Oladapo Afolabi

Professeur **Oladapo Afolabi** CFR, (jibinaa ko 3 lewru Oktoobar 1953) ko jannginoowo gonnooɗo, mo hooreejo leydi ndii, hono Goodluck Jonathan, huniima wonde hooreejo gollordu fedde nde, ñalnde 18 noowammbar 2010. E nder ndee ɗoo darnde, ko kanko woni hooreejo gollordu laamu leydi Najeriya. [1]

Ko kanko woni hooreejo duɗal jaaɓi haaɗtirde Edwin Clark, to diiwaan Delta, o toɗɗaama e laamu Bola Ahmed Tinubu ngam wonde hooreejo duɗal jaaɓi haaɗtirde Obafemi Awolowo

## Jibineede e golle jaŋde
Afolabi jibinaa ko ñalnde 3 oktoobar 1953 to Ibadan, to diiwaan Oyo. Ko kanko woni ɓiy laamɗo debbo biyeteeɗo Asimawu Gbemisola Aweni Adeyemi e taaniiko Akinrun mo Ikirun, Oba Lawani Adeyemi, Oyeloja II. O janngi duɗal Igbo-Elerin, Ibadan, Duɗal Mayflower, Ikenne, Duɗal Ibadan, Ibadan ngam jaŋde makko hakkundeere.[1] O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Ife, hannde duɗal jaaɓi haaɗtirde Obafemi Awolowo, Ile-Ife (1972–1975), o heɓi BSc e ganndal nguurndam.[2] Caggal nde o heɓi dipolom makko, o golliima e ballondiral e duɗal jaaɓi haaɗtirde nde o janngata MSc makko e biochemistry, o heɓi ɗum e hitaande 1978, caggal ɗuum o heɓi PhD e appliqué chemistry e hitaande 1981.[3]

Afolabi heɓi njeenaari to duɗal jaaɓi haaɗtirde Howard ngam wonde fedde toppitiinde semmbe atomik hakkunde leyɗeele e hitaande 1983. O jannginii to duɗal jaaɓi haaɗtirde Obafemi Awolowo, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Zimbabwe e to duɗal jaaɓi haaɗtirde karallaagal Ladoke Akintola, to Ogbomosho. Afolabi ko keɓtinaaɗo e kemikal (chimie) ñamri e nder weeyo, o waɗii binndanɗe keewɗe e fannuuji jowitiiɗi heen. O waɗii darnde mawnde e yuɓɓinde batu Ekolooji gadano e hitaande 1988, ngu addani mo sosde Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe.[3]

## Golloowo laamu
Afolabi naati e fedde toppitiinde ko fayti e taariindi e lewru suwee 1991.[4] O fuɗɗii ko e njuɓɓudi ndii ko gardiiɗo, o ummii o wonti gardiiɗo gollordu.[3] O naati e Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe nde sosaa e hitaande 1995.[4] Afolabi ardii goomu cifotoongu njuɓɓudi adanndi ministeer oo, caggal ɗuum o toɗɗaa gardiiɗo, caggal ɗuum gardiiɗo departemaa toppitiiɗo ko fayti e pollugol e cellal nokkuuji. To ministeer taariindi o ardii nokkuure nde 15 wuro, o ardii wiztooji keewzi ko fayti e njuvvudi vurndi moxxude e ustude pollugol.[3]

E lewru oktoobar 2006, hooreejo leydi ndii, hono Olusegun Obasanjo, Afolabi toɗɗaa yo won gardiiɗo duumiɗo e nder golle laamu fedde ndee. E lewru suwee 2007, o woni koolaaɗo kuuɓal ministeer golle. E noowammbar 2007, o ummii to ministeer ndema e ndiyam fedde nde, ko adii ɗuum ko ministeeruuji ɗiɗi ceertuɗi. E lewru feebariyee 2009, Afolabi halfinaa Sekretariat kabine, e nder ɗuum o naatini desorɗe binndanɗe e mbaadi elektoronik. E lewru ut 2009, o waɗtaa kadi e golle binndoowo duumiɗo to ministeer jaŋde, ɗo o walli ngam joofnude seppo lebbi tati.[3]

## Hooreejo sarwiis
Afolabi huniima wonde hooreejo gollordu ñalnde 18 noowammbar 2010.[1] O lomtii Steve Oronsaye, mo o woppi golle ñalnde 16 noowammbar 2010 caggal nde o yettii duuɓi 60 ɗi sariya yamiri.[4]

## Bibliografi feccere
BCO Okoye; O.A.Afolabi (1991). "Njamndi teddundi e nder ɓuuɓri Lagos". Jaaynde winndereere ko faati e taariindi. 1 (37): 35-41.

O. A. Afolabi; B. A. Oshuntogun (1985). "Ƴeewndo adanngo ñamri e kemikal aawdiiji ɓuuɓɗi ummoraade e Mucuna solanei: ɓuuɓri nguura ndi huutoraaka no feewi". Jaaynde ganndal ndema e nguura. 33: 122-124. Doi:10.1021/jf00061a035.

Folahan O. Ayorinde; James Kiliton mawɗo; Oladapo A. Afolabi; Robeer L. Shepard. (1988). "Transesterifikaasiyoŋ jaawɗo e feere spektorometrik masse ngam yuurnitaade nebam aawdi". Jaaynde Ameriknaajo.

O. A. Afolabi; E. A. Adesulu (1983). "Hidrokarbonuuji aromatik polinukleer e nder won e liɗɗi ndiyam laaɓɗam resndaaɗi e nder leydi Najeriya". Jaaynde ganndal ndema e nguura. 37 (5): 1083-1090. Doi:10.1021/jf00119a040. .

OMOSOLA A.; ARAWOMO; OLUSEGUN L. OKE (1984). "Waylooji kaliteeji liɗɗi ndiyam laaɓɗam ɗi Naajeeriya mbaɗata e aadaaji". Jaaynde winndereyankoore ganndal e karallaagal nguura.

O. Ayorinnde; Mikael O. Ologundeb; Erik Y. Nanaa; Biraaya N. Bernarda; Oladapo A. Afolaabi; Olusegun L. Okeb; Robeer L. Sheparda (1989). "Anndinde mbaydiiji asid laktik e nder sifaaji Amaranthus". Jaaynde Ameriknaajo.

Oladapo A. Afolabi; M. 0. Ologunde; Winston A. Anderson; e woɗɓe. (1991). "Kuutoragol lipaas (poɗɗe aseton) ummoraade e Vernonia galamensis e nder ƴeewndo asid laktik nebam aawdi". Jaaynde karallaagal kemikal Bioteknoloji. 51: 4146.

Oladapo A. Afolabi; Mobolaaji E. Alukob; Gino C. Wangc; Winston A. Anderson; Folahan O. Ayorinded (1989). "Sintesis elastomer tiiɗɗo ummoraade e nebam aawdi vernonia galamensis". Jaaynde Ameriknaajo.

O. A. Afolabi; O. L. Oke (1984). "Ƴeewndo kalite bolokaaji fillet laminaaɗi ummoraade e daneeji daneeji (Micromesistius poutassou)". Kimiiya nguura. 13 (4): 277-284. Doi:10.1016/0308-8146(84)90091-8.

Omololu 0. Fapojuwo; Oladapo A. Afolabi; 1986. Kelechi E. Iheanacho e Yuusuf A. Maga. "Nafoore lipiduuji e nder ɓiɗɓe leɗɗe Afrik."

(Parkia filicoidea Welw.) e waylooji baɗeteeɗi e nder golle e desorɗe". Jaaynde kemikal ndema e nguura. 34 (2): 246-248.

## Tuugnorgal

# "Yimɓe Ikirun ina njaɓɓoo porfeseer Afolabi". Posto Osun. 7 lewru Yarkomaa 2011. Ƴeewtaa ko 1 lewru Juko 2011.
# "Porfeer Oladapo Afolabi, gardiiɗo CFR". Assiranse gollorɗe e kuuɓtodinɗe Plc. 7 Noowammbar 2019. Ƴeewtaa ko 3 Suwee 2023.
# Wale ojo-lanre (28 noowammbar 2010). "Porfesoor Oladapo Afolabi: Jaŋde teeŋtunde e nder golle". Jaaynde Naajeeriya. Ƴeewtaama ñalnde 1 lewru Juko 2011.
# Daniyel Idonor; Emma Ovuakporie (16 noowammbar 2010). "Jonathan toɗɗiima Afolabi hooreejo gollordu nde Oronsaye woppi golle". Vangarde (Niiseer). Mooftaa ko e asli mum ñalnde 5 lewru Yarkomaa 2013. Ƴeewtaa ko ñalnde 1 lewru Suwee 2011.