Donka Hospital

Opitaal Donka ko opitaal laamu to Conakry, leydi Gine.  Ina jogii kaɓirɗe ɗe ŋakkaani ngam ƴellitde ɗaɓɓaande, tee Ginnaaɓe heewɓe mbaawaa yoɓde sarwisaaji mayre.  Ko ɓuri laawol gootol e ɗii duuɓi cakkitiiɗi, opitaal oo ina foti haɓaade mboros o, tawi ko ñawɓe heewɓe gaañiiɓe e jiiɓru siwil.

## Mahdi
Donka ko opitaal janngirde duɗal jaaɓi haaɗtirde, gooto e ɗiɗi e nder Conakry, goɗɗo oo ko opitaal Ignace Deen.[1]  Nde woni ko to fuɗnaange-rewo juulirde mawnde Conakry e sara laawol mawngol ummoraade e Camp Boiro mo innde mum bonnde.[2]  Ko ɗum woni opitaal laamu ɓurɗo mawnude e nder leydi ndii, mahaaɗo e hitaande 1959 ko adii jeytaare leydi ndii.[3]  Dental Sowiyet walli e mahngo maggal.[4]

Kosam ɗam ina safree e nder laylayti renndo (autonomes) ɗi Banke Adunanke rokkata kaalis.[5]  Opitaal oo ina heɓa ko ɓuri heewde e kuuraa, kono ŋakkeende kuuraa ina heewi e hitaande 2006 nde coggu petroŋ ɓeydii.  Opitaal oo alaa kaalis ngam yoɓde petroŋ ngam ƴellitde lowre ndee.[6]

Departemaa Ortopedi sosaa ko e lewru feebariyee 1982. E oon sahaa, caɗeele teeŋtuɗe ɗe o huutortoo ko ñawɓe poliyomielitis ɓe njejjittaake.[7]  E hitaande 2004, Fedde Cellal Afrik Hirnaange (OMS), gollondirde e laamu Gine, fuɗɗii rokkude jaŋde duuɓi ɗiɗi e nder safaara gite wonande safrooɓe toppitiiɓe safaara kuuɓtodinɗo, tawa ina waɗi heen jaŋde tiiɗnde to bannge miijo e golle.  Koɗkiiji ɗii ina ŋakki.  CBM, Sightsavers e WAHO peewnitii mahngo nokku keso e nder galle safrirde jannginoowo, udditaa ñalnde 9 abriil 2010.[1]

## Hurgol
￼Doktoreeɓe sukaaɓe to opitaal Donka ina ƴeewtoo ñawu nguu e nder ñawu nguu e hitaande 2009.

Wiɗto waɗaango e hitaande 1989 hollitii wonde maayde yumma e nder safrirde ndee ko 12,47 e nder 1 000, ko limoore toownde no feewi.  Sabaabuuji ɗii ko ŋakkeende cellal adannde walla sarwisaaji jibinannde periferik, ŋakkeende heblo infirmiyee en e jibinannde e ŋakkeende jaŋde cellal huuɓtodinnde e nder renndo.[8]  E lewru marse 2011, suudu safrirdu mawndu sukaaɓe ɓe keɓaani duuɓi 18 e nder nokku jibinannde ina waɗi inkubatoruuji nay, kono ko gooto tan gollotoo.  Ngol joginoo ko ɓiɗɓe joy.  Catal ngal alaa kaɓirɗe ngam jaɓɓaade ɗaɓɓaande ndee.  Fotde 80% e sukaaɓe ɓe ndañaani duuɓi ina maaya e nder balɗe seeɗa.[9]

Opitaal Donka Institut Nutrition et Santé des Enfants ko opitaal gooto tan woni opitaal sukaaɓe e nder leydi Konaakiri.  Hakkunde lewru Yarkomaa e darorɗe lewru Seeɗto 2006, 623 sukaaɓe ɓe ngalaa nguura njaɓaama, ɗum noon ko ɓeydagol mawngol e duuɓi ɓennuɗi ɗii.  "Warduuji niɓɓi, ɗi ngalaa henndu" ina keewi, won sukaaɓe ina ɗaanii ɗiɗo e leeso.[10]

Departemaa diiyalis opitaal o ina jogii masiŋaaji diiyalis joy, ina waawi safrude ñawɗo 21 tan.  Won nokkuuji diisnondiral keertiiɗi, kono ko ɓuri heewde e ñawɓe ɓee mbaawaa yoɓde 100 dolaar njoɓdi safaara oo.[11]  Ospitaal Donka ina rokka janngirɗe ngam yeeyde yimɓe heewɓe, jokkondirde e yeeyde geɗe ngam haɓaade VIH/SIDA, tawa ko Banke Adunaajo e geɗe goɗɗe ndokki ɗum en kaalis.[12]

## Ñawɗo ina yoɓa
Ospitaal oo mahii ñamaale e nder duuɓi, tee waawaa waawnude laamu nguu walla juɓɓule ballondiral ngam wallitde yoɓde.  Ko ɗum waɗi nde doolni politik yoɓde no fotiri, nde waɗata safaara e dorog e juuɗe miskineeɓe heewɓe.[3]  Ñawɓe kesi ina poti ƴeewteede ko adii fof ngam anndude so tawii ina njogii ñawuuji bonɗi, ko wayi no tuberkuloos, SIDA, kolera, malaria e kanseer.[13]  Coodgu ñawu nguu ina famɗi fotde dolaar Amerik gooto.[14]

Nde tawnoo Gine heewɓe ngalaa kaalis ngam yoɓde ƴeewndo ƴiiƴam, ɓe mbaawaa heɓde safaara to opitaal.[13]  Gardiiɗo opitaal oo, hono Dr Taibou Barry, jaɓii caɗeele ɗee e hitaande 2003, o wiyi : "Iwdiiji ɗii ko miskineeɓe, so ɓe ngarii e opitaal, ko maa ɓe njoɓa kala ko ina wona, tee ina gasa tawa ko kaalis ɓe njogii fof, ko ɗum waɗi ɓe poti ko suɓaade ñaamde walla arde e opitaal".[14]

Ciimtol 2008 ummoraade e IRIN siftinii haala Aboubacar Traoré, nawnooɗo ɓiyiiko debbo jahroowo e duuɓi ɗiɗi to safrirde ngam safrude ɗum ko yaawi.  Hay so tawii njoɓdi yeewtere ndee ko 5 dolaar, hono no hollirtee e maande e dow mahol ngol nii, doktoor oo ɗaɓɓi ko ɓuri ɗum.  Doktoor goɗɗo to opitaal o wiyi o haawnaaki.  O wiyi "mi yiyii gollodiiɓe ɗoo ina cemmbina ñawɓe wonde ko kamɓe tan mbaawi safrude ɗum en, so ñawɗo oo heɓii hoolaare e oon doktoor, o ñamlata ñawɗo oo".[15]

hitaande 2007, seppooji e seppooji noddaama sabu ɓeydagol cogguuli geɗe nguura e ŋakkeende nguura, yantude e njulaagu nguu e jiiɓru politik.  E nder fitinaaji baɗnooɗi caggal ɗuum, fotde 180 neɗɗo maayi heen, ko ina tolnoo e 1 000 neɗɗo ngañiima heen.[16]  Goomu winndereewu Croix-Rouge (ICRC) rokkii otooji jeegom ngam nawde gaañiiɓe to opitaal Donka ñalnde 22 lewru bowte hitaande 2007. 119 ñawɗo njaɓaama, ko ɓuri heewde e mum en ko gaañiiɓe e balɗe.  ICRC rokkii safrirde ndee kaɓirgal ngam safrude fotde 150 neɗɗo gonɗo e mboros o.[17]  Ospitaal Donka ina toppitii ko famɗi fof 800 gaañiiɗo, tawi ina wallita ɗum Médecins Sans Frontières.[16]  E wiyde Djoulde Barry, gardiiɗo safrirde ndee, 33 maayɗo mbinnditaama toon.[18]

Ñalnde 28 suwee 2009 seppo luulndiingo laamu militeer en e nder dingiral wuro ngoo, konu kisal ndartini ɗum e dow doole, tawi ko teemedde ujunnaaje maayɓe e teemedde gaañiiɓe.[19]  Rewɓe kollitii wonde soldateeɓe ɓee njani e maɓɓe e yeeso yimɓe e nder dingiral hee.  Kaayitaaji safaara ummoriiɗi e opitaal Donka kollitii wonde ko famɗi fof 32 e nder rewɓe seppooɓe ɓee mbaraama.[20]  Ko ɓuri 220 gollotooɓe e ballal gadanal ummoriiɓe e fedde wiyeteende Croix-Rouge de Guinée ndokkii ballal safaara ɓuuɓngal ko ina tolnoo e 350 neɗɗo gaañiiɓe, ɓe ƴetti ñawɓe ɓurɓe teeŋtude ɓee, ɓe nawti ɗum en e opitaaluuji, ko ɓuri heewde e maɓɓe ko e opitaal ngenndiwal Donka.[21]  Gaañiiɓe ɓee pacciri suudu safrirdu nduu.  Militeer en ummoriiɓe to Garde hooreejo leydi e fedde haɓantoonde dorog e bonanndeeji yuɓɓinaaɗi kollitii hedde waktu 15ɓo kikiiɗe ñalnde heen.  Ɓe mberli balɗe maɓɓe e weeyo, ɓe mbonni leɗɗe, ɓe ngulli gaañiiɓe ɓee yo njaltu safrirde.  Ɓe kaɗi goɗɗo naatde e galle hee.  Binndital yimɓe safrooɓe ɓee majjii caggal ɗuum.[19]

Caggal fitinaaji 28 suwee, CICR rokkii opitaaluuji Konakri geɗe cafrirɗe e seppooji potɗi huutoreede, ina heen kaɓirɗe ngam safrude ñawanɗe, masiŋaaji, gannde e ɓuuɓri saline, rokki kadi saakuuji ɓalli.  ICRC e Fedde Croix-Rouge de Guinée etinooma renndinde terɗe galleeji, haa teeŋti e sukaaɓe, seernaaɓe e fitinaaji ɗii.[21]  ONG Terre des hommes ina rokka ñawɓe e nder opitaal hee ñaamdu, tawi ko ministeer cellal e dokke keertiiɗe ina mballita e rokkude ñaamdu.[22]  Ko adii nde fitinaaji ɗii mbaɗata, ICRC wallitii opitaal Donka ngam ƴeewtaade peeje mum cakkitiiɗe ngam haɓaade ñawɓe heewɓe wonduɓe e rafiiji balɗe.[21]

Fitinaaji goɗɗi mbaɗi ko adii woote gardagol leydi e lewru oktoobar 2010.  Waɗooɓe kanndidaa Cellou Dalein Diallo mo Dental Dowlaaji Dentuɗi Gine, mberlii kaaƴe e polis, ɓe njaabtii e balɗe.  Yimɓe ɗiɗo mbaraama heen, ko famɗi fof 29 ngañiima heen, ɓe safraama e nder safrirdeeji (cliniques) keertiiɗi walla e opitaal Donka.  Ina jeyaa e warɓe ɓee "13 sukaaɓe e sukaaɓe rewɓe tato".[23]  Fitinaaji ina njokki caggal wooteeji ɗi luulndii.  Ñalnde 16 noowammbar 2010, opitaal Donka hollitii safrude 30 gaañiiɓe, ko ɓuri heewde heen ko balɗe toowɗe, wonaa balɗe gonɗe e balɗe.[24]

Hakkillaaji hirnaange

Sarɗiiji mettuɗi e nder safrirde ndee ko huunde nde gardiiɗo belsiknaajo biyeteeɗo Thierry Michel winndi e hitaande 1996.[25]  Ñalnde 27 lewru bowte hitaande 2009, fedde Marines ummoriinde e Ammbasadeer Amerik rokki kala sukaaɓe ɓee pijirlooji to opitaal sukaaɓe.[26]  Fiyoowo filmo biyeteeɗo Mia Farrow, gardinooɗo ammbasadeer UNICEF, yilliima opitaal oo e lewru mee 2010. O yiyi cukalel tato jibinaaɗo e nder incubateur gooto e nder suudu jibinannde.  O hawri e yummiraaɓe sukaaɓe ŋakkiraaɓe nguura no feewi, o yiyi sukaaɓe ina kaɓa e ñawu nguu e ñawuuji goɗɗi baawɗi haɗde cukaagu.  O wiyi "ina metti yiyde cukalel ina maaya e ñawu ngu waawataa haɗeede haa laaɓa cer. Ɗum ko batte ŋakkeende cellal leydi Gine".[27]