open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gudforeldur

**Gudforeldur** er savniheiti fyri gummur (gudmammur) og gubbar (gudpápar).

## Gudforeldur í [[Fólkakirkjan|Fólkakirkjuni]]

Kirkjusiður var, at elsta gumman bar barnið fram til dópin og vegna barnið játtaði kristnu trúnna.

## Keldur

* Háberg, Petur: Gumma mín og eg, Kristiligar bókmentir (1976)

Bólkur:Kristindómur
Kristiligi Fólkaflokkurin

**Kristiligi Fólkaflokkurin, Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokkur** varð vanliga bert nevndur **Kristiligi Fólkaflokkurin**. Flokkurin stillaði upp til løgtingsval frá 1958 til 1998.

## Formenn

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroyskir flokkar
Tey dansa eins og skuggar

Sangurin **Tey dansa eins og skuggar** varð yrktur til kapping, sum Amnesty International Føroya deild útskrivaði umleið 1990. Til frumframførsluna í Norðurlandahúsinum varð hann sungin av Eyðuni Nolsøe, og Finnur Hansen spældi undir. Fuglafjarðar Gentukór stjórnað av Frits Johannesen átti kórsangin aftanfyri. Fyrstu ferðirnar, sangurin varð spældur í útvarpinum, var tað ein liveupptøka frá hesari framførslu, men seinni varð sangurin endurinnspældur við øðrum kóri.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Føroyskur kórsangur
Fuglafjarðar Gentukór

**Fuglafjarðar Gentukór** er sum navnið sigur eitt gentukór úr Fuglafirði. Kórið varð sett á stovn í 1982 av Frits Johannesen, og hevur síðani havt ymiskar kórleiðarar og klaverleikarar.

### Kórleiðsla
*Frits Johannesen

### Klaverfylgispæl
*Jógvan á Lakjuni
*Eyðun á Lakjuni

## Virksemi
Kórið hevur havt stórt konsertvirksemi, bæði innan- og uttanlands. Eisini hevur kórið við millumbilum útgivið bond og seinni fløgur.

### Føroyar

Tá kórverkið Carmina Burana eftir Carl Orff varð uppført í Norðurlandahúsinum, var gentukórið eitt av luttakandi kórunum. 

Tá Sissel Kyrkjebø var á konsertferð í Føroyum í 1991, var kórið bakgrundskór í onkrum einstakum lagi á konsertini í Norðurlandahúsinum, og harumframt myndaðu umleið 10 gentur frá Fuglafjarðar Gentukóri saman við 10 gentum frá Gentukórinum hjá Paula í Sandagerði eitt úrvalskór, ið fylgdi Sissel Kyrkjebø á øllum konsertunum í Norðurlandahúsinum í Havn og í Christianskirkjuni í Klaksvík.

Fuglafjarðar Gentukór sang eisini kór til frumframførsluna av "Tey dansa eins og skuggar", sum Eyðun Nolsøe syngur.

Í 1992 luttók kórið undir leiðslu av John Høybye á Tórshavnar Jazz-, Fólka- og Bluesfestivali; tað var eisini John Høybye sum stjórnaði kórinum til jazzkendu 10 ára føðingardagskonsertini, sum var í Fuglafjarðar Kirkju í august sama ár.
### Uttanlandsferðir
*1990 Vesturnoreg
*1991 Norðursvøríki
*1992 Danmark
*1993 Danmark og Týskland

### Útgávur og upptøkur
*Krokus

Bólkur:Føroyskur kórsangur
Eyðun Nolsøe

**Eyðun Nolsøe** er føddur í 1966. Hann er ein av frontfigurunum í Frændum. Hann býr nú á Tvøroyri og eigur tríggjar døtur. Umframt at vera tónleikari, er Eyðun Nolsøe eisini góður telvari. Hann vann FM í talvi í 1995.

## Útgávur sum einstaklingur

* *[[Dansa]]*
* *[[So nógvar røddir]]* (2007)

## Slóðir úteftir

* Sangtekstir.com

Nolsøe, Eyðun
Nolsøe, Eyðun
Bólkur:Føroyskir telvarir
Bólkur:Frændur
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Føroyskir sangskrivarar
Bólkur:Føroyskir guitarleikarar
Bólkur:Klaksvíkingar
Orknoyggjar

**Orknoyggjar** (skotskt gæliskt: *Arcaibh*, enskt: *the Orkney Islands*) eru ein oyggjabólkur millum Hetland og skotska meginlandið. Oyggjabólkurin er ein av 32 skotskum regiónunum. Tað eru 200 smáar oyggjar 16 km í ein norðan úr Caithness í Norðurskotlandi. Størsta oyggin nevnist Mainland (sama orð sum føroyskt meginland). Fólk býr á umleið 20 oyggjum. 

Orkney hevur umleið 20&#8239;100 íbúgvar, harav búgva 7000 í høvuðsbýnum Kirkwall. Í ferjubýnum Stromness búgva umleið 2000 fólk.

Oyggjarbólkurin hoyrir undir Skotlandi og er harvið ein partur av Stóra Bretlandi.

## Søga

Longu í 8. øld settu fyrstu norðmenninir búgv her. Í 875 tók norski kongurin Harald Hárfagri oyggjarnar og legði tær undir norskt veldi. Oyggjarnar komu sum frá leið undir norskt vald, og norsk mentan, mál og virksemi gjørdist ráðandi. 

Oyggjarnar hava verið undir Skotlandi síðan 1472. Áðrenn hetta hoyrdu tær undir norsku og donsku krúnuni. Tað var norski kong Harald Hárfagri, sum við einum stórum flota hertók Orknoyggjarnar í árinum 875. Tá tann danski-norski kongurin Christian 1. í 1468 skuldi burturgifta dóttur sína Margretu, til tann skotska kongin, hevði hann trupuleikar við heimanfylgjuni. Hann valdi tí at veðseta Orknoyggjarnar til skotska kongin fyri 50.000 gyllin, sum myntfóturin tá æt.

### Skara Brae

Bygdin Skara Brae varð bygd í yngru steinøld um 3000 f.Kr. Hon varð funnin av tilvild í 1850, tá ið sandurin, sum hevði fjalt bygdina øld eftir øld, feyk burtur í einum herviligum ódnarveðri. Í bygdini eru eini tíggju laðað hús. Veggirnir vóru laðaðir av fløtum hellum, gólvini vóru steinsett við stórum hellum. Innbúgvið var laðað av gróti ella høgt inn í veggin. Búnyttur og amboð vóru eisini av steini, sumt av beini. Viður var eingin, tí skógur veksur ikki í Orknoyggjum. 

Skara Brae varð sett á heimsmentanararvslistan hjá UNESCO í 1999.

## Landalæra

Orknoyggjar eru 67 í tali, og fólk býr í 20 oyggjum.

* Auskerry er ein lítil oyggj við vita og fuglareservati. 
* Burray er ein lítil oyggj, sum hevur eitt savn við steinrenningum. 
* Eday
* Egilsay 
* Eynhallow 
* Flotta 
* Graemsay 
* Holm of Papa 
* Hoy 
* Mainland 
* North RonaldsayMainland
* Papa Stronsay 
* Papa Westray 
* Rousay
* Sanday 
* Shapinsay 
* South Ronaldsay
* Stronsay
* Westray
* Wyre

## Føroyar og Orknoyggjar

Tað er vorðið alt meira vanligt, at føroyingar vitja Orknoyggjar, hetta kemst millum annað av tí at stuttleikabátar eru vorðnir alramannaogn, og at nógvur av bátaeigarunum dámar væl at vitja næstu grannalondini. 

## Myndasavn


Mynd:Kirkwall cathedral.jpg|Magnuskirkjan í Kirkwall - hon er nøkurlunda javngomul við Magnuskirkjuna í Kirkjubø.
Mynd:1972 Orkney Islands.jpg|Útsýni frá Pentland Firth.
Mynd:Orkney Skara Brae.jpg|Útgrevstur av Skara Brae.
Mynd:Orkney Ring of Brodgar 1983.jpg|Steinsirkulin Ring of Brodgar á Mainland.


## Keldur

* Orkneyøerne - Wikipedia (danskt). 

## Slóðir úteftir

* Orkneyjar - The Heritage of the Orkney Islands
* VisitOrkney - the official Orkney tourism website

Bólkur:Evropa
Bólkur:Oyggjar í Skotlandi
Bólkur:Orknoyar
Fair Isle

**Fair Isle** (norrønt: *Frjóey*, skotskt gæliskt *Fara*, nevnd *Færøy* í einum dokumenti frá 14'du øld), er ein oyggj, sum liggur einsamøll miðskeiðis millum Orknoyggjar og Hetland. Hon liggur í ein næstan beinan sunnan úr Sumburgh Head og hoyrir fyrisitingarliga til Hetland, hóast hon í veruleikanum liggur nærri Orknoyum.
 
Hægsta fjallið er Ward Hill (før. Varðhald) 217 m.

## Hondverk og hondarbeiði

Ein serligur bindistílur stavar frá Fair Isle og kallast Fair Isle bindistílur. 

## Fuglafrøði
Oyggin er fuglareservat, og nógvir ornitologar ynskja sær einaferð í sínum lívi at koma til Fair Isle. 

## Myndir

Mynd:Fair Isle - West cliffs.jpg|Bjørgini vestanfyri móti Malcolm's Head.
Mynd:Fairislesunset.jpg|Sólsetur yvir syðra vitan.
Mynd:Fair Isle - Croft houses.jpg|"Croft" hús.


## Slóðir úteftir

* Fair Isle Home Page
* Fair Isle Lodge and Bird Observatory
* Fair Isle Electricity 
* Airstrip 

Bólkur:Oyggjar í Hetlandi
Michael Hutchence

**Michael Hutchence** (22. januar 1960 – 22. november 1997) var sangari í avstralska tónleikabólkinum INXS. Hann gekk einaferð saman við toppmodellini Helenu Christensen.

Bólkur:Tónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1960
Bólkur:Andlát í 1997
Niels Midjord

**Niels Midjord** (føddur 13. juni 1949, deyður 4. juni 2022) var føroyskur arkitektur, lærari, sangskrivari og sangari.

Niels Midjord vaks upp í Fuglafirði. Hann var útbúgvin arkitektur og lærari og hann starvaðist í Fuglafjarðar Skúla í mong ár. Sum arkitektur hevur hann m.a. teknað Mentanarhúsið í Fuglafirði, og hevði eisini eitt uppskot um kirkjubygging, tá ið Fuglafjørður skuldi fáa nýggja kirkju í 80'unum. 

Í 2020 stillaði hann upp til kommunustýrisval í Fuglafjarðar Kommunu fyri lista Á.

Hann andaðist, 72 ára gamal, leygardagin fyri hvítusunnu, hin 4. juni 2022.

## Tónleikarligt virksemi

Seinnu árini er Niels farin at gera alt meira við sangframførslur. Hann byrjaði við at syngja skemtiligar sangir sum "Mín grái fordur" og "Fimm feitar flugur", men síðani er hann farin at framføra meira traditionellan tónleik, millum annað kingosálmar. 

Í 2009 gav hann út fløgu saman við Lív Næs, fløgan varð væl móttikin. 

Í 2012 útgav Lív Næs sína egnu fløgu, Niels Midjord syngur ein av sangunum *Mín lynglitta lá* saman við henni.

Í 2013 útgav hann tulkingar av Leonard Cohen, sum hann seng saman við Eilini Hansen. 

## Útgávur
*(1987) Bingo. Niels syngur Gunleif live
*(1991) Høvdaløg. Orð og løg hevur Niels Midjord staðið fyri
*(1996) Flóttin. Niels og fleiri
*(2002) 3 Kingomenn (Niels Midjord, Petur Jacob Eliasen og Hans Jacob Hansen) og Eivør Pálsdóttir. 
*(2005) Gomul sálmaløg úr Sjóvar sókn. 3 Kingomenn (Niels Midjord, Símun Rasmusmussen og Petur Jacob Eliasen), Símun- og Berint Rasmussen.
*(2008) Sum ungur caballeiro. Lylli og Niels tulka Evert Taube á føroyskum.
*(2009) Tú skalt eiga morgindagin. Niels Midjord & Lív Næs tulka Alf Proysen.
*(2010) Bingo. Niels syngur Gunleif live, onnur økta útgáva.
*(2013) Leonard Cohen tulkingar.
*(2016) Faðir vár. Niels Midjord og Eilin Hansen framføra.
*(2018) Bíbilskar vísur og katekismussangir. Niels Midjord og Eilin Hansen framføra.

## Umframt
*(2013) UM VETURNÆTUR - Tey á Trøðni

## Keldur

## Slóðir úteftir
* Leonard Cohen tulkingar - Niels Midjord, leonardcohenfiles.com

Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Fuglfirðingar
Bólkur:Føroyskir sangskrivarar
Bólkur:Andlát í 2022
Debrecen

**Debrecen** (IPA: ) er næstørsti býur í Ungarn og hevur umleið 207.270 íbúgvar (2010). Debrecen er høvuðsbýur í landslutinum Hajdú-Bihar og liggur umleið 35 kilometrar frá markinum til Rumenia og umleið 220 kilometrar eystanfyri høvuðsstaðin Budapest. Býurin er ein stórur universitetsbýur við lesandi úr øllum heiminum.

## Søga
Býurin varð fyrstu ferð nevndur í 1235 sum "Debrezun".

### Jødiskt samfelag

Jødar fingu fyri fyrstu ferð loyvi til at búseta seg í Debrecen í 1814. Við fólkateljing vóru 118 jødiskir menn taldir eftir fýra árum. Tjúgu ár seinni fingu jødar loyvi til at keypa jørð og bústaðarhús. Í 1919 var 10% av íbúgvunum í býnum jødar, tá vóru yvir 10.000 skrásett í jødiska samfelagnum í býnum, og tey áttu nærum helmingin av størri ognum í og kring býin.

Tær ungarsku antisemitisku lógirnar frá 1938 førdu til at nógvar fyritøkur noyddust at lata aftur, og í 1939 vóru nógvir jødar senir til arbeiðsleir í Ukraina, har ið mong teirra doyðu í minuøkjum.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Býir í Ungarn
Arnbjørn Ó. Dalsgarð

**Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð** (f. 28. august 1971, ættaður av Velbastað) er rithøvundur, bókavørður og tónleikari, guitarleikari. Í 2012 varð hann settur í starv sum leiðari á Býarbókasavninum. Áðrenn tað starvaðist hann á Føroya Landsbókasavni. Hann gjørdist liðugur við útbúgving sum bókavørður í 1999. Hann er føddur í 1971, er uppvaksin á Velbastað og býr í Havn. Er ritstjóri á bókmentatíðarritinum Vencili saman við Oddfríða M. Rasmussen. Árini 2003-2007 hevur hann verið formaður í Bókavarðafelagnum, og í mars 2007 bleiv hann valdur til formann í Rithøvundafelagnum og legði frá sær í Bókavarðafelagnum, hann varð formaður í Rithøvundafelagnum til 2009. Meðan hann búði í Keypmannahavn í 1990-árunum var hann onkuntíð blaðstjóri á blaðnum Oyggjaskeggi, sum er blaðið hjá føroyskum lesandi uttanlands, serliga í Danmark. Hann hevur fyrr spælt sum guitarleikari í fleiri føroyskum orkestrum, tað var í 1980-árunum. Hann spældi eitt nú saman við James Olsen og Óla Hans Andreasen. Arnbjørn er giftur við Rigmor Dam, sum er løgtingskvinna (2011-), lærari og blaðkvinna. Tey eiga trý børn saman.

## Útgávur

### Stuttsøgusøvn
*2015 So hon starir inn í veggin
*2016 Albert

### Stuttsøgur í tíðarritum vm.
* 2005 *Hygg hasin jólamaðurin*, í Míni jólabók
* 2005 *Mausan er horvin*, í Míni jólabók
* 2006 *Toftin hinumegin*, útgivin í savninum "Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur"
* 2006 *Skuggarnir á Skarvatanga*, í Míni jólabók
* 2006 *So hon starir inn í veggin*, í Vencili 1
* 2007 *Ivin*,  í Vencili 2
* 2007 *Eisini slíkt, sum nívir* í Vencili 2
* 2008 *Ljósið* í Vencili 5
* 2008 *Ein misskiljing* í Míni jólabók
* 2010 *Triglav* í Vencil 8
* 2010 *Brøður* í Vencil 9
* 2010 *Hann sjálvur í Horni* í Míni jólabók
* 2011 *Eitt satt undur* í Míni jólabók
* 2012 *Albert og uttanroyndarvísindini*, *Albert og skaparin*, *Albert og almennið* í Vencili 11
* 2012 *Hási Andersen* í Míni jólabók
*2013 Tríggjar søgur í Vencili nr. 13
*2015 Søga søkir maka í Vencili nr. 15
*2015 Pápi tekir, í Míni jólabók

### Yrkingar
* 2009 Tvær yrkingar í Vencili 7
* 2022 HINI

### Ævintýr
*2014 *Einaferð var tað ...*, Savn við 15 føroyskum ævintýrum, sum Jakob Jakobsen savnaði á ferðum sínum í Føroyum seinast í 19. øld. Rithøvundar: Arnbjørn Ó. Dalsgarð, Lydia Didriksen, Oddfríður Marni Rasmussen, Oddvør Johansen. Tekningar: Ann-Mari Egholm, Edward Fuglø, Herdis Jakobsen, Jón Sonni Jensen, ISBN 978-99972-0-112-6

## Keldur

* Rithøvundafelag Føroya
* Bókadeild Føroya Lærarafelags

## Slóðir úteftir
* Føroya landsbókasavn 

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:føðingar í 1971
Bólkur:Føroyskir ritstjórar
Bólkur:Føroyskir bókavørðar
Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Velbastaðfólk
Bólkur:Havnafólk
Bólkur:Tíðindafólk
Bókavarðafelagið

**Bókavarðafelagið** er felagið fyri allar bókavørðir í Føroyum við bókasavnsfakligari útbúgving. Í nevndini sita Høgni Bech, Herluf Hansen og Kartni Ravnsfjall 

Felagið varð stovnað í 1986, og er eitt áhugafelag. 

Fyri at gerast limur í Bókavarðafelagnum, krevst bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri lærustovni sum Bibliotekar DB, cand. scient.bibl., cand.mag. í mentan og miðlan ella onnur viðkomandi útbúgving.  

Í 2019 eru umleið 25 limir í Bókavarðafelagnum. Nevndarlimir í Bókavarðafelagnum verða valdir fyri tvey ár í senn á árliga aðalfundinum. Nevndin skipar seg sjálv við formanni, skrivara og kassameistara. Flestu limir í Bókavarðafelagnum eru limir í Magistarafelagi Føroya í AKF, og summir eru limir í Starvsmannafelagnum. 

## Formenn

* ?? - 2007 Arnbjørn Ó. Dalsgarð
* 2007 - 2009Kristina Petersen
* 2009 - 2012Laura Vinther
* 2012 - 2014 Svend Højgaard
* 2014 - 2015 Oyvør Dam Lassen
* 2015-2016  Sofía Olsen
*2017  Unn Paturson
*2018-2019 Høgni Bech
*

## Skrivarar

* ?? - Vónbjørt Vang
* ?? - Vígdis Bjarnadóttir
*  - 2014 Johanna Cathrina Mørkøre
*  2014 -  Kristina Petersen
*2016 Unn Paturson
*2017  Høgni Bech

## Kassameistarar

* ?? - 2008 Kartni Ravnsfjall
* 2008  Laura Vinther
* 2013 - 2015 Sofía Olsen
* 2015  Vónbjørt Vang
*2016 Malan Hilmarsdóttir
*2017  Malan Hilmarsdóttir



## Bókavørður í Føroyum
Bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri læristovni er kravd fyri at kunna setast í starv sum bókavørður á almennu bókasøvnunum í Føroyum.

## Keldur

## Slóðir úteftir

* Føroya landsbókasavn 

Bólkur:Yrkisfelag
Bólkur:Bókmentir
Bonaire

**Bonaire** er ein niðurlendsk oyggj í Karibiska havinum. Oyggin er ein av teimum trimum ABC-oyggjunum og liggur 20 km eystan fyri Curaçao. Høvuðsstaðurin eitur Kralendijk.

## Fólkið

Í 2001 var fólkatalið 10 791, í 2004 var tað minkað til 10 185, 2010 13 389. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti. Almenna málið er niðurlendskt, men enskt, papiamento og spanskt eru eisini vanlig mál. Bonaire merkir "góð luft".

## Landalæra

Oyggin er 288 km² stór. Hóast strandarlinjan er fruktagóð, er miðjan á oynni at rokna sum oyðimarkarlendi. Ein stórur partur av økinum er lagt út sum náttúrupark, sum tað kostar at sleppa at vitja. Ein strond á oynni kallast Pink Beach; har er sandurin ljósareyður og mjúkur, og gerst sjáldan heitur.

Av tí at oyggin hevur sera góð viðurskifti til surfing, marknaðarførir Bonaire seg sum "Surfers' paradise", sum eisini er tekstur á nummarspjøldrunum á bilunum.

Óbygda grannaoyggin Klein Bonaire vestan fyri Bonaire er 6 km² til støddar.

## Keldur

* Bonaire - Wikipedia (danskt)

Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Norðuramerika
Bólkur:Niðurlendskar oyggjar
Bólkur:Karibisku Niðurlondini
ABC-oyggjarnar

**ABC-oyggjarnar** (ofta eisini nevndar *Windward Islands*) eru Aruba, Bonaire og Curaçao. 
Oyggjabólkurin er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Niðurlendsku Antillurnar í Karibiska havinum. Oyggjabólkurin liggur í ein norðan úr Venesuelansku strandarlinjuni og er partur í Smáu Antilloyggjum.

## Ávísing úteftir
*

Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Niðurlendskar oyggjar
Bólkur:Karibisku Niðurlondini
Baja

**Baja** (IPA: ) er ein býur í Ungarn. Býurin hevur hevur umleið 37.690 íbúgvar (2005).

## Keldur

* Bacskai Sport: Baja & Bacska sportnews 
* Baja Story: Baja Hungary online magazine 

## Slóðir úteftir

Bólkur:Býir í Ungarn
Aruba

**Aruba** er ein niðurlendsk oyggj beint úti fyri strondina í Venesuela. Aruba er ein av ABC-oyggjunum, ið eru í Karibiska havinum. Oyggin er 179 km2 til støddar og liggur bara 27 km frá suðuramerikanska meginlandinum í Venesuela. Høvuðsstaðurin eitur Oranjestad. Í januar 2000 var fólkatalið í Aruba 90,506; í januar 2013 var tað vaksið til 109,153 . Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti. Almennu málini í Aruba eru tvey, niðurlendskt og papiamento . Upprunafólkið í Aruba eru indiánar. Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Aruba; umleið 81 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2013 .  

Ferðavinnan hevur havt ein vaksandi týdning fyri Aruba; ferðavinnan hevur stóran týdning í Aruba í 2013. Tølini hjá CIA World Factbook vísa, at ferðavinnan stendur fyri umleið 1/3 av samlaða BTÚ í 2013 . Hóast landið er lítið dregur tað nógv ferðandi á hvørjum ári. Hetta kemst helst av, at veðurlagið í Aruba er serstakliga lokkandi, har eru strendur so langt eygað røkkur. Størsta menningin og mesta virksemið er eisini fram við strendurnar. Hóast strandarlinjan er fruktagóð, er miðjan á oynni at rokna sum oyðimarkarlendi. Flestu ferðafólkini eru úr USA.   

Oyggin er millum annað nevnd í sanginum Cocomo hjá Beach Boys. Eisini verður hon viðhvørt umtalað sum frítíðarstað í amerikanskum spælifilmum.

Oyggin Aruba er 179 km² til støddar, t.e. nakað størri enn Vágar, sum er 177 km².

## Kelduávísingar


Bólkur:Aruba
Bólkur:Hjálond
Bólkur:Niðurlendskar oyggjar
Bólkur:Karibisku Niðurlondini
Karibiska Havið

**Karibiska havið** er tann parturin av Atlantshavinum, ið er millum Norður- og Suðuramerika. Kendar oyggjar og oyggjabólkar í Karibiska havinum ert t.d. Barbados, Trinidad og Tobago, Isla Margarita, Kuba og Antillurnar, herundir ABC-oyggjarnar.

## Keldur

## Sí eisini

* Karibia

## Slóðir úteftir

Bólkur:Høv
Bólkur:Karibia
Niðurlendsku Antillurnar

**Niðurlendsku Antillurnar** ella **Niðurlendsku Antilloyggjar** (niðurlendskt: *Nederlandse Antillen*, papiamento: *Antia Hulandes*) var heitið á einum bólki av 6 meiri og minni smáum oyggjum í Karibiska Havinum, sum allar eru partur av Smáu Antilloyggjum.
 
Bólkurin varð myndaður av sunnuaru ABC-oyggjunum (*[[Windward Islands]]*) og norðaru SSS-oyggjunum Sint Maarten, Sint Eustatius og Saba (*[[Leeward Islands]]*). 

Samanlagt vóru oyggjarnar millum 1954 og 2010 eitt av teim stakríkjunum ið myndaðu um hetta mundið Kongsríki Niðurlond. *Land binnen het Koninkrijk* er niðurlendska heitið fyri stakríki av hesum slagi. Í 1986 varð Aruba tó frábýtt. Oyggin gjørdist til eitt stakríki innan kongsríki og í 2010 fylgdu Curaçao og Sint Maarten við. 

Síðan 2010 eru tær seks oyggjarnar býttar sundur í tríggjar kommunur við serstøðu, t.e. Bonaire, Sint Eustatius og Saba, og í trý stakríki t.e. Aruba, Curaçao og Sint Maarten.

Tær tríggjar kommunur við serstøðu (*bijzondere gemeenten* á niðurlendskum) eru nú ein partur av stakríkinum Niðurlond. 
Hesar oyggjarnar, Bonaire, Sint Eustatius og Saba, kallast eisini **BES-oyggjarnar** ella **Karibisku Niðurlond**.

Í dag er Kongsríki Niðurlond myndað av fýra stakríkinum: 3 stakríki í Karibia og stakríki Niðurlond sum er samansett av 12 landslutum í Evropa og teimum trimum kommununum við serstøðu í Karibia.

## Sí eisini
* Karibisku Niðurlond
* Aruba
* Curaçao
* Bonaire
* Sint Maarten
* Sint Eustatius
* Saba

## Keldur

Bólkur:Niðurlendskar oyggjar
Bólkur:Karibisku Niðurlondini
Bólkur:Hjálond
Heidi Andreasen

**Heidi Andreasen** (fødd 18. desember 1985) er føroyskur svimjari, ættað av Eiði. Heidi hevur luttikið á Paralympisku Leikunum trýggjar ferðir, í 2000, 2004 og 2008. Hon vann fleiri heiðursmerki á Paralympisku Leikunum í 2000 og 2004. Í 2008 vann hon ikki nakað heiðursmerki, men hon fekk heiðurin at vera flaggberi. 

## Heiðursmerki á Paralympisku Leikunum
* Silvur í 50 metrum frí, 2000 í Sydney
* Silvur í 100 metrum frí, 2000 í Sydney
* Silvur í 400 metrum frí, 2000 í Sydney
* Bronsu í 100 metrar rygg, 2000 í Sydney
* Bronsu í 400 metrum frí, 2004 í Athen

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Paralympic.com

Andreasen, Heidi
Bólkur:Føðingar í 1985
Bólkur:Luttakarar á Paralympisku Leikunum
Bólkur:Eiðisfólk
Helsinki

**Helsinki** (svenskt: ****) er høvuðsstaður í tjóðveldinum Finnland. Hann er vakur býur við beinum gøtum og nógvum prýðiligum húsum. Í býnum er universitet, og har er stórt fornminnissavn. Annars er hann mettur at vera størsti ídnaðarbýur í Finnlandi. Í býinum er eisini óføra góð havn, og fram við havnalagnum er sølugøta, har fólk selja grønmeti, frukt, fisk og blómur. Í Helsinki eru mong spennandi og nýmótans hús bygd soleiðis, at tey hóska saman við tí gamla og skapa ein serligan finskan byggistíl. 

Høvuðsstaður Finnlands er út ímóti havinum og liggur opin og frítt fyri. Í Finnlandi er meginlandaveðurlag. Í Helsinki er miðalhitin kaldasta mánaðin -5&nbsp;°C og heitasta +18&nbsp;°C. 

## Hygg eisini at
* Tallinn
* Tampere
* Turku

Bólkur:Býir í Finnlandi
Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa
Curaçao

**Curaçao** (úttalast *Kurasaw*; Papiamento: **Kòrsou**) er ein oyggj og eitt sjálvstýrandi land í Suðurkaribiska havinum tætt við strondina á Venezuela. Oyggin er partur av Niðurlendska Karibia og fekk sjálvstýri í 2010 og er ein partur av Niðurlendska kongsríkinum, men er eins og Føroyar ikki partur av ES. Landið Curaçao er høvuðsoyggin og tann lítla óbygda oyggin ið nevnist Klein Curaçao (Lítla Curaçao). 

Curaçao er ein av teimum trimum ABC-oyggjunum. Fólkatalið er gott 150.000, landið fevnir um 444 km2. Høvuðsstaðurin eitur Willemstad.

Bólkur:Curaçao
Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Norðuramerika
Bólkur:Niðurlendskar oyggjar
Bólkur:Karibisku Niðurlondini
Atlantshavið

**Atlantshavið** strekkir seg frá Norðpólinum til Suðurpólin. Tað er heimsins næststørsta hav. Verður siðvant býtt upp í Norður- og Suðuratlantshav. Býtislinjan er miðkringur (Ekvator). Føroyar liggja í Norðuratlantshavi.

Bólkur:Høv
Kecskemét

**Kecskemét** (IPA: ) er ein býur í Ungarn sum hevur umleið 108.200 íbúgvar. Býurin er tann 8. størsti býur í Ungarn. Høvuðssæti í landslutinum Bács-Kiskun liggur í býnum.  Býurin liggur mitt ímillum høvuðsstaðin Budapest og tann triðstørsta býin í Ungarn, Szeged, 86 kilometrar frá báðum og hevur nærum somu frástøðu til tær báðar stóru áirnar í landinum, Danube og Tisza.

Býarnavnið Kecskemét kemur av tí ungarska orðinum *kecske*, ið merkir "geit".

Tær elstu fornaldarfrøðiligu útgrevstirnir vísa tekin um, at fólk hava búð á staðnum fyri umleið fimm túsund árum síðan.

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Býir í Ungarn
Veszprém

**Veszprém** er ein býur í Ungarn. Býurin hevur 64 339 íbúgvar (2011).

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Býir í Ungarn
Renning

**Renning** hevur fleiri týdningar:
***Renning** er eitt yrkisorð innan veving. Sí Veving.
***Renning** er ein táttur innan frælsan ítrótt. Sí Renning (ítróttur).
Frælsur ítróttur

**Frælsur ítróttur** er savnihugtak fyri fleiri ítróttagreinir, m.a. kúluvarp, hæddarlop og renning.

## Slóðir úteftir

* Frælsur Ítróttur Føroya

Bólkur:Ítróttur
Bólkur:Frælsur ítróttur
Renning (ítróttur)

**Renning** er ítróttargrein innan frælsan ítrótt. Í Føroyum gerast alt fleiri fólk rennarar, og á fleiri merkisdøgum verður skipað fyri rennikappingum, eitt nú Flaggdagsrenning og Ólavsøkurenning.

## Sí eisini

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Ítróttur
Bólkur:Renning
Grón

**Grón** hevur fleiri týdningar:
***Grón** er ein fyritøka, sum er sett saman av fleiri smærri bakaríum. Sí Grón (bakarí).
***Grón** er eitt hugtak innan matøkið. Sí Grón (matvøra).
Jóansøka

**Jóansøka** (á donskum *Sankt Hans*) er høgtíð á miðsumri, 24. juni. Jóansøka eitur eftir Jóhannesi Doyparanum í Bíbliuni. Sambært Lukasar evangelium kap. 1, v. 36 var Jóhannes 6 mánaðir eldri enn Jesus, og soleiðis er føðingardagurin ásettur til 24. juni. 

Í grannalondum okkara, eitt nú í Danmark, er siður at brenna bál á jóansøku - og ofta er bálið prýtt við eini dukku, ið skal ímynda eina heks. Hesin siður at brenna bál hevur uppurnaliga til endamáls at styggja tað ónda burtur. Við eini "heks" á bálinum er hetta gjørt meira ítøkiligt. Siðurin at brenna jóansøkubál er nýggjur í Føroyum, men hevur í hvussu er verið vanligur seinnu árini - sum eitt hugnaligt og sosialt tiltak eitt góðveðurskvøld. 

At stevna verður hildin í Suðuroynni er ikki so gamal siður; tað var í 1923, at suðringar avgjørdu at halda ólavsøku á Tvøroyri. Møguliga komst hetta av, at arbeiðsgevarum ikki dámdi, at stórur partur av arbeiðsstyrkini rýmdi til Havnar í fleiri dagar á hvørjum ári. Árið eftir, í 1924, broyttist tíðspunktið fyri stevnuni kortini til síðst í juni, samstundis sum danir halda Skt. Hans.

Jóansøka verður hildin sum bygdastevna í Suðuroy 24. juni ella nærmasta vikuskifti beint eftir 24. juni. Vanliga er jóansøkan seinasta vikuskifti í juni. Eins og fleiri av hinum summarstevnunum í Føroyum er kappróður ein týðandi partur av stevnuni. Stevnan verður hildin annaðhvørt ár í Vági (makað árstal) og annað hvørt ár á Tvøroyri (stakt árstal).

Vanligt er, at nýfloygdar pisur fara á jóansøku at hátíðarhalda prógvið og annars vera saman eina seinastu ferð. Pisufundur plagar eisini at vera fríggjadagin á jóansøku.

Í 2006 varð fyrsti Jóansøkufestivalurin hildin, tað var tónleikatiltak á jóansøku. Seinastu árini hevur hann tó bert verið hildin á Tvøroyri.

## Jóansøkumyndir

Mynd:2009 Faroese Rowing Competition at Jóansøka in Tvøroyri.JPG|Kappróður á jóansøku á Tvøroyri 27. juni 2009.
Mynd:2010 Rowing Competition on Jóansøka in Vágur Faroe Islands.JPG|Kappróður á jóansøku í Vági 26. juni 2010.
Mynd:Tvøroyrar Hornorkestur Brass Band Faroe Islands.jpg|Tvøroyrar Hornorkestur spælir til jóansøkusetanina í Vági 2010.
Mynd:Crowd of people after the rowing competition Joansoka 2012 in Vagur.JPG|Jóansøka 2012, fólk savnaðust um Suðuroying, sum júst hevði vunnið 10-mannafarsróðurin.
Mynd:Sirið Stenberg setir Jóansøkuna 2012.JPG|Sirið Stenberg setti jóansøkuna 2012.
Mynd:Students in Faroese Custumes and Annika Olsen.JPG|Á jóansøku fáa studantirnir ofta prógvini handað, av og á er jóansøka tó áðrenn tey eru liðug. Hetta var í 2010 við Minnisvarðan í Vági, Annika Olsen, landsstýriskvinna, helt røðu.


## Keldur
* Ólavsøkan, ið gjørdist jóansøka. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1984

## Slóðir úteftir
* RSF.fo, heimasíðan hjá Róðrarsambandi Føroya 
* Suðuroyar Kunningarstova
* Vágs Kommuna
* Tvøroyrar Kommuna 

Bólkur:Føroyar
Bólkur:Suðuroy
Bólkur:Føroyskar stevnur
Bólkur:Merkisdagar
Pisa (studentur)

Orðið **pisa** verður brúkt um nýklaktan student, t.v.s. ein sum hevur gingið í studentaskúla í 3 ár og lokið studentsprógv.

## Pisufundur

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Orð og orðafelli
Jóansøkufestivalurin

**[[Jóansøkufestivalurin]]** varð á fyrsta sinni hildin á Jóansøku 2006 í Vági. Festivalurin var tá aftursvar upp á tónleikafestivalin Mjús á Sandi, sum í 2005 varð hildin fyrstu ferð, júst á Jóansøku. Fyri at Jóansøkan ikki skuldi missa ov nógvar stevnugestir til Mjús valdu suðringar so at skipa fyri sínum egna tónleikafestivali. Í 2007 varð hesin tónleikafestivalur hildin á Tvøroyri, men í 2008, tá Jóansøkan var í Vági, bleiv ongin tónleikafestivalur hildin. Árið eftir, í 2009, tá Jóansøkan var á Tvøroyri, var Jóansøkufestivalin aftur, hesaferð niðri á Havnalagnum við Seglloftið.

## Jóansøkufestivalurin 2009 - Stuðulskonsert til frama fyri Saltsiloina

Jóansøkufestivalurin 2009 á Tvøroyri varð stuðulskonsert til frama fyri Project Salt, sum er verkætlan til frama fyri at endurbyggja Saltsiloina á Drelnesi til eina konserthøll og mentanarhús. Nógvir føroyskir tónleikabólkar og sangarir og ein danskur DJ framførdu uttan kostnað á Jóansøkufestivalinum 2009 á Tvøroyri. Teir luttakandi bólkarnir og einstaklingarnir vóru hesir:

* Martin Joensen & Band
* DJ Flemse
* Lena & Niclas
* Faroe 5
* Jens Marni Hansen & Faktor 4
* Guðrun Sólja Jacobsen & band 
* Brandur Enni & Band
* Froðbiar Sóknar Blues Orkestur
* Crawling Blue
* Páll Finnur Páll
* Terji Rasmussen
* Frændur

## Keldur

* Visitsuduroy.fo 

## Slóðir úteftir
*Flickr.com, Myndasavn á Flickr frá Jóansøkuni og Jóansøkufestivalinum 2009 á Tvøroyri
Bólkur:Føroyskir festivalar
Bólkur:Føroyskur tónleikur
Bólkur:Suðuroy
Bólkur:Tvøroyri
Mjús

Tónleikafestivalurin  Mjús varð fyrstu ferð hildin á Sandi um jóansøkuleitið í 2005. Árið eftir varð festivalurin endurtikin.

## Keldur

## Slóðir úteftir
Mjús
Mjús
Summarfestivalurin

**Summarfestivalurin** er ein føroyskur tónleikafestivalur, sum varð hildin fyrstu ferð í Klaksvík í 2004. Steintór Rasmussen var ein av stigtakarunum til henda festivalin, og samskipaði hann at byrja við. Tað er ein festivalnevnd, ið tekur sær av at skipa fyri Summarfestivalinum. Festivalurin verður hildin fyrsta vikuskifti í august. Í 2012 verður festivalurin hildin 2. - 4. august. Eitt av høvuðsnøvnunum er danski tónleikabólkurin TV-2. Summarfestivalurin er ofta vælumtóktur hjá familjum at fara til, meðan G-Festivalurin í Gøtu er best umtóktur millum tey ungu. Festivalnevndin skipar saman við Kunningarstovuni í Klaksvík fyri kamping, har fólk kunnu gista í kampingvognum teirra ella í teltum, sum tey sjálvi hava við. Sjálv konsertin verður hildin á Vágsbøi í Klaksvík.

## Skráin

### 2012

### 2011

### 2010

### 2009

## Keldur


## Slóðir úteftir

* Summarfestivalurin 

Summarfestivalurin
Summarfestivalurin
Pisa

**Pisa** hevur fleiri týdningar:
***Pisa** er ein fuglaungi. Sí Pisa (fuglur).
***PISA** er ein kanning av skúlanæmingum. Sí PISA (kanning). 
***Pisa** er ein italskur býur. Sí Pisa (býur).
***Pisa** verður brúkt um nýklaktan student. Sí Pisa (studentur)
Sálomonoyggjarnar

**Sálomonoyggjarnar** eru oyggjabólkur í Oseania í Kyrrahavinum, eystan fyri Papua Ný Guinea og í ein útnyrðing úr Vanuatu. Miðallívsævin í landinum er 73,69 ár.

## Søga

Fólkið á Sálomonsoyggjum livdi í samfeløgum og vóru saman um alt. Tey vildu ikki vita av fremmandafólki, sum tey hildu hava ilt í kvittanum. 

Oyggjabólkurin varð 2. apríl 2007 raktur av stórari flóðaldu, sum stóðst av einum jarðskjálvta, ið vísti 8,2 á Richterstiganum. 

## Jarðskjálvti

Sálomonoyggjarnar eru í einum sera virknum jarðskjálvtaøki. Ein jarðskjálvti við Sálomonoyggjarnar 1. apríl í 2007 var so harður, at ávaringarstøðirnar í økinum settu í gongd eina tsunamiávaring fyri stórar partar av útsynningsøkinum í Kyrrahavinum, Sálomonoyggjarnar, Papua Ný Guinea, Avstralia og Nýsæland. Jarðskjálvtin varð máldur at vera 8,2 á Richterstiganum. 

Jarðskjálvtin elvdi til eina tsunamialdu, sum skolaði inn yvir fleiri av Sálomonoyggjunum og Papua Ný Guinea. Fólk á staðnum boðaðu frá, at aldan var fleiri metrar høg summa staðni. Ávaringar um tsunami vóru sendar út fáar minuttir eftir hendingina, men tsunamialdan skolaði inn yvir Sálomonoyggjarnar so skjótt, at tey nærmastu fólkini náddu ikki at fáa hesar ávaringar. Tey kendu ristingarnar frá jarðskjálvtanum og megnaðu at bjarga lívinum við at flýggja niðan í brekkurnar.

## Politikkur

Sálomonoyggjarnar eru limir í ST, WTO og The Commonwealth.

## Landalæra

### Landslutir

Sálomonoyggjarnar eru býttar upp í níggju landslutir og eitt høvuðsstaðarøki:

* Central
* Choiseul
* Guadalcanal
* Honiara
* Isabel
* Makira
* Malaita
* Rennell and Bellona
* Temotu
* Western

## Keldur

* Portal.fo - Salomonoyggjarnar stóran tørv á hjálp
* Salomonøerne - Wikipedia (danskt)
* Salomonøerne var forberedt på katastrofe - Dansk Røde Kors 
* Mange ofre stadig uden nødhjælp efter flodbølge - Politiken.dk

Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Ararat

**Ararat** (turkiskt: *Ağrı Dağı*, kurdiskt: *Çîyayê Agirî*; armenskt Մասիս / *Masis* ella Արարատ / *Ararat*). ) er fjallið, har Nóa sambært Bíbliuni fann land aftur aftan á syndaflóðina.

## Sí eisini
* Bíblian
* Turkaland

## Slóðir úteftir
*

## Keldur
;Notur

;Sitat

Bólkur:Gosfjøll
Bólkur:Fjøll
Bólkur:Turkaland
Gamla Testamenti

**Gamla Testamenti** er tann parturin av Bíbliuni, sum snýr seg um tíðina áðrenn Jesu føðing. Tekstirnir í Gamla Testamenti vórðu til í tíðini 1300-150 f.Kr. Teir fyrstu vórðu skrivaðir, meðan jødar vóru í útlegd í Bábylon. 

## Tær heilagu bøkurnar í Gamla Testamenti

Bíblian byrjar við Mósebókunum, sum eru fimm í tali. Tann fyrsta bókin sigur okkum um skapanina, og hon endar við deyða Jósefs. Í hinum fýra bókunum stendur søga ísraelsmanna, frá tí at Móses var føddur, og til hann doyði. Jósvabókin sigur okkum um Jósva, hvussu ísraelsmenn komu inn í Kánáanland. Dómarabókin sigur frá dómarunum inntil Eli. Rutarbók sigur søguna um Rut, ættarmóður Dávids. Báðar Sámuelsbøkurnar siga frá Eli og Sámueli, dómarunum báðum, og frá kongunum, Sáuli og Dávidi. Tvær kongabøkur siga frá seinastu døgum Dávids til útlegdina í Bábylon. Tvær Krýnikubøkur eru frásagnir um ættarlið; síðan siga tær tað sama sum Kongubøkurnar. Ezrabókin og Nehemiabókin siga frá heimkomuni úr Bábylon. Ezterarbókin sigur frá einari jødiskari gentu, sum verður drotning Áhasverusar (Kserkesar), kongin í Persaríki. Jobsbókin sigur okkum um ein sera tolnan mann, sum eitur Job. Hon lærir okkum at taka alt av Guds hond. Sálmarnir, sum koma aftan á Jobsbók, eru andligir sangir. Dávid hevur yrkt nógvar av teimum. Orðtøkini, Prædikaran og Hásongin hevur Sálomon skrivað partar av. At enda koma Harmljóðini og bøkurnar hjá profetetunum: 4 stórar og 12 smáar. Profetabøkurnar hava nógvar spádómar, lærdómar og áminningar. 

### Bøkurnar

Í Gamla Testamenti eru 39 bøkur:

* Fyrsta Mósebók
* Onnur Mósebók
* Triðja Mósebók
* Fjórða Mósebók
* Fimta Mósebók
* Josva (Josvabók)
* Dómararnir (Dómarabókin)
* Rutt (Rutarbók)
* Fyrra Sámuelsbók
* Seinna Sámuelsbók
* Fyrra Kongabók
* Seinna Kongabók
* Fyrra Krønikubók (Fyrra Krýnikubók)
* Seinna Krønikubók (Seinna Krýnikubók)
* Ezra
* Nehemias (Nehemia)
* Ester (Esterarbók)
* Job (Jobsbók)
* Sálmarnir 
* Orðtøkini (Orðtök Sálomons)
* Prædikarin 
* Hásongurin
* Esaias (Jesaja)
* Jeremias (Jeremia)
* Sorgarsongirnir (Harmljóðini)
* Ezekiel
* Dániel
* Hoseas (Hósea)
* Jóel
* Amos (Ámos)
* Obadias (Óbadia)
* Jónas
* Mika
* Nahum (Náhum)
* Habakkuk (Hábakkuk)
* Zefanias (Sefanja)
* Haggai
* Zakarias (Zakarja)
* Malakias (Málaki)

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Bíblian
Bólkur:Gamla Testamenti
Everton F.C.

**Everton F.C.** er eitt enskt fótbóltsfelag, sum spælir í Premier League. Felagið varð stovnað í 1878 og varð tá nevnt *St Domingo's F.C.*. Everton hevur heimavøll á Goodison Park í Liverpool, teir hava havt heimavøll har síðan 1892. Litirnir á heimavølli eru kongablátt og hvítt. Everton eigur metið fyri at hava spælt longst í bestu ensku fótbóltsdeildini, 110 ferðir (dagført í mai 2013). Teir hava vunnið enska meistaraheitið 9 ferðir.

## Hópurin

## Toppskorarar

## Heiður

* Vinnari av 2. deild: 1930/31.
* Finalistur í FA Cup: 1893, 1897, 1907, 1968, 1985, 1986, 1989 og 2009.
* Finalistur í Ligacup: 1977 og 1984.
* Finalistur í League Super Cup: 1986.
* Finalistur í Simod Cup: 1989.
* Finalistur í Zenith Data Systems Cup: 1991.

## Venjarar hjá Everton

## Keldur


## Slóðir úteftir
* Almenn heimasíða
* nsno.co.uk
* fjepparasíða

Bólkur:Premier League
Bólkur:Ensk fótbóltsfeløg
Sigurð Joensen

**Sigurð Joensen** (27. apríl 1911 - 1. oktober 1993) var ættaður frá Gjógv og føroyskur rithøvundur. Fleiri av børnum og abbabørnum hansara hava gjørt seg galdandi innan føroyskt mál, skriving, sjónleik og gransking. M.o. Turið Sigurðardóttir, Sigri M. Gaïni og Firouz Gaïni. Frá 1941 til 1945 var hann blaðstjóri á Búgvanum. Í 1948 var hann við til at stovna Tjóðveldisflokkin saman við Erlendur Patursson, Jákup í Jákupsstovu og Hanus við Høgadalsá. Frá 1958 til 1970 var hann løgtingsmaður fyri Tjóðveldi.

## Bókmentir
* 1958 - *Gráa dunna* (barnabók)
* 1959 - *Kálvamuan* (barnabók)
* 1959 - *Lítli Sjúrður* (barnabók)
* 1960 - *Lambamæið* (barnabók)
* 1987 *Eg stoyti heitt I–II*
* 1991 *Hvíti tarvur*
* 1991 *Smálombini*
* 1998 *Tekstir 1940–1992*
* 1998 *Kjørbreyt*

## Heiðurslønir
* 1977 - Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs fyri *Kálvamuan*, *Lítli Sjúrður* og *Lambamæið*.
* 1987 - M.A. Jacobsens virðisløn fyri *Eg stoyti heitt*, sum dóttir hansara (Turið Sigurðardóttir) savnaði og legði til rættis.

Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Gjáarfólk
Bólkur:Føðingar í 1911
Bólkur:Andlát í 1993
Bólkur:Politikarar úr Tjóðveldi
Jákup Veyhe

**Jákup Veyhe** (føddur 6. mai 1970) er sjálvlærdur. Hann hevur fingist við sjónleik og film síðan umleið 1990. Hann hevur egið lýsingarvirki og hevur javnan leiklutir í skemtiligum lýsingum fyri ymiskar fyritøkur, eitt nú tryggingum og flogferðum.

Jákup gjørdist kendur um allar Føroyar, tá hann saman við Sjúrði Skaale gjørdi skemtisendingarnar Pipar & Salt.

Síðani hevur hann millum annað starvast við at gjørt lýsingar, og seinast saman við Jan Berg Jørgensen gjørt filmverkstaðin Klippfisk.

Jákup hevur eisini gjørt sjónleikin "skeyk" saman við Gunnar Hoydal. 

## Heiður
*2015 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens

## Slóðir úteftir
* Agurk 
* Jákup Veyhe fimmti , in.fo, 6. mai 2020 

## Keldur

Veyhe, Jákup
Veyhe, Jákup
Sjúrður Skaale

**Sjúrður Skaale** (f. 8. mars 1967 í Havn), útbúgvin bachelor (BA) í Stjórnmálafrøði, skemtari, sangari og politikari. Harumframt hevur hann verið tíðindamaður. Sjúrður er sonur Jóannes og Óluvá Skaale. Hann er giftur við Súsonnu O. Skaale. 

## Politikarin Sjúrður Skaale
Sjúrður er virkin innan føroyskan og danskan politikk. Hann varð valdur á Føroya Løgting fyri Tjóðveldi í 2008 og sat har til 2011. Hann var limur í Løgtinsins Mentanarnevnd. Sjúrður var eisini varalimur til Fólkatingið 2007-2011 og møtti fast fyri Høgna Hoydal frá 19. februar 2007 til 8. september 2008. Eftir nakað av skriving í bløðunum, har hann og formaður floksins, Høgni Hoydal, ikki drógu somu línu viðvíkjandi stjórnarskipanini, tók hann seg úr flokkinum í 2011. Hann var leysgangari í nakrir mánaðir, síðan meldaði hann seg inn í Javnaðarflokkin og stillaði upp fyri Javnaðarflokkin til Fólkatingsvalið sum var 15. september 2011. Hann gjørdist toppskorari fyri flokkin við 1539 atkvøðum og varð valdur á Fólkating, sum annað av føroysku umboðunum. Hann er formaður fyri Fólkatinsins Føroyanevnd (Færøudvalg), limur í delegatiónini til Norðurlandaráðið og varalimur í Fólkatingsins Uttanríkisnevnd.

Hann bleiv valdur aftur á Fólkating  í juni 2015 við 2.495 atkvøðum. 

Í 2019 vann hann sessin í Fólkatinginum triðja ferð á rað. Hann fekk 3.331 persónligar atkvøður.

## Skemtarin Sjúrður Skaale

Sjúrður er kendur fyri at hava gjørt skemtisendingarnar Pipar & Salt saman við vinmanninum Jákupi Veyhe og hevur eisini gjørt skemtirøðina 'E Elski Førjar'.

## Sí eisini
*Listi yvir fólkatingslimir úr Føroyum
*Fólkatingslimir valdir í 2011

## Keldur


## Slóðir úteftir
*Almenna heimasíðan hjá Sjúrði Skaale 

Bólkur:Føroyskir sjónleikarar
Bólkur:Føroyskir politikarar
Bólkur:Føðingar í 1967
Bólkur:Føroyskir undirhaldarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Løgtingslimir
Bólkur:Føroyskir fólkatingslimir
Bólkur:Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Bólkur:Politikarar úr Tjóðveldi
Bólkur:Tíðindafólk
Jan Berg Jørgensen

**Jan Berg Jørgensen** (føddur 19. mars 1971) gjørdi saman við Jákupi Veyhe filmskúlan Klippfisk. Hann starvast dagliga á samskiftisfyritøkuni Sendistovuni og undirvísir í fakinum Filmur og Sjónvarp í Hoydølum. Jan hevur lisið enskt í Odense og films- og miðlavísindi í Keypmannahavn. Eitt skifti búði hann í Belfast. Saman við Jákup Veyhe syngur hann sangin For lekkur til prixið. 

Jan er fyrrverandi fótbóltsleikari. Hann hevur umboða NSÍ, ÍF, AB, Fram og FC Hoyvík.

## Keldur

*Agurk 

Bólkur:Føðingar í 1971
Bólkur:Føroyskir fótbóltsspælarar
Bólkur:Føroysk filmsfólk
Muslimar

**Muslimar** er heitið ið verður nýtt um fólk, sum hoyra til trúnna Islam. Umleið 1.57 mia. fólk í heiminum kalla seg fyri muslim, sambært kanningini "Mapping the Global Muslim Population." Hetta talið er umleið 20 prosent av øllum heimsborgarum. Muslimar eru í 2 høvuðsbólkum, Sunni (uml. 90 %) og Shia (uml. 10 %).

## Myndir

Kabaa (January 2003).jpg|Kaaba í Mekka.
Kaaba_mirror_edit_jj.jpg|Kaaba í Mekka.
Dongxiang_minority_student.jpg|Muslimar


Bólkur:Islam
Koranin

**Koranin** (arábiskt  **القرآن‎**  *al-qur'ān*, ið merkir "upplesturin"), er heilaga skriftin hjá muhammedsmonnum. Muhammedsmenn ella muslimar trúgva, at Koranin er opinbering, ið Muhammed profetur fekk frá Guði (Allah) umvegis eingilin Gabriel í árunum 609 til deyða sín í 632. Koranin er upprunaliga skrivað á fornarábiskum máli, ólíkt nútíðararábiskum máli, við stórari ávirkan úr fornum arábiskum bygdarmálum í norður Saudiarábia. Munurin á málunum kann berast saman við gamalt spanskt mál og nútíðarspanskt mál, ella láglatín og nútíðar latínsk mál (franskt, portugiskiskt mál, o.s.fr.). Hóast arábiska málið í Koranini er torført at týða, m.a. tí at orð hava ymiskar týdningar alt eftir samanhangi, var Koranin í 2010 týdd til 112 mál, flestu teirra afrikonsk, ásiatisk og evropeisk mál. Tó biðja allir muslimar á arábiskum og upprunaliga Koranin er best umtókt millum muslimar, millum annað tí muslimar trúgva, at upprunaliga Koranin er orðarøtt og eins og Guð mælti hana til Muhammed. 

Koranin hevur fleiri søgur í felag við Bíbliuna og Toruna við smáum munum. Harumframt eru til dømis Ísakur, Jesus og Elia profetar í Koranini. Tó trúgva muslimar, at Muhammed profetur er allarsíðsti profetur í røðini av mongum. Koranin kallar kristin og jødar *bókarinnar fólk*, men muslimar halda, at Bíblian og Toran eru villeiddar og spiltar. 

## Ávísingar úteftir
* Al-Quran (Koranin online) 

## Sí eisini

* Islam

Bólkur:Islam
Bólkur:Bókmentir
Klippfisk (skúli)

**Klippfisk** er film- og videoverkstaður í Havn, stovnaður av Jákupi Veyhe og Jan Berg Jørgensen í 2005. Klippfisk var stovnað fyri at virka fyri m.a. at fáa films- og videoumstøður til vega og at virka fyri at reka ein filmsverkstað. Frá byrjan av hevur Tórshavnar kommuna stuðlað virkseminum við árligum rakstrarstuðli til at keypa útgerð, hýst virkseminum o.a. Klippfisk skipar hvørt ár fyri filmsskúlanum Nóllywood í Nólsoy, ið er fyri ung millum 14 og 18 ár.

## Endamál
Endamálið hjá Klippfisk er at virka fyri framhaldandi menning av einum filmsvakstrarumhvørvi fyri filmsspírar. Klippfisk lænir eisini filmsútgerð, høli til filmsklipping og veitir ráðgeving.

## Sí eisini
*Agurk
*Nóllywood

## Keldur

## Slóðir úteftir
*Klippfisk.fo 

Bólkur:Skúlar í Føroyum
Bólkur:Filmur
Agurk (sending)

**Agurk** var ein føroysk sjónvarpssending, har amatørar kundu senda inn filmar. Agurk skipaði javnan fyri kappingum við ymiskum evni.

## Manning

* Jan Berg Jørgensen
* Jákup Veyhe
* Edith Dahl Jakobsen
* Franklin Henriksen
* Jónfinn Stenberg
* Andrias Høgenni
* John Ivar Venned
* Jannik Gade

## Sí eisini
*Klippfisk (skúli)
## Keldur

## Slóðir úteftir
* Agurk 

Bólkur:Mentan í Føroyum
Bólkur:Føroyskar sjónvarpssendingar
Pipar & Salt

**Pipar & Salt** er heitið á skemtisendingum, sum vinmenninir Jákup Veyhe og Sjúrður Skaale hava gjørt seinastu árini. Eisini hava verið live-framførslur í Norðurlandahúsinum og aðra staðni í Føroyum. Eftir at Sjúrður Skaale fór uppí politikk og varð varldur inn á Føroya Løgting, hildu teir báðir pausu við felags undirhaldi teirra "Pipar og Salt". Jákup Veyhe helt tó fram einsamallur at skemtast. Í 2011 fór Sjúrður Skaale burturúr Tjóðveldi og stutta tíð seinni, á Jóansøku á Tvøroyri 26. juni 2011, fóru teir aftur á pall at framføra teirra skemt undir heitinum "Pipar og Salt". Tjaldið á kaiini á Tvøroyri var fult av fólki. Seinni framførdu teir so aftur fyri fullsettum húsi í Norðurlandahúsinum í Havn.

## Keldur


## Slóðir úteftir

Bólkur:Undirhald
Toskur

** Toskur** (frøðiheiti - *Gadus*) Toskur er báðumegin Atlantshav. Í Barentshavinum frá Novaja Semlja og Svalbarði til Jan Mayen og suður til Biskeiavíkina. Í Eystarasalti, donskum sjógvi, í Norðsjónum, undir Føroyum, Íslandi og Grønlandi. Frá Nýfundland og Labrador til Norðurcarolina. Toskur verður upp í 180-200 cm, valgrønur um bakið og síðurnar, settur við tøttum, dimmum, gráligum ella brúnligumblettum. Undir búkinum er hann ljósur, hvítur ella gráhvítur. Men eisini aðrar litir hevur hann, t.d. dimmbrúnur (flotfiskur), reyðbrúnur (í taranum). Strikan er hvít/ gráhvít.  Toskur hevur tríggjar ryggfjaðrar og tvær gotfjaðrar, ið allar eru nakað avrundaðar í skapi. Strikan er nakað bogin yvir uggafjøðurini. Hann er klænur um klingruna, og sterturin er beinur aftan. Hann hevur yvirbit. Finnan er líka long sum eygnatvørmátið. Gotið er undir fremra enda á mittastu ryggfjøðurini. Kjaftklovin kemur aftur undir fremru trom á eygnasteininum. Toskur er virðismikil fiskur og verður nógv veiddur. 

## Keldur

## Slóðir úteftir

Bólkur:Fiskar undir Føroyum
Bólkur:Fiskar
Istanbul

**Istanbul** (á turkiskum *İstanbul*) er størsti býurin og týdningarmesti havnabýur Turkalands. Hann var høvuðsstaður landsins, til Ankara gjørdist høvuðsstaður í 1923. Býurin hevur fyrr itið Konstantinopel og áðrenn tað Byzans - hesi nøvn eru ofta brúkt í søguligum keldum. 

Istanbul er sermerktur á tann hátt, at hann er bæði í Evropa og Asia. Tað almenna fólkatalið í Istanbul er knappar 17 milliónir, men harafturat eru nógv túsund fólk, sum ikki eru skrásett nakrastaðni. 

## Søga

### Konstantinopel

Víkingar kallaðu Konstantinopel Miklagarð

## Landafrøði

Istanbul er einasti býur í heiminum, sum er í tveimum heimspørtum. Bosporussund skilur býin sundur í ein evropeiskan og ein ásiatiskan part. Nógvar brýr eru um sundið. 

## Mentan

Í Istanbul renna saman gamalt og nýtt, eysturlendskt og vesturlendskt, fagrar moskur og stórir fátækrabýlingar, ið alsamt vaksa. 

### Rithøvundar

*Nobelvirðislønti rithøvundurin Orhan Pamuk vaks upp í einum meðalstættarheimi í Istanbul. 

### Fótbóltur

* Fenerbahçe varð stovnað í 1907

## Keldur

## Slóðir úteftir

* Pamuk, Orhan: Istanbul - Erindringer og byen. Lindhardt og Ringhof, 2007. *Sjálvævisøga um rithøvundin og býin*

* Kjeld Mazanti Sørensen: Byzans - mellem sultan og pave - Kulturmøder og fjendebilleder, Columbus 2006.

Bólkur:Býir í Turkalandi
Evra

Gjaldoyrað **evra** ella **euro** (symbol **€** ella *EUR*) er seinnu árini innført í nógvum av ES-limalondunum. Danmark er ikki við í gjaldoyrasamstarvinum, men danska krónan er kortini sterkt tengd at evruni - kursurin liggur altíð og ridlar um 7,45&nbsp;DKK fyri eina EUR.

Í løtuni eru 20 lond við í evruøkinum (*Euro Area* ella *Eurozone*). Afturat teimum nýta fimm lond evruna sambært formligum avtalum, teirra millum San Marino, Monako og Vatikanið umframt oyggjalondini Saint-Pierre og Miquelon og Mayotte, seks lond nýta evruna uttan formligar avtalur, teirra millum Montenegro, Andorra, Kosovo og fleiri oyggjalond, afturat teimum eru minst ellivu gjaldoyru knýtt at evruni.

## Søgan
Í 1979 fekst felags gjaldoyra, tá ið avroknast skuldi fyri landbúnaðarvørur. Hetta gjaldoyrað fekk navnið *ecu*, sum er European Currency Unit (ella á føroyskum: "evropeisk gjaldoyraeind"). Samstundis er ecu eisini navnið á fronskum mynti úr miðøldini. Tann 1. januar 1999 kom í gildi nýtt felags ES-gjaldoyra, sum verður nevnt *evra*, uppkallað eftir heimspartinum.

## Slóðir


* Den Europæiske Centralbank (ECB) (á danskum).
* Evra (peningaseðlar) (enskt) (týskt)

Bólkur:Evropa
Bólkur:ES
Bólkur:Gjaldoyra
Sum

**Sum** (1997) er fyrsta útgávan hjá tónleikabólkinum Maður:glotti. TUTL hevur givið út. 

## Løg
* 1. Gæsnar renna...
* 2. Málningur
* 3. Tú gongur gjøgnum múrar tú
* 4. Hvønn teskar tú við nú?
* 5. Eldur í
* 6. Omma
* 7. ...eftir tínum ryggi
* 8. Nú dryppar
* 9. Saknur
* 10. Medova
* 11. Hvat er ein menniskja
* 12. Ein langur vegur

## Ávísing úteftir
* www.tutl.com/madurglotti-sum 

Bólkur:Fløgur