open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
610-árini

Øldir: 6. øld - **[[7. øld]]** - 8. øld

Áratíggju: 560-árini 570-árini 580-árini 590-árini 600-árini - 610-árini - 620-árini 630-árini 640-árini 650-árini 660-árini 

Ár: 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:610-árini
Bólkur:Áratíggju
Astrið Foldarskarð

**Astrið Foldarskarð** (fødd 1994) er ein føroyskur svimjari, ið svam á føroyska svimjilandsliðnum í fleiri ár. Hon byrjaði at svimja við FLOT sum 6-ára gomul. Seinni skifti hon felag til Ægir í Klaksvík. Í 2013 vandi hon við VAT í Danmark, og í 2014 svam hon fyri Swim Team Tåstrup. Í 2016 svam hon fyri Havnar Svimjifelag. Hon hevur fleiri ferðir sett føroysk met á teimum stuttu teinunum í frí og firvald og hevur vunnið fleiri heiðursmerki á Oyggjaleikum. Í august 2016 kunngjørdi hon á Facebook-vangamynd síni, at hon gavst við at svimja, tí hon fór undir útbúgving.

## Lísvleið innan svimjing

### Danish Open 2016
*Nr. 15 í 50 m frí við tíðini 27.06, ið var nýtt føroyskt met.
*Nr. 13 í 50 m firvald við tíðini 28.55.

### Oyggjaleikir 2015
*Gull í 4x50 m blandað við tíðini 1:57.06, sum var nýtt oyggjaleikamet. Hinar ið svumu vóru Ásbjørg Hjelm, Signhild Joensen og Sára Nysted.
*Silvur í 50 m firvald við tíðini 28.13
*Silvur í 4x50 m frí við tíðini 1:47.40, saman við Sáru R. Nysted, Lív Eidesgaard og Vár Eidesgaard
*Silvur í 4x100 m blandað við tíðini 4:19.64, ið var nýtt føroyskt landsliðsmet, hinar vóru: Sára Ryggshamar Nysted, Signhild Joensen, Ásbjørg Hjelm. Gamla metið á 4:22.92 settu Birita Debes, Malan V. Bærendsen, Bjørg Seloy og Shaila millum Garðarnar á Oyggjaleikum í 2009.
*Bronsu í 100 m firvald við tíðini 1:02.76
*Bronsa í 4x100 m frí við tíðini 3:54.02, sum var nýtt føroyskt landsliðsmet, hinar vóru Signhild Joensen, Vár Eidesgaard og Sára Ryggshamar Nysted.

### Danish Open 2014
Astrið svam seg í finaluna í 50 m firvald við tíðini 28.57.
*Nýggjundi bestu tíð í hálvfinaluni í 50 m firvald við tíðini 28.29, sum var nýtt føroyskt met, Nr. 8 hevði tíðina 28.28, tvs 1/100 av einum sekundi betri tíð enn Astrið.

### Eysturdanska meistarastevnan á stuttgeil 2014
*Nummar 5 í 50 frí varð  við tíðini 26.92
*Nummar 6 í 50 firvald við tíðini 29.09.

### Danish Open 2013
*Nr. 9 í 50 m firvald við tíðini 28.94, sum var nýtt føroyskt met, hon setti eisini føroyskt met í innleiðandi við tíðini 29.06.

### World Cup í Berlin 2012
Astrið luttók á World Cup í Berlin í oktober 2012. Hon svam 100 metrar firvald við tíðini 1:06.99 og 50 metrar firvald við tíðini 28.00 sek.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir svimjarar
Bólkur:Klaksvíkingar
Bólkur:Føðingar í 1994
600-árini

Øldir: 6. øld - **[[7. øld]]** - 8. øld

Áratíggju: 550-árini 560-árini 570-árini 580-árini 590-árini - 600-árini - 610-árini 620-árini 630-árini 640-árini 650-árini 

Ár: 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:600-árini
Bólkur:Áratíggju
590-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 540-árini 550-árini 560-árini 570-árini 580-árini - 590-árini - 600-árini 610-árini 620-árini 630-árini 640-árini 

Ár: 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:590-árini
Bólkur:Áratíggju
Tingræði

**Tingræði** er stýrisskipan ið krevur, at meiriluti á tingi stendur aftan fyri stjórnina. Hetta er ein stýrðisskipan, har stjórnin annaðhvørt hevur fleirtal í tinginum, ella ikki hevur eitt fleirtal ímóti sær. Tað er eisini nevnt **parlamentarisma**. Kjarnin í tingræðinum er, at stjórnin ikki kann tilnevnast, ella framhaldandi hava valdið, um ein meiriluti í tinginum annaðhvørt ikki gevur stjórnini sín stuðul ella er ímóti stjórnini. Stjórnin stendur sostatt til svars fyri tinginum. Vanliga verður tingræði sett í tveir bólkar: negativt og positivt tingræði. Í londum við positivum tingræði er tað neyðugt hjá stjórnini at hava eitt fleirtal aftan fyri seg, tá ið hon verður tilnevnd. Í londum við negativum tingræði, kann stjórnin tó sita við valdið, um hon bara ikki fær ein meiriluta ímóti sær. Negativt tingræði gevur frammanundan tí verandi útinnandi myndugleikanum, stjórnini, ein serligan rætt, tí stjórnin noyðist ikki at hava tingsins beinleiðis stuðul, bert má ikki vera greitt, at tingið beinleiðis er ímóti henni. Hesin serligi rættur í sambandi við negativt tingræði er søguliga ein arvur frá tíðini, tá kongur hevði veruligt stjórnarvald. Henda arv hava londini við positivum tingræði kastað av sær, og har krevst tí, at stjórnin beinleiðis verður stuðlað av tinginum. 

Í tingræðisligari skipan er í mestan mun talan um eina samanrenning millum lóggevandi og útinnandi vald.  Talan er ikki um eitt veruligt valdstríbýti, tí stjórnin hevur bæði útinnandi og lóggevandi vald og “stríðandi” partarnir eru stjórn og meiriluti ella samgonga á tingi móti minniluta ella andstøðu á tingi. Gjøgnum síni umboð ella samgongulimir í tinginum hevur stjórnin eisini lóggevandi vald.

Bólkur:Ríkisstjórn
Bólkur:Stýrisskipanir
Brøðurnir Grimm

**Brøðurnir Grimm** fóru undir at savna fólkaævintýrini, sum livdu á mannamunni millum manna í Týsklandi, og skrivaðu tey niður. Í 1812 kom fyrsta bindið út við 86 ævintýrum, og í 1815 kom seinna bindið við 70 ævintýrum. Teir endurskrivaðu ta munnligu frásøgnina, soleiðis ævintýrini gjørdust einsháttað í stíli. Jacob Grimm (1785-1863) og Wilhelm Grimm (1786-1859) vóru týskir mál- og fólkaminnisgranskarar. Teir vóru báðir útbúnir løgfrøðingar og arbeiddu saman alt lívið. Jacob er eisini kendur sum stovnsetari av germanskari málgransking. Hann vísti á ljóðflytingar og skapaði heiti sum umljóð og avljóð. Jacob og Wilhelm vóru undangongumenn á hesum øki og virkaðu við til, at málgranskarar og onnur í øllum Evropa fóru undir at savna og skriva niður skaldskapin av mannamunni.

Bólkur:Týskir rithøvundar
Bólkur:Ævintýr
Bólkur:Føðingar í 1780-árunum
Nicole Sabouné

**Nicole Sabouné** (fødd 23. mai 1991) er ein svensk songkvinna og sangskrivari. Sabouné vaks upp í Sölvesborg og Lund. Í  2012 luttók hon í sjónvarps talentkappingini The Voice Sverige, har ið hon hevði Ola Salo sum venjara. Hon megnaði at koma til hálvfinaluna í kappingini. Sabouné skrivar sín tónleik saman við Salo og Niklas Stenemo.

## Útgávur

### Album
* 2014 - *Must Exist*
* 2015 - *Miman*

### Stakløg
*2012 – *Unseen Footage from a Forthcoming Funeral* (singel)
*2013 – *Conquer or Suffer* (singel)
*2013 – *I Surrender* (singel)
*2014 – *Win This Life* (singel)

## Keldur


## Ávísing úteftir
*Heimasíða 
*YouTube

Bólkur:Svenskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1991
Josefine Jinder

**Astrid Maria Josefine Jinder**, betri kend sum **Little Jinder** (fødd 20. februar 1988) er ein svensk songkvinna og sangskrivari. Hon er dóttir Åsa Jinder.

Josefine Jinder gav sína fyrstu tónleikaútgávu út í august 2008, sum var EP'in *Polyhedron*. Í mars 2009 kom *Youth Blood* 12", báðar útgávurnar komu út hjá amerikanska plátufelagnum Trouble & Bass. Síðan hevur hon ferðast nógv við sínum tónleiki og spælt bæði í Evropa og USA.

## Útgávur

### Album
* 2013 - *Break Up*
* 2014 - *Little Jinder*
* 2016 - *Allting suger*
* 2018 - *Hejdå*
* 2020 - *Little Jinder's Unreleased Romance*

## Keldur


## Ávísingar úteftir
*Webbplats
*MySpace

Bólkur:Svenskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1988
Eystrasalt

**Eystrasalt** ella **Baltiskahavið** er eitt umleið 413&nbsp;000 ferkilometra stórt og upp til 459 metrar djúpt hav við brakkvatni í Norðureuropa, minni salt enn t.d. Atlantshavið, men tó ikki feskt vatn. Eystrasalt hevur mark í vestri til Danmark og Svøríki, í eystri til Finland, Russland, Estland, Lettland og Litava, í suðri til Pólland og Týskland.

Eystrasalt rennur út í Norðsjógvin gjøgnum Oyrasund, Lítlabelt og Stórabelt. Við Álandsoyggjarnar er eitt avmarkað smalt sjóøki, sum verður nevnt Bottenhavið. Við Umeå er eitt annað smalt øki, Kvarken, sum skilur Bottenhavið frá Botnisku víkini. Frá norðara parti av Eystrasalti eru tvær stórar víkir: Finska víkin (millum Finland og Estland) og Rigavíkin. 

Við strendurnar og í skergørðunum frystir Eystrasalt til ís um veturin. Bottenvíkin er altíð fullkomiliga løgd undir ís partar av vetrinum, tað sama er galdandi fyri teir innaru partarnar av Finnsku víkini. Tað kann henda, at Beltini og Oyrasund frysta, men tað hendir ikki ofta, og ávisar vetrar kann drívísur ella pakkísur vera at finna har.. 1658 fór Karl X Gustav við einari svenskari herdeild yvir um tey frystu sundini Lítla- og Stórabelt í Danmark.

Í Eystrasalti eru fleiri stórar oyggjar, eitt nú Gotland, Öland, Bornholm, Dagoy, Ösel, Áland og Rügen.

Størri áir, sum renna út í Eystrasalt: Neva, Wisła, Oder, Daugava, Njemen, Dalälven, Torneáin, Kemijoki, Oulujoki og Narva.

Størri býir við strendurnar í Eystrasalti: St. Pætursborg, Stokkhólmur, Helsingfors, Kiel, Rostock, Stralsund, Gdansk, Riga, Stettin (Szczecin), Gdynia, Kaliningrad, Tallinn (onkuntíð verða eisini býirnir Keypmannahavn, Malmö og Klaipėda taldir við).

Tey fiskasløg, ið verða mest fiskað í Eystrasalti, eru brislingur, sild og toskur. Laksur verður eisini fiskaður í Eystrasalti. 

## Keldur


Bólkur:Høv
Bólkur:Evropa
Saba

**Saba** er ein oyggj í Karibiska havinum, sum politiskt hoyrir til Niðurlond. Oyggin hevur status sum niðurlendsk kommuna við serstøðu. Saba var til 10. oktober 2010 ein partur av Niðurlendsku Antillunum. Á oynni búgva 1991 fólk . Høvuðsstaðurin eitur The Bottom. 

## Keldur


Bólkur:Saba
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Norðuramerika
Bólkur:Niðurlendskar oyggjar
Bólkur:Karibisku Niðurlondini
Bólkur:Karibia
Saba (fleiri týdningar)

**Saba** hevur fleiri týdningar:
***Saba** er ein oyggj í Karibiska havinum. Sí Saba.
***Saba** er ein bygd í Iran. Sí Saba (Iran).
Frida

**Frida** er konufólkanavn.

Kendar kvinnur sum eita Frida:

* Frida Kahlo, meksikanskur listamálari.
* Frida Gustavsson, svensk modell.
* Frida Hyvönen, svensk songkvinna.
* Frida Lyngstad, svensk songkvinna.
* Frida Zachariassen, føroysk listakvinna.

Bólkur:Konufólkanøvn
Bjørn (fleiri týdningar)

**Bjørn** hevur fleiri týdningar:
***Bjørn** er eitt rándýr. Sí Bjarnir.
***Bjørn** er eitt mannfólkanavn. Sí Bjørn (fólkanavn).
Norðsjógvurin

**Norðsjógvurin** er tann parturin av Atlantshavinum sum liggur millum Noreg og Danmark í eystri, Bretsku oyggjarnar í vestri og Týskland, Niðurlond, Belgia og Frakland í suðri. Í norði er 61. breiddarsirkul mark móti Norskahavinum, í eystri er linjan Lindesnes – Hanstholm móti Skagerrak, í suðri er linjan Calais – Dover móti Ensku kanalini. Í útnyrðingi gongur markið móti Atlantshavinum úr norðurenda Skotlands yvir Orknoyar og Hetland. Norðsjógvurin fevnir um eitt øki á 0,6 milliónir km², og støddin á vatnmongdini er 0,67 milliónir km³.

Av stórum áum, ið renna út í Norðsjógvin eru Elben við Cuxhaven, Weser við Bremerhaven, Ems við Emden, Rhinen og Maas við Rotterdam, Schelde við Vlissingen, Themsen og Humber við Hull.

Tað eru stórar mongdir av olju og náttúrugass undir havbotninum, og eitt lag av koli undir hesum.

Danir nevna Norðsjógvin fyri Vesterhavet.

Har ið Norðsjógvurin er djúpast er dýpið 690 metrar, í meðal er dýpið 95 metrar.

Bólkur:Høv
Norðuríshavið

**Norðuríshavið** eisini nevnt **Íshavið** og **Arktiskahavið** er eitt av heimsins fimm heimshøvum, og fevnir um tey arktisku økini. Hesi lond hava strond móti Norðuríshavinum: Noreg, Russland, USA, Kanada, Grønland og Ísland og víðari til Jan Mayen, Sørkapp á Svalbard, Bjarnoynna og Nordkapp.

Norðuríshavið fevnir um eitt økið á 10 milliónir km², við einum miðaldýpi á 1300 m og hevur eina vatnmongd á 12,4 milliónir km³. Av og á sæst Norðuríshavið umrøtt saman við Barentshavinum, Kyrrahavinum og Norskahavinum sum eitt samanhangandi arktiskt hav.

Bólkur:Høv
Bólkur:Arktis
Schiphol Flogvøllur

**Schiphol Flogvøllur** (niðurlendskt: *Luchthaven Schiphol*) er størsti flogvøllurin í Niðurlondum og eisini ein av teimum størstu í Evropa. 

## Slóðir
* Heimasíðan hjá Schiphol Flogvøllinum

Bólkur:Flogvøllir í Niðurlondum
Bólkur:Samferðsla og flutningur
Bjørn (fólkanavn)

**Bjørn** er mannfólkanavn.

Kendir menn sum eita Bjørn:
* Bjørn Bjørnson, norskur sjónleikari.
* Björn Borg, svenskur tennisleikari.
* Björn Gustafsson, svenskur skemtari.
* Bjørn Kalsø, føroyskur politikari.
* Björn Skifs, svenskur sangari.
* Björn Sörensen, svenskur myndamaður.
* Björn Ulvaeus, svenskur tónleikari.

Bólkur:Mannfólkanøvn
Groningen (fleiri týdningar)

**Groningen** hevur fleiri týdningar:
***Groningen** er ein býur í Niðurlondum. Sí Groningen.
***Groningen** er ein landslutur í Niðurlondum. Sí Groningen (landslutur).
Air France (fleiri týdningar)

**Air France** hevur fleiri týdningar:
***Air France**  er eitt franskt flogfelag. Sí Air France.
***Air France** var ein svenskur tónleikabólkur. Sí Air France (tónleikabólkur).
570-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 520-árini 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini - 570-árini - 580-árini 590-árini 600-árini 610-árini 620-árini 

Ár: 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:570-árini
Bólkur:Áratíggju
580-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini 570-árini - 580-árini - 590-árini 600-árini 610-árini 620-árini 630-árini 

Ár: 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:580-árini
Bólkur:Áratíggju
560-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 510-árini 520-árini 530-árini 540-árini 550-árini - 560-árini - 570-árini 580-árini 590-árini 600-árini 610-árini  

Ár: 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:560-árini
Bólkur:Áratíggju
550-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 500-árini 510-árini 520-árini 530-árini 540-árini - 550-árini - 560-árini 570-árini 580-árini 590-árini 600-árini   

Ár: 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:550-árini
Bólkur:Áratíggju
4. øld

**4. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 301 (CCCI) til 31. desember 400 (CD) í tí julianska kalendaranum.

(3. øld - **4. øld** - 5. øld)

## Áratíggju og ár

## Týdningarmikil fólk

*
3. øld

**3. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 201 (CCI) til 31. desember 300 (CCC) í tí julianska kalendaranum.

(2. øld - **3. øld** - 4. øld)

## Áratíggju og ár

## Týdningarmikil fólk

*
2. øld

**2. øld** var øldin, ið vardi frá 1. januar 101 (CI) til 31. desember 200 (CC) í tí julianska kalendaranum.

(1. øld - **2. øld** - 3. øld)

## Áratíggju og ár

## Týdningarmikil fólk

*
2. áratúsund

Áratúsund: 1. áratúsund – **2. áratúsund** – 3. áratúsund

2. áratúsund byrjaði 1. januar 1000 og endaði 31. desember 1999.
----
## Hendingar
*

## Viðkomandi persónar
Persónarnir niðanfyri eru í bókstavarøð eftir fornavninum:

### A
* Abraham Lincoln
* Adolf Hitler
* Albert Einstein
* Alexander Graham Bell
* Alfred Nobel
* Anders Celsius
* Astrid Lindgren

### B
* Benjamin Franklin

### C
* Carl Larsson
* Carl von Linné
* Charles de Gaulle
* Charlie Chaplin
* Christofer Columbus
* Claude Monet

### D
* Djingis Khan
* Dmitrij Mendelejev

### F
* Friedrich Nietzsche

### G
* Gustav Vasa

### H
* Henry Ford
* Ho Chi Minh

### I
* Isaac Newton
* Immanuel Kant

### J
* Jeanne d'Arc
* Johann Sebastian Bach
* Josef Stalin
* Jöns Jakob Berzelius

### K
* Karl Benz
* Karl Marx
* Kristian 2. av Danmark 

### L
* Lars-Magnus Ericsson
* Leonardo da Vinci

### M
* Mahatma Gandhi
* Mao Zedong
* Marie Curie
* Martin Luther
* Michelangelo Buonarroti

### N
* Napoleon Bonaparte
* Niels Bohr

### O
* Otto von Bismarck

### P
* Pablo Picasso
* Peter I av Russlandi

### R
* René Descartes

### S
* Saddam Hussein
* Selma Lagerlöf

### T
* Thomas Aquinas

### V
* Valdemar Atterdag
* Vincent van Gogh
* Vladimir Lenin

### W
* William Shakespeare
* William Sturgeon
* Winston Churchill

## Slóðir

Bólkur:Ár
Bólkur:Áratúsund
Bjørk (fólkanavn)

**Bjørk** er konufólkanavn.

Kendar kvinnur sum eita Bjørk:
* Björk Guðmundsdóttir, íslendsk songkvinna.
* Bjørk Herup Olsen, føroysk ítróttakvinna.
* Bjørk Olsen, føroysk blaðkvinna og ungdomspolitikari.
* Hera Björk Þórhallsdóttir, íslendsk songkvinna.

Bólkur:Konufólkanøvn
Utrecht (fleiri týdningar)

**Utrecht** hevur fleiri týdningar:
***Utrecht** er ein býur í Niðurlondum. Sí Utrecht.
***Utrecht** er ein landslutur í Niðurlondum. Sí Utrecht (landslutur).
Eileen

**Eileen** er eitt konufólkanavn, sum kemur frá navninum Helen, Elaine ella Ellen. Talan er um tann angliseraða formin av írska navninum Eibhlín, sum aftur kemur frá tí eldra írska galisiska navninum Aibhilín ella Eilín (enska versjónin er Aveline). Navnið Eileen er eitt av 1000 best umtóktu konufólkanøvnunum hvørt einasta tíggjuáraskeið í USA síðan 1880.

Kendar kvinnur sum eita Eileen:
* Eileen Atkins, ensk sjónleikarinna.
* Eileen Bell, noðurírskur politikari.
* Eileen Brennan, amerikonsk sjónleikarinna.
* Eileen Chang, kinesiskur rithøvundur.
* Eileen Davidson, amerikonsk sjónleikarinna.
* Eileen Fulton, amerikonsk sjónleikarinna.
* Eileen O'Keeffe, írsk ítróttakvinna. 
* Eileen Ryan, amerikonsk sjónleikarinna.

Bólkur:Konufólkanøvn
540-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 490-árini 500-árini 510-árini 520-árini 530-árini - 540-árini - 550-árini 560-árini 570-árini 580-árini 590-árini   

Ár: 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:540-árini
Bólkur:Áratíggju
530-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini 520-árini - 530-árini - 540-árini 550-árini 560-árini 570-árini 580-árini   

Ár: 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:530-árini
Bólkur:Áratíggju
520-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini - 520-árini - 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini 570-árini   

Ár: 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:520-árini
Bólkur:Áratíggju
510-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini - 510-árini - 520-árini 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini    

Ár: 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:510-árini
Bólkur:Áratíggju
500-árini

Øldir: 5. øld - **[[6. øld]]** - 7. øld

Áratíggju: 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini - 500-árini - 510-árini 520-árini 530-árini 540-árini 550-árini    

Ár: 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:500-árini
Bólkur:Áratíggju
Rutger Jan Schimmelpenninck

**Rutger Jan Schimmelpenninck** (føddur 31. oktober 1761 í Deventer, deyður 15. februar 1825 í Amsterdam) var ein niðurlendskur politikari.

Hann las løgfrøði á Leiden Universitetinum frá 1781 til 1784. Hann gjørdist advokatur í Amsterdam í 1784.

Hann var limur í tjóðartinginum (1796 - 1798). Hann var forseti í tjóðartinginum og virkandi statsleiðari hjá Bavariska lýðveldinum frá 17. mai 1796 til 30. mai 1796 og frá 15. mai 1797 til 29. mai 1797.

Bólkur:Niðurlendskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1761
Bólkur:Andlát í 1825
Francisco Goya

**Francisco José de Goya y Lucientes** (føddur 30. mars 1746 í Fuendetodos, Aragonia, Spania, deyður 16. apríl 1828 í Bordeaux, Frakland) var ein spanskur listamálari frá Romantikkini. Hann vaks upp í Zaragoza í landnyrðinspartinum av Spania og fór sum 14-ára gamal í læru hjá listamanninum José Luzan. Eftir eina ferð til Italia 1770-1771 var hann virkin við at framleiða tað kongaliga gobelinið og flutti síðan til Madrid í 1774. Umleið 1780 byrjaði hann lívsleið sín við tað kongaliga akademiið og við tað spanska kongshúsið, har hann varð útnevndur sum høvuðsmálari í 1799. Samstundis við starvið hjá kongshúsinum fylgdi hann væl við og dokumenteraði ræðuleikar undir Napoleonskrígnum við bløðum og málningum. Orsakað av spentu politisku støðuni í Spania, flutti hann í 1824 til Fraklands. Hann andaðist í Bordeaux  í1828.

Nógv av verkum hansara, eitt nú Tann nakna Maja, verða framsýnd á Museo del Prado í Madrid.

Goya verður av mongum sæddur sum tann seinasti av teimum gomlu meistarunum og sum tann fyrsti av teimum modernaðu. Hann hevur givið íblástur til meistarar sum Manet og Picasso og Francis Bacon.

## Myndir av málningum eftir Goya

Mynd:Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga.jpg|Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, 1792
Mynd:Senora Sabasa Garcia.jpg |Señora Sabasa García, 1809.
Mynd:Francisco de Goya - Escena de Inquisición - Google Art Project.jpg |Dómstólur hjá Inkvisitiónini, 1812-1819.
Mynd:Francisco de Goya - Self-Portrait with Dr. Arrieta - Google Art Project.jpg|Sjálvportrett við Dr Arrieta 1820.
Mynd:Goya Maja naga2.jpg|Tann nakna Maja


## Keldur


Bólkur:Spanskir listamálarar
Bólkur:Føðingar í 1746
Bólkur:Andlát í 1828
490-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini - 490-árini - 500-árini 510-árini 520-árini 530-árini 540-árini   

Ár: 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:490-árini
Bólkur:Áratíggju
480-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini - 480-árini - 490-árini 500-árini 510-árini 520-árini 530-árini  

Ár: 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:480-árini
Bólkur:Áratíggju
Nicolai Mohr

**Nicolai (Pedersen) Mohr** (f. 22. november 1742 í Havn – d. 4. februar 1790 í Danmark) var sonur Peter Jensen (ella Peder, f. 1713, fulltrúi við konaliga handilin) og Onnu Jákupsdóttur (f. um 1708), sum búðu úti á Reyni.  

Nicolai Mohr gekk á Latínskúlanum, og fór síðan undir at lesa náttúru- og fíggjarfrøði. Hann tók Filosofikum í 1767. Mohr verður í 1780 sendur til Íslands sum náttúruserkønur fyri Den Kgl. Porcelænsfabrik at gera kanningar, og í 1786 fær hann fast starv hjá hesi fyritøku. Hann hevði tó ikki langa ævi, tí longu í 1790 andaðist hann í Danmark.  

Høvuðsbókmentaverkið hjá Nicolai Mohr er ikki um føroysk viðurskifti, men íslendsk. Mohr var í Íslandi tey bæði árini 1780 og 1781, og heimafturkomin skipaði hann tilfarið, ið hann hevði fingið á kanningarferð síni í bókina: "Forsøg til en Islandsk Naturhistorie, med adskillige oeconomiske samt andre Anmærkninger". Frá Íslandsferðini stavar eisini stutt grein: *"Um aðferð Norðmanna, Færeyinga, Skotta og Hjaltlendinga - at veiða smáupsa eður upsaseiði"*, sum kom í eitt íslendskt tíðarrit í 1782. 

Av føroyskum verkum, sum Mohr hevur lagt úr hondum, kunnu nevna lut hansara í "Svabos Indberetninger", hann hevur skrivað umleið 400 s. ella stívan fjórðing av hesum verki. Enn er at nevna orðasavnið upp á 7.450 orð, ið liggur eftir hann. Hann byrjaði í studentadøgunum at savna orðatilfar og økti um hetta savn støðugt. Eftir deyða hansara gav danskur prestur, Hasløe at navni, ið giftist við einkjuni eftir Mohr, kongliga bókasavninum í Keypmannahavn handritið.

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir granskarar
Bólkur:Føðingar í 1742
Bólkur:Andlát í 1790
Jørgen Landt

**Jørgen Jørgensen Landt** (1751 í Bred í Assens – 26. juni 1804 í Bornholm) var borin í heim umleið ár 1751 í Bred í Danmark. Í 1773 leitaði hann á lærda háskúlan í Keypmannahavn og tók prógv har í 1777. Í 14 ár virkaði hann sum privatlærari, áðrenn hann í 1791 varð útnevndur til sóknarprest í Norðstreymoyar prestagjaldi við bústaði í Kvívík. Hann giftist í 1792 við Anniku Hedevig Djurhuus, dóttir Johan Christian Djurhuus á Nesi og norsku konu hansara, Mariu Rønning.

Í sjey ár røkti Landt embætið í Norðstreymoy, men í 1798 søkti hann vegna heilsubrek aftur til Danmarkar, har hann fekk embæti í Olsker og Allinge. Her doyði hann í 1804.

## Ritverk

**Om tvende færøske Bløddyr* í *Naturhistorie-Selskabets Skrifter*, IV. 1. Heft. 1797, S. 38-43.
**Forsøg til en Beskrivelse over Færøerne*. Keypmannahavn 1800.
***Nachdruck: Einars Prent og Forlag*. Tórshavn 1965.
***A description of the Faroe Islands, containing an account of their situation, climate, and productions, together with the manners and customs of the inhabitants, their trade etc.* 1810. 

Bólkur:Danskir prestar
Bólkur:Danskir rithøvundar
Clæmint Høgnesen

**Clæmint Høgnesen** (1828-1916) var bóndasonur úr Stórustovu í Oyndarfirði og kom á ungum aldri í kongliga handilin úti í Klaksvík og var har í 10 ár. Tá handilin verður seldur í 1856, flytur hann aftur til Oyndarfjarðar og verður bóndi í Stórustovu í 1858. Stutt eftir at Jørgen Bech hevði keypt handilin í Klaksvík, loysir Clæmint handilsloyvi í heimbygd síni og fer at handla fyri Jørgen Bech. Høgnesen var ein av slóbrótarunum fyri skipsfiskiskapi í Føroyum. 

Clæmint Høgnesen byrjaði at handla í Oyndarfirði í 1856; eftir stuttari tíð eydnaðist tað honum at byggja upp eitt stórt handilsvirki við úthandlum í Fuglafirði, Elduvík og Gjógv, men við Oyndarfirði sum miðdepli og høvuðsbygd á hesum leiðum fram til aldarskiftið 1900. 

Bólkur:Føroyskir keypmenn
Bólkur:Føðingar í 1828
Bólkur:Andlát í 1916
Svend Grundtvig

**Svend Grundtvig** (9. september 1824 í Christianshavn – 14. juli 1883 í Frederiksberg) var danskur málfrøðingur og skaldskapar- og fólkaminnisgranskari. Hann hevði serligan áhuga fyri føroyskum máli og bókmentum. Saman við svágrinum Jørgen Bloch savnaði hann saman og gav út Føroya kvæði og tilhoyrandi orðabók. Saman góðu teir eisini út stóra vísindalia verkið "Danmarks gamle Folkeviser". 

Bólkur:Málfrøðingar
Bólkur:Danskir rithøvundar
470-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini - 470-árini - 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini 520-árini 

Ár: 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:470-árini
Bólkur:Áratíggju
Pablo Picasso

**Pablo Ruiz Picasso**, fult navn: Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Mártir Patricio Ruiz y Picasso (føddur 25. oktober 1881 í Málaga, Andalusia, Spania, deyður 8. apríl 1973 í Mougins, Frakland) var ein spanskur listamálari, myndahøggari og yrkjari, sum búði mesta av vaksna lívi sínum í Fraklandi. Hann verður av mongum mettur at vera ein hin týdningarmiklasti listamálarin í 20. øld saman við Matisse og Warhol. Hann menti sín egna stíl, kubismuna, saman við Georges Braque. Hann málaði ymisk stílsløg og gjørdi eisini standmyndir.

Kendasta verkið hjá Picasso verður mett at vera ein málningur, sum er ein avmyndan av týskum bumbuflogførum sum kasta sínar bumbur yvir Guernica undir spanska borgarakrígnum. Ein av málningum hansara, *Garçon à la Pipe* (1905) bleiv í 2004 selt fyri methøga prísin $ 104 milliónir. Hetta metið bleiv tó tikið seinni at málninginum hjá Gustav Klimt *Portrett av Adele Bloch-Bauer*, sum varð selt fyri $ 135 milliónir í 2006. Og málningurin hjá Jackson Pollock
"No. 5, 1948" var seldur fyri 140 milliónir $ í november 2006.

## Keldur


Bólkur:Spanskir listamálarar
Bólkur:Føðingar í 1881
Bólkur:Andlát í 1973
Van Gogh Savnið

**Van Gogh Savnið** (niðurlendskt: *Van Gogh Museum*) er eitt savn í Amsterdam við listarverkum eftir kenda listamannin Vincent van Gogh og øðrum listafólkum frá samtíð hansara. Savnið læt upp í 1973 og hevur tað størsta savnið í heiminum við Van Gogh málningum og tekningum. Í 2012 vitjaðu 1.438.000 fólk savnið, og tað ger savnið til mest vitjaða savnið í Niðurlondum og 30. mest vitjaða listasavnið í heiminum. Savnið liggur í býarpartinum Amsterdam-Zuid (Suður) nærindis Stedelijk Museum, Rijksmuseum og Concertgebouw.

## Tal av vitjandi

Savnið hevði 1.429.854 vitjandi í 2010, 1.600.298 vitjandi í 2011, og 1.438.000 vitjandi í 2012, sum ger tað til mest vitjaða savn í Niðurlondum (2010–2012) og 30. mest vitjaða listasavn í heiminum (2012).

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Van Gogh Savninum

Bólkur:Søvn í Amsterdam
Museum Van Loon

**Museum Van Loon** er eitt savn í Amsterdam.

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Museum Van Loon

Bólkur:Søvn í Amsterdam
Steinn Steinarr

**Steinn Steinarr** (13. oktober 1908 – 25. mai 1958) var ein undangongumaður innan modernistiska yrking í Íslandi. Steinn Steinarr er skaldanavn fyri **Aðalsteinn Kristmundsson**. Hansara yrkingar eru kenslubornar og stílreinar, einfaldar, men stundum myndaríkar. Steinarr verður taldur millum fremstu íslendsku yrkjararnar í 20. øld. Yrkingin *Barn* er úr savninum "Ljóð", sum kom út í 1937. 

Hann var føddur í Nauteyrarhreppi á Norðurlandinum í Íslandi, men flutti ungur til Reykjavíkar. 

Bólkur:Íslendskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1908
Bólkur:Andlát í 1958
Henri Matisse

**Henri Matisse** føddur **Henri-Émile-Benoît Matisse** (31. desember 1869 – 3. november 1954) var franskur listamálari og grafikari.

Matisse varð føddur í Le Cateau-Cambrésis í Norðurfraklandi, pápi hansara var kornsølumaður. Matisse varð upprunaliga útbúgvin sum løgfrøðingur. Eftir løgfrøðislesnaðin starvaðist hann í nøkur ár á einari advokatskrivstovu og sum frítíðaráhugamál byrjaði hann at tekna. Í 1890 fekk hann blindtarmsbruna, og meðan hann royndi at koma fyri seg aftur eftir sjúkuna, málaði hann sínar fyrstu málningar.

Í oktober 1891 fór hann aftur til Paris fyri at lesa list. Hann royndi at sleppa inn á  École des Beaux-Arts í 1892, men kláraði ikki upptøkuroyndina. Síðn fór hann á fleiri málaraskeið og seinni sama ár gjørdist hann næmingur hjá Gustave Moreau. Í mars 1895 eydnaðist tað honum at sleppa inn á École des Beaux-Arts.

Hann giftist í januar 1898 við Amélie Noémie Alexandrine Parayre, tey fingu synirnir Jean (1899) og Pierre (1900). Áðrenn tað átti hann dóttrina Marguerite Emilienne í september 1894.

Tá hann var 25 ára gamal málaði hann eina mynd sum eitur ”La liseuse” / ”Lesandi kvinna”, sum gjørdi hann kendan orsakað av tí einfalda stílinum, sum hann málaði við. Hann gekk høgt upp í komposisjón og brúkti sterkir litir. Hann hevði sín egna listaskúla tíðarskeiðið 1908-1911. Seinni ferðaðist hann runt í Evropa og Afrika har hann sýndi verk síni fram.

Eftir seinna heimskríggj gjørdist Matisse sjúkur av krabbameini og kundi tí ikki standa við sítt staffeli og mála. Tí fór hann í gongd við at klippa og klistra myndir / découpage, sum hann eisini gjørdist kendur fyri. Hann hevði eitt hjálparfólk at hjálpa sær við hesum arbeiðnum. Hann helt fram við at klippa og klistra til hann andaðist í Nice hin 3. november 1954. Hann gjørdist 84 ára gamal.

Í Nice er eitt Henri Matisse savn í býarpartinum Cimiez, 164 Av. des Arènes de Cimiez, har ið útgrevstir frá fornøldini eisini eru at finna.

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1869
Bólkur:Andlát í 1954
Bólkur:Franskir listamálarar
Bólkur:Fronsk listafólk
Bólkur:Løgfrøðingar
Munch-savnið

**Munch-savnið** (norskt: *Munch-museet*) er eitt savn í Oslo við listarverkum eftir kenda listamannin Edvard Munch. Savnið læt upp í 1963, hundrað ár eftir at hann varð føddur. Bygningurin er teknaður av arkitektunum Gunnar Fougner og Einar Myklebust. Myklebust var eisini arkitekturin, ið stóð fyri einari umfatandi útbygging og umvælingararbeiði, ið varð vígt í 1994 á 50-áradegnum fyri deyða Munchs.

## Slóðir úteftir

* Heimasíðan hjá Munch Savninum 

Bólkur:Søvn í Oslo
Bólkur:Edvard Munch
The Bottom

**The Bottom** er høvuðsstaðurin í Saba. Býurin hevur umleið 500 íbúgvar og er størsta bygdin á oynni. Eitt sjúkrahús er á oynni, tað liggur í The Bottom. Navnið kemur av tí niðurlendska orðinum *de botte* sum merkir *skálin*. Tað sipar til at bygdin liggur niðri í botninum á einum dali. Á enskum máli er navnið bronglað til tað enska *The Bottom*.

Bólkur:Saba
Dism

**Dism** er ein føroysk fyritøka ið framleiðir fleiri ymisk sløg av føroyskum brennivíni. Dism varð sett á stovn í 2008, og tað fyrsta sum fyritøkan framleiddi var Lívsins Vatn, sum er eitt slag av akvavitti. Hetta var fyrsta føroyska framleiðslan av brennivíni. Orsakað av rúsdrekkalógini, sum ikki loyvir framleiðslu av sterkum løgi í Føroyum, var fyritøkan noydd til at framleiða brennivíni uttanfyri Føroyar. Føroyskt kelduvatn varð útflutt til eitt av grannalondunum har tað varð destillerað og síðan varð tann lidna vøran seld í Rúsuni í Føroyum. Lógin er síðan broytt, soleiðis at sterkt øl kann framleiðast í Føroyum, men sterkt rúsdrekka sum brennivín kann framvegis ikki framleiðast í Føroyum. Stjóri í fyritøkuni er Erling Eidesgaard.

## Sløg av brennivíni frá Dism
*Lívsins vatn, sum er eitt slag av akvavitt
*Havið, sum er eitt slag av akvavitt, 50%
*Baraldur, sum er eitt slag av gin
*Eldvatn, sum er eitt slag av vodka

## Heiður
* 2014 - Tey fýra sløgini hjá Dism fingu øll heiðursmerkir á World-Spirits Awards 2014 í Eysturríki. Eldvatn fekk gull fyri vodka, Baraldur fekk gull í ginni og Lívsins Vatn og Havið fingu ávikavist gull og silvur í akvavitti.
*2012 - Havið vann bronsu á IWSC 2012.
*2011 - Havið vann bronsu og Eldvatn vann silvur á Hong Kong IWSC 2011
*2010 - Lívsins vatn og Eldvatn vunnu silvur á IWSC

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Heimasíðan hjá Dism

Bólkur:Føroyskar fyritøkur
Bólkur:Rúsdrekka
Bólkur:2008
Erling Eidesgaard

**Erling Eidesgaard** (føddur 18. september 1971) er ein føroyskur vinnulívsmaður av Tvøroyri, búsitandi í Havn. 

## Lívsleið
### Lívsleið sum vinnulívsmaður
Erling er stjóri í fyritøkuni Dism, sum var fyrsta føroyska fyritøkan, ið framleiddi føroyskt brennivín, sum orsakað av føroysku lóggávuni tó mátti framleiðast í øðrum landi enn Føroyum, men við føroyskum vatni, sum mátti útflytast til endamálið. Øll fýra sløgini sum Dism higartil hevur framleitt, Lívsins Vatn, Havið, Baraldur og Eldvatn (akvavitt, gin og vodka) hava vunnið heiðursmerki á altjóða blindsmakkikappingum. Eitt nú vunnu øll fýra sløgini antin gull ella silvur á blindsmakking í Eysturríki í 2014, har umleið 400 sløg av brennivíni frá 30 ymiskum londum luttóku. 

Erling hevur fyrr verið stjóri í fyritøkuni Eitt, sum var veitari av internet tænastum. Fyritøkan legði saman við aðrari størri fyritøku og er ikki til longur. 

### Lívsleið innan svimjing
Erling er formaður í Havnar Svimjifelag. Hann svimur í masters kappingum og børn hansara: Lív, Vár og Bartal eru aktivir svimjarar, eitt nú vann dóttirin Lív Ólavsøkusvimjingina, næstelsta dóttirin Vár gjørdist nummar tvey og Erling sjálvur gjørdist nummar fýra tá øll eru tald við, sonurin Bartal luttók eisini sum einasta mannfólk undir 25 og vann hann tí eisini tað kappingina, Erling gjørdist nummar tvey í bólkinum hjá monnum yvir 25. Lív (fødd 1999) er nú á føroyska landsliðnum í svimjing. 

## Familja
Erling er sonur Anitu og Jóannes Eidesgaard, sum var Føroya løgmaður 2004-08. Erling er giftur við Annu Eidesgaard, tey eiga børnini Lív, Vár og Bartal.

## Keldur


Bólkur:Føroysk vinnulívsfólk
Bólkur:Føroyskir svimjarar
Bólkur:Tvørafólk
Bólkur:Føðingar í 1971
Willemstad

**Willemstad** er høvuðsstaðurin í Curaçao. Býurin hevur umleið 150 000 íbúgvar og er størsti býur á oynni.

Bólkur:Curaçao
Tungurahua

**Tungurahua-gosfjallið**, ið er 5029 metrar til hæddar, er 135 kilometrar sunnan fyri høvuðsstaðin Quito í Ekvador. Tungurahua hevur gjørt um seg við jøvnum millumbilum síðan 1999. Gosfjallið goysti t.d. í 2006, og ta ferðina doyðu seks fólk. Fleiri bygdir og býir eru nærhendis Tungurahua. Mest hótti býuruin er Banos, ið eisini er vælumtókt ferðamál.

## Slóðir úteftir

## Keldur

Bólkur:Gosfjøll
Bólkur:Fjøll
Bólkur:Ekvador
Fjall

Eitt **fjall** er eitt landafrøðiligt stað sum hevjar seg yvir umhvørvi rundan um við einari hædd sum kann vera millum nakrar tíggjutals metrar til fleiri túsund metrar, tó verður eitt fjall ofta definerað sum í minsta lagi 600 metrar høgt, í Encyclopædia Britannica er eitt krav um minstamark í hædd á 610 metrar. Í Føroyum verður orðið fjall tó eisini nevnt um fjøll ið eru undir tað marki. Orðið fjall verður ofta brúkt um fjallarøðir.

Tey flestu av jarðarinnar fjøllum eru blivin til antin við vulkanskum virksemi ella við forskjótingum í jarðarskorpuni ella við erodering av kringliggjandi bleytum fjallasløgum.

Størsti parturin av jarðarinnar fjøllum finnast á havins botni. Á landi eiga fjøllini 24% av yvirfløtuni: 52 prosent av Asia, 25 prosent av Evropa, 3 prosent av Afrika, 17 prosent av Avstralia, 36 prosent av Norðuramerika og 22 prosent av Suðuramerika.

Hægsta fjalli í heiminum er Mount Everest (Nepal), sum er 8.848 metrar høgt.

## Heimsins hægstu fjøll
Tað eru 14 fjøll í heiminum, sum eru yvir 8.000 metrar yvir havið ella hægri.

 

Bólkur:Landafrøði
Bólkur:Fjøll
Skógur

Ein **skógur** er eitt størri økið, sum er klætt við meira ella minni høgum trøum. Ofta verður eitt øki definera sum ein skógur, tá tað eru so nógv trø, at tey ávirka nærumhvørvið, tvs. at tað er minni vindur og annar hiti millum trøini enn um tey ikki høvdu verið har. Tá ið hæddin á trøunum er yvir 5 metrar og avstanduri millum tey er minni enn 30 metrar, so fer ein slík broytig fram í umhvørvinum. ST definerar eitt øki sum skóg, tá tað er størri enn 5.000 kvadratmetrar, inniheldur trø ið eru hægti enn fimm metrar og tá trækrúnurnar fevna um minst 10% av økinum.

Skógir hoyra heima har ið tað regnar meira enn tað osar burt. Tilsaman eru um 25 skógfriðað lendi eru í Føroyum.

## Keldur


Bólkur:Landafrøði
Lagos

**Lagos** er størsti býur í Nigeria, og fyrisitingarligur høvuðsstaður fyri lutstatin við sama navni. Lagos stórbýarøki, Metropoliska Lagos, hevur 16 lokalar eindir (local government areas) við knapt 10.4 milliónum íbúgvum sambært fólkateljingini í 2012. Tað ger Lagos stórbýarøkið til stórbýarøki í Afrika, sum hevur næstflest fólk, næst eftir Kairo, Egyptaland. Lagos var til 1991 eisini høvuðsstaður í Nigeria, men tá gjørdist Abuja høvuðsstaður í landinum. Lagos er tann næstmest týðandi havnarbýurin í Nigeria. Tann týdningarmiklasti vinnulívsmiðdepilin í býnum liggur á  främsta Victoria Island. Býurin hevur tann næstskjótasta fólkavøksturin í Afrika og 7. størsta fólkavøksturin í øllum heiminum. Sambært Lagos State Government er fólkatalið í býnum 17,5 milliónir, men hetta talið verður ikki mett at vera rætt av nigeriansku stjórnini og av National Population Commission, sum meta rætta talið at liggja um 21 milliónir, og um tað er rætt, so er Lagos størsti býur í Afrika.

## Søga
Lagos var upprunaliga ein yoruba-býur við aworifolkinum og var frá byrjan nevndur Oko. Býurin fekk navnið Lagos frá teimum fyrstu portugisisku niðursetufólkunum, uppkallaður eftir býnum Lagos í Algarve. Millum 1404 og 1889 var býurin ein týðandi miðdepil fyri trælahandilin. Eftir at Stórabretland hevði annekterað býin í 1861 helt trælahandilin uppat. Í 1866 var Lagos lagdur saman við Sierra Leone, og 1874–1886 hoyrdi býurin til krúnkoloniina Gullstrondina. 1886–1906 hevði Lagos egna umsiting, síðan var býurin lagdur saman við Suðurnigeria og gjørdist í 1914 partur av Nigeria. Eftir at Nigeria gjørdist sjálvstøðugt frá Stórabretlandi í 1960 gjørdist býurin høvuðsstaður í Nigeria. Býurin vaks skjótt í 1960-árunum og 1970-árunum. Í 1991 gjørdist Abuja, sum liggur inni í landinum, høvuðsstaður í Nigeria.

Sjálvt um Lagos ikki longri er høvuðsstaður er býurin enn tað óalmenna sæti fyri fleiri statsligar myndugleikar.

## Myndir

Mynd:Market in Lagos, Nigeria.jpg|Marknaður í Lagos
|Lagos flogvøllur
Mynd:A street in Lagos, Nigeria.jpg|Gøtumynd


## Keldur


Bólkur:Býir í Nigeria
Annika Norlin

**Annika Norlin** (fødd 22. november 1977 í Östersund) er ein svensk songkvinna og sangskrivari. Hon er kend frá bólkunum Säkert! og Hello Saferide. Síðan 2009 hevur hon búð í Umeå, har hon lesur sálarfrøði á Umeå universitinum.

## Útgávur
### Hello Saferide
#### Album
*2005 - *[[Introducing...Hello Saferide]]*
*2006 - *Introducing...Hello Saferide* - vinyl við *The Quiz* sum bonuslag
*2008 - *[[More Modern Short Stories From Hello Saferide.]]*

#### EP
*2006 - *Long Lost Penpal EP*
*2006 - *Would You Let Me Play This EP 10 Times A Day?*

#### Stakløg
*2005 - *My Best Friend*
*2005 - *If I Don't Write This Song Someone I Love Will Die*
*2007 - *I Was Definitely Made For These Times / The Quiz*
*2008 - *Anna*
*2009 - *Arjeplog*

#### Við í uppsamlingsútgávum
*2004 - Jeans & Summer 2, skering 5, *Highschool Stalker*
*2005 - Jeans & Cover, skering 5, *Teen Line* (cover)
*2006 - Oh No It's Christmas Vol. 1, skering 2 *iPod X-mas*
*2008 - There's A Razzia Going On vol 1, skering 1 *I Was Definitely Made For These Times*
*2009 - There's A Razzia Going On vol 2, skering 1 *I Fold*

### Säkert!
#### Album
*2007 - *[[Säkert! (musikalbum)|Säkert!]]*
*2010 - *[[Facit (musikalbum)|Facit]]*
*2011 - *[[Säkert! på engelska]]*

#### Stakløg
*2007 - *Vi kommer att dö samtidigt*
*2007 - *Allt som är ditt*
*2010 - *Fredrik*
*2010 - *Dansa, Fastän*

### Við í uppsamlingsútgávum
*2007- *Poem Ballader Och Lite Blues/Återbesöket*, skering 2 *Generalens visa *
*2008- *There's A Razzia Going On vol 1*, skering 8 *3 Månader Sen Idag*
*2009- *Retur Waxholm*, skering 3 *Jag Vill Inte Suddas Ut*
*2009- *There's A Razzia Going On vol 2*, skering 10 *Min Hemstad*

Bólkur:Svenskar songkvinnur
Bólkur:Føðingar í 1977
Oranjestad (Aruba)

**Oranjestad** er høvuðsstaðurin í Aruba. Býurin hevur umleið 34 980 íbúgvar og er størsti býur á oynni. Navnið merkir Appelsinbýurin, men á lokala málinum,  papiamento, verður býurin ofta umrøddur sum *Playa*. Oranjestad er uppkallaður eftir Willem van Oranje-Nassau.

## Søga
Oyggin var funnin hin 26. juli 1499 av spanska sjófararanum Alonso de Ojeda. Av fyrstan tíð búðu arawakindianar í økinum. Frá 1636 gjørdist staðið ein havn sum West-Indische Compagnie (Niðurlendska Vestindiska Kompaníið) nýtti, og í 1797 gjørdist býurin høvuðsstaður á Aruba.

Bólkur:Aruba
Orientalska ortodoksa kirkjan

**Orientalska ortodoksa kirkjan** er ein ortodoks kirkja og søguliga kirkjan í Egyptalandi, Sýria, Kerala í India, Armenia, Eritrea og Etiopia.  

Bólkur:Kristindómur
Felagið fyri kommunufeløg í Evropa

**Felagið fyri kommunufeløg í Evropa** (á enskum **Council of European Municipalities and Regions**, stytt **CEMR**) varð stovnað í Genéve í Sveis longu í 1951 av borgarstjórum í nøkrum størru evropeisku býum. Endamálið við felagsskapinum var og er at styrkja lokala fólkaræðið og lokala myndugleikan í øllum teimum evropeisku londunum. Felagið fyri kommunufeløg í Evropa vil tryggja, at lokal áhugamál eisini verða hoyrd í einum Evropa samveldi, sum annars er nógv merkt av umfatandi skrivstovuveldi. Í dag er CEMR tann størsti felagsskapurin í heiminum fyri regionalar og kommunalar myndugleikar. Í felagskapinum er 58 limir, ið fyrst og fremst eru kommunufeløg og býarfeløg. Teir 58 limirnir umboða fleiri enn 100.000 kommunalar og regionalar myndugleikar úr øllum Evropa. Millum annað eru øll systurfeløgini hjá KSF í Norðurlondum limir í felagsskapinum.

Felagskapurin hevur tvær skrivstovur, eina í París og eina í Brússel við tilsamans 20 starvsfólkum. Limfeløgini hava tveir regluligar fundir um árið. Politiskur formaður fyri felagsskapin er borgarstjórin og guvernørurin í Wien, Michael Hãupl. Heiðursforseti fyri felagsskapin er fyrrverandi franski forsetin Valéry Gisgard d'Estaing. 

## Føroyskur limaskapur

Kommunusamskipan Føroya (KSF) samtykti á stýrisfundi fríggjadagin 29. oktober 2010 at søkja um atlimaskap í felagsskapinum, ið er størsti felagsskapur í heiminum fyri kommunufeløg og regiónalar myndugleikar. Seinast í september mánað í 2010 var stýrið í Kommunusamskipan Føroya á fundi í Brússel við leiðsluna fyri CEMR. Endamálið við fundinum var millum annað at kanna møguleikarnar hjá Kommunusamskipanini fyri limaskapi í felagsskapinum. KSF vil við atlimaskapinum í CEMR fyrireika seg uppá, at ein alsamt størri partur av lóggávuni, eisini her á landi, kemur at hava sín uppruna í ES. Í Føroyum kenna kommunurnar longu nú avleiðingarnar av ES-lóggávu. Ein stórur partur av arbeiðinum hjá CEMR snýr seg um at ávirka lógararbeiði soleiðis at tað kann lagast til viðurskiftini í teimum ymisku londinum. Kommunur í Føroyum hava seinastu árini uppliva, at lóggáva serliga á umhvørvis- og á tí veterinera økinum verður umsett úr danskari ES-lóggávu, og uttan fyrilit verða sett í gildið í Føroyum. KSF vantar at við limaskapi í CEMR kunna føroysku kommunurnar fáa innlit og læra av hvussu kommunur í øðrum londum tillaga ES lóggávu til staðbundin viðurskifti. Við limaskapi í CEMR fær Kommunusamskipan Føroya eisini møguleikan fyri at knýta sambond við onnur kommunufeløg og býarfeløg í øllum Evropa, eins og felagið fær møguleika fyri at luttaka í arbeiðsbólkum og verkætlanum, ið verða skipaðar innan CEMR.

Bólkur:Felagsskapir
460-árini

Øldir: 4. øld - **[[5. øld]]** - 6. øld

Áratíggju: 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini 450-árini - 460-árini - 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini  

Ár: 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469

----
## Hendingar
*

## Slóðir úteftir

Bólkur:460-árini
Bólkur:Áratíggju
GLORIA

**GLORIA** (stytting fyri **Global Observation Research Initiative in Alpine Environments**) er eitt granskingarsamstarv, sum byrjaði í Evropa 1990-árunum, men hevur nú breitt seg kring heimin, t.d. til USA. Samstarvið hevur til endamáls at fylgja við, í hvønn mun árinið av broyttum veðurlagi ávirkar plantuvøksturin. Verkætlanin byrjaði í 2009. Fýra fjallatingar eru partur av kanningini. Hetta er samstundis ein partur av okkara íkast til tað arktiska samstarvið innan CAFF flora bólkin. 

## Slóðir úteftir

* Almenn heimasíða

Bólkur:Felagsskapir
Bólkur:Veðurfrøði
Marie Curie

**Marie Curie** (fødd **Maria Salomea Skłodowska** 7. november 1867, deyð 4. juli 1934), eisini kend sum **Madame Curie** ella **Marie Skłodowska-Curie**, var ein pólsk evnafrøðingur og alisfrøðingur. Hon var tann fyrsta kvinnan, ið vann eina Nobel-virðisløn og tann fyrsti persónurin, ið vann tvær Nobelvirðislønir: Nobelvirðislønina í alisfrøði (1903) og Nobelvirðislønina í evnafrøði (1911). 

Hon megnaði at etablera eitt ástøði um radioaktivitet (eitt orð, ið hon gjørdi), tøkni fyri at fráskilja radioaktivar isotopar, og so fann hon fram til tvey nýggj frumevni: polonium og radium.  

Sjálvt um hon gjørdist franskur ríkisborgari, so misti hon aldri sín pólska samleika. Hon uppkallaði tað fyrsta nýggja evnafrøðiliga frumevni, sum hon fann fram til í 1898 Polonium eftir heimlandi sínum, og í 1932 stovnaði hon Radiuminstituttið (nú Maria Sklodowska-Curie Institut fyri onkologi) í heimbýi hennara Warszawa, undir leiðslu av systrini Bronisława.

Bólkur:Føðingar í 1867
Bólkur:Andlát í 1934
Bólkur:Nobelprísvinnarar
Bólkur:Alisfrøðingar
Bólkur:Evnafrøðingar
Bólkur:Póllendingar
Bólkur:Fraklendingar
Páll Danielsen

**Páll Danielsen** (føddur 1964) er ein føroyskur sjónleikari og raddaleikari. Hann er útbúgvin sjónleikari á Teaterskolen við Århus Teater í 1991 og hevur drúgvar royndir sum sjónleikari bæði í Danmark og Føroyum, t.d í Peer Gúnt og Kvinnan í svørtum. Hann starvast í Kringvarpi Føroya, har hann m.a. hevur spælt, skrivað, leikstjórnað og lagt til rættis nógvar góðar barnasendingar t.d. Rógvi og drekin og Ert tú við?. Hann hevur spælt fleiri sjónleikir á Tjóðpalli Føroya, eitt nú Goym moralin til seinni. Páll er limur í Leiklistaráðnum, umboðandi Leikarafelag Føroya. Síðan 1998 hevur hann undirvíst á Skúlanum í Havnar Sjónleikarafelag, sum eitt samstarv millum Sjónleikarfelagið og Tórshavnar kvøld- og ungdómsskúla. Hann er maður Vár Berghamar Jacobsen.

## Leiklutir í filmi
*1990 - Atlantic Rhapsody - 52 myndir úr Tórshavn

## Útgivið
*Søguskrínið, 1999, CD, saman við Vár Berghamar Jacobsen.

## Keldur


Bólkur:Føroyskir sjónleikarar
Bólkur:Føroyskir leikstjórar
Bólkur:Føðingar í 1964
ITAX

**ITAX** (stytting fyri **International Tundra Experiment**) er eitt granskingarsamstav millum lond á norðurhálvu, sum Náttúrugripasavnið luttekur í. Samstarvið hevur sum endamál at eftirgera veðurlagsbroytingar við smáum vakstrarhúsum og kanna árin av upphiting á plantuvøkstur. Ein støð bleiv sett up á Sornfelli í 2001. 

## Slóðir úteftir

* Almenn heimasíða

Bólkur:Felagsskapir
Bólkur:Veðurfrøði
Karachi

**Karachi** (urdu: کراچي) er tann størsti býurin í Pakistan og høvuðsstaður í landslutinum Sindh. Býurin er búskaparligur og handlilsmiðdepil í Pakistan. Býurin liggur við tað Arabiska Havið í ein landnyrðing av áarmunnanum til Indus. Við forstøðum hevur býurin eitt fólkatal á umleið 13 milliónir og er harvið millum heimsins 25 størstu býir.

Karachi var høvuðsstaður Pakistans  frá tí at landið fekk sjálvstøðu í 1947 til 1958, tá Rawalpindi gjørdist høvuðsstaður eitt stutt tíðarskeið, meðan Islamabad var bygdur.

Vitjunarverd støð í Karachi eru eitt nú Clifton, Saddar, Tariq Road, Alladin Park og Defence.

Flotin hjá Pakistansku verjuni hevur høvuðssæti í Karachi.

## Politikkur

### Fyrisitingarlig øki
Karachi hevur 18 fyrisitingarlig øki:

Høvuðssætið hjá verjuni í Karachi hoyrir ikki við til tey fyrisitingarligu økini í býnum men verður umsitið av pakistanska herinum.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Býir í Pakistan