open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cate Blanchett

**Catherine Elise Blanchett**, betur kend sum **Cate Blanchett** (fødd 14. mai 1969 í Ivanhoe, Melbourne) er ein avstralsk sjónleikarinna.

## Ávísingar úteftir
* Ævisøga: Cate Blanchett, imdb (enskt)

## Keldur


Bólkur:Avstralskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1969
Claudio Monteverdi

**Claudio Giovanni Antonio Monteverdi** (doyptur 15. mai 1567 í Cremona, deyður 29. november 1643 í Venesia) 
var italskur tónasmiður, strúkari, sangari og prestur. Hann var tann fyrsti, sum av álvara byrjaði at skriva operur.

## Operur hjá Monteverdi (úrval)
* *L'Orfeo* (1607)
* *L'Arianna* (1608)
* *Il ritorno d'Ulisse in patria* (1640)
* *L'incoronazione di Poppea* (1642)

## Ávísingar úteftir
*Ævisøga: 
**Claudio Monteverdi, britannica.com (enskt)
**Monteverdi.mp3, sybervision.com (enskt)

## Keldur


Bólkur:Italsk tónaskøld
Bólkur:Føðingar í 1560-árunum
Bólkur:Andlát í 1640-árunum
Edward Jenner

**Edward Jenner** (føddur 17. mai 1749, deyður 26. januar 1823) 
var ein enskur lækni, sum livdi í Berkeley, Gloucestershire. Hann gjørdist víðagitin fyri uppdagingina av koppsetingini seint í 18. øld. 

## Ávísingar úteftir
*Dr Jenner’s House, jennermuseum.com (enskt)
* Ævisøga:  Jenner, Edward (1749 – 1823) , rcpe.ac.uk (enskt)

## Keldur


Bólkur:Onglendingar
Bólkur:Føðingar í 1749
Bólkur:Andlát í 1823
Maria Stuart

**Maria Stuart** (á enskum **Mary, Queen of Scots**; fødd sum *Mary Stewart* tann 8. desember 1542 í Linlithgow Palace, deyð 8. februar 1587 í Fotheringhay Castle, Northamptonshire) var drotning í Skotlandi frá 14. desember 1542 til 24. juli 1567. 

Hon var dóttir Jákup V av Skotlandi (1512-1542) og Mariu av Guise (1515-1560). Harafturat var hon langabbadóttir Henrik VII av Onglandi. 
Maria Stuart var uppald í katólskari trúgv. Tá faðirin knappliga doyði, gjørdist Maria skotadrotning bert nakrar fáar dagar eftir at hon varð fødd.

## Lívsleið
### Hjúnabond
Maria var gift tríggjar ferðir. 
Fyrsti maður var franski trónarvingin sum æt Frans. Tey giftust tann 24. apríl 1558. 
Hesin trónarvingin gjørdist franskur kongur undir navninum Frans II tann 10. juli 1559; hann doyði tó árið eftir. 
Konan hevur sostatt verið drotning av Frankaríki frá 1559 til 1560.

Maria Stuart vendi aftur til Skotlands. 

Í 1565 gifti hon seg í Holyroodhouse við Henry Stuart, betur kendur sum Lord Darnley. 
Árið eftir átti hon Jákup, fyrsta barnið hjá Darnley og henni, í juni 1566. 

Í februar 1567 hendi ein ógvuslig spreinging í *Kirk o’Field*-kleystrinum, sum tá var fyribils bústaðurin hjá Darnley í Edinburgh. 
Darnley varð seinni funnin deyður. Hann lá í urtagarðinum, nakin og uttan nakrar sjónligar skaðar á kroppinum.
James Hepburn, 4th Earl of Bothwell var mistonkt fyri at hava dripið Darnley,
men hann varð fríkendur frá øllum ákærum tann 12. apríl. 

Nakrar vikur seinni, tann 15. mai 1567, giftust Maria og Bothwell í Edinburgh. 

Mong fólk í Skotlandi vóru tó illgrunasom og ónøgd. Umleið tveir mánaðir seinni, tann 24. juli 1567, varð Maria tvungin til at leggja frá sær sum drotning.
Tíðliga í mai 1568 valdi hon at flýggja til Onglands, 
men Elisabet drotning var eisini illgrunasom, 
tí Maria noktaði at viðurkenna Edinburgh-sáttmálan. 
Tann 19. mai gav enska drotningin boð um at handtaka hana.

### Húsavarðhald og deyði
Í næstan 20 ár, frá 1568 til 1587, varð Maria Stuart sett í húsavarðhald í ymiskum støðum í Onglandi. 
Umsíðir varð hon dømd sek í svikagerð í sambandi við Babington-samansvørjingini.
Hon varð tikin av døgum við hálshøgging tann 8. februar 1587.

### Ættin
Jákup Stuart, barnið hjá Darnley og henni, gjørdist tó seinni 
kongur í Skotlandi sum Jákup VI (1567-1625) 
og kongur í Onglandi og Írlandi sum Jákup I (1603-1625).

## Slóðir úteftir
*Ævisøga:  History of the Monarchy - The Stewarts, royal.gov.uk (enskt)
*Mary, Queen of Scots (1542-1587), Reigned 1542-67, npg.org.uk (enskt)
*Mary 1. af Skotland, gravsted.dk (danskt)

## Keldur


Bólkur:Skotar
Bólkur:16. øld
Bólkur:Bretland
Bólkur:Regentar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1540-árunum
Bólkur:Andlát í 1580-árunum
Bólkur:Drotningar
Stevie Wonder

**Stevland Hardaway Morris**, betur kendur sum **Stevie Wonder** (føddur 13. mai 1950 í Saginaw, Michigan) er amerikanskur sangari, sangskrivari og tónleikari.

Stevie Wonder er ein tann kendasti av amerikanskum tónleikarum frá seinnu helvt av 20. øld.
Mest kendu sangir hjá honum eru "Superstition" (1972), "You Are the Sunshine of My Life" (1972), "Isn't She Lovely" (1976), "Happy Birthday" (1981), "Ebony and Ivory" frá 1982 (saman við Paul McCartney) og so "I Just Called to Say I Love You" frá 1984. Stevie Wonder hevur tilsamans vunnið 25 Grammy-virðislønir.

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: Stevie Wonder , steviewonder.net
* Ævisøga: Stevie Wonder, imdb (enskt)

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Amerikanskir sangarar
Bólkur:Føðingar í 1950
Cincinnati

**Cincinnati** er amerikanskur stórbýur í stakríkinum Ohio. Býurin varð stovnaður í 1788. 
Í 2017 hevði Cincinnati næstan 300.000 íbúgvar og harvið er hann triðstørsti býur í Ohio, 
næst eftir Columbus og Cleveland.

Cincinnati liggur í útsynningshorninum av stakríkinum, framvið norðara áarbakka av Ohioánni. 
Hinumegin  rennur Lickingá út í Ohioánna. Markið millum stakríkini Ohio í norðri og Kentucky í suðri gongur her eftir Ohioánni.

## Myndir


Cincinnati_I.jpg|Cincinnati í 1812
Cincinnati-in-1841.jpg|Cincinnati í 1841
Cincinnati_oh_skyline.jpg|Cincinnati í dag



## Slóðir úteftir
*Heimasíða: cincinnati-oh.gov
* Cincinnati, Ohio, wikivoyage (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Ohio
Bólkur:Býir í Ohio
Donna Summer

**LaDonna Adrian Gaines**, betur kend sum **Donna Summer** 
(fødd 31. desember 1948 í Boston, Massachusetts, deyð 17. mai 2012 í Naples, Florida) 
var ein amerikonsk songkvinna, sangskrivari og sjónleikari.

Donna Summer byrjaði sína lívsleið sum sangarinna í 1967, 
men serliga virkin og kend í tónleikaheiminum var hon frá miðskeiðis í 1970-árunum fram til miðskeiðis í 1980-árunum. Millum kendastu sangirnar hjá Donnu Summer eru "Love to Love You Baby" frá 1975 og "I Feel Love" frá 1977. Hon hevur vunnið m.a. 5 Grammy-virðislønir.

Donna Summer hevur verið gift tvær ferðir, fyrst við eysturríkska sjónleikaranum Helmuth Sommer frá 1973 til 1976 
og síðan við amerikanska sangaranum Bruce Sudano frá 1980 til hon doyði í 2012.

## Slóðir úteftir
* Donna Summer (enskt)
* Donna Tribute (enskt)
* Donna Summer (Ævisøga, enskt)

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir sangarar
Bólkur:Føðingar í 1948
Bólkur:Andlát í 2012
Birgit Nilsson

**Martha Birgit Nilsson**, betur kend sum **Birgit Nilsson** (fødd 17. mai 1918 í Västra Karup, Båstads k., deyð 25. desember 2005 á sama staði) 
var svensk sopransangarinna. 

Yrkisleið hjá henni sum sangarinna byrjaði í 1946 og vardi til 1982.
Hon var ein av hinum týdningarmestu Wagner-sangarinnum og sang í teimum stóru operuhúsunum kring heimin.

## Slóðir úteftir
*birgitnilsson.com (svenskt)
*Birgit Nilsson, imdb.com (Ævisøga, enskt)
*Birgit Nilsson, Soprano Legend Who Tamed Wagner, Dies at 87, nytimes.com, 12. januar 2006 (enskt)

## Keldur

Bólkur:Svenskir sangarar
Bólkur:Føðingar í 1918
Bólkur:Andlát í 2005
Gunnar Gunnarsson

**Gunnar Gunnarsson** (føddur 18. mai 1889 á Valþjófsstað í Fljótsdali, 
deyður 21. november 1975 í Reykjavík) var islendskur rithøvundur, sum skrivaði í høvuðsheitum á donskum.

Hann flutti til Danmarkar í 1907, men vendi aftur til Íslands í 1939. har hann búsettist á Skriðuklaustri og bygdi hús. 
Í 1948 flutti hann til Reykjavík og byrjaði við at umseta ein stóran part av sínum bókum úr donskum til íslendskt. 

Gunnar Gunnarsson verður mettur at vera ein av teimum týdningarmiklu rithøvundunum í Íslandi í 20. øld. 

## Slóðir úteftir
*Gunnar Gunnarsson, snl.no (stutt ævisøga, norskt)
*Gunnar Gunnarsson, skriduklaustur.is (stutt ævisøga, enskt)
*skriduklaustur.is, Skriðuklaustur (íslendskt)

## Keldur

Bólkur:Íslendskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1889
Bólkur:Andlát í 1975
Mount St. Helens

**Mount St. Helens** er eitt serstakliga virkið gosfjall á útnyrðingsstrondini í Norðuramerika. 
Gosfjallið, ið er 2.549 metrar høgt, liggur í amerikanska lutstatinum Washington, miðskeiðis millum býirnar Seattle og Portland. 

Tann 18. mai 1980 hendi eina ógvusliga spreinging og toppurin av fjallinum sprongdist í luftina.
Spreingingin var serstakliga hørð og elvdi til nógvan skaða. 57 fólk lótu lív.

## Slóðir úteftir
*Mount St. Helens area, fs.usda.gov
*Geology and History Summary for Mount St. Helens , volcanoes.usgs.gov
*Gosfjallið á kortinum: osm

## Keldur

Bólkur:Gosfjøll
Bólkur:Fjøll
Bólkur:Norðuramerika
Clara Schumann

**Clara Schumann** (fødd sum *Clara Josephine Wieck* 13. september 1819 í Leipzig, 
deyð 20. mai 1896 í Frankfurt a.M.) 
var týsk tónleikakvinna, ið gjørdist víðagitin klaverleikari og tónaskald í romantiska tíðarskeiðnum.

Hon fekk klaverundirvísing frá faðir sínum, Friedrich Wieck, 
sum eisini var lærari hjá Robert Schumann.
Clara Wieck giftist við Robert Schumann í 1840, hóast faðir hennara als ikki vildi geva loyvi til teirra brúdleyp.

## Slóðir úteftir
*Clara Schumann, kapralova.org (Ævisøga, á enskum)
*Clara Schumann, imslp.org
*Clara Schumann , chello.nl

## Keldur


Bólkur:Týskir tónleikarar
Bólkur:Týsk tónaskøld
Bólkur:Føðingar í 1819
Bólkur:Andlát í 1896
Juvénal Habyarimana

**Juvénal Habyarimana** (føddur 8. mars 1937, deyður 6. apríl 1994) var heryvirmaður og forseti í Rwanda. 

Forsetin var upprunaliga generalmajorur í herinum, men hann hevði gjørt kvett í 1973 og síðan stýrdi hann landinum sum einaræðisharri.

Habyarimana varð myrður tann 6. apríl í 1994. Flogfarið við táverandi forsetanum varð skotið niður av tveimum rakettum, júst sum tað skuldi seta seg á flogvøllinum í Kigali. Deyði forsetans var startskotið til fólkadrápið í Rwanda, ið byrjaði dagin eftir. Í umleið 100 dagar vórðu meira enn 800.000 fólk dripin.

## Slóðir úteftir
*Aircraft accident Dassault Falcon 50 9XR-NN Kigali, aviation-safety.net (enskt)
*French probe exonerates Rwanda leader in genocide, reuters.com, 10. januar 2012 (enskt)
*Rwanda Opposition Furious Over Habyarimana Plane report, rwandarwiza.unblog.fr, 11. januar 2012 (enskt)

## Keldur

Bólkur:Fólk úr Rwanda
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Einræðisharrar
Bólkur:Hermenn
Bólkur:Politikarar
Bólkur:Føðingar í 1937
Bólkur:Andlát í 1994
Niki Lauda

**Andreas Nikolaus Lauda**, betur kendur sum **Niki Lauda** (føddur 22. februar 1949 í Wien, deyður 20. mai 2019 í Zürich) 
var eysturríkskur rasarakoyrari. 

Lauda gjørdist heimsmeistari í F1 tríggjar ferðir, í 1975, 1977 og 1984.

Hann varð illa løstaður í einari vanlukku á Nürburgringinum í Týsklandi tann 1. august 1976, har hann fekk álvarslig brunasár yvir kropp og andlit.

## Slóðir úteftir
*Niki Lauda deyður, 70 ár, roysni.fo, 21. mai 2019
*Emotionaler Abschied von Lauda, orf.at, 29. mai 2019

## Keldur

Bólkur:Ítróttafólk úr Eysturríki
Bólkur:Føðingar í 1949
Bólkur:Andlát í 2019
Zürich

**Zürich** (enskt: *Zurich*) er størsti býur í Sveis. 

Býurin liggur í norðara parti av landinum, fram við ánni Limmat, á norðara enda av vatninum Zürichsee.
Fólkatalið var umleið 415.000 í 2018.
Zürich hoyrir til týskttalandi landslutin í Sveis og er universitetsbýur við tveimum universitetum, ETH Zürich og Universität Zürich.

## Slóðir úteftir
* Almenn heimasíða: stadt-zuerich.ch

## Keldur

Bólkur:Býir í Sveis
Bonn

**Bonn** er stórbýur í vestara parti av Týsklandi. 

Býurin, sum liggur við Rínánna, hevur yvir 325.000 íbúgvar.
Bonn er tann 9. størsti býur í stakríkinum Nordrhein-Westfalen og tann 19. størsti býur í Týsklandi.

## Søga

Býurin varð stovnaður undir navninum *Bonna* fyri 2000 árum síðan. *Castra Bonnensis* var latínska heitið á býnum við Rínánna í Rómverska rikinum.

Víkingar vitjaðu Bonn tvær ferðir. Býurin varð oyðilagdur í 882 og 883.

Í miðøldini gjørdist Bonn høvuðssætið hjá Kurfúrstadøminum Köln í tí Týsk-rómverska ríkinum.
Hetta tíðarskeið endaði tó, tá ið fraklendingar hersettu býin í 1794. Eftir at franski keisarin, Napoleon, hevði lagt vápnini í 1815, gjørdist Bonn partur av Prusslandi. Stjórnin setti á stovn lærda háskúlan *Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität* í 1818, sum er uppkallaður eftir táverandi proysiska konginum. 

Eftir Seinna heimsbardaga varð Samveldislýðveldið Týskland stovnað í mai 1949 og Bonn gjørdist fyribils høvuðsstaður í Vesturtýsklandi tann 29. november 1949.

Tá Vesturtýskland og Eysturtýskland vórðu sameind tann 3. oktober 1990, gjørdist tó Berlin uppaftur týski høvuðsstaðurin.
Í juni 1991 atkvøddi tingið, at sæti hjá týsku stjórnini eisini skuldi flytast til Berlin, og so fekk Bonn heitið "Bundesstadt".

## Myndir

Mynd:Altes_Rathaus_Bonn.jpg|Gamla Ráðhúsið
Mynd:Bonner Münster.jpg|Høvuðskirkjan (*Bonner Münster*).
Mynd:Bonn - panoramio (1).jpg|Høvuðskirkjan 
Mynd:Bonn Stadthaus 2014-06.jpg|Nýggja Ráðhúsið (*Stadthaus*).
Mynd:Bonn Hofgarten.jpg|*Hofgarten* og fyrrverandi slottið hjá kurfúrstanum av Köln.
Mynd:University bonn at night.jpg|Høvuðsbygningurin hjá lærda háskúlanum *Friedrich-Wilhelms-Universität*.
Mynd:Beethovenhalle, Bonn, interior 2007.jpg|Konserthúsið *Beethovenhalle*.
Mynd:Bonn-Bundesviertel, Luftaufnahme 2010.jpg|Býlingurin *Bundesviertel* í fyrrverandi høvuðsstaðnum.
Mynd:Bundesarchiv B 145 Bild-057841, Bonn, Palais Schaumburg.jpg|*Palais Schaumburg* er fyrrverandi høvuðssæti hjá týska samveldiskanslaranum. 
Mynd:Villa Hammerschmidt Bonn Seite Adenauerallee 20080831.jpg|*Villa Hammerschmidt* er fyrrverandi høvuðssæti hjá týska samveldisforsetan.
Mynd:Bonner Hauptbahnhof.jpg|Høvuðstokstøðin *Bonner Hauptbahnhof* 
Mynd:BNPOPP1.jpg| *Poppelsdorfer Allee*.
Mynd:Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland - Bundeskunsthalle-9245.jpg|Listasavnið *Bundeskunsthalle*.
Mynd:2014-06-12 Museum Koenig, Bonn IMG 5509.jpg|Náttúrusavnið "Museum König"
Mynd:Blick auf den Post-Tower - panoramio.jpg|Gongubreyt fram við Rínánni. 


## Kend fólk
* Ludwig van Beethoven

## Sí eisini
* Listi yvir størstu býir í Týsklandi
* Vesturtýskland

## Ávísingar úteftir
*bonn.de, Heimasíðan hjá býnum

## Keldur

Bólkur:Nordrhein-Westfalen
Bólkur:Týskland
Bólkur:Býir í Týsklandi
Bertrand Russell

**Bertrand Arthur William Russell** (føddur 18. mai 1872 í Ravenscroft, Trelleck, Monmouthshire, deyður 2. februar 1970 í Penrhyndeudraeth, Gwynedd), 
var walisiskur støddfrøðingur, heimspekingur og logikari.

Hann fekk Nobelvirðislønina í bókmentum í 1950.

## Slóðir úteftir
*Bertrand Russell, nobelprize.org (stutt ævisøga, enskt)
* (stutt ævisøga, enskt)

## Keldur


Bólkur:Bretskir heimspekingar
Bólkur:Støddfrøðingar
Bólkur:Walisar
Bólkur:Føðingar í 1872
Bólkur:Andlát í 1970
Bólkur:20. øld
Gwynedd

**Gwynedd** (walisiskt: *Gwynedd*) er ein landslutur (county) í útnyrðingshorninum av Wales. 
Fyrisitingarliga økið varð stovnað í 1974. Navnið av økinum kemur frá tí søguliga landslutinum við sama navni. 
Høvuðssætið við skrivstovunum hjá *Gwynedd Council* er í Caernarfon.

Meginparturin av fólkinum í Gwynedd er av keltiskum uppruna, 
og tí tosa tey walisiskt, eitt keltiskt mál, ið er nær skylt við bretonskt.
Í 2011 dugdu tveir triðingar av fólkinum í Gwynedd at tosa walisiskt.

Størstu býir í Gwynedd eru Bangor, Caernarfon, Llanddeiniolen, 
Ffestiniog, Bethesda, Porthmadog og Llanllyfni. 

Hægsta fjallið í Wales liggur í Gwynedd. Tað eitur Snowdon (walisiskt: *Yr Wyddfa*) og er 1.085 metrar høgt.
Fjallið liggur í tjóðargarðinum *Snowdonia National Park* (walisiskt: *Parc Cenedlaethol Eryri*). 

## Myndir

Gwynedd_fields.jpg|Tremadog bay
Snowdonia.jpg|Snowdonia
Caernarfon.jpg|Caernarfon
Bangor_High_Street_& _Clock.jpg|High Street í Bangor 
Llanddeiniolen_-_geograph.org.uk_-_227602.jpg|Llanddeiniolen
Porthmadog_-_Harbour.JPG|Porthmadog


## Hygg eisini at
*Ynys Môn

## Slóðir úteftir
*Gwynedd Council, gwynedd.llyw.cymru

## Keldur


Bólkur:Wales
Anneliese Rothenberger

**Anneliese Rothenberger** (fødd 19. juni 1924 í Mannheim, deyð 24. mai 2010 í Münsterlingen, Thurgau, Sveis) var týsk operasangarinna, ið var væl kend í altjóða operaheiminum fyri at syngja lýriskan sopran.

## Ávísingar úteftir
*Anneliese Rothenberger, imdb.com (enskt)
*Anneliese Rothenberger, German Opera Singer, Dies, nytimes.com, 27. mai 2010 (enskt)
*Soprano Anneliese Rothenberger dies at eighty-five , operanews.com, august 2010

## Keldur


Bólkur:Týskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1924
Bólkur:Andlát í 2010
Duke Ellington

**Edward Kennedy Ellington**, betur kendur sum **Duke Ellington** 
(føddur 29. apríl 1899 í Washington, D.C., deyður 24. mai 1974 í New York City) 
var amerikanskur klaverleikari og tónasmiður, serliga kendur sum jazz- og swing-tónleikari.

## Slóðir úteftir
* Duke Ellington , dukeellington.com
* Ævisøga: Duke Ellington, imdb (enskt)

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1899
Bólkur:Andlát í 1974
Roger Moore

**Sir Roger George Moore**, betur kendur sum **Roger Moore** 
(føddur 14. oktober 1927 í London, deyður 23. mai 2017 í Crans-Montana, Sveis) 
var enskur sjónleikari. 

Hann hevur havt ymiskar leiklutir í nógvum filmum, men serliga kendur er hann fyri at spæla leiklutin sum *[[James Bond]]* frá 1973 til 1985.

## Hygg eisini at
* Sean Connery
* Pierce Brosnan

## Slóðir úteftir
*roger-moore.com
*Ævisøga: Roger Moore, imdb.com (enskt)

## Keldur


Bólkur:Enskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1927
Bólkur:Andlát í 2017
Lena Meyer-Landrut

**Lena Meyer-Landrut** (fødd 23. mai 1991 í Hannover) er týsk songkvinna. 

Hon umboðaði Týskland við sanginum "Satellite" á Eurovision Song Contest 2010, har hon vann finaluna í Oslo og har við alla kappingina.

## Slóðir úteftir
*lena-meyer-landrut.com
*Lena Meyer-Landrut, imdb.com (enskt)

## Keldur


Bólkur:Týskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1991
Bólkur:Vinnarar av Eurovision Song Contest
Clint Eastwood

**Clinton Eastwood Jr.** (føddur 31. mai 1930 í San Francisco í Kalifornia) er amerikanskur sjónleikari, leikstjóri og framleiðari av tónleiki. 

Eastwood byrjaði sína yrkisleið sum sjónleikari í 1955 og síðan hevur hann spælt við í tilsamans 91 filmum. 
Harafturat hevur hann verið filmsleikstjóri í 40 filmum, síðan hann leikstjórnaði fyrsta film sín í 1971. 

Hann hevur vunnið eina ørgrynni av virðislønum, m.a. 5 Oscar.
 
## Slóðir úteftir
* Clint Eastwood , imdb.com (enskt)
* Ummæli: Hóast 88 ár hevur Clint Eastwood enn tað sum skal til, portal.fo, 17. jan. 2019

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Filmsleikstjórar úr USA
Bólkur:Føðingar í 1930
Pittsburgh

**Pittsburgh** er ein amerikanskur býur, ið liggur í útsynningshorni av stakríkinum Pennsylvania, nærhendis markinum við Ohio.
Pittsburgh er næststørsti býur í Pennsylvania, og hevði í 2018 umleið 301.000 íbúgvar.

Býurin varð í 1758 uppkallaður eftir William Pitt, ið var bretskur forsætisráðharri.

Pittsburgh liggur við staðið har tvær stórar áir møtast, áin Allegheny og áin Monongahela. 
Hetta er byrjanin til Ohioánna.

## Myndir

Bouquet_blockhouse.JPG|Tann elsti bygningurin í Pittsburgh er *Fort Pitt Blockhouse*, sum varð bygdur av bretum í 1764.
Downtown Pittsburgh from Duquesne Incline in the morning.jpg|Miðbýurin, har ið Ohioáin byrjar.
Monongahela River - Southsidefromwash.jpg|Áin Monongahela í Pittsburgh.
Pitt_Skyline.jpg|Pittsburgh
PittSkyline082904.jpg|
Pittsburgh_dawn_city_pano.jpg|


## Ávísingar úteftir
*Heimasíða, pittsburghpa.gov
*Pittsburgh, wikivoyage.org

## Keldur


Bólkur:Pennsylvania
Bólkur:Býir í Pennsylvania
Anatoliy Solovianenko

**Anatoliy Solovianenko** (25. september 1932 - 29. juli 1999) var tenorsangari.

Bólkur:Ukrainar
Bólkur:Ukrainskir sangarar
Bólkur:Føðingar í 1932
Bólkur:Andlát í 1999
Jefferson City

**Jefferson City** (upprunaliga *City of Jefferson*, stytt: **Jeff**) er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Missouri. 

Býurin, sum liggur mitt í Missouri, var 15. størsti býur í stakríkinum í 2010 og hevði umleið 42.800  íbugvar í 2018. Áin Missouri rennur tætt framvið býinum.

Jefferson City er uppkallaður eftir Thomas Jefferson, sum var triði forsetin í USA. 

## Myndir

Mynd:Missouri_state_capitol.jpg|Missouri State Capitol í Jefferson City
Mynd:MO_capital_flood_93.jpg|Jefferson City í 1993
Mynd:John_G._Christy_Municipal_Building_-_Jefferson_City,_Missouri.jpg|Ráðhúsið í Jefferson City
Mynd:Governor Office Building.JPG|Embætishús hjá guvernørinum.


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: jeffersoncitymo.gov

## Keldur


Bólkur:Missouri
Bólkur:Býir í Missouri
Erievatn

**Erievatn** (enskt: *Lake Erie*) er eitt stórt vatn í eystara parti av Norðuramerika. Vatnið er fjórðstørsta av Stóruvøtnum (*Great Lakes*). Erievatn er uppkallað eftir upprunafólkinum erie, sum búði í 17. øld á sunnaru síðu av vatni. 

## Landafrøði
Vatnið liggur á markinum ímillum Kanada (Ontario) og USA (Michigan, Ohio, Pennsylvania, New York).
Vatnið er 25.667 ferkilometrar til víddar (388 km til longdar og 92 km til breiddar). 
Dýpið av vatninum er í miðal um 19 metrar, og har tað er djúpast, 64 metrar. Vestanfyri rennur Detroitá út í Erievatnið. Frárenslið er Niagaraá í landnyrðingsendanum á vatni, beint á markinum millum USA og Kanada. Niagaraá rennur út í Ontariovatnið. Í ánni, sum er bert 56 km til longdar, eru hinir viðgitnu Niagarafossar (*Niagara Falls* á enskum) . 

## Størstu býir fram við vatni
*Port Colborne, Ontario 
*Buffalo, New York
*Erie, Pennsylvania
*Cleveland, Ohio
*Toledo, Ohio

## Myndir

Mynd:NiagaraRiverNASA.jpg|Niagaraá rennur úr Erievatni (niðanfyri) út í Ontariovatnið (omanfyri)
Mynd:3Falls_Niagara.jpg|Niagarafossar
Mynd:Lake Erie Land's End.jpg|Erievatn í Pennsylvania 
Mynd:Frozen_Lake_Erie.jpg|Frysta Erievatn á vetri. Cleveland sæst í baksýni.
Mynd:Lonz Winery 6-27-10.jpg|Middle Bass Island í vestara parti av vatninum.
Mynd:Lake_Erie_looking_southward.jpg|Erievatn nærhendis Leamington í Ontario.


## Hygg eisini at
*Stóruvøtn

## Ávísingar úteftir
*Oyggjarnar í Erievatni: 
**Lake Erie Islands, wikivoyage.org
**Explore the Lake Erie Islands , ohioseagrant.osu.edu (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Vøtn í USA
Bólkur:Kanada
Bólkur:New York
Bólkur:Pennsylvania
Bólkur:Ohio
Bólkur:Michigan
Grav

Tá fransmenn arbeiddu við at gera metrisku eindarskipanina umleið 1790, arbeiddu teir við ein vekteind, nevnd **grav** (grave), symbolið er **gv**, sum varð definerað sum massin (ella vektin, sum teir brúktu tá) av einum litri av reinum vatni. (Søguligu keldurnar á ensku og fronsku wikipedia eru ikki samdar um, hvønn temperatur vatnið skuldi hava). 

Eindin grav varð definerað í 1793, men longu í 1795 varð nýggj eind definerað, nevniliga 1&nbsp;g&nbsp;=&nbsp;&nbsp;gv.
Og í 1799 varð 1&nbsp;g umdefinerað sum massin av 1&nbsp;ml av reinum vatni við 4&#8239;°C (tá vatnið hevur størstan densitet).

1 gv er altso tað sama sum 1 kg.

## Ávísingar úteftir
*The name "kilogram": a historical quirk, bipm.org

## Keldur


Bólkur:Mátieindir
Boulder

**Boulder** er ein býur í amerikanska stakríkinum Colorado. Hann hevði meiri enn 107.000 íbúgvar í 2018. 

Býurin liggur við fótin av Klettafjøllum, umleið 40 kilometrar í ein útnyrðing av Denver, ið er høvuðsstaðurin í Colorado. 

Boulder er universitetsbýur. Lærdi háskúlin *University of Colorado Boulder* varð stovnaður í 1876 og er í dag tað størsta universitetið í Colorado. Her eru umleið 17.000 lesandi.

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: bouldercolorado.gov
* Boulder,Colorado, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Colorado
Bólkur:Býir í Colorado
Carl von Linné

**Carl Linnæus** (latínskt: *Carolus Linnæus*), síðan 1762 **Carl von Linné** 
(føddur 23. mai 1707 í Råshult, Småland, deyður 10. januar 1778 í Uppsala) 
var svenskur plantufrøðingur, lækni og djórafrøðingur.

### Navnið
Carl Nilsson Linnæus var sonur sóknarprestin Nils Ingemarsson Linnæus (1674-1748) og Christinu Brodersonia (1688-1733).
Eftir at Carl Linnæus varð gjørdur aðalsmaður í 1761 og svenski ríkisdagurin hevði samtykt árið eftir, fekk hann tað nýggja navnið *Carl von Linné*.

## Slóðir úteftir
*Svenska Linnésällskapet , linnaeus.se (svenskt)
*Linné , linnaeus.uu.se (svenskt)
*The Linnean Society, linnean.org (enskt)
*Carl von Linné , nrm.se (ævisøga, svenskt)
*Carl Linnaeus , nrm.se (ævisøga, enskt)

## Keldur

Bólkur:Lívfrøðingar
Bólkur:Sviar
Bólkur:Føðingar í 1707
Bólkur:Andlát í 1770-árunum
Omaha

**Omaha** er ein amerikanskur býur, ið liggur í eystara parti av stakríkinum Nebraska, tætt við markið til Iowa.
Omaha er størsti býur í Nebraska og býurin hevði í 2018 meiri enn 468.000 íbúgvar. Áin Missouri rennur tætt framvið býinum. 

## Kend fólk
*Fred Astaire (1899-1987), amerikanskur dansari, sangari og sjónleikari
*Gerald Ford (1913-2006), amerikanskur forseti
*Marlon Brando (1924-2004), amerikanskur sjónleikari
*Warren Buffet (1930), amerikanskur ríkmaður  
*Nick Nolte (1941), amerikanskur sjónleikari

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: cityofomaha.org 

## Keldur


Bólkur:Nebraska
Bólkur:Býir í Nebraska
Colorado Springs

**Colorado Springs** er ein stórbýur í amerikanska stakríkinum Colorado. 

Býurin varð settur á stovn í 1871 og hevði í 2018 meiri enn 472.000 íbúgvar. Harvið er hann næststørsti býur í stakríkinum, næst eftir Denver, ið er høvuðsstaðurin í Colorado.  

Colorado Springs liggur næstan 100 kilometrar sunnanfyri Denver, millum Suðurklettafjøll í vestri og Stóru Grasfløturnar í eystri.  
Áin *Fountain Creek* rennur ígjøgnum býin. Væl kendi fjallatindur *Pikes Peak*, ið er 4.302 metrar høgur,  tekur seg upp tætt við býin.

## Myndir

PIKE'sPEAKco.jpg|Útsýni frá býinum móti *Pikes Peak*.
PikesPeakFromUCCS.jpg|Fjallatindur *Pikes Peak*, 4.302 metrar høgur. 
Colorado_Springs_from_Pikes_Peak_Nov_2010.JPG|Útsýni frá toppinum oman yvir býin.
Colorado_springs_downtown.jpg|Miðbýurin í Colorado Springs.


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: coloradosprings.gov
* Colorado Springs, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Colorado
Bólkur:Býir í Colorado
Bisjkek

**Bisjkek** (kirgisiskt: Бишкек; frá 1925 til 1991 *Frunze*) er høvuðsstaður í miðásiatiska landinum Kirgisia. 

Býurin varð stovnaður í 19. øld og hevði umleið 1.012.500 íbúgvar í 2019.

## Sí eisini
* Ásia

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða hjá býnum: meria.kg/ky 
* Býurin á kortinum: osm

## Keldur

Bólkur:Høvuðsstaðir í Asia
Bólkur:Kirgisia
Birmingham (Alabama)

**Birmingham** er stórbýur í amerikanska stakríkinum Alabama.

Birmingham liggur mitt í norðara parti av Alabama, um leið 150 kilometrar norðan fyri Montgomery, ið er høvuðsstaður í stakríkinum. 

Býurin hevði í 2018 næstan 210.000 íbúgvar. Við forstøðum telur Birmingham tó meiri enn 1.150.000 íbúgvar og er hann í dag størsti býur í Alabama.

## Søga
Birmingham varð grundlagdur í 1871.

Meðan Martin Luther King sat í fongsli í Birmingham í apríl 1963, skrivaði hann tað kenda opna brævið úr fongslinum (*Letter from Birmingham Jail*).

## Kend fólk
*Angela Davis (f. 1944), amerikonsk stríðskvinna fyri borgararættindum og rithøvundur 
*Emmylou Harris (f. 1947), amerikonsk sangarinna 
*Condoleezza Rice (f. 1954), fyrrverandi amerikanskur uttanríkisráðharri  
*Carl Lewis (f. 1961), amerikanskur ítróttamaður  

## Myndir

Birmingham_panorama.jpg|Miðbýurin í Birmingham
Birmingham Skyline.jpeg|Býurin um náttina
Railroad Park, Birmingham.jpg|Miðbýurin 


## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: birminghamal.gov 
* [Birmingham, Alabama](https://en.wikivoyage.org/wiki/Birmingham_(Alabama)), wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Alabama
Bólkur:Býir í Alabama
Montgomery

**Montgomery** er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Alabama. Býurin liggur umleið 235 kilometrar í ein útsynning av Atlanta.

Montgomery varð grundlagdur í 1819. Í dag er býurin næststørsti býur í Alabama, næst eftir Birmingham. 
Montgomery hevði í 2018 meiri enn 198.000 íbúgvar og við forstøðum telur hann enntá umleið 374.000 fólk.

Alabama-áin rennur tætt framvið býnum. 

## Søga
Tann 1. desember 1955 varð Rosa Parks handtikin í Montgomery, 
tí hon hevði noktað at geva sítt sitipláss í bussinum til hvít ferðafólk.
Hendingin førdi til boykott hjá afroamerikanarum móti bussunum í býnum. 
Hetta er samstundis ein týðandi hending í søguni hjá borgararættindarørsluni í USA.

## Kend fólk
*Rosa Parks, amerikonsk stríðskvinna fyri borgararættindum (1913-2005)
*Nat King Cole, amerikanskur jazzsangari og klaverleikari  (1919-1965)
*Hank Williams, amerikanskur countrysangari (1923-1953)
*Martin Luther King, amerikanskur stríðsmaður fyri borgararættindum (1929-1968)

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: montgomeryal.gov 
* Montgomery, Alabama, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Alabama
Bólkur:Býir í Alabama
Tenzing Norgay

**Tenzing Norgay** (føddur 29. mai 1914 í Kharta-Dalen, Nepal, deyður 9. mai 1986 í Darjeeling, India) 
var ein fjallaklintrari av sjerpa-fólkinum í Nepal. 

Tann 29. mai 1953 gjørdist Tenzing Norgay saman við Edmund Hillary fyrstu fjallamenn at røkka toppin av Mount Everest. 

Bólkur:Nepal
Bólkur:Føðingar í 1914
Bólkur:Andlát í 1986
Bólkur:Fólk úr Nepal
Casper

**Casper** er ein býur í amerikanska stakríkinum Wyoming. 

Býurin, ið varð stovnaður í 19. øld, hevði meiri enn 57.400 íbúgvar í 2018.   
Harvið er hann næststørsti býur í stakríkinum, næst eftir Cheyenne, ið er høvuðsstaðurin í Wyoming.

Casper liggur nærhendis fjallinum Casper Mountain, ið er 2.478 m høgt.
Áin North Platte River rennur ígjøgnum býin.

## Ávísing úteftir
* Heimasíða: casperwy.gov

## Keldur


Bólkur:Býir í Wyoming
Elisabeth II drotning

**Elisabeth II** (fødd sum *Elizabeth Alexandra Mary Windsor* 21. apríl 1926 í Mayfair, London, deyð 8. september 2022 á Balmoral-slottinum í Skotlandi) var drotning av tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland 
og 14 øðrum londum (*Commonwealth Realms*), herundir Kanada, Avstralia og Nýsæland.

Í 1947 giftist hon við Philip Mountbatten, fyrrverandi prinsi av Danmark og Grikkalandi. Tá Philip andaðist í apríl í 2021, høvdu tey verið gift í 73 ár og fingið fýra børn: Charles, Anne, Andrew og Edward.

Elisabeth hevur sitið á trúnuni í 70 ár, frá 6. februar 1952, tann dagin, tá faðir hennara, bretski kongurin George VI, doyði, til 8. september 2022. Regeringstíð hjá henni var longri enn hjá nøkrum øðrum bretskum monarki, og harafturat er hon tann higartil longststýrandi kvinnuligi monarkurin í søguni. 

Elsti sonur hennara, 73 ára gamli Charles, hevur nú heitið sum kongur av Sameinda Kongsríkinum og 14 øðrum Commonwealth-londum.

## Ávísingar úteftir
* The Queen, royal.uk (enskt)
* Queen Elizabeth II, imdb.com (enskt)
*Kongaligt jarnbrúdleyp á Windsor-borgini , portal.fo, 20. nov. 2017 
*Enska drotningin sitið 65 ár á trónuni, r7.fo, 6. februar 2017
*Elisabeth drotning er deyð, vp.fo, 8. september 2022
*Elizabeth drotning deyð, portal.fo, 8. september 2022
*Elizabeth drotning er deyð – 96 ára gomul, in.fo, 8. september 2022
*Drotning Elizabeth er deyð , dimma.fo, 8. september 2022
* Steinurin lagdur á seinasta hvíldarstað Elizabeth drotning, in.fo, 25. september 2022

## Keldur


Bólkur:Bretland
Bólkur:Regentar
Bólkur:Kongalig úr Onglandi
Bólkur:Kvinnuligir statsleiðarar
Bólkur:Statsleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1926
Bólkur:Drotningar
Bill de Blasio

**Bill de Blasio** (føddur sum *Warren Wilhelm Jr.* 8. mai 1961 í Manhattan)
er amerikanskur politikari og fyrrverandi borgarstjóri í New York. 

Bill de Blasio er limur í Demokratiska flokkinum.
Tann 1. januar 2014 tók hann við sum 109. borgarstjóri í New York. 
Undanmaður var Michael Bloomberg.

Embætistíðin sum borgarstjóri endaði tann 31. desember 2021.
Avloysarin er Eric Adams (D).

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða: billdeblasio.com

## Keldur


Bólkur:New York
Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1961
Walt Whitman

**Walt Whitman** (føddur 31. mai 1819 í West Hills, á oynni Long Island í stakríkinum New York, deyður 26. mars 1892 í Camden, New Jersey) 
var amerikanskur yrkjari, rithøvundur og blaðmaður.

Kendasta verkið hjá honum er "Leaves of Grass". 

## Slóðir úteftir
* Walt Whitman, poets.org (ævisøga, enskt)
* Walt Whitman, kalliope.org (danskt)

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Amerikanskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1819
Bólkur:Andlát í 1892
Burlington

**Burlington** er størsti býur í amerikanska stakríkinum Vermont. 
Býurin, sum var grundlagdur í 1785, hevði í 2010 umleið 42.400 íbugvar. 
Burlington liggur við vatnið Lake Champlain og áin Winooski rennur eisini framvið býinum.

Býurin er høvuðssætið hjá *University of Vermont*.

## Myndir

Church_Street,_Burlington,_VT.jpg|Church Street í Burlington í 1907. 
Burlington%2C_Vermont.jpg|Church Street í dag. 
110_1011.JPG|Vatnið *Lake Champlain*  
%27Battery_Park_in_Burlington%27_by_Tania_Dey.jpg|*Battery Park*
City_Hall_Burlington_Vermont_from_southeast_on_Main_Street.jpg|Ráðhúsið *Burlington City Hall*


## Kend fólk
* Bernie Sanders, fyrrverandi borgarstjóri í Burlington (1981–1989) og senatorur fyri Vermont síðan 2007.

## Sí eisini
* Vermont
* Montpelier

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: burlingtonvt.gov

## Keldur


Bólkur:Býir í Vermont
Tulsa

**Tulsa** er ein býur í amerikanska stakríkinum Oklahoma. Tulsa hevði í 2018 umleið 400 túsund íbúgvar og harvið er hann næststørsti býur í stakríkinum, næst eftir høvuðsstaðinum Oklahoma City. 
Áin Arkansas rennur ígjøgnum býin.

## Kend fólk
* Martin Gardner, rithøvundur (1914-2010)
* Tony Randall, sjónleikari (1920-2004)
* J. J. Cale, tónleikari (1938-2013) 
* Joe Diffie, countrysangari (1958-2020)
* Garth Brooks, countrysangari (f. 1962)

## Myndir

Mynd:Downtown_Tulsa_Skyline.jpg|Miðbýurin.
One_Technology_Center.jpg|"Tulsa City Hall"
Tulsa%2C_Oklahoma.jpg|Áin Arkansas og West Tulsa. 
Lightning_over_Tulsa_cropped.jpg|Snarljós yvir Tulsa.
Tulsa_Skyline_Night.jpg|
Mynd:Tulsa11thtodowntownmorepanoramic.jpg|Tulsa.


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: cityoftulsa.org

## Keldur


Bólkur:Býir í Oklahoma
Robert F. Kennedy

**Robert Francis "Bobby" Kennedy**, stytt **RFK** (føddur 20. november 1925 í Boston, Massachusetts, 
deyður 6. juni 1968 í Los Angeles), var amerikanskur løgfrøðingur, politikari, løgmálaráðharri, senatorur og forsetavalevni.

Robert F. Kennedy var av gitnu írsku-amerikansku Kennedy-ættini. 
Eldri bróðir sín, John F. Kennedy, virkaði sum 35. forseti í USA frá 1961 til deyða sín í 1963. 

Robert F. Kennedy var limur í Demokratiska flokkinum 
og gjørdist amerikanskt forsetavalevni í mars 1968.
Hann varð skotin í Los Angeles tann 5. juni 1968 og hann andaðist 26 tímar seinni.

## Ávísingar úteftir
* Ævisøga: KENNEDY, Robert Francis, (1925 - 1968), congress.gov (enskt)

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1925
Bólkur:Andlát í 1968
Thomas Mann

**Paul Thomas Mann** (føddur 6. juni 1875 í Lübeck, deyður 12. august 1955 í Zürich) 
var týskur rithøvundur. 

Eitt tað kendasta verkið hjá honum er skaldsøgan "Buddenbrooks" frá 1901. 

Thomas Mann fekk Nobelvirðislønina í bókmentum í 1929.

## Slóðir úteftir
* Thomas Mann , thomasmann.de (ævisøga, týskt)
* Mann and history, cambridge.org (bókmentalig ævisøga, enskt)
* Det Danske Thomas Mann Selskab , thomasmann.dk (bókmentalig ævisøga, danskt)

## Keldur


Bólkur:Týskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1875
Bólkur:Andlát í 1955
Fólkatingsvalið 2019

**Fólkatingsvalið 2019** var hildið mikudagin 5. juni 2019, 
nærum 4 ár eftir fólkatingsvalið, ið varð hildið 18. juni 2015. 
Í alt skuldu 179 fólkatingslimir veljast, av teimum vórðu 175 valdir í Danmark, 
tvey umboð úr Føroyum og tvey umboð úr Grønlandi. 

### Úrslitið
Sitandi stjórnin, blái vongur, misti meirilutan í Fólkatinginum. Reyði vongur fær 91 sessir, meðan blái vongur fær 79, tá sessirnir hjá Nye Borgerlig verða taldir við. 
Hetta er uttan fólkatingsumboðini úr Føroyum og Grønlandi. Av teimum eru trý reyð og eitt blátt.

Edmund Joensen úr Sambandsflokkinum og Sjúrður Skaale úr Javnaðarflokkinum vunnu føroysku sessirnar í Fólkatinginum.

## Slóðir úteftir
*Stjórnarskifti væntað í Danmark, kvf.fo
*Mette Frederiksen helst nýggjur forsætisráðharri, kvf.fo
*Se det endelige valgresultat: Her er valgets vindere og tabere, dr.dk
*Her er endaliga úrslitið av fólkatingsvalinum , in.fo

## Keldur


Bólkur:Val í Danmark
Bólkur:Fólkatingsval í Føroyum
Bólkur:2019 í politikki
Bólkur:Politikkur
Bólkur:Fólkatingsval
Mette Frederiksen

**Mette Frederiksen** (fødd 19. november 1977 í Aalborg) er danskur politikari. Hon hevur verið limur í Fólkatinginum síðan november 2001. 
Í 2015 gjørdist hon forkvinna í danska Javnaðarflokkinum.
Mette Frederiksen gjørdist forsætisráðharrin í Danmark í juni 2019.

### Fólkatingsvalið 2015
Eftir Fólkatingsvalinum í juni 2015 hevði Helle Thorning-Schmidt, táverandi forkvinna í Javnaðarflokkinum, lagt frá sær. 
Mette gjørdist fyribils leiðari og hon varð vald til forkvinnu í Javnaðarflokkinum tann 28. juni 2015.

### Forsætisráðharri í Danmark
Tríggjar vikur eftir Fólkatingsvalið 2019 varð boðað frá, at Mette Frederiksen skuldi vera komandi forsætisráðharri. Sosialdemokratiið, SF, Eindarlistin og Radikali flokkurin vóru samd um at gera hon til forsætisráðharra.

## Sí eisini
* Stjórnin hjá Mette Frederiksen

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: mette-frederiksen.dk
* Mette Frederiksen, socialdemokratiet.dk 
* Mette Frederiksen, ft.dk
* Mette Frederiksen: Ov nógv skilir okkum, in.fo

## Keldur

Bólkur:Danskir politikarar
Bólkur:Fólkatingslimir
Bólkur:Danskar kvinnur í politikki
Bólkur:Kvinnuligir stjórnarleiðarar
Bólkur:Føðingar í 1977
Twentynine Palms

**Twentynine Palms**, stytt **29 Palms**, er ein býur í Suðurkalifornia í USA. 
Býurin liggur í *San Bernardino County* í Mojave-oyðimørkini, nærhendis tjóðgarðinum Joshua-Tree-Nationalpark.

29 Palms varð grundlagdur í 1852. Í dag búgva her umleið 26.400 fólk.

## Myndir

29_Palms_Sign.jpg|Twentynine Palms 
Twentynine_Palms_aerial.jpg|Twentynine Palms úr erva


## Sí eisini
* San Bernardino

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: ci.twentynine-palms.ca.us
* Twentynine Palms á kortinum: osm

## Keldur


Bólkur:Býir í Kalifornia
Meridian (Mississippi)

**Meridian** er sjeyndstørsti býur í amerikanska stakríkinum Mississippi. 
Í býnum búgva næstan 37 túsund fólk (2019). 

## Søga
Býurin varð grundlagdur í 1860 á einum stað har tvær jarnbreytir møttust.

## Kend fólk
*Jimmie Rodgers, amerikanskur country-sangari (1897-1933)

## Sí eisini
* Mississippi
* Sambandsríki Amerika

## Ávísing úteftir
* Heimasíða: meridianms.org
* Meridian, Mississippi, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Mississippi
Bad Cat

***Bad Cat*** er ein turkiskir animatiónsfilmur frá 2016 framleiddur av Anima Istanbul og frumsýndur hin 5. februar 2016 í Turkaland. Hann er grundaður á teknirøðina hjá Bülent Üstün *Kötü Kedi Şerafettin* frá 1996.

## Keldur

## Slóðir úteftir
*  
* 

Bólkur:Animatiónsfilmar
Lexington (Kentucky)

**Lexington** (alment: *Lexington-Fayette Urban County*) er næststørsti býur í amerikanska stakríkinum Kentucky.

Býurin varð grundlagdur í 1775 og í 2019 búðu har umleið 323 túsund fólk.

## Kend fólk
* Mary Lincoln (1818-1882), kona amerikanska forsetan Abraham Lincoln 
* Thomas Hunt Morgan (1866-1945), amerikanskur lívsfrøðingur
* George Clooney (f. 1961), amerikanskur sjónleikari 

## Ávísingar úteftir
* lexingtonky.gov
*[Lexington (Kentucky)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Lexington_(Kentucky)), wikivoyage.org (enskt)

## Keldur

Bólkur:Kentucky
Bólkur:Býir í Kentucky
Frankfort (Kentucky)

**Frankfort** er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Kentucky.
Býurin, ið liggur í norðara parti av stakríkinum, hevði umleið 27.680 íbúgvar í 2018.
 
Kentucky-áin rennur ígjøgnum býin. 

## Ávísingar úteftir
*frankfort.ky.gov
*[Frankfort (Kentucky)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Frankfort_(Kentucky)), wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Kentucky
Bólkur:Býir í Kentucky
Lexington (Massachusetts)

**Lexington** er ein amerikanskur býur, ið liggur í eystara parti av stakríkinum Massachusetts. 
Býurin liggur í *Middlesex County*, umleið 18 km í ein útnyrðing av Boston. 
Lexington hevði 33.339 íbúgvar í 2017. 

Áin *Vine Brook* rennur ígjøgnum býin.

## Søga
Tann 19. apríl 1775 byrjaði við orrustuni í Lexington kringsetingin av Boston og hervið Amerikanska Frælsiskríggið.

## Myndir

First_Parish,_Lexington_MA.jpg|Lexington Battle Green
Lexington_Battle_Green.JPG|"Lexington Battle Green"
Buckman_Tavern,_Lexington,_Massachusetts.JPG|Buckman Tavern
Lexington Concord Siege of Boston.jpg|Kringsetingin av Boston í 1775.
Minute_Man_Statue_Lexington_Massachusetts.jpg|Standmyndin av "Minute Man"
Mullikan Oak Tree - Lexington, MA - September 2012.jpg|Søguliga eikitræið "Mullikan Oak Tree"
Lexington Community Center 08.jpg|"Lexington Community Center"


## Ávísingar úteftir
*Heimasíða, lexingtonma.gov
*[Lexington (Massachusetts)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Lexington_(Massachusetts)), wikivoyage.org (enskt)

## Keldur


Bólkur:Massachusetts
Bólkur:Býir í Massachusetts
Morten Østergaard

**Morten Østergaard Kristensen** (føddur 17. juni 1976 í Aarhus) er danskur politikari. 
Frá september 2014 til oktober 2020 hevur hann verið politiskur leiðari av Radikala Vinstraflokkinum.

Morten Østergaard varð fyrstu ferð valdur í Fólkatingið í 2005. 

Eftir at Margrethe Vestager, táverandi forkvinnan í flokkinum, boðaði frá tann 31. august 2014, at hon fór at gerast limur í ES-kommissiónini í Brússel, 
tók hann við formanssessinum í flokkinum. 

Hann hevur verið útbúgvingar- og granskingarráðharri (oktober 2011 - februar 2014), skattamálaráðharri (februar 2014 - september 2014), og vinnulívs- og innanríkismálaráðharri (september 2014 - juni 2015).

## Ávisingar úteftir
*Morten Østergaard , radikale.dk
* Morten Østergaard á Facebook

## Keldur

Bólkur:Danskir politikarar
Bólkur:Fólkatingslimir
Bólkur:Politikarar úr Radikale Venstre
Bólkur:Føðingar í 1976
Hartford

**Hartford** er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Connecticut. 

Høvuðsstaðurin liggur næstan mitt í stakríkinum og samstundis miðskeiðis millum býirnar New York (í ein útsynning) og Boston (í ein landnyðing).
Hartford hevði í 2018 meiri enn 122.500 íbúgvar.

Býurin varð grundlagdur undir navninum *Newtown* í 1635-1636; men longu árið eftir, í 1637, fekk býurin nýtt navn og varð hann uppkallaður eftir Hertford í Hertfordshire í Onglandi.

Áin *Connecticut River* rennur tætt framvið býnum. 

## Myndir

Connecticut State Capitol, Hartford.jpg|Tinghúsini hjá stakríkinum Connecticut
Harriet Beecher Stowe Home.jpg|Húsini hjá Harriet Beecher Stowe.
Mark Twain House and Museum 2007.jpg|Húsini hjá Mark Twain.
Trincollchapel.jpg|Kirkjan hjá *Trinity College*
Downtown Hartford from above, 2009-12-10.jpg|Miðbýurin úr erva.
Hartford_Connecticut_Skyline.JPG|Miðbýurin og Connecticut-áin.
StateHouseSqHartford.jpg|Í miðbýnum
PrattStHartford.jpg|Gøta í miðbýnum
Charter Oak Bridge.jpg|Brúgv yvir um Connecticut-ánna.


## Kend fólk
* Harriet Beecher Stowe, rithøvundur (1811-1896) 
* Mark Twain, rithøvundur (1835-1910) 
* Katharine Hepburn, sjónleikarinna (1907-2003)
* Gene Pitney, tónleikari og tónaskald (1940-2006)

## Ávísingar úteftir
*Almenna heimasíða, hartford.gov
*Hartford, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Connecticut
Bólkur:Býir í Connecticut
Adrian Smith

**Adrian Smith** (føddur 27. februar 1957 í Hackney, Ongland) er ein enskur sangskrivari, guitaristur og tónleikari. Hann byrjaði sína sum guitari í Urchin, frá 1973 til 1980. Hann er best kendur frá tíðini sum guitari í Iron Maiden frá 1980 til 1990, og frá 1999 til idag. 

## Útgivið

### Urchin

### Iron Maiden

### A.S.A.P.

### Psycho Motel

Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1957
Iron Maiden Tónleikaútgávur

## Tónleikaútgávur

### Studiealbum
* *[[The Soundhouse Tapes]]* (demo) (1979)
* *[[Iron Maiden (album)|Iron Maiden]]* (1980)
* *[[Killers]]* (1981)
* *[[The Number of the Beast]]* (1982)
* *[[Piece of Mind]]* (1983)
* *[[Powerslave]]* (1984)
* *[[Somewhere in Time]]* (1986)
* *[[Seventh Son of a Seventh Son]]* (1988)
* *[[No Prayer for the Dying]]* (1990)
* *[[Fear of the Dark]]* (1992)
* *[[The X Factor]]* (1995)
* *[[Virtual XI]]* (1998)
* *[[Brave New World (album)|Brave New World]]* (2000)
* *[[Dance of Death]]* (2003)
* *[[A Matter of Life and Death]]* (2006)
* *[[The Final Frontier]]* (2010)

Øll album frá *[[Iron Maiden (album)|Iron Maiden]]* og til *[[Fear of the Dark]]* eru blivin remastraði og útgivin av nýggjum saman við fjølmiðlatilfari (multimediamateriale) í 1998.

### Livealbum
* *[[Maiden Japan]]* (ep) (1981)
* *[[Live After Death]]* (1985) ¹
* *[[A Real Live One]]* (1993) ²
* *[[A Real Dead One]]* (1993) ²
* *[[Live at Donington '92]]* (1994) ³
* *[[A Real Live Dead One]]* (1998) ²
* *[[Rock in Rio (album)|Rock in Rio]]* (2002)
* *[[Death on the Road]]* (2005)
* *[[Flight 666]]* (2009)

¹ *[[Live After Death]]* varð endurútgivið í 1998. Nýggja útgávan hevði eina eyka fløgu (CD) við fimm sangum. Hesir sangir vóru við á vinylútgávuni frá 1985, men ikki á tí upprunaligu CD-versjónini.

² *[[A Real Live One]]* og *[[A Real Dead One]]* vórðu sligin saman og útgivin sum *[[A Real Live Dead One]]* í 1998.

³ *[[Live at Donington '92]]* varð útgivið av nýggjum í 1998, eftirsum at uppruna útgávan bert varð útgivin í  5000 eintøkum.

### Video
* *[[Live at the Rainbow]]* (1981)
* *[[Video Pieces]]* (1983)
* *[[Behind the Iron Curtain]]* (1985)
* *[[Live After Death (VHS)|Live After Death]]* (1985)
* *[[12 Wasted Years]]* (1987)
* *[[Maiden England]]* (1989)
* *[[Up the Irons - The First Ten Years]]* (1990)
* *[[From There to Eternity]]* (1992)
* *[[Donington Live 1992]]* (1993)
* *[[Raising Hell]]* (1994)
* *[[Classic Albums: The Number of the Beast]]* (2001)
* *[[Rock in Rio (VHS/DVD)|Rock in Rio]]* (2002)
* *[[Visions of the Beast]]* (2003)
* *[[The Early Days]]* (2004)
* *[[Death on the Road]]* (2006)
* *[[Flight 666]]* (2009)

### Uppsamlingsalbum/box-set
* *[[The Story So Far (Part One)]]* (1995)
* *[[The Story So Far (Part Two)]]* (1995)
* *[[Best of the Beast]]* (1996)
* *[[Eddie's Head]]* (1998)
* *[[Ed Hunter]]* (1999)
* *[[Eddie's Archive]]* (2002)
* *[[17 Numbers by The Beast]]* (2002)
* *[[Edward the Great]]* (2002)
* *[[The Essential Iron Maiden]]* (2005)
* *[[Somewhere Back In Time - The Best Of 1980-1989]]* (2008)
* *[[From Fear To Eternity - The Best Of 1990-2010]]* (2011)
Janick Gers

**Janick Gers** (føddur 27. januar 1957 í Hartlepool, Ongland) er ein enskur sangskrivari, guitaristur og tónleikari. Hann byrjaði sína sum guitari í White Spirit, frá 1975 til 1981. Hann er best kendur frá tíðini sum guitari í Iron Maiden frá 1990 til idag. 
## Útgivið

### Gillan

### Fish

### Bruce Dickinson

### Iron Maiden

Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1957
Portland (Maine)

**Portland** er størsti býur í amerikanska stakríkinum Maine, 
Havnarbýurin liggur á amerikansku eysturstrondini, í útsynningspartinum av Maine. Høvuðssæti hjá *Cumberland County* er her í býnum.

Portland varð grundlagdur í 1623 og hevði umleið 66.400 íbúgvar í 2018.

## Myndir

DowntownPortlandMe1.jpg|Miðbýurin
Cumberland_County_Courthouse_5.JPG|Bygningurin hjá *Cumberland County*.
City_Hall_in_Portland,_ME_(2014)_IMG_1864.JPG|Gamla ráðhúsið "City Hall"
Park Street.JPG|Gomul gøta í miðbýnum.
Farmers market3.JPG|"Farmers market" í miðbýnum.
PortlandME_ExchangeSt.jpg|Býarpartur "Old Port"
Longfellow Memorial, Portland, Maine.jpg|Longfellow-standmynd
McLellan_House,_Portland_ME.jpg|Listasavn í Portland
Congress_Street,_Portland_ME.jpg|"Arts District"
Portland me waterfront.jpg|Í havnini
PWM2.JPG| Portland úr erva


## Kend fólk
* Henry Wadsworth Longfellow, rithøvundur (1807-1882)
* John Knowles Paine, tónaskald (1839-1906)
* Stephen King, rithøvundur (f. 1947) 

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða, portlandmaine.gov
*[Portland (Maine)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Portland_(Maine)), wikivoyage.org (enskt)

## Keldur


Bólkur:Maine 
Bólkur:Býir í Maine
Eirikur Simonsen

**Eirikur Simonsen** (føddur 23. mai 1994) er ein føroyskur hondbóltsleikari, ið spælir við norska felagnum Frederikshavn og fyri føroyska hondbóltslandsliðið.

## Slóðir
* Відбір на Євро-2020: хто гратиме за Фарери у матчі проти збірної України // Федерація гандболу України. (ukr.)

Bólkur:Føroyskir hondbóltsleikarar
Bólkur:Føðingar í 1994
Bruce Dickinson

**Bruce Dickinson** (føddur 7. august 1958 í Worksop, Ongland) er ein enskur sangskrivari og singer. Hann er best kendur frá tíðini í Iron Maiden frá 1981 til 1993, og frá 1999 til idag. 

## Útgivið

### Samson

### Iron Maiden

### Bruce Dickinson

Bólkur:Føðingar í 1958
Nicko McBrain

**Nicko McBrain** (føddur 5. juni 1952 í Hackney, Ongland) er ein enskur tónleikari. Hann er best kendur frá tíðini sum trummur í Iron Maiden frá 1982 til idag. 
## Útgivið

### Iron Maiden

Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1957
Clive Burr

**Clive Burr** (8. mars 1957 – 12. mars 2013) var ein enskur tónleikari. Hann er best kendur frá tíðini sum trummur í Iron Maiden frá 1979 til 1982. 
## Útgivið

### Iron Maiden

Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1957
Doug Sampson

**Doug Sampson** (føddur 30. juni 1957) er ein enskur tónleikari. Hann er best kendur frá tíðini sum trummusláari í Iron Maiden frá 1978 til 1979. 

## Útgivið

### Iron Maiden

## Keldur

Bólkur:Bretskir tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1957