open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esperanto

**Esperanto** er eitt manngjørt mál, sum L. L. Zamenhof, eygnalækni í Warszawa, í 1887 gav út í bók undir dulnevninum "d-ro Esperanto". Í bókini eru mállæra, orðalistar og tekstadømi. Zamenhof legði stóran dent á bókmentaliga týdningin, og hann týddi fleiri kend verk til esperanto, m.a. eftir H. C. Andersen og Shakespeare. 

Upprunaliga innihelt esperanto 900 orðarøtur, og við undanskoytum og eftirskoytum kundu fleiri enn 10.000 orð gerast burturúr hesum. Harafturat koma samansetingar. Síðani eru orðarøturnar øktar, og í dag er ikki óvanligt at gera nýggjar orðarøtur burtur úr orðum, sum eru felags kjarni í fleiri málum. Esperanto er eyðkent á tann hátt, at tað er sera reglufast, og hvør orðaflokkur hevur sína ending. Allar bendingar eru púra reglufastar og uttan undantøk. Td. ger -j fleirtal og -n hvønnfall. Herðingin er altíð á næstaftasta stavilsi.
Eitt dømi: 

::* *vid*'i*** "at síggja" (sagnorð)
::* ''vid'''o*** "sjón" (navnorð); vido**j** (sjónir); **la** vido (sjónin); la vido**n** (sjónina)
::* *vid*'a*** "sjónligt, sum hevur við sjón at gera" (lýsingarorð)
::* ''vid'''e*** "sjónliga, við sjónini" (hjáorð)

Føroysk lærubók í esperanto finst eftir Jeffrei Henriksen, lærara. 
Esperanto hevur framvegis undirtøku, t.d. hevur esperanto-útgávan av Wikipediu meiri enn 100.000 greinir (juni 2008).

## Keldur
## Slóðir úteftir

### Internetið
* Føroyska málnevndin  hevur drúgva grein um Esperanto
* Síða við undirvísingartilfari í Esperanto
* Esperanto - Kynning á tungumáli
* Esperanto - Nákvæm málfræði
* Esperanto - Frítt námskeið 

### Bøkur
* Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin. Læribók. Føroya Skúlabókagrunnur 1987
* Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin II. Orðalisti / Vortaro. Egið forlag 2000

Bólkur:Málfrøði
.fo

**.fo** er økisnavn hjá Føroyum.

.fo umsitingin viðlíkaheldur fo økisnøvnini.

Bólkur:Økisnavn
Bólkur:Føroyar
Ecstasy

**Ecstasy** er eitt rúsevni við kemiska heitinum **MDMA** (3,4-methylenedioxy-N-methylamphetamine). Tað er eitt tað vanligasta rúsevnið í vesturheiminum og verður oftast selt sum litaðar tablettir við ymiskum búmerkjum á. Tað er ólógligt í flestu londum.

Nýtarin kennur seg opnan, erligan, ovursælan og fær eyka orku. Ecstasy verður hildið at virka við at økja um úrskiljingina av signalevninum serotonini (og, í minni mun, noradrenalin og dopamin) í heilanum og forða fyri endurupptøku av tí. Ein vanlig dosa er 100-150 mg.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Rúsevni
Anholt

**Anholt** er mest isoleraða oyggin í Danmark. Hon liggur mitt í Kattegat, og so fjart frá øðrum landi, at tað ikki ber til at búgva á Anholt og pendla til arbeiðis ella í skúla.
Anholt er tað staðið í Danmark, har sólin skínur mest.

## Náttúra
Av tí at allur skógarvøksturin varð feldur miðskeiðis 1600-talinum, tá eitt sera kalt áratíggju var, er oyggin nú lágheiði næstan øll sum hon er - størsta lágheiði í Norðurevropa. Av tí sama er plantulívið á Anholt sermerkt. Har vaksa mest skónir og aðrar plantur, sum trívast í turki.
Meginparturin av oynni er friðað lendi. Ikki er loyvt at koyra ella ríða í lágheiðalandslagnum, men øll hava loyvi at ganga har.

## Landalæra
Oyggin er 22 km2 til støddar. Tveir teir størstu heyggjarnir á oynni nevnast *Sønderbjerg* (48 m) og *Nordbjerg* (39 m).

## Keldur
* Anholt Færgefart 

### Bøkur
* Anholts flora (2007). Forlagið Anholt.

Bólkur:Oyggjar í Danmark
Kykna

Ein **kykna** er minsta sjálvstøðuga eindin í eini livandi veru.

## Sí eisini
* Bakteria 
* Salmonella
* T-kykna

Bólkur:Kyknulæra
Bólkur:Smáverulívfrøði
Salmonella

**Salmonella** er ein ætt av stavformaðum, gramnegativum bakterium, sum elva til tyfus, paratyfus og mateitran.
Tær finnast fyrst og fremst í flogfenaði, eggum, mjólk og kjøti.

Dømi um sløg av salmonellabakterium:
* Salmonella typhi: Elvir til tyfus.
* Salmonella enterica: Elvir til mateitran.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Kyknulæra
Bólkur:Smáverulívfrøði
Boys In A Band

**Boys In A Band** er ein føroyskur rokkbólkur. Tá ið Pætur, Heri, Heini, Rógvi og Símun á heysti 2006 stovnaðu bólkin við heitinum Boys In A Band, settu teir somuleiðis gongd í eitt nýtt rák í føroyskum tónleiki. Teir vistu bara ikki av tí. Síðani hevur bólkurin verið ein av aktivastu bólkum í Føroyum. 

Boys In a Band siga seg spæla kovboyrokk, sum stutt sagt er ein blanding av aggandi gomlum bluestónleiki og spildurnýggjum rokki. Bólkurin er fullkomiliga elektriskur á palli. Eftir legendarisku framførsluna í Kagganum, har Boys In A Band spældu í sambandi við stóra AME-tiltakið, vórðu teir bókaðir til ikki færri enn tríggjar festivalar niðri í summar 2007. Teir eru somuleiðis vælumtóktir á *15 teim bestu*, hava vunnið Planet Awards fyri at vera besti nýggi bólkurin í 2006. 

## Heiður
2007 - Vunnu *Global Battle of the Bands* tónleikakappingina í Onglandi

## Keldur

* Asfalt.fo 

## Slóðir

* MySpace

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Bólkur:Planet Awards vinnari
T-kykna

Ein **T-kykna** er eitt slag av hvítum blóðkyknum og sostatt ein partur av immunskipanini. T-kyknur verða framleiddar í beinmerginum, men búnaðar í thymus (hálseitlinum), haðani heitið stavar.

T-kyknur kunnu kennast frá B-kyknum við at tær hava ein ávísan reseptor á yvirflatuni, T-kyknu-reseptorin (TCR = T Cell Receptor).

T-kyknur kunnu býtast í:
* Hjálpi-t-kyknur (TH1, TH2) senda signalir og stimbra harvið immunskipanina. Tær hava proteinið CD4 á yvirflatuni. Hesar kyknur eru álopsmálið hjá HIV-virusinum.
* Drepara-t-kyknur (TC) drepa virussmittaðar kyknur. Tær hava proteinið CD8 á yvirflatuni.

## Keldur
* *Michael T. Madigan*, *John M. Martinko*, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.

Bólkur:Kyknulæra
Bólkur:Smáverulívfrøði
Almenn ogn

**Public domain** ofta stytt *PD*, merkir almenn ogn. Tað vil siga ongin eigari og tí ongin upphavsrættur.

Bólkur:Immaterialrættur
Antibiotika

**Antibiotika** er heilivágur ímóti bakteriusmittum. Grundarlagið undir virknaðinum á antibiotika er, at tað er munur á bakteriukyknunum (prokaryotar) og vertkyknunum (eukaryotar). Tað fyrst uppdagaða antibiotikaðið var penisillin, og enn í dag eru tey ymisku sløgini av penisillini tey mest nýttu antibiotikaðini.

## Flokking
Antibiotika verða ofta flokkað í fimm bólkar eftir hvussu tey virka:
* Ávirka kyknuveggframleiðsluna:
::β-laktam antibiotika, herímillum tey ymisku penisillinini, t.d. Phenoxymethylpenisillin, Amoxicillin, Pivmecillinam
::Glykopeptidir, t.d. Vancomycin
* Ávirka proteinframleiðsluna:
::Aminoglykosidir, t.d. Gentamicin
::Tetracyklinir, t.d. Tetracyklin, Oxytetracyklin, Doxycyklin
::Makrolidir, t.d. Erythromycin, Roxithromycin, Azithromycin
::Chloramphenicol
::Fusidinsýra
* Ávirka nukleinsýruframleiðsluna:
::Quinolonir, t.d. Ciprofloxacin, Ofloxacin
::Nitroimidazolir, t.d. Metronidazol
::Nitrofuranir, t.d. Nitrofurantoin
* Ávirka folinsýruframleiðsluna:
::Sulfonamidir, t.d. Sulfamethizol
::Trimethoprim
* Ávirka kyknumembranframleiðsluna:
::Polymyxinir

* Bakteria

## Keldur

* **S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

## Sí eisini

## Slóðir úteftir

Bólkur:Heilivágur
Ribosom

Eitt **ribosom** er eitt lítið og tætt organel í kyknum sum framleiður proteinir. Ribosom eru umleið 20nm í tvørmát og eru samansett av 65% ribosomal RNA og 35% ribosomal proteinum. Ribosom týður boð RNA (mRNA) og byggjur her við eina polypeptid ketu (t.d. eitt protein) við brúk av aminosýru sum verður í verða borin út av sendi RNA (tRNA)

Bólkur:Kyknulæra
Bólkur:Smáverulívfrøði
Chloramphenicol

**Chloramphenicol** er eitt slag av antibiotika. Tað virkar við at binda til bakteriu ribosomið og forða fyri ensyminum peptidyl transferase. Tað hevur tann fyrimunin eisini at ávirka (eukaryotar) menniskjakyknur og kann tí nýtast ímóti bakterium, ið goyma seg inni í menniskjakyknum. Tað verður tó sjáldan nýtt longur í framkomnum londum, vegna sjáldsama, men álvarsliga hjáárinið blóðmangul.

## Keldur
* **S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

## Slóðir úteftir

Bólkur:Heilivágur
Makrolid

**Makrolidir** eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til bakteriu ribosomið, so tað ikki far flutt seg. Proteinframleiðslan verður sostatt steðga.

Tey týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru:
* Erythromycin
* Roxithromycin
* Azithromycin
* Clarithromycin
* Spiramycin

## Keldur
* **S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Bólkur:Heilivágur
Fusidinsýra

**Fusidinsýra** er eitt steroid antibiotika. Tað virkar við at forða fyri protein framleiðsluni. Tað er bakteriustatiskt.

## Keldur

* S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Bólkur:Heilivágur
Quinolon

**Quinolonir** eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at tarna einum ensymið, ið kallast DNA gyrase. Hetta ensym stendur fyri at vinda bakteriu kromosomið upp, sum vanliga er snúgvið saman. Tá ensymið verður tarna, sleppur RNA polymerase ikki framat DNA-streinginum, og transkriptiónin sleppur sostatt ikki í gongd.

Quinolonini, ið nú verða nýtt, hoyra til ein nýggjari undirbólk: Fluoroquinolonir.

Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
*Ciprofloxacin
*Ofloxacin
*Moxifloxacin
*Norfloxacin

## Keldur
***S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Bólkur:Heilivágur
Trimethoprim

**Trimethoprim** er eitt antibiotikum. Tað virkar við at tálma ensymið dihydrofolat reduktase (DHFR), sum er eitt týdningarmikið ensym í DNA framleiðsluni. Hetta elvir til at bakterian kemur at mangla byggisteinar til DNA, og far sostatt ikki deilt seg.

## Keldur
***S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Bólkur:Heilivágur
Sulfonamid

**Sulfonamidir** eru ein bólkur av antibiotika. Tey ávirka DNA-replikatiónina, so bakterian ikki fær deilt seg. Tey virka bakteriustatiskt.

Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
*Sulfamethizol
*Sulfamethoxazol

## Keldur
***S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

## Slóðir úteftir

Bólkur:Heilivágur
Bótólvsøka

**Bótólvsøka** ella bótólvsmessa er 17. juni. Dagurin eitur eftir einum benadiktinaramunki, Bótólvi ella Botholphus, sum seint í 7. øld grundaði eitt kleystur í Lincolnshire í Onglandi.

Bólkur:Merkisdagar
Benediktsskipanin

**Benediktsskipanin** er ein katólsk kleysturskipan, ið varð stovnað av Bænadikti úr Nursia (Benedictus) á fjallinum Monte Casino í Italia í 529.

Bólkur:Kristindómur
Nyttingnes

**Nyttingnes** er ein bygd í Flora kommunu í Noregi.
Nyttingnes liggur eystan fyri Florø. Bygdin hevur 24 íbúgvar (2007).

## Keldur

## Slóðir úteftir
*
*

Bólkur:Býir í Noregi
Heraklit

**Heraklit** (á forngrikskum *Ἡράκλειτος*, á latíni *Heraclitus*), føddur um 55 f.kr., deyður um 135 f.Kr., var grikskur heimspekingur frá Efesus, ið tá var partur av persisku ríkini.

Vit vita ikki nógv um lívi hansara. Han kallast ofta "Heraklit hin Torskildi", av tí at verk hansara einans eru til í pettum og eru ring at skilja og seta saman í heild. Man heldur at nógv av tí ið er skrívað um honom av fornum høvundum er heilaspuni grundað á brotum av verkum hansara.

Hann er kendur fyri at hava sagt, at ógjørligt er at stíga niður í somu á tvær ferðir, av tí at "alt broytist".

Bólkur:Heimspekingar
Parmenides

**Parmenides úr Elea** (á grikskum: *Παρμενίδης ο Έλεάτης*) var grikskur heimspekingur, ið livdi í 5. øld f.kr og ein av teimum allratýdningarmestu presokratisku heimspekingunum. Hann var næmingur hjá Eimeinias og grundlegði lærda akademiið í Elea, har Zeno úr Elea og Melissos úr Samos lósu. 

Einasta, ið liggur eftir Parmenides, eru nøkur brot úr yrking, ið nevnist "Um náttúruna". Vit hava bara 150 reglur - upprunaliga sigst hon at hava verið 3.000. Hon er býtt upp í 3 partar. Fyrst er inngangur, fyrri partur nevnist "Sannleikin" (*alateia*), og annar partur nevnist "Hvussu alt tykist vera" (*doxa*).

Brotini verða tulkað á tann hátt, at Parmenides helt, at í veruleikanum er einki, sum tað tykist vera - vit fata umstøður okkara skeivt - (hetta lýsir hann í *"doxa"*), og at handan alt er Sannleikin Mikli (og hetta lýsir hann í *"alateiu"*). Hendan mikla sannleika nevnir Parmenides *"einveru"*. Tessvegna er Parmenides faðirin at dualismuni. Læra Parmenidesar er hin øvugta av læru Heraklits.

Bólkur:Heimspekingar
Sokrates

**Sokrates** (470 f.Kr. - 399 f.Kr.) var grikskur heimspekingur. Hann skrivaði einki sjálvur, og vit vita bara um hann frá Platon, Aristoteles, herføraranum Xenofon og komediuskaldinum Aristofanes. Hesir menn hava ymsar fatanir av Sokratesi. Platon lýsir hann sum miklan vísmann og annars eitt stásfólk. Xenofon lýsir Sokrates sum eitt slag av vandaleysum miðalhampamanni. Aristofanes ger í komediu síni *Skýggjunum* gjøldur burtur úr Sokratesi, sum gongur og spyr býttar spurningar.

Sambært Platoni gekk Sokrates einans og spákaði runt í Athen og prátaði við fólk, og kom so líðandi inn á heimspekiligar spurningar. Sokrates helt, at vit øll innast inni eru alvitandi, og at við at spyrja spurningar, kunnu vit koma fram á hetta guddómsliga innlit, sum vit øll hava í sálum okkara. Hesin máti nevnist "more Socratico" - Sokrateski mátin. Sagt verður, at mamma Sokrates var ljósmóðir, og at Sokrates uppfataði sín spyrjandi framferðarhátt sum ein "ljósmøðrahátt", har hann fekk tankar at føðast.

Sokrates var biddari, og sambært keldum var hann ikki sørt tuflaður undir konuni Xantippu, rýmdi ofta heimanifrá undan henni. Tað verður stundum sagt um eina grussu, at hon er ein "xantippa".

Í verki Platons "Verjurøða Sokratessar", sum J.H.O. Djurhuus týddi til føroyskt, og sum skal vera Sokratessar veruliga verjurøða, nevnir Sokrates, at sín góði vinur Karifon einaferð spurdi oraklið í Delfi, um nakar var vísari enn Sokrates. Tá segði oraklið nei, og Karifon nevndi so hetta fyri Sokratesi. Sokrates undraðist stórliga á hesa framsøgn hjá oraklinum, til hann gjørdi ta niðurstøðu, at oraklið hevði rætt, av tí at Sokrates "visti, hvussu lítið hann visti", meðan fólk flest hildu seg vita nógv, tá tey í veruleikanum einki vistu.

Í árinum 399 varð Sokrates dømdur til deyðis fyri at hava "siðspilt" ungdómin í Athen, og hann varð dømdur at drekka kók av eini eitrandi plantu. Hetta gjørdi hann uttan at blunka.

Í verki sínum "Feidon", sum J.H.O. Djurhuus týddi til føroyskt, lýsir Platon gjølla, hvussu Sokrates drekkur eitrið og doyr - fyrst missir hann kensluna í fótum, so beinunum, og so víðari allan vegin uppeftir, til hann doyr. Hesar lýsingar Platons tulka summi sum lýsing av heimspeki hansara - tá sálin fer úr likaminum, gerst fræls.

Bólkur:Heimspekingar
Guy de Maupassant

**Guy de Maupassant** (1850 - 1893) var ein franskur høvundur og yrkjari sum skrivaði fleiri enn 300 stuttsøgur. Hann verður sagdur at hava skrivað bestu stuttsøgurnar á fronskum yvirhøvur. Tær eru lutligar, málsliga fullkomiligar og speiskar. Tær flestu eru sera stuttar og snúgva seg um gerandishendingar, men eru tó sálarfrøðiliga gløggar og lata nógv vera ósagt.

Ein beiggi hansara gjørdist svakur, og Guy hjálpti til við at fáa hann innlagdan; í hurðini vendi beiggin sær á og segði við Guy: "Tað eri ikki eg, sum eri tann svaki í okkara familju - tað er tú!" Maupassant fekk syfilis, tá hann var ungur, og seinni í lívinum varð hann innlagdur á sinnissjúkrahús, har hann doyði. "Horlin" er kendasta stuttsøga Maupassants - hon er um ein, sum blívur svakur - og hon varð skrivað áðrenn hann visti av, at hann hevði hesa serligu kynssjúku.

Tvær av søgum hansara hevur Jakob Jakobsen, doktari, týtt til føroyskt sum bókmentaliga roynd við ljóðfrøðiligu stavseting síni frá 1889. Tær eru "Á Hävenun" og "Tvair vinir", báðar givnar út í 1891 í lítlu bókini: *Tvär smásøvur* av Guy de Maupassant, sættar út uppá førist. Tórshavn 1891. (Bókagarður, Emil Thomsen, 1977)

Bólkur:Franskir rithøvundar
Bólkur:Franskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1850
Bólkur:Andlát í 1893
Tetracyklin

**Tetracyklinir** eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið og forða fyri binding av aminoacyl-tRNA. Harvið verður proteinframleiðslan steðgað.

Eitt av evnunum í hesum bólki eitur sjálvt tetracyklin.

Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
* Tetracyklin
* Doxycyklin
* Lymecyklin
* Oxytetracyklin

## Keldur

* **S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

## Slóðir úteftir

Bólkur:Heilivágur
Aminoglykosid

**Aminoglykosidir** eru eitt slag av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið hjá bakteriuni og forða sostatt fyri translatiónini av mRNA. Tey elva eisini til feillesing og harvið til óvirkandi proteinir.

Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
* Gentamicin
* Tobramycin
* Netilmicin
* Amikacin
* Streptomycin
* Kanamycin
* Paromomycin

## Keldur
* **S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman**, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

## Slóðir úteftir

Bólkur:Heilivágur
Edgar Allan Poe

**Edgar Allan Poe** (1809 - 1849) var ein amerikanskur dypsomaniskur høvundur og yrkjari. Hann hevur umdømið at vera heimsins ólukkuligasti høvundur. Hann menti stuttsøgutekstaslagið til størsta skaldskap og skrivaði tey bestu ummælini í Amerika í síni samtíð. Flestu søgur hansara eru sera stuttar, og hetta er tí, at hann vildi skera alt óneyðugt burtur, og einans at lýsa tað, ið hevði týdning fyri søgugongdina. Hansara stílur var at byrja við støði í øðrum, til dømis De Quincey, Feliciu Hemans, og serliga Hoffmann, og so at beina evnini hjá teimum onkran annan veg og fáa annað og meir burturúr. Eisini nevndi hann Føroyar í eini av kendastu stuttsøgum sínum, sum eitur Niður Í Meldurstreymin.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Amerikanskir yrkjarar
Franz Kafka

**Franz Kafka** (3. juli 1883 – 3. juni 1924) var kekkiskur rithøvundur av jødiskum uppruna. Hann skrivaði á týskum. Hann varð føddur og uppvaksin í Prag, Kekkia. Pápin var ein ríkur, kekkiskur keypmaður. Franz las løgfrøði, men so líðandi gjørdist tað honum ein ótolandi byrða at noyðast at vinna til lívsins uppihald við slíkum lítið avbjóðandi skrivstovuarbeiði. Hann segði tí upp og halgaði seg skrivingini burturav. Hann trúlovaðist nakrar ferðir, men gjørdist sjúkur av tuberklum og flutti á eitt sanatorium at búgva. 

Kafka var sera kenslusamur, og hopleysu romansurnar hjá honum, eins væl og trupla sambandið við pápan, oyðiløgdu til endans heilsu hansara, og "hungursárini" í Berlin eftir 1918 vóru dropin. Hann doyði í 1924. Hóast Kafka var kekki, skrivaði hann allar sínar bøkur á týskum. Sjey teirra vórðu útgivnar, meðan hann enn var á lívi. Hann skrivaði tríggjar skaldsøgur, sum allar komu út, eftir hann var deyður - "Der Prozess" kom út í 1925, "Das Schloss" í 1926 (óliðug) og "Amerika" í 1927.

## Bøkur
Upprunaheitið stendur fremst, í klombrum er danska heitið og útgávuárið, niðast verður ein bók nevnd, sum er týdd til føroyskt.
* *Das Urteil* (Dommen – 1913) 
* *Die Verwandlung* (*Forvandlingen* – 1915) 
* *In der Strafkolonie* (I Straffekolonien – 1919) 
* *Ein Landarzt* (En Landlæge – 1920) 
* *Ein Hungerkünstler* ( – 1924) 
* *Der Prozess* (*Processen* – 1925) 
* *Das Schloß* (*Slottet* – 1926) 
* *[[Amerika (skaldsøga hjá Kafka)|Amerika]]* (*Amerika* – 1927)

Ein bók hjá Kafka eru týdd til føroyskt: 
* **Umskapanin** (*Die Verwandlung*, 1912/1915), Agnar Artúvertin (fyrr: Jógvansson) týddi 2007

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Kekkiskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1883
Bólkur:Andlát í 1924
Flora kommuna

**Flora kommuna** er ein kommuna í Sogn og Fjordane fylki í Noregi. Flora kommuna fevnir um bygdirnar Norddalsfjord, Eikefjord, Brandsøy, Stavang, Høydalane, Nyttingnes, Steinhovden, Svardal og Løkkebø.  
Íbúgvaratalið tann 31. mars 2013: 11 733 fólk.

## Fólkatalsfrøði
*Íbúgvaratalið i Flora (i 1000)*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:700 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:12
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1769 text:1769
  bar:1801 text:1801
  bar:1815 text:1815
  bar:1825 text:1825
  bar:1835 text:1835
  bar:1845 text:1845
  bar:1855 text:1855
  bar:1865 text:1865
  bar:1875 text:1875
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1946 text:1946
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2006 text:2007

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1769 from:0 till: 1.889
  bar:1801 from:0 till: 2.177
  bar:1815 from:0 till: 2.303
  bar:1825 from:0 till: 2.673
  bar:1835 from:0 till: 3.431
  bar:1845 from:0 till: 3.955
  bar:1855 from:0 till: 3.955
  bar:1865 from:0 till: 4.980
  bar:1875 from:0 till: 5.018
  bar:1890 from:0 till: 5.296
  bar:1900 from:0 till: 5.707
  bar:1910 from:0 till: 6.311
  bar:1920 from:0 till: 6.315
  bar:1930 from:0 till: 6.290
  bar:1946 from:0 till: 6.685
  bar:1950 from:0 till: 6.983
  bar:1960 from:0 till: 7.591
  bar:1970 from:0 till: 8.119
  bar:1980 from:0 till: 9.103
  bar:1990 from:0 till: 10.049
  bar:2001 from:0 till: 11.350
  bar:2006 from:0 till: 11.341

TextData=
  fontsize:S pos:(40,20)
  text: Tallene er hentet fra Statistisk Sentralbyrå.


## Fjall
*Håsteinen, er eitt fjall í Flora kommunu. 

Bólkur:Fyrrverandi kommunur í Noregi
Bólkur:Kinn
Pseudovísindi

**Eitisvísindi** ella **pseudovísindi** (*pseudo-* úr grikskum, falskt) eru evni, sum verða førd fram, sum um tey hava grundarlag í vísindaligum arbeiðslagi, men ikki hava tað.

## Eyðkenni
At pseudovísindi ikki brúkar vísindaligt arbeiðslag kann vísa seg á ymiskan hátt, t.d. við at hava eitt ella fleiri av hesum eyðkennum:

* Veikleikar, trot uppá definitiónir, trot uppá neyvleika, so uppáhald illani kunnu roynast við kanningum.
* Arbeiðið søkir ikki ta frágreiðingina, sum krevur fæstar fortreytir (rakiknívur Ockhams).
* Mótstøða móti at royna uppáhaldini eftir veriligum visindaligum arbeiðshættum.
* Brúka vísindaligt mál misvísandi ella skeivt.
* Selektiv nýtsla av próvtilfari, ov stór vekt á einkulttilburðir.
* Uppáhaldini eru av slíkum slagi, at tey kunnu ikki falsifiserast.
* Øvugt próvførsla (tað, at eitt uppáhald ikki kann mótprógvast, verður tikið sum prógv fyri uppáhaldinum).
* Søkir ikki menning, broyting ella framstig innan økið.

## Keldur

Bólkur:Pseudovísindi
Rógving

**Rógving** er tá ein ella fleiri persónar sita í einum árabáti og rógva við árum. Árarnar eru festar í bátin, ofta við bandi. Talan kann vera um ymisk sløg av bátum, í føroyum er mest vanligi árabáturinin føroyski træbáturin, sum verður nógv brúktur til kappróður. Fyrr í tíðini vóru hesir árabátar vanligir til útróður, teir vóru eitt neyðugt amboð til tess at skaffa føði. Føroyingar hava klárað seg væl í ymiskum sløgum av rógving, t.d. hevur Livar Nysted sett heimsmet, tá hann saman við trimum øðrum róði frá New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir hin 31. juli 2010. Sverri Sandberg Nielsen gjørdist heimsmeistari í inniróðri fyri ung í februar 2011. Katrin Olsen luttók fyri Danmark á OL 2008 saman við Juliane Elander, tær róu í dupultum lættvekts skullara og endaðu á 7. plássi. Kappróður er tjóðaríttróttur føroyinga.

## Keldur


Bólkur:Rógving
Platon

**Platon** (á grikskum: Πλάτων) (428/427 f.Kr. – 348/347 f.Kr.) var grikskur heimspekingur. Hann æt upprunaliga Aristoklis, men varð kallaður Platon (Plàtōn), ið merkir "ennisbreiði". Hann, Sokrates og Aristoteles løgdu støðið undir vesturlendska heimspeki. Platon fekst eisini við støddfrøði, og hann stovnaði Akademiið í Athen, sum var allarfyrsti lærdi háskúlin í Vesturheiminum. 
Hann skrivaði mest samrøður, sum nevnast "sokratisku samrøðurnar", av tí at Platon nýtir Sokrates sum høvuðspersón, og kunnger umvegis hann boðskap og heimspeki sína. Verk Platons eru í høvuðsheitum støðið undir skilvísi, retorikki, støddfrøði og heimspeki sum heild.

Platon verður ofta settur upp móti næmingi sínum, Aristotelesi, hvørs heimspeki var tann øvugta av Platonsa, av tí at hon einans var støddfrøðislig og bygd á eygleiðingar.

Miðøldin var góð við Aristoteles og tók hann fram um Platon, men í Býsantiska ríkinum varð nógv granskað í Platoni.

## Platonisma
Tað at nokta materiellu kringumstøðurnar hjá okkum og tær avleiðingar, ið hetta hevur, eins og Sokrates ofta gjørdi, nevnist oftani "platonisma". Í fleiri av verkum Platons - serliga Politeiu - kemur Sokrates og vendir vanliga mátanum, sum vit fata heimin kring okkum á, og tað, vit kunnu vita, fullkomiliga á høvdið - hann avnoktar sansirnar fullkomiliga. Í verkinum *Teatetos* letur hann Sokrates siga, at slík fólk, sum trúgva á sansirnar, eru "eu a-musoi", sum merkir "glað uttan musurnar". Hetta merkir í stuttum, at tey liva uttan guddómsligan íblástur, sum í einum glotta kann vísa teimum hin hægra veruleikan.

Í holulíknilsinum kunnger Platon bæði vitanarfrøði og politikk sín. Holulíknilsið snýr seg um, at tann, sum ger seg frían av leinkjunum og fer út úr holuni og upp í sólarljósið, hann eigur at stýra samfelagnum. Tann upplýsti hevur skyldu til at fara frá tí bara at sita og filosofera, og til at stýra samfelagnum, av tí at hesin hevur "hitt háleitta innlitið". Hesir persónar nevnast "heimspekiskongar".

Bólkur:Heimspekingar
Bólkur:Grikkar
Charles Bukowski

**Henry Charles Bukowski** (16. august 1920 – 9. mars 1994) var yrkjari og stuttsøgurithøvundur úr Los Angeles, Kalifornia. Verk hansara bera sera nógvan dám av huglagnum í Los Angeles. Bukowski hevur ávirkað sera nógvar rithøvundar, og hann verður sera ofta endurgivin (eisini í Føroyum). Hann yrkti fleiri túsund yrkingar, skrivaði seks skaldsøgur og fleiri hundrað stuttsøgur. Hann útgav fleiri enn hálvtrýss bøkur.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Amerikanskir rithøvundar
Bólkur:Føðingar í 1920
Bólkur:Andlát í 1994
Dansifelagið í Havn

**Dansifelagið í Havn** varð sett á stovn í oktober 1952, og er elsta dansifelag í landinum. Tað hevði verið vanligt við føroyskum dansi í Sjónleikarhúsinum, men nøkur fólk hildu hetta vera ov óskipað og tóku seg tí saman at gera eitt rættiligt dansifelag. Tá felagið varð sett á stovn, taldi tað 20 limir. Nú eru umleið 110 limir í Dansifelagnum í Havn. Dansur er hvørt fríggjakvøld kl. 22.00 í vetrarhálvuni, frá seinast í oktobur til føstulávint. Dansifelagið í Havn skipar eisini, saman við Norðurlandahúsinum, fyri barnadansi. Hesin er somuleiðis hvørt fríggjakvøld kl. 20.00-21.00 í Norðurlandahúsinum. Dansitíðin byrjar við aðalfundinum hjá felagnum, sum vanliga er um 20. oktobur. Tá er eisini høvi hjá nýggjum limum at tekna seg.

## Nevnd
Aðalfundur í oktober. (Dagført 16/5-13).
*Formaður: Niels á Velbastað, Velbastaður
*Næstformaður, skrivari: Birgir Djurhuus, Tórshavn
*Kassameistari: Heini Mortensen.
*Nevndarlimir: Janus B. Kamban, Johild Kamban, Jóhanna Krosstein og Katrin Gullbein.

## Keldur

* Havnar Dansifelag 25 ár á baki. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 3, 1978. 

## Slóðir úteftir
* Heimasíðan hjá Dansifelagnum í Havn 
* Facebooksíða hjá Dansifelagnum í Havn
* YouTube kanal hjá Dansifelagnum í Havn

Bólkur:Dansur
Bólkur:Feløg
Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Føroyskur dansur
IKEA

**IKEA** er ein svensk handilsketa, sum er skrásett í Niðurlondum, sum selur bíligt innbúgv og búnyttur. Fyritøkan varð sett á stovn í Svøríki í 1943, tað var tann tá 17-ára gamli Ingvar Kamprad, ið stovnaði IKEA. Í januar 2008 var fyritøkan heimsins størsti møblahandil, og eigarin var tá skrásettur sum ein av heimsins ríkastu persónum.

Seinast í 1970-árunum bar til at keypa IKEA-vørur í Føroyum. Tað var ikki ein handil sum so men meiri ein sýnisgluggi fyri IKEA-vørur, har fólk kundu hyggja og síðani bíleggja sjálvi via postordra. Ongin IKEA handil er í Føroyum. 

"Góð sniðgeving skal ikki bara vera fyri tey ríku". Tað hevur í 100 ár verið hugsjónin aftan fyri deseinið hjá týska Bauhaus, danska FDB møblar og svenska Ikea. Men bara Ikea hevur megnað at selt hugsjónina til fólkið við góðum úrsliti.

## Keldur


Bólkur:Svenskar fyritøkur
Bólkur:Niðurlendskar fyritøkur
Bólkur:1943
Andorra

**Andorra** (katalanskt: *Andorra*), alment: **Prinsadømið Andorra** (katalanskt: *Principat d'Andorra*) er eitt lítið landfast land í Útsynningsevropa í eystaru Pyreneunum og hevur mark við Spaniu og Frakland.

Høgt uppi í Pyrineafjøllum, á markinum ímillum Fraklands og Spania, er lítla landið Andorra. Landið er fríríki, og stjørnarovastar eru spanski biskupurin av Uruguel í landnyrðingsspania og franski forsetin í felag. Katanlanskt er alment mál; men mong tala eisini franskt og spanskt. Einasti stóri býur í landinum er høvuðsstaðurin, Andorra la Vella.

## Navnauppruni

Navnið "Andorra" er av ókendum uppruna, men (sambært Joan Coromines) heilt vist fyrirómverskt. 

## Søga

## Politikkur

Landið verður stýrt av einum tingi (Consell General) við 28 tingmonnum, sum velja ein syndikus og tveir hjálparmenn til at hava umsitingina í hondum.

## Kommunur

Andorra hevur sjey kommunur, ið verða nevndar *comuns* (eintal *comú*):

* Andorra la Vella
* Canillo
* Encamp
* Escaldes-Engordany
* La Massana
* Ordino
* Sant Julià de Lòria

## Landafrøði

Á markinum millum Spania og Frakland er víðført fjallalendi, Pyreneurnar. Hetta eru høg fjøll, summir topparnir fara upp um 3,000 m. Í einum dali uppi millum fjøllini er eitt lítið sjálvstøðugt land, Andorra. Andorra er bert 468 ferkilometrar til ummáls. Føroyar eru tríggjar ferðir størri enn Andorra.

## Búskapur

## Fólkasamanseting

Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Andorra; umleið 88 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2011. 

### Mál

Tað almenna málið er katalanskt, men tó eru tað mong, ið tosa spanskt. Í Andorra hevur eisini spanskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.

## Mentan

## Sí eisini

## Ávisingar úteftir

## Keldur


Bólkur:Evropa
Filmseftirlitið

**Filmseftirlitið** varð formliga sett á stovn í 1976, og virkaði eftir eini lóg frá 1938 og eini kunngerð frá 1960. Eftirlitið hevði til uppgávu at meta um, um filmar, ið sýndir vórðu alment í Føroyum, vóru hóskandi. Hetta hevði við sær, at Filmseftirlitið kundi seta aldursmark á filmar, og í summum førum klippa óhóskandi brot burturúr filmum, um hetta ikki hevði týdning fyri søgugongdina.

## Keldur

**Filmseftirlitið - ein vanlig nevnd undir landsstýrinum*. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1979

## Slóðir úteftir

Bólkur:Filmur
Hestur

**Hestur** hevur fleiri týdningar:

* Hestur er ein oyggj í Føroyum. Sí Hestur (oyggj)
* Hestur er eitt djór. Sí Ross
Antipasti

**Antipasti** er italienskt fyri "forrættur" - ella rættari sagt "forrættir", av tí at vanligt nýtti formurin *antipasti* er fleirtal av *antipasto*. *Anti* merkir *áðrenn*.
Antipasti er munnbitar av t.d. pylsum, skinku, osti, oliven og breyði. Tað svarar nøkurlunda til spanska fyribrigdið tapas.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Matur og drekka
Bussleiðin

**Bussleiðin**, sum er savnaða heitið fyri býbussarnar í Havn, byrjaði í 1979. Frá fyrstan tíð var ætlanin, at eingin skuldi hava longri enn 150m at ganga til nærmasta busssteðgistaðið. Seinastu árini hevur tað verið ókeypis at koyra við Bussleiðini í Havn. Hetta var ein roynd í 2007, og árið eftir varð avgjørt at halda fram við hesi skipan. Ferðaætlanin verður býtt sundur í 5 bussleiðir og 6 skúlaleiðir. 

Í 2011 vóru 14 nýggir bussar keyptir til býbusskoyringini hjá Tórshavnar kommunu. Teir nýggju bussarnir eru betri egnaðir til barnavognar o.a. Bussarnir eru nú útgjørdir við KT-tøkni. Umframt at teldusamband er í bussinum ber til við fartelefon at síggja, hvar bussurin er.

## Bussleiðirnar
Bussleiðirnar eita 1, 2, 3, 4, 5V og 5E. Leið eitt koyrir út á Hamarin í Argjum, Landssjúkrahúsið, til Handilsskúlan, í miðbýnum og niðan á Ternurygg, leið 2 koyrir til Argja skúla, Eysturskúlan, Studentaskúlan, Inni á Gøtu, Løgmannabreyt, Hoyvíkar Skúla, Berjabrekku, miðbýin og Landssjúkrahúsið. Leið 3 koyrir til Norðasta Horn, Miðbýin, Berjabrekku, Millum Gilja, Skúlan við Løgmannabreyt, Hoyvíkar Skúla, Studentaskúlan og Eysturskúlan. Leið 4 koyrir eitt nú norður til Kollafjarðar, til Farstøðina í Havn, Handilsskúlan, Svimjihøllina, á Hálsi, Studentaskúlan, Undir Krákugjógv, Svimjihøllina, Signabø, Við Sjógv og Norðuri í Sundum. Leið 5V koyrir eitt nú til Kaldbak, Kaldbaksbotn, Sandvíkarhjalla, Hvítanes, Studentaskúlan, Norðasta Horn, Velbastað (til Frískúlan), Kirkjubø og Norðasta Horn umframt ymsastaðni í Miðbýnum. Leið 5E koyrir eitt nú til Kirkjubø, Gomlu Rætt, Velbastað, Norðasta Horn, Tekniska Skúla, Eysturskúlan, Studentaskúlan, Hvítanes, Sandvíkarhjalla og Kaldbak. Bussleiðin koyrir ikki sunnu- og haldidagar, um ikki annað er lýst, leið 5E og 5V koyra bert mánadag til fríggjadag, um ikki annað er lýst.

## Keldur

* Bussrutan byrjað... Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979

## Slóðir úteftir
*Torshavn.fo, Bussleiðin
*http://www.countrybus.co.uk/busslei.htm

Bólkur:Samferðsla og flutningur
Bólkur:Tórshavn
Tvíkilja

Ein **tvíkilja** er ein bátur við tveimum kjølum.

## Tvíkiljur í Føroyum

Í 1979 var norska tvíkiljan Hornøy frá Hammerfest í Føroyum og sigldi royndarsigling í tvær vikur. Siglt varð millum Havn, Klaksvík, Vág og Tvøroyri. Tað var Strandferðslan, sum hevði leigað Hornøy, meðan Smyril var tikin úr innanoyggjasigling í summartíðini.

## Keldur

* Bert 5 spýggibakkar til 118 ferðafólk. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979

## Slóðir úteftir

Bólkur:Skip
Káta Hornið

**Káta Hornið** (*Glade Hjørn*) er mitt í Niels Finsens gøtu í Havn við brunnin við dansandi børnum.

## Sí eisini
* *Káta Hornið* verður nevnt í songum *Leygarkvøld í Havn* eftir Ólavur Højgaard og *Káta Hornið* eftur Teiti

Bólkur:Tórshavn
Klamydia

**Klamydia** er vanlig kynssjúka, ið kemur av smittu við bakteriuni Chlamydia trachomatis. Klamydia er ein ein bakteria, sum er orsøkin til mest vanligu kynssjúkuna millum ung, eisini í Føroyum. Klamydia smittar við samlegu. Klamydiaátakið 2010 vísti, at av teimum sum lótu seg kannað, høvdu 7 % Klamydia. Líknandi kanningar aðrastaðni vísa, at millum 5 og 8 % hava Klamydia. Hildið verður, at umleið 7. hvør ungur í Føroyum antin hevur ella hevur havt Klamydia. 

Klamydia kann gera tað verri fyri kvinnuna at gerast við barn, um hon ikki fær viðgerð, umframt, at graviditetur uttanfyri lívmóðurina kann vera sera vandamikil fyri kvinnuna. Hjá monnunum hevur Klamydia ikki so álvarsligar fylgjur, hóast hon ikki verður viðgjørd, men kann verða ótespilig at ganga við. Hjá nøkrum førir hon tó til bruna í eistrunum.

Bólkur:Sjúkur
Bólkur:Kynslívsfrøði
Roskilde Festival

**Roskilde Festival** er ein tann kendasti tónleika festivalurin í Norðanlondum. Hesin festivalur hevur verið afturvendandi síðan 1971. Nógv verður gjørt burturúr honum og nógv kend nøvn eru á skránni hvørt ár. Atgongumerki til festivalin kosta 1785 kr - 2800 kr. Prísurin varierar alt eftir um tú ynskir teltpláss ella ikki. 

Í 1979 var føroyska innslagið á Roskilde-Festivalinum presturin Jóhann Nielsen, sum helt alternativu gudstænastuna ílatin føroyska troyggju og cowboybuksur. 

Heimasíðan hjá Roskilde Festival har tú kanst lesa meira um festivalin kan síggjast her. 

## Festival eftir ári

## Keldur

* Snildir sum slangur og góðvarnir sum dúgvur... Í: Myndablaðið NÚ, nr. 14, 1979. 

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Roskilde Festival kanst tú finna her. 

Bólkur:Festivalar
Ferðsluljós

### Ljóskurvar

Í Føroyum eru fýra ljóskurvar; tríggjar teirra standa á strekkinum Bøkjarabrekka – Niels Winthers gøta – Jóannesar Paturssonar gøta í Havn, og fjórða ljóskurvin er í Norðdepli.

Fyri at loysa ferðslutrupulleikar setti Tórshavnar Býráð í 1979 upp ljóskurvar uttan fyri Hotel Hafnia í Havn.

## Keldur

*Ferðsluljós. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979

## Slóðir úteftir

Bólkur:Tøknifrøði
Bólkur:Samferðsla og flutningur
Babsk

**Babsk** er ein bygd, ið liggur mitt í Póllandi umleið 75 kilometrar í ein landsynning av Warszawa og 11 kilometrar í ein útnyrðing av Biała Rawska. Bygdin liggur í landslutinum Łódź og hevur umleið 700 íbúgvar (2006).

## Ávísing úteftir
* Babsk (pólskt)

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Áarvegurin

**Áarvegurin** er í Havn og gongur frá Vaglinum oman á Kongabrúnna. Har sum Áarvegurin er, rann áður Havnará mitt gjøgnum býin, men nú rennur hon undir vegnum. Tosað hevur verið um at lata Havnará upp aftur, men tað fer at kosta mikið stríð at reinsa hana, so hon verður snøgg á at líta aftur.

Bólkur:Tórshavn
Tórsgøta

**Tórsgøta** er ein gøta mitt í Havn, har tónleikatiltøk og onnur tiltøk av og á verða hildin. Umframt at gøtan eitur Tórsgøta nevnir Tórshavnar kommuna eisini gøtuna *mentanargøtan*. Tórsgøta byrjar niðri í Vágsbotni, har sum Miðlahúsið og Hotel Tórshavn eru. 

Í gøtuni eru millum annað Gamla Meiaríið, har Tjóðpallur Føroya húsast, ungdómshúsið Margarinfabrikkin, kantinan hjá Tórshavnar Kommunu í Posthúskjallaranum, niðast í gøtuni eru Hotel Tórshavn við matstovuni Hvonn og Miðlahúsið. 

## Ólavsøkukonsertin í Tórsgøtu

Seinastu árini hevur Ólavsøkukonsertin verið hildin í Tórsgøtu. 

## Asfalt í Tórsgøtu

Tónleikatiltakið Asfalt hevur eisini verið í Tórsgøtu í fleiri ár fyrst í juni. Í 2008 var ASFALT tó avlýst. Í 2009 var Asfalt tónleikatiltakið aftur á skránni, men hesaferð tíðliga í juli. Í 2007 var eisini eitt tiltak fyri børn á Asfalt tiltakinum.

## Keldur



## Ávísingar úteftir
* Torshavn.fo, heimasíðan hjá Tórshavnar kommunu
* Tjodpallur.fo, heimasíðan hjá Tjóðpalli Føroya
* Visittorshavn.fo, heimasíðan hjá Kunningarstovuni í Havn
* Hoteltorshavn.fo

Bólkur:Gøtur í Tórshavn
Hvonn

**Hvonn** hevur fleiri týdningar.
*Hvonn er ein planta. Sí Hvonn (planta)
*Hvonn er ein matstova í Havn. Sí Hvonn (matstova)
Hvonn (matstova)

**Hvonn** er matstova á Hotel Tórshavn í Havn, sum læt upp í 2006. Matstovan er í tveimum hæddum. Ovara hæddin er ein nýmótans restauratión við modernaðari matskrá, og niðara hæddin er café um dagin og barr um kvøldið.

Matstova, café og barr eru øll roykfrí, royking er einans loyvd á terrassuni uttan fyri caféina.

## Slóðir úteftir

* Hvonn
* Hvonn á facebook

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Bólkur:Matstovur og kaffistovur í Føroyum
Bólkur:Spælistøð í Føroyum
Łódź

**Łódź** (IPA: ) er ein býur í Póllandi. Łódź hevur 706 004 íbúgvar (2014) og varð grundaður í 1332. Býarteknið hjá Łódź er ein bátur, ið peikar á navnið á býnum, ið merkir "bátur".

## Slóðir
* lodz.pl
* uml.lodz.pl
* mapa.lodz.pl

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Byin.fo

**Byin.fo** er samtak fyri dansi- og skeinkistøðini Rex, Eclipse, Manhattan, Café Natúr og Cippo, øll í Havn.

Rex og Eclipse halda til í bygninginum hjá Havnar Klubba, Café Natúr er við niðara enda á Áarvegnum, og Manhattan og Cippo húsast í sama bygningi sum matstovan Rio Bravo á horninum Sverrisgøta/Tórsgøta.

## Manhattan og Cippo
Har sum Cippo er, stóðu inntil 1980 eini sethús, nevnd húsini hjá Lamba-Jóannesi. S. H. Jakobsen radiohandil keypti húsini í 1977, og reiv tey niður í 1980 fyri at gera rúm fyri einum nýggjum bygningi. Í dag er partur av økinum, har húsini stóðu, tún framman fyri Cippo.

## Keldur
*Húsini hjá Lamba-Jóannesi niðurtikin. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1980.

## Slóðir úteftir
*Byin.fo 

Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Dansur
Bólkur:Matur og drekka
Neistin

Hondbóltsfelagið **Neistin** í Havn varð stovnað 21. mars 1931. Í apríl 2011 vunnu bæði mans- og kvinnuliðini hjá Neistanum føroyameistaraheitið. Tað ver fyrstu ferð síðan 1978, at bæði liðini hjá Neistanum vunnu føroyameistaraheitið sama kappingarár. Í februar 2013 vunnu kvinnurnar hjá Neistanum steypakappingina.

## Steypavinnarar
Steypakappingin í hondbólti hevur verið fyriskipað í Føroyum síðan 1985 fyri menn og síðan1987 fyri kvinnur. Neistin hevur vunnið steypakappingina fleiri ferðir, bæði hjá kvinnum og monnum.

### Neistin kvinnur í Steypakappingini
Besta kvinnuliðið hjá Neistanum hevur vunnið Steypakappingina í hondbólti 12 ferðir: 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2006 og 2012.

### Neistin menn í Steypakappingini
Besta mansliðið hjá Neistanum hevur vunnið Steypakappingina í hondbólti 6 ferðir: 1992, 1994, 2009, 2010, 2011 og 2012.

## Føroyameistarar

### Neistin kvinnur í FM
Besta kvinnuliðið hjá Neistanum hevur vunnið FM 38 ferðir: 1943, 1946, 1948, 1952,  1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1959, 1966, 1967, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1978, 1979, 1980,  1982,  1983,  1984,  1985,  1986,  1987,  1988,  1989,  1990,  1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 2011 og 2012. 

### Neistin menn í FM
Besta mansliðið hjá Neistanum hevur vunnið FM 8 ferðir: 1949, 1953, 1955, 1978, 2000, 2008, 2010 og 2011.

## Neistin fyrsta føroyska hondbóltsfelag sum kom víðari í Europa
Í 2011 spældi Neistin tveir altjóða dystir móti A C Latsia frá Kypros. Fyrri dysturin varð leiktur á Kypros 4. september 2011, Neistin vann tann dystin 17-30. Seinni dysturin varð leiktur í Høllini á Nabb hin 11. september 2011. Neistin vann heimadystin 37-25.
Í alt var úrslitið: Neistin – A.C. Latsia 67 – 42 (37-25) (30-17).
Næsta liðið, ið Neistin skal spæla ímóti verður Madeira, sum var nummar tvey í portugisisku deildini í 2010.
Teir sum vóru við í hópinum tá teir leiktu útidystin vóru hesir: Eirikur Magnussen, Bogi Henriksen, Jugoslav Djumich, Andrias Nielsen, Heini Hanusarson, Sjúrður K. Thomassen, Guðfinnur Thorsteinsson, Carl Herup Olsen, Finnur Hansson, Eddie Joensen, Áki Mørk, Teitur Magnusson, Rósing Rasmussen, Josef Abrahamsen, Ári Dam, Bartal T. Kamban og Jón Ludvig.

## Hópurin hjá Neistanum í Sunsetdeildini (kvinnur) 2012/13
Venjari hjá Neistakvinnum í Sunsetdeildini eru Kári Horn,  hjálparvenjari er Jákup Hanusson.
*(Plássini niðanfyri eru tilvildarlig uttan hjá málmonnunum, hetta tí at fyrimyndin til talvuna er úr fótbóltinum, og tað er ringt at finna útav, hvør ið leikar sum verjuleikari og hvør sum álopsleikari í hondbólti).*

## Hópurin hjá Neistanum í Atlantic Airways kappingini (menn)
Hópurin er dagførdir umvegis Burn Deildina 2020.

## Venjarar hjá kvinnunum
*Kári Horn
*Kári Durhuus
*Sigrun Mikkelsen 
*Birgir Hansen - til januar 2012

## Stovnarar

* Petra Rein
* Jenny Rein
* Edil Djurhuus
* Helge Michelsen
* Andreas Mouritsen
* Hanna Mouritsen
* Borghild Evensen
* Anna á Lag
* Sanna á Lag

## Keldur

* Neistin 50 ár. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 1, 1981. 

## Slóðir

Bólkur:Hondbóltur
Bólkur:Føroysk hondbóltsfeløg
Keltisk mál

**Keltisk mál**, felagsheiti fyri bæði livandi og útdeyð mál, ið einaferð rukku frá Miðeystri til Vesturevropa.

**Keltisku málini** ið framvegis verða tosað í teim "keltisku tjóðunum" í dag, eru: Tey Goidelisku tvs. Skotskt gæliskt, Írskt og Manskt; og tey Brythonisku tvs. Walisiskt, Corniskt og Bretonskt.

Søguliga var **Proto-Keltiskt** helst býtt uppí í 4 undir-ættir:

* Gauliskt og Lepontiskt, Noriskt og Galatiskt. Hesi mál vórðu einaferð tosaði í økinum frá Fraklandi til Turkalands og frá Belgia til norður Italia.

* Keltiberiskt, í forðum tosað á Iberisku hálvoynni, serliga í núverandi Portugal, Galicia, Asturias, Cantabria, Aragón og León. 

* Goideliskt, tvs. Írskt, Skotskt gæliskt, og Manskt. Teir fyrstu íbúgvarnir í Føroyum vóru sambært Dicuil írskir munkar, og talaðu hesir tí óiva goideliskt.

* Brythoniskt (eisini kallað **Brittoniskt**, **Bretskt**), tvs. Walisiskt, Bretonskt, Corniskt, Cumbriskt, tað hypotetiska Iverniskt, og møguliga eisini Piktiskt.

*
Brythonisk mál

**Brythonisku málini**, er felagsheitið fyri Walisiskt, Corniskt og Bretonskt. Hetta eru tey sokallaðu *P-keltisku* málini.

Hoyra saman við Goidelisku málunum, tey sokallaðu *Q-keltisku* málunum, til Keltisku málættina.

 

Grein um brytoniskt finst á enskum; vel *English* vinstrumegin

Bólkur:Mál í Evropa
Bólkur:Keltisk mál
Andrew W. Sloan

**Andrew William Sloan** (føddur 1896), sonur William Gibson Sloan, gjørdist eins og pápin, trúboðari fyri Brøðrasamkomuna í Føroyum.

Sloan, Andrew W.
Sloan, Andrew W.
Sloan, Andrew W.
Kirkjuliga Heimamissiónin í Føroyum

Hin **Kirkjuliga Heimamissiónin**, (fyrr *Indre Mission*) er tann størsta vekingarrørslan innanfyri fólkakirkjuna við missiónshúsum í flestu størru bygdum. 

Heimamissiónin er eisini, við síðuna av Brøðrasamkomuni, tann størsta kristna  leikmannarørslan í Føroyum. 

Í 1904 kom fyrsti trúboðari frá donsku Indre Mission til Føroya. Í 1921 varð eitt ráðgevandi samfelagsráð sett á stovn fyri Heimamissiónina í Føroyum og í 1990 gjørdist Heimamissiónin sjálvstøðug. 

## Heimamissiónin hevur í dag serliga trý høvuðsøki:

* Heimamissión
* Sjómansmissión 
* Útimissión

Heimamissiónin
Ryving-Jensen

**Ryving-Jensen** danskur trúboðari hjá Indre Mission (Heimamissiónini) í Føroyum.

Bólkur:Trúboðarar í Føroyum
Oskar Hermannsson

**Oskar Hermannsson** (føddur í 1920 í Vestmanna, deyður í 1995) var føroyskur rithøvundur og yrkjari.

Oskar Hermannsson búði í Tórshavn, har hann starvaðist sum prentari og var ritstjóri á jólablaðnum Følv 1940-1979 og ritstjóri á Glugganum 1957-1959. 

Hann yrkti m.a. *Beinta* til lag eftir C. Wahl, og hesin barnasangurin er at finna á plátuni *Annika og Jógvan* við Anniku Hoydal og Jógvani Telling. Eisini hevur hann yrkt sangtekstin "Skiparin lítli".

Hann skrivaði og myndprýddi eisini í Míni jólabók. 

Føroyski barnabókarithøvundur, teknari og listamaður Bárður Oskarsson er abbasonur Oskar Hermannsson.

## Útgávur
* 1955 - *Tussarnir á tussatindum* í Míni jólabók
* 1956 - *Ein summarseiður* í Míni jólabók
* 1961 - *Skinnflugan* í Míni jólabók
* 1982 - *Dalatussar* í Míni jólabók
* 1983 - *Ímillum hest og manna* í Míni jólabók
* 1984 - *Skinnflugan Grindalokkurin Eiturkoppurin* í Míni jólabók
* 1992 - *Undir tussafjøllum* 

## Heiður
* 1993 - Virðisløn M. A. Jacobsen fyri mentanarlig avrik.

## Ávísingar úteftir
*Oskar Hermannsson , bokaklubbin.fo

## Keldutilfar

Bólkur:Tónleikarar
Bólkur:Rithøvundar
Einar Waag

**Einar Waag** er navnið á tveimum monnum handan Føroya Bjór.

**Einar Waag eldri** (føddur 29. juni 1894) tók fyritøkuna eftir faðir sín, Símun í Vági. Nú eigur sonur hansara, **Einar Waag yngri**, fyritøkuna, eftir at bróðurin Heini Waag hevur valt at selja Einari sína helvt (ár 2008).

## Keldur

* Í føðingardegi hjá Einari. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1984

## Slóðir úteftir
### Greinir

* Í føðingardegi hjá Einari. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1984

Bólkur:Føroysk vinnulívsfólk
Hests kirkja

**Hests kirkja** er ein kirkja í bygdini Hestur á Hestoy. Hon varð vígd 2. hvítusunnudag 5. juni 1911 av Fríðriki Petersen, prósti.

Á fundi í kirkjuráðnum fyri Kirkjubøar sókn í 1908, viðmælir ráðið einum ynski frá bygdarfólkinum í Hesti um at fáa nýggja kirkju. Hetta fæst at vita úr fundarbókini, og helst er farið í holt við arbeiðið beinanvegin, tí longu tvey ár seinni,  í 1910 er kirkjan liðug.
Hestmenn valdu Rasmus Lemvig til formann fyri grótarbeiðinum. Hann varð løntur av kirkjugrunninum, men avgjørt varð millum hann og bygdarmennirnar, at lønin skuldi falla til kirkjuna. Fyri henda pening varð ljósakrúna keypt. Annars var alt annað arbeiði sjálvboðið.

Magnus Jacobsen arkitektur í Havn, vanliga nevndur Magnus á Kamarinum, teknaði kirkjuna. Kirkjan, sum er bygd dygst við bakkatrom, norðan fyri Kvíggjará, er laðað av gróti uttan og klødd við timbri at innan og er, máld uttan, 12x24 alin.

Tað sigst, at kirkjan er laðað av 7777 steinum. Laðingin sæst tó ikki, tí kirkjan er pussað uttan. Uttan er kirkjan hvíttmálað við svartari grund og hevur reytt asbesttak. Tornið er hvítt og reytt og er bygt í píll.

## Sí eisini
*Hestur (oyggj)

## Keldur

* J. P. Gregoriussen, Yngru Hválvirkjurnar
* Nybo, Poul: Hests kirkja 75 ár. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 1, 1986

Bólkur:Kirkjur í Føroyum
Bólkur:Føroyska Fólkakirkjan
Bólkur:Hestoy