open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marine Harvest Faroes

**Marine Harvest Faroes** er ein alifyritøka í Føroyum, og er dótturfelag hjá norsku alifyritøkuni Marine Harvest, ið hevur umleið 10&#8239;000 starvsfólk. Hans Jákup Mikkelsen er stjóri á Marine Harvest Faroes.

## Nøkur hagtøl
Marine Harvest Group alir laks í seks ymiskum londum kring heimin. Fjórða ársfjórðing í 2014 var alingin í Føroyum tann, sum gav best úrslit, tvs. mest burturúr hvørjum framleiddum kg av laksi. Talið fyri 2013 stendur í klombrum:

*Føroyar 		13,15 (14,48)
*Noreg		 12,59 (12,04)
*Írland 		4,49 (-26,76)
*Kanada 		3,69 (10,20)
*Kili		0,35 (2,48)
*Skotland 	3,42 (10,25)

## Heiður
Á árligu Aliráðstevnuni í 2014 vann Marine Harvest Faroes báðar kappingarnar, ið skipað var fyri. Smoltstøðin á Hellunum og alibrúkið á Funningsfjørði fingu heiðursbræv fyri ársins bestu úrslit. Besta smoltstøð verður avgjørd eftir lægsta byrjunarfelli á sjónum, og tað var smoltstøðin hjá Marine Harvest Faroes á Hellunum, ið vann. Besta alistøð á sjónum gjørdist alistøðin hjá Marine Harvest á Funningsfjørði, ið hevði besta effektivitetsindeks.

## Keldur
 

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Fiskaaling
Bólkur:Alivinna í Føroyum
Anti Social Media

**Anti Social Media** er ein danskur popp-rokk-tónleikabólkur, ið vann Dansk Melodi Grand Prix 2015 við sanginum "The Way You Are". Bólkurin umboðaði Danmark á Eurovision Song Contest í mai 2015. Teir komu ikki víðari eftir fyrru hálvfinalu.

## Limir
*Philip Thornhill
*Nikolaj Tøth
*David Vang
*Emil Vissing

## Ávísing úteftir
*Anti Social Media - Facebook

Bólkur:Danskir tónleikabólkar
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Bólkur:Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Radon

**Radon** er eitt frumevni, ið er nummar 86 í skeiðbundnu skipaninini og hoyrir til bólkin óvirkin gass.

Bólkur:Frumevni
Sushi

**Sushi** (japanskt: 寿司) er japanskur matur, ið er gjørt av fiski og rísi.

Bólkur:Matur og drekka
Sosiolekt

**Sosiolekt** er málføri, sum er knýtt at ávísum sosialum bólki, til dømis einum vinabólki ella ávísum frítíðarvirksemi.

Bólkur:Málfrøði
Fosfor

**Fosfor** er eitt frumevni, ið er nummar 15 í skeiðbundnu skipaninini.

## Sí eisini
* Fosforsýra

Bólkur:Frumevni
Tennessine

**Tennessine** () er eitt frumevni, ið er nummar 117 í skeiðbundnu skipaninini.
Eftir nummarinum hevði evnið fyrr heitið **ununseptium** ().

Bólkur:Frumevni
Plutonium

*Ikki at verða blandað saman við [[Polonium]]*
 

**Plutonium** (st. **Pu**) er eitt geislavirkið frumevni, og er nummar 94 í skeiðbundnu skipaninini. Tað er eitt aktinid metal, og hevur eina silvur-grá farvu, ið verður bleyttað, tá tað kemur í samband við luft, og skapar eitt keðiligt lag, tá tað verður oxiderað. Frumevnið hevur vanliga seks allotropir og fýra oxidatións-støðir. Tað kann reagera við Carbon, Halogenir, Nitrogen, Silikon, og Hydrogen. Tá ið plutonium er í samband við fuktugt luft, skapar tað oxidir og hydridir, sum kunnu víðka støddina á metalið upp til 70% í voluma, og flykra so av sum eitt pulvur, ið er pyroforiskt. Tað er geislavirkið og kann samlast upp í beinini, sum ger handfaringina av evninum farligt.

Plutonium var fyrstu ferð syntetiskt-framleitt og isolerað seint í 1940 og tíðiliga í 1941. Tað var framleitt við einari samanbresting av deutoron og uran-238 í tí 1.5 metur langa syklotronina hjá University of California, Berkeley. First var neptunium-238 syntetiskt-framleitt, sum so beta-fánaði til ta nýggja frumevnið við atomiskari nummari 94, og við atomiskari vektina 238. Av tí at uran var navngivið eftir gongustjørnuni Uranus, og neptunium var navngivið eftir gongustjørnuni Neptun, var frumevnið nummar 94 navngivið efitr Pluto sum tá var hildið at verða ein gongustjørna. Av tí at kríggj var, høvdu tey á University of California ikki loyvi at kunngerða uppdagingina fyrr enn 1948.

Plutonium er ta frumevni, ið hevur hægsta atomiska-nummari úti í náttúruni. Smáar mongdir av plutonium, finnast í náttúrligum uran-238 málmi, tá uran-238 fangar neutronir frá fáningina av øðrum uran-238 atomum.

Bæði plutonium-239 og plutonium-241 eru fissil, sum vil siga, at tær klára at halda eina kjarn-ketu-reaktión, sum man kann so nýta í kjarnorkuvápn og kjarnorkureaktorar. Plutonium-240 hevur eina høga spontana-fissión, sum hækkar neutron-fluxið í tí ílati, sum inniheldur isotopið. Nøgdin av plutonium-240 í eitt sett av plutonium, avmarkar hvørja nýtslu ta plutoniumi kann hava, fyri vápn ella kvalitetin sum reaktorbrennievni. Prosent-talið av plutonium-240 ásetir hvat fyri stig (ens. *[[:en:Reactor-grade_plutonium|Grade]]*), ta plutonium'i hevur (vápna-stig, brennievni-stig ella reaktor-stig). Plutonium-238 hevur eitt helvtar-tíð pá 87.7 á, og geislar alpha partiklar. Ta er ein hita kelda í radioisotop termoelektriskar generatorar, sum verða brúkt til at veita streym til nøkur rúmdarfar. Plutonium isotopar eru dýrar og tvørlig at seperera, so ávísar isotopir verða vanliga framleitt í serligar-reaktorar.

At framleiða plutonium í brúkiligum nøgdum fyri fyrstu ferð var ein stórur partur av Manhattan-verkætlanini undir seinna heimsbardaga, har fyrstu atombomburnar vórðu gjørdar. "Fat Man" bumburnar, ið vóru brúktar í Trinity royndini í Juli 1945, og í bumbungini av Nagasaki í August 1945, høvdu plutonium kjarnir. 

Bólkur:Frumevni
Oxygen

**Oxygen** (latín *oxygenium*, úr grikskum ὀξύς-, oxys-, "sýra", upprunaliga "hvast", frá smakkinum á sýru, og -γενής, -genēs, "framleiðari", upprunaliga "upphav"; symbol O), er eitt frumevni, ið hevur atomnummar 8 í skeiðbundnu skipaninini.
Á føroyskum verður evnið eisini nevnt **súrni** og **súrevni** av upprunaheitinum, sum meira neyvt kundi verið umsett *sýruupphav*. Latínska heitið kemur av, at lívrunnin evni sum t.d. fiti verða súr, tey trána, av oxygeni, og nanvgevarin, franski evnafrøðingurin Antoine Lavoisier, helt oxygen vera í øllum sýrum. Almenna danska heitið er oxygen, men heitið *ilt* verður eisini brúkt. Hetta seinna navnið kemur av, at oxygen nørir um eld.

Í reinari, turrari luft eru umleið 21 rúmprosent av .

Bólkur:Frumevni
Køvievni

**Køvievni** ella **nitrogen** (latín *nitrogenium*, úr fronskum *nitre* "salpetur", og grikskum -γενής, -genēs, "framleiðari", upprunaliga "upphav"; symbol N) er eitt frumevni, ið hevur atomnummar 7 í skeiðbundnu skipaninini.

Latínska heitið kemur av, at nitrogen er annað av teimum báðum frumevnunum í nitrati, sum aftur er partur av salpeturi.

Norðurlendska heitið (fø. køvievni, da. kvælstof, no. kvelstoff, sv. kväve) kemur av, at  køvir eld.

Í reinari, turrari luft eru umleið 78 rúmprosent av .

## Sí eisini
* Salpetursýra

Bólkur:Frumevni
Oganesson

**Oganesson** () er eitt frumevni, ið er nummar 118 í skeiðbundnu skipaninini.
Eftir nummarinum hevði tað fyrr heitið **ununoctium** ().

Bólkur:Frumevni
Krypton

**Krypton** er eitt frumevni, ið er nummar 36 í skeiðbundnu skipaninini og hoyrir til bólkin óvirkin gass.

Bólkur:Frumevni
Álopini í Keypmannahavn í februar 2015

**Yvirgangsálopini í Keypmannahavn 2015** eisini kent sum *Álopið móti Krudttønden* og *Eysturbrúgválopið* var ein røð av skotálopum, ið fóru fram í Keypmannahavn: á Eysturbrúgv 14. februar 2015 og við Synagoguna í Krystalgade hin 15. februar 2015.

## Álopið móti mentanarhúsinum Krudttønden
Alopið fór fram, meðan ein kjakfundur við yvirskriftini *List, gudsspottan og talufrælsi* (á donskum: *Kunst, Blasfemi og Ytringsfrihed*) var hildin í mentanarhúsinum Krudttønden í Keypmannahavn. Fundurin var fyrireikaður av Lars Vilks Nevndini, hvørs endamál er at fyriskipa fundir við tann svenska keiputeknaran Lars Vilks, ið m.a. hevur teknað Mohammed-tekningar. Knappliga kom ein maður inn í hølið og byrjaði at skjóta við maskinbyrsu. Ímillum luttakararnar á fundinum var eisini Fraklands ambassadørur François Zimeray. Ein 55-ára gamal danskur filmmaður, Finn Nørgaard, varð dripin undir skotálopinum, harafturat vóru tríggir løgreglumenn særdir. Hvørki Lars Vilks ella tann franski ambassadørurin vóru raktir. Danska løgreglan segði á middegi 15. februar 2015, at eftir teirra meting var talan um eitt yvirgangsálop.

## Skotálopið móti synagoguni

Stutt fyri kl. 01:00 danska tíð hin 15. februar 2015, umleið níggju tímar eftir tað fyrstu skothendingina í Krudttønden, fór eitt nýtt skotálop fram móti tí stóru synagoguni í Krystalgade í Keypmannahavn. Ein Bat Mizvah (jødisk konfirmatión), har ið 80 fólk vóru til staðar, var hildin har. Ein persónur, ið seinni var eyðmerktur sum Dan Uzan, ein 37-ára-gamal limur í jødiska samfelagnum í Danmark, hevði trygdarvakt, tá ið hendingin fór fram, hann varð skotin í høvdið og doyði seinni av løstunum. Uzan var eisini kendur sum kurvabóltsleikari.

## Mistonkti brotsmaðurin dripin

Tíðliga sunnumorgun hin 15. februar 2015, varð tann mistonkti brotsmaðurin dripin á Nørrebrúgv eftir skotveksling við løgregluna. Løgreglan heldur, at maðurin, ið skeyt móti fólkunum í Krudttønden, er tann sami sum maðurin, ið leyp á synagoguna. Mistonkti brotsmaðurin var tann 22-ára gamli Omar Abdel Hamid El-Hussein, ið er føddur og uppvaksin í Danmark. Maðurin varð fongslaður eftir knívstungu og varð í 2014 dømdur 2 ára fongsulsrevsing, men hann var longu leyslatin aftur í januar 2015.

## Keldur



Bólkur:Yvirgangsatsóknir
Bólkur:Keypmannahavn
Bólkur:Talufrælsi
Bólkur:2015 í Danmark
Bólkur:Antisemitisma
Costa Concordia

**Costa Concordia** var eitt ferðamannaskip á 290 metrar, ið varð bygt 2004-2006 á italsku skipasmiðjuni Fincantieri í Genova til Costa Crociere-reiðaríið í Genova.

Skipið varð doypt hin 7. juli 2006 í havnabýnym Civitavecchia. Tað eydnaðist ikki gummuni, ið var tann kekkiska fotomodellin Eva Herzigová, at knúsa champagnufløskuna móti skipssíðuni, ið er eitt ringt tekn hjá teimum, ið trúgva uppá slíka pátrúgv. Jómfrúferðin byrjaði hin 15. juli 2006 í Savona.

Costa Concordia sigldi á land hin 13. januar 2012 tætt við oynna Giglio, í einútnyrðing av Rom, nærindis italsku vesturstrondina. 32 av teimum 4229 fólkunum umborð lótu lív í vanlukkuni.

Skipið varð heysað upp hin  16. september 2013, og hin 23. juli 2014 kundi skipið byrja sína seinastu ferð til  Genova, har ið skipið varð upphøgt. Bjargingin verður mett at hava kostað umleið 4,5 mia. kr.

## Rættarligt eftirspæl
Hin 11. februar 2015 varð kapteinurin, Francesco Schettino, dømdur 16 ára fongsulsrevsing fyri óvilja manndráp, orsakað sínum leikluti í skipsvanlukkuni. Rætturin legði eitt nú dent á, at Schettino varð rýmdur av skipinum, meðan tað enn vóru fleiri hundrað fólk eftir umborð, og at hann hevði noktað at fyriskipa evakueringina, sjálvt um italska bjargingartænastan hevði givið honum boð um at fara umborð á skipið aftur.

## Keldur


Bólkur:Vanlukkur á sjónum
Bólkur:2012
Bólkur:2013
Bólkur:2014
Dansk Melodi Grand Prix 2015

**Dansk Melodi Grand Prix 2015** var hin 44. útgávan av Dansk Melodi Grand Prix, sum er ein árlig afturvendandi sangkapping, ið hevur verið fyriskipað síðan 1957 av Danmarks Radio (DR). Vertir vóru Esben Bjerre og Jacob Riising.

Tað gjørdist Anti Social Media, ið vann kappingina við sanginum "The Way You Are".

## Luttakarar
Tá ið freistin var farin fyri at senda sangir inn til Dansk Melodi Grand Prix 2015 hin 8. september 2014, vóru 687 sangir innkomnir til kappingina.

## Keldur


Bólkur:Dansk Melodi Grand Prix
Bólkur:2015 í Danmark
VietJet Air

**VietJet Aviation Joint Stock Company**, kent sum **VIETJET**, er eitt vjetnamesiskt flogfelag. VIETJET hevur høvuðssæti í Ho Chi Minh City. VIETJET flýgur bæði við ferðafólki og við farmi til 19 støð kring allan heimin. Flogfelagið varð sett á stovn í 2007 og byrjaði flogruturnar í 2011. Flogfelagið røkir bæði innlendis rutur og flogrutur til onnur lond. 

## Slóðir
Heimasíðan hjá VietJet Air

Bólkur:Vjetnamesiskar fyritøkur
Bólkur:Samferðsla og flutningur
Gundadalsvegur

**Gundadalsvegur** er ein gøta í Havn. Gundadalsvegur eitur eftir Gundadali, har ið gøtan eisini er. Viðarlundin er á syðru síðu og fótbóltvøllirnir í Gundadali á norðaru síðu.

Bólkur:Gøtur í Tórshavn
Toftalíð

**Toftalíð** er ein gøta í Vági. Toftalíð er eisini ein býarpartur í Vági. Gøtan byrjar sum ein síðugøta til Toftaveg, har eysturi í býnum. Gøtan er ein brekka, ið fer allan vegin niðan til gamla bygdarvegin millum Vág og Nes. Tað ovasta húsið í Toftalíð er ein bóndagarður. Privat sethús liggja báðumegin við gøtuna Toftalíð. Gøtunavnið Toftalíð er frá nýggjari tíð. Vágur fekk gøtunøvn og húsanummur umleið 2006. 

Gamli býarparturin Toftalíð fevnir um eitt størri øki enn gøtan við sama navni og fevndi eitt nú um húsini, ið liggja vestanfyri Marknoyri, har ið Marknoyrarvegur og Toftavegur møtast.

## Myndir

Toftalid Vagur in 2010.jpg|Býlingurin Toftalíð, sæð frá syðra armi av Vágsfirði
Vagur Faroe Islands in August 2011.jpg|Vágur, gøtan Toftalíð sæst ovast til vinstru á myndini


Bólkur:Gøtur í Vági
Vágsvegur

**Vágsvegur** er høvusgøtan í Vági. Vegurin byrjar har eysturi í býnum við Vendiplássið og fer vestur gjøgnum býin, til gøtan skiftir navn til Eiðisveg vesturi í Bø. Í miðbýnum í Vági, báðumegin Vágsveg, liggja handlar og aðrir vinnu-, skrivstovu- og kommunalir bygningar, vanlig sethús liggja eisini framvið Vágsveg á báðum síðum. Vágs Skipasmiðja liggur eisini við Vágsveg mitt í býnum. Yvirav Skipasmiðjuni liggur handilsdeplin Torgið. Í vestara parti av býnum, eisini við Vágsveg, liggja bygningarnir á Gørðunum, sum Dahl familjan átti í umleið 130, til kreppuna fyri í 1990-árunum. Síðan hevur Alex Vilhelm keypt ognirnar, Handilin á Gørðunum verður enn nevndur Handilin á Gørðunum. Býráðsskrivstovan hjá Vágs kommunu liggur á Vágsvegi 30, beint eystanfyri Vágs skúla og Vágs kirkju. Samkomuhúsið Bethel hjá Brøðrasamkomuni liggur eisini við Vágsveg, har ið Toftavegur møtir Vágsvegi í vestara enda. Yvirav Bethel liggur Heilsumiðstøðin, har ið kommunulæknar, tannlæknar og fótarøktari hava viðtalur. Meinigheitshúsið liggur eisini við Vágsveg, vestanfyri Gamla kirkjugarð, ið eisini liggur við Vágsveg. Ein bensinstøð liggur við Vágsveg, tað er Effo-støðin, ið liggur beint eystanfyri Gamla Kirkjugarð og vestanfyri Heilsumiðstøðina. Vesturi við Sandin er Vágsvegur á norðaru síðu, og har millum Sandin, Vágsveg og býlingin við Kráir liggur Viðarlundin á Sandinum í Vági. Fyrr vóru tríggir peningastovnar í Vági, ið allir lógu framvið Vágsvegi, nú er bert ein av teimum eftir, Suðuroyar Sparikassi, ið liggur í bygninginum, har ið Føroya Banki (ið nú eitur Bank Nordik) var fyrr, millum Litbúðina og Torgið. Í 2015 letur upp nýtt býarbókasavn í miðbýnum í Vági við Vágsveg, yvirav Sparikassanum.

Vágvegur er ein gomul gøta og varð gjørd áðrenn bilar koyrdu. Tá ið bilar byrjaðu at koma, tók kommunan stig til at breiðka Vágsveg, og vóru nøkur hús flutt í tí sambandi.

## Myndir

Mynd:Hundred years since Ruth Smith was born.JPG|Gamli kirjugarður liggur við Vágsveg.
Mynd:Memorial Park with Old Fish Place in Vagur Faroe Islands.JPG|Minnisvarði teirra sjálátnu í Vági liggur við Vágsveg
Mynd:Petursplássið Vágur 2012.JPG|Petursplássið við standmynd av Petur Dahl læt upp í 2012, tað er ímillum Suðuroyar Sparikassa og Vágs Litbúð.
Mynd:Gamla Skúla, Vágur 2004.jpg|Ruth Smith Savnið liggur í Gamla Skúla á Vágsvegi 101 (brúni og guli bygningurin)
Mynd:Wool brand Sirri in Vagur, Faroe Islands.JPG|Sirri helt til í hesum bygninginum á Vágsvegi í vestara parti av Vági. Í 1970-árunum og 1980-árunum var biografur í bygninginum. Jørgin Olsen við familju búði uppi á.
Joansoka 2012 procession in Vagur.JPG|Skrúgonga eftir Vágsvegi á jóansøku 2012.
Torgið in Vágur Faroe Islands.jpg|Torgið á Vágsvegi


Bólkur:Gøtur í Vági
Marknoyrarvegur

**Marknoyrarvegur** er ein gøta í Vági. Gøtan er har eysturi í bygdini og er ein tann fyrsta ein kemur til, tá ið koyrt verður til Vágs frá norðara parti av oynni til syðru helvt av Suðuroy. Fyrst eitur vegurin Nesvegur, og so verður navnið broytt til Marknoyrarvegur á leið við har ið bygdarskeltið er. Ein býlingur í Vági, ið er á leið sama økið ið vegurin er, eitur Marknoyri. Býlingurin er gamal, men fyrr í tíðini vóru bert fá hús har. Vegurin millum Vág og Porkeri var fyrst gjørdur í erva, hann var eisini róptur Nervavegurin. Síðst í 1970-árunum var vegurin til Porkeris gjørdur eftir Marknoyrarvegi og eystureftir, har ið vegurin er í dag. Tað eru mest sethús, ið liggja við Marknoyrarvegin, tó eru nakrir fáir vinnubygningar eisini har. Í eldri tíð var ein handil á Marknoyri og fiskapláss var eisini har hjá Nolsøe familjuni. Handilsbygningurin er til enn og verður í dag róptur Vilt-húsið, eigari er Finn Johannessen. Eitt skifti var ein handil við møblum og brúkslutum í bygninginum og nevndist hann tá Preeti Payal, tað vóru Sarina og Jutta Augustinussen, ið áttu og róku handilin. Tórgerð Suðuroy hevur eisini havt virksemi á Marknoyrarvegi, hon hevði kiosk har í fleiri ár og í nøkur ár hevði hon silvursmiðju, har ið hon stóð fyri framleiðslu av prýðislutum og øðrum av silvuri, tað var í 1980-árunum. Róald og Ása Norðberg høvdu ein handil á Marknoyrarvegi í bygninginum við Vendiplássið einaferð í 1970-árunum. Demich hevði handil á Marknoyri í fleiri ár frá 2001, men handilin stongdi umleið 2013. Fyrr hevur annað virksemi verið í bygninginum, har hevur verið snikkaraverkstaður, og dansifelagið Jómsvíkingar dansaðu eitt skifti føroyskan dans í bygninginum.

## Keldur


Bólkur:Gøtur í Vági
Röyksopp

**Röyksopp** er ein norsk tónleikaduo, sum varð stovnað av Svein Berge og Torbjørn Brundtland í 1998.

## Útgávur
### Album
* *[[Melody A.M.]]* (2001)
* *The Understanding* (2005)
* *Junior* (2009)
* *Senior* (2010)
* *Do It Again (EP) við [[Robyn]]* (2014)
* *The Inevitable End* (2014)

## Ávísing úteftir
* Röyksopp

Bólkur:Norskir tónleikabólkar
Fasti Gerðarrættur

**Fasti Gerðarrættur** varð stovnaður 1. apríl 2006 og er fyri sáttmálapartarnar á arbeiðsmarknaðinum í Føroyum. Fasti Gerðarættur hevur skrivstovu á Tinghúsvegi 14 í Havn. Kári á Rógvi var nevndarformaður í Fasta Gerðarættinum frá stovnanini til sín deyða 14. februar 2015. Fyrsta málið varð lagt fyri Fasta Gerðarrættin 30. august 2006, og fyrsti úrskurður var sagdur 30. januar 2007. 

## Sáttmálapartar
Í bókstavarað:

### Løntakarafeløgini fyri verkafólk og tílíkar fakbólkar (løntakarar á privata arbeiðsmarknaðinum)
*Finansforbundet
*Flogskiparafelag Føroya
*Føroya Arbeiðarafelag – FA 
*Føroya Handverkarafelag
*Føroya Prentarafelag
*Føroysk Miðlafólk
*Havnar Arbeiðskvinnufelag – HAK
*Havnar Arbeiðsmannafelag – HAF
*Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag
*Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag
*Landsfelag Handverkaranna
*S & K
*Starvsfólkafelag Føroysku Sparikassanna
*Súlan
*Yrkisfelagið Trygdin

### Manningarfeløgini
*Føroya Fiskimannafelag - FF
*Føroya Skipara- & Navigatørfelag - FS&N
*Maskinmeistarafelagið – MMF

### Løntakarafeløgini fyri starvsfólk og tílíkar fakbólkar
*Almanna- og Heilsurøktarafelag Føroya
*Arkitektafelag Føroya
*Bioanalytikarafelagið
*Búskapar- og Løgfrøðingafelag Føroya – BLF
*Dansk Farmaceutforening
*Ergoterapeutfelagið
*Fakfelag Sjómansskúlalærara í Føroyum
*Farmakonomforeningen
*Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar
*Felagið Maskinmeistaralærarar
*Foreningen af yngre læger/Hjálparlæknaráð Føroya
*Føroya Byggifrøðingafelag
*Føroya Lærarafelag – FL
*Føroya Musikklærarafelag
*Føroya Pedagogfelag – FPF
*Føroya Psykiatrifelag
*Føroya Tekniska Lærarafelag
*Føroya Verkfrøðingafelag
*Føroyskir Fysioterapeutar
*Heilsuhjálparafelag Føroya
*Lærarafelag Handilsskúlans
*Ljósmøðrafelag Føroya
*Magistarafelagið – MF
*Økonomafelag Føroya
*Starvsmannafelagið – SMF
*Yrkisfelag Studentaskúla- og HF-lærara – YF

### Arbeiðsgevarafeløgini
*Føroya Arbeiðsgevarafelag – FAG
*Føroya Handverksmeistarafelag
*Føroya Prentsmiðjufelag – FPE

### Reiðarafeløgini
*Føroya Reiðarafelag – FRF
*Reiðarafelagið fyri Farmaskip – RFF
 
### Almennu arbeiðsgevararnir
*Fíggjarmálaráðið – FMR
*Kommunala arbeiðsgevarafelagið – KAF

## Nevnd og dómarar

## Keldur


Bólkur:Arbeiðsmarknaður
Bólkur:Føroysk fakfeløg
Bólkur:Arbeiðsgevarafeløg
Bólkur:Løgfrøði
Kolinda Grabar-Kitarović

**Kolinda Grabar-Kitarović** (fødd 29. apríl 1968 í Rijeka) er ein kroatiskur diplomatur og politikari (HDZ). Hin 15. februar 2015 gjørdist hon forseti í Kroatia eftir valsigurin 11. januar 2015. Hon gjørdist fyrsti kvinnuligi forsetin í Kroatia, tá ið hon varð svorin í eið 15. februar 2015. Frá 2005 til 2008 var hon fyrsti uttanríkisráðharrin hjá Kroatia. 

Kolinda Grabar-Kitarović búði í USA eitt skifti, meðan hon vaks upp. Seinni tók hon prógv frá Los Alamos High School í Los Alamos í New Mexico. Hon hevur mastergrad í altjóða politikki frá universitetinum í Zagreb. 

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1968
Bólkur:Kroatiskir politikarar
Bólkur:Kvinnuligir statsleiðarar
Dan Uzan

**Dan Uzan** (føddur 1977, deyður 15. februar 2015) var ein danskur kurvabóltsleikari, samfelagsfrøðingur, vaktarmaður, ið hoyrdi til jødiska samfelagið í Danmark, og sum bleiv myrður orsakað av sínarai trúgv av einum muslimskum yvirgangsmanni undir yvirgangsálopunum í Keypmannahavn hin 14.  og 15. februar 2015. Skotálopið á synagonguna hendi umleið ein hálvan tíma eftir miðnátt. Seinnapartin dagin fyri fór eitt annað skotálop fram móti Krudttønden í Keypmannahavn, har ein maður doyði og tríggir løgreglumenn vóru særdir. Hann varð útbúgvin samfelagsfrøðingur (cand. polit.). Hann hevur starvast fyri SAS og fyri Tiger-handilsketuna. Foreldur hansara vóru av donskum og ísraelskum uppruna, mamman er donsk, pápin er ísraeli. Dan var næstelstur og vaks upp í Hvidovre. Hann gekk í jødiska skúlanum, Carolineskolen. Hann spældi fótbólt í jødiska felagnum Hakoah, sum málmaður, og luttók í fimm altjóða jødiskum ítróttastevnum, Maccabiadur, og umboðaði Danmark og felagið sum málmaður. Eitt skifti búði hann í Ísrael, har hann lærdi seg hebraiskt. 

## Lívsleið og deyði
### Lívsleið sum ítróttamaður
Dan Uzan var 205 cm høgur. Hann spældi kurvabólt frá 1996 við danska felagnum Hørsholm 79ers. Fyrst spældi hann við ungdómsliðnum, síðan spældi hann í meistaradeildini og frá 2010 spældi hann sum veteranur við Høbas, sum er eitt veteranlið í sama felag.

Uzan hevur eisini spælt fótbólt við jødiska fótbóltsfelagnum Hakoah í fleiri ár, hann var málmaður. Fótbóltsvenjari hansara, Tage Skolnik, ið var venjari hjá Dan Uzan frá 1995 til 2007, minnist hann sum ein góðan vin, ið altíð møtti til venjing.

### Myrður í yvirgangsálopi
Dan Uzan, ið var 37-ára gamal, tá ið hendingin fór fram, stóð sum vaktarmaður uttanfyri eitt mentanarhús, ið var aftanfyri jødisku synagoguna í Krystalgade í Keypmannahavn, tá ið tann mistonkti drápsmaðurin, hin 22 ára gamli Omar Abdel Hamid El-Hussein, skeyt Dan í høvdið. Hann doyði av skotunum. Dan stóð sum sjálvboðin vaktarmaður uttanfyri synagonguna, meðan ein ein veitsla fór fram í einum høli inni í synagoguni, tí ein genta helt sína bat mitzva (svarar nøkulunda til eina konfirmatión). Tveir løgreglumenn vóru eisini raktir av skotum í armar og bein, men vóru ikki í lívsvanda. Dan Uzan varð eftir álopið og deyða sín heiðraður sum ein hetja, tí hann var við til at forða fyri at eitt hópdráp kundi fari fram, um yvirgangsmaðurin slapp inn í synagoguna, har umleið 80 fólk vóru.

### Jarðarferðin
Dan Uzan fór til jarðar hin 18. februar 2015. Fleiri hundrað fólk fylgdu honum til jarðar, millum onnur vóru danski forsætisráðharrin, Helle Thorning-Schmidt og løgmálaráðharrin Mette Frederiksen og fylgdu. Hann varð grivin í Mosaisk Vester Begravelsesplads.

## Heiður
Uzan varð í 2015 heiðraður posthumt av franska ríkinum við heiðursmerkinum *[[Médaille du Courage]]* (dirvismedaljan).
Í desember sama árið, varð hann av danska tíðindablaðnum Berlingske valdur til Ársins dana fyri árið 2015.

## Keldur

Bólkur:Føðingar í 1977
Bólkur:Andlát í 2015
Bólkur:Jødadómur
Bólkur:Kurvabóltur
Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Danmark
Cats Don't Dance

***Cats Don't Dance*** er ein amerikanskur teknifilmur frá 1997.

## Tey leikandi
* Scott Bakula sum Danny
* Jasmine Guy sum Sawyer
** Natalie Cole provides Sawayer's singing voice.
* Matthew Herried sum Peabo "Pudge" Pudgemyer
* Ashley Peldon sum Darleen "Darla" Dimple.
** Lindsay Ridgeway provides Darla Dimple's singing voice.
* Kathy Najimy sum Tillie Hippo
* John Rhys-Davies sum Woolie the Mammoth
* Betty Lou Gerson sum Frances Albacore
* Hal Holbrook sum Cranston Goat
* Don Knotts sum T.W. Turtle
* George Kennedy sum L.B. Mammoth
* René Auberjonois sum Flanagan
** Rick Logan provides T.W.'s singing voice.
* Mark Dindal sum Max
* Frank Welker sum Farley Wink
* David Johansen sum Bus Driver
* Dee Bradley Baker sum Kong
* Tony Pope sum Alligator
* Peter Renaday sum Fortæller

## Keldur


## Slóðir úteftir

* 
* 
* 
* 
* 

Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Oscar fyri besta filmin

**Oscar fyri besta filmin** (enskt: *Academy Award for Best Picture*) er ein filmvirðisløn, ið verður handað á tí árligu Oscarveitsluni. Vinnarin verður útvaldur millum 10 tilnevndir filmar, fyrr var talan um fimm tilnevndir filmar.

## Keldur


Bólkur:Oscar-virðislønir
Birdman

***Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)*** er ein amerikansk dramakomedia frá 2014. Filmurin er skrivaður og leikstjórnaður av Alejandro González Iñárritu. Høvuðsleiklutirnir verða spældir av Michael Keaton, Zach Galifianakis, Edward Norton, Andrea Riseborough, Amy Ryan, Emma Stone og Naomi Watts. Filmurin hevði heimsfrumsýning á Filmfestivalinum í Venedig 2014 og amerikanska biograffrumsýning 17. oktober 2014. 

## Handling
Ein fyrrverandi sjónleikari sum einaferð spældi leiklutin sum ein ikonisk hetja, má yvirvinna sítt ego og sínar familjutrupulleikar, meðan hann spælir í einum sjónleiki á Broadway í eini roynd at endurvinna sína mistu sukse.

## Listi yvir leiklutir
* Michael Keaton sum Riggan Thomson
* Zach Galifianakis sum Jake
* Edward Norton sum Mike Shiner
* Andrea Riseborough sum Laura
* Amy Ryan sum Sylvia
* Emma Stone sum Sam Thomson
* Naomi Watts sum Lesley
* Merritt Weaver sum Annie
* Lindsay Duncan sum Tabitha Dickinson
* Jeremy Shamos sum Ralph
* Damian Young soum Gabriel
* Natalie Gold sum Clara

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir filmar
Bólkur:Oscar fyri besta filmin
Blakfjesingur

**Blakfjesingur** (í Suðuroy **føroyskur blakkur** ella bara **blakkur**) er eitt seyðaslag sum stavar frá hálendinum í Skotlandi. Í ensktmælta heiminum verður slagið oftast rópt "Scottish Blackface". Í 20. øld vórðu seyðir av hesum slagi innfluttir til Føroya og blandaðir uppí føroyskan seyð, sum so hevur arvað hesi litbrigdini ið verða nevnd *blakkur* (black). Tað, sum eyðkennir hetta slag er, at tað vanliga hevur ljósan (hvítan) kropp, svart høvd, sum oftast við ljósum múla, og svørt bein. Í upprunaslagnum er alt hornaseyður. Hetta slag sigst vera eitt tað harðbalnasta í øllum Stóra Bretlandi.

## Keldur
*Seyðalitir ''Gudmund Niclasen 2007'' 

Bólkur:Seyðir
Alejandro González Iñárritu

**Alejandro González Iñárritu **(føddur 15. august 1963 í Mexico City, Meksiko) er ein meksikanskur filmsleikstjóri, filmsrithøvundur, filmsframleiðari, og tónaskald.

Fimm av spælifilmum hansara, hava fingið góðar dómar runt heimin, og fingið fleiri Oscar-tilnevningar. Teir filmarnir eru: *Amores perros* (2000), *21 Grams* (2003), *Babel* (2006), *Biutiful* (2010) and *Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)* (2014). Í 2015 vann Alejandro tríggjar Oscar-virðislønir fyri filmin Birdman. Virðislønirnar vóru latnar fyri Besta Filmsleikstjóra, Besta Filmshandrit, og Besta Film. 

## Filmografi

#### Spælifilmar
* **Death Trilogy**:
** *Amores perros* (2000)
** *21 Grams* (2003)
** *Babel* (2006)
* *Biutiful* (2010)
* *Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)* (2014)
* *The Revenant* (2015)

#### Sjónvarpsverk
* *Detrás del dinero* (1995) (TV)
* *El Timbre* (1996)
* *Powder Keg* (2001) ("*The Hire*" røðin fyri BMW)
* *11'09"01 September 11* (2002)
* *Chacun son cinema* (2007) (brotið "*ANNA*")
* *Naran Ja* (*One Act Orange Dance*) (2012)

## Virðislønir og tilnevningar

### Academy Awards (Oscar-virðislønin)

### AACTA International Awards

### British Academy Film Awards (BAFTA)

### Cannes Film Festival

### Directors Guild of America Award

### Golden Globe Award

### Independent Spirit Awards

### Producers Guild of America Award

### Venice Film Festival

## Ávísing úteftir
 á Internet Movie Database

## Keldur

Leysliga umsett frá ensku wikipediasíðunni  Alejandro González Iñárritu  Heintað tann 27. februar 2015.

Bólkur:Føðingar í 1963
Bólkur:Meksikanar
Bólkur:Meksikanskir filmsleikstjórar
Bólkur:Oscar fyri besta filmsleikstjóra
Céline Dion

**Céline Marie Claudette Dion** (fødd 30. mars 1968) er ein kanadisk songkvinna, sangskrivari og sjónleikari. Hon varð fødd í Charlemagne, Quebec. Celina Dion hevur selt meira enn 200 milliónir plátur síðan starvsleið hennara sum sangari byrjaði fyrst í áttatiárunum.

Hon fekk altjóða viðurkenning við at vinna Eurovision Song Contest 1988, har hon umboðaði Sveis við sanginum "Ne partez pas sans moi".

## Ávísingar úteftir

* Celine Dion official website
* Céline Dion á YouTube
* Céline Dion á Billboard

## References

Bólkur:Kanadiskir sangarar
Bólkur:Vinnarar av Eurovision Song Contest
Bólkur:Føðingar í 1968
Françoise Hardy

**Françoise Hardy** (fødd 17. januar 1944 í Paris) er ein fronsk songkvinna og sjónleikarinna. Hon umboðaði Monako í Evropeisku tónleikakappingini Eurovision Song Contest í 1963.

## Slóðir úteftir
* Françoise Hardy 

Bólkur:Franskar songkvinnur
Bólkur:Luttakarar í Eurovision Song Contest
Bólkur:Føðingar í 1944
Charlotte

**Charlotte** er býur í amerikanska stakríkinum North Carolina. 

Í 2018 hevði býurin 872.498 íbúgvar. Við forstøðum vóru tað meiri enn 2,5 milliónir fólk. Hervið er hann størsti býur í norðara parti av stakríkinum. 

## Søga
Býurin er uppkallaður eftir Charlotte av Mecklenburg-Strelitz (1744-1818), kona Georg III av Stórabretlandi.

## Ávísingar úteftir
*Heimasíða, charmeck.org
*Charlotte, wikivoyage.org  (á enskum)

## Keldur


Bólkur:North Carolina
Bólkur:Býir í North Carolina
Moderna Museet

**Moderna Museet** er eitt savn í Stokkhólmi.

## Slóðir úteftir

*Heimasíðan hjá Moderna Museet

Bólkur:Søvn í Stokkhólmi
Norðursámiskt mál

**Norðursámiskt** er eitt sámiskt mál, ið verður tosað í Svøríki, Finnlandi og Noregi.

## Ávísing úteftir
* Týðing til norskt

Bólkur:Mál í Noregi
Bólkur:Mál í Svøríki
Bólkur:Mál í Finnlandi
Bólkur:Sámisk mál
Pitesámiskt mál

**Pitesámiskt** er eitt sámiskt mál, ið verður tosað í Svøríki og Noregi. Einans 25-50 fólk tosa tað, og málið er tí doyggjandi.

Bólkur:Mál í Noregi
Bólkur:Mál í Svøríki
Bólkur:Sámisk mál
Bólkur:Hótt mál
Favrskov kommuna

**Favrskov kommuna** (danskt: *Favrskov Kommune*), er ein kommuna í Región Miðjútland í Danmark.

## Keldur

Bólkur:Kommunur í Danmark
Skríggið

**Skríggið** (norskt: *Skrik*) er ein kendur málningur av Edvard Munch. Málningurin finst í fýra útgávum og harafturat sum litografi. Munch málaði ofta málningar, sum vóru merktir av angist, trega og ræðslu. Skríggið er ein av hesum málningum. Hetta er málningur, sum er víðagitin og óivað kendasti málningur hjá Edvard Munch. Hann hoyrir til tann partin av málningum hjá Munch, sum kallast fyri "Kjærlighedsrækken". Myndin bar eisini heitið **Vónloysi**, men fekk so navnið Skríggið. Listarákið ekspressionisma tók seg upp seinast í 19. øld, og listafólkini vilja í bæði bókmentum og málningalist lýsa ein heim, sum er avskeplaður av persónligari hugsan og hýri og av sterkum kenslum, sum vit síggja í málningunum Skríggið. Henda myndin er frá 1893 og hongur í tjóðarskálanum í Oslo, og hevur Munch gjørt oman fyri fimmti myndir av hesum motivi.

Hann sigur sjálvur um íblásturin til hesa mynd, har hann liggur sjúkur í Nice í 1892, at hann gongur á eini brúgv saman við nøkrum vinfólkum. Tey fara undan honum. "Tá kom ein slík ræðsla á meg. Himmalin bleiv blóðreyður, legði meg aftur at eini gyrðing deyðmøddur og sálarliga undirkomin av ræðslu - sá tey brandandi skýggini eins og blóð og svør - tann blásvarta býin - vinir mínar sá eg fara undan mær - eg stóð har undirkomin í ræðslu - og tað var, sum fór eitt skríggj í natúrini um meg - so hvølt og andskræmiligt ígjøgnum møn og merg og gjørdi meg ræðsluslignan." Hetta hevur hann skrivað í dagbók sína. Møguliga er ein mumia úr Peru á Museum Musée de L´Homme í París eisini vorðin íblástur til myndina. Tann støða, sum hendurnar á myndini hjá Munch hava, líkist ómetaliga nógv tí støðu, sum hendurnar á hesi mumiu hava - somuleiðis tey tómu eyguni. 

Ein útgáva av hesum málningi varð seld í 2012 fyri 120 mió dollarar, í dagsins kursi einar 812 mió kr.

## Slóðir úteftir
*Munch Savnið

Bólkur:Málningar
Bólkur:Edvard Munch
Roy Lichtenstein

**Roy Fox Lichtenstein** (føddur 27. oktober 1923 í New York, deyður 29. september 1997 í New York) var ein amerikanskur listamálari og grafikari. Í 1960-árunum var  hann, saman við  Andy Warhol, Jasper Johns og James Rosenquist og øðrum, undangongumaður innan eitt nýtt slag av list, Pop-Art. Hann fekk eitt nú íblástur frá teknirøðum. *[[Whaam!]]* og *[[Drowning Girl]]* verða ofta søgd at vera hansara kendastu verk, meðan *[[Oh, Jeff...I Love You, Too...But...]]* sigst vera hansara triðkendasta verk.

Bólkur:Listafólk úr USA
Bólkur:Føðingar í 1923
Bólkur:Andlát í 1997
Bólkur:Roy Lichtenstein
Mark Rothko

**Mark Rothko** (føddur 25. september 1903 í Dvinsk, deyður 25. februar 1970 í New York) var ein amerikanskur listamálari av russiskari, jødaætt. Hann verður oftast sagdur at vera abstrakt impressionistur. Saman við Jackson Pollock og Willem de Kooning, verður hann ofta mettur at verða ein av kendastu amerikonsku amerikonsku listafólkunum frá eftirkrígstíðini.  

Bólkur:Listafólk úr USA
Bólkur:Føðingar í 1903
Bólkur:Andlát í 1970
M-Maybe

***M-Maybe*** er ein kendur pop-art málningur frá 1965 av Roy Lichtenstein. Málningurin hongur í Museum Ludwig í Köln.

## Slóðir úteftir
*Lichtenstein Foundation 

Bólkur:Málningar
Bólkur:Roy Lichtenstein
Fólkatalsfrøði

**Fólkatalsfrøði** ella **íbúgvafrøði** eru vísindini um gongdina í fólkatalinum, um fólkasamanseting við 
atliti at kyni, aldri og borgarastøðu, um landafrøðiliga býtið í íbúgvatali og samanseting, og um tær broytingar í íbúgvatali og samanseting, sum koma av gongdini í føðitíttleika, deyðstíttleika, tilflyting og fráflyting. Hugtakið **demografi** (δημογραφία) er grikskt og merkir lýsing av viðurskiftum viðvíkjandi fólkatalinum. Íbúgvaviðurskiftini verða lýst fyri eitt land og landspartar á ein hátt, so beinleiðis samanberingar kunnu gerast við onnur lond. 

Fólkatalsfrøði verður brúkt til at lýsa fólkatalsgrundarlagið í einum samfelag, í einum øki – og verður eisini brúkt, tá ein lýsing verður gjørd av, hvørjir menningarmøguleikar eru í økinum, hvat fólkatali viðvíkur. Orsøkin til at fólkatalsfrøði hevur týdning fyri menningarmøguleikarnar í einum øki er, at bæði tørvur og arbeiðsorka hjá fólki broytist við aldrinum. Greitt er harumframt, at tørvurin á barnaansing, skúlum, frítíðartilboðum, arbeiðsplássum, bústøðum, heilsu- og eldrarøkt er neyvt tengdur at, hvussu aldurbýtið er í økinum. 

Hagstova Føroya savnar, víðger og kunnger íbúgvafrøðiligar upplýsingar um Føroyar.

## Keldulisti

Bólkur:Fólk
Bólkur:Frøði
Richterstigin

**Richterstigin** er ein háttur at siga frá styrkini á jarðskjálvta. Stigin er logaritmiskur og gongur úr 0 upp í 10. Jarðskjálvtar verða ofta máldir við seismografi. Richterstigin vísir ikki til, hvussu stóran skaða ein jarðskjálvti ger, men harafturímóti til megina í risting­unum í skjálvtamiðdeplinum. Skjálvtamiðdepilin í jarðarskorpuni verður nevnt *episentrum*. Jarðskjálvtar langt undir jarðarskorpuni kunnu verða máldir ovarlaga á Richterstiganum, men tó bara elva til smávegis skaða. Hinvegin kann ein jarðskjálvti nær jarðarýtuni elva til stórar oyðileggingar, hóast talið á Richterstiganum er lítið. Jarðskjálvtarnir, sum hava rakt fólk harðast, hava vanliga havt eitt virði um 7 ella hægri. Harðasti jarðskjálvtin, sum nakrantíð er máldur, var í Kili í 1960. Hann var 9,5 á Richterstiganum.

## Keldulisti


Bólkur:Jarðfrøði
Machu Picchu

**Machu Picchu** (quechua: **Machu Pikchu**, eisini kent sum **Horvni inkabýurin**) høgt uppi í Andesfjøllum í Perú var týdningarmikil inkabýur í 15.- og 16. øld; hann lá væl fyri hermálsliga og var ringur at søkja at. Skansabýurin Machu Picchu var 12 km2 til støddar. Hann var bygdur á nógvar bríkar, ið vóru høgdar inn í fjallalíðina, fleiri enn 600 m. uppi. Machu Picchu liggur 2430 metrar yvir havinum. Tað var so mikið torført at sleppa til býin, at spaniólar ongantíð funnu hann. Tað er ikki lætt at koma til inkabýin Machu Picchu, sum doyði út og varð fjaldur av trøum og øðrum plantuvøkstri. Nú á døgum er hann kent ferðamál. 

Í 1530-árunum gjørdu spaniólar innrás í Inkaríkið og hertóku landið Perú. Tað var viknað av innanhýsis ósemjum, og hertøkan elvdi til, at inkamentanin syndraðist. Nógv fólk doyðu, býir vórðu lagdir í oyði, og bríkar og vatningarskipanir fóru fyri skeyti. Sponsku hertakararnir varnaðust ikki býin, tá ið teir tóku landið í 1532, og ikki fyrr enn í 1911 kom amerikanski fornfrøðingurin Hiram Bingham fram á “horvna býin”, ið hann leingi hevði verið nevndur. Har eru toftir av til dømis templum og 143 sethúsum. Næstan 400 ár seinni varð ein gloymdur býur funnin aftur uppi á einum fjalli. Nú varð býurin nevndur Machu Picchu. Áðrenn býurin varð avtoftaður, var hann bústaður hjá teimum seinastu inkakongunum. Machu Picchu varð sett á heimsmentanararvslistan hjá UNESCO í 1983.

## Referansar


Bólkur:Peru
Bólkur:Fornaldarbýir
Bólkur:Heimsarvar
Bob Marley

Jamaikanski sangarin **Bob Marley** (f. 6. februar 1945 í Jamaika – d. 11. mai 1981 í Florida) gjørdi reggaetónleikin heimsgitnan. 

**Robert Nesta Marley** varð føddur 6. februar í 1945 í Nine Mile, Saint Ann á Jamaika. Hann gav sum 17 ára gamal út sítt fyrsta lag, "One Cup Of Coffee", men tað var ikki fyrr enn 10 ár seinni, at hann fekk sítt altjóða gjøgnumbrot. Bob Marley eigur ikki minni enn 13 børn. Og út av hesum 13 hava millum annað synirnir Ziggy Marley, Stephen Marley og Damian Marley fingið eina tónleikayrkisleið eins og pápin. Ziggy Marley er forsangari í bólkinum “Ziggy Marley and the Melody Makers”, har Stephen Marley eisini er við. Damian Marley er eisini reggaetónleikari. Seinasta ynski hjá Bob Marley var at doyggja á Jamaika millum vinir og familju, men hetta fekk hann tíverri ikki uppfylt. Bob Marley doyði av krabbameini á einum sjúkrahúsi í Miami, Florida. Hetta var 11. mai 1981.

Bob Marley tók undir við útsøgn og læruni hjá Haile Selassie viðvíkjandi rastafarilæruni.

## Hygg eisini at
* Johnny Nash

## Keldulisti

Bólkur:Tónleikarar
Bólkur:Rastafari
Bólkur:Tónleikarar úr Jamaika
Bólkur:Føðingar í 1945
Bólkur:Andlát í 1981
Islamiskur Statur

**Islamski Staturin** stytt  **IS**, **ISIS** ella **ISIL** ( ad-Dawla al-Islamiyya (fi al-Iraq wa al-Sham) (**Daesh**) er ein sunniislamistisk rørsla, av fleiri londum skýrdur sum yvirgangsfelagsskapur, ið fyrst og fremst er virkin í Irak og Sýria. IS hevur í 2014 stovnað eitt kalifat, eitt Islamskt ríki, í pørtum av Sýria og Irak. Felagsskapurin hevur síðani november 2014 eisini fingið fótafesti í Libya og hevur spakuliga voksið seg fram í landinum, meðan Vesturheimurin, við USA á odda, hevur bumbað stríðsfólkini hjá IS í Sýria og Irak. IS virðir ikki fornaldar virðir og setti í mars 2015 í verk oyðileggingar av fornaldarøkinum Nimrud. IS er eisini kent fyri at burturføra vesturlendingar og hevur hótt við at myrða fólkini. Tá ið teirra krøv ikki verða eftirlíkaði, so avrætta teir hesi fólk, og tað gera teir t.d. við at hálshøggja tey fyri opnum skermi, meðan teir sjálvir hava masku fyri andlitið, so teir ikki skulu kennast aftur. ISIS hevur hertikið eitt øki á stødd við Bretland í Sýria og Irak. IS verður mett sum vandamiklasti yvirgangsfelagsskapur í heiminum í 2015 og framdi tað størsta yvirgangsálopið í París í nýggjari tíð. Leiðarin í felagsskapinum, Abu Bakr al-Baghdadi hevur útnevnt seg sjálvan til kalif, ið er heiti á einum eftirmanni Muhammeds sum oddamaður í muslimska heiminum. IS hevur sett í verk sharia-lógir í teimum økjum, har felagsskapurin hevur valdið. Felagsskapurin er illa umtóktur av mongum kring heimin fyri víðgongda harðskapin, eitt nú hevur IS krossfest fangar, hálshøgt teir og framt fleiri hópdráp á sivilfólk. IS hevur eisini tikið uppaftur trælahald í sínum økjum.
 
Samgongan ímóti IS, sum er undir leiðslu av USA, framdi í august og september í 2014 fleiri bumbuálop móti Islamskum Stati. Danmark luttók við sjey stríðsflogførum í krígnum ímóti bólkinum í Irak. Í oktober 2015 framdi Russland bumbuálop einsamalt í Sýria sum formelt eisini er vent ímóti IS. Higartil hava hesi álop tó ikki verið vend bara ímóti IS men eisini ímóti teimum meira moderatu uppreistrarbólkunum, ið stríðast ímóti forsetanum í Sýria.

## Keldur

Bólkur:Yvirgangsfelagsskapir
Bólkur:Irak
Bólkur:Sýria
Bólkur:Islamisma
The Pirate Bay

**The Pirate Bay** er ein heimasíða, sum er mest kend fyri at geva brúkarum møguleikan at taka niður filmar, sjónvarpsrøður, telduspøl, forrit, tónleik og annað, uttan at brúkarin rindar fyri tað. Tí royna myndugleikar eisini regluliga at stongja síðuna, tí tey, ið brúka hana, ikki virða upphavsrættin hjá teimum, ið hava framleitt ymiskt tilfar. The Pirate Bay varð stovnað av fýra svium í 2003, men teir hava stríðst við lógina og løgregluna líka síðani stovnanina. Í 2009 dømdi Svenski Hægstirættur teir fyri brot á upphavsrættin. Fleiri lond hava eisini roynt at forða teirra íbúgvum at brúka síðuna, men tað hevur vanliga verið til fánýtis.

Bólkur:Svenskar fyritøkur
Bólkur:Internetið
Jeb Bush

**John Ellis** "**Jeb**" **Bush**  (føddur 11. februar 1953) hevur verið guvernørur í Florida 1999-2007, er bróður George W. Bush og sonur George H. W. Bush. Hann var m.a. guvernørur, tá atkvøðurnar til forsetavalið í 2000 máttu teljast av nýggjum, og beiggin varð valdur til forseta heldur enn Al Gore. Konan, Columba Garnica Bush, er fødd í Meksiko, hann tosar flótandi spanskt og hevur tikið við katólskari trúgv. Tað ger Jeb Bush væl dámdan millum amerikanarar við latínamerikanskari bakgrund. Republikanararnir hava fyri neyðini at fáa stuðul frá hesum týðandi fólkabólki fyri at klára seg í 2016. Forsetaval verður í november 2016. Sterkar kreftir í Republikanska Flokkinum hava leingi arbeitt fyri at fáa Jeb Bush at gerast maðurin, sum skal bjóða møguliga Demokratiska valevninum Hillary Clinton av í 2016. Tey halda, at tað nú er gingin nóg long tíð til, at beiggi hansara, George W. Bush, sum als ikki er væl dámdur í fólkinum, kann oyðileggja umdømið.

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1953
Nimrud

**Nimrud** ella **Nimrod** er eitt øki við fornum leivdum umleið 40 km sunnanfyri Mosul við Tigris í norðara Mesopotamia, har ið fornaldar **Kalhu** ella **Kalah** lá, og sum var ein týdningarmikil býur í Assýria. Býurin var høvuðsstaður í ríkinum leingi. Fornfrøðingar meta, at navnið er frá nýggjari tíð og kemur av Nimrod kongi, ið er ein kongur úr Bíbliuni.

Nimrud varð stovnaður í 13. øld f. Kr. og gjørdist høvuðsstaður Assýrialands í 9. øld f.Kr. undir Assurnasirpal 2. kong, og varð lagdur í oyði 612 f.Kr.. 

## Oyðileggingar í 2015
Tann islamiska rørslan, IS, oyðilegði í 2015 stórar partar av fornaldarøkinum, tí sambært teimum vóru fornaldarmentanin, fólkið og tess trúgv heiðin og samtykti ikki við islamskari siðvenju. Oyðileggingarnar síggjast á video, ið Islamiski Staturin hevur útgivið í mars 2015. Á videofilminum sæst, hvussu bulldosarar koyra yvir og oyðileggja útgravaða økið við fornaldargripunum.

## Keldur

Bólkur:Irak
Bólkur:Bíbilsk støð
Die Wacht am Rhein

**Die Wacht am Rhein** er ein týsk, tjóðskaparlig yrking. Hon var yrkt í 1840 av Max Schneckenburger, og í 1854 gjørdi Karl Wilhelm lag til yrkingina. Hóast tann veruligi tjóðsangurin hjá tí táverandi týska ríkinum var *[[Heil dir im Siegerkranz]]*, var **Die Wacht am Rhein** oftari sungin í tjóðskaparligum samanhangi.

Bólkur:Týskland
Bólkur:Tjóðarsangur
Arearea

***Arearea*** er ein kendur málningur frá 1892 av Paul Gauguin. Málningurin hongur í Musée d'Orsay í Paris.

## Slóðir úteftir
*culture.gouv.fr

Bólkur:Málningar úr Fraklandi
Bólkur:Paul Gauguin
Paul Gauguin

**Eugène Henri Paul Gauguin ** (føddur 7. juni 1848 í Paris, deyður 8. mai 1903 í Atuona) var ein franskur listamálari.

## Verk

Mynd:Paul_Gauguin_-_Arlésiennes_(Mistral)_-_Google_Art_Project.jpg
Mynd:Paul_Gauguin_-_Delightful_Land_(Te_Nave_Nave_Fenua)_-_Google_Art_Project.jpg
Mynd:Paul_Gauguin_-_Parau_Api._What_News_-_Google_Art_Project.jpg
Mynd:Paul_Gauguin_-_The_Meal_-_Google_Art_Project.jpg


## Slóðir úteftir
*Museum of Modern Art

Bólkur:Franskir listamálarar
Bólkur:Føðingar í 1848
Bólkur:Andlát í 1903
Bólkur:Paul Gauguin
Nils Dardel

**Nils Elias Christoffer von Dardel**, kendur sum **Nils Dardel** (føddur 25. oktober 1888 í Bettna, deyður 25. mai 1943 í New York) var ein svenskur listamálari.

Bólkur:Svenskir listamálarar
Bólkur:Føðingar í 1888
Bólkur:Andlát í 1943
The Interview

**The Interview** er ein amerikanskur filmur frá 2014. Filmurin er ein politiskur skemtifilmur og handlar um ein sjónvarpsvert, ið skal drepa norðurkoreanska politiska leiðaran Kim Jong Un. Norðurkoreanskir myndugleikar hava fleiri ferðir mótmælt filminum, ið tey meta seta Norðurkorea í eitt ringt ljós. Tað eru eisini norðurkoreanskir teldusníkar, ið sigast hava gjørt seg inn á Sony. FBI hevur lagt Norðurkorea undir, at standa aftanfyri álopið á fyritøkuna Sony. Nógvir loyniligir upplýsingar og samrøður vóru latnar almenninginum og ikki gekk long tíð, áðrenn Sony gav eftir og valdi at avlýsa sýningina av filminum. Tá tað gjørdist greitt, at Sony hevði avlýst sýningina, tóku nógv til orðanna og fordømdi avgerðina. Millum teirra var amerikanski forsetin, Barack Obama, ið fanst at Sony fyri at boyggja seg fyri fremmandum maktum. Formaðurin í Sony, Michael Lynton segði 23. des. 2014, tá tað gjørdist greitt, at filmurin verður sýndur: "Vit eru errin yvir at filmurin verður tøkur fyri fjøldini, og fyri at hava staði móti teimum, ið royna at kúga talufrælsinum". 

## Søga

Verturin í kjaksendingini Skylark Tonight, Dave Skylark (James Franco) og produsari/vinmaður hansara, Aaron Rapaport (Seth Rogen), senda tey nýggjastu tíðindini innan celebrity-slatur. Tað býður Aaron ímóti, tá hann heldur vil útvarpa tíðindi av størri týdningi. Teir báðir fáa blóð uppá tonnina, tá teir lesa, at leiðarin í Norðurkorea, Kim Jong-Un, elskar kjaksending teirra. Tá tað eydnast teimum at bóka eina samrøðu við Kim Jong-Un, mugu teir fyrireika seg at ferðast til Pyongyang, Norðurkorea. Àðrenn teir fara avstað, verða teir tiknir inn av CIA, ið vil hava Dave at myrða Kim Jong-Un.

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir filmar
Mona Lisa

***Mona Lisa*** ella ***La Gioconda*** er ein kendur málningur av Leonardo da Vinci. Málningurin hongur í Louvre í Paris. Leonardo málaði málningin tíðarskeiíð 1503–06. Tað var hin múgvandi Francesco del Giocondo, ið bílegði málningin, hann ynskti at fáa ein málning av ungu konu síni, tann tá 24 ára-gamla Lisa del Giocondo. Eftir at málningurin var liðugur, valdi Leonardo tó at hava málningin sjálvur, og tók hann við sær á sínum ferðum. Í Louvre savninum í Paris, hevur málningurin sín heilt egna vegg og er eftiransað av tveimum vaktarmonnum í upplatingartíðini. Frans 1. av Fraklandi stovnaði listasamlingina hjá Louvre eitt nú við verkum eftir Titian og Raphael, sum hann tók við sær heim úr Italia sum herfong. Hann tók eisini bæði *Mona Lisa* (*La Gioconda*) og listamannin, ið málaði tað, Leonardo Da Vinci, við sær til Fraklands.

## Slóðir úteftir
*Why is the Mona Lisa Famous? 

Bólkur:Málningar úr Italia
Bólkur:Leonardo da Vinci
Bólkur:16. øld
Twitter

**Twitter** er ein samfelagsmiðil á internetinum, ið gevur brúkarum møguleika at senda (og lesa) eini boð ella sokallaði "tweet" uppá 140 tekn. Brúkarir kunna sleppa á Twitter ígjøgnum almennu heimasíðuna, SMS, ella eitt fartelefon app.

Twitter varð stovnað í 2006 av Jack Dorsey, Evan Williams, Biz Stone og Noah Glass. Tænastan varð skjótt væl umtókt, og hevði í 2012 meir enn 100 millión brúkarir, ið sendu 340 milliónir tweets um dagin. Twitter hevur verið lýst sum "SMS Alnótarinnar".

Twitter hevur høvuðsæti í San Francisco, USA og hevur meir enn 25 skrivstovur kring heimin.

## Sí eisini
* Sosialir miðlar

## Ávisingar úteftir
* Heimasíða, twitter.com

## Keldur


Bólkur:Internetið