Michael Adekunle Ajasin

**Michael Adekunle Ajasin** (HeɗtoN; 28 Noowammbar 1908 – 3 Oktoobar 1997) ko siyaasaajo Naajeeriya, o laatiima guwerneer diiwaan Ondo gila 1979 haa 1983 e dow laylaytol lannda ngootaagu leydi Naajeeriya (UPN) e nder laamu Naajeeriya ɗiɗaɓu.[1]

## Ɓawo
Michael Adekunle Ajasin jibinaa ko to Owo, to diiwaan Ondo ñalnde 28 noowammbar 1908. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde St. O golliima e jannginoowo ko juuti, caggal ɗuum o naati to duɗal jaaɓi haaɗtirde Fourah Bay, to Siyera Leyoon e hitaande 1943, o heɓi dipolom makko e ɗemngal Engele, daartol hannde e faggudu e lewru suwee 1946. Caggal ɗuum, o yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde to duɗal jaaɓi haaɗtirde London ɗo o heɓi dipolomaaji makko to bannge jaŋde e lewru suwee 1947.[2]

Ñalnde 12 suwee 1947, Ajasin toɗɗaa hooreejo duɗal jaaɓi haaɗtirde Imade, to Owo, ɗo o fuɗɗii eɓɓaande ƴellitaare gollotooɓe tiiɗnde, ina jeyaa heen neldude jannginooɓe to duɗal jaaɓi haaɗtirde, Ibadan ngam ɓeydaade heblo. E hitaande 1951 o winndi ɓataake potɗo wontude politik jaŋde lannda Action Group, o wiyi jaŋde nde alaa ko yoɓi e kala toɓɓe. O jeyaa ko e sosɓe lannda kaa, tawi politik mum goɗɗo ina jeyaa heen jeytaare mum ɗoon e ɗoon e Angalteer, toppitagol cellal winndere ndee, e momtude ŋakkeende rewrude e politik faggudu moƴƴo. E lewru Duujal hitaande 1962, o yalti duɗal jaaɓi haaɗtirde Imade ngam wontude sosɗo, joom e gardo gadano duɗal jaaɓi haaɗtirde Owo tuggi lewru Yarkomaa 1963 haa lewru Ut, 1975, nde o woppi golle.[2]

O resi Babafunke Tenabe, jannginoowo, ñalnde 12 lewru bowte hitaande 1939. Ɓe ndañi ɓiɓɓe nayo, ɗiɗo worɓe e ɗiɗo rewɓe. Ɓiɗɗo debbo gooto, Mrs Olajumoke Anifowoshe, wonti awokaa mawɗo e komisinaajo ngam ñaawoore e nder diiwaan Ondo.[3]

## Golle politik
Ajasin ina jeyaa e politik Naajeeriya ko adii nde leydi ndi heɓata ndimaagu mum. E kitaale 1950, o woni cukko hooreejo ngenndiijo fedde gollorde, o wonti diisneteeɗo cuɓaaɗo, caggal ɗuum hooreejo diisnondiral diiwaan Owo tawi ko Owo, Idashen, Emure Ile, Ipele, Arimogija, Ute, Elerenla, Okeluse e a gure seeɗa goɗɗe. O suɓaama kadi e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos.[4] O woniino depitee fedde nde tuggi 1954 haa 1966 hade militeer en heɓtude laamu. E hitaande 1976, o woni hooreejo laamu nokkuure Owo, o naati nder lannda ngootaagu leydi Naajeeriya nde laamu militeer fuɗɗi laamu demokaraasi kesu. Ajasin suɓaama guwerneer diiwaan Ondo e hitaande 1979, tawi ko Akin Omoboriowo wonnoo gardiiɗo makko. Omoboriowo caggal mum yani e makko, o wayli e lannda ngenndiijo leydi Nijeer (NPN), ɗo o fotnoo haɓde e Ajasin e wooteeji 1983, o anndinaama kadi ko o jaaliiɗo. Caggal mum njeñtudi ndii woppitaama, Ajasin huniima e manndaa ɗiɗaɓo.[5] Ajasin jooɗiima laamu haa kuudetaa militeer 31 lewru Duujal hitaande 1983 addunoo Seneraal Muhammadu Buhari e laamu.

Ko o guwerneer, Ajasin siifondiri e sariya sosde duɗal jaaɓi haaɗtirde diiwaan Ondo e hitaande 1982 to Ado-Ekiti, woni e nder diiwaan Ekiti hannde to leydi Najeriya. E hitaande 2000, e laamu mawɗo Adebayo Adefarati, duɗal jaaɓi-haaɗtirde kesal sosaa to Akungba Akoko, caggal ɗuum inniraa jaaɓi-haaɗtirde Adekunle Ajasin ngam teddungal makko.[6] O udditi kadi Politeknik, Owo.[7]

## NADEKO
Ajasin wonnoo ko hooreejo fedde nde wonaa laamuyankoore, nde yimɓe fof nganndi NADECO e nder leydi Najeriya. Koolol ngol sosaa ko ngam dartinde laamu militeer Sani Abacha e laamu nguu ngam teddinde yamiroore woote nde MKO Abiola rokka.[8] E hitaande 1995, laamu militeer Abacha nanngi mo kanko e 39 daraniiɓe woɗɓe ngam waɗde batu politik ngu rewaani laawol.[9]

## Tuugnorgal

# *"Dowlaaji Niiseer". Dowlaaji Aduna. Ƴeewtaa ko ñalnde 29 Duujal 2009.*
# *"Mikael Adekunle Ajasin: Koolaaɗo kuuɓal e yeru". Ngenndi ndii. 26 Noowammbar 2009. Moƴƴinaama e asli mum ñalnde 26 sulyee 2011. Ƴeewtaa ko ñalnde 29 lewru Duujal 2009.*
# *Joy CHINWOKWU (6 avril 2004). "Jewel Ajasin ina yahra e duuɓi 90". Naange ñalnde kala. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 31 lewru Duujal 2006. Ƴeewtaa ko ñalnde 30 lewru Duujal 2009.*
# *[jokkondiral maayngal duumingal]*
# *"Ko waɗi mi fadi Awo". Naange ñalnde kala. 2 suwee 2007. Ƴeewtaa ko ñalnde 1 mee 2010. [jokkondiral maayngal].*
# *"Akingbola ko gardiiɗo duɗal jaaɓi haaɗtirde Adekunle Ajasin". Hoolaare ñalnde kala. 27 sulyee 2009. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 28 sulyee 2009. Ƴeewtaa ko ñalnde 29 lewru Duujal 2009.*
# *"Ko fayti e amen". Rufus Giwa Politeknik. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 26 lewru Duujal 2009. Ƴeewtaa ko ñalnde 28 mars 2010.*
# *Pallister Daawuuda. NIGERIA'ANƁE ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊAƊƊI. The Guardian (London) 27 mee 1994. 25 sulyee 2015*
# *"Niiseer woppi politik". Jaaynde New York. 3 lewru juko hitaande 1995.*