Fabian Osuji

**Fabian Ngozichukwu Chinedum Osuji** (20 Yarkomaa 1942 – 28 Feebariyee 2024) ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, o laati jaagorɗo jangirde lesdi Naajeeriya diga lewru Siilo 2003 haa lewru Mars 2005.

## Golle jaŋde
Osuji janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Holy Ghost, Owerri, to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu Umuahia, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya to Nsukka, e to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan. O waɗi wiɗtooji makko caggal doktoraa to duɗal jaaɓi haaɗtirde Imperial to Londres. O woniino jannginoowo, jannginoowo mawɗo e porfeseer gardiiɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan (1973–1981), o wonti tergal e senaa duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal. O woniino kadi ganndo njillu to Fedde Adunaare toppitiinde ko fayti e Enerji Atomik e Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Nguura e Ndema.

Osuji waɗii dekanuuji keewɗi, ina heen dekanuuji keewɗi, ina jeyaa heen dekanuuji duɗal jaaɓi haaɗtirde ganndal, depiteeji duɗal jaaɓi haaɗtirde jaŋde leslesre, cukko cukko hooreejo e tergal e Diisnondiral Goomu Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Imo State. O woniino kadi jannginoowo njillu to duɗe jaaɓi haaɗtirde keewɗe e nder leydi Najeriya e caggal mum. Osuji tawtoraama e ƴellitgol jaŋde duɗe jaaɓi haaɗtirde e nder leydi Najeriya rewrude e ƴellitgol politik, wiɗtooji e binndanɗe. Omo jogii ko ina ɓura 35 binndanɗe e defte bayyinaaɗe. Osuji ko jannginoowo ganndal nguurndam to duɗal jaaɓi haaɗtirde St. John, to New York tuggi 1997 haa 1999.

## Caggal golle
Osuji woppi golle mum to duɗal jaaɓi haaɗtirde Imo State e hitaande 1990 ngam jokkude golle mum e politik. E hitaande 1991, o dariima e kanndidaa guwerneer diiwaan Imo e nder lannda Social Democratic (SDP) e nafoore mawnde nde meeɗaa yiyeede. Osuji ina yiɗi no feewi heɓde woote guwerneer ko adii senaateer Evan Enwerem mo maayɗo e nder batu ngenndi Republicain en. Ammaa, nde balɗe seɗɗa ɓaawo suɓol ngol, laamu lesdi Naajeeriya, les ardungal Seneraal Ibrahim Babangida, wurtini Osuji bee hooreejo lesdi Naajeeriya, Atiku Abubakar, e woɓɓe ardiiɓe ardiiɓe lesdi Naajeeriya nder jihaaji ɗuuɗɗi. Osuji ɓaawo man laati Komisinaajo lesdi Imo ngam kumpital e ɓamtaare rento (1994–1996), nden boo o woni hooreejo hukuumawa ngan hooreejo kawtal hukuumaaji jaami’aare lesdi Naajeeriya, Nsukka (2000–2003).

Osuji toɗɗaama jaagorgal jaŋde e lewru sulyee 2003. O woppitaama e juuɗe hooreejo leydi Olusegun Obasanjo e lewru marse 2005 caggal nde o ñaawi mo e juuɗe Komiseer toppitiiɗo ko feewti e faggudu e kaalis (EFCC) sabu o tuumaama o rokki N55 miliyoŋ (400 000 dolaar) e bidsee leydi ndii. Obasanjo hollitii ittugol makko e nder rajo ngenndiijo, ina hollita aybe makko. Ñaawoore ndee yettinaama to Komiseer toppitiiɗo ko fayti e njulaagu (ICPC) ngam ñaaweede. E lewru abriil 2005, Osuji naamnaama e juuɗe ICPC, kam e gonnooɗo hooreejo Senaa biyeteeɗo Adolfus Wabara e senaateeruuji Abdulazeez Ibraahiima, Emanuel Okpede, Badamasi Maccido e Chris Adighije. E lewru mee 2005 Osuji arii e ñaawirde toownde Abuja wondude e Wabara e depiteeji joy.

Caggal hareeji sariya juutɗi, ñalnde 1 suwee 2010, Ñaawirde Kuuge Winndereere jooɗnde to Abuja hollitii wonde ñaawirdu nduu waawaano tabitinde ñaawoore prima facie (prima facie) feewde e Osuji, sibu golle laamu nguu ko « hersiniiɗe, barbareeje, ɗe ngonaa siwil » caggal ɗuum, ɗe ndartinii denndaangal tuume ɗe Osuji tuumanoo.

## Nguurndam e maayde neɗɗo
Osuji ina joginoo tiitooɗe aadaaji keewɗe, ɓurɗe teeŋtude heen ko Dike Eji-Eje Mba mo leñol Mbaise. O resi ko Philomena Osuji, ɓe ndañi ɓiɓɓe rewɓe ɗiɗo, ɓiɓɓe worɓe tato e taaniraaɓe jeegom.

Osuji maayi ko ñalnde 28 feebariyee 2024, tawi ina yahra e duuɓi 82.

## Tuugnorgal