Nicolas Grunitzky

**Nikolaas Grunitzki** (wonnde farayse: [nikɔla gʁynitski] ; 5 abriil 1913 – 27 suwee 1969) woni hooreejo leydi Togo ɗiɗaɓo, tataɓo kadi hooreejo leydi mum. O wonii hooreejo leydi tuggi 1963 haa 1967. Grunitzky wonnoo ko gardiiɗo jaagorɗe leydi Togo tuggi 1956 haa 1958 e les njiimaandi loi cadre koloñaal Farayse, ndi sosi laamu "ngenndi" keeriiɗo e nder jawdi mum en koloñaal. O suɓaama gardiiɗo jaagorɗe leydi Togo —haa jooni ko e les njiimaandi Farayse— e hitaande 1956. Caggal kuudetaa mo 1963 waɗi, mo o wari ƴaañorgal politik ngenndiyankeewal, hono Sylvanus Olympio, Grunitzky suɓaama e goomu konu ardiiɓe kuudetaa ngam wonde hooreejo leydi Togo ɗiɗaɓo .[1]

## Nguurndam
O jibinaa ko Atakpamé e hitaande 1913, baaba makko ko Almaañnaajo, yumma makko ko Togo (laamɗo Yoruba).[2][3] O janngii to duɗal jaaɓi haaɗtirde ESTP to Pari, o woniino njuɓɓudi laamu hade makko yaltude ngam sosde sosiyatee makko. Ko kanko wonnoo binndoowo mawɗo lannda ɓamtaare Togo, o suɓaama e nder Asaambele wakilaagu Togo e hitaande 1951. Grunitzky kadi golliima e Asaambele ngenndi Farayse tuggi 1951 haa 1958, o dañii wooteeji e hitaande 1951 e 1956. Ballal be France he, Gardiiɗo jaagorɗe leydi Togo ñalnde 12 suwee 1956. PTP e sehil mum to bannge worgo, hono Dental Hooreeɓe e Leƴƴi Fuɗnaange, njaltii e wooteeji baɗanooɗi ñalnde 16 mee 1958, tawi ko Goomu ngootaagu Togo (CUT) mo Sylvanus Olympio waɗi. e sehilaaɓe maɓɓe ngenndiyaŋkooɓe Juvento, e Grunitzky caggal ɗuum njalti eggiyankaagal.

Laamu CUT/JUVENTO bayyini jeytaare Togo ñalnde 27 saawiyee 1960, Olympio (mawɗo luulndiiɓe politik Grunitzky e miñi mum) toɗɗaa hooreejo leydi Togo jeytaare gadano. Caggal kuudetaa baɗnooɗo e hitaande 1963, baɗnooɗo warngo hooreejo leydi Olympio, Grunitzky toɗɗaa hooreejo leydi e juuɗe « Goomu murto » e gardagol Emmanuel Bodjollé. Ko ɗum woni kuudetaa militeer gadano e nder Hirnaange Afrik caggal jeytaare, yuɓɓini ɗum ko fedde soldateeɓe e gardagol Serjant Étienne Gnassingbé Eyadema. Grunitzky etinooma renndinde leydi ndii e naatnude lanndaaji politik keewɗi e laamu mum. Oon noon, o woppitaa ko e kuudetaa militeer mo ƴiiƴam alaa, mo jooni-Lt. Kol Étien Gnassingbé Eyadema, o riiwaa Pari.

O gaañii e aksidaa oto to Kodduwaar, o maayi ko e caɗeele to opitaal to Pari e hitaande 1969.

## Tuugnorgal

# *Pakston, John (1985). "Togoo". E nder Paxton, John (moƴƴinoowo). Deftere hitaande 1985-1986. Palgrave Makmilan leydi Angalteer. 1177 haa 1180. Doi:10.1057/9780230271142. .*
# *Kondi Charles Madjome Agba (2002). Komandaajo Cercle à Bassar (e ɗemngal Farayse). Editions Haho (Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Michigan). p. 56. .*
# *Emanuel Kwaku Akyeampong; Henri Luwis Gates, jom suudu; Niven (2012). Saggitorde nguurndam Afrik, defte 1-6. OUP Amerik. .*
# *Nicolas GRUNITZKY (1913-1969) Base de données des députés depuis depuis 1789*
# *Bridget Kasuka. Ardiiɓe Afrik mawɓe Gila nde ɓe keɓi jeytaare. Bankole Kamara Taylor (2012) *
# *Frederik Joël Aivo. Hooreejo laamu Afrik ɓaleejo Farayse : genesis, mutation et avenir de la fonction. L'Harmattan (2007) *
# *GAYIBOR Nikuuye. Daartol leydi Togola. Iwdi mum ko e hitaande 1960 (Tome 4 : Jaɓde yamiroore koloñaal). Ɓoornugol KARTHALA (2011) 9782811133429*