open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl Martell

**Karl Martell** ( – 22 oktoburr 741), *Martell* eitt eyknevni, ið á fornfronskum merkir "Hamarin", var ein frankiskur politiskur og hernaðarleiðari, sum Hertogi og Prinsur av Frankunum og Major Domus fyri Merovingiska kongin, var í roynd og veru valdsharri yvir frankunum frá 718 til hann doyði í 741. Hann var sonur Pepin av Herstal og eina aðalskvinnu, ið kallaðist Alpaida. Tað eydnaðist Karl at blíva eftirmaður pápa sín við at gerast veruliga maktin handan trónuna í frankiskum politikki. Við at taka um endan og framhalda ætlanir faðir síns, endurreisti hann sentralisera ríkisvald í Frankia og byrjaði røðina av herferðum, sum aftur gjørdi frankar til óreingiligu valdsharrarnir yvir øllum Gallia. Sambært nær-samtíðar kelduni, *Liber Historiae Francorum*, Var Karl ein hermaður, var sjáldsama effektivur í bardaga".

Hann er best kendur fyri at steðga innrásini hjá Umayyad kalifatinum av Akvitania, við at vinna slagið við Tours og Poiters í 732.Um Hetta mundi átti Umayyad kalifati tað mesta iberisku hálvoynni. Við sínum herferðum verður Karl hildin at hava havt ein týðandi leiklut í stovnani av frankisku lensskipanini.

At endanum av sínum stjórnarskeiði, býtti Karl Frankia ímillum sínar synir, Karloman og Pepin tann lítla. Karloman gjørdist fyrsti kongur av karolinga ættini. Sonur Pepin tann lítla, Karlamagnus, abbasonur Karl, víðkaði frankiska kongaríkið og gjørdist fyrsti keisari í vesturevropa síðani fallið av rómverjaríkinum.

## Bakgrund
Karl, seinni kallaður "Martel" ("Hamarin") í krýnikum, var sonur Pepin av Herstal og hjákonu síni Alpaida. bróður hansara Childebrand, bleiv seinni *dux* (tvs., *hertogi*) av Burgund.

Eldri søguskrivingar lýsa vanliga Karl sum "óskilgitnan", men skeringslinjan millum hústrúir og hjákonur var ikki týðilig í Frankia í 8. øld. Tað er ikki ósannlíkt at ákæran um "óskilgiting" stavar frá ynskinum hjá Plectrud, Pepinsa fyrstu konu, um at hennara avkom skuldi arva Pepinsa vald.

Á Karlsa døgum var tað vorðið so, at Merovingarnir lótu vald frá sær til ríkishovmeistari, Major Domus, ið stýrdi ríkiskassanum, býti út jørð og ymisk forrætindi í kongsins navni. Faðir Karl, Pepin av Herstal, hevði samlað frankiska kongsríkið við at hertaka Neustria og Burgund. Pepin var hin fyrsti at kalla seg Hertogi og Prinsur yvir Frankunum, ein tittul, ið seinni bleiv nýttur av Karl.

## Keldur

## Bókmentir

* Bachrach, Bernard S. *Early Carolingian Warfare: Prelude to Empire*. University of Pennsylvania Press, 2001.

* Creasy, Edward, G. L. Strauss, and Charles King. *Charles Martel & the Battle of Tours*. Leonaur, 2018.

* Fouracre, Paul. *The Age of Charles Martel*. 1st ed. Routledge, 2000.

* James, Edward. *The Franks*. Blackwell Publishers, 1988.

* Nicolle, David, and Graham Turner. *Poitiers AD 732: Charles Martel Turns the Islamic Tide*. Osprey Publishing, 2008.

* Riché, Pierre. *The Carolingians: A Family Who Forged Europe*. Translated by Michael Idomir Allen. University of Pennsylvania Press, 1993.
Sjóvarmálanum

**Sjóvarmálin** er miðalhæddin á sjónum í mun til eina hóskandi yvirflatutilvísing.  Sjóstøði verður nýtt sum tilvísing til hæddina á landafrøðiligum lutum á landi, t.d.  hæddin á fjøllum lýst í metrum yvir sjóvarmálanum.  Men nágreinilig máting av sjóvarmálanum er fløkt og trupul.  Tilvísingarmørkini kunnu eisini broytast við tíðini, antin orsakað av broytingum í sjóvarmálanum ella landgrunninum ella niðurgongd.
European Broadcasting Union

**European Broadcasting Union** (*Á [[Føroyskt mál|føroyskum]]: Evropeiska Kringvarpssamgongan; á [[Franskt mál|fronskum]]: Union européenne de radio-télévision, *'UER**; á [[Enskt mál|enskum]]: European Broadcasting Union, **EBU**') er ein altjóða felagsskapur, sum savnar ymiskar almennar og privatar aktørar á kringvarpsøkinum á landsstøði og sum rekur Eurovision og Euroradio rásirnar.
Aki-Matilda Høegh-Dam

**Aki-Matilda Tilia Ditte Høegh-Dam** (fødd 17. oktober 1996 í Hillerød) er grønlendskur politikari (Naleraq). Tíðliga hevur hon verið limur í grønlendska javnaðarflokkinum Siumut.

Saman við Aaja Chemnitz hevur Aki-Matilda umboðað Grønland á Fólkatingi síðan 2019. Hon fekk 3.467 persónligar atkvøður á fyrsta sinni. Tá hon varð afturvald í 2022, næstan tvífaldaði hon persónliga atkvøðutal sítt og fekk 6.655 atkvøður, sum svarar til ein triðing av øllum atkvøðunum á valinum. Í 2023 stillaði hon upp til formansvalið í Siumut, men tapti.

Tíðliga í februar mánaði í 2025 meldaði hon seg úr stjórnarflokkinum Siumut.
Seinni boðaði hon frá, at hon var farin úr flokkinum Siumut yvir í grønlendska loysingarflokkin Naleraq, sum hon fór at umboða í Fólkatinginum framyvir. Tann 10. februar 2025 hevði  hon meldað seg inn í flokkin Naleraq. Samstundis boðaði hon frá, at hon ætlaði sær at stilla upp fyri Naleraq á valinum til landstingið, 11. mars.

Á valinum til grønlendska landstingið (Inatsisartut) 11. mars 2025, fekk hon 2.954 persónligar atkvøður. Tað vóru meira enn dupult so nógvar atkvøður sum formaðurin í loysingarflokkinum Naleraq, Pele Broberg, fekk á valinum.
Frammanundan valinum hevði hon boðað frá, at hon fór at taka seg úr danska Fólkatinginum, um hon varð vald i ta grønlendska, Inatsisartut.

## Slóðir úteftir
*Aki-Matilda Høegh-Dam, ft.dk
*Aki-Matilda Høegh-Dam melder sig ud af Siumut, knr.gl, 7. februar 2025
*I dag kl. 12:21 - Dobbeltmandatet er en realitet for Aki-Matilda Høegh-Dam, dr.dk

## Keldur




Bólkur:Grønlendskir politikarar
Bólkur:Kvinnur í politikki
Bólkur:Føðingar í 1996
Pele Broberg

**Pele Broberg** (//; føddur 3. november 1972 í Keypmannahavn) er grønlendskur flogskipari, politikari (Naleraq) og fyrrverandi ráðharri (*naalakkersuisoq*).

Millum 2018 og 2022 hevur hann verið fleiri ferðir ráðharri í grønlendska landsstýrinum (Naalakkersuisut).
* landsstýrismaður í fíggjarmálum: 15. mai 2018 – 10. september 2018
* landsstýrismaður í uttanríkismálum: 23. apríl 2021 – 27. september 2021
* landsstýrismaður í vinnumálum: 27. september 2021 – 4. apríl 2022

Síðan 25. juni 2022 er hann formaður í grønlendska loysingarflokkinum Naleraq.

Á valinum til grønlendska landstingið, 11. mars 2025, fekk hann 1.254 persónligar atkvøður.

## Slóðir úteftir
* Skulu gevast at tosa danskt í tinginum, in.fo, 7.08.2024
* Pele Broberg er formand for Grønlands selvstændighedsparti: Om tre år er vi ude af kongeriget, hvis jeg får min vilje, altinget.dk, 21. januar 2025 
* Han er Grønlands hårdeste forkæmper for selvstændighed, Berlingske, 24. jan. 2025

## Keldur




Bólkur:Grønlendskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1972
Akershus fylki

**Akershus** er eitt fylki í Norra. Frá 2020 til 2023 hevur Akershus verið ein partur av táverandi fylkinum Viken, har Østfold, Akershus og Buskerud vórðu løgd saman í eitt. Núverandi Akershus fylki varð stovnað hin 1. januar 2024. Í fylkinum búgva áleið 728 túsund fólk. 

Fylkið hevur mark við Innlandet, Buskerud, Oslo, Østfold og Svøríki. 
Fyrisitingarsætið hjá Akershus fylkinum er í Oslo, sum er ikki partur av fylkinum.

## Kommunur í Akershus
Tað finnast 21 kommunur í Akershus fylke.

## Myndir

Mynd:Baerum_panorama_IMG_8405.JPG|Bærum
Mynd:NOVA_Spektrum_Bygg_04_1920.jpg|Lillestrøm 
Mynd:Cambrosiluran_IMG_7875_Skaugumaasen_Asker_Norway.JPG|Skaugumsåsen
Mynd:Utsikt_fra_skaugumsåsen.jpg|Asker kommuna
Mynd:Storgata_Jessheim.jpg|Jessheim


## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan: akf.no 
* Statsforvalteren i Akershus

Bólkur:Fylkir í Noregi
Jens-Frederik Nielsen

**Jens-Frederik Nielsen** (føddur 22. juni 1991) er grønlendskur badminton-leikari og politikari. 
Síðan 8. juni 2020 er hann formaður fyri grønlendska flokkin Demokraatit.
Hann hevur verið landsstýrismaðurin við ráevnis- og arbeiðsmarknaðarmálum í grønlendska landsstýrinum frá 29. mai 2020 til 8. februar 2021.

Á valinum til grønlendska landstingið (Inatsisartut), 11. mars 2025, fekk hann við 4.850 persónligum atkvøðum flestar atkvøður av øllum, og svarar hetta til 17 prosent. Demokratarnir yvirhøvur fingu meir enn 30 prosent av atkvøðunum og harvið er Demokraatit størsti flokkur í nývalda landstinginum.

## Slóðir úteftir
* Oyggjaleika-gullvinnari vann grønlendska valið, in.fo, 12.03.2025
* Vinnarin í Grønlandi fer at søkja felagsskap í stjórnarsamráðingum, in.fo, 12.03.2025
* Jens-Frederik Nielsen vil søge fællesskabet i koalitionsforhandlinger, sermitsiaq.ag, 12.03.2025

## Keldur




Bólkur:Grønlendskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1991
Edvard I av Portugal

**Edvard av Portugal** (1391–1438) var ellivti kongurin í Portugal, annar kongurin í Aviz-ættini.  Stjórnartíð hansara vardi í fimm ár, millum 1433 og 1438. Við varhuga av at varðveita minnið um fólkið og kongsríkið, skrásetti hann sjálvur siðvenjurnar og gav Fernando Lopes boð um at skriva søguna hjá forfedrum sínum.

D. Duarte málføri varð føddur í Viseu 30. oktober 1391. Hann var sonur Jóhannes I av Portugal og Filipa av Lancaster. Eftir kongligari føðingarskipan skuldi hann ikki vera arvingur til portugisisku trónuna, men við deyða eldra beiggja síns í 1400, gjørdist hann eftirmaður D. Jóhannes I.
Í 1408 stovnaði D. Jóhannes í dómstólunum í Évora húsini hjá D. Duarte prinsi.  Meðan hann enn var ungur, varð D. Edvard kallaður av pápa sínum at hjálpa honum at stýra, tí D. Jóhannes var miðvísur í útbyggingarpolitikkinum hjá kongsríkinum.

Í 1415 varð hann riddari, saman við brøðrunum D. Pætur og D. Henrique.  Sama ár fór ein stórur floti avstað úr Tagus fyri at hertaka Ceuta.  Nakrir av teimum týdningarmestu limunum í ættarliðnum fylgdu við, umframt at prinsarnir D. Duarte, D. Pedro og D. Henrique, og D. Jóhannes I sjálvur varð hertikin Ceuta 22. august sama ár.

Arvingurin fekk dagligu uppgávurnar at stýra kongsríkinum, eitt nú rættarmál, fíggjarmál og fyrisiting.  Á hernaðarøkinum umskipaði hann rekruteringina her. Hann framleiddi lóggávu, skrivaði undir konglig brøv millum 1431 og 1432 og kunngjørdi tilsamans 26 fyriskipanir.
Betrideildin 2018

**Betrideildin 2018** var tann 76. sesongin í ovastu fótbóltsdeildini í Føroyum hjá monnum. Deildin er uppkallað eftir Bankafelagnum Betri av sponsorávum. HB var forsvarandi meistari, felagið vann sítt 23. føroyameistaraheitið í 2018.

## Lið

07 Vestur endaði á 10. plássið í undanfarnu sesong og fluttu tí niður í 1. deild.

Í staðin fluttu vinnarin av 1. deild, ÍF, upp í Betrideildina.

### Samandráttur um liðini

## Landskappingaryvirlit

## Úrslit

Kappingarætlanin hevði 27 leikumfør. Hvørt lið spældi tríggir dystir móti hvørjum mótstøðuliði í tilvildarligari raðfylgju. Í minsta lagi ein dystur skuldi spælast heima og í minsta lagi ein úti. Restin av heimadystunum vóru býtt tilvildarliga millum tey fimm liðini, ið endaðu á fimm av teimum ovastu plássunum árið fyri.

### Vanligir heimadystir

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

### Eyka heimadystir
Spinosaurus

**Spinosaurus** er ein tvíbeintur dinosaurur, sum livdi í miðkritatíðini, í tí , sum nú er Norðurafrika .



*
Anastasia Startsjenkova

**Anastasia Mikhailovna Startsjenkova** (russiskt: Anastasia Mihailovna Старченкова; fødd 1983, Kaluga, Sovjetsamveldið) er ein russiskur filmsummælari og filmsfólk. Hon er viðurkendur vinnuserfrøðingur.

Hon las filologi á Kaluga ríkisháskúlanum, men eftir fyrsta árið flutti hon til Moskva, har hon fór inn á filmsfrøðideildina á VGIK (Alrussiska filmsháskúlin), og tók prógv í 2009. Frá juli 2008 til november 2013 arbeiddi hon á Lenoblkinovideo. Hon arbeiddi eisini í umleið eitt ár í Biografklubbanum hjá Vinzavod. Sum týðari samstarvaði hon við forlagið Amphora, og arbeiddi serliga við bókunum Skrímslasýningin: Ein mentanarsøga um ræðslu (eftir David J. Skal)  og Michael Jackson. Myndprýdd ævisøga. 

Síðani juli 2014 framleiðandi stjóri og stjóri fyri filmsbýti í filmsbýtisfelagnum Exponenta Film, sum er ein av leiðarunum á filmsmarknaðinum í Russlandi  og SNG-londunum.
## Keldur


## Slóðir úteftir
*Almenna heimasíðan

Bólkur:Føðingar í 1983
Bólkur:Vinnulívsfólk
Bólkur:Týðarar
Dánjal Vestergaard

Dánjal Hohloch Vestergaard is a Faroese footballer born on August 5, 2003, making him 21 years old as of May 2025. He plays as a goalkeeper for the U21 team of NSÍ Runavík, a football club based in the Faroe Islands. His primary position is goalkeeper, and he is right-footed. transfermarkt.com

In addition to his football career, Dánjal studied at Tekniski skúli í Klaksvík and previously attended Skúlin við Løkin. He resides in Saltangará, Faroe Islands, and is married to Vanessa Hohloch Vestergaard.

Dánjal maintains an active presence on social Ótýttmedia. On Instagram, he shares glimpses of his life and interests. instagram.com
Ngerulmud

**Ngerulmud** er høvuðsstaðurin í Kyrrahavsoyggjatjóðini Palau og liggur í statinum Melekeok. Við færri enn 300 íbúgvum er tað minsti høvuðsstaðurin í einum fullvaldum stati í heiminum.

Bólkur:Oyggjar
Wallis- og Futunaoyggjar

**Wallis og Futuna** er eitt franskt uttanlandsøki í suður Kyrrahavinum. Hann er samansettur av trimum høvuðsoyggjunum Uvea, Futuna og Alofi og fleiri smærri síðuoyggjum. Høvuðsstaðurin er Mata-Utu á Uvea.

Uttanlandsøkið er býtt sundur í tey trý kongsríkini Uvea, Alo og Sigave, av teimum er bara Uvea býtt sundur í øki; í Alo og Sigave eru næstu smærri fyrisitingareindir bygdirnar.

## Keldur


Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Bólkur:Polynesia
Bólkur:Frakland
Betri Trygging

**Betri Trygging** ella (BT) er felag, ið rekur tryggingarvirksemi í Føroyum. Ofta millum manna kallað "Tryggingin". Forstjóri í felagnum er Ingunn Eiriksdóttir. Í dag starvast umleið 100 fólk á BT. Høvðusskrivstovan hjá felagnum er á Kongabrúnni í Havn. Umframt høvuðsskrivstovuna hevur BT deildir í Sandavági, Saltangará, Klaksvík og á Tvøroyri. 

**Søga**

Betri Trygging (BT) varð stovnað í 1940 og kallaðist tá *Tryggingarsambandið Føroyar*. Áðrenn 1940 vóru tað serliga donsk tryggingarfeløg og onnur tryggingarumboð uttanlands, ið høvdu tryggingar í Føroyum. Sambandið við hesa partar varð kvett við byrjan av seinna heimsbardaga og førdi tað til, at Tryggingarsambandið Føroyar varð sett á stovn. Hetta hendi við eini bráðfeingis kunngerð frá 17. juni 1940 og fór at virka 1. juli 1940. Tryggingarsambandið varð skipað sum eitt sínámillum tryggingarsamtak, ið fekk einkarrætt til trygging av føroyskum ognum ella øðrum virðum, tó lívstrygging undantikin. Feløgini Føroya Vanlukkutrygging, Føroya Brunatrygging og Krígstryggingin fyri føroysk fiskifør vóru tikin við í "nýggja" samtakið. Tó vóru onnur feløg, ið fingust við tryggingarvirksemi (t.d. Føroya Samvirkandi Sjótryggingarfelag, Suderø gensidige Forsikringsforening for Motor både til Fiskeribrug og P/f Trygd), ið ikki fingu loyvi at tekna nýggjar tryggingar aftan á 1. januar 1943.

Í 1997 varð einkarrætturin hjá Tryggingarsambandinum at tekna tryggingar avtikin. Hetta hevði við sær, at Tryggingarsambandið skuldi kappast við onnur tryggingarfeløg. Framvegis var ikki loyvi hjá útlendskum tryggingarfeløgum at tekna tryggingar í Føroyum.

Í 1998 valdu deildirnar í Tryggingarsambandinum at leggja saman í eitt sínámillum felag. Felagið skifti tí navn til Tryggingarfelagið Føroyar S/F. 

1. juli 2003 varð bygnaðurin aftur broyttur, soleiðis at sínámillumfelagið Tryggingarfelagið Føroyar varð broytt til eitt samtak. Tryggingarvirksemið varð skilt út í partafelagið Tryggingarfelagið Føroyar P/F, ið er eitt dótturfelag hjá TF Holding P/F.

Í 2007 stovnaði TF eitt pensjóns- og lívstryggingarfelag, ið verður nevnt Betri pensjón.

Í apríl 2011 keypti TF Holding 70% av føroyska partinum av Eik Banka frá Finansiel Stabilitet. Eik Banki var komin í fíggjarligar trupulleikar av fíggjarkreppuni, sum herjaði frá heystinum 2008. Tað var serliga tann danski parturin av Eik Banka, sum var skyldin í fallinum av Eik Banka. Hini 30% av Eik Banka eigur Finansiel Stabilitet enn.

Í 2017 skiftir felagið navn til Betri Trygging (BT).
Gregg Binkley

**Gregg Binkley** (føddur 20. mars 1963) er amerikanskur sjónleikari og skemtari.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Gregg Binkley Online
* Gregg Binkley á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1963
AFC

Upprætta fótbóltssamgongan **AFC** (**Asian Football Confederacion**) er ein paraplyfelagsskapur fyri ásia fótbóltssersambond.
Ò

**Ò**, ella **ò**, er ein bókstavur sum verður nýttir av hesum stavrøðum: katalanska, emilianskt-rómónlskt, lombard, oksitanskt, kasjubiskt, sardinskt, skotskt gæliskt og tí vietnamesiska.

Bólkur:Bókstavir
George Wendt

**George Robert Wendt, Jr.** (føddur 17. oktober 1948; d. 20. mai 2025) var amerikanskur sjónleikari og skemtari.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* George Wendt á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1948
Seinasta paradís á jørð

**Seinasta paradís á jørð** er ein føroyskur filmur eftir Sakaris Stórá úr 2025. Høvuðsleikarar í filminum eru Sámal H. Hansen, Bjørg B. Egholm, Bjørn M. Mohr. Filmurin er framleiddur í Føroyum. 

## Slóðir úteftir
* Seinasta paradís á jørð - Internet Movie Database 

Bólkur:Føroyskir filmar
Bólkur:Sakaris Stórá
Š

**Š**, ella **š**, er ein bókstavur í tí kekkiska, slovakiska og slovenskt stavraðnum.

Bólkur:Bókstavir
Encanto

***Encanto*** er ein amerikanskur Disney-3D animatiónsfilmur frá 2021. Hann er hin 60. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney.

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Bólkur:Disney animatiónsfilmar
Duolingo

**Duolingo, Inc.** er ein amerikansk fyritøka, sum marknaðarførir eina app til at læra mál á netinum.  Fyritøkan varð stovnað av guatemalska-amerikanaranum Luis von Ahn og sveisiska-amerikanaranum Severin Hacker í 2011.

## Leinkjur uttanífrá
* Almenna heimasíðan

Bólkur:Telduspøl
Bólkur:Mál
Bólkur:Internetið
Júlía Svyrydenko

**Júlía Svyrydenko** (fødd 25. desember 1985 í Tjernihiv) er Ukraina politikari. 
Forsætismálaráðharri síðani 17. juli 2025.

## Slóðir úteftir

Bólkur:Føðingar í 1985
Shrek

***Shrek*** er ein amerikanskur teknifilmur frá 2001, leikstjórnaður av Andrew Adamson og Vicky Jenson. Høvuðsleiklutirnir verða spældir av Mike Myers, Eddie Murphy, Cameron Diaz og John Lithgow.

## Tey leikandi
* Mike Myers sum Shrek
* Eddie Murphy sum Donkey
* Cameron Diaz sum Princess Fiona
* John Lithgow sum Lord Farquaad
* Vincent Cassel sum Monsieur Hood
* Conrad Vernon sum Gingerbread Man
* Chris Miller sum Geppetto/ Magic Mirror
* Cody Cameron sum Pinocchio / The Three Little Pigs
* Simon J. Smith sum Three Blind Mice
* Christopher Knights sum Three Blind Mice and Thelonius
* Aron Warner sum Big Bad Wolf
* Jim Cummings sum Captain of the Guards

## Keldur

## Slóðir úteftir
* 
* 
* 

Bólkur:2001 filmar
Bólkur:Ensktmæltir filmar
Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Tony Little

__NOINDEX__**Anthony** "**Tony**" **Little** (føddur 16. september 1956) er amerikanskur sjónleikari og skemtari.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Tony Little Online
* Tony Little á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1956
Austrian Empire

**Keisardømi Eysturríki** *(Týskt:* **''Kaisertum Österreich**)'' var eitt land í Evropa frá 1804 til 1867
Hjálpt sjálvmorð

**Hjálpt sjálvmorð** ella **læknahjálpt sjálvmorð** er tann prosessur, har ein persónur við hjálp frá heilivágstørvandi starvsfólki tekur stig fyri at enda sítt lív.

Tað er lógligt undir ávísum umstøðum í ávísum londum, millum annað Belgia, Kanada, Luksemborg, Niðurlond, Nýsæland, Eysturríki, Portugal, Sveis, Spania, og partar av Avstralia og USA.

Stjórnarskipanardómstólar í Kolombia, Ekvador, Estland, Italia og Týskland hava loyvt hjálpt sjálvmorð, men teirra parlament hevur enn ikki samtykt lóggávu ella reglugerð fyri praksis.

## Sí eisini
* Deyðshjálp
* Eutanasi
* Sjálvmorð
* Rætturin at doyggja
* Virðilig deyð

## Keldur


Bólkur:Deyðsorsøkir
Eutanasi

**Eutanasi** er at við læknaligi viðgerð valda ella stuðla til, at ein sjúklingur doyr, eftir umbøn frá sjúklinginum sjálvum ella næsta avvarðandi.

Eutanasi er lóglig í Belgia, Kanada, Ekvador, Kolombia, Luksemborg, Niðurlond, Nýsæland, Portugal, Spania og í nøkrum statum í Avstralia.

## Sí eisini
* Deyðshjálp
* Hjálpt sjálvmorð
* Rætturin at doyggja
* Virðilig deyð

## Keldur


Bólkur:Deyðsorsøkir
Brøðrarørslan

Brøðrarørslan (ikki skal blandast saman við Moravisku kirkjuna ella Bøhemisku Brøðrasamkomurnar, Mennonitisku Brøðrasamkomurnar ella Brøðrasamkomuna) er ein fríkirkjurørsla, sum hevur sín uppruna í 19. øld. Lokalu samkomurnar eru sum heild sjálvstøðugar, men tætt knýttar at hvørjum øðrum í læru og praksis. Um allan heimin hevur rørslan umleið eina millión limir; í Týsklandi er talið av tilhaldarum mett at vera millum 40.000 og 45.000. Í 1942 løgdu nakrar av týsku samkomunum seg saman við baptistunum og stovnaðu Sambandið av evangeliskum fríkirkjum (BEFG).

Brøðrarørslan stavar frá írskum húsabólkum, sum hittust í 1820-árunum til bíbliulestur og samkomu í væntu av Jesu seinnu komu. Tað vildu teir gera óheftir av nakrari kirkju ella kirkjusamkomu, og løgdu dent á samleikan hjá øllum kristnum, men víktu seg seinni frá í ymiskar flokkar. Í Týsklandi eru tær yvirhøvur skipaðar í sambandssamkomur (innan BEFG), sjálvstøðugar samkomur og stongdar samkomur.
Krasnodar

**Krasnodar** (Russiskt: *Краснодар*) er størsti stórbýur í Suðurrusslandi. Hann liggur við Kuban-ánna, tætt við Svartahav og Azovhav. Umleið 1,2 milliónir fólk búgva í býnum. Býurin varð stovnaður í 1793 og æt upprunaliga **Jekaterinodar** (Russiskt: *Екатеринодар*). Hann er týdningarmikil ídnaðar-, handils- og mentanarligur miðdepil í landinum. Hann verður ofta kallaður høvuðsstaður Suðurrusslands.

## Fólkatalsfrøði
Fólkatalið í Krasnodar er umleið 1,2 milliónir sambært almennu hagtølunum. Tó benda nýggjar metingar á, at veruliga fólkatalið nú er nær við tvær milliónir orsakað av stórari tilflyting. Býurin upplivir stóra fólkatættleika og skjótt vaksandi fólkatal, sum skapar stórar búskaparligar og sosialar avbjóðingar fyri stórbýin.

## Kend fólk
* Anna Netrebko, operasongkvinna.

## Veðurlag
Veðurlagið í Krasnodar er vanliga flokkað sum kontinentalt tempererað, har summrini eru heit. Hetta merkir, at vetrarnir eru mildir, stuttir og kunnu hava frost, men summrini eru long og sera heit, ofta við nógvum sólskini. Tað er javnt árligt avfall í býnum.

## Myndasavn

Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg
2023-10-22. Краснодар DSC 7534.jpg
Медакадемия Краснодар Russia.JPG
View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg
Здание гостиницы централь 03.JPG
Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg
2022. Краснодар DSC 9475.jpg
Екатерина Великая. Монумент.JPG


## Kelduávísingar

## Slóðir úteftir
*  

Bólkur:Býir í Russlandi
Bólkur:Russland
Deyðshjálp

**Deyðshjálp** er ein felags heiti fyri hjálp til at doyggja, sum kann vísa til eina av hesum mannagongdum:

* Eutanasi, eitt inngrepp sum framkallar ella skjótger deyðan hjá einum sjúklingi í síðsta stigi fyri at sleppa undan pínu og líðing.
* Hjálpt sjálvmorð, hjálp ella stuðul til ein annan persón at enda sítt egna lív.

## Sí eisini
* Rætturin at doyggja
* Virðilig deyð

Bólkur:Deyðin
Zootopia 2

***Zootopia 2*** er ein amerikanskur teknifilmur frá 2025.
## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Lodna

### Lodna í Føroyum
**Lodna** (*Mallotus villosus*) finst **av og á** í føroyskum sjógvi, men hon hevur **ongan fastan ella stóran stovn** her.

### Hvar og nær

* Føroyar liggja **suðarliga í útbreiðsluni** hjá lodnu.
* Lodna kemur bara til føroyskan sjógv í **summum árum**, oftast tá sjógvurin er **kaldari enn vanligt**.
* Hon sæst mest **úti á djúpum vatni**, ikki inni við strendur.

### Gýting

* Í Føroyum er **eingin kend gýting** hjá lodnu.
* Í mun til Ísland og Noreg koma **ongar stórar lodnugongur** inn á føroyskar strendur.

### Týdningur í náttúruni

* Lodna kann vera føði fyri:
** tosk
** seið
** sjófugl
** hval og kóp
* Men í føroyskum øki eru **sandlopsur (sandeel)**, **sild** og **bláhvítlingur** nógv týdningarmiklari føðifiskar enn lodna.

*

### Veðurlagsbending

* Lodna í føroyskum sjógvi verður ofta sæð sum ein **bending um broytingar í havinum**:
** kaldari sjógvur → størri møguleiki fyri lodnu
** heitari sjógvur → lodnan flytur norðureftir

### Hvat verður lodna brúkt til?

* Mest til:
** **rogn** (serliga til útflutning)
** **fiskamjøl og lýsi**
* Lodna verður vanliga **ikki brúkt sum matfiskur** í Føroyum
Skála Skipasmiðja

Her er søgan um **Skála Skipasmiðju** á **føroyskum**:

### ⚓ Byrjanin
Skála Skipasmiðja hevur røtur heilt aftur til **1904**. Tá keyptu tveir skipaeigarar úr **Tórshavn**, Jens í Dali og Søren Müller, eina **sleip** í Onglandi, sum varð flutt til Skála og sett upp har. Hetta var byrjanin til skipasmíðjuvirksemi í bygdini.

Skála varð valt, tí bygdin liggur við **Skálafjørð**, einum djúpum og tryggum firði, sum er sera væl egnaður til skipasmíðju og skipavirksemi.

### 🛠 Menning og eigaraskifti
Í gjøgnum 1900-talið vaks skipasmiðjan nógv og hevði fleiri eigarar.

Í **1941** yvirtók **A/S J.F. Kjølbro** skipasmiðjuna, og hon varð ein týðandi partur av føroyska fiskivinnuídnaðinum.

Í **1997** varð Skála Skipasmiðja keypt av **Tórshavnar Skipasmiðju**, sum í dag er partur av **P/F MEST** – einum av størstu ídnaðarvirkjum í Føroyum.

### ⚓ Týdningur

* Skála Skipasmiðja varð í nógv ár **størsta og týdningarmesta skipasmiðjan í Føroyum**
* Hon hevur **einaasta turrdokkina** í Føroyum
* Her eru nógv kend fiskiskip bygd og umvæld
* Skipasmiðjan hevur havt stóran týdning fyri arbeiðspláss og menning í Skála

### 🛠 Í dag
Í dag arbeiðir Skála Skipasmiðja fyrst og fremst við:

* umvæling og umbygging av skipum
* viðlíkahaldi
* mekaniskum arbeiði

Nýggj skip verða ikki bygd í sama mun sum fyrr, men skipasmiðjan er framvegis ein **hornasteinur í føroyskum sjóvinnuídnaði**.

### 📍 Samandráttur
**Skála Skipasmiðja** er ein meira enn 100 ára gomul skipasmiðja, sum hevur spælt ein stóran leiklut í føroysku søguni, fiskivinnuni og lívinum í Skála. Hon er eitt sterkt dømi um føroyska arbeiðssemið og sambandið millum Føroyar og havið.
Rebecca Shoichet

**Rebecca Shoichet** (føddur 16. februar 1975) er amerikanskur sjónleikari og skemtari.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Rebecca Shoichet á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1975
Jack Massey Welsh

**Jack Massey Welsh** er ein bretskur YouTuber, kendur fyri sítt fjølbroytta innihald, eisini sína stóru nøgd av YouTube rásum, av nøgd av heimsmetum hildin.
Hertogadømið Slesvík

**Hertogadømið Slesvík** (Danskt: Hertugdømmet Slesvig; týskt: Herzogtum Schleswig; norðursaksiskt: Hartogdom Sleswig; frísiskt: Härtochduum Slaswik) var eitt Danskt hertogadømi í 1058 til 1864 . Økið strekti 60 km norður um, og 70 km suður um núverandi markið millum Týskland og Danmark, frá Kongsánni suður til Ægisá. Landøkið hevur síðani 1920 verið býtt í helvt millum londini bæði, har Krusáin rennir, við Norður Slesvík í Danmark Suður Slesvík í Týsklandi.

## Søga

Sum ein avleiðing av krígnum í 1864, varð Slesvík saman við Holstein og Sachsen-Lauenborg latið Preussen og Eysturríki. Í 1867 vórðu hertogadømini Slesvík og Holstein innlimaði í Preussen sum eitt samlað proysiskt amt, ið fekk navnið Slesvík-Holstein. Harvið helt Hertogadømið Slesvík formliga uppat vera til.

Eftir fólkaatkvøðuna í 1920 gjørdist norðari parturin av Hertogadøminum Slesvík aftur partur av Kongaríkinum Danmark. Hesin parturin av Slesvík (Norðurslesvík) verður í dag vanliga nevndur Suðurjútland. Suðurslesvík er í dag partur av landspartinum Schleswig-Holstein. 

## Keldur
*Britannica Editors. "Schleswig." Encyclopedia Britannica, May 13, 2020. https://www.britannica.com/place/Schleswig-historical-region-and-duchy-Europe.
*Rasmussen, Carsten Porskrog: Hertugdømmet Slesvig, ca. 1200-1867 i Danmarkshistorien på lex.dk. https://danmarkshistorien.lex.dk/Hertugd%C3%B8mmet_Slesvig,_ca._1200-1867
*Scott, Ida: Slesvig i Store norske leksikon på snl.no. https://snl.no/Slesvig
FK Banga (kvinnur)

**Futbolo klubas Banga** ella **FK Banga** er eitt fótbóltsfelag úr Gargždai í Litava. 

## Landskappingin (2016–)

## Núverandi hópur
*Dagført [[31. januar]] 2026.*

 
 
 
 
 
 

 

 
 
 

 
 
 

 
 

## Keldur


## Slóðir
* heimasíðan hjá FK Banga

Bólkur:Litavisk fótbóltsfeløg
FK Transinvest (kvinnur)

**Transinvest futbolo klubas** ella **FK Transinvest** er eitt fótbóltsfelag úr Galinė í Litava. 

## Landskappingin (2024.–...)

## Núverandi hópur
*Dagført [[23. januar]] 2026.*

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 
 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Keldur


## Slóðir
* FK Transinvest

Bólkur:Litavisk fótbóltsfeløg
FC Hegelmann (kvinnur)

**Futbolo klubas Hegelmann** ella **FC Hegelmann** er eitt fótbóltsfelag úr Raudondvaris í Litava. Felagið varð stovnað í 2009. 

## Landskappingin (2022.–)

## Núverandi hópur
*Dagført [[27. januar]] [[2026]].*

 

 

 

  

## Keldur


## Slóðir
* heimasíðan hjá

Bólkur:Litavisk fótbóltsfeløg
FK Žalgiris (kvinnur)

**Futbolo klubas Žalgiris** ella **Žalgiris** er eitt fótbóltsfelag úr Vilnius í Litava.

## Landskappingin (2010–)

## Núverandi hópur
*Dagført [[31. januar]] 2026.*
* 1. Sniežana Blaževič (V)
* 2. Agnė Jakiūnaitė	
* 7. Elzė Kiškūnaitė	
* 9. Milda Ivanciūtė	
* 10. Karina Vasilionok (C)	
* 16. Gytė Tarasovė (Puodžiukaitė)	
* 17. Barbora Valeckaitė
* 19. Marta Lipnickaitė	
* 20. Dorotėja Petrauskaitė	
* 21. Miana Svatkovskaja	
* 22. Alina Neznanova	
* 23. Andrėja Baranovskytė	
* 30. Julija Melaikytė	
* 35. Kornelija Kontrimavičiūtė

## Keldur


## Slóðir
* heimasíðan hjá FK Žalgiris

Bólkur:Litavisk fótbóltsfeløg
Hertogadømið Holstein

**Hertogadømið Holstein** (týskt: Herzogtum Holstein, danskt: Hertugdømmet Holsten) varð eitt hertogadømið undir Donsku Krúnuni, og samstundis norðasti staturin í Heilaga Rómverska Ríkinum. Landaøkið strekti suðuri frá Elbá norður til Eiderá.
Í 1474 bleiv tað hevja til at vera eitt hertogadømi frá at vera eitt greivadømi.

## Sí eisini
* 2. Slesvíkar Kríggið
* Eiderá
* Elbá
* Hertogadømið Slesvík
* Schleswig-Holstein
Álvaro Carreras

**Álvaro Fernández Carreras** (føddur 23. mars 2003 í Ferrol í Spania) er ein spanskur fótbóltsleikari, ið spælir sum vinstrabakkur. Hann leikar við Real Madrid C.F. og hevur áður umboðað feløg sum Manchester United F.C. og S.L. Benfica.

Bólkur:Real Madrid leikarar
Bólkur:Spanskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Føðingar í 2003
TOPLYGA

**TOPLYGA** (síðani februar 2026), áður **A lyga** (2001–2025) er fremsta deildin í yrkisfótbólti í Litava. Tað er litaviska fótbóltssambandið (LFF) (litaviskt: Lietuvos Futbolo Federacija).

## Lið
* FK Banga  
* FC Džiugas  
* FC Hegelmann  
* FK Kauno Žalgiris  
* FK Panevėžys  
* FK Riteriai  
* FK Sūduva  
* FA Šiauliai  
* FK Transinvest  
* FK Žalgiris 

## Gull vinnarar
;**[[TOPLYGA]]**
* 2026: 

; **A lyga** 
* 2025: FK Kauno Žalgiris
* 2024: FK Žalgiris
* 2023: FK Panevėžys
* 2022: FK Žalgiris
* 2021: FK Žalgiris
* 2020: FK Žalgiris
* 2019: FK Sūduva
* 2018: FK Sūduva
* 2017: FK Sūduva
* 2016: FK Žalgiris
* 2015: FK Žalgiris
* 2014: VMFD Žalgiris
* 2013: VMFD Žalgiris
* 2012: FK Ekranas
* 2011: FK Ekranas
* 2010: FK Ekranas
* 2009: FK Ekranas
* 2008: FK Ekranas
* 2007: FBK Kaunas
* 2006: FBK Kaunas
* 2005: FK Ekranas
* 2004: FBK Kaunas
* 2003: FBK Kaunas
* 2002: FBK Kaunas
* 2001: FBK Kaunas

## Keldur


Bólkur:Fótbóltur í Litava
Bólkur:Meistaradeildir í Litava
Bólkur:Fótbóltskappingar í Litava
Bólkur:TOPLYGA
Jeff Bergman

**Jeffrey Allen** "**Jeff**" **Bergman** (føddur 10. juli 1960) er amerikanskur sjónleikari og skemtari.

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Jeff Bergman á Internet Movie Database

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1960
Tunghoyrt

**Tunghoyrt** er ein føroyskur tónleikabólkur. Í 2025 luttóku teir í sangkappingini Sement og gjørdust nummar tvey.

## Manning
*Jóni Strøm (sang)
*Helge Greve (gittar)
*Erik Reynheim (bass)
*Bjarni Jakobsen (trummur)

## Útgávur
* 2026 *ÓJÓ* (EP)

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Bólkur:Rokktónleikabólkar
In Rainbows

***In Rainbows*** er tann sjeynda fløgan hjá enska tónleikabólkinum Radiohead, ið kom út í 2007.

## Sanglisti
Thom Yorke, Jonny Greenwood, Colin Greenwood, Ed O'Brien, og Phil Selway hava skriva allir sangirnir.

# "15 Step"&nbsp;– 3:58
# "Bodysnatchers"&nbsp;– 4:02
# "Nude"&nbsp;– 4:15
# "Weird Fishes/Arpeggi"&nbsp;– 5:18
# "All I Need"&nbsp;– 3:49
# "Faust Arp"&nbsp;– 2:10
# "Reckoner"&nbsp;– 4:50
# "House of Cards"&nbsp;– 5:28
# "Jigsaw Falling Into Place"&nbsp;– 4:09
# "Videotape"&nbsp;– 4:40

Bólkur:Radiohead
Bólkur:Tónleikaútgávur
Bólkur:2007
M.C. Restorff

**Martin Christian Restorff** (føddur 4. august 1950 í Havn), vanliga nevndur **MC Restorff**, er føroyskur tónleikari, sangari, sangskrivari og tónasmiður, sum í meira enn 50 ár hevur verið ein týðandi partur av føroyska tónleikalívinum. Samstundis hevur hann í mong ár verið stjóri á Hotel Hafnia.

MC Restorff hevur bygt brýr millum andaligan og verðsligan tónleik og stuðlað mongum ungum tónleikarum. Hann tók nýggj ljóðføri í brúk, trummur og el-gittarar, sum trúarrørslurnar høvdu skýggjað. Eisini læt hann seg freista av øllum tí søta, sum hin verðsligi, rútmiski musikkurin lokkaði við.

MC byrjaði tíðliga at gera vart við seg sum tónleikari ungdómsarbeiðinum i samkomuni í Ebenezer og stovnaði Nikodemusarsangbólkin fyrst i 1970-unum. Mergjaða sangútgávan av "Meistarans hond" telist millum fremstu sang- og tónleikaútgávur í landinum.

## Útgávur
*1971 - *Meistarans Hond* - Nikodemussangbólkurin & M. C. Restorff 
*1975 - *Lív* - Nikodemussangbólkurin & M. C. Restorff 
*1977 - *Hann legði í munn mín nýggjan song* - Nikodemussangbólkurin & M. C. Restorff 
*1980 - *Barnaminnir* - Nikodemussangbólkurin & M. C. Restorff 
*1984 - *Konsert við Nikodemussangbólkinum* - Nikodemussangbólkurin & M. C. Restorff 
*1986 - *Hildin - Nikodemus og vinfólk 15 ár* - Nikodemussangbólkurin & M. C. Restorff 
*1988 - *Ymiskt á leiðini*
*1992 - *Ein glotti fyri framman* -  M.C. & Regin 
*1994 - *Nýtt og gott gamalt*
*1998 - *Sálmar og sangir í nýggjum búna*
*2012 - *Sanganna veingir*

## Heiður
* 2025 - Vann FMA virðisløn í bólkinum *Ársins tónleikaheiður*.

## Ávísingar úteftir
*M.C. Restorff var tikin á bóli, kvf.fo 
*FMA 2025: MC Restorff fekk ársins tónleikaheiður, kvf.fo
*M.C. Restorff vann ársins tónleikaheiður, dimma.fo
* BirkBlok-ummæli: Sophilia spískar samleikan, kvf.fo

## Keldur


Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Føðingar í 1950
Bólkur:Føroyskir sangskrivarar
Bólkur:Havnafólk
Inga Ruginienė

**Inga Ruginienė** (fødd 24. mai 1981 í Trakai) er ein litaviskur politikari. Hin 25. september 2025 gjørdist hon forsætisráðharri í Litava. 

Hon hevur mastergrad frá universitetinum í Vilnius.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1981
Bólkur:Litaviskir politikarar
Bólkur:Kvinnuligir statsleiðarar
Braquet

Braquet er ein kristin rokkbólkur, sum byrjaði í 2001. Teir sluppu við í *Prix Føroyar*-finaluna í 2003, men teir vunnu ikki — tað gjørdi heldur *I Am*, sum eisini er ein kristin rokkbólkur.

Manningin í Braquet er Andrias Højgaard (vokal), Arni Zachariassen (gittar, eyka vokal og klaver), Leivur Vitalis (bass og eyka vokal), og seinast Jóhan á Lakjuni (trummur).

Eyka manningin í Braquet vóru Kristoffur Mørkøre (klaver og programmering), Pætur á Borg (eyka vokal) og Edith Mørkøre (eyka vokal).

Braquet gav bara eina EP út í 2005, sum eitur *Braquet*. Har eru seks sangir á. Tá Braquet steðgaðu í 2007/08, fóru tónleikarnir víðari við tónleiki. Til dømis er Leivur Vitalis nú ein kendur bassleikari, og nógv fólk kenna eisini Jóhan á Lakjuni og Arna Zachariassen. Ein lítil stuttsøga um Arna Zachariassen er, at hann bleiv til endans gittarleikari í *I Am* — bólkinum, sum Braquet taptu ímóti í *Prix Føroyar* 2003.
Ytstu punkt Aserbadsjans

**Ytstu punkt [[Aserbadsjan]]s** fevna um teir koordinatar ið eru longst norðuri, suðuri, eysturi og vesturi.

## Ytstu punkt Aserbadsjans
* Norður - Balaken ()
* Suður - Astara ()
* Vestur - Sadarak ()
* Eystur - Chilov, Baku ()
* Hægsta - Bazardüzü (4.466 m, )
* Lægst - Kaspiska havið (-28 m)

## Keldur

Bólkur:Landafrøði hjá Aserbadsjan
Bazardüzü

**Bazardüzü** (aserbadjanskt: *Bazardüzü dağı*; russiskt: *Базардюзю*, *Bazardjuzju*) er eitt fjall í Kaukasus. Fjallið er mark millum Aserbadsjan og Dagestan (Russland). Við 4.466 metrum yvir sjóvarmálanum er tað hægsta fjall í Aserbadsjan og Dagestan. Tað er sunnasta punktið í Russlandi.

## Keldur

Bólkur:Fjøll
Bólkur:Landafrøði hjá Aserbadsjan