open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brisbane

**Brisbane** er býur í Avstralia og hevur 2 004 262 íbúgvar (2009). Brisbane er størsti býur og høvuðsstaður í Queenslandi. Hann er havnabýur við munnan á Brisbaneá. Brisbane er góður havnarbýur og stórur ídnaðarbýur. Í so máta líkist Brisbane høvuðsstaðnum í hinum londunum, sum allir eru tætt við áir og við sjógvin. Sum hinir høvuðsstaðirnir er Brisbane miðdepilin fyri handlinum í landinum, hann er høvuðsstaður í. Handilsøkið er tætt við havnina. Tað eru serliga ídnaðarvørurnar kjøt, sukur, ull og frukt, sum verða edlaðar og avskipaðar her, og eisini metal og viður. Brisbane hevur javnliga lýtt veðurlag, miðalhitin á vetri er 17&nbsp;°C og á sumri 25&nbsp;°C ; eingin dagur í Brisbane er kaldari enn ein góður summardagur í Føroyum. 

## Keldur


Bólkur:Býir í Avstralia
Bólkur:Queensland
Dallas

**Dallas** er ein býur í stakríkinum Texas í USA. Í býnum búgva knapt 1,2 milliónir fólk, meðan tað í Stór-Dallas búgva yvir 5 milliónir íbúgvar. Býurin varð stovnaður í 1841.

Hin 22. november 1963 varð tann táverandi amerikanski forsetin, John F. Kennedy, myrður, meðan hann koyrdi í opnari limousinu gjøgnum býin saman við konu síni. 

Bólkur:Býir í Texas
Wichita

**Wichita** er størsti býur í amerikanska stakríkinum Kansas. 

Býurin liggur báðumegin Arkansasá, í sunnara parti av lutstatinum.
Hann varð grundlagdur i 1864. Í dag búgva har næstan 390 túsund fólk.

## Kend fólk
* Wyatt Earp (1848-1929), sýslumaður
* Clyde Cessna (1879-1954), flogverkfrøðingur 
* Kirstie Alley (1951-2022), sjónleikarinna
* Annette Bening (*1958), sjónleikarinna

## Sí eisini
*Kansas
*Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Almenna heimasíðan: wichita.gov
* Wichita, Kansas, wikivoyage (á enskum)

## Keldur



Bólkur:Kansas
Bólkur:Býir í Kansas
Jacksonville

**Jacksonville** er amerikanskur stórbýur í landnyrðingspartinum av stakríkinum Florida. 

Í sjálvum býnum (*city*) búgva umleið 903 túsund fólk; her er Jacksonville størsti býur í Florida.
Við forstøðum og útjaðaranum av býnum (*metropolitan area*) búgva í Jacksonville meiri enn 1,5 milliónir fólk.
Her eru Miami, Tampa/St. Petersburg (*Tampa Bay Area*) og Orlando størri.

Býurin bleiv doyptur Jacksonville eftir Andrew Jackson, ið var sjeyndi forseti í USA. 

## Slóðir úteftir
*Heimasíða, coj.net
*Jacksonville, wikivoyage.org (enskt)

## Keldur

Bólkur:Býir í Florida
Perth

**Perth** er býur í Avstralia og hevur 1,658,992 íbúgvar (2009). Perth er høvuðsstaðurin í lutstatinum Vesturavstralia. Hann er miðdepilin í búskapi og ídnaði í øllum vestara parti. Meira enn ein mió. fólk búgva í Perth. Býurin varð bygdur í 1829, og stórur partur av fólkinum er ættaður úr Evropa eins og flestu aðrir avstralar nú á døgum. 

Bólkur:Býir í Avstralia
Bólkur:Vesturavstralia
Adelaide

**Adelaide** er ein býur í Avstralia, høvuðsstaður í lutstatinum Suðuravstralia. Í juni 2013 var fólkatalið í býnum umleið 1,29 milliónir. Býurin er fimtstørstur í Avstralia. Har eru tveir flogvøllir, Adelaide Airport og Parafield Airport. Áðrenn býurin gjørdist ein bretskur niðursetubýur í 1836, búðu upprunafólk har í økinum, tey vera nevnd Kaurna Aboriginal (úttalast "Garner" ella "Gowna").

## Ávísingar úteftir

Bólkur:Býir í Avstralia
Bólkur:Suðuravstralia
Austin

**Austin** er fjórðstørsti býurin og høvuðsstaður í amerikanska deilstatinum Texas. 
Í 2020 búðu fleiri enn 961 túsund fólk í býnum.

## Søga
Býurin varð grundlagdur í 1835 undir heitinum Waterloo, men longu í 1838 varð niðursetingin uppkallað eftir Stephen F. Austin (1793-1836) og navnið broytt til Austin.

## Myndir
 
Mynd:Austin by Sentinel-2, 2020-03-25.jpg|Austin úr erva
Mynd:Austin Texas Lake Front.jpg|Miðbýurin 
Mynd:Austin skyline from town lake.jpeg|Lady Bird Lake og miðbýurin í bakgrundini
Mynd:Sixth Street (Austin) at night.jpg|Sixth Street í miðbýnum
Mynd:ACL2009SBH.jpg|2009 Austin City Limits Music Festival 
Mynd:Paramount Theater - Austin, Texas - DSC08308.jpg|State Theater og Paramount Theatre í miðbýnum
Mynd:S Congress Ave Austin TX.jpeg|Congress Avenue
Mynd:TexasStateCapitol-2010-02.JPG|Tinghúsið ("Texas State Capitol") 
Mynd:Capitol Austin Texas.jpg|Tinghúsið ("Texas State Capitol") 
Mynd:AustinTXCityHall.JPG|Ráðhúsið ("City Hall") 
Mynd:Main Building at The University of Texas at Austin.jpg|Høvuðsbygningurin hjá háskúlanum (*Main Building, University of Texas *)
Mynd:UT Tower Austin.JPG|University of Texas Tower
 

## Slóðir úteftir
* Heimasíða: www.austintexas.gov
*Austin, Texas, wikivoyage.org

## Keldur

Bólkur:Býir í Texas
Hobart

**Hobart** er býur í Tasmania í Avstralia. Býurin hevur 211 656 íbúgvar (2011).

Bólkur:Býir í Avstralia
Bólkur:Tasmania
Darwin, Avstralia

**Darwin** er høvuðsbýur í Norðaru Øki í Avstralia. Býurin hevur 136.245 íbúgvar (2013). Býurin liggur við Timorhavið. Býurin varð stovnaður í 1869.

Bólkur:Býir í Avstralia
Bólkur:Norðaru Øki
Broken Hill, New South Wales

**Broken Hill** er ein býur í vestara partinum av Ný Suður Wales í Avstralia. Í 1880-árunum vóru stórar nøgdir funnar av eitt nú zink, blýggj og silvur. Heimsins størsta námsfyritøka, BHP Billiton, hevur sínar røtur í býnum.

Bólkur:Avstralia
Bólkur:Ný Suður Wales
Albany

**Albany** er høvuðsstaður í New York. Albany hevur 97 856 íbúgvar (2010).

## Ávísing úteftir
*Heimasíða: albanyny.gov

## Keldur


Bólkur:Býir í New York
Harrisburg

**Harrisburg** er høvuðsstaður Pennsylvania, USA. Hann hevur umleið 49 528 íbugvar. 

Áin Susquehanna rennur fram við býnum.

## Søga
Í 1710 búsettist enski handilsmaðurin John Harris, eldri. har á staðnum. 
Í 1785 ætlaði sonurin, John Harris, yngri, at byggja ein bý á ognini hjá faðir sínum.
Býurin varð grundlagdur Í 1791 og bleiv doyptur Harrisburg eftir faðirin. 

Í 1812 gjørdist Harrisburg høvuðsstaðurin í Pennsylvania. 

## Myndir

Harrisburg Pennsylvania USA.jpg|Miðbýurin
Pennsylvania_State_Capitol_Front_Panorama.jpg|Tinghúsið
A quiet downtown Harrisburg residential street.jpg|Gøta í miðbýnum
Philadelphia_%26_Reading_Railroad_Bridge_from_upstream_on_the_east_bank.JPG|Jarnbreytarbrúgv yvir um ánna Susquehanna.


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða, harrisburgpa.gov
*Harrisburg, wikivoyage.org

## Keldur


Bólkur:Pennsylvania
Bólkur:Býir í Pennsylvania
Springfield

**Springfield** er høvuðsstaður Illinois i USA. Býurin liggur mitt í stakríkinum. 
Í 2018 hevði Springfield um leið 114&nbsp;512 íbúgvar.

Áin Sangamon rennur tætt fram við býinum.

## Søga
Fyrsta búseting var har á staðnum í 1821, undir heitinum Calhoun. Í 1832 fekk býurin navnið Springfield.
Longu sjey ár seinni, 1839, gjørdist Springfield høvuðsstaðurin í Illinois.

## Myndir

Aerial view of Springfield, Illinois, NASA.jpg|Býurin úr erva
A_dreary_day_in_Springfield_Illinois_(1469062503).jpg|Miðbýurin
Gfp-illinois-springfield-capitol-and-sky.jpg|Tinghúsið (*Illinois State Capitol*)
Springfield,Illinois-Old State Capitol.jpg|Gamla tinghúsið 
Peacock_at_the_Springfield_Illinois_Zoo.JPG|Páfuglur í djóragarðinum í Springfield 
University of Illinois at Springfield campus, outside commons area-2009.jpg|UIS campus í Springfield 
Downtown Springfield - panoramio.jpg|Miðbýurin
GFP-Illinois-Springfield-downtown Supreme Court Building.jpg|Hægstirættur (*Supreme Court*)
Gfp-illinois-springfield-chapel-in-springfield.jpg|Ein evangelisk-luthersk kirkja
Immaculate Conception Cathedral in Springfield, Illinois.jpg|Ein katólsk kirkja
Abraham_Lincoln_Tomb_Springfield_Illiois.jpg|Leiðið hjá Lincoln (*Lincoln Tomb*)


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: springfield.il.us
* [Springfield, Illinois](https://en.wikivoyage.org/wiki/Springfield_(Illinois)), wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Illinois
Bólkur:Býir í Illinois
Columbus

**Columbus** er høvuðsstaðurin og størsti býur í amerikanska stakríkinum Ohio. 
Býurin hevði umleið 787 túsund íbúgvar í 2010.

## Hygg eisini at
*Cleveland
*Cincinnati
*Býir í USA eftir íbúgvatali

## Slóðir úteftir
*Heimasíða: columbus.gov
*Columbus, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Ohio
Bólkur:Býir í Ohio
Atlanta

**Atlanta** er høvuðsstaður og størsti býur í amerikanska stakríkinum Georgia. 
Í Atlanta búðu umleið 498.000 fólk í 2018. Atlanta liggur langt frá vøtnum ella sjógvum, og tí má vatnið heintast langvegis frá. 

## Myndir

Midtown_HDR_Atlanta.jpg|Miðbýurin
Atlanta City Hall (223).jpg|Ráðhúsið "Atlanta City Hall"
Atlanta Georgia State Capitol 2012 09 15 07 6257.JPG|"Georgia State Capitol"


## Kend fólk
* Margaret Mitchell, amerikanskur rithøvundur (1900–1949)
* Martin Luther King, amerikanskur stríðsmaður fyri borgararættindum (1929-1968)
* Spike Lee, amerikanskur filmsleikstjóri (f. 1957)
* Steven Soderbergh, amerikanskur filmsleikstjóri (f. 1963)
* Julia Roberts, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1967)
* Kanye West, amerikanskur sangari og tónleikari (f. 1977)
* Cori Gauff, amerikonsk tennisleikarinna (f. 2004)

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða, atlantaga.gov
*[Atlanta (Georgia)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Atlanta_(Georgia)), wikivoyage.org (enskt)

## Keldur


Bólkur:Býir í Georgia (USA)
Bólkur:Georgia (USA)
Lansing

**Lansing** er høvuðsstaður í stakríkinum Michigan í USA. Í 2010 var fólkatalið í býnum 114.297, tað ger býin til sættstørsta býin í Michigan. Um forstaðir vera taldir við er fólkatalið í Lansing stórbýarøki 464.036. Í tí kombineraða hagtalsøkinum hjá Michigan (Combined Statistical Area), har Shiawassee County verður talt við, var fólkatalið 534.684 í 2010. Lansing er tann einasti býurin av teimum 47 høvuðsstaðunum sum liggja í landslutum (counties), ið ikki hevur sæti hjá county-umsitingini.  

## Søga
Býurin varð grundlagdur í 1835. Bara 12 ár seinni, í 1847, gjørdist Lansing høvuðsstaður í stakríkinum.

Núverandi borgarstjórin eitur Andy Schor (D). Hann tók við sum borgarstjóri í  2018.

## Myndir

Lansing_City_Hall.JPG|Ráðhúsið (*Lansing City Hall*)
Michigan-Capitol-2005.jpg|Tinghúsið (*Michigan State Capitol*)
71msc_1.jpg|Tinghúsið 
712 michigan hofj edit.jpg|"Michigan Hall of Justice" er heitið hjá bygninginum, har hægstirætturin í statinum (*Michigan's Supreme Court*) heldur til.
BojiTower.jpg|"BojiTower" er hægsti bygningur í býnum 
Grand River overlooking Lansing River Trail Bridge.jpg|"Lansing River Trail Bridge" er heitið hjá brúnni um Grand River-ánna 


## Kend fólk
* Burt Reynolds, sjónleikari (1936–2018)
* Steven Seagal, sjónleikari (* 1952)
* Gretchen Whitmer, politikari og sitandi guvernørur í Michigan (* 1971)

## Ávísingar úteftir
* Almenna Heimasíðan: City Of Lansing, lansingmi.gov
* heimasíða, lansing.org
* Lansing, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Michigan
Tallahassee

**Tallahassee** er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Florida. Í 2019 hevði býurin fleiri enn 194 túsund íbugvar. 

Høvuðsstaðurin liggur í útnyrðingsparti av lutstatinum, í sokallaða *Florida Panhandle*.
 
Navnið Tallahassee kemur ur Muskogean, sum merkir *gamal býur* ella *gamlar markir*.

## Sí eisini
* Florida
* Sambandsríkið Amerika

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: City of Tallahassee
* Tallahassee, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Florida
Raleigh

**Raleigh** (úttala: /ˈrɑːli/) er høvuðsstaður í amerikanska lutstatinum North Carolina. 
Í 2019 hevði býurin um leið 474 túsund íbúgvar.
Hervið er Raleigh næststørsti býur í North Carolina, bara Charlotte er størri.

## Søga
Raleigh varð grundlagdur í 1792. Býurin er uppkallaður eftir enska rannsóknarleiðaranum Sir Walter Raleigh.

## Kend fólk
* Andrew Johnson (1808-1875), amerikanskur forseti 

## Myndir

Downtown-Raleigh-from-Western-Boulevard-Overpass-20081012.jpeg|Miðbýurin
Fayetteville_Street_in_downtown_Raleigh%2C_North_Carolina.jpg|Í miðbýnum (*Fayetteville Street*)
Raleigh snow.jpg|Í miðbýnum (*Hillsborough Street*)
North Carolina State Capitol Building in Raleigh.jpg|Tinghúsið (*State Capitol*)
2015 North Carolina State Capitol.JPG|Tinghúsið 
Holy_Name_of_Jesus_Cathedral.jpg|Katólska dómkirkjan (*Holy Name of Jesus Cathedral*)
|Ráðhúsið (*City Hall*)
North-Carolina-Museum-of-Natural-Sciences-20070321.jpeg|Náttúrusavn (NEC) 
Peace-College-20080321.jpeg|Høvuðsbygningurin hjá William Peace Universitetinum
Estey-Hall-20080321.jpeg|Shaw Universitet "Estey Hall"
Lake_Lynn_Raleigh.jpg|Vatnið  *Lake Lynn*
Raleigh-Durham_Intl._Airport_Terminal_(3926497425).jpg|Floghavn (*Raleigh-Durham Intl. Airport*)


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: raleighnc.gov
* Raleigh, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

*

Bólkur:North Carolina
Bólkur:Býir í North Carolina
Trenton

**Trenton** er høvuðsstaður New Jersey i USA. Býurin hevur 83 973 íbúgvar (2018).
Áin Delaware rennur fram við býnum.

## Myndir

The_office_of_the_Governor_of_New_Jersey%2C_located_in_Trenton%2C_across_the_street_from_the_New_Jersey_Legislature.jpg|Bygningurin hjá guvernørinum í Trenton
NJ_State_House.JPG|New Jersey State House
2014-08-30 10 53 29 View of Trenton City Hall in Trenton, New Jersey from the northwest.JPG|Ráðhúsið (*Trenton City Hall*)
File:Trenton City Museum.JPG|Býarsavn
Trenton neighborhoods.png|Býarpartar í Trenton


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: trentonnj.org
* Trenton, New Jersey, wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:New Jersey
Bólkur:Býir í New Jersey
Olympia (Washington)

**Olympia** er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Washington. Í ár 2000 hevði býurin 42.514 íbúgvar.

Bólkur:Washington
Bólkur:Býir í Washington
Indianapolis

**Indianapolis** er høvuðsstaðurin og størsti býur í amerikanska stakríkinum Indiana. Býurin hevði 820 445 íbúgvar í 2010.

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: indy.gov 

## Keldur


Bólkur:Indiana
Bólkur:Býir í Indiana
Richmond

**Richmond** er fjórðstørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Virginia. 
Í 2019 hevði býurin um leið 230 túsund íbúgvar. Við upplandi, forstøðum, verður mett, at fólkatalið kemur upp á 1.282.509.

## Søga
Býurin varð stovnaður í 1637, men fekk ikki býarstatus fyrr enn í 1737. Í 1779 gjørdist býurin høvuðsstaður í stakríkinum. Býurin er uppkallaður eftir enska býinum Richmond, sum liggur tætt við London, og er nú ein partur av London.

Richmond var frá 1861 til 1865 høvuðsstaður í Sameindu Amerikonsku Suðurríkjunum (*Confederate States of America*, CSA).

## Sí eisini
* Virginia

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: ci.richmond.va.us 
*[Richmond (Virginia)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Richmond_(Virginia)), wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Býir í Virginia
Boston

**Boston** er høvuðsstaður og størsti býur í Massachusetts. Boston liggur á eysturstrondini í Massachusetts í New England-økinum, eitt sindur norðan fyri New York býin. Umframt at vera kendur fyri sínar góðu og nógvu hægru lærustovnar er Boston eisini kendur sum býurin, har "Declaration of Independence" varð undirskrivað í 1776. Sjónvarpsrøðin Boston Legal, Cheers ella Sam's Bar er eisini upptikin í Boston . Tann barrin er opin enn og sær soleiðis út, sum tá ið tey tóku upp. Ally McBeal er somuleiðis upptikið í Boston, býnum sum eisini hýsir The Red Sox, ið vann World Series í hornabóltur í 2007 . Annars er Boston eisini kendur fyri vakra fjørðin, "The Big Dig" og modernaða listasavnið. 

Sum við øllum øðrum stórbýum í USA, so myndar harðskapur og annað líknandi lívið í býnum eisini, serliga náttarlívið. 

## Skúlaskapur

Boston er ein universitetsbýur við tveimum stórum universitetum við umleið 250.000 lesandi tilsamans . Her sigst vera fleiri lærustovnar enn í øllum Stóra Bretlandi. Deildirnar hjá universitetinum eru spjaddar runt um allan býin, sum er ógvuliga sermerktur av studentalívi. Studentar síggjast við fúkandi ferð á súkklum, og kaféirnar eru sum oftast stúgvandi fullar í døgurðatímanum og eftir skúlatíð. Í Boston er tað sum í flest øðrum lestrarbýum trupult at fáa bústað. Í Cambridge í Boston er meðalaldurin á fólki 30 ár . 

## Boston Maraton

Hvørt ár síðan 1897 hevur Boston Maraton verið fyriskipað í býnum. Nógv fólk hava luttikið, ikki bert fólk úr USA men úr fleiri londum. Maraton renningin í Boston verður altíð hildið á *Patriots' Day*, sum er triðja mánadag í apríl. Maraton'ið fer fram í fleiri býum í stórbýnum Boston.

15. apríl 2013 gjørdist eitt blóðugt maraton í Boston. Umleið ein tíma eftir at fyrsti rennarin varð komin á mál, klokkan var tá 2:50 lokal tíð, brustu tvær bumbur á *Copley Square* tætt við málstrikuna. Í minsta lagi tveir áskoðarir lótu lív og minst 40 fólk vóru særd. Ein triðja bumba brast uttanfyri *John F. Kennedy Presidential Library and Museum*.

## Ávísingar úteftir
*Almenn heimasíða, cityofboston.gov
*Boston, wikivoyage.org  (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Býir í Massachusetts
Feilur 40

**Feilur 40** er ein feilkoda, ið aloftast verður nýtt í samband við feilum/trupuleikum við teldu.

Feilur 40 merkir í høvuðsheitum at feilurin er 40 centimetrar frá trupuleikanum. Er trupuleikin í telduni, ja so er feilurin 40 cm. frá telduna. 
Hetta passar væl saman við tí frástøðu ein brúkari vanliga situr frá sínari teldu og merkir hetta sostatt at feilurin liggur hjá brúkarinum av telduni, tvs. ein brúkarafeilur.

Upprunaliga varð setningurin nýttur innanhýsis í ravmagnsvinnuni, soleiðis kundin ikki føldi seg raktan í fall hann hoyrdi teknikarnir tosa um ein *feilur 40*. Í dag er setningurin tó so breitt kendur og hava aðrar vinnur, kanska einamest KT-vinnan, tikið hann til sín og er tað tí ikki gjørligt at nýta hann á sama hátt sum fyrr.

Ein *Skipan 60-feilur* er av sama slagi. Feilurin er 60 cm. (uml. eina armslongd) frá skipanini.

Bólkur:Slang
Tær sjey deyðssyndirnar

**Tær sjey deyðssyndirnar** *(peccatum mortiferum)* vóru sjey lastir, sum tey kristnu í miðøldini funnu til tess at leiðbeina menniskjunum til æviga sælu. Tær sjey deyðssyndirnar eita:

* **Leti** (acedia)
* **Hugmóð** (superbia)
* **Vreiði** (ira)
* **Oyðslan** (gula)
* **Girnd** (luxuria)
* **Kraddan** (avaritia)
* **Øvund** (invidia)

Fyri at slóða menniskjunum vegin til Gud varð roynt at gera tær lættar at minnast við at gera eitt akrostiskt orð úr teimum, nevniliga *SALIGIA*, sum er fyrsti bókstavur í teimum øllum á latínskum, tó í eini aðrari raðfylgju enn á føroyskum, týskum og hinum vanligu málunum, har tað hevði blivið *ASIGLAI* í staðin fyri.

Rómversk-katólska kirkjan fann sjey dygdir, sum eru mótsettar syndunum. Hesar eita:

* **Ídni**
* **Eyðmýkt**
* **Blídni**
* **Hógv**
* **Frómi**
* **Gávumildi**
* **Tol**

Í 1589 fann Peter Binsfield ein demon til hvørja synd:

* **Belfegor**
* **Lucifer**
* **Sátan/Amon**
* **Belsebubb**
* **Asmodeus**
* **Mammon**
* **Leviatan**

## Keldur
* http://de.wikipedia.org/wiki/Tods%C3%BCnde

Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Siðafrøði
Dan Quayle

**James Danforth »Dan« Quayle** (føddur 4. februar 1947) var 44. varaforseti í Sambandsríki Amerika millum 1989 og 1993. 

Hann er limur í Republikanska flokkinum. Quayle bleiv varaforseti í januar 1989, eftir at hann og George H. W. Bush høvdu vunnið á Michael Dukakis, og forsetavalinum hjá demokratunum, í tí sonevnda javnasta valinum í amerikanskari søgu. Bush og Quayle blivu ikki afturvaldir í 1992. 

Í dag býr Quayle í Phoenix, Arizona, saman við konu sínari, Marylin Quayle, og teirra trimum børn. 

Hann er kendur fyri sínu mongu stuttligu mistøk sum varaforseti. 

## Sí eisini

* Sambandsríki Amerika
* Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1947
Restorffs Bryggjarí

**Restorffs Bryggjarí** varð stovnað av Martin Christian Restorff í seinnu helvt av 19. øld í Tórshavn. 

Øll bjórmerkini hjá bryggjarínum høvdu ártalið 1849. Hetta vísur tó ikki til stovningarár Restorffs, tí framleiðsla av alkohol var bannað í Føroyum til 1856. Martin Christian flutti til Føroya  í 1848 við konu sína Else Jacobine  f. Jacobsen. Pápi hennara var føroyingur Poul Andreas Jacobsen og mamman var svensk Helene Fagerholm. M.C. Restorff  hevði lært til bakara og kondittara, tá hann flutti til Havnar, sum fyrsti bakarasveinur í Føroyum.   

Restorffs Bryggjarí var í ogn hjá Restorff familjuni til 2002, tá tveir handilsmenn úr Havn keyptu partabrøvini. Teir settu bryggjaríið til sølu í januar 2007. Tá eingin keypari vísti áhuga, varð bryggjaríið afturlatið í august 2007. Tað var eitt av av teimum elstu bryggjaríninum í Norðurlondum. 

## Øl
* Restorffs Gull 5,7% alc. vol. 
* Vargur (2002) 5,7% alc. vol. 
* Tarvur Nýpilsnar (2002) 4,6% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Silvur.
* Restorffs Pilsnar (2002) 4,6% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Silvur.
* Mungát (2002): *Mungát* er tikið úr Seyðabrævinum og er 800 ára gamla føroyska heitið fyri tað ølið sum varð bryggjað á øllum føroyskum bóndagørðum. Mungát merkir ein positiv gáva til sinnið.
* Jóla Gull 5,7% alc. vol.
* Jólatrøllið (2002) 5,7% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Jóla Gull. 
* Jóla Øl: Myrk og søtt øl við lágum alkoholi. 
* Ólavsøku Gull 5,7% alc. vol. 
* Silvur, 4,6% alc. vol.: Lætt pilsnar øl. 
* Skarv, 5,7% alc. vol.: Hálv myrkt gull øl. 
* Skansa Øl, 4,6% alc. vol: Hálv myrkt pilsnar øl. 
* Páska Bryggj 5.7% alc. vol. 
* Víkingur: ljóst pilsnar.

## Sodavatn
* ASSU
* SISU
* Club Soda
* Apollo HAWAII Dream
* Hindber
* Kola
* Peru
* Sport Vatn
* Apollinaris
* Jolly Cola

## Keldur
* Øletikettirnar hjá Restorffs Bryggjarí 
* Restorffs.fo

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Tórshavn
Bólkur:Matur og drekka
Kálvur lítli

**Kálvur lítli**  var síðsti katólski prestur í Sandoy í 14. øld. Sagt verður, at hann var sera grammur í skapi, hádingsmaður og ein rættur óflýggjakroppur. Hann hevur, sum prestarnir enn á døgum, búð í prestagarðinum í Todnesi á Sandi. Nær við Todnes liggur ein aldargomul rætt, sum hevur navnið Kálvmannarætt.
Kálvur lítli hevði tveir synir Harald og Rasmus. Haraldur var løgmaður í Føroyum um 1412.

## Keldur

* "Færøske Folkesagn og Æventyr" hjá Jacob Jacobsen
* snar.fo - Sagnir

Bólkur:Føroyingar
Bólkur:Prestar í Føroyum
16. øld

**16. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 1501 (MDI) í tí julianska kalendaranum til 31. desember 1600 (MDC) antin í tí gregorianska kalendaranum ella í tí julianska kalendaranum.

(15. øld - **16. øld** - 17. øld)

## Áratíggju og ár

## Týdningarmikil fólk

### Føðingar
*1530 - Ivan IV  "Ivan hin ræðuligi" 
*1533 - Elisabet I av Onglandi
*1533 - Vilhelm I av Orania
*1533 - Erik 14. av Svøríki
*1537 - Johan III av Svøríki 
*1541 - Jógvan Heinason
*1546 - Tycho Brahe
*1548 - Magnus Heinason
*1564 - William Shakespeare
*1566 - Sigismund

### Andlát
*1506 - Christofer Columbus 
*1519 - Leonardo da Vinci
*1546 - Martin Luther
*1560 - Gustav Vasa
*1577 - Erik 14. av Svøríki
*1584 - Ivan IV  "Ivan hin ræðuligi"
*1584 - Vilhelm I av Orania
*1589 - Magnus Heinason
*1592 - Johan III av Svøríki

*
15. øld

**15. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 1401 (MCDI) til 31. desember 1500 (MD) í tí julianska kalendaranum.

(14. øld - **15. øld** - 16. øld)

## Áratíggju og ár

## Týdningarmikil fólk
### Føðingar

*Abu Sa'id al-Afif, samariskur lækni.
*Afonso de Albuquerque (1453–1515) var ein portugisiskur aðalmaður, sjóherovasti.
* Matthias Corvinus av Ungarn, renessansu herskari (1443–1490).
* George Kastrioti, Skenderbeg, albanskur prinsur sum stóð ímóti ottomanum í nærum 30 ár (1443–1468).
* Ferdinand II av Aragon, regentur av Spania saman við Isabella I av Castilia og hevði saman við henni ábyrgdina fyri sameiningina av Spania (1452–1516).
* Konstantin XI, tann seinasti bysantinski og rómverski keisarin. Hann livdi frá 1404–1453.

* Henry VII av Onglandi, enskur kongur og stovnarin av Tudor ríkinum (1457–1509).
* Isabella I av Castilia, co-herskari av Spania saman við Ferdinand II av Aragon og hevði saman við honum ábyrgdina fyri sameiningina av Spania og fyri at Nýggi heimurin varð funnin (1451–1504).
* Ivan III av Russlandi, russakeisari (1440-1505)
* Jeanne d'Arc, herleiðari og tjóðarhetja Fraklands (1412–1431).
* Kazimierz IV Jagiellon, kongur í Póllandi og stórhertogi av Litava (1427–1492).
* Ludvík XI, kongur í Fraklandi (1423–1483).
* Mehmed II, sultanur í Ottomanska ríkinum og sigursharri av Konstantinopel (1432–1481).
* Guru Nanak, stovnari av Sikh trúnni (1469).
*Stefan III av Moldavia, eisini kendur sum Stefan hin Stóri, regentur av Moldavia, tjóðarhetja hjá Romania fyri at hava stríðst leingi móti Ottomanum (1437–1504)
* Richard III av Onglandi, seinasti enski kongur av Húsið York, tann seinasti Húsið Plantagenet (1452–1485).
* Mir Chakar Khan Rind (1468–1565), ein Balutsjar kongur.
*Vlad Drakula, Prinsur av Valakia sum stýrdi verjuni av øki hansara móti tí Ottomanska ríkinum (1431–1476).
* Oba Ewuare, gjørdi býarstatin Benin til Benin Ríkið.

### Andlát
* John Hunyadi, regentur av Kongaríkið Ungarn, vann Slagið um Beograd í 1456 (1387–1456)
* Jan Hus, prestur, heimspekingur og Bohemiskur trúgvandi, sum varð brendur á báli (c. 1369–1415).
* Johannes Gutenberg, evropeiskur uppfinnari av prenting við flytbarum týpum (uml. 1398 – 1468)
* Heindrikur Sjófari "Infante Henrique", hertogi av Viseu (1394–1460); *barna* (prinsur) av Portugisiska Aviz húsinum.
* Henrik V av Onglandi, (1387–1422).
* Sejong hin stóri av Joseon, ein koreanskur monarkur, sum menti hangul, sum er tað koreanska stavraðið (1397–1450).

*
14. øld

**14. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 1301 (MCCCI) til 31. desember 1400 (MCD) í tí julianska kalendaranum.

(13. øld - **14. øld** - 15. øld)

## Áratíggju og ár

## Týdningarmikil fólk
### Føðingar
* Francesco Petrarca (1304-1374), italskur rithøvundur og skald.
* Giovanni Boccaccio (1313-1375), italskur rithøvundur og skald.
* Edward III (1312-1377). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1327 til 1377.
* Karl IV (1316 -1378). Hann var kongur í Bøhmerland frá 1346 til 1378 og týsk-rómverskur keisari frá 1355 til 1378.
* Hafiz (c. 1310-1379), persiskt skald.
* Karl V (1338-1380), franskur kongur í tíðini frá 1364 til 1380.
* John Wycliffe (1320-1384), enskur gudfrøðingur og heimspekingur.
* Richard II (1367-1400). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1377 til 1399.
* Geoffrey Chaucer (uml. 1343-1400), enskur rithøvundur. Hann skrivaði m.a. *The Canterbury Tales*.
* Margreta I drotning (1353-1412). Hon var drotning í Danmark, Noregi og Svøríki frá 1389 til 1412.
* Henrik IV kongur. Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1399 til 1413.
* Johannes Gutenberg (1398-1468), týskur prentari og uppfinnari av prenting við flytbarum týpum. 
* Karl VI (1368-1422), franskur kongur í tíðini frá 1380 til 1422.
*
### Andlát
* Dante Alighieri (1265-1321), italskur rithøvundur og skald. Hann skrivaði m.a. *Tann gudgivna skemtileikin (La Divina Commedia)*.
* Edward II av Caernarfon (1284-1327?). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1307 til 1327.
* Robert I the Bruce (1274-1329). Hann var kongur í Skotlandi í tíðini frá 1306 til 1329. 
* William of Ockham (uml. 1285-1347), enskur munkur og heimspekingur.

*
Pierre

**Pierre** ella **City of Pierre** er høvuðsstaðurin South Dakota, USA. Hann hevur umleið 13 876 íbugvar og liggur í miðstatinum. 
City of Pierre varð settur á stovn í  1880. 

## Sí eisini
* Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: ci.pierre.sd.us
* historicpierre.com
* City of Pierre á kortinum: osm

## Keldur


Bólkur:South Dakota
Bólkur:Býir í South Dakota
Bengalskt mál

**Bengalskt** er eitt indoevropeiskt mál, sum verður tosað í Bangladesj og India. Tað eru umleið 190 milliónir fólk í Bangladesh og teimum indisku lutstatunum Vesturbengalia og Assam og tilflytarar í Vesturheiminum og Miðeystri, ið tosa máli, ið harvið gerst tað fimmt mest talaða málið í heiminum (næst eftir mandarinskt, hindi/Urdu, spanskt og enskt).

Bólkur:Mál í Asia
Karin Kjølbro

**Karin Ranvá Kjølbro** (fødd 27. mars 1944 í Klaksvík - ) er onnur av fyrstu kvinnunum, ið varð vald beinleiðis inn á Føroya Løgting, har hon sat fyri Tjóðveldisflokkin (nú: Tjóðveldi).
Í 1983-1984 var hon blaðstjóri á 14. september, men fór frá við valið í 1990. Hon er útbúgvin sosialráðgevi. Karin eigur trý børn, tvær døtur og ein son, onnur dóttirin, Bergtóra Høgnadóttir varð vald inn á Ting í 2008.

### Útnorðurráðið
Forkvinna í Útnorðurráðnum 1990-1991

### Javnstøðulóg
Longu í 1979 legði Karin Kjølbro fram uppskot um javnstøðulóg fyri Føroyar. Henda bleiv tó ikki viðtikin fyrr enn í 1996.

Tá ið uppskot um broytingar í §266b fyrstu ferð varð lagt fram á ting í 1989, var Karin Kjølbro úr Tjóðveldi einasti tinglimurin, ið atkvøddi fyri uppskotinum. Lógaruppskotið førdi til, at táverandi samgongan slitnaði, av tí at Kristiligi Fólkaflokkurin fór úr samgonguni.

## Slóðir
* Dansk Kvindebiografisk Leksikon

Kjølbro, Karin
Bólkur:Føðingar í 1944
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Føroyskar kvinnur í politikki
Bólkur:Politikarar úr Tjóðveldi
Bólkur:Klaksvíkingar
Emmy Rossum

**Emmanuelle Grey "Emmy" Rossum** (fødd 12. september 1986) er ein amerikanskur sjónleikari. 

## Filmar

## Heiðurslønir

**Golden Globe Awards**
* 2005 - Best Performance by an Actress in a Motion Picture - Musical or Comedy, *[[The Phantom of the Opera (2004 sjónvarpsrøð)|The Phantom of the Opera]]* (Nominerað)

**MTV Movie Awards**
* 2005 - Breakthrough Female (*[[The Day After Tomorrow]]*) (Nominerað)

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1986
Columbia

**Columbia** er høvuðsstaðurin South Carolina í USA. Hann er eisini næststørsti býurin í lutstatinum. Columbia hevur umleið 131 túsund íbugvar. Býurin bleiv uppkallaður Columbia eftir Christopher Columbus, ið var siglingarmaður.

## Myndir

LookingdownMainSt.jpg|Høvuðsgøtan í Columbia
Scstatehouse.jpg|Tinghúsið 
SCstatemuseum.jpg|Savnið hjá lutstatinum


## Sí eisini
* South Carolina
* Sambandsríki Amerika

## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: www.columbiasc.net
* [Columbia (South Carolina)](https://en.wikivoyage.org/wiki/Columbia_(South_Carolina)), wikivoyage (á enskum)

## Keldur

Bólkur:South Carolina
Bólkur:Býir í South Carolina
Vieremä

**Vieremä** er ein kommuna í Norra Savolax í Eysturfinnlandi. Vieremä hevur 3.490 íbúgvar (2021). 

## Hygg eisini at
* Finnland
* Kuopio

Bólkur:Kommunur í Finnlandi
Jørundur Skógdrívsson

**Jørundur Skógdrívsson** var løgmaður í Føroyum uml. 1479.

Skógdrívsson, Jørundur
Skógdrívsson, Jørundur
Tummas Símunarson

**Tummas Símunarson** (Kaldbak) var løgmaður í Føroyum 1601 - 1608.

Símunarson, Tummas
Símunarson, Tummas
Jógvan Justinusson

**Jógvan Justinusson** var løgmaður tíðarskeiðið 1629 - 1654.

Jógvan Justinusson var bóndi ættaður úr Hattarvík. Áðrenn hann varð løgmaður, var hann í nógv ár løgtingsmaður. Hann var pápi at konuni hjá eftirmanni sínum, Jógvan Poulsen.

## Keldur
* G.V.C. Young: *Færøerne – fra vikingetiden til reformationen*, 1982 
* *Løgtingið 150 – Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, S. 366. (brotið *Føroya løgmenn fram til 1816*) (PDF-Download )

Justinusson, Jógvan
Balzer Jacobsen

**Balzer Jacobsen** var løgmaður í Føroyum 1655 - 1661.

Løgtingið hevði valt Jógvan Poulsen sum løgmann í 1654, men valdi kongur, Fríðrikur III, ímóti siðvenju at velja Balzer Jacobsen ístaðin. Hann varð tilnevndur løgmaður í 1655, sama ár, sum Kristoffur Gabel fekk Føroyar sum len frá kongi.

Balzer Jacobsen var róptur Illi løgmaður, var dani og hevði verið fúti frammanundan, hann varð løgmaður.

## Keldur
* *Løgtingið 150 – Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 365-366. (brotið *Føroya løgmenn fram til 1816*) ([ PDF-Download





[Bólkur:Danir|Jacobsen, Balzer]
Bólkur:Løgmenn í Føroyum
Sjúrður (Løgmaður)

**Sjúrður** var løgmaður í Hetlandi uml. 1300 og verður eisini meintur at hava verið løgmaður í Føroyum. Sjúrður var saman við Erlendi rithøvundur av Seyðabrævinum í 1298 sum er elsta føroyska skjalið.

Sjúrður
Haraldur Kálvsson

**Haraldur Kálvsson** var løgmaður í Føroyum uml. 1412. Haraldur var sonur Kálv lítla.

## Keldur


Kálvsson, Haraldur
Ísak Guttormsson

**Ísak Guttormsson** var løgmaður í Føroyum 1583 - 1588 og bóndi í Vági.

Tá Jóan Heinason varð settur frá sum løgmaður, varð (uttan tilmæli frá løgtinginum) 
Ísak Guttormsson í skundi settur í løgmansstarvið. Hesin maður, sum helst hevur búð í Kirkjubø, var sonur Guttorm Andrasson og abbasonur Andras Guttormsson. Teir høvdu báðir verið løgmenn. 

Guttormsson, Ísak
Bólkur:Føroyskir bóndir
Bólkur:16. øld
Bólkur:Vágbingar
Roald (Løgmaður)

**Roald** var løgmaður í Føroyum uml. 1450 og bóndi í Dali.

Bólkur:Løgmenn í Føroyum
Bólkur:Føroyskir bóndir
Jógvan Poulsen (Løgmaður)

**Jógvan Poulsen** var løgmaður í Føroyum  1654 - 1655 og 1662 - 1677.

Jógvan Poulsen var bóndi á Oyri, og varð settur løgmaður í 1654 av løgrættumonnunum, men kongur valdi at ganga ímóti siðvenjuni, og setti danan Balzer Jacobsen í 1655. Í 1662 var Jógvan Poulsen tó aftur settur sum løgmaður.

Jógvan Poulsen var giftur við dóttir Jógvan Justinusson, ið var løgmaður undan Jógvan Poulsen, og var hann pápi Jákup Jógvansson, ið var løgmaður 1677 - 1679.

## Keldur
* G.V.C. Young: *Færøerne – fra vikingetiden til reformationen*, 1982 
* *Løgtingið 150 – Hátíðarrit*. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 365-366. (brotið *Føroya løgmenn fram til 1816*) (PDF-Download )

Poulsen, Jógvan
Poulsen, Jógvan
Oppland fylki

**Oppland** var eitt fylki í Norra. Oppland hevði í 2014 umleið 187 820 íbúgvar.

Oppland hevði mark við Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Oslo, Hedmark og Akershus. 

## Kommunur í Oppland

1. Dovre
2. Etnedal
3. Gausdal
4. Gjøvik
5. Gran
6. Jevnaker
7. Lesja
8. Lillehammer
9. Lom
10. Lunner
11. Nord-Aurdal
12. Nord-Fron
13. Nordre Land
14. Ringebu
15. Sel
16. Skjåk
17. Søndre Land
18. Sør-Aurdal
19. Sør-Fron
20. Vang
21. Vestre Slidre
22. Vestre Toten
23. Vågå
24. Østre Toten
25. Øyer
26. Øystre Slidre

## Myndir

Mynd:LillehammerDSC01504.JPG |Lillehammer
Mynd:Mjosa Minnesund.jpg |Mjøsa


Bólkur:Fyrrverandi fylkir í Noregi‎
Finnmark fylki

**Finnmark** (norrønt: *Finnmǫrk*, sámiskt: *Finnmárku*) er eitt fylki í Norra. Finnmark hevur umleið 74 710 íbúgvar. Norðasti landsparturin í Noregi er Finnmørkin. Finnmark hevur mark við Troms, Finnland og Russland. Markið millum Russlands og Noreg gongur gjøgnum Pasvik dalin og eftir Pasvik ánni. 

Finnmark er størsta fylkið í Noregi. Tað er størri í stødd enn lond sum Danmark, Niðurlond ella Sveis. Vardø í Finnmark er eystasti býur í Noreg og er eystari enn Istanbul og St. Pætursborg. Alta er størsti býurin í Finnmørkini. Býurin liggur innast í Altafjørðinum. Har búgva gott og væl 20,000 fólk. Í Alta finnur tú størsta savnið í Norðurevropa av fjallalist, sum veiðifólk hava evnað. Tær eru úr bronsuøld og eru m.a. av skipum, offurgávum og fólki.

Kirkenes í Finnmark liggur 8 kilometrar frá russiska markinum og 1,410 kilometrar norðanfyri norska høvuðstaðin Oslo. Har búgva 10,000 fólk í kommununi, 3,000 í býnum. Í Kirkenes eru vegaskelti og onnur skelti eisini á russiskum, tí sera nógvir russarar brúka havnina í Kirkenes. Í heila tikið er nógv samband og samhandil millum Kirkenes og russarar. Kirkenes var í stóran mun raktur av Øðrum heimsbardaga, við tað at tey blivu sum millum hamara og ambolt millum týskarar og russarar. Týskurin hevði fleiri túsund hermenn har í legum, og tá ið álopið "Barbarossa", sum skuldi taka Murmansk, miseydnaðist, brúktu teir "brenda jarðarpolitikkin", so tá ið kríggið var av, var allur býurin í sori, nógv fólk rýmd, og tey sum eftir vóru, stóðu á berum. 

Almennu málini í Finnmark eru tvey, norskt og sámiskt. Í 2000 høvdu næstan 96 prosent av fólkinum í Kautokeino (Guovdageainnu) sámiskt sum móðurmál. Sámiskt er móðurmál hjá góðum 94% í Karasjok (Kárášjohka) og 75% í Nesseby (Unjárga).

## Kommunur í Finnmark

1. Alta
2. Berlevåg
3. Båtsfjord
4. Gamvik
5. Hammerfest
6. Hasvik
7. Karasjok
8. Kautokeino
9. Kvalsund
10. Lebesby
11. Loppa
12. Måsøy
13. Nesseby
14. Nordkapp
15. Porsanger
16. Sør-Varanger
17. Tana
18. Vadsø
19. Vardø
Bismarck

**Bismarck** er høvuðsstaður og næststørsti býur, næst eftir Fargo, í North Dakota, USA. 
Í sjálvum býnum búgva umleið 73 túsund fólk (2019); tó búgva har meiri enn 129 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area"). 

## Søga
Býurin eitur Bismarck eftir Otto von Bismarck, ið var týskur ríkiskanslari. Bismarck varð stovnaður í 1872.

## Sí eisini
* Sambandsríki Amerika

## Ávísing úteftir
*Heimasíða: Bismarck 
* Bismarck, wikivoyage (á enskum)

## Keldur


Bólkur:Býir í North Dakota
Hans Jakka steinur

**Hans Jakka steinur** er ein lítil steinur ið stendur mitt í Klaksvíkini. Tað var kendur maður í Klaksvík, ið kallaðist Hans Jacob, ið plagdi at hvíla á hesum steini. Steinurin stendur á Fornagørðum og verður enn tann dag nógv nýttur. Hans Jakka steinur er fyri tey yngri í býnum ein samlistaður í vikuskiftunum.

Bólkur:Klaksvík
Sjálvmorð

**Sjálvmorð** er tað, tá ið ein við vilja tekur seg sjálvan av døgum. Sjálvmorð er ofta orsakað vónloysi, tunglyndi, sinnissjúku ella/og rúsevnis- og rúsdrekkamisnýtslu. Harafturat kann sovorðið sum fíggjarligir trupulleikar og vánalig viðurskifti við onnur fólk vera ein orsøk. Í 2012 gjørdu trý fólk við føstum bústaði í Føroyum sjálvmorð. Frá 2007 til 2012 hava 13 fólk tikið seg av døgum í Føroyum og bara í 2010 vóru heili 6 sjálvmorð. Sambært heilsulýsing landslæknans var eitt sjálvmorð framt í Føroyum í 2007. Hetta er eitt vet minni enn seinastu trý árini, tí í 2006 vórðu trý sjálvmorð framd, meðan seks vórðu í 2005. Størsta sjálvmorðstalið eitt einstakt ár í Føroyum var árið 1985, tá sjey fólk doyðu fyri egnari hond. Í 1984, 1986, 1988, 1992, 2005 og í 2010 tóku seks fólk lívið av sær hvørt av hesum árunum. Tað er bara í árunum 1999, 2001 og í 2009, at eingin føroyingur doyði fyri egnari hond. Frá ársbyrjan 1981 til og við 2007 eru tilsamans 88 sjálvmorð staðfest her á landi. Samanborið við hini Norðurlondini og londini í Evropa eru føroysku sjálvmorðstølini sera lág. Tølini yvir sjálvmorð í Føroym eru ikki økt seinastu 30 árini, men heldur eru tølini minkað. 

Flest menn gera sjálvmorð; í so at siga øllum aldursbólkum eru menn teir, ið liggja ovast á listanum yvir sjálvmorð. Í 2012 gjørdu 661 fólk sjálvmorð í Danmark. Kanningin hjá Jyllands-Posten vísir, at av teimum 661 sum gjørdu sjálvmorð hetta árið, vórðu 494 teirra menn . Tað er serliga menn í aldrinum 20 til 40 ár.  

## Sí eisini
* Hjálpt sjálvmorð

## Keldur


Bólkur:Læknafrøði
Bólkur:Deyðsorsøkir
Narsarsuaq

**Narsarsuaq** er ein bygd í Suðurgrønlandi. Narsarsuaq, sum liggur í Narsaq kommunu, er í dag ein altjóða flogvøllur, sum amerikumenn bygdu í 1941. Hetta var fyrsta amerikanska flogstøð í Grønlandi, Blue West One av navni. Flogvøllurin varð nýttur undir øllum seinna heimsbardaga sum millumlendingarstøð á teininum Evropa og Norðuramerika. Umleið 6.000 fólk búleikaðust har tá. Hópur av sjúkrabarakkum vórðu bygdar har frá 1943 til krígslok at hýsa særdum stríðsmonnum frá víðvøllinum í Evropa. Tað er ein misskiljing, tá sagt hevur verið, at sjúkrabarakkirnar eisini vórðu nýttar undir Koreakrígnum, sum vardi frá 1950 til 1953. Í 1958 lótu amerikumenn vøllin frá sær. Í økinum er eitt ótrúliga áhugavert fornminnissavn av lutum, sum amerikumenn brúktu ta tíðina teir vóru har. Í 1959 - aftaná skipið "Hans Hedtoft" fórst - tóku danir yvir tænasturnar í Narsarsuaq. Ístænastan hevur síðani húsast her.

Plássið Narsarsuaq verður í dag nýtt sum altjóða flogvøllur. Hotellið við flogvøllin, sum umframt rekur vanligt hotellvirksemi, verður eisini í stóran mun nýtt til skeiðvirksemi, ráðstevnur o.a. Í dag búgva bert eini 180 fólk í Narsarsuaq, sum eru knýtt til flogvøllin. Har býr eisini onkur føroyingur. Í allari Narsaq kommunu búgva umleið 2.000 fólk. 

## Sí eisini

*  Grønland

Bólkur:Býir og bygdir í Grønlandi
Concord, New Hampshire

**Concord** er høvuðsstaðurin og triði størsti býur í New Hampshire. Hann hevur umleið 42 túsund íbugvar. Býurin liggur á ánni Merrimack. Concord var grundað 1733.

## Myndir

Mynd:New_Hampshire_State_House_6.JPG|*New Hampshire State House* 
Mynd:Concord_New_Hampshire_state_house_20041229.jpg|*New Hampshire State House* á vetri.
Mynd:State Legislative Building Concord 5.JPG|*State Legislative Building*
Mynd:Main_Street,_Concord_NH.jpg|Høvuðsgøtan í miðbýinum
Mynd:Downtownconcordnh.jpg|Høvuðsgøtan í miðbýinum
Mynd:Concordcapitolsign.jpg|Í miðbýinum


## Ávísingar úteftir
* Heimasíða: concordnh.gov

## Keldur


Bólkur:New Hampshire
Bólkur:Býir í New Hampshire
Tenerife

**Tenerife** er tann størsta av teimum sjey Kanarisku Oyggjunum og hevur fleiri enn fimm milliónir ferðafólk á vitjan um árið. 

Bólkur:Spania
Trøndelag fylki

**Trøndelag** er eitt fylki í Norra. Trøndelag hevur umleið 450 000 íbúgvar. Trøndelag hevur mark við Oppland, Hedmark, Møre og Romsdal, Nordland og Svøríki. 

Tað hægsta fjallið í Trøndelag eitur Storskrymten og er 1985 metrar høgt. Har eru eisini millum annað strandargrannaskógir. Í Trøndelag er eisini lendi, ið minnir um oyðimørk. Tað er í Røros og inniheldur nógvan foksand. Her rennur eisini djúpasta áin í Noregi, Nidelva, ígjøgnum.

## Ítróttur
Rosenborg Bóltfelag er eitt væl umtókt fótbóltslið úr Tróndheimi. Nógv úr Trøndelag hava eisini verið heimsmeistarar í skíðítrótti. 

## Kommunur í Trøndelag

Bólkur:Fylkir í Noregi
Troms fylki

**Troms** er eitt fylki í Norra. Troms hevur umleið 162 050 íbúgvar. Troms hevur mark við Finnmark, Nordland, Svøríki og Finnland. 

## Landafrøði
Troms er eitt fylki, sum liggur norðarlaga í Noregi. Troms er kent fyri síni høgu fjøll og ríku firðir. Tað er sera skiftandi veðurlag í Troms. Hitin kann skifta upp í 60 stig frá lægsta til hægsta hita eftir einum ári. Umleið tveir mánaðir um árið er sera myrkt í Troms. Stórar partar av samdøgrinum er myrkt, og sólin sær ikki í fýra til átta vikur út í eitt. Tá ið tað er myrkt úti ber til at síggja norðlýsi á himmalinum. Norðlýsi tekur seg upp, tá ið bitlar frá sólini raka lofthavið á jørðini. Á sumri er tað miðnáttarsól í øllum fylkinum. Tað merkir, at sólin er á sjónarringinum alt samdøgrið. Tromsø er størsti býurin í Troms. Tað búgva umleið 72,000 fólk her. Býurin verður kallaður fyri norðurlendski París.

## Dýralívið
Í Troms eru úlvur, bjørn, geypa og jarvur. Onkustaðni er ørn í luftini. Tað eru eisini nógvir elgar í Troms. 

## Kommunur í Troms

1. Balsfjord
2. Bardu
3. Berg
4. Bjarkøy
5. Dyrøy
6. Gratangen
7. Harstad
8. Ibestad
9. Kåfjordd
10. Karlsøy
11. Kvæfjord
12. Kvænangen
13. Lavangen
14. Lenvik
15. Lyngen
16. Målselv
17. Nordreisa
18. Salangen
19. Skånland
20. Skjervøy
21. Sørreisa
22. Storfjord
23. Torsken
24. Tranøy
25. Tromsø
Alanya

**Alanya** er ein tann best umtókti ferðamannabýurin í Turkalandi. Býurin og upplandið til býin er 1,598.51&nbsp;km2. Fólkatalið í býnum var 248,286 í 2010, harav búðu 98,627 í sjálvum býnum.
Har eru strendur, havnaumhvørvi og ein spennandi býarkjarna. Eystanfyri býin liggur havnin og Keykubat strondin. Vestanfyri liggja Damlatas- og Kleopatrastrendurnar. Ímillum strendurnar liggur eitt lítið fjall við eini borg, ið varð bygd í 1226. Alanya er í nýmótans parturin av Turkalandi. Har eru nógv hotellir og góðar strendur. Strandalinjan í Alanya er 70 km. Alanya liggur út til Miðjarhavið, móti norði eru Taurus fjøllini. Býurin er deildur sundur av einari hálvoyggj. Havnin, miðbýurin og Keykubat strondin, sum eitur eftir Sultan Kayqubad I, eru á eystur síðu á hálvoynni. Damlataş strondin, sum eitur eftir teimum kendu drippandi holunum og Cleopatra strondin eru á vestaru síðu. 

## Nøvn
Býurin hevur hoyrt til ymisk stýri seinastu øldirnar, og tað sæst aftur í navninum. Býurin hevur skift navn fleiri ferðir.  
Alanya var kent sum *Coracesium* á Latínskum ella sum *Korakesion* á grikskum sum á Luwianskum málið eitur *Korakassa* sum merkir "framstandandi býur".  Undir tí Bysantinska Ríkinum gjørdist býurin kendur sum *Kalonoros* ella *Kalon Oros*, sum merkir "vakurt fjall" á grikskum. Selsjukkarnir nevndu býin *Alaiye* (علاعية), sum kemur av navninum á sultaninum Alaeddin Kayqubad I. í 13. og 14. øld nevndu italienskir handilsmenn býin *Candelore* ella *Cardelloro*. Tá Mustafa Kemal Atatürk í 1935 vitjaði býin avgjørdi hann at býurin skuldi stavast *Alanya* við tí turkiska alfabetinum. Hann broytti 'i' og 'e' í Alaiye, tað sigst, at hann gjørdi hetta orsakað av ein skeivt stavaðum telegrammi í 1933. 



## Keldur


Bólkur:Býir í Turkalandi
Edna Parker

**Edna Scott Parker** (fødd 20. apríl 1893 í Morgan County, Indiana – deyð 26. november 2008 í Shelbyville, Indiana) hevur síðan 2007 verið skrásett í Guinness World Records sum heimsins elsta kvinna. Samstundis er hon 14. elsta menniskja, sum hevur livað, sambært Guinness met bókini. Edna Parker gjørdist einkja í 1939, og búði á einum bóndagarði inntil hon varð 100 ár. Tá flutti hon til sonin at búgva, men fór stutt eftir á ellisheim. Á ellisheiminum búði eisini heimsins hægsta kvinna, Sandy Allen (fødd 18. juni 1955 í Chicago). Hon andaðist í august í 2008. Edna Parker doyði 26. november 2008 í býnum Shelbyville í statinum Indiana. 

## Sí eisini

* Heimsins elstu fólk

## Kelda

* VG - Verdens eldste kvinne er død VG 27. november 2008

Bólkur:Amerikanarar
Bólkur:Føðingar í 1893
Bólkur:Andlát í 2008
Ghm

**GHM** er eitt føroyskt harmoniorkestur. GHM ið merkir "**Georg Hansens Minni**", var stovnað 14. mars 1922. Felagið fekk navnið eftir Georg Hansen bakara, ið slóðaði fyri øllum tónleikarlívi í Føroyum. Tað vóru næmingar hjá Bakara Hansen, sum tá framvegis livdi, ið stovnsettu orkestrið. Teir vildu, at orkestrið skuldi vera honum, sum teir skýrdu "Faðir tónleikin í Føroyum", ein livandi minnisvari. 

Virksemið hjá GHM hevur verið misjavnt gjøgnum árini, men eftir eina endurreistn í 1950 hevur gingið meira støðugt. Harmoniorkestrið G.H.M. var í 1950’unum og 1960’unum kent fyri sín tónleik á útferðum, konsertum og serliga spæli til gamlar dansir bæði í Havn og úti á bygd. 

Mitt í 70’unum kom ein bresktur venjari til Føroyar, nevndur Hugh Watkins. Hann var í fyrstuni tónleikaralærari í Klaksvík, men seinni kom hann suður til Havnar. Hann setti nógv ung í gongd at spæla uppá ymisk blásiljóðføri, og innan stutta tíð vaks orkestrið úr 18 til 38 spælarar og sum nakað nýtt,  komu 3 konufólk við í orkestrið tann 13. sep. 1976. 

Orkestrið er nógv broytt gjøgnum tíðirnar. Í fyrstani var GHM eitt lítið orkestur manna við tilkomnum havnamonnum, men fram til 2005 var GHM eitt orkestur við uml. 25-30 spælarum, bæði konufólk og mannfólk, og flest ungir spælarar. 

Á vári 2005 vóru GHM og Tórshavnar UngdómsHarmiorkestur samanløgd og eftir samanleggingina, taldi GHM 70-80 spælarar.  

Heimasíðan hjá GHM er https://www.ghm.fo 

Bólkur:Felagsskapir
Bólkur:Føroyskir horntónleikabólkar
Bólkur:Tórshavn
Kaká

**Ricardo Izecson dos Santos Leite** er føddur 22. apríl 1982 í Brasilia, Brasil. Hann varð kosin heimsins besti fótbóltsleikari í 2007. Kaká hevur vunnið Champions League og Seriu A við AC Milan, samstundis sum hann eisini hevur vunnið HM gull við Brasilia. Í 2007 valdi FIFA hann til heimsins besta fótbóltsleikara. Kaká hevur ikki verið smæðin um sína kristnu trúgv. Kaká sigur, at tá ið hann verður liðugur sum fótbóltsleikari, vil hann verða prestur. Kaká er limur í samkomuni Reborn in Christ Evangelical Church í Brasil.

Bólkur:Brasilskir fótbóltsleikarar
Bólkur:Føðingar í 1982
Strálan

**Strálan** er ungmannafelag og kappróðrarfelag á Strondum. Felagið hevur eisini verið virkið innan dart og badminton. Ingun Hansen vann FM fyri felagið fimm ferðir. Fjórða hvørt ár verður FM stevna í kappróðri heldin á Strondum, stevnan nevnist Fjarðastevnan. Stevnan skiftir millum bygdirnar Vestmanna, Skála og Strendur. Tá stevnan er á Strondum, so eru tað ítróttarfeløgini Strálan og StÍF ið skipa fyri stevnuni.

## Søga
Felagið var stovnað í 24. mars 1989.

## Bátar
* Seksmannafarið Strálan
* Seksmannafarið Stjørnan
* Fimmmannafarið Strípan

## FM heitið
Dreingirnir sum róu við Stráluni vunnu FM í 1991, 1992, 2000 og 2001

## Keldur



## Slóðir úteftir
*Strálan.fo

Bólkur:Føroysk róðrarfeløg
Bólkur:Eysturoy
1839

**1839** (MDCCCXXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
týsdegi.

## Hendingar
* Sætta kirkja á Sandi varð bygd, hon stóð til 1988, tá ein partur av kirkjuni brann av ásettum eldsbruna.
* Christian Pløyen, amtmaður, skipar fyri gitnu kanningarferðini til Hetlands við tí endamáli at læra føroyingar fiskiskap.
* Úthandil hjá Kongliga Einahandlinum í Vestmanna.

## Føðingar
* 8. januar: Hans Guido von Bülow, týskur tónasmiður.
* 19. januar - Paul Cézanne, franskur listamaður.
* 16. mars - Sully Prudhomme, franskur rithøvindur.
* 21. mars - Modest Mussorgskij, russiskur tónasmiður.
* 5. desember - George Armstrong Custer, generalur.

## Andlát
* 3. desember - Frederik 6.

*
Wirsung kanalin

**Bris kanalin** ella **Wirsung kanalin**, nevnt eftir týska kropsbygnaðarfrøðinginum, Johann Georg Wirsung (1589 - 1643), er ein kanal, sum forbindir brisið til gall kanalina, sum síðani rennur út í tólvfingurtarmin. Her rennur bris-saft úr, sum hjálpir við sodningini, í tarminum, frá tí eksokrina partinum í brisinum.

Hendan kanalin er sera umráðandi, tí um kanalin verður tipt av einari ella aðrari grund, ella um ígerð kemur í hana, kann ein fáa akutta ígerð í brisið. Tann mest vanliga grundin fyri at wirsung kanalin verður tipt, er gallsteinur í gall kanalini.

Ein kann eisini fáa krabbamein í wirsung kanalina ("Pancreatic ductal carcinoma" á enskum). Hetta slagið av krabbameini, er ein av teimum, sum flest fólk doyggja av í prosentum.

Bólkur:Lívfrøði
Bólkur:Læknafrøði