open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gudstænasta

**Gudstænasta** er kristin samkoma ella felags gudsdyrkan sum fer fram eftir fastari skipan, vanl. við sálmasangi, bøn, prædiku o.s.fr. sum prestur stendur fyri. Til gudstænastuna koma fólk at hoyra Harrans orð verða boðað, at halda bøn og at syngja Gudi lovsong t.e. takkarsong. Eisini fer fram dópur og tann heilaga kvøldmáltíð (altargangur). Hvønn sunnudag og halgidag er gudstænasta í kirkjuni. Ofta lesur deknurin lestur, tí presturin hevur meira enn bara ein kirkju.

Bólkur:Kristindómur
Fariseararnir

**Fariseararnir** vóru tann størsti trúarflokkurin á Jesu døgum. Teir hildu seg so strangliga til jødadómin, at teir ofta minstu ta sonnu meiningina burtur. Nógvastaðni í evangeliunum skiftir Jesus orð við fariseararnar og kallar teir hyklarar, tí teir eru so sjálvrættvísir. Farisearnir stóðu ofta ímóti Jesusi, og einaferð royndu teir at seta hann fastan í orðum. Teir spurdu hann, um tað var rætt av einum, ið var lýðin Guðs lóg, eisini at ganga eftir ríksins lógum og gjalda skatt. Jesus svaraði og bað teir vísa sær ein penga, ið keisarans mynd stóð á. Síðan segði hann: “Gevið tá keisaranum tað, ið keisarans er, og Guði tað, ið Guðs er!”.

Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Jødadómur
Longst sum best

**Longst sum best** (2004) er "best of" útgávan hjá Tinganest, ein uppsamlingsfløga við teim bestu sangunum av teimum fyrru útgávunum. 

## Sangir
#Minnist tú 2:59
#Eingil mín 3:02
#Upp á tá 3:27
#Stíg stórum 3:13
#Vágagellan 3:06
#Í óvissu 3:02
#Hangandi hár 2:43
#Brátt summarnátt 3:04
#Bakka fram 2:15
#Betri kós 4:07
#Eg vil bara hava 3:27
#Hiawathi 2:33
#Annan sang 2:55
#Babba 2:40
#Snípan 2:53
#Válandi heim 2:45

## Keldur


Bólkur:Føroyskar tónleikaútgávur
Bólkur:Tinganest
Bólkur:2004
Nú má tað vera

**Nú Má Tað Vera** (1986) er annað kassetuband hjá Tinganest. 

## Sangir
*A1 Nú má tað vera 3:11
*A2 Vetrarkærleiki 3:24
*A3 Annan sang 3:07
*A4 1904 3:00
*A5 Babba 2:36
*B1 Gott tú er tú 2:45
*B2 Eykanummar 3:36
*B3 Snípan 2:48
*B4 Summarnátt 3:06
*B5 Givin' Up Ramblin' 5:05

## Keldur


Bólkur:Føroyskar tónleikaútgávur
Bólkur:Tinganest
Bólkur:1986
Upp á tá

**Upp á tá** (1983) er fyrsta kassetubandið, sum Tinganest gav út. 

Bólkur:Føroyskar tónleikaútgávur
Bólkur:Tinganest
Nordre Land kommuna

**Nordre Land kommuna** er ein kommuna í Innlandet fylki í Noregi. Í suðri hevur Nordre Land mark við Søndre Land, í norðri við Nord-Aurdal og Gausdal, í vestri við Sør-Aurdal og Etnedal, og eystri við Lillehammer og Gjøvik.

Høvuðsstaðurin í Nordre Land kommunu er Dokka.

## Vinabýir
*  Tomelilla, Svøríki
*  Rantasalmi, Finnland
*  Præstø, Danmark

Bólkur:Kommunur í Innlandet
Páll Poulsen

**Páll Poulsen** er ein føroyskur rithøvundur føddur 1962.

## Útgávur
* Vitanarslóðin, Kioskin, 2005

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Bloggur hjá Páll Poulsen

Bólkur:Føðingar í 1962
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Søndre Land kommuna

**Søndre Land kommuna** er ein kommuna í Innlandet fylke í Noregi. Í suðri hevur Søndre Land mark við Gran og Ringerike, í norðri við Nordre Land og Gjøvik, í vestri við Sør-Aurdal, og eystri við  Vestre Toten.

Bólkur:Kommunur í Innlandet
Betesda

**Betesda** er brøðrasamkoma í Klaksvík. 

## Ávisingar úteftir

* Heimasíða hjá Betesda

Bólkur:Brøðrasamkoman
University of Notre Dame

**University of Notre Dame** í Indiana er eitt víðagitið katólskt universitet. 

Bólkur:Lærdir háskúlar í USA
Kolubrand

**Kolubrand** er ein blóðproppur. Sum oftast fær man kolubrand í fótin og armin. Tað sum hendur er, at aðranar verða stigvís tiptar. T.v.s at einki blóð kemur til hetta staðið har blóðproppurin er, t.d. fótin. Ì byrjani hevur man pínu í beininum, tá ið man gongur. Tað fer vekk aftur, tá ið man stendur stillur.  So við og við verur pínan verri. Og pínan verur eisini har, tá ið man er í frið. 

Bólkur:Sjúkur
Ejler Djurhuus

**Ejler Djurhuus** er føddur á Tvøroyri 5. oktobur 1926. Hann er sonur Margrethu og Kristian Djurhuus. Hann er fyrrverandi sýslumaður, og hevur virkað í Lions Club, har hann millum annað var ein av stovnumonnunum av Lions Club Suðuroy í 1986.

## Kelda


Bólkur:Sýslumenn í Føroyum
Kristiligt Lurtara- og Hyggjarafelag

**Kristiligt Lurtara- og Hyggjarafelag** (**Klh**) var stovnað 6. apríl 1959 og hevur heimstað í Tórshavn. Formaður er Uni Næs, prestur úr Fuglafirði. 

## Endamál

* At virka fyri kristiligum sendingum í útvarpi og sjónvarpi, sum t.d. gudstænastum, kristiligum fundum, andaktum, kristiligum sangi og tónleiki, tíðindum frá kristiligum arbeiði o.t.l. 
* At styðja útvarp og sjónvarp í góðum og sømiligum sendingum.
* At mótarbeiða, at útvarp og sjónvarp verða nýtt til ósømiligar sendingar og annað, sum ikki er kristnum siði og kristnari trúgv verdugt. 

## Limaskapur

Felagið skrivar (seinast í mars 2011) at tey hava gott 1.200 limir. Aldursmark fyri limir er 14 ár. 

## Slóð

* Heimasíða felagsins 

Bólkur:Føroyskir felagsskapir
Bólkur:Kristindómur í Føroyum
Bólkur:Føroyskir tíðindamiðlar
Likka

**Likka** (frøðiheiti - *Larus fuscus*) er mási við grásvørtum baki og gulum fótum. Likka sæst allastaðni við føroysku strondina. Á sand, hellu, í ósa og við húsa leitar likkan eftir onkrum etandi. Likkan er hvít umhálsin og kroppin. Ovari partur er grásvartur. Beinini eru gul eins og nevið. Reyður blettur er á undurnevinum og krókur á yvirnevinum. Likkan hevur vakurt vakstralag. Veingirnir eru langir, og tá ið hon situr, koma teir um velið.

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Trygd

**Trygd** er eitt nútímans tryggingarfelag undir BankNordik samtakinum. Trygd varð stovnað  í 1932 og er harvið elsta tryggingarfelag í landinum. Í 54 ár kundi Trygd tó ikki selja tryggingar, tí einkarrættur var á føroyska tryggingarmarknaðinum frá 1943 til 1. januar 1997, tá hann varð tikin av. 

Tá einkarrætturin varð tikin av, setti Føroya Banki nýggjan pening í felagið, og 2. februar 1998 fór Trygd aftur undir at selja tryggingar; í fyrstu atløgu familju- og sethúsatryggingar. Síðani er útboðið av tryggingum alsamt víðkað, og í dag bjóðar Trygd flestallar skaðatryggingar til privat viðskiftafólk og til føroyska vinnulívið.

Stjóri í Trygd er Janus Thomsen og nevndarforkvinna er Turið Finnbogadóttir Arge.

## Ávísing úteftir
* Heimasíðan hjá Trygd

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Terna

**Terna** (frøðiheiti - *Sternidae*) eigur á lágum og nesjum og á hólmum í sjógvi ella vøtnum. Summi ár eigur hon eitt sindur oman fyri bøgarðarnar; men annað ár sæst hon ikki har. Tú finnur ternureiður líka frá strondini og upp undir fjøllini út móti havinum. Ternuni dámar best nærindis sjónum. Ikki er vítt um, har ternurnar eiga. Reiðrini liggja so tøtt, at tú mást ansa tær, at tú ikki traðkar í tey. 

Ternan er ikki nógv størri enn smáfuglur. Teir longu, smølu veingirnir og tað langa sýlda velið gera, at ternan býður sær meira út. Hon er svørt um nakkan og skallan og hevur reytt nev; beinini eru kløn og reyð. Ternan kemur til Føroya um halvarðsøku, ið er 15. mai. Seinast í mai og fyrst í juni verpur ternan 2 egg, viðhvørt 3. Klekingartíðin er um 3 vikur. Ternan verjir væl reiður sítt. Kemur onkur nær, skjýtur hon seg við nógvari ferð niður úr luftini, men kemur ránsfuglur, flykkjast nógvar ternur uttan um hann og reka hann harðliga burtur. Liturin verjir ternuna væl um onkur kemur nær, og hon skal krógva seg í grasinum.

## Slag
* *Chlidonias hybridus* (Kinnhvít terna)
* *Chlidonias leucopterus* (Vonghvít svartterna)
* *Chlidonias niger* (Svartterna)
* *Hydroprogne caspia* (Brituterna)
* *Onychoprion anaethetus* (Ennihvít terna)
* *Sterna dougallii* (Roðaterna)
* *Sterna forsteri* (Floghvít terna)
* *Sterna hirundo* (Kriterna) 
* *Sternula albifrons* (Fruntaterna) 
* *Thalasseus sandvicensis* (Faksaterna)
* *Chroicocephalus ridibundus* (Fransaterna)

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur
* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Charadriiformes
Jómfrúhummari

**Jómfrúhummarin** (frøðiheiti - *Nephrops norvegicus*) heldur til innansyndis. Á morubotni, har heldur djúpt er, gravar hann sær holur. Jomfrúhummarin er reydligur. Kroppurin verður skiftur í framkropp og afturkropp. Á høvdinum eru samansett eygu ið sita á stelkum, og tvey pør av kampum. Kjafturin hevur fleiri kjaftlimir. Summir limir vera nýttir at kanna føðsluna við, summir at halda føðsluni og aðrir at tyggja við. Á framkroppinum eru 10 bein. Trý fremstu pørini hava bitklógv. 

Um framkroppin og høvdið er hørð skel, sum er fest á bakið, og hongur niður við báum liðum. Undir skelini báðumegin eru táknur. Bakkroppurin er í 7 liðum. Aftasti liður eitur sundbløkan. Hummarin svimur á tann hátt, at hann slær sundbløkuna upp undir seg; men tá svimur hann aftureftir. Eins og krabbar skiftir ham. Sum ungur skiftir hann fleiri ferðir um árið. Seinni bara annahvørt ár. Fyrst rivnar skelin á bakinum, og dýrið krýpur úr haminum. Fyrstu tíðina eftir hamskiftið er hummarin illa fyri. Hann er ikki førur fyri at standa á beinunum.

Bólkur:Liðadýr
Betri pensjón

**Betri pensjón** er eftirlønar- og lívstryggingarfelag, ið varð stovnað í 2007. Betri pensjón er átt og stovnað av **TF-Holding**, sum eisini eigur '''Betri Trygging P/f'''. 8 fólk starvast á Betri pensjón. Stjóri er **Helgi L. Petersen**. 

## Ávísing úteftir
* '''Heimasíðan hjá Betri pensjón'''

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Føroya Lívstrygging

**Føroya Lívstrygging** - ella bara **Lív** - varð sett á stovn 1. januar 1967. Føroya Lívstrygging er tryggingarfelag, ið selur eftirlønar- og lívstryggingar til føroyingar. Lív heldur til í Quillingsgarði í Havn. Stjóri í felagnum er Tummas Eliasen. 

## Søga

Frá stovnan og fram til 1998 hevði Føroya Lívstrygging tætt tilknýti til Tryggingarfelagið Føroyar, ella Tryggingarsambandið, sum tað kallaðist tá, og feløgini høvdu somu stjórn og nevnd. Hetta hóast Føroya Lívstrygging síðan byrjan hevur verið sjálvstøðugur stovnur. Síðan 1998 er hetta tilknýtið minkað niður í nærum einki, og stjórn og nevnd eru sett fyri P/F Føroya Lívstrygging. 

1. januar 2000 varð Føroya Lívstrygging umskipað til partafelag. 

Í 2007 fekk Lív kapping frá Tryggingarfelagnum Føroyar, ið fór undir eftirlønar og lívstryggingar virksemi við felagnum Betri pensjón. 

## Uttanhýsis slóð

* Heimasíðan hjá Føroya Lívstrygging

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Kreppa

Ein **kreppa** (latín: *crisis*) er tað sum á donskum verður kallað "*krisa*". Ein kreppa er ein lýsing av eini broytanarstøðu í samband við eitt umskifti. Kreppa kann brúkast um nógv viðurskifti, men er serliga kent í Føroyum fyri at lýsa støðuna seinast í 1980-árunum og byrjanina av 90-árunum - vanliga kalla "kreppan" ella Kreppan í 80'unum. 

Bólkur:Kreppa
Hans von Aachen

**Hans von Aachen** (1552, Køln - 4. mars 1615, Prag) var týskur manneristiskur málari. Navn hansara stavar frá føðistað faðirs hansara, Aachen í Týsklandi. Aðrar variatiónir eru, millum annað, *Johann von* - og - *von Aachen*, og onnur stavilsi, so sum *Janachen*, *Fanachen*, *Abak*, *Jean Dac*, *Aquano*, *van Aken* o.s.fr. 

Hans von Aachen byrjaði at mála í Týsklandi, sum næmingur hjá flamska meistaranum E. Jerrigh. Í 1574 flutti hann til Italia, fyri at lesa víðari. Hann ferðaist til Róm og Firenze, men stegaði í Venesia. Hann gjørdist fyrst næmingur hjá Kaspar Rems, men gjørdi skjótt av, at útvikla sín egna manneristiska arbeiðshátt, við at hyggja at fylgjusveinum hjá Tintoretto og Michelangelo. Gjøgnum alla lívstíð sína, fekk hann tó íblástur frá stílunum hjá Bartholomeus Spranger og Hendrick Goltzius, ið høvdu størstu ávirkan á týska listarmentan í hesi tíð. 

Hann kom aftur til Týsklands í 1588, har hann gjørdist kendur sum málari av andlitsmyndum av hábornum húskum. Hann málaði fleiri verk fyri Wilhelm V, hertoga av Bayern. Hann giftist Reginum, dóttir tónasmiðin Orlando di Lasso í München. Í München fekk hann samband við keisarhovið í Prag. Í 1592 var hann útnevndur málari fyri Heilaga rómverska keisaran, Rudolf II. Hóast hetta flutti hann ikki til Prag fyrr enn í 1601, har hann helt framm við at mála fyri keisaran, ið eisini útnevndi hann til riddara í 1605. Hans helt framm við at arbeiða undir næsta keisaranum, Matthias I. 

Millum næmingar Hans von Aachens vóru Peter Isaac og Joseph Heinz. Verk hansara eru vorðin endurgivin av Wolfgang Kilian, Dominicus Custos, og Jan Sadeler. 

## Keldur

* www.deutsche-biographie.de 

Bólkur:Týskarar
Jan Honningdal

**Jan Kristian Honningdal** (føddur í Ålesund í 1959) er norskur sangskrivari og guitaristur. Hann hevur skrivað uml. 200 sangir, ið eru umsettir til meir enn 20 mál, og verða sungnir í samkomum og kirkjum kring heimin, m.a kendu lovsanginir "Bara tú", "Hátign Tín" og "Blóðið sum rann". 

Bólkur:Norskir tónleikarar
Bólkur:Norðmenn
Fjarðafestivalurin

**Fjarðafestivalurin** er heitið á kristiligari tónleikastevnu, ið er í og uttan um samkomuhúsið Kelduna í Skálafirði. Festivalurin varð fyrstu ferð hildin í august 2006. Í 2009, tá fjarðafestivalurin hevði nøkur ár á baki, var festivalurin fluttur fram til at vera 5. - 7. juni. Undanfarnu árini hevur festivalurin verið seint á sumri. Bæði føroyskir, norðurlendskir og altjóða kendir kristiligir tónleikabólkar hava framført á fjarðafestivalinum. Í 2012 varð ongin Fjarðafestivalur fyriskipaður. Fyrireikararnir boðaðu frá, at teir roknaðu við, at teir fóru at skipa fyri einum líknandi tónleikafestivali í 2013, men at hann tá skuldi hava eitt annað heiti.

## Nevndin
Í nevndini sótu Terje Beinar Vestergaard og  Eyðun Jacobsen við øðrum.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroyskir festivalar
Bólkur:Kristindómur í Føroyum
Manchester

**Manchester** er ein stórbýur í útnyrðingshorninum av Onglandi. 
Býurin hevði gott 545.000 íbúgvar í 2017.

Manchester er nakað eystan fyri Liverpool; men ein gryvja er grivin frá Írska sjónum inn til býin, so heilt stór farmaskip kunna fara hagar. Í býnum eru nógvar stórar verksmiðjur, sum gera bummulstoy, sum so aftur verður útflutt um Liverpool. Har eru eisini stór margarin- og sápuvirki.

## Hygg eisini at
*University of Manchester
*Manchester City F.C.
*Manchester United F.C.

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: manchester.gov.uk

## Keldur

Bólkur:Býir í Onglandi
Belfast

**Belfast** er størsti býur og høvuðsstaður í Norðurírlandi. Fólkatalið í býnum var 286.000 á fólkateljingini í 2011. Belfast er størsti býur í Norðurírlandi og eftir fólkatalinum er hann 17. størsti býur í Stórabretlandi. Býurin er eitt nú kendur fyri skipasmíð, tað var skipasmiðjan Harland and Wolff, ið bygdi Titanic. Norðurírska fótbóltslandsliðið hjá monnum hevur heimavøll í Belfast, hann verður nevndur Windsor Park. Føroyska A-landsliðið hevur spælt móti Norðurírlandi í Belfast.

Bólkur:Bretland
Bólkur:Norðurírland
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Kópakonan

Søgnin um **kópakonuna** man vera ein tann mest kenda í Føroyum. 13. kvøld vóru nógvir kópar komnir upp á fjøruna at dansa, teir lótu seg úr haminum og sóu út sum menniskju. Bóndin á Sunnanagarði í Miklagarði fekk eyga á hetta og varð sera hugtikin av eini kópakvinnu, sum hevði latið seg úr haminum. Hon var so sera vøkur. Av tí at hann var vorðin so góður við hana, gjørdi hann av at taka hamin og krógva hann í trækistuni á Sunnanagarði. Nú slapp kópakonan ikki í sjógvin aftur, og hon og bóndin livdu saman í nógv ár og fingu børn saman. Bústaður teirra var í gamla bóndahúsinum í Mikladali, sum ber navnið Sunnanagarður. Ein dagin, tá ið bóndin fór til útróðrar, gloymdi hann lykilin eftir heima, og kópakonan fann hann, læt seg í hamin, fór oman á strondina og kastaði seg í havið.

Søgnin um kópakonuna varð útgivin í Færøsk antologi, sum V.U. Hammershaimb hevði savnað, í 1891.

Kvívíks Jógvan yrkti kópakvæðið, sum snýr seg um søgnina um kópakonuna.

## Keldur


Bólkur:Føroyskar sagnir
Síl

**Síl** er eitt felagsheiti fyri feskvatnsfisk, ið hoyrir til Salmonidae familjuna. Tað finnast nógv sløg av sílum, men í Føroyum eru hesi sløgini best kend: 

* Áarsíl (frøðiheiti - *Salmo trutta fario*). 
* Sjósíl (frøðiheiti - *Salmo trutta trutta*). 
* Ælabogasíl (frøðiheiti - *Oncorhynchus mykiss*).

Sjósílini eru ovarlaga í sjónum og nær landi. Okkurt sjósílið er kortini fingið á dyrging út frá landi. Áarsíl og vatnasíl halda til ávikavist í áum og vøtnum. Síl verður upp í 140 cm langt. Í Føroyum eru tey stóru sjósílini um 85 cm, kanska nakað longri, og vatnasíl fara sjáldan upp um 65 cm. Áarsílini eru væl minni, tey stóru kanska um 40 cm. Hendinga síl størri enn hetta eru tó fingin í Føroyum.

Sílini eru broytilig í liti, alt eftir umstøðunum. Sjósíl í sjónum eru dimm, blágrønlig um bakið og blonk um síðurnar. Tey eru hvítlig/gulhvít undir búkinum. Svartir, smáir blettir eru um kjálkar, bak og liðir. Liturin broytist í gýtingini um heystið, tey verða brúnlig. Stór vatnasíl í størru vøtnunum kunnu eisini verða litt soleiðis sum sjósíl, um enn nakað kámari, men vanliga eru vatnasíl brúnlig við reyðum og svørtum blettum og hvítan ring rundan um blettirnar. Áarsíl eru brún um bakið, við blonkum síðum og gullig, rómalitt undir búkinum. Blettirnir á síðunum eru svartir og reyðir, ofta við hvítum ringi rundan um blettirnar. Ein farri av gyltum um síðurnar og silvurlitur um búkin er ikki óvanligt. Fiskurin í síli er ljósareyður.

Sílið er, umframt í Føroyum og Íslandi, úr Hvítahavinum til Portugals. Tað er í Bretsku Oyggjunum, umframt í áum og vøtnum víða um í hesum londum. Síl eru flutt og sett út í mongum ymsum londum, m.a. í Kanada, Avstralia, Ný Sælandi, v.f.

Bólkur:Fiskar undir Føroyum
Bólkur:Fiskar
Liverpool

| population_blank1 = 
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
|blank4_name = Demonym
|blank4_info = Scouser/Liverpudlian

| blank_name_sec2 = GDP
| blank_info_sec2 = US$ 65.8&nbsp;billion 
| blank1_name_sec2 = GDP per capita
| blank1_info_sec2 = US$ 32,121
|timezone = Greenwich Mean Time
|utc_offset = +0
|timezone_DST = British Summer Time
|utc_offset_DST = +1
|latd=53 |latm=24 |lats= |latNS=N
|longd=2 |longm=59 |longs= |longEW=W
|elevation_footnotes = 
|elevation_m =
|elevation_ft =230

|postal_code_type = Postkota
|postal_code = L postkotuøki
|area_code = 0151
|blank_name = ISO 3166-2
|blank_info = GB-LIV
|blank1_name = ONS kota
|blank1_info = 00BY (ONS)E08000012 (GSS)
|blank2_name = OS grid reference
|blank2_info = 
|blank3_name = NUTS 3
|blank3_info = UKD72
|website = www.liverpool.gov.uk 
|footnotes =
}}

**Liverpool** er ein stórbýur í útnyrðingshorninum av Onglandi. Hann liggur í Merseyside landslutinum. 

Býurin, sum var stovnaður í 1207, er fjórðstørsti býur í Stóra Bretlandi og triðstørsti býur í Onglandi. 
Í 2012 búðu 469,690 fólk í sjálvum býnum. Í Liverpool stórbýarøkinum við upplandi búgva umleið 2 milliónir fólk. 

Liverpool er størsti havnabýurin aftan á London; hagar koma hvønn dag farmaskip úr øllum heimspørtum. Tey flestu av teimum føra bummull, men í Liverpool verður eisini uppskipað nógv av tubbakki, sukri og plantuolju. Liverpool er eisini heimstaður hjá tveymum feløgum sum luttaka í ensku Premier League fótbólts kappingini, feløgini eita Liverpool FC og Everton FC. Heimskendi tónleikabólkurin The Beatles var úr Liverpool.

## Hygg eisini at
*Liverpool F.C.

## Slóðir úteftir
*Heimasíða: liverpool.gov.uk 
*Býurin á kortinum: osm

## Keldur

Bólkur:Býir í Onglandi
Birmingham

**Birmingham** er enskur stórbýur, ið liggur miðskeiðis millum London og Liverpool, í landslutinum West Midlands. 
Her í Birmingham búðu umleið 1.137.000 fólk í 2017 og hann er næststørsti býur í Onglandi. 
Býurin hevur verið miðdepil fyri kanalferðslu í Onglandi.

## Søga
Birmingham fekk rættindi sum býur í 1166, tá fólk fingu loyvi til at hava marknað hvønn hósdag. Síðst í 17. øld var fólkatalið komi upp á umleið 15.000 fólk. Sum tíðin leið upp gjøgnum 18. og 19. øld vaks býurin í stórum og ídnaður av ymiskum slagið var ment í býnum. Býurin var sera týdningamikil miðdepil fyri kanalirnar í Onglandi; tær síggjast enn eins og slúsurnar. Uppfinnarar sum James Watt og Matthew Boulton, sum uppfunnu ávikavist dampmaskinuna og gasljós, vuksu upp í býnum. Í 1889 fekk Birmingham gav drotning Victoria býnum rætt til at kalla seg keypsstaður.

## Hygg eisini at
* Aston Villa F.C.

## Slóðir úteftir
*Heimasíða, birmingham.gov.uk

## Keldur

Bólkur:Býir í Onglandi
Tacloban

**Tacloban** (filipinskt: *Lungsod ng Tacloban*, waray: *Siyudad han Tacloban*) er býur á Filipsoyggjum. Í honum býr 242 túsund fólk (2015). Hann er høvuðsstaður í landspartinum Leyte, og er eisini týdningarmikil havnabýur. 

Bólkur:Asia
Xertigny

**Xertigny** er kommuna í Eysturfraklandi. Tað búgva 3.000 fólk í Xertigny í Vosges-landslutinum eysturi í Fraklandi. 

## Gongdin í fólkatalinum

Bólkur:Frakland
Párvusz

**Párvusz**, føddur *Norbert Kiss* 1. mars 1981 í Budapest, er ein ungarskur grafikari og teknari. Párvusz varð borin í heim í Budapest í 1981. 

## Egin verk


Mynd:SameMonaLisaParvusz.jpg
Mynd:AnatomyParvusz.jpg
Mynd:MarthaMuchaParvusz.jpg
Mynd:MCEscherParvusz.jpg
Mynd:MarthasCoatOfArmsParvusz.jpg
Mynd:Tree-RootParvusz.jpg
Mynd:Cross01.jpg
Mynd:Cross02.jpg
Mynd:Celtic cross Parvusz.jpg
Mynd:AinoParvusz.jpg
Mynd:KishParvusz.jpg


## Á netinum

* Heimasíða

Bólkur:Listafólk
Bólkur:Ungarar
Bólkur:Føðingar í 1981
Flemming Kofod-Svendsen

**Flemming Kofod-Svendsen** (føddur 21. mars 1944 í Aakirkeby, Bornholm) er sóknarprestur í Birkerød og hevur verið floksformaður, fólkatingslimur og ráðharri fyri Kristiliga fólkaflokkin í Danmark. 

Bólkur:Danir
Bólkur:Prestar
Farrah Fawcett

**Farrah Fawcett** (2. februar 1947 í Corpus Christi, Texas – 25. juni 2009 í Santa Monica, Kalifornia) var ein viðurkendur sjónleikari úr Texas. Sama dag sum Michael Jackson doyði andaðist eisini Farrah Fawcett, best kend úr sjónvarpsrøðini "Charlie's Angels" frá seinnu helvt av 70-unum. Hon varð 62 ár. Fawcett fekk staðfest krabbamein í 2006 og fekk viðgerð fyri sjúkuna. Á sínum 60 ára føðingardegi, fýra mánaðir eftir at hon hevði fingið staðfest sjúkuna, varð boðað frá, at hon var frísk aftur, men so varð ikki, og restina av sínum lívi stríddist hon móti krabbasjúkuni. Í mai mánaði kom fram, at hon lá til tað síðsta, og 25. juni andaðist hon á sjúkrahúsi í Santa Monica í Kalifornia. Hon bleiv 62 ár. 

Hon vaks upp í lítla býnum Corpus Christi í Texas, har hon eisini varð fødd í 1947. Har gekk hon í einum katólskum skúla, til hon slapp inn á universitetið og flutti til Austin, Texas. Tá ein mynd av henni varð prentað í eitt blað, varð skjótt ringt eftir henni úr Hollywood í Kalifornia, og soleiðis byrjaði hennara yrkisleið sum sjónleikari, og hon gjørdist heimskend. Hon varð tilnevnd Golden Globes og Emmys, men hon vann ongantíð nakað. Hetta komst av, at dómararnir ikki altíð vóru á hennara síðu, hóast hon hevði nógvar fjepparar um allan heimin. 

Hon er mest kend fyri sín leiklut sum Jill Monroe úr tí upprunaliga "Charlie's Angels", sum var ein sera væl umtókt sjónvarpsrøð, ið varð send frá 1976-81. Annars fekk hon eisini rós aftana at havi verið við í sjónleikinum "Extremities" av William Mastrosimone. Í leikinum spældi hon eina kvinnu, ið varnaðist, at ein neyðtøkumaður hevði brotið inn í hennara heim. Í staðin fyri at lata seg neyðtaka, berjist hon fyri sær sjálvari og tekur mannin sum fanga. Hesin sjónleikur var við til at broyta ímyndina av henni sum sakleys, blond genta, ið ikki tordi at gera nøkrum nakað. 

Tey seinastu 27 árini av sínum lívi livdu hon saman við sjónleikarinum Ryan O'Neal. Saman fingu tey sonin Redmond. Tað var ætlan teirra at gifta seg, men tað náddu tey ikki áðrenn hon doyði. Fáar vikur áðrenn deyða hennara, varð heimildarkykmyndin "Farah's Story" sjónvarpað í Ameriku, har 9 milliónir fylgdu við í tí 2 tíma longu kykmyndini. Alana Stewart var við til at gera heimildarkykmyndina, og hon sat við lið Farah inntil deyðan. Hennara bardagi mótvegis krabbameininum varð víst fyri almenninginum. 

## Filmar

* *[[The Cookout]]* (2004)
* *[[Dr. T & the Women]]* (2000)
* *[[The Flunky]]* (2000)
* *[[The Lovemaster]]* (1997)
* *[[The Apostle]]* (1997)
* *[[Man of the House]]* (1995)
* *[[See You in the Morning]]* (1989)
* *[[Extremities]]* (1986)
* *[[the Burning Bed]]* (1984)
* *[[The Cannonball Run]]* (1981)
* *[[Saturn 3]]* (1980)
* *[[Sunburn]]* (1979)
* *[[An Almost Perfect Affair]]* (1979)
* *[[Somebody Killed Her Husband]]* (1978)
* *[[Logan's Run]]* (1976)
* *[[Myra Breckinridge]]* (1970)
* *[[Love Is a Funny Thing]]* (1969)

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Andlát í 2009
Patagonia

**Patagonia** er sunnasti parturin av Argentina og Kili og harvið sunnasti parturin av Suðuramerika. Patagonia er hálendi og góður seyðahagi, og í støðum hava teir óføra nógvan seyð. Patagonia er ótætt bygt, men fólkatalið man fara at vaksa, tí teir hava funnið bæði olju og kol í landinum. 


Mynd:Glaciar Perito Moreno (Argentina).jpg|Perito Moreno
Mynd:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 01.JPG|Bariloche
Mynd:Ballenas en Península Valdès.jpg|Valdes
Mynd:Cuernos_del_Paine_from_Lake_Pehoé.jpg|Pehoe Lake í Torres del Paine National Park, Kili.


Bólkur:Suðuramerika
Stokkhólmssyndromið

**Stokkhólmssyndromið** er ein fløga hjá 200, sum er útgivin av plátufelagnum Tutl í 2009 (CD).

* Orð og løg: 200. 
* Sang og gittar: Niels Arge Galán. 
* Bass: Mikael Blak. 
* Trummur: Uni Árting. 
* Upptøka: Jónas Bloch Danielsen. 
* Ljóðbland: Óli Poulsen. 
* Mastering: Lehnert Kjeldsen - Mastertouch. 
* Høli: Studio Bloch. 

## Spælilisti

# Leoland
# Fingrarnar Vekk
# Sorg Og Deyði
# Statsvaldið
# Leys Teys
# Fokktober
# Disiplin
# Stokkhólmssyndromið
# Nýtt Blóð!
# Punkurin Frá Helviti #4
# Eg Tými Ikki Longur At Arbeiða Á Garðinum Hjá Maggu
# Tá Alt Fer Til Helvitis
# Samband Er Silvur
# Um 60 Ár

Bólkur:Tónleikaútgávur hjá 200
Bólkur:2009
Bjørk Olsen

**Bjørk Maria Krog Olsen** (føddur 20. mai 1991) er ein føroysk blaðkvinna og ungdomspolitikari (FF). Hon var forkvinna fyri HUXA frá 2007 til 2010. Bjørk er dóttir Elsu Mariu Olsen úr Vági og Bjørn Krogh, sum er dani. Annika Olsen er mostur hennara. Hon var programmleiðari í ungdómssendingini Mús, sum varð víst í Kringvarp Føroya í 8 pørtum frá 24. november 2008 til 26. januar 2009. Harumframt hevur hon arbeitt sum blaðkvinna fyri Sosialin og verið útvarpsvertur á Rás2.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1991
Bólkur:Tíðindafólk
1 FL TV

**1 FL TV** (allarhelst: **1 Fürstentum Liechtenstein Television**) er einasta sjónvarpsstøðin í Liktinsteini. Byrjað varð at senda 15. august 2008 á týskum. 15. august 2008 byrjaði 1FLTV at senda eftir at hava fingið loyvi frá liktinsteinsku stjórnini 1. Støðin sendir á týskum og verður rikini av eysturríkska handilsmanninum Beatrix Schartl 2. 

## Evropeiska songkappingin

Fólkið í Liktinsteini hevur altíð havt áhuga í at luttikið í evropeisku songkappingni, men hetta var ógjørligt, tí landið hevði ikki egna sjónvarpsstøð. Um støðin hinvegin velur at gerast limur í EBU, so ber til hjá landinum at melda seg til kappingina. Liktinstein royndi í 1976 at melda seg til, men hetta var noktað, tí eingin sjónvarpsstøð var í landinum 1. 

## Ávísingar úteftir
* 1FL TV  Heimasíða (á týskum).

## Keldur
* 1 Liechtenstein gets a TV station. 

* 2 1 'FL TV',το πρώτο ιδιωτικό κανάλι στο Λίχτενσταϊν . 

Bólkur:Sjónvarpsrásir
Bólkur:Týsktmæltar sjónvarpsrásir
Wien

**Wien** er høvuðsstaður í Eysturríki og mentanarligur og politiskur miðdepil í landinum. 

Hann var eisini høvuðsstaður í tí mikla keisararíkinum, og frá tí tíðini eru mikil minnismerki og prýðuligir bygningar. Í hesum býi búgva tvær milliónir av fólki. Wien er stásiligur býur við nógvum vøkrum kirkjum og borgum, gitnast av teimum er St. Steffanskirkjan. Dómkirkjan í Wien - St. Steffanskirkjan - er gitin fyri vakurleika. Úr kirkjutorninum sæst út yvir allan býin og yvir í Donau. Býurin stendur við Donau, og tað er stór skipaferðsla frá og til býin eftir ánni. Úr Donau hava teir grivið eina siglirennu inn í býin. Gjøgnum Wien ganga nakrir av teimum mætastu bilvegum og jarnbreytum, sum fara um Alpurnar úr Norðurevropa til Italia. Nógvar jarnbreytir ganga eisini út frá Wien. 

Í býnum eru nógvar verksmiðjur, og tær gera m.a. møblar. Wien er stórur ídnaðarbýur; har eru stórar vevstovur, maskinvirki, møblavirki, leðurvirki og instrumentvirki. Vørurnar fara við skipum gjøgnum siglirennuna út í Donau og haðani út á marknaðin í Evropa. Eisini er hann kendur tónleikabýur. Wien hevur verið høvuðstónlistaborgin í Evropa, og har hava heimsins mætastu tónaskald hildið til. 

Wien er heimsins besti býur at búgva í 2014, sambært Mercer . Í árligu kanningini hjá I Mercer, "2014 Quality of Living rankings", sum samanber lívskorini í teimum ymisku stórbýunum, liggja teir norðurlendsku høvuðsstaðirnir Keypmannahavn 9, Stokkhólm 19, Oslo 31 og Helsinki 31 millum topp 50 av teimum 223 býunum sum vóru við í kanningini. Nummar tvey á listanum liggur Zürich í Sveis, nummar trý Auckland í Nýsælandi, týski München nummar fýra og kanadiski Vancouver nummar fimm. 

## Vinarbýir

## Myndir

Wien-vom Oberen Belvedere-106-2009-gje.jpg|Útsýni yvir býin frá Ovara Belvedere slottinum
Wien-Oberes Belvedere-108-2009-gje.jpg|Ovara Belvedere slottið
Wien-Burgtheater-202-2008-gje.jpg|Sjónleikarhúsið Burgtheater
Wien-Staatsoper-106-2007-gje.jpg|Operahúsið í Wien
Wien-Rathaus-112-2008-gje.jpg|Ráðhúsið í Wien
Wien-Parlament-110-aus Volksgarten-2008-gje.jpg|Tinghúsið
Wien-Hofburg-130-Amalienburg-Franz I-Reichskanzleitrakt-2007-gje.jpg|Hofburg - fyrrverandi háborgin hjá keisaranum - er í dag embætishús hjá forsetanum í Eysturríki.
Wien-Schoenbrunn-124-2013-gje.jpg|Schönbrunn slottið
Wien-Stephansdom-150-2008-gje.jpg|St. Steffanskirkjan. Dómkirkjan í Wien


## Keldur


Bólkur:Býir í Eysturríki
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Illoqqortoormiut

**Illoqqortoormiut** ella **Scoresbysund** er einasta búpláss í longsta fjørðinum í Grønlandi Kangertittivaq (350 km). 

Bólkur:Býir og bygdir í Grønlandi
Lillehammer

**Lillehammer** er ein býur og kommuna í Innlandet fylki í Noregi. Í suðri hevur Lillehammer mark við Gjøvik, í norðri við Øyer, í vestri við Nordre Land og Gausdal, og eystri við Ringsaker. Høvuðsstaðurin í Lillehammer kommunu er Lillehammer. 

Í 1994 var býurin vertur fyri Vetrar-OL. 

## Keldur

Bólkur:Kommunur í Innlandet
Bólkur:Býir í Noregi
Hugmyndafrøði

**Hugmyndafrøði** (da. ideologi, av. gr. orðunum *idea*, hugmynd, og *logos*, frøði; ísl. hugmyndafræði) er ein heild av hugmyndum, hugtøkum og sjónarmiðum sum endurspegla ein ávísan politiskan ella felagsligan hugburð. Orðið merkir "læran um hugmyndir", men verður nýtt í víðari týdning um eitt meira ella minni skilbundið kervi av hugmyndum og virðismetingum, sum ein ávísur samfelagsbólkur í einum ávísum tíðarskeiði er felags um. Til dømis vóru hugsanirnar um frælsi og javnað avgerandi fyri borgarastættina, sum um 1800 trokaði einaveldið burtur í Fraklandi og sjálv tók ræðið. Hesar hugsanir vórðu samanfataðar í hugmyndini um liberalismu, sum gjørdist kjarnin í h. hjá borgarastættini. 

Serliga Karl Marx fekst við hugtakið h., og tiltikin eru orð hansara: ”Ráðandi hugmyndir í hvørjum tíðarskeiði eru hugmyndirnar hjá ráðandi stætt” (1846). Marx kallaði átrúnaðin opium fólksins, men segði eisini, at hann var ”neyðarróp teirra kúgaðu”. Hetta tvílyndið í allari h., at goyma í sær bæði staðfesting av ráðandi støðuni og dreymin um eitt betri lív, er trmikið fyri atfinningarnar hjá Marx móti teimum borgraligu vísindunum, sum hann ákærdi fyri at rættvísgera órættvísa samfelagsskipan við hugtøkum sum frælsi og fólkaræði, ið stóðu í rópandi mótsøgn móti tí veruleika, ið tey skuldu lýsa. Sambært teirri fatanini vóru hesi vísindini eitt slag av h. ella ”følskum tilviti” um samfelagið. Fyritreytin hjá Marx var, at tilvit menniskjans var formað av teimum evnisligu lívstreytunum, og rannsókn av sambondunum millum heimsfatan og samfelagsskipan hevur verið ein megintáttur í allari samfelagsfrøði samfelagsfrøði síðan í 19. øld. 

Vituliga hevur leingi verið fingist við at kanna hugmyndaheimin í bókmentunum, men ikki fyrr enn í seinu helvt av 20. øld var talan um serligt háttalag tí viðvíkjandi, nevniliga humyndafrøðiliga kanning ella *hugmyndafrøðikritikk (da. *ideologikritik*). Millum slóðbrótararnar í tílíkum kanningum eru G. Lukács og L. Löwenthal, sum vegaðu fyri marxistiskari bókmentagransking; men royndir tann vegin hava eisini verið knýttar at strukturalismu og kvinnugransking. Hugmyndafrøðilig gransking krevur at hava fyrilit fyri teimum søguligu umstøðunum í viðkomandi bókmentaverki og gera mun á sjónarmiðum hjá søgupersónum, høvundi og lesarum. Tá ið væl verður atborið, kann slík kanning vísa, hvussu heimsmyndin í einum verki myndast í samspæli millum innihald og form tess og ráðandi h. í samfelagnum. 

Bólkur:Hugvísindi
Bólkur:Politisk hugsjón
Uglur

**Uglur** eru roknaðar upp í rovfuglar, men tær drepa lítið annað enn rottur og mýs. Og tað eru tær væl lagaðar til. Eyguni eru avbara stór og nógv kúput. Tí síggja tær frálíka væl í myrkri, men tola ikki dagsljós í sjónina. Fjaðrarnar uttan um eyguni gera seg til ein stóran flatan ring, ið aftantil liggur sum eitt lok yvir hinum sera stóru oyrnaholunum; tá ið tær gloppa tað lokið útfra, hoyra tær óføra væl. Men sjálvar hoyrast tær als ikki, so stillisliga flúgva tær. Allan dagin sita tær stillar og krógva seg; í skýmingini, tá ið rottur og mýs koma út at fáa sær, tá fara tær við. Hendir tað seg, at tær noyðast út á degi, eru tær illa fyrikomnar; næstan allir fuglar leggjast á tær, arga tær og píska tær, og hálvblindar, sum tær tá eru, fáa tær ikki vart seg. 

## Slag
* *Tyto alba* (Hjartaugla)
* *Bubo scandiacus* (Snjóugla)
* *Surnia ulula* (Heykugla)
* *Aegolius funereus* (Hjómut ugla) 

## Kelda

* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Strigiformes
Pingvin

**Pingvin** (frøðiheiti - *Pingvinus sp.*; da. *Pingvin*) er ikki so ólík gorfugli í útsjónd. Nógv eru sløgini, størri og smærri, men øll eru tey minni enn gorfuglur. Fjaðrarnar eru avbara stuttar, eisini á veingjunum, so teir eru heilt ónýttir til at flúgva við, meira líkir bøkslum enn veingjum. Tær liva í meingi suðuri í kaldasta Íshavinum. Mest halda tær seg á sjónum, men fara stundum upp á ísin at spáka. Flestu av teimum hava ikki sæð fólk, og koma skipsmenn á land, so fara tær tætt til teirra at forvitnast. Taka teir tá í veingin á teimum, lata tær seg vinaliga leiða. Ungarnir eru lættir at ala, teir gerast sera alsknir, og summir elta eigarmannin sum hundar. 

## Keldur

* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Pingvinar
Svanur

**Sangsvanur** (frøðiheiti - *Cygnus cygnus*; da. *Sangsvane*), oftast nevndur bara **svanur**, er sera prýðiligur fuglur, hvítur við gulum nevi og svørtum fótum. Gongulagið er stólput og tungført, men hann livir eisini mest á floti, stundum úti á sjógv, men allarmest á vøtnum, har hann søkir sær urtir upp frá botni. Hann flýgur skjótt, men, stravið er at sleppa á flog, og ikki setur hann seg uttan har, sum vatn er undir. Hann eigur í Íslandi og øðrum kuldalondum. Í gomlum føroyskum kvæði er hann nevndur *okn*, og summir halda at Oknadalur í Vágum hevur navnið av tí, at svanir hava átt har, men tað er lítið trúligt, at teir kunna hava búð her suðuri. Í seinnu árunum hava menn fleiri ferðir havt sangsvanir á vøtnum og tjørnum, og roynt at fingið teir at yngla; teir verða spakir fyri fólki og halda seg í sama stað alt árið, men ikki hava teir vorpið. 

Um várið síggja vit nú og tá svanir á veg til Íslands. Har gera teir sær reiður av sevi og mosa, digst við vøtnini, ella helst á hólmum í vatninum. Ár eftir ár koma teir til sama reiðrið og væla um tað, so til endan verður tað ein stór túgva. Teir eru so ráðaríkir og harðsintir, at sjáldan fær meir enn eitt par verið við hvørt vatnið, og heldur ikki er greitt hjá øðrum fuglum at vera teimum í nánd. Men makarnir halda væl saman og eru sera umhugsnir fyri ungunum, lata teir ikki úr eygsjón fyrr enn aftur móti vári. 

Meðan bøgan vermir, situr steggin uttanum og syngur. Og svanasongur er tiltikin; helst á stillum stjørnuglógvandi góðveðurskvøldum sigst tað at vera hugtakandi at lurta eftir songi hansara. Um heystið síggja vit teir aftur á suðurferð, ofta eini hjún við ungum sínum, sum tá eru bleikmorlittir. Tá kunna teir stundum steðga nakrar dagar á vøtnum og firðum. 

Tað hevur ikki verið vanligt at svanur eigur í Føroyum, men í 2008 kom eitt svanapar á vatninum á Eiði út við tveimum ungum, og í 2009 fingu tey 7 ungar síðst í mai mánaði. 

## Sí eisini
* Fuglar í Føroyum

## Keldur

* Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

Bólkur:Fuglar
Bólkur:Anseriformes
Ritroynd

**Ritroynd** (fr. *essai*, en. *essay*). Stutt, eyðlisin ritgerð ella grein við persónligum, ofta skemtiligum, dámi, sum viðger eitt evni ella setir fram eina próvførslu uttan at vilja vera fullfíggjað ella fara út í æsir. R. er ikki so hátíðarlig í formi sum tann vísindaliga ritgerðin. At kalla hetta tekstslagið r. stavar frá franska høvundinum Montaigne, sum gav út bók við heitinum *[[Essais]]*, t.e. "royndir", í 1580, fyrsta dømið um hetta tekstslagið. Við heitinum gjørdi hann vart við, at hann ikki gjørdi krav um at hava loyst teir spurningar, sum hann viðgjørdi, ella at hava sett fram nakra lidna heimspekihugsan. Í Onglandi legði Francis Bacon við *[[Essys]]* (1597) støði undir eina ríka enska ritroyndahevd við nøvnum sum Addison, Steele, og úr 20. øld D. H. Lawrence og Virginiu Woolf. Í eldri tíð fevndi r., serliga á enskum, stundum um heimspekiligar yrkingar, t.d. A. Pope: Essay on Man 1732-34. R. er eitt fjølbroytt, opið tekstslag sum tekur skiftandi tíðarrák upp í seg. Í Norðurlondum setti Holberg hugsanir sínar um upplýsing og siðalag fram í r. Í 19. øld vóru bókmentir og mentamál yvirhøvur evni, sum nógvir viðgitnir høvundar skrivaðu r. um, t.d. Sainte-Beuve, Heine, Nietzsche, Brandes. Eisini í 20. øld blómaði r. Eitt eyðkenni, sum fylgir r. yvirhøvur, er, at hon tekur støði í tí persónliga og leitar haðani út í almennari hugleiðingar og útsagnir; umframt tann persónliga dámin eyðkennist r. ofta av óhátíðarligum, skemtandi ella speiskum huglagi. Føroyskir høvundar at r. eru eitt nú Sverri Patursson, Maria Mikkelsen, Tróndur Olsen, Sigurð Joensen, Jens Pauli Heinesen, Oddvør Johansen, Gunnar Hoydal og Hanus Andreassen.

Bólkur:Bókmentir
Groteskur

**Groteskur** (it. *grottesco*, av grotta, "helli"; da. *grotesk*, fr., en. *grotesque*). Upprunaliga nýtt um skreytstíl líkan veggmálningum, sum vóru funnir, tá ið fornromversk hús og gravir vóru grivin út; teir høvdu ofta eitt óveruleikakent hugmyndaflog. Um bókmentir var orðið fyrst nýtt í Fraklandi í 16. øld, á týskum og enskum í 18. øld. Í langa tíð var orðið nýtt niðrandi um tað, sum vat høpisleyst, ónatúrligt, ella andskræmiligt og láturligt í senn, og soleiðis var tað nýtt bæði um bókmentir og myndlist. Við romantikkinum broyttist merkingin hjá hugtakinum; ymsir talsmenn hennara, t.d. Victor Hugo, lýstu teir margtýriligu mótsetningarnar í tilveruni, blandingina tí vakra og tí ljóta, tí láturliga og tí andskræmiliga og nýttu hugtakið g. um hana. Groteskir tættir í bókmentunum hava vundið upp á seg í 20. øld, og tað hevur havt við sær ymsar skilmarkingar hjá bókmentafrøðingum. Felags fyri skilmarkingar av hugtakinum er, at tað sipar til samanbrest millum ósambærilig fyribrigdi og hesin mótsetningur verður ikki loystur í verkinum sjálvum; t.d. tá ið yvirnatúrlig og ónatúrlig fyribrigdi eru sett fram realistiskum búna. Lesarin kann taka ímóti slíkum blandingi við ræðslu ella andstygd ella á hin bógvin halda hann vera láturligan. 

G. tættir hava leingi verið nýttir í bókmentum, bæði í satirum og alskyns atfinnandi bókmentum. Góð dømi eru t.d Rabelais (1495-1553) og Swift (1667-1745); í 19. øld hjá E.T.A. Hoffmann, Dickens og E.A. Poe. Í rannsóknini hjá russiska granskaranum M. Bakhtin av Rabelais og søgu látursins er tað g. eitt meginhugtak. Sambært honum hevur g. lívsfatan eyrfornar røtur, stóð í hægsta blóma í karnivalsmentanini á miðøldum og fekk størri samfelagsliga vídd, tá ið hon  var sett í hásæti í bókmentunum í endurreisnartíðarskeiðinum. Har er verk Rabelais krúnan;  tað raktu oddamenn í romantikkinum við og hálovaðu, sambært Bakthin. G. lívsáskoðan eyðkennist av mótstøðu móti øllum, sum er endaligt, móti einum og hvørjum almennum sannleika og gjørdum loysnum viðvíkjandi heimsáskoðan. Tað er tí ikki løgið, at romantikararnir, sum skuldu bróta seg burtur úr klassisistiska formfastleikanum, góvu gætur eftir almúgumentanini í evropeiskari miðøld, sum hevði støði í g. heimsfatan. 

Í 20. øld verða g. tættir nógv algongdari bæði í skaldsøgum, frá Kafka til ørgrynni av nútíðarhøvundum, og í leikritum, frá Brecht til absurdan sjónleik. Dømi um g. eyðkenni í føroyskum nútíðarbókmentum finna vit hjá Tóroddi Poulsen. 

## Keldur

* Michail Bachtin: Rabelais och skrattets historia, 1965. 
* Helge Nielsen: Det groteske, Begrebshistorie, Litterær kategori, Groteskteorier, 1976. 
* Philip Thomson: The grotesque (en: The Critical Idiom), 1972.

Bólkur:Bókmentir
Bólkur:List
Klassisisma

**Klassisisma** (en.: *Classicism*, da.: *Klassicisme*). Í víðari merking andlig, listarlig stevna við fyrimynd í teirri forna griksk-rómverska mentan; hetta var meginstevnan í endurreisnartíðarskeiðinum í Italia og stóð leingi við har. Í trengri merking er k.(ella nýklassisma) nýtt um ta bókmentastevnuna, sum stóð í hægsta blóma í Fraklandi í 17. øld og hevði munandi ávirkan á bókmentir hjá øðrum tjóðum í 18. øld. Franska k. setti ávísum tekstasløgum ávís formkrøv krøv eftir klassiskum fyrimyndum; eina størsta ávirkan fingu hesi krøv á leikbók­mentir (tær tríggjar eindirnar), og høvuðs­skaldini í k., Corneille, Racine og Molière, fylgdu teimum. K. vendi sær frá tí bólgandi barokkstílinum, vildu halda seg burtur frá kenslu­semi, seta skynsemi í hásætið, stremba eftir skilvísi og greiðari framseting, lýsa alment menniskjanslig eyðkenni heldur enn sjáldsamar einstaklingar. Meginreglurnar fyri k. setti Boileau fram í L'art poétique, "skaldskapar­listin" (1674), sum var skapað eftir Ars poetica Horatiusar. Hansara sjónarmið gjørdust Bíblia hjá nógvum seinni høvundum, hóast tey blanda­ðust saman við hugmyndir hjá upplýsingini í 18. øld (t.d. hjá Voltaire). K. í øðrum londum var meira ávirkað av fronsku k. enn beinleiðis herming eftir fornklassi­skum fyrimyndum. Solei­ðis var í Onglandi (Dryden, Pope), í Týsklandi (Gottsched) og í Norðurlondum (Holberg, Olof Dalin). Seinni í 18. øld leitaðu summir týskir høvundar tó beinleiðis til klassiska mentan (Winckelmann, Lessing), og tann rørslan kom í høvdina við Goethe (1749-1832) og Schiller (1759-1805). Føroyskar bókmentir hava sín klassistiska yrkjara í anda Goethes og Schillers í Janusi Djurhuus (1881-1948), sum týddi fornklassiskan skald­skap og í sínum egna skaldskapi hevði fornklassiskar fyrimyndir, bæði viðvíkjandi ørindislagi (hexa­metur), myndum og hugmyndum. Í høvuðsheitum fjaraði k. út, tá ið 19. øld rann upp.

Bólkur:Mentasøga
Abstraktur

**Abstraktur** (av lat. *abstrahere*, "draga frá"). Úrtøkur, óítøkiligur. Tað mótsetta av ítøkur, ítøkiligur. Orðið abstraktur hevur verið nógv brúkt um modernaða myndlist, sum leggur høvuðsdent á form meira enn nágreiniliga søguliga lýsing. Í sambandi við tekst verður orðið abstraktur brúkt um heiti og orðingar, sum lýsa hugmyndir og hugtøk, t.d. eru gleði, sorg, góðska, óndskapur, forvitinskapur, óendaligleiki a. hugtøk. Tann abstrakta ella úrtøka orðingin verður hildin at tala til skilvísið og til heimspekiliga hugsan, t.d. orðingin "lív menniskjans í gleði og sorg frá føðing til deyða". Tann ítøka orðingin verður ofta hildin at tala meira til kenslurnar: sagt verður t.d. frá einum einstaklingi, sum er føddur í einum ávísum stað og er fyri ávísum hendingum, sum gleða hann ella gera hann syrgnan, og at enda doyr hann sín ítøka deyða í ávísum stað og ávísari løtu.

Bólkur:Heimspeki
Nøtrisøga

**Nøtrisøga**, **nøtrari**. (en.: *Gothic novel*, *thriller*, da.: *gyser*). Skaldsøga, sum strembar eftir at hugtaka lesaran við at fáa hann at nøtra av óhugna og spenningi. N. umskarast við aðrar spenningssøgur, t.d. krimi. Byrjanin til n. verður ofta sagdur at vera skaldsøgan *[[The Castle of Otranto]]* (1764) eftir onglendingin Horace Walpole. N. var ein sterk hevd í Onglandi gjøgnum 18. og 19. øld við kendum høvundum sum Mary Shelley (Frankenstein 1818) og B. Stoker (Dracula 1897) og í Amerika E.A. Poe (1809-49). N. vaks fram í upplýsingartíðini, tá ið tá ið skynsemi og vísindalig hugsan settust í hásæti. Móti hesum ráðandi rákinum gjørdust n. ein andgerð, sum gav lesarunum høvi til at válka seær í "óvísindaligum" kenslum og óskynsemi. N. er staðsett á markinum millum tað veruleikakenda, realistiska og tað fantastiska. Persónarnir eru í høvuðsheitum staddir í einum veruligum heimi, men knappliga stingur tann yvirnatúrliga hóttanin, skrímslið, seg upp, veruleikin upploysist og kann henda. Í eldri n. vóru harðskapur og kynslív høvuðsevni, ítøkiliggjørd í skrímslinum. Í dag eru nógvir undirbókar av n., tað sum skapar nøtranina, óhugnan kann vera eitt skrímsl ættað frá fólkatrúnni, t.d. varúlvur, vampýrur ella spøkilsi; tað kann eisini vera eitt skrímsl av vísindaligum og tøkniligum slag í n., sum viðhvørt eru framtíðarsøgur við tólmennum við (ó)menniskjansligum eginleikum ella menniskjum við tólmenniseginleikum. Í dag hevur seksualitetur ikki eins stóran týdning í n., tí tey kynsiligu forboðini eru nógv linkað; nú er harafturímóti kynsligur samleiki eitt stórt evni og somuleiðis kroppurin og tær hóttanir, sum hann og harvið persónurin kann vera fyri. N. er eitt stórt øki innan film, víðagitnir filmar eru gjørdir av n. Sostatt gjørdi Hitchcock "Fuglarnar", stuttsøgu eftir Daphne du Mauriers, til film við sama navni (1963). Nøtribókmentir er eitt blómandi tekstslag í okkara tíð, bæði sum dygdarbókmentir og lætisoppar ella dagdvøljubókmentir. Ein nýggjari undirbólkur er n. fyri tanáringar; hesin aldursbólkurin er fyri er fyri bráðum likamligum og sálarligum broytingum, sum elva til óvissu og óskilvísan ótta og skapa gróðrarbotn fyri søgum serstakari handfaring av óhugna og spenningi. Ræðusøgur fyri børn hava langar røtur í skaldskapi av manna munni. Eitt føroyskt savn við n. fyri ungfólk er Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur 2006. 

## Kelda

* S. Freud: Das unheimliche (Studienausgabe X. bd.), 1969.

Bólkur:Bókmentir
Rosenborg BK

**Rosenborg Ballklub** ella **RBK** er eitt fótbóltsfelag úr Trondheim sum var stovnað 1917. Kåre Ingebrigtsen er venjari hjá Rosenborg.

## Heiður
* **I (26):** 1967, 1969, 1971, 1985, 1988, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2015, 2016, 2017, 2018
* **II (5):** 1968, 1970, 1973, 1989, 1991

Bólkur:Norsk fótbóltsfeløg
Ján Zambor

**Ján Zambor** (føddur 9. desember 1947, Tušická Nová Ves, Kekkoslovakia) er slovakskur yrkjari, bókmentafrøðingur og týðari. 

## Vísindaligar uppgávur

* *Interpretácia a poetika : o poézii slovenských básnikov 20. storočia* (Tulking og poetikkur: Um poesiina hjá slovakskum yrkjarum í 20. øld) (Bratislava : Asociácia organizácií spisovateľov Slovenska, 2005). 
*  *Preklad ako umenie* (Bratislava : Univerzita Komenského, 2000). 
* *Báseň a ticho : o poézii slovenských, ruských a španielskych básnikov* (Yrkingin og friðurin: Um poesiina hjá slovakskum, russiskum og sponskum yrkjarum) (Bratislava : Národné literárne centrum, 1997). 
* *Ivan Krasko a poézia českej moderny* (Ivan Krasko og modernaða kekkiska poesiin) (Bratislava : Tatran, 1981). 

## Yrkingasøvn

* *Melancholický žrebec* (Dunajská Lužná : MilaniuM, 2003) - výber zo starších zbierok doplnený o nové básne. 
* *Sťahovavé srdce* (Michalovce : Zemplínska spoločnosť, 2007) - básnický výber doplnený o nové básne a o novú zbierku Nádhera zmesi. 

## Ávísing úteftir
* Upplýsningar um Ján Zambor á heimasíðuni hjá heimbygdini
* Vangamynd av Jáni Zambor á heimasíðuni hjá Deildini av slovakskum bókmentum og bókmentafrøði hjá Filosofiska fakultetinum hjá Komenius universitetinum í Bratislavu 

Bólkur:Slovakar
Bólkur:Føðingar í 1947
Bólkur:Yrkjarar
Eirargarður

**Eirargarður** er gøtunavn í Havn, men er eisini navnið á Føroya størsta bústovni fyri brekað, sum liggur við Eirargarð nr. 14 og 16. 

Bústovnurin Eirargarður 14 & 16 var bygdur í 70-unum og tikin í brúk 1. apríl 1980. Um somu tíð, sum Eirargarður varð bygdur, broyttist almenna hugsanin til fólk við breki í londunum uttan um okkum, so farið var burtur frá stórum stovnum og til smærri eindir, har umstøðurnar vóru heimligari. Hetta rák kom eisini at ávirka Eirargarð. Upprunaliga var ætlanin at byggja til 80 fólk, men henda ætlan varð broytt, so bygt varð til 48 fólk í 4 deildum við 12 plássum í hvørjari. 20 av fólkunum, ið fluttu inn á Eirargarð, komu heim av stovnum í Danmark. Eftir at Eirargarður 14-16 varð liðugur, varð so smátt byrjað at læta fólk við breki flyta í sambýli ymsa staðni í landinum. Hesi sambýli eru ofta skipað við eini 4 - 6 fólkum í hvørjum.

Bólkur:Tórshavn