Yemi Osinbajo

**Oluyemi Oluleke OsinbajolistenR SAN GCON** (jibinaa ko 8 mars 1957) ko pastoor, awokaa, professeur, e politikyanke Najeriya, o woniino cukko hooreejo leydi Najeriya 14ɓo gila 2015 haa 2023 1999 haa 2007 e jogaade tiitoonde Awokaa mawɗo leydi Najeriya.

Osinbajo jibinaa ko to wuro Lagos e hitaande 1957, o janngii to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos e to duɗal jaaɓi haaɗtirde faggudu to Londres. Caggal ɗuum seeɗa, o fuɗɗii jannginde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, tawi omo golloroo sariya e nder suudu makko haa hitaande 1999. E ndeen hitaande, Osinbajo toɗɗaa yo o won gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii e komisinaajo ñaawoore e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos, hono Bola Tinubu. Caggal nde o golli e nder duuɓi nay ɗiɗi ɗi Tinubu waɗi, Osinbajo yalti laamu e hitaande 2007, o arti e golle makko keertiiɗe e janngirɗe makko wondude e noddaango makko diineyankeewo ngam wonde Pastor e nder Egliis Kiristaajo Redeemed of God.

Ko adii wooteeji hooreejo leydi 2015, Osinbajo suɓaama ngam ardaade hooreejo leydi ndi hono Muhammadu Buhari. Ticket maɓɓe yahri ko e foolde hooreejo leydi ndi e oon sahaa, hono Goodluck Jonathan e cukko hooreejo leydi ndii hono Namadi Sambo. Duuɓi nay caggal ɗuum, tikket oo suɓaama kadi e dow Atiku Abubakar e Peter Obi, mo lannda Demokaraasi Leƴƴi. Laamu Osinbajo ina maantini e ɓeydagol darnde makko, haa teeŋti noon nde o heɓi laamu nguu e gardagol leydi ndii, tawi Buhari ina wondi e ɓuuɓri safaara to leydi Angalteer. Golle ɗe o waɗi e nder dumunna juutɗo mo o woni hooreejo leydi ndii, ko pellital kono ina luurdi e mbaadi Buhari, ina luurdi e nder cirkel Buhari, ɓe ndartini ɗum, kuulal mawngal gootol ko nde e nder yamiroore laamu o yamiri denndaangal sosiyeteeji petroŋ hakkunde leyɗeele gollotooɗi e nder diiwaan Niger-Delta ngam relocate operation maɓɓe e nder diiwaan Niger-Delta renndooji jaɓɓotooɗi..

## Jaangirde
Osinbajo janngi ko to duɗal leslesal Corona, to wuro Lagos. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Igbobi to Yaba, Lagos, tuggi 1969 haa 1975,[5] ɗo o heɓi njeenaaje ɗee : njeenaari dowri (1971); njeenaari duɗal ngam haala e ɗemngal Engele (1972); Njeenaari Adeoba ngam haala Engele (1972-1975); Njeenaari Elias ngam golle ɓurɗe moƴƴude e daartol (WASC, 1973); Njeenaari duɗal binndol (HSC, 1975); e njeenaari ɓurndi waawde haalde hakkunde duɗe jaaɓi haaɗtirde Afriknaajo (1974).

Caggal ɗuum o janngi ngam heɓde dipolomaaji makko leslesɗi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos hakkunde 1975 e 1978, nde o heɓi dipolomaaji ɗiɗaɓiri (Division supérieure) e sariya. Ɗoo kadi, o heɓi njeenaari Graham-Douglas wonande sariya njulaagu. E hitaande 1979, o timmini jaŋde makko nde o heɓi e duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Najeriya, nde o heɓi golle makko e nder suudu sarɗiiji leydi Najeriya. E hitaande 1980, o naati duɗal jaaɓi haaɗtirde faggudu to Londres, o heɓi ɗoon seedantaagal makko Master e sariyaaji.

## Fuɗɗoode golle
Tuggi 1979 haa 1980, Osinbajo golliima e golle sukaaɓe doole hitaande wootere, o woniino ofisee sariya e nder njuɓɓudi ƴellitaare e peewnugol Bendel (BDPA), to diiwaan Bendel.

E hitaande 1981, tawi omo yahra e duuɓi 24, o golliima e golle jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, to leydi Nijeer. Tuggi 1983 haa 1986, o wonti jannginoowo mawɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos. Tuggi hitaande 1988 haa hitaande 1992, o toɗɗaama hooreejo jaagorde mawnde (Soliciting and Litigation) to Hooreejo Jaagorgal leydi Nijeer, hono Bola Ajibola.E hitaande 1997, Osinbajo wonti porfeseer sariya seedeeji, o woni hooreejo departemaa sariya renndo, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos tuggi 1997 haa 1999 haa o toɗɗaa komisariyaajo ñaawoore.

Gila hitaande 1999 haa 2007, Osinbajo, golliima e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos, Bola Tinubu, hono jaagorgal ko feewti e ñaawoore teddungal e komisinaajo ñaawoore.

E hitaande 2007, Osinbajo waɗaama gollodiiɗo mawɗo to Simmons Cooper Partners (Awokaaji e Awokaaji), leydi Nijeer.

Darnde makko woɗnde ɓennunde ina jeyaa heen :

Ofisee mawɗo, golle Fedde Ngenndiije Dentuɗe to Somali, Diɗɗal Ñaawooje, UNOSOM II.

Tergal, Goomu Sekereteer Jeneral Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Annduɓe ko faati e jikkuuji e Diisnondiral Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Gollotooɓe Jam e nder winndere ndee kala, Tergal, 2006.

Koolaaɗo kuuɓal e nder biro awokaaji Osinbajo, Kukoyi & Adokpaye.

## Denndaangal Kongres Progressive (APC)
Osinbajo e sahaa kampaañ woote gardagol leydi 2015

Caggal nde fedde wiyeteende All Progressives Congress (APC) sosaa e hitaande 2013, Yemi halfinaama e Naajeeriyankooɓe woɗɓe tedduɓe ngam yuɓɓinde e waɗde manifesto ngam lannda politik keso oo. Ɗum joofniri ko e hollirde "Kartal laawol feewde e Nijeer keso", winndannde nde APC yaltini ngam wonde manifesto mum so tawii o suɓaama e laamu. Ko ɓuri teeŋtude e Roadmap oo ko peeje nyaamdu duɗe ɗe ngalaa njoɓdi, e ballal kaalis sarɗiyankeewal wonande 25 miliyoŋ neɗɗo ɓurɗo waasde to Naajeeriya so tawii ɓe mbinnditii sukaaɓe e duɗe ɗee, ɓe ndartinii ɓe. Woodi kadi taskaramji ɗuɗɗi ɗi ɓe ngaɗi ngam heɓuki fartaŋŋeeji faggudu ngam sukaaɓe ɗuuɗɓe nder Naajeeriya.

Ñalnde 17 lewru Duujal hitaande 2014, kanndidaa hooreejo leydi ndi, hono Seneraal Muhammadu Buhari, mo retireede, hollitii Osinbajo ko kañum woni kanndidaa makko e cukko hooreejo leydi ndii e wooteeji 2015. E nder kampaañuuji 2014/2015 ɗi Kongres All progressives, Yemi Osinbajo waɗii batuuji keewɗi e nder leydi ndii fof ngam haɓaade batuuji keewɗi ɗi Naajeeriya’en heewɓe e politikaaji mum en kuutortoo. Ina jeyaa e fodoore makko kampaañ, nde o siftini ko ɓooyaani koo, peeje ngam ñamminde cukalel janngoowo ñalnde kala. Gaagaa ñamminde sukaaɓe duɗe ɗee, o teeŋtinii ko ɓooyaani koo wonde ngalɗoo peeje maa addan golle (fodoore kampaañ woɗnde) wonande waɗooɓe ɗum.

E lewru Abriil 2022, o hollitii anniya makko ngam suɓaade hooreejo leydi Naajeeriya e nder wooteeji 2023. O woni tataɓo e woote gardagol leydi APC ɗe mbaɗnoo e lewru Juko hitaande 2022, tawi ko 235 woote ɗe nulaaɓe ɓee keɓi.

## Cukko hooreejo leydi (2015-2023)
Cukko ardiido Osinbajo e ardiido Buhari (2020)

Ñalnde 31 marse 2015, Muhammadu Buhari tabitinaama e nder fedde toppitiinde woote ngenndiire (INEC) wonde ko kañum woni jaaliiɗo e wooteeji gardagol leydi ndii. Nii woni Osinbajo wonti cukko hooreejo leydi Nijeer cuɓaaɗo. Kamɓe ɗiɗo fof ɓe kuniima ñalnde 29 mee 2015. Ñalnde 17 ut 2017 VP Yemi Osinbajo siftinii haala njiyaagu ko sifaa ownugol.

## Manndaa gadano (2015-2019)

## Jogagol

## Sigil cukko hooreejo leydi.
Yemi Osinbajo fuɗɗii laamu nguu caggal nde o hunii ñalnde 29 lewru nduu hitaande 2015 to nokku biyeteeɗo Eagle Square, to wuro Abuja. Ko o cukko hooreejo leydi Naajeeriya, o ardii ekipaaji peewnugol faggudu e ciimtol ngol kadi o waɗii wasiyaaji to hooreejo leydi ndi ƴettata kuulal cakkitiingal ngal. Sabu ballal makko e sariyaaji e ko adii nde o woni komisinaajo ngam ñaawoore e nder diiwaan Lagos fotde duuɓi jeetati, heewɓe ina ɗaminii maa o wallit no feewi e moƴƴitingol ñaawoore to bannge leydi.[citation needed]

## Hooreejo leydi jooɗiiɗo
Hooreejo leydi Muhammadu Buhari winndi bayyinaango ñalnde 9 lewru nduu hitaande 2017, feewde e hooreejo senaa e suudu sarɗiiji leydi ndii, e dow kuulal mum ngam waɗde njillu safaara; ɓataake oo janngaama ñalnde heen e batu kuuɓtodinngu senaa kam e suudu sarɗiiji. Ardungal lesdi ndi'i hokkaama cukko hooreejo lesdi Osinbajo wakkati o ɗon mari siwtaare nyawndiigu.

Cukko hooreejo lesdi Indiya Mohammad Hamid Ansari ɗon nodda hooreejo lesdi Naajeeriya Muhammadu Buhari haa suudu laamu lesdi Naajeeriya, haa wuro Abuja, lesdi Naajeeriya, nyande 27 lewru Seeɗto hitaande 2016. Cukko hooreejo lesdi Naajeeriya Yemi Osinbajo yi'aama haa nyaamo.

Ñalnde 7 lewru bowte hitaande 2018, Osinbajo riiwi mawɗo sarwiis kisal leydi ndii, hono Lawal Daura, sabu mum waɗde njillu nguu e nder Asaambele ngenndi, tawi ko gollotooɓe e departemaa oo, jogiiɓe kaɓirɗe e masiŋaaji. Daura lomtii ko Matiya Seiyefa.Manndaa ɗiɗaɓo (2019-2023)

Osinbajo e jaagorgal leydi Amerik ko feewti e caggal leydi e hitaande 2021

E lewru Yarkomaa 2019, Osinbajo ñiŋii wonde lowre enternet ina woni hannde « e les njiimaandi juɓɓule keewɗe ». O noddi ballondiral hakkunde leƴƴi ngam yettaade nanondiral ngam yuɓɓinde lowre enternet e haɓaade haalaaji njiyaagu.

Ñalnde 2 feebariyee 2019, laana ndiwoowa Osinbajo yani to Kabba, diiwaan Kogi. O wuuri, o waɗi konngol kampaañ ngol o fotnoo waɗde caggal nde o yani. E nder konngol ngol, o wiyi "o yettii Joomiraawo no feewi nde o hisni nguurndam men e ko waɗi jooni koo. Gooto e men fof ina selli, hay gooto ronkaama."

## Jogagol
Ñalnde 29 lewru bowte hitaande 2019, Osinbajo hunnii ngam fuɗɗaade manndaa mum ɗiɗaɓo to nokku biyeteeɗo Eagle Square, laamorgo leydi Abuja.

Caggal nde laamu fedde nde ƴetti kuulal ngam uddude keeri leydi ndii e lewru Oktoobar 2019, Osinbajo hollitii wonde laamu nguu waɗi ɗum ko ngam heɓde hakkillaaji leƴƴi goɗɗi ɗii e nafoore poliseeɓe keeri ɗii. O wi'i lesdi Siin e lesɗe feere ɗon sooda kuuje ndemri, ɗum ɗon usta faggudu lesdi Naajeeriya, ɗon hulna ndemri Naajeeriya. E udduki keeri, Osinbajo wi'i laamu lesdi Naajeeriya ɗon wallita ngam reenugo faggudu lesdi Naajeeriya e remooɓe lesdi Naajeeriya.

E lewru Oktoobar 2019, Osinbajo ñiŋii kuule ɗe laamu nguu ƴetti e nder laylayti renndo, o wiyi o "sikkaani so tawii kuule laamu ɗee ko laawol potngol yahde". E nder heen, o ñaagii ɓiɓɓe leydi ndi yo ɓeydu tiiɗnaare ngam poliseeɓe e nder laylayti renndo. O hollitii wonde ɓiɓɓe leydi e ardiiɓe, politik e diine, "ina njogii darnde e renndo men e kala ko ina wona heen, ngam haɗde ɗum wontude kuutorgal" hare. O jeertini kadi yimɓe ɓee nde ngoppata huutoraade lowre enternet ngam sarde "kabaruuji diine", ɗum ina waawi addude fitinaaji e hareeji.

Ñalnde 31 marse 2020, hooreejo leydi ndii, hono Muhammadu Buhari, suɓii cukko hooreejo leydi ndii, hono Osinbajo ngam ardaade goomu nguu ngam ƴellitde faggudu leydi ndii. Faandaare goomu nguu ko ƴellitde peeje ngam ustude batte ñawu koronaawiris, haa caggal ɗuum, ƴellitde faggudu leydi Najeriya.

E lewru sulyee 2020, kaalirde makko hollitii wonde Osinbajo wontii "target politik", o wiyi "ko miin woni kaalirde makko e ko nganndu-mi tan o yiɗi waɗde ko waɗde ndeeɗoo golle ɗe o rokkaa no feewi kadi o alaa peeje goɗɗe jooni ko fayti e huunde hono ndee. Miɗo waawi haalande on ɗum laaɓtuɗo."

## Post Cukko Hooreejo leydi
Ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 2023, Ko adii nde Osinbajo joofata e laamu mum e gardagol cukko hooreejo leydi Najeriya, o suɓaama hooreejo fedde toppitiinde ko fayti e laamu Commonwealth ngam suɓngooji hooreejo leydi Siyeraa Leyoon 2023. Osinbajo ardii ndee fedde ƴeewndo e kippu nguu ina waɗi annduɓe to bannge politik, to bannge sariya e to bannge jaayɗe. Sekereteer mawɗo oo hollitii weltaare mum e jaɓgol Osinbajo ardaade fedde nde, o hollitii kadi wonde ko o professeur sariya, o jeyaa ko e annduɓe sariyaaji seeɗa ummoriiɓe e leyɗeele Afrik Commonwealth ngam ƴellitde golle ɗee.

Ñalnde 11 sulyee 2023, Osinbajo toɗɗaa ko jaagorgal winnderewal wonande fedde winndereyankoore ngam semmbeeji yimɓe e tagofeere (GEAPP). Gardiiɗo fedde nde Simon Harford hollitii toɗɗagol ngol maa wallit e golle fedde nde ngam ƴellitde semmbeeji laaɓtuɗi e nder leyɗeele jahruɗe yeeso. "Duuɓi keewɗi, mawɗo Professeur Yemi Osinbajo ko ƴamoowo tedduɗo e nder golle laamu e yeeso ƴellitgol politik e huutoraade geɗe ƴellitaare teeŋtuɗe jowitiiɗe e peewnugol ngenndi, waylo-waylo weeyo, baawgol nokkuuji njulaagu e njulaagu, laamu, e njulaagu renndo", Harford wiyi.

Osinbajo kadi sosi NFPO keeriiɗo, Future Perspectives, fawaade e rokkude sukaaɓe ɓee karallaagal kesal, politik e kuutoragol eɓɓaaɗe ngam wallitde darnde mum en e waylude, waawɓe ƴellitde e huutoraade eɓɓooji mum en, kam e golle denndaaɗe goɗɗe ngam waylude jaŋde jooni e yontaaji garooji. Ndee eɓɓaande noon, ko Duɗal Adunawal Jaŋde Toownde to Amerik Latin e Kariibi (IESALC) wallitnoo ɗum.Luural

## SimmonsKuper e yoɓde Ocean Trust
E lewru sulyee 2019, jaaynde wiyeteende The Punch hollitii wonde SimmonsCooper Partners, sosiyatee awokaaji mo Yemi Osinbajo [ref] sosi — mo o wonnoo gollodiiɗo mawɗo haa hitaande 2015 nde o wonti cukko hooreejo leydi — limtaama e limlebbi binndoowo sosiyatee oo ngam winndude Ocean Trust Limited e nder fedde Affair (Affaire) . E nder jaabawol, fedde ndee yaltinii bayyinaango jaayndeeji ina yedda wonde Ocean Trust meeɗii jogaade ɗum ngam waɗde golle binnditagol, sariya, walla kala golle goɗɗe. Nde ɓeydi heen luulndaade meeɗde huutoraade adres limtaaɗo oo e nder deftere tuumaande ndee, nde ɗaɓɓi yaafuya, nde hulɓinii waɗde feere so wonaa tawa kuulal ngal ina woppitee e nder waktuuji 72. Punch jaabtii caggal ɗuum wonde alaa ko anniyaaki bonnude innde SimmonsCooper walla bonnude darnde fedde nde, o wiyi wonde daartol ngol tuugii ko e binndanɗe CAC ɗe yimɓe fof mbaawi heɓde. Haa lewru sulyee 2025, winndannde ndee ina heddii e internet, SimmonsCooper ƴettataa kuule sariya.

Caggal nde bayyinaango ngoo yalti, ko juuti, Goomu toppitiingu bonanndeeji faggudu e kaalis (EFCC) yaltinii bayyinaango ina hollita wonde heɓiino ɗaɓɓaande jowitiinde e Alpha Beta kono teskiima wonde ɗaɓɓoowo oo hollitaaki ko tuumaa e ɗaɓɓaande ndee. Komisoŋ oo ñiŋii ciimtol Punch ngol, sibu ngol yawtii, ngol hollitii wonde wiɗto maggol ina jokki, ngol hollitii wonde jaabawol maggol ngol naatnaaka e winndannde ndee hade mum yaltude.

E lewru feebariyee 2022, Peoples Gazette yaltinii ciimtol ina hollita binndanɗe banke kollitooje wonde SimmonsCooper heɓiino njoɓdi gootol ₦25 miliyoŋ ummoraade e Ocean Trust e lewru abriil 2013.

Winndannde ndee addani yeewtere e nder won e jaayɗe ko fayti e yeddude fedde nde ko adii ɗuum e jokkondire mum e jokkondire kese peeñɗe.SimmonsCooper’s 2019 statement yeddiino wonde ɓe ndokki Ocean Trust sarwisaaji sariya walla binnditagol walla tawtoraama kala ko ina tuuma wonde ko boni e fedde nde, kono ko ɗum haaldaani baabal kugal.

Laabi etikaaji sariyaaji nder sariyaaji kuuɓtidinɗi e kuuɗe leydi Naajeeriya ina ɗaɓɓi e birooji sariyaaji ɗii heɓde njoɓdi tataɓiri e innde kiliyaneeɓe, tawa kiliyaneeɓe ɓee njaɓii, tawa kadi ko njuɓɓudi ndii alaa ko woni e mum so wonaa luural nafooje walla ko aldaa e sariya.

E nder jaabawol mum 2019, fedde ndee teeŋtinii wonde rokkude sosiyetee sarwisaaji karallaagal, firtaani tan ko jokkondirde e golle bonɗe. Kuule leydi Najeriya ngam haɓaade njulaagu kaalis, ko wayi no sariya njulaagu (haɗeede) e sarɗiiji keertiiɗi ngam haɓaade njulaagu kaalis (SCUML), ina ɗaɓɓi e birooji sariyaaji e juɓɓule goɗɗe toɗɗaaɗe ɗe ngonaa kaalis ngam humpitaade njulaagu tuumaangu.Kono noon, hono humpitaade ko yamiraa tan ko jokkondirde e transction walla app entities.E sahaa nde njulaagu nguu wazaa e hitaande 2013, alaa ciimtol renndo ngol sifotoo Ocean Trust wonde ko huunde nde risk mum heewi walla ko huunde nde alaa ko woni e mum. Tuumeede jaayɗe ko faati e kuutoragol maggal e tuumeede njulaagu feeñii e ciimtol renndo caggal ɗaɓɓaande EFCC 2018.

Haa e hitaande 2025, alaa hujja, ñaawoore walla wiɗtooji laawɗuɗi jowitiiɗi e yoɓde ɗee peeñninaama. SimmonsCooper yaltinaani laaɓndal goɗɗal ko fayti e yoɓde gila e bayyinaango 2022.

## Taƴre sariya woote
E nder ciimtol goɗngol ngol Peoples Gazette yaltini, ngol hollitii binndanɗe bankeeji, Osinbajo heɓiino 200 miliyoŋ naira e nder doggol woote gardagol leydi 2015 ummoraade e Guaranty Trust Holding Company N PLC, e nder balɗe tati N100 miliyoŋ, N50 miliyoŋ e N50 miliyoŋ, ko ɗum woni ko ƴaañii e sariya fedde nde kanndidaa e nder woote gardagol leydi. Koolaaɗo kuuɓal fedde Osinbajo SimmonsCooper kadi hokki ceede miliyonji N50 nder yoɓugo ceede ɗiɗi miliyonji N25. Awokaaji goɗɗi jokkondirɗi e Osinbajo ndokki miliyoŋaaji 10 N10 e konte banke kampaañ. Ɗum fof ko e luulndaade sariya woote. Osinbajo hollitaaki ɗeen bonanndeeji e juɓɓule woote walla e polis.

CaalajeYemi Osinbajo jibinaa ko e galle Opeoluwa Osinbajo ñalnde 8 marse 1957, to opitaal Creek, Lagos. Osinbajo ina resndi Dolapo (nee Soyode) Osinbajo, taaniiko Obafemi Awolowo. Gonnooɗo cukko hooreejo leydi e debbo ɗiɗaɓo ina jogii ɓiɓɓe tato, jom suudu gooto, e taaniiko gooto jibinaaɗo e lewru suwee 2020 : ɓiɓɓe rewɓe ɗiɗo, Oluwadamilola e Olukonyinsola (anndiraaɓe e yimɓe fof ko Kiki Osinbajo) caggal ɗuum ɓiyiiko gorko, Mofiyinfoluwa Osinbajo, jom suudu Bakan, Oluluse.

Koɗo Osinbajo gadano mo meeɗaa ittude ko politikyanke Angalteer, hooreejo lannda Konservatiif biyeteeɗo Kemi Badenoch.

## Njeenaaje e terɗe

## Njeenaaje
Yemi Osinbajo, heɓii njeenaaje keewɗe, ina jeyaa heen:

## Njeenaari laamu 1971
Njeenaari Duɗal ngam haaldude e ɗemngal Engele, 1972

Njeenaari Adeoba ngam haaldude e ɗemngal Engele 1972-1975

Njeenaari Elias ngam golle ɓurɗe moƴƴude e daartol (WASC) 1973

Njeenaari duɗal ngam binndol (HSC), 1975

Njeenaari ɓurndi moƴƴude e haalooɓe hakkunde duɗe jaaɓi-haaɗtirde Afriknaajo, 1974

Hooreejo leydi ndi hono Goodluck Jonathan rokki Osinbajo njeenaari mawndi e nder leydi Niiseer ñalnde 28 mee 2015.

E nder njillu ngu o waɗi ñalnde 3 noowammbar 2019 to Daura, Amiir Daura, Faruk Umar, noddi Osinbajo "Cukko hooreejo leydi Naajeeriya ɓurɗo hoolaade" o yetti mo sabu nuunɗal makko e laamu hooreejo leydi Buhari. Ndeen Amiir rokkii mo tiitoonde Danmadami mo Daura, tiitoonde aada ɓurnde toowde e nder emiraaji ɗii.

Vanguard arandeere lesdi Naajeeriya ngam nyaamdu lesdi Naajeeriya diga kawtal nyaamdu Naajeeriya, NSN nder hitaande 2022

## Terɗe
O jeyaa ko e ɗeeɗoo juɓɓule karallaagal :

Fedde awokaaji leydi Najeriya

Fedde Adunaare Awokaaji

Ɓanndu Benchers Naajeeriya

Kawtal jaŋde sariya e nder leydi Najeriya e Awokaajo mawɗo leydi Najeriya

## Saaman
Osinbajo, ina anndaa e ɓoornaade wutte makko ɓaleejo gaadanteejo lolluɗo, e mbaadi ɓuuɓndi no feewi, ndi alaa ɗo haaɗi, kadi kaɓirgal makko ngal wonti ko lollungal, haa hannde mbaydi ndii ina wiyee "kaɓirgal Osinbajo" e juuɗe diisnondirooɓe.

## Golle durngol
Osinbajo woni Pastor mawɗo nder diiwal Lagos 48 (hooreejo diiwal Olive Tree) nder Ekklessiya Kirista'en rimɗinki.

## Eɓɓoore 8 marse
Eɓɓoore nde miijotoo ko no feere ngam mawninde ñalngu nguu Osinbajo jibinaa e fedde wiyeteende ‘Friends of Prof’. Faandaare mayre hollitaama ko "waɗde e ƴellitde golle njulaagu nder leydi Naajeeriya ngam teddinde cukko hooreejo leydi Yemi Osinbajo". Eɓɓoore nde, e hitaande 2020, rokkii limre fuɗɗorde e gollorɗe tokoose dokke ɗe laawol gootol, nde peewni waɗde noon e hitaande 2021. E nde peewni anndinde gollotooɓe cellal wonɓe e yeeso hare COVID-19 tawa ina rokka heen ballal safaara e nder leydi ndii kala.

## Binndanɗe
Bojel ina wallita e defte

Sariya kuuɓtodinɗo, sariya seedeeji e firo taƴre 5(a) e nder binndanɗe teddungal ñaawoowo Elias (1986) (J.A. Omotola, ed) pgs. 165 haa 18;

Won e waylooji e nder sariyaaji Naajeeriya jowitiiɗi e seedeeji e nder sariyaaji e ƴellitaare (1986), (J.A. Omotola e A.A. Adeogun eds.) pgs. 282 haa 311;

Kuule seedaaku nder kiitaaji kiitaaji nder kiitaaji konu lesdi Naajeeriya Faandaare 2 nder binndi dow sariyaaji lesdi Naajeeriya, Vol ... 1, Pgs. 28-42. (J.A. Omotola ƴetti)

Won e miijooji sariyaaji renndo e nder reende nokkuuji. Faandaare e nder "Sariyaaji taariindi e nder leydi Najeriya", (J.A. Omotola winndi) 1990 hello 128-149

Reende rewɓe nder leydi e hakkunde leyɗeele: "Maandeeji dow laawol haa jooni" nder rewɓe e sukaaɓe les sariyaaji leydi Naajeeriya". (Awa U. Kalu & Yemi Osinbajo eds.) 1990. pgs

Won e caɗeele seedeeji fenaande banki e golle bonɗe goɗɗe ɗe kaalis e nder fenaande banki e golle goɗɗe ɗe kaalis e nder leydi Najeriya (Awa Kalu ed.)

Sereeji ƴeewndo FMJL, laabi ngam huutoraade kuule mbayliigu e nder doosgal leydi kesal e nder ƴellitaare sariya e njuɓɓudi (Yemi Osinbajo & Awa Kalu eds.) (1990).

FMJL limngal limngal, sariya e hukuumaaji ngam ittugo njulaagu dorog nder Naajeeriya – Narkotik: Sariyaaji e siyaasaaku nder Naajeeriya (Awa Kalu & Yemi Osinbajo eds.) 1990

Seedeeji sariyaaji aadaaji e nder ñaawirɗe ɗe ngonaa aadaaji, – Faade e ƴellitde sariyaaji aadaaji leydi Naajeeriya, (Osinbajo & Awa Kalu eds.) 1991

Njuɓɓudi ñamaale yaasi: Jannde haala Naajeeriya – Kaalis hakkunde leyɗeele e njuɓɓudi ñamaale yaasi, UNDP/UNCTC, 1991

Ñaawirde e ko nanndi e ñaawirde bonanndeeji faggudu e yuɓɓooji: Ƴeewndorɗe, caɗeele ekn Binndanɗe e teddungal Ñaawirde Bola Ajibola, (Prof. C.O. Okonkwo ed.) 1992

Hakkeeji aadee, ƴellitaare faggudu e geɗe njulaagu e nder hakkeeji aadee e njiimaandi sariya e ƴellitaare e nder Afrik (Paul T. Zeleza et al. eds) 2004

Binndanɗe bayyinaaɗe e jaayɗe sariyaBinndanɗe bayyinaaɗe e jaayɗe sariya

Laabi e Laabi les sariya Naajeeriya Nig. J. Tesko. Umrore. (1984-1987) h. 30-45

Unraveling Seedeeji jommbaajo nder Naajeeriya, Ƴeewndo huwooɓe sariya Vol. 1 Nokku 2 1987 h. 23-28

Mbele Dowlaaji ina mbaawi waɗde sariyaaji e kuule seedeeji ? Ƴeewndo sariyaaji leydi Naajeeriya hannde 1985 pgs. 234-242

Caɗeele seedeeji e nder bayyinaango tiitoonde leydi, Jaaynde sariya keeriiɗo e jeyi leydi Vol. 6 & 7, lewru oktoobar 1986, h. 47-68

Firo kuulal 131(a) sariya seedeeji. Jaaynde sariyaaji keeriɗi e jeyi leydi Vol. 6 e 7 (1986), h. 118-122

Ƴeewndo won e dekereeji jamaanu njuɓɓudi (Taƴre 1, 2, 3), (1989) 2 GRBPL No. 2 (Ƴeewndo Gravitas e sariyaaji njulaagu e jeyi) pgs.60–63, (1989) 2 GRBPL No. 51-55, (1989) 2 GRBPL limre 4 (Ƴeewndo Gravitas sariya njulaagu e jawdi)

Haalaaji jooni nder nanondiral 1 e 2, Otonomi, Ndimaagu Janngirde e Sariyaaji Sosde Jaami'aaji nder Naajeeriya (1990) Jus. Toɓɓere. 1 Nokku 2, h. 53–64, Jaɓde seedeeji ɗi ordinateeruuji peewni. (1990) Juus. Toɓɓere. 1 Nokku 1 p. 9-12

Tuumeede bonanndeeji e nder ñaawirɗe siwil, U.I. Ƴeewndo sariya 1987;

Darnde, golle e njuɓɓudi tawtoraaɓe koolaaɗo e wasiyaaji karallaagal e nder skeemaaji hoolaare yuɓɓo (1991) Jus. Toɓɓere. 1 Nokku 7 p. 71–83, Waylude sariyaaji ñaawoore seedeeji e nder leydi Najeriya (1991) Jus. 2 Nokku 4 Kelle. 71-98

Bankeeji renndinde ngalu e ngalu – (1990) Jus. Toɓɓere. 2 No. 8, Njuɓɓudi ñaawoore sukaaɓe e nder leydi Najeriya.

Ƴeewndo kuule Pekin. (1991) Juu. Toɓɓere. 2 Nokku 6. Kelle. 65-73

Immunité sovereign dans l’arbitrage commerciale internationale – Ko woni e nder leydi Nijeer e golle dowlaaji ummoriiɗi- E nder jaaynde Afriknaare ko faati e sariyaaji hakkunde leyɗeele e nannditgol, 4 RADIC 1992, hello 1-25, Hakkeeji aadee e ƴellitaare faggudu e nder The International Lawyer. 1994, tonngoode. 28, limre 3 h. 727-742

Laabi sariya e nder dowla ɓuuɓɗo: ko Somali 45 ICLQ 1996, h. 910-924.

## Defte bayyinaaɗe/mbaɗtaaɗe
Sariya jaayndeeji Naajeeriya, bayyinooɓe GRAVITAS 1991

Caɗeele e kuuje dow sariyaaji lesdi Naajeeriya, Macmillan, 1996

Naatgol duunde Afrik e nder sariya" (Bayyinoowo Edward Foakes, 1989, tonngoode 7, yeewtere ƴeewndo sariyaaji ministeer ñaawoore fedde ndee)

Haa dow njuɓɓudi ñaawoore ɓurndi moƴƴude e nder leydi Najeriya" (Edward Foakes, 1989)

Series ƴeewndo FMJL, "Rewɓe e sukaaɓe les sariya leydi Naajeeriya".

FMJL limngal limngal, hawtuki e wayluki sariyaaji e kuuɗe Naajeeriya – (Malthouse Press), 1990

Ƴellitaare sariya e njuɓɓudi (Jaaynde Malthouse), 1990

Narkotik: Sariya e politik nder Naajeeriya, FMJL limngal limngal 1990

Yi’annde dow hakkeeji aadee nder Naajeeriya FMJL limngal limngal 1991

Yi’annde dow fenaande nder Naajeeriya, FMJL limngal limngal 1992

Demokaraasi e sariya, yeewtere FMJL, 1991

Kaartal ciimtol ɓiɓɓe leydi e laamuuji nokkuuji (e Omayeli Omatsola 1998)

Hakkeeji faggudu, renndo e pinal – Ajenda janngingol wonande leydi Nijeer (e Bankole Olubamise e Yinka Balogun, 1998) nokku wiɗto sariya e ƴellitaare ngalu

Kuule limtaaɗe e ñaawirɗe mawɗe leydi Najeriya (e Ade Ipaye) Leksis-Neksis Butterworths 2004

Ƴeewndo : Kaɓirgal ɓurngal semmbe e awokaa (e Fola-Arthur Worrey) Leksis-Neksis Butterworths 2006

## Ƴeew kadi
Doggol mawɓe awokaaji leydi Naajeeriya

Cukko hooreejo leydi Naajeeriya

## Doggol yimɓe Naajeeriya

## Tuugnorgal