Mentanarvirðisløn Landsins

**Mentanarvirðisløn Landsins** hevur verið latin siðani 1998. Talan er um tvær høvuðsvirðislønir, sum verða latnar hvørt ár, tó eru nøkur undantøk, har virðislønir ikki eru latnar. *Mentanarvirðisløn landsins* er á 150 000 krónur, *heiðursgáva landsins* er á 75 000 krónur. Av og á verður ein triðja virðisløn latin, hon kann vera til ungt listafólk ella til onkran annan serligan bólk av listarfólki og er á 50 000 kr. 

**Sømdargáva landsins** er í løtuni 20 000 kr. sum verða latnar mentafólki soleiðis at tey fáa upphæddina útgoldnað einaferð um árið restina av lívinum. Virðislønin verður latin sambært § 7 í KUNNGERÐ NR. 90 FRÁ 28. OKTOBER 2008 UM STUÐUL TIL MENTAN OG LIST, har tað stendur soleiðis:
Landsstýrismaðurin veitir eftir tilmæli frá nevndini lívslanga heiðursgávu, nevnd sømdargáva, til navngivið listafólk, so leingi viðkomandi er á lívi.
Stk. 2. Til tess at fáa sømdargávu skal listafólkið hava útinnt listarligt avrik, ið verður mett at hava týdning fyri samtíð og framtíð. Stk. 3. So hvørt listafólk fer úr skipanini, skal støða takast til, um annað listafólk eigur at fáa lívlanga sømdargávu.

**Mentanarvirðisløn landsins** verður givin sambært grein 8 í áðurnevndu lóg, greinin ljóðar soleiðis:
§ 8. Landsstýrismaðurin veitir eftir tilmæli frá nevndini heiðursgávu, nevnd Mentanarvirðisløn Landsins, at heiðra føroyskt mentafólk sum tøkk fyri útinnt listarligt avrik.
Stk. 2. Bert listarlig eyðkenni kunnu galda sum metingarstøði fyri arbeiðið hjá nevndini. Til tess at kunna fáa Mentanarvirðisløn Landsins skal virðislønarevnið hava skapað listaverk á høgum støði.
 

**Heiðursgáva landsins** verður latin sambært grein í Kunngerð um stuðul til mentan og list:
§ 9. Landsstýrismaðurin veitir eftir tilmæli frá nevndini heiðursgávu, nevnd Heiðursgáva Landsins.
Stk. 2. Til tess at fáa Heiðursgávu Landsins skal virðislønarevnið hava virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv.
Stk. 3. Aðrar heiðursgávur kunnu eftir landsstýrismansins egnu avgerð latast listafólki, mentafólki ella felagsskapi.

**Virðislvn til ungt listafólk**. Í desember 2011 varð tað kunngjørt, at táverandi landstýrismaður í mentamálum, Bjørn Kalsø, eftir tilmæli frá tilmælisnevndini, valdi at lata virðisløn til ungt listafólk, Virðislønin er ætlað ungum listafólki sum kveikjan, stimbran og stuðlan. Hetta varð gjørt sambært grein 9, stykki 3 í kunngerðini um stuðul til mentan og list, ið heimilar at landsstýrismaðurin eftir egnum vali kann lata aðrar heiðursgávur enn mentanarvirðislønina og heiðursgávuna. Frá 2011 til 2018 hava nevndin og landsstýrismaðurin valt at heiðra ungum listafólki. Í januar 2020 (Mentanarvirðisløn Landsins 2019) valdi Jenis av Rana landsstýrismaður ikki at lata virðisløn til ungt listafólk, ið nevndin annars mælti til.

Hesar heiðurslønirnar verða givnar uttan umsókn, sum ein viðurkenning av føroyskum listafólki.

## Móttakarar av Mentanarvirðislønum landsins

### Mentanarvirðisløn landsins

Mentanarvirðisløn landsins er á 150.000 kr. Hesi listafólk/mentafólk hava higartil fingið *Mentanarvirðisløn landsins*:

* 2024 – Hanni Bjartalíð
* 2023 – Teitur Lassen
* 2022 – Hansina Iversen
* 2021 – Olaf Johannessen
* 2020 – Sigrun Gunnarsdóttir
* 2019 – Hanus G. Johansen
* 2018 –  Bárður Jákupsson
* 2017 –  Barbara í Gongini
* 2016 - Rúni Brattaberg
* 2015 - Annika Hoydal
* 2014 - Tórbjørn Olsen
* 2013 - Tróndur Patursson
* 2012 - Tóroddur Poulsen
* 2011 - Jóanes Nielsen
* 2010 - Sunleif Rasmussen
* 2009 - Kári Leivsson (Kári P.)
* 2008 - Ebba Hentze
* 2006 - Zacharias Heinesen
* 2005 - Tita Vinther
* 2004 - Ongin virðisløn latin
* 2003 - Hanus Kamban
* 2002 - Gunnar Hoydal
* 2001 - Eyðun Johannessen
* 2000 - Ingálvur av Reyni
* 1999 - Jens Pauli Heinesen
* 1998 - Regin Dahl

### Heiðursgáva landsins

Heiðursgáva landsins er 75.000 kr.

* 2024 – Randi Ward
* 2023 – Eilif Samuelsen, týðari
* 2022 – Guðrið Poulsen, keramikari
* 2021 – Guðrun & Guðrun, klædnavirki
* 2020 – Ósbjørn Jacobsen, arkitektur
* 2019 – Simme Arge Jacobsen
* 2018 – Astrid Andreasen
* 2017 – Frits Johannesen
* 2016 – Steinprent
* 2015 – Jákup Pauli Gregoriussen, arkitektur
* 2014 - Tey av Kamarinum
* 2013 - Árni Dahl
* 2012 - Marianne Clausen
* 2011 - Kristian Blak
* 2010 - Jonhard Mikkelsen
* 2009 - Laura Joensen
* 2008 - Martin Tórgarð
* 2007 - eingin heiðursgáva latin
* 2006 - Jógvan Isaksen
* 2005 - Emil Juul Thomsen
* 2004 - eingin heiðursgáva latin
* 2003 - Ólavur Hátún
* 2002 - Axel Tórgarð
* 2001 - Fuglafjarðar Sjónleikarafelag

#### Virðisløn til ungt listafólk

Virðislønin til ungt listafólk er 50.000 kr.

* 2024 – Beinir Bergsson
* 2022 - Alda Mohr Eyðunardóttir, listakvinna
* 2021 – *Eingin virðisløn latin*
* 2020 – *Eingin virðisløn latin*
* 2019 – *Eingin virðisløn latin*
* 2018 – Búi Rouch, dansari
* 2017 – Konni Kass, songkvinna og sangskrivari.
* 2016 - Anna Malan Jógvansdóttir, rithøvundur
* 2015 - Andrias Høgenni, Filmsleikstjóri
* 2014 - Mathias Kapnas
* 2013 - Trygvi Danielsen
* 2012 - Silja Strøm
*2011 - Sakaris Stórá

### Aðrar heiðurslønir frá Mentamálaráðnum
#### Sømdargáva landsins

Sømdargáva landsins er ein árlig upphædd á 20.000 kr., sum verður latin restina av lívinum
* 2023 - Ole Wich, listamaður
* 2015 - Alexandur Kristiansen
* 2014 - Oddvør Johansen
* 2014 - Katrin Ottarsdóttir
* 2012 - Ebba Hentze
* 2012 - Hanus G. Johansen
* 2012 - Guðrið Poulsen

Fyrr hava hesi fingið sømdargávu landsins (árið er óvist, Bjørn Kalsø nevndi tey, tá ið hann handaði sømdargávurnar fyri 2014):

* Óli Petersen
* Hanus Kamban
* Rói Patursson
* Zacharias Heinesen
* Tróndur Patursson
* Bárður Jákupsson

#### Málrøktarvirðisløn Landsins / Ársins móðurmálsvirðisløn
*2010: Jóhan Hendrik Winther Poulsen
*2012: Høgni Djurhuus
*2015: Hans Mortensen
*2017: Suni Merkistein

#### Serstøk virðisløn
Serstaka virðislønin er 50.000 kr. Hon kann eftir landsstýrismansins egnu avgerð latast listafólki, mentafólki ella felagsskapi, sum hevur virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv.
* 2023: Birita Mohr, sjónleikarinnu
* 2022: *Eingin virðisløn latin*
* 2021: Martin Joensen, yrkjara, tónleikara, sangara og listamálara
* 2020: Birita Poulsen, sopransangarinnu
*2019: Forlagið Leirkerið við brøðrunum Zacharias Zachariasen og Flóvin Tyril
*2006: Jón Hilmar Magnússon
*2001: Ebba Hentze

## Nevndin fyri Mentanargrunnin
Nevndin situr í trý ár. Landsstýrismaðurin setir nevndina. Tríggir limir eru valdir av LISA, tveri eru valdir av landsstýrismanninum. Nevndin fyri tíðarskeiðið 2020-2022:

*Alda Joensen, forkvinna
*Poul Geert Hansen, næstformaður
*Katrina í Geil, nevndarlimur
*Kim Simonsen, nevndarlimur
*Robert Thomassen, nevndarlimur

## Slóðir úteftir
* Logir.fo KUNNGERÐ NR. 90 FRÁ 28. OKTOBER 2008 UM STUÐUL TIL MENTAN OG LIST
* Virðislønir, heiðursgávur og sømdarpeningur, ammr.fo

## Keldutilfar

Bólkur:Virðislønir
Bólkur:Bókmenta virðis- og heiðurslønir
Bólkur:Listar
Bólkur:Føroyskar bókmentaheiðurslønir
Bólkur:Føroyskar mentanarvirðislønir