open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
07 Vestur

**07 Vestur** er føroyskt fótbóltsfelag úr Vágoynni, sum varð stovnað 6. november í 2007. 07 Vestur er úrslitið av einari samanlegging millum FS Vágar og SÍ. Árini 1993 - 2007 var eitt annað felag í Vágoynni, sum nevndist FS Vágar (Fótbóltssamtakið Vágar), tað var eitt samstarv millum SÍF og MB, og í 1998-2002 var SÍ eisini við. 07 Vestur var sum nevnt stovnað í 2007, sum navnið eisini sipar til. Fyrsti venjarin hjá 07 Vestur var Piotr Krakowski. 07 Vestur spældi í 1. deild í 2010, teir vunnu deildina og fluttu upp í Effodeildina. Teir endaðu næstniðast í bestu deildini og í 2012 spæla teir aftur í 1. 

## Myndir

Mynd:TB Tvøroyri vs 07Vestur 2013.JPG|Fótbóltsdystur í Effodeildini millum TB og 07 Vestur 26. mai 2013 Við Stórá í Trongisvági
Mynd:FC Suduroy vs 07 Vestur Boys U16 28 April 2012.jpg|07 Vestur dreingir U16 móti FC Suðuroy, 28. apríl 2012.
Mynd:07Vestur vs TB Tvøroyri.JPG|07 Vestur spælir vanliga í svørtum litum, her spæla teir á útivølli móti TB og brúka búnan við hvíta litinum.
Mynd:FC Suduroy vs 07 Vestur 2011.jpg|07 Vestur spælir her móti FC Suðuroy á útivølli. Hetta er næstbesta deildin í 2011, tá teir eisini høvdu lið í bestu deildini.


## Keldur


## Slóðir úteftir
* 

Bólkur:Føroyskt fótbóltsfelag
Hispaniola

**Hispaniola** er ein oyggj í Karibiahavinum, ið hoyrir til Stóru Antilloyggjar.

Oyggin er býtt í tvey lýðveldi. Vestarumegin liggur lýðveldið Haiti, ið fevnir ein triðingur av oynni, og eystarumegin liggur Dominikanska Lýðveldið, ið fevnir tveir triðingar av oynni. Hispaniola er - við síni vídd upp á 76,480 km² - næststørsta oyggj í Karibiahavinum. 
## Søga
Tann 5. desember 1492 fann Kristoffur Kolumbus eina nýggja oyggj, sum tey innføddu nevndu Haiti. Hon minti hann um Spania, so hann nevndi hana *La Isla Espaniola* á sponskum, ella *Hispaniola Insula* á latínskum máli. Heitið merkir "oyggin Lítla Spania", Í dag verður tað tó stytt til *Hispaniola*.

Jólaaftan 1492 løgdu teir á *Santu Mariu* stilt við strondina í útnyrðingshorninum av Hispaniola. Men beint eftir midnátt rendi skipið á eitt korallriv. Jólamorgun royndu menninir tað teir kundu, fyri at bjarga farminum av strandaða skipinum. Oyggjabúgvarnir komu rógvandi út til teirra at hjálpa teimum. Aftaná bjóðaðu oyggjabúgvarnir teimum í veitslu og Kolumbus gerdi av at byggja eina skansa á hesum staði. Menninir nýttu timbrið av tí strandaðu Santu Mariu. Kolumbus nevndi skansan *La Navidad*, ið merkir »jól« á sponskum.

Fyrsta dómkirkjan, fyrsta kleystrið og fyrsta sjúkrahúsið í Amerika hava staðið á hesari oynni.

## Ávísingar úteftir
*Hispaniola, wikivoyage.org  (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Oyggjar
Bólkur:Haiti
Woodrow Wilson

**Woodrow Wilson** (28. desember 1856 í Virginia – 3. februar 1924 í Washington DC) var 28. forseti í USA. Við honum sum forseta fór USA í 1917 upp í Fyrra heimsbardaga.

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Forsetar í USA
Bólkur:Føðingar í 1856
Bólkur:Andlát í 1924
Ermarsundsoyggjar

**Ermarsundsoyggjarnar** (enskt: *Channel Islands*, normanskt: *Îles d'la Manche*, franskt: *Îles Anglo-Normandes or Îles de la Manche*) Jersey og Guernsey eru bretskar, hóast Jersey er bara 24 km. úr fronsku strondini. Nærhendis Jersey og Guernsey eru nógvar smáoyggjar (t.d. Alderney, Sark og Herm), sum eisini verða taldar upp í Ermarsundsoyggjarnar. Veðrið har er ógvuliga lýtt, og høvuðsvinnan er grønmetisvelting. Góða veðrið og nógva sólskinið lokka nógv ferðafólk hagar, og um summarið er fólkatalið á oyggjunum tvær ferðir tað vanliga, sum er um 158 000 fólk.

Bólkur:Bretland
Bólkur:Oyggjar
Aleutoyggjar

**Aleutoyggjarnar** (enskt: *Aleutian Islands*) eru ein oyggjabólkur í Vesturalaska. Aleutoyggjarnar er oyggjabólkur sum telur 14 størri oyggjar og umleið 300 smærri oyggjar og hólmar. Attu Island og Unalaska Island eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Nógv tað størsta plássið er býurin Unalaska, sum við sínum 4,376 fólkum hevur uml. 50 % av fólkatalinum í Aleutoyggjum. Á Aleutoyggjum tosa tey flestu enskt, men har eru eini 500 fólk, sum tosa aleutiskt. Oyggjarnar vóru einaferð undir russiskum valdi, og enn finnast spor frá teirri tíðini.

Bólkur:Oyggjar í USA
Bólkur:Alaska
Kristiansand

**Kristiansand** er fimti størsti býur í Norra og høvuðsstaðurin í suðurlandinum. Býurin er handils- og samferðslumiðdepilin í suðurlandinum og hevur sera gott buss, tok og ferjusamband við restina av Norra og útlandi. Kristiansand er m.a. kendur sum blómubýurin í Norra, har meira enn 20 000 summarblómur eru at síggja í miðbýnum hvørt summar. Í norðara partinum av Kristiansand er m.a. gamli sjarmerandi býarparturin Posebyen, ið hevur størstu samling av gomlum træhúsum í Norðurevropa. Miðbýurin í Kristiansand kallast Kvadraturen. Høvuðsgøtan eitur Markensgate; har eru eisini áhugaverdar síðugøtur, so sum Skippergata og Dronningensgate. Bert fáar kilometrar eystanfyri býin er Sørlandsparken og Sølandssenteret, ið er eitt stórt shoppingsentur við 100 ymiskum handlum. Og umleið 12 kilometrar eystanfyri Kristiansand er vælvitjaði djóragarðurin og stuttleikaparkin Kristiansand Dyre- og Fritidspark. 

Í ongum øðrum bý í Noregi eru so nógv fiskiskip, sum í Kristiansand og Ålesund.

Bólkur:Býir í Noregi
Bólkur:Kommunur í Agder
Tijuana

**Tijuana** er býur á markinum móti USA í Norðurmeksiko. Tijuana hevur umleið 1,4 mió. íbúgvar. Vanligt er, at nógv fólk úr Kalifornia fer um markið suður í Meksiko fyri ein dag til at keypa, og hetta hevur ført við sær, at bygdirnar fram við markinum vaksa skjótt, og at har eru ógvuliga nógvir handlar. 

Tijuana er ein tann vandamesti býurin í Meksiko . 

## Keldur


Bólkur:Meksiko
Trondheim

**Trondheim** er ein býur og kommuna í Trøndelag í Noregi. Býurin er fjórðstørstur í Norra. Trondheim er gitin fyri dómkirkjuna, sum man vera ein tann vakrasta í øllum Norðurlondum. Í katólsku tíðini komu nógvir pílgrímar til býin at síggja skrínið við beinunum av Santa Ólavi kongi, sum stóð á háaltarinum í kirkjuni. Tætt við Trondheim eru Laðir, har sum Hákun jall búði. Norðan fyri Trondheimsfjørðin er landið avvaksið við skógi, og nógv timbur verður floytt oman til Namsos og avskipað haðani.

## Keldur

Bólkur:Býir í Noregi
Bólkur:Kommunur í Trøndelag
Longyearbýur

**Longyearbýur** er størsti býur á Svalbarði og liggur í Longyeardalen á vestursíðuni á oynni Spitsbergen. Í Longyearbýnum er útvarpsstøð, skúli, skjúkrahús, bókasavn og biohøll. Heimsins norðasti býur, Longyearbýurin, varð bygdur í sambandi við námsvinnu. Har eru nógvar matstovur, og miðalaldurin er lágur. Tað kemst av at har eru nógv lesandi og universitetið virkar sum kjarnin í býnum. Landið liggur so langt norð, at tað um veturin er myrkt alt samdøgnið og ljóst um summarið.

Her búgva 2500 fólk, og sagt verður, at 3000 ísbjarnir eru í nærumhvørvinum. 

## Søga
Tað var entreprenørurin, John Munro Longyear, sum legði lunnar undir býin í 1906, men býurin varð oyðilagdur av týskarum hin 8. september í 1943. Longyearbýurin varð endurbygdur aftur eftir Seinna heimsbardaga.

Í 2015 lótu tvey fólk lív í skalvalopi í Longyearbýnum, og í desember í 2017 máttu myndugleikarnir flyta 200 fólk burtur, tí vandi var fyri skalvalopum. Umleið 10 prosent av íbúgvunum í býnum mugu hvørt ár rýma frá húsum fleiri ferðir.

## Búskapur
Seinastu hevur stórur vøkstur verið í talinum á skrásettum feløgum á Svalbard, serliga innan ferðavinnu. Seinastu árini hevur tað eydnast stjórnini at víðarimenna samfelagið í Longyearbýnum við millum annað at leggja ferðavinnuna betri til rættis. Serliga stórur vøkstur hevur verið í ferðavinnuni, sum er komin til Svalbard sjóvegis. Ferðavinnan í Longyearbýnum á Svalbard hevði 85 milliónir danskar krónur í inntøku frá reikferðavinnuni (cruiseskipum) í 2018. Í 2022 vóru eisini tvífalt so nógv charterflogfør á flogvøllinum í Longyearbýnum sum í 2019. Tað er serliga í sambandi við tey mongu cruiseskipini, sum koma til Svalbard, at flogferðslan eisini veksur.

Bólkur:Býir í Noregi
Andy Williams

**Howard Andrew "Andy" Williams** (f. 3. desember 1927 í Wall Lake, Iowa - d. 25. september 2012) var ein amerikanskur sangari, sum útgav átjan gull og tríggjar platin-sertifiseraðar plátur/tónleikaútgávur.. Hann var vertur á *The Andy Williams Show* frá 1962 til 1971. Hann átti sjónleikarhúsið *Moon River Theatre* í Branson, Missouri, tað var uppkallað eftir kenda sangi hansara við sama heiti. Hann er republikanari . Kendasti sangur hansara má allarhelst verða "Moon River".

## Keldur


Bólkur:Amerikanskir tónleikarar

Bólkur:Føðingar í 1927
Bólkur:Andlát í 2012
Aldubáran

**Aldubáran** er ein føroyskur tónleikabólkur. Tónleikabólkurin Aldubáran hevur, síðani hann varð stovnaður í 1995, veruliga sett síni spor í føroyska tónleikaumhvørvinum. Umframt at vera einasti yrkistónleikabólkur av sínum slag í Føroyum, hevur Aldubáran verið stigtakari og fyriskipari av mongum tiltøkum, bæði størri, men eisini smærri konsertum og konsertferðum uttanlands. 

Føroysk tónaskøld verða eggjaði at skriva tónleik til bólkin og eru nýggj føroysk verk javnan á skránni hjá Aldubáruni. Aldubáran spælir tó eisini eldri klassiskan tónleik, og hevur m.a. framført stórverkini "Oktett" eftir Franz Schubert, "Pierrot Lunaire" eftir Arnold Schoenberg og ta víðagitnu "Søguna um soldátin" eftir Igor Stravinsky. 

## Slóðir
*Almenna heimasíðan hjá Aldubáruni

Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Sumbiarsteinur

**Sumbiarsteinurin**, eisini nevndur **Munkurin**, er tað syðsta punktið í Føroyum.  Sumbiarsteinur er eitt av fleiri skerum, sum verða nevnd Flesjarnar. Sumbiarsteinur liggur eitt sindur fyri seg sjálvan, tí hevur hann eisini fingið navnið Munkurin. Orðið *fles* merkir nakað tað sama sum sker. Sumbiarsteinur liggur á 61°21′,6 N.

## Flesjarnar

Tvey støð í Føroyum verða nevnd Flesjarnar. Flesjarnar við Eysturoy, Streymoy og Nólsoy og so Flesjarnar, sum liggja syðst í Føroyum. Flesjarnar, ið liggja 5 km suður úr Akrabergi, eru seks í tali, tvær av teimum hava sama navn (Kelda: Eitt kort yvir Suðuroynna):

* Sumbiarfles, 4 metrar høgt
* Miðjufles, 4 metrar høgt
* Bøllufles, 6 metrar høgt (tvey sker)
* Stórafles, 7 metrar høgt
* Munkurin ella Sumbiarsteinur, 11 metrar høgur

## Søguligar frásagnir

Í sínum Færoæ et Færoa Reserata frá 1673 sigur danski presturin og topografurin Lucas Debes frá staðkendum manni, Johannes Joensøn nevndur, at tað er sera streymhart við Munkin og at ein vandamikil meldurstreymur rekur kring hann. Lucas Debes sigur Munkin vera 10 favnar (18 metrar) høgan.

Í 1800 skrivar Pastor Jørgen Landt at upprunin til navnið "Munkurin" (stundum Munkafles) kemst av at frá landi sá táverandi drangurin út sum ein munkur við reyðum hálsi og myrkagráum kroppi og høvdi; og uttan av havi sá hann út sum eitt skip við fullum seglum. Greinin nevnir at Munkurin tá var 21 metrar høgur. Munkurin, ið datt oman í 1884 og 1885, er nú 11 metrar metrar høgur. Áðrenn hann datt oman skuldi súla eiga á honum. 

## Bókmentir
* Lucas Debes: *Færoæ & Færoa Reserata*  Keypmannahavn 1673
* Jørgen Landt: *Forsøg til en Beskrivelse over Færøerne*. Keypmannahavn 1800.

Bólkur:Suðuroy
Bólkur:Hólmar og sker í Føroyum
Bólkur:Føroyar
Bólkur:Sumba
Dr Pepper

**Dr Pepper** er sodavatnsfyritøka úr USA. Dr Pepper kom fyrstu ferð á hillarnar í USA í 1885. 

Bólkur:Fyritøkur
Bólkur:Matur og drekka
Flesjarnar

**Flesjarnar** er navnið á tveimum plássum í Føroyum:

* **[[Flesjarnar (Eysturoy)]]** 
* **[[Flesjarnar (Suðuroy)]]**. Til dømis Sumbiarsteinur
Harry Potter og arvalutir Deyðans 1. partur (filmur)

**Harry Potter og Arvalutir Deyðans 1. partur** (enskt upprunaheiti: *Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1*) er gjørdur út frá sjeyndu bókini um Harry Potter, sum eitur Harry Potter og Arvalutir Deyðans eftir J.K. Rowling. Bókin er filmatiserað í tveimum partum, tí bókin er so long. Hetta er so fyrsti parturin. Filmurin snýr seg um Harry Potter og vinfólk hansara, Ron og Hermione, sum fara at leita eftir horcruxunum hjá Voldemort. Um tey ikki finna horcruxarnar og oyðileggja teir, so er tað eingin møguleiki, at tey kunnu beina burtur fyri Voldemort. 

Hesin filmurin er ikki so líka sum hinir, og tað kemur kanska av, at hetta er fyrstu ferð, at Harry ikki fer á Hogwarts. 

## Søgugongd

Vit byrja nærum við einum brakið, har nýggi Gandamálaráðharrin, Davy Jones (Bill Nighy) sigur okkum hvussu myrkar tíðirnar hjá gandaheiminum eru vorðnar nú Voldemort aftur er uppá spæl. Harry skal flytast frá gamla heimi sínum til húsini hjá Ron, og sjálvt um vit síggja 7 persónar umgerast til hvør sína útgávu av Harry megnar Voldemort at finan fram á tann rætta, men gamli trupulleikin frá "Harry Potter og Eldbikarið" er enn har. Gandastavirnir hjá Harry og Voldemort eru eins, og tí kunnu teir ikki brúkast móti hvørjum øðrum. So meðan Voldemort fer á skattajakt eftir einum nýggjum stavi, fer Harry at leita eftir Horcruxes, sum eru lutir, ið innihalda ein part av sálini hjá Voldemort. 

Voldemort hevur fingið nógv vald í gandaheiminum, og alsamt fleiri fólk doyggja, helst tey mugglaraføddu eru fyri ágangi. Tað er ringt hjá Harry, Ron og Hermione at stóla upp á fólk, tí tað er ringt at siga, hvør er farin í part við Voldemort. Tey trý vinfólkini flýggja alla tíðina, og eingin teirra veit rættiliga, hvar leitanin eftir horcruxunum skal byrja.

## Leikarar

* Daniel Radcliffe (Harry Potter)
* Rupert Grint (Ron Weasley)
* Emma Watson (Hermione Granger)
* Helena Bonham Carter (Bellatrix Lestrange)
* Robbie Coltrane (Rubeus Hagrid)
* Ralph Fiennes (Voldemort)
* Michael Gambon (Albus Dumbledore)
* Brendan Gleeson (Alastor Moody)
* Richard Griffiths (Vernon Dursley)
* John Hurt (Ollivander)
* Rhys Ifans (Xenophilius Lovegood)
* Jason Isaacs (Lucius Malfoy)
* Bill Nighy (Rufus Scrimgeour)
* Alan Rickman (Severus Snape)
* Fiona Shaw (Petunia Dursley)
* Staunton (Dolores Umbridge)
* David Thewlis (Remus Lupin)

Bólkur:Bretskir filmar
Bólkur:Amerikanskir filmar
Bólkur:Harry Potter
Tonga

**Kongsríki Tonga** (tonganskt: *Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga*, enskt: *Kingdom of Tonga*) er oyggjaland í Kyrrahavi. Høvuðsstaðurin eitur Nukuʻalofa. Tonga-oyggjarnar liggja 800 km vestan fyri Fiji. 100,000 fólk búgva í Kongsríkinum Tonga. Við sínum einans 747 km2 er landið á stødd við Streymoynna, Borðoynna og Eysturoynna tilsamans.

## Søga

Polynesar nomu land á Tongaoyggjum um 1300 f.Kr. Teir búsettust fram við eini stórari lón norðarlaga á størstu oynni Tongatapu. Øldir liðu, so fekk ein valdsharrastætt ræðið yvir oyggjunum, men um 1200 e.Kr. stýrdi Tui-Tonga-ættin øllum oyggjunum úr høvuðssæti sínum í Mu'a-økinum í landnyrðingspartinum í Tongatapu. Um 1400 bygdu teir sær stórt høvuðssetur í Mu'a. Uttan um varð gjørt verndarvirki og virkisgrøv, og fyri innan vóru mong hús til høvdingarnar, húski og tænastufólk teirra. Tonga hevði lítið samband við umheimin, men menningin stóð við. Tui-Tonga-ættin hevði stýrt í meira enn hundrað ár, og ávirkanin frá teimum varð borin út um Tongaoyggjar til aðrar oyggjar í Polynesia. 

Bøndurnir fóru á marknaðin í bygdini at selja vørur og grøði sína, mest bananir, søtepli, kopra (turkað kokusnøt), tapioka, yam og breyðfrukt. Fruktagóða jørðin og tropiska veðurlagið gjørdu, at væl fruktaði á Tonga. Teir veiddu eisini stóran fisk, til dømis háv og tunfisk. Agnið varð goymt í postalínskúvingum, tá ið útróðrarmenninir royndu eftir fiski og til dømis høgguslokki. Polynesar høvdu bátar, tá teir á hvørjum ári sigldu ímillum oyggjarnar. Annars vóru bátarnir loystir hvør frá øðrum og nýttir til dømis flutnings og útróðurs. 

Tonga var ein av teimum fáu oyggjaflokkunum í Polynesia, sum hevði yvirstætt og tignarskipan, ið hevði valdið yvir øllum fólkinum. Meðan yvirstættin helt ting, vóru serligir tingsiðir, har teir ráðandi drukku ein sterkan rúsandi løg "kava", sum var bryggjaður av einari rót. Um 1500 tók onnur ætt við stjórnarvaldinum og stýrdi eina tíð, til Tui-Kanokupolo-ættin, sum enn stýrir í Tongaoyggjum, tók við.

## Ávísingar úteftir
*Tonga , cia.gov (CIA World Factbook; á enskum)
*Tonga, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur

Bólkur:Polynesia
Bólkur:Kyrrahavsoyggjarnar
Bólkur:Oyggjar
Kvinnutíðindi

**Kvinnutíðindi** er eitt føroyskt tíðarrit, sum Kvinnufelagið í Havn gav út.

Seinasta blaðið var Serblað Túsundáraskiftið, sum kom út í 2000.

Evnini í blaðnum eru serliga tengd at tí sum fyrifórst í kvinnurørsluni, bæði í Føroyum og uttanlands. 
Eisini er ávísur dentur lagdur á greinar um umhvørvi.

Bólkur:Føroysk tíðarrit
Hanna Absalonsen

**Hanna Absalonsen** er uppvaksin í Vági, búsitandi í Havn.

* 1979 - 1985 blaðstjóri á Tingakrossi

Absalonsen, Hanna
Concepción

**Concepción** er ein býur í Kili við umleið 212.000 íbúgvum. Concepción er eisini ein kommuna við umleið 890.000 íbúgvum. Stóra Concepción er saman við býunum Talcahuano, San Pedro de la Paz, Hualpén, Chiguayante, Penco, Tomé, Lota, Coronel og Hualqui størsti stórbýur í Kili. Pedro de Valdivia grundlegði býin í 1550. Í 1751 var býurin raktur meint av jarðskjálvta og einari tsunami. Orsakað av hesi vanlukku, varð tað avgjørt í 1764 at flyta býin til har hann er í dag. Upprunaliga lá býurin har sum Penco nú liggur.

## Myndir

File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|
File:Concepcion-Chile(001).jpg|Concepción


## Keldur


## Ávísingar úteftir
* Concepción kommuna
* Encyclopædia Britannica — Concepción

Bólkur:Kili
Palle Julsgart

**Palle Lykke Julsgart** (føddur 15. mars 1944 í Keypmannahavn) er dani, búsitandi í Føroyum. Hann hevur búð á Tvøroyri síðan 1985. Palle er listamaður, myndahøggari og listamálari. 

## Gallarí Oyggin
Palle Julsgart eigur og rekur Gallarí Oynna á Tvøroyri. Rundan um gallaríið er urtagarður við blómum, trøum og plantum, sum Palle hevur plantað. Fleiri av standmyndum hansara standa í urtagarðinum, og aðrar standa á plássinum yvir av Gallarí Oynni við handilin Tangabúðina, sum Palle og kona hansara Ebba Julsgart eiga. Gallarí Oyggin hevur fleiri framsýningar um árið við listaverkum, sum føroysk og norðurlendsk listafólk hava gjørt.

## Listaferðir og undirvísing

Julsgart hevur seinastu árini skipað fyri listaferðum til Føroya, til Suðuroynna. Fólk kunnu koma bæði úr Føroyum og úr øðrum londum, serliga úr Danmark, fyri at læra seg at mála listaverk. Palle undirvísir sjálvur á hesum listaferðum, og hann skipar eisini fyri útferðum til vøkur støð í Suðuroynni, har tey luttakandi kunnu fara. Palle Julsgart hevur eisini undirvíst í listamáling á kvøldskúla á Tvøroyri í Suðuroynni í fleiri ár.

## Keldur


## Ávísingar úteftir
* Oyggin.fo, Heimasíðan hjá Gallarí Oynni. 
* Kunstrejser.net, "Lysets kunstrejser", heimasíða hjá Palla Julsgart. 

Bólkur:Føðingar í 1944
Bólkur:Donsk listafólk
Bólkur:Listafólk
Bólkur:Tvøroyri
Bólkur:Føroyskir myndahøggarar
Bólkur:Myndahøggarar
Bólkur:Tvørafólk
Dustin Hoffman

**Dustin Hoffman** (føddur 8. august 1937 í Los Angeles) er ein amerikanskur sjónleikari. Hann hevur spælt við í filmum, í sjónvarpi og í sjónleikarhúsum síðan 1960.

## Keldur


## Slóðir

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1937
Benetice (Světlá nad Sázavou)

**Benetice** (týskt: Benetitz) er ein bygd í Kekkia og hevur umleið 30 íbúgvar og liggur á 49°41' norðurbreidd, 15°21' eysturlongd. 

## Søgulig bygdarnøvn
* 1375 - Beneczicze
* 1787 - Benetitz

Bólkur:Býir í Kekkia
Faroe Boys

**Faroe Boys** var ein føroyskur tónleikabólkur í 1960'unum. Teir spældu bæði altjóða popptónleik og rokktónleik umframt at teir eisini gjørdu egnan føroyskan tónleik. Teir framførdu sín tónleik ymsastaðni í Føroyum og eisini í Íslandi, har teir vóru væl móttiknir. Teir framførdu fast í Sjónleikarhúsinum í Havn í fleiri ár. Teir góvu plátur út í  1964, 65 og 67. Í 1965 hendi stór útskifting í manningini av Faroe Boys. Plátan "Faroe Boys" varð framleidd í apríl 1967, stutt áðrenn teir 
góvust við at spæla í Sjónleikarhúsinum. Forsangarin í Faroe Boys var vágbingurin Robert Mc Birnie, sum stovnaði bólkin Red Boys í 1959. Faroe Boys varð stovnað í 1961, Robert var tó ikki við til at stovna Faroe Boys, hann kom við seinni í 1963.

## Limir í bólkinum
Hesir vóru limir í bólkinum Faroe Boys í 1967, tá LP plátan Fareo Boys kom út: Kári Mouritsen, Jógvan Dahl, Robert Mc Birnie, Bjarni Skaalum, Jógvan Sofus Vágsheyg.

Limirnir frá byrjan til enda hava verið hesir:

*Kári Mouritsen, bass, 1965-67
*Jógvan Dahl, guittar 1965-67
*Robert Mc Birnie 1963-67
*Bjarni Skaalum 1961-67
*Jógvan Sofus Vágsheyg, trummur 1965-67
*Dánjal Petur, forsangari frá 1961- 1963
*Atli Hansen, guittar 1961-65, 
*Milson Zachariassen, bass 1961-65, 
*Tummas Nielsen, klaver og harmonika 1961-65, 
*Tummas Juul Askham, trummur 1961-63, 
*Tryvgi Restorff, trummur 1963-65, 

## Útgávur
* Faroe Boys, 1964, LP, føroyskir tekstir
Løgini sum vóru á plátuni frá 1964 vóru hesi:
* Heimkoman (Lag: Jákup Mortensen, Orð: Robert McBirnie)
* Vónsvikin (Orð Andreas Djurhuus)

* Faroe Boys, 1965, LP, enskir tekstir 
* Faroe Boys, 1967 LP, kom seinni út sum CD, føroyskir og enskir tekstir

Løgini sum vóru á plátuni frá 1967 vóru hesi:
*Sweet Little Sixteen       
*Barbara Allen       
*That's How       
*Tu Og Eg Á Ástartingi       
*Tell Laura I Love Her       
*Keep on Running       
*Vit Fáa Tevatn Og Breydð      
*Baby It's You       
*Lightning Express       
*Bring It on Home to Me       
*Hví

## Ávisingar úteftir
* Elsta føroyska LP-in 50 ár , dimma.fo, 16. februar 2018 
* Elsta føroyska LP-in 50 ár, nordlysid.fo, 16. februar 2018 
* Jógvan Dahl, guitaristur og lærari, farin foldum frá, in.fo, 09.01.2023

## Keldur


Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar
Elizabeth Taylor

**Dame Elizabeth Rosamund Taylor** (* 27. februar 1932 – † 23. mars 2011) var ein bretsk-amerikonsk sjónleikarinna. Hon var ein av kendastu sjónleikarum í heiminum og vann fleiri heiðurslønir fyri sítt virksemi sum sjónleikari, m.a. vann hon tvær ferðir heiðurslønina Academy Award for Best Actress, sum eisini er kent sum *Oscar fyri bestu sjónleikarinnu*. Hesar vann hon í 1960 fyri *BUtterfield 8* og í 1966 fyri sín leiklut í Who's Afraid of Virginia Woolf?. Elizabeth Taylor varð fødd Onglandi, og búði í einum forstaði í ein útnyrðing av London saman við foreldrum og syskjum fyrstu sjey árini av lívi sínum. Í 1939 brast Seinni heimsbardagi á, og familjan flutti til USA at búgva. Bæði foreldrini hjá Elizabeth Taylor vóru úr USA, og tí fekk Elizabeth Taylor bæði bretskan og amerikanskan statsborgaraskap. Elizabeth Taylor gjørdi eitt stórt arbeiði og brúkti nógvan pening fyri at stuðla gransking í AIDS sjúkuni. Hon var við til at stovna *National AIDS Research Foundation*, sum var lagt saman við øðrum líkandi stovni og fekk síðan navni *AmfAR, The Foundation for AIDS Research*. Hon fekk ymiskan annan heiður, eitt nú: Presidential Citizens Medal, Legion of Honour, Jean Hersholt Humanitarian Award, AFI Life Achievement Award. Hon var tilnevnd sjeyndaplássi millum amerikanskar sjónleikarinnur á einum topp 50 lista, sum American Film Institute hevur gjørt.

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1932
Bólkur:Andlát í 2011
Bólkur:Bretar
Bólkur:Bretskir sjónleikarar
Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Zacharias Zachariassen

**Zacharias Zachariassen** (føddur í Gøtu í 1935 - deyður 21. august 2017) varð føroyskur trúboðari. Hann varð búsitandi í Norðragøtu. Hann hevur verið virkin í andaligum høpi í yvir 50 ár. Z. Zachariassen hevur verið blaðstjóri í umleið 45 ár, fyrst saman við øðrum á Røddini, og síðani á Leirkerinum. Leirkerið er eisini heiti á forlagnum, sum Z. Zachariassen hevur saman við beiggja sínum Flóvin Tyril. Eisini hevur hann skrivað nógvar bøkur við andaligum ella samkomuligum innihaldi, nevnast kann *Jeremias - hin grátandi profeturin*, *Bíblian á føroyskum í hálva øld* og *Frá penni [[Petur William Háberg|Petur Hábergs]]*, sum er í tveimum bindum. Zacharias hevur eisini umsett nógvar sangir og sálmar til føroyskt, umframt at hava yrkt nógvar føroyskar sangir og sálmar, sum serliga verða brúktir í brøðrasamkomum í Føroyum.

Zacharias er pápi Jógvan Zachariassen og Jákup Zachariassen.

Bólkur:Brøðrasamkoman
Bólkur:Trúboðarar í Føroyum
Bólkur:Føðingar í 1935
Bólkur:Føroyskir blaðstjórar
Bólkur:Andlát í 2017
Petur William Háberg

**Petur William Háberg** (føddur 31. august 1914 í Havn, andaðist 25. oktober 1984) var kendur fyri sín leiklut í Brøðrasamkomuni í Føroyum, hann hevur m.a. hevur umsett og yrkt nógvar sangir sum verða sungnir í Brøðrasamkomuni í dag. Eftir barnaskúlan og realskúlan arbeiddi hann hjá Tórstein Petersen sakførara. Seinni arbeiddi hann hjá Jens av Reyni í P/F Tór. Saman við svágrinum, Jens Christian Christiansen (Kissa) gav hann fleiri bøkur út á Norrøna Forlagnum. Eisini róku teir bilasøluna Norrøna. Petur Háberg fekk Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri bókina Hugbintingar, sum P/F Dagblaðið gav út í 1981. Bókin var ein greinarøð hjá Peturi Háberg í Dagblaðnum árini 1976-77. 

Hann var giftur við Hjørdis, saman fingu tey børnini: Beinta, Erna, Jógvan Páll, Elma, Pætur og Malan. Petur var mammubeiggi Óla Jacobsen.

## Bókaútgávur
* *Hugbirtingar* - Dagblaðið P/F gav út greinarøð hjá Peturi Háberg í Dagblaðnum árini 1976-77. 

## Keldur


Bólkur:Brøðrasamkoman
Bólkur:Trúboðarar í Føroyum
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir yrkjarar
Bólkur:Føðingar í 1914
Sąspów

**Sąspów** er ein býur í Póllandi. Sąspów hevur 1361 íbúgvar (2010). Býurin liggur umleið 23 km í ein útnyrðing av býnum Kraków.

Bólkur:Býir og bygdir í Póllandi
Eau Claire, Wisconsin

**Eau Claire** er ein býur í Wisconsin, í Sambandsríkinum Amerika. Hann hevur umleið 65.883 íbugvar (í 2010) og var stovnaður í 1856. Býurin er tann 9. størsti í Wisconsin.

Bólkur:Wisconsin
Bólkur:Býir í Wisconsin
Mormonarar

**Mormonarar** (alment enskt heiti *The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints*) eru ein amerikonsk sekt frá 1830. Stovnarin æt Joseph Smith. Sektin er ein blandingur av jødiskum-kristnum karakteri. Í fyrstuni lærdi og praktiseraði sektin, at menn kundu hava fleiri konur. Tað er ikki galdandi longur. 

Mormonararnir hava ein dátugrunn yvir allar deyðar borgarar í USA.

Næstan tríggir fjórðingar búgva í Utah. Í Danmark eru umleið 2.000 limir. 

Bólkur:Kristindómur
Peter Fonda

**Peter Henry Fonda** (* 23. februar 1940 í New York City, New York, deyður 16. august 2019 í Los Angeles), var ein amerikanskur sjónleikari og leikstjóri, sonur Henry Fonda, yngri beiggi Jane Fonda og faðir Bridget Fonda. Mamman Frances Ford Seymour forgjørdi sær í 1950, hetta er nakað ið Fonda kemur aftur tíl í sínum leikluti í Easy Rider Wyattsa upplivingar í gravlundini í New Orleans, Louisiana. 

Peter Fonda studeraði sjónleikalist í heimbýi faðirsins Omaha í Nebraska har hann gekk á *University of Omaha* og begynti seinni á *Omaha Community Playhouse* har bæði pápin og Marlon Brando høvdu byrja sínar karrierur. Fonda fekk seinni leiklutir í sjónleikarhúsum á Broadway í New York har hann vann sær uppmerksemi í uppsetingini «Blood, Sweat and Stanley Poole» áðrenn hann fór til Hollywood, Los Angeles fyri at spæla við í filmum.

Fonda fekk sítt gjøgnumbrot sum motorsúkklukoyrandi hippie i kultfilminum *[[Easy Rider]]* frá 1969. Aftaná hendan filmin spældi Fonda í eini røð av ævintýrfilmum sum ikki fingu so stórt uppmerksemi, men fyri leiklut sín í filminum *[[Ulee's Gold]]* frá 1997 bleiv hann nomineraður til ein Oscar. 

## Filmografi (partvís)

* 1966: Heavenly Blues í *The Wild Angels*
* 1967: Paul Groves í *The Trip*
* 1969: Wyatt í *[[Easy Rider]]*
* 1974: Larry Rayder í *Dirty Mary, Crazy Larry*
* 1976: Chuck Browning í Futureworld
* 1978: Trucker
* 1982: Mr. Freedom í *[[Peppermint Frieden]]*
* 1996: Pipeline í Escape from L.A.
* 1997: Ulyssesa 'Ulee' Jackson í *[[Ulee's Gold]]*
* 1999: Terry Valentine í *[[The Limey]]*
* 2004: Røddin sum sannleikin í videospælinum Grand Theft Auto: San Andreas
* 2006: Alfred í *[[Japan]]*
* 2007: Mephisto í *[[Ghost Rider]]*
* 2007: filmar: *[[3:10 to Yuma]]*

## Leinki úteftir
* Peter Fonda Internet Broadway Database. 

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Filmsleikstjórar úr USA
Martin Landau

**Martin Landau** (føddur 20. juni 1928; a. 15. juli 2017) var ein amerikanskur film- og sjónvarps sjónleikari, sum er best kendur fyri sín leiklut í sjónvarpsrøðini **' (1966-1969) og **' (1975-1977), og fyri sín prísvinnandi leiklut sum Bela Lugosi í filminum Ed Wood í 1994, har hann vann ein Oscar fyri besta mannliga hjáleiklutin.

## Filmar í úrvali
* *[[Crimes and Misdemeanors]]* (1989)
* *[[Ed Wood (filmur)|Ed Wood]]* (1994)
* *[[EDtv]]* (1998)
* *[[Sleepy Hollow]]* (1999)

Bólkur:Amerikanskir sjónleikarar
Bólkur:Føðingar í 1931
Colin Powell

**Colin Luther Powell** (f. 5. apríl 1937 í New York City - 18. okt 2021 í/á Bethesda) var uttanríkisráðharri í stjórnini hjá Republikanska forsetanum George W. Bush. Hann er limur í GOP. 

Tað var tann 5. februar í 2003, at Powell royndi at sannføra altjóða samfelagið um øll hópoyðingarvápnini hjá stýrinum í Bagdad. Ein mánað seinni gjørdi USA innrás í Irak.

Bólkur:Amerikanskir politikarar
Bólkur:Uttanríkisráðharrar
Bólkur:Afroamerikanarar
Bólkur:Føðingar í 1937
Amerikanskur fótbóltur

**Amerikanskur fótbóltur** (nevndur **fótbóltur** í USA) er tjóðarítrótt í USA. Amerikanskur fótbóltur er ikki tann ítróttur, sum føroyingar hava størstan áhuga í. Men fyri amerikanarar er finalan, Super Bowl, hæddarpunktið á árinum. Frá september mánaði og árið út verður kappast í tveimum kappingum í amerikanskum fótbólti. Alt hetta endar við, at sekstan lið fara víðari til Play offs, og fyri mong lið er hetta succes-kriteriið. Fótbóltsvøllurin er við strikum býttur í 20 eins stór øki, ið eru fimm yards breið (4,57 m.). Ein dystur eru 4 hálvleikir, sum eru 15 minuttir hvør. Í amerikanskum fótbólti eru 11 leikarar á hvørjum liðnum.

Wilson-bóltur er nógv brúktur av fótbóltsfeløgum og framhaldsskúlum í USA til amerikanskan fótbólt. 


Mynd:Titans_Texans.jpg|Vøllurin er við strikum býttur í 20 eins stór øki, sum eru 5 yards breið (4,5 m).


## Kelda


## Sí eisini

* NFL.

Bólkur:Ítróttur
Bólkur:Amerikanskur fótbóltur
Magni Christiansen

**Magni Christiansen** er føroyskur gospel-sangari úr Kvívík. Flestir føroyingar kenna navnið Magni Christiansen. Hesin cowboy'arin hevur nú í mong ár verið sera væl dámdur millum føroyingar. Magni hevur útgivið fimm fløgur, og hava hesar eisini verið sera væl móttiknar. Men tað heilt serliga við seinastu útgávuni, er at hon er upptikin í countryheimstaðnum Nashville, Tennessee saman við contrytónleikarum í USA. 

Og sjálvt um tað eru verðsligir menn sum Shakin Stevens og Alan Jackson sum eru tónleikaligar fyrimyndir hjá Magna, letur hann tað ikki verða nakar ivi um hvør er størsta fyrimynd hansara, nevniliga Jesus, og eru sangir hansara flest eisini um hendan mannin sum broytti lív hansara. 

Hann hevur eisini umsett nógvar sangir og sálmar til føroyskt. 

Bólkur:Føroyskir tónleikarar
Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar
Bólkur:Country sangarar
Bólkur:Country tónleikarar
Bólkur:Kvívíkingar
Jason Aldean

**Jason Aldine Williams** (f. 28. februar 1977 í Macon, Georgia) er ein amerikanskur country-tónleikari úr Georgia. Hansara mest kendu sangir eru "My Kinda Party", "She's Country", "Big Green Tractor", "The Truth" og "Hicktown". 

Hann býr í Nashville, Tennessee saman við konuni Jessica, og saman eiga tey dóttrina Keeley (f. í 2003). 

## Hópskjóting á festivali í Las Vegas 2017
Hin 1. oktober 2017 var Aldean júst byrjaður at syngja "When She Says Baby" á Route 91 Harvest Festivalinum í Las Vegas, tá ein vápnaður maður byrjaði at skjóta inn í hópin á 22.000 fólk, ið vóru á festivalinum. Maðurin var staddur á 32. hædd á Mandalay Bay Resort & Casino. Jason Aldean flýddi av pallinum og varð ikki særdur, men í minsta lagi 58 fólk vórðu dripin og meira enn fimm hundrað vóru særd. Hendingin varð tann, ið hevði kravt flest mannalív í nýggjari amerikanskari søgu. Aldean skrivaði seinni á Instagram, at hann og hansara bólkur høvdu tað gott, men at tey vóru sera sorgarbundin um tey mongu, ið vóru komin har fyri at hava tað stuttligt, men í staðin mistu lívið á festivalinum.

## Fløguútgávur

* 2005: Jason Aldean. 
* 2007: Relentless. 
* 2009: Wide Open. 
* 2010: My Kinda Party. 
* 2012: Night Train.
* 2014: Old Boots, New Dirt.
* 2016: They Don't Know.

## Keldur

Bólkur:Amerikanskir tónleikarar
Bólkur:Country sangarar
Bólkur:Country tónleikarar
Bowling

**Bowling** er ein sportur, ið eisini kann gerast í Føroyum. Vit hava t.d bowling høllina á Hálsi. 

Bólkur:Ítróttur
Holocaustdagur

**Holocaustdagur** er 27. januar. Undir Seinna heimsbardaga vórðu 6 milliónir jødar týndir, umframt at fólk frá øðrum minnilutabólkum eisini vórðu týnd. Fyri at minnast hendan sorgarleik er ásettur ein altjóða dagur til minnis um Holocaust. Tann 27. januar 1945 kom Reyði herurin hjá Sovjettsamveldinum til týningarleguna í Auschwitz og setti jødarnar har í frælsi. Tí var tann 27. januar valdur at vera minningardagur á hvørjum ári.

Bólkur:Merkisdagar
Amerikanskt enskt mál

**Amerikanskt enskt** (á enskum: *American English*) er eitt málføri av enskum, ið verður tosað í USA.  

Bólkur:Mál í USA
Bólkur:Enskt mál
Tro, håb og trolddom

**Tro, håb og trolddom** (*trúgv, vón og gandur*) er ein danskur filmur frá 1960 ið varð innspældur í Føroyum .
*Manuskript William Heinesen og Erik Balling.
*Instruktión Erik Balling og Finn Henriksen.
Nakrir leikarar ið spældu við:

*Bodil Ipsen
*Gunnar Lauring
*Peter Malberg
*Poul Reichhardt
*Jakob Nielsen
*Louis Miehe-Renard
*Berthe Qvistgaard
*Poul Müller
*Valsø Holm
*Victor Montell
*Carl Ottosen
*Kjeld Jacobsen
*Hanne Winther-Jørgensen
*Freddy Koch
*Ole Larsen
*Gunnar Strømvad
*Henry Lohmann
*Axel Strøbye
*Bertel Lauring
*Bjørn Spiro
*John Hahn-Petersen

Bólkur:Danskir filmar
Bólkur:Filmar frá 1960'unum
Tangled

***Tangled*** ("Fløkt"; danskt heiti: "To på flugt - Et hårrejsende eventyr") er ein amerikanskur familju teldugjørdur teknifilmur frá 2010. Hann hevur danska talu, og nógvur tónleikur og sangur er í honum. Aldursmarkið er frá 7 ár og eldri. Filmurin varar 1 tíma og 40 minuttir. Film­urin kostaði 260 milliónir amerikanskir dollarar (1,35 milliardir krónur) at gera.

## Søgugongd
Langt inni í einum skógi, er tann vakra og ljóshærda prinsessan Rapunzel goymd í einum høgum torni. Øll vilja hava fatur á henni, av tí at hár hennara er gandað. Tá ið Rapunzel var lítil, stjól ein ónd kona hana og goymdi hana burtur fyri at hava gandamegina fyri seg sjálva. Foreldrini hildu á við at leita eftir henni, men til fánýtis. 

Ein dagin rýmur tjóvurin, Flynn Rider, undan vaktarum og finnur av óvart tornið við goymdu Rapunzel. Hon leingist innarliga eftir frælsi og at sleppa at síggja heimin, sum hon ongantíð hevur upplivað. Flynn hevur ógvuliga nógvar fíggindar, men tey gera eina avtalu, og saman fara tey gjøgnum nógv spennandi og stuttligt. Rapunzel møtir nógvum nýggjum og spennandi fólkum, og tey gerast vinir hennara. Nógv av teimum eru tjóvar og ógvuliga vandamiklir, men Rapunzel fær tað besta úr teimum. 

## Keldur


## Slóðir úteftir

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Bólkur:Amerikanskir animatiónsfilmar
Bólkur:Disney animatiónsfilmar
Hannah Montana

**Hannah Montana** var ein sera væl umtókt sjónvarpsrøð, ið varð send frá 24. mars 2006 - 16. januar 2011 í USA. Fríggjadagin 12. november 2011 var síðsti parturin av heimskendu sjónvarpsrøðini vístur á Disney Channel. Sjónvarpsrøðin um vanligu gentuna Miley Stewart, sum livir eitt dupult lív, sum poppstjørnan, Hannah Montana, er nú endað eftir 95 partar og filmin Hannah Montana: The Movie (2009).

Sjónvarpsrøðin hjá Disney Channel gjørdist beinavegin væl umtókt. Átjan ára gamla Miley Cyrus hevur í næstan 4 ár leikt høvuðsleiklutin í kendu sjónvarpsrøðini saman við pápanum, Billy Ray Cyrus sum eisini leikar pápi hennara. Sjónvarpsrøðin minnir nógv um veruliga lívið hjá filmsstjørnuni og sangarinnuni Miley Cyrus, og hon hevur sjálv sagt, at tað ikki rættiliga er sjónleikur, tá hon leikar Miley Stewart. Allar tríggjar genturnar Miley Cyrus, Miley Stewart og Hannah Montana er vorðnar heimskendar og hava havt konsertir um allan heimin. 

Í fyrstuni var tað mest Hannah Montana, fólk vildu hoyra, men tá Miley Cyrus er blivin vaksnari og vil sjálv royna seg sum sangarinnu, vilja flest fólk hoyra hana syngja. Hon hevur eisini spælt í filminum The Last Song. 

## Søga

Sjónvarpsrøðin, Hannah Montana, snýr seg um gentuna Miley Stewart, sum flytir frá Tennessee til Malibu í Kalifornia fyri at royna seg sum sangara. Hon elskar tónleikin og at syngja, men vil kortini ikki hava, at fólk kenna hana úti á gøtuni, og at hon verður viðfarin øðrvísi bara tí, at hon er kend. So hon livir eitt dupult lív, har hon fær tað besta úr tveimum heimum. Í tí eina er hon tann vanliga Miley Stewart og í hinum, er hon heimskenda poppstjørnan, Hannah Montana, sum er fyrimyndin hjá næstan øllum tannáringagentum í USA.

Tað ljóðar lætt at liva hetta luksus lívið, men so er ikki. Miley er alla tíðina noydd at lúgva fyri fólki, hon elskar, fyri at tey skulu finna útav, hvør hon er. So nógv sum er gott við at vera Hannah Montana er eisini ringt, so Miley Stewart sær ofta onga aðra loysn enn at siga við heimin, hvør hon ordiligt er. Kortini kemur hon aldri so langt og fær altíð reddað poppstjørnuni.

Hesu ferð gongur tað kortini ikki. Miley Stewart og Hannah Montana hava fingið ein sjek, sum tær eru ordiliga forelskaðar í, og hann verður hataður av øllum Hannah Montana-fjepparum, tí tey vita ikki av, at Miley og Hannah eru ein og tann sama gentan. Eisini verður Lily, besta vinkonan hjá Miley Stewart noydd til at uppgeva skúlan, sum hon hevur droymt um at sloppið á alt lívið, tí at Miley ikki slapp inná orsakað av hennara dupult lívið sum Hannah Montana. Miley Stewart sær nú, hvussu nógv Hannah Montana sárar hennara vinfólk og sær ongan annan útveg.

## Slóðir úteftir

* Almenn netsíða.

Bólkur:Sjónvarpsrøðir úr USA
Drogheda

**Drogheda** [:drå'hida:] (írskt **Droichead Átha**, "brúgvin um vaðið") er ein býur ið liggur við ánna Boyne í Co. Louth á eysturstrond Írlands, 45 km norðan fyri Dublin. Áin Boyne er mark til Co. Meath, og sostatt liggur sunnasti parturin av Drogheda, sunnan fyri ánna í Co. Meath.

## Ítróttur
Fótbóltsliðið í býnum, **Drogheda United** gjørdist írskur meistari í (Premier Division) fótbólti í 2007.

Bólkur:Írland
Jantulógin

**Jantulógin** (Danskt og Norskt: *janteloven*; Svenskt: *jantelagen*; Finskt: *Janten laki*) er eitt mynstur í skandinaviskum londum, ið lýsir atburðin frá bólkum mótvegis einstaklingum, tá samfelagið fordømir eydnustremban og úrslit sum virðisleyst og ódámligt. 

Danski-norski rithøvundin Aksel Sandemose lýsti í skaldsøguni *En flyktning krysser sitt spor*, 1933, Jantulógina sum eitt reglusett. Skaldsøgan er ein lýsing av lítla danska býnum Jante (sum minnir um Nykøbing Mors, har Sandemose sjálvur vaks upp), har øll kenna øll . 

Í norðurlondum er vanligt at vísa á Jantulógina í samfelagsfrøðiligum høpi, sum eitt hugtak, ið lýsir ringan hugburð mótvegis bæði einstaklingagerð og stremban eftir eydnu. Hugtakið vísur á eina snævurskygda og øvundsjúka mentan, sum noktar at viðurkenna einstaklingin og sum hevur samfelagið í brennideplinum, meðan øll tey, sum arbeiða fyri seg sjálvi, verða revsaði. 

Hugtakið verður í summum førum brúkt av einstaklingum, sum føla, at teir ikki fáa æruna fyri teirra brøgd, ella fyri at vísa á, at ein annar persónur er ov kritiskur. 

## Definitión

Tað eru tíggju ymiskar reglur í lógini, sum er skrivað av Sandemose. Tær byggja allar uppá sama tema og verða tí eisini ofta viðgjørdar sum ein einstøk lóg: *Tú skalt ikki halda, at tú ert nakað serligt ella at tú ert betri enn vit.* 

**Tíggju lógirnar siga:**

# Tú skalt ikki halda, at tú *ert* nakað
# Tú skalt ikki halda, at tú ert eins nógv og *vit*.
# Tú skalt ikki halda, at tú ert klókari enn *vit*.
# Tú skalt ikki halda, at tú ert betri enn *vit*.
# Tú skalt ikki halda, at tú veitst meira enn *vit*.
# Tú skalt ikki halda, at tú ert meira enn *vit*.
# Tú skalt ikki halda, at *tú* gert nakra nyttu.
# Tú skalt ikki flenna eftir *okkum*.
# Tú skalt ikki halda, at nakar leggur í *teg*.
# Tú skalt ikki halda, at *tú* kanst læra *okkum* nakað.

Ein ellinda lóg er eisini nevnd í skaldsøguni:

11. Tú skalt ikki halda, at tað er okkurt, vit ikki vita um teg.

Í bókini verða jantarnir, ið ikki liva eftir hesi óskrivaðu 'lóg', illtonktir við fíggindaeygum, tí at tað gongur ímóti felags áhugamálunum í býnum, sum eru at varðveita sosialu javnvágina og ituhjsiðalæruna.

Hans Thomsen hevur týtt bókina hjá Aksel Sandemose til føroyskt. Hon hevur heitið, Aftur á slóðina. Lógin, ið her er endurgivin á føroyskum, er ikki samsvarandi týðing hansara.

## Sí eisini

* Føroysk mentan
* Donsk mentan
* Finsk mentan
* Norsk mentan
* Svensk mentan
* Sosial mentan

## Keldur


Bólkur:Skandinavia
Sex and the City

**Sex and the City** er ein amerikanskur filmur frá 2008 ið varð innspældur í New York City.  

Filmsliga útgávan av Sex and the City hevur fingið bæði rís og rós eftir heimspremieruna á Leicester Square í London 12. mai 2008. 

Kollektiónin inniheldur ymiskt, sum minnir bæði um Carrie, Charlotte, Miranda og Samantha og stíl teirra í væl umtóktu sjónvarpsrøðini. M.a. er ein svartur pailletkjóli, ein reyður A-formaður kjóli við prikkum, ein høgur svartur niðurdeilur, ein paillet-blazari og eitt catsuit.

## Søga

Filmurin tekur um endan, har sum væl umtókta sjónvarpsrøðin slepti fyri fýra árum síðan. Steikin Carrie Bradshaw (Sarah Jessica Parker) og hennara vinkonur Samantha Jones (Kim Cattrall), Miranda Hobbes (Cynthia Nixon) og Charlotte York Goldenblatt (Kristin Davis) sum allar búgva í New York City í New York, USA vita alt um móta, matstovur og hvat er inn beint nú, men við kærleikanum gongst ikki so væl. Carrie er kortini saman við stóra kærleikanum John James "Mr. Big" Preston (Chris Noth), og tey eru farin at reika fyri brúdleypi. Hon stákast óført saman við vinkonunum, men knappliga má Carrie sanna, at tað veruliga lívið ikki er sum eitt ævintýr. 

## Leikarar

Nakrir leikarar ið spældu við

### Høvuðsleikarar

* Sarah Jessica Parker 
* Kim Cattrall 
* Kristin Davis 
* Cynthia Nixon
* Chris Noth 
* Jennifer Hudson 
* David Eigenberg 
* Jason Lewis

### Aðrir

* Evan Handler 
* Willie Garson 
* Mario Cantone 
* Lynn Cohen 
* Candice Bergen 
* Annaleigh Ashford 
* Andre Leon Talley 
* Joseph Pupo 
* Alexandra Fong
* Parker Fong
* Gilles Marini
* Monica Mayhem
* Julie Halston 
* Daphne Rubin-Vega

## Virðirslønir

;MTV Movie Awards
* 2008: Best Summer Movie So Far (Nominerað)
;Teen Choice Awards
* 2008: Choice Movie Actress: Comedy (Nominerað)
* 2008: Choice Movie: Chick Flick (Nominerað)
;Satellite Awards
* 2008: Best Costume Design (Nominerað)
;People's Choice Awards
* 2008: Favorite Cast (Nominerað)
* 2008: Favorite Song from a Soundtrack (Nominerað)
;National Movie Awards
* 2008: Best Comedy (Nominerað)
* 2008: Best Female Performance (Nominerað)
;Golden Trailer Awards
* 2008: Best Summer 2008 Blockbuster Poster (Nominerað)
;Costume Designers Guild Awards
* 2009: Excellence in Costume Design for Film (Nominerað)

## Slóðir úteftir

* Sex and the City á IMDb (kelda).

Bólkur:Amerikanskir filmar
Subway

**Subway**, sum serliga fæst við at selja smurd langabreyð ("subs" sum stytting fyri "submarine sandwiches"), er ikki skrásett á nøkrum børsi, og talsmaðurin fyri felagið, Les Winograd, vísir til hetta sum eina av grundunum til góðu gongdina seinastu árini. Fyritøkan hevur valt ikki at skráseta seg á børsinum, tí at hetta loyvir teimum at halda fokus á vøruna, dygdina, sølustøðini og ikki alt hitt roksið, sum stendst av børsskráseting so sum fíggjarrapportir og annað, sigur Winograd.

Í 2010 er Subway farið framvið McDonald's sum heimsins størsta innan skundverðar, um mált verður í tali á sølustøðum. 1. januar í 2010 vóru 33 749 Subway sølur at finna kring heimin, meðan talið á McDonald's sølustøðum var 32 737. Sostatt er Subway farið framvið McDonald's einaferð í 2010, boðar tíðindastovan AFP frá. 

Subway hevur høvuðsskrivstovu sína í Milford í Connecticut, USA.

Bólkur:Fyritøkur
Gary Tyler

**Gary Tyler** (f. juli í 1958) hevur verið fongslaður í Louisiana, síðani hann var 17-ára gamal. Rættarmál hansara var órættvíst og merkt av rasistiskum fordómum. Í 1975 varð hann dømdur til deyða fyri drápið á Timothy Weber, ein 13-ára gamal hvítan skúladrong, sum varð skotin uttan fyri skúla sín í sambandi við rasuófrið. 
 
Gary Tyler var í einum bussi saman við øðrum afroamerikansum lesandi, tá tey vórðu álopin av einum bólki av hvítum, sum tveittu grót og fløskur. Tað varð sagt, at skotið kom frá bussinum. Ein genta greiddi frá, at hon hevði sitið við síðuna av Gary Tyler í bussinum, og at hon hevði sæð hann skjóta við eini byrsu inn millum fólkini. Eftir hetta fann løgreglan skammbyrsuna goymda í einum skurði í setrinum. Hetta setrið og restin av bussinum vóru framman undan blivin gjølliga kannað, uttan at nakað varð funnið. 
 
Tá hetta hendi, var nógvur spenningur millum ymisku ættarbólkarnar. Tey hvítu á staðnum royndu at seta seg ímóti, at m.a. afroamerikanarar vórðu integreraðir. Tað eru týðilig tekin um, at Gary Tyler varð illa bukaður undir avhoyringini á løgreglustøðini. Hann varð settur fyri ein dómstól, har allir nevningarnir vóru hvítir, og har øll tey svørtu, sum búðu á økinum, við vilja vórðu útilokað. Hann var sera illa umboðaður av einum hvítum sakførara. Aftaná rættarmálið eru prógv komin fram, sum vísa á, at Gary Tyler ikki skeyt offrið. Vitni, sum áður hava vitnað ímóti honum – herímillum gentan, sum sat við síðuna av honum – hava sagt, at løgreglan noyddi tey at geva frágreiðing.
 
Upprunaliga deyðarevsingin móti honum varð sett til síðis í 1977. Hægstirættur í Amerika segði, at deyðarevsingin var ímóti amerikansku grundlógini, og dómurin varð broyttur til lívlangt fongsul. Um hetta ikki var hent, hevði Gary Tyler mest sannlíkt verið avrættaður. 

## Kelda

* http://www.themilitant.com/2007/7111/711157.

Bólkur:Amerikanarar
Sámal Johansen

**Sámal Johansen** (føddur í Haldórsvík 31. oktober 1899, deyður 11. mars 1991) var ein føroyskur lærari og rithøvundur. Dóttir hansara, Marita Petersen, gjørdist Føroya fyrsti kvinnuligi løgmaður.

## Lívsleið
Komin til mans var hann verkamaður, róði út og var til lands í Íslandi. Í 1920 fór hann niður á Askov háskúla og var á skúlanum tveir vetrar, hann kom so heim aftur, fór á Føroya læraraskúla í 1922 og tók prógv í 1926. Sama ár varð hann settur í starv við Vágs skúla, og hetta starvið røkti hann, til hann í 1967 fór frá vegna aldur og við eftirløn. Hann var limur í sóknarstýrinum í Vági 1935-50 og aftur 1963-66, fleiri ár sum sóknarstýrisformaður.
Í 1972 flutti hann til Havnar og bleiv búgvandi har við familjuni.

Longu í læraraskúlatíðini skrivaði hann søgur og yrkingar í Snarljósi, blaði læraranæminga, og nýklaktur lærari stjórnaði hann saman við floksfelaganum Samuel Jacob Sesanus Olsen, róptur Jacob Olsen, Barnablaðnum 1929. Tá Sámal hevði lagt lærarastarvið frá sær, fekk hann stundir at greiða til prentingar skrivligt tilfar, hann hevði havt liggjandi, og sigast má at hann hevur ríkað føroyskar yrkisbókmentir stórliga við teimum báðum bókunum "Á bygd fyrst í 20. øld", 1970, sum uttan at siga tað er ein Haldórsvíkar søga, og "Til lands", 1980, sum er um útróðurin, føroyingar tóku upp í Íslandi seinast í farnu øld.

Umframt hesar nevndu bøkur hevur hann umframt týðaraverk greitt úr hondum »Føroya landalæru« til skúlabrúks 1963, søgusavnið »Heimbygdin og aðrar søgur«, 1972, og skaðasøguna hjá teimum trimum bygdunum Tjørnuvík, Haldórsvík og Langasandi 1818-1978.

## Útgávur
* 1950 *Hylurin* í *Mín jólabók*
* 1957 *Jólaaftanskvøld* í Mín jólabók
* 1961 *Tvey systkin* í *Mín jólabók*
* 1970 *Á bygd fyrst í 20. øld*
* 1972 *Heimbygdin og aðrar søgur*
* 1980 *Til lands* í *Mín jólabók*

## Keldur


Bólkur:Føðingar í 1899
Bólkur:Andlát í 1991
Bólkur:Føroyskir rithøvundar
Bólkur:Føroyskir lærarar
Bólkur:Føroyskir týðarar
Bólkur:Borgarstjórar í Føroyum
Bólkur:Vágbingar