjartasta mál,
og ljósið, sum spælir
mær sigur í sál:
alt streingir, ið tóna,
sum vága og vóna,
at eg verji Føroyar, mítt land.

Eg nígi tí niður
í bøn til tín, Gud:
Hin heilagi friður
mær falli í lut!
Lat sál mína tváa
sær í tíni dýrd!
So torir hon vága
- av Gudi væl skírd -
at bera tað merkið,
sum eyðkennir verkið,
ið varðveitir Føroyar, mítt land!


## Keldur

* Turið Sigurðardóttir: Tú alfagra land mítt - tjóðsangurin og søga hansara. 
* Føroya Skúlabókagrunnur 2006; (teldutøkur bóklingur á heimasíðu skúlabókagrunsins ). 

Bólkur:Føroyar
Bólkur:Tjóðarsangur
Nólsoy

**Nólsoy** er ein av smáu oyggjunum í Føroyum, 10 km² til víddar, og liggur stutt eystan fyri høvuðsstaðin Tórshavn. Hóast Nólsoy er 371 metrar høg, so er hon tann lægsta av øllum 18 oyggjunum í Føroyum. Í 2004 kom Nólsoyggin uppí Tórshavnar kommunu eftir at hava verið sjálvstøðug kommuna. Tó at eingin býráðslimur er nólsoyingur er ein fólkavald staðbundin nevnd mannað við nólsoyingum, sum ráðgevur býráðnum í málum, sum viðkoma nólsoyingum og Nólsoynni. Fólkatalið í oynni, tá ið tað var størst (1970), var um 350, men sum í øllum teimum smáu oyggjunum er tað minkað, og í 2014 búgva umleið 220 fólk í Nólsoy. 

Í sanginum hjá Hans Andreasi Djurhuus *Lítið yvir Føroyaland* tekur hann soleiðis til: *Nólsoy ryggin úr sær spennir, stendur stinn - so long og mjá, verjir fyri Havnarvág*. So einfalda og sigandi lýsing kann bert eitt skald gera. Vit fáa at vita, hvussu oyggin sær út, og hvønn týdning hon hevur fyri høvuðsstaðin Tórshavn. Um oyggin ikki var, so var Tórshavn ikki høvuðsstaður Føroya.

Um ár 1400 er navnið á oynni skrivað *Nors-oy*, og málfrøðingar halda navnið hava fornnorrønan uppruna í týdninginum tann smala ella mjáa oyggin. Serliga mjá og lág er hon, har bygdin liggur. Ja, tá ódnarveður er eystaneftir, hendir tað seg, at tað brýtur tvørtur um tað lægsta.
Mitt í bygdini, har oyggin er smalast, var inntil 1984 *Holið*. Hol kom í oynna umleið 1900, tá lendið byrjaði at máast undan av veðri og sjógvi. Fyrrapartin mánadagin 4. oktober 1984 var so nógv máað undan, at holið datt saman. Í dag er fótbóltsvøllur, har Holið var.

## Vitin á Borðuni

Í 1893 bygdi danska Farvandsvæsenet vita syðst á Nólsoy, og hann er tann størsti í kongaríki Danmarkar. Vitin á Borðuni varð bygdur í 1893.

### Vitameistarar í tíðarrøð
# E.P. Sonne, 1893 - 1895
# Eduard Vilhelm Ferdinand Schønfeldt, 1895 - 1903
# L.C. Larsen, 1903 - 1909
# Christoffer Larsen, 1909 - 1917
# Dánial Olsen, 1917 - 1940
# Anders Hansen, 1940 -1945
# Jens Pauli Hansen, 1945 - 1948
# Johan Djurhuus, 1948 - 1954
# Jákup Nielsen, 1954 - 1970
# Elias Lið, 1970 - 1979
# Leon Heinesen, 1979 1982, tá starvið var niðurlagt. 

## Djóralív

Drunnhvítastovnurin í Nólsoy er eitt náttúruvirði í heimsflokki, tí talan er um heimsins størsta drunnhvítabøli. Í juli og august 2012 vórðu drunnhvítar taldir í Urðini í Nólsoy. Økið var 106 000 m2. Hetta er fyrstu ferð, ein tílík teljing verður gjørd í Føroyum. Drunnhvíti býr í holum og undir steinum og kann tí ikki teljast beinleiðis. Náttúrugripasavnið, sum hevur gjørt teljingar av drunnhvíta í Nólsoy, hevur mett, at umleið 50 túsund pør av drunnhvíta eiga í Nólsoy. Harumframt eru umleið 30 túsund pør av lunda. 

Nólsoy hevur eisini fyrsta staðfesta villstovnin av vanligum froski í Føroyum.

## Myndasavn

Mynd:Nólsoy.3.jpg|Nólsoy
Mynd:Nólsoy.8.jpg|Nólsoy
Mynd:Nólsoy.6.jpg|Nólsoy
Mynd:Nólsoy.7.jpg|Nólsoy
Mynd:Nolsoyingur 10-mannafar.JPG|10-mannafarið Nólsoyingur, sum vann FM heitið í kappróðri 6 ferðir í 1980-unum.


## Hygg eisini at
* Ove Joensen

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Fyrrverandi heimasíðan hjá Kunningarstovuni í Nólsoy: 



*
Bólkur:Tórshavnar kommuna
Sandoy

**Sandoy** er oyggj sunnan fyri Streymoynna. Í sýsluni, ið telur Sandoy, Skúvoy og Stóru Dímun, búleikast um 1500 fólk í 7 bygdum. Her sum aðrastaðni er fiskivinnan álitið, men eisini er góð landbúnaðarjørð her og fleiri stórir garðar. Økið er sera áhugavert, bæði søguliga og fornfrøðiliga. Í Húsavík eru toftirnar eftir mætu Húsfrúnni, heima á Sandi vita fornfrøðiligar rannsóknir at siga frá, at bygdin man vera ein av elstu bygdum í Føroyum. Úti í Skúgvi búði Sigmundur Brestisson og í Dímun kenna vit søgnina um Anniku, sum mátti lata lív fyri kærleikans skuld. Lætt er at ferðast, bæði til og í Sandoynni. Gott ferðasamband er av Gomlurætt, og bussar koyra til allar bygdir. Av Sandi ber til at sleppa til Skúvoyar við Sildberanum og her ber til at síggja Sigmundarstein og Rannvátoftir.

## Búskapur

Í Sandoyar Sýslu er meginvinnan fiskivinna. Eitt flakavirki er á Sandi og eitt er í Skopun. Sandoy Seafood eigur og rekur bæði virkini. Har starvast nógv fólk, og skip og bátar í Sandoynni landa til flakavirkini bæði. Handilslív er eisini í Sandoynni: Nevnast kann m.a. Klædnahandlar, Matvøruhandlar, Føroya Banki, Føroya Sparikassi, Postverk Føroya, Sandoyar Kunningarstova, Sandoyar Sjúkrakassi, Rúsdrekkasøla Landsins, Kommunuskrivstovur í hvørjari bygd, Sjúkraflutningstænasta, Læknaviðtala, Bókhaldsvirki, Skúlar, Bakarí, Grótvirki, Lívfiskastøð, Festibóndar, Barnaverndartænasta, Tilhaldið Hugnin, Timburhandil, smiðir, Multi-tænasta, Barnagarðar, Spælistova, Ítróttarfelag og Landsverk.

## Landalæra

Náttúran á Sandi er sera stórbær, serliga fuglabjørgini á vestursíðuni á oynni. Til ber at síggja hesi bjørg við ferðaleiðara um summarið. Tá siglur báturin Hvíthamar við ferðafólki runt oynna. Við til Sandoyar Sýslu hoyra Sandoy, Skúvoy og Stóra Dímun. Í Sandoyar Sýslu búgva tilsamans 1.212 fólk (1. juni 2006). 

## Bygdir

* Dalur
* Húsavík
* Sandur
* Skarvanes
* Skálavík
* Skopun

*
Skúgvoy

**Skúvoy** er ein útoyggj vestan fyri Sandoynna. Skúvoyggin er sera kyrruvont pláss, men frá seinnu helvt av 1960'unum og til dagin í dag, er rættiliga nógv gjørt fyri at bøta um lendingarviðurskiftini. Skúvoy liggur ímillum Stóru Dímun og Sandoy. Tað er ein grøn vøkur oyggj við einari fjølbroyttari og stórslignari náttúru. Fuglameingið er stórt, og bjørgini bera nógvan fugl. Tey seinnu árini hevur tó verið afturgongd, serliga í lomvigastovninum. Skúvingar hava, sum kent er, tikið bæði egg og fugl, hetta hevur verið eitt gott ískoyti til húsarhaldið. Landbúnaður er eins og á hinum útoyggjunum tað, sum tey flestu takast við. Av øðrum virksemi eru tænastur fyri strandferðsluna, avgreiðsla av tyrluni, skúlaverkið og innan heilsurøktina. Í Skúvoy eru góðir møguleikar fyri framburði og menning. Landbúnaðurin kann við betur fyriskipanum gerast ein lønandi vinna. Tað tilfeingi, sum oyggin hevur, kann gagnnýtast til fulnar, tá umstøður fyri framleiðslu undir heilsufrøðiligum góðkendum umstøðum vera til staðar. Ferðavinna er ein góður møguleiki í Skúvoy.

Sildberin røkir farleiðina eftir sjónum til Skúvoyar, allir túrar undantikið ein hvønn yrkadag eru við tilkalling. Tyrlan røkir loftvegis sambandið, mikudag, fríggjadag og sunnudag. Ritan siglir við farmi av Havnini eina ferð um vikuna. 

## Søga

Hóast smæðin í stødd, bert 10 km2 ella 60 merkur, er Skúvoyggin ofta nevnd í fornu søguni. Tað kemst av tí, at oyggin alt frá søguligari tíð gjørdist høvdingasetur. Her búsettust brøðurnir Beinir og Brestir. Miklir menn í mæti og ikki minni virdir og kendir sum hirðmenn Hákun Jals í Noregi. Sigmundur og Tórur, synir hjá Bresti, vuksu upp í Skúvoy. Sigmundur er grivin í Ólansgarði í Skúvoy, og har stendur gravsteinur sum minni um hann. Sigmundur var hann, ið læt fyrstu kirkjuna byggja úti í Skúvoy. Eisini er nýliga reistur minnisvarði um Sigmund: Ein standmynd av Sigmundi sum smádrongur.  

## Myndir

Mynd:Skúvoy 01062013.JPG|Skúvoy, sæð frá sjónum.
Mynd:Skúvoyar kirkja 2013.JPG|Skúvoyar kirkja.
Mynd:Rannvátoftir.jpg|Rannvátoftir í Fagradali.
Mynd:Skúvoy on 1 June 2013.JPG|Skúvoyar bygd.
Mynd:Skúvoy harbour 2013.JPG|Partur av havnalagnum í Skúvoy og trappurnar, ið føra frá havnini niðan til bygdina.
Mynd:SkúvoyGrab.jpg|Sigmundarsteinur og grøv.
Mynd:Skúvoy boat harbour.JPG|Bátahylurin í Skúvoy.
Mynd:Skúvoy 2013.JPG|Skúvoy, skúlin sæst ovarliga mitt á myndini, hvíti bygningurin við Merkinum í fullari stong.


## Slóðir

*