Benjamin Kalu

**Benjamin Okezie Kalu CFR** woni siyaasaaku lesdi Naajeeriya, jooni o woni cukko hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya gila hitaande 2023. O ɗon wakiiliijo lesdi Bende.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Benjamin Okezie Kalu jibinaa ko ñalnde 5 lewru Mbooy hitaande 1971 to Agbamuzu, e nder diiwaan Bende, to diiwaan Abia, to leydi Najeriya. O jogii ko dipolomaaji keewɗi, ina heen dipolomaaji keewɗi, ina heen dipolomaaji makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Oxford Brookes, dipolomaaji makko e sariyaaji ownugol e sariyaaji neɗɗankaagal hakkunde leyɗeele (distinction), e dipolomaaji makko (LL.B Hons.) to duɗal jaaɓi haaɗtirde Calabar. Kalu noddaama haa suudu kiita lesdi Naajeeriya ɓaawo o timmini jangirde maako haa janngirde kiitaaji lesdi Naajeeriya haa lesdi Enugu, lesdi Naajeeriya. E hitaande 2025, o heɓi Doctor of Philosophy (Ph.D) nder janngirde dow siyaasaaku jama'aare e dabareeji diga Jaami'aare Abuja bee tesis maako o wi'i Capacity laamu ngam hawtuki dabareeji e dabareeji lesdi Naajeeriya ngam jokkirgol weeyo.

Gaagaa jaŋde makko toownde, Kalu heɓi seedanteeje keewɗe to duɗal jaaɓi-haaɗtirde John Cabot, to leydi Itali, to bannge njulaagu e jojjanɗe aadee, to duɗal jaaɓi-haaɗtirde Groningen, to leydi Pays-Bas, to bannge laamu e ƴellitaare to duɗal jaaɓi-haaɗtirde Miami Herbert, to duɗal jaaɓi-haaɗtirde Miami, to Amerik, to bannge bonanndeeji e nder weeyo to bannge Fedde Ngenndiije Dentuɗe (Institut Crimear Itali) e Fedde Ngenndiije Dentuɗe e Ñaawoore njulaagu hakkunde leyɗeele ummoraade e Duɗal Ñaawooje (CIARB) to Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Oxford, to leydi Angalteer.

## Golle politik
Golle politik Kalu puɗɗii ko e hitaande 2002 nde o tawtoraama woote gardagol leydi e nder suudu sarɗiiji. O laati hooreejo laamu nokkuure (Transition) ngam nokkuure laamu nokkuure Bende, lesdi Abia nden o waɗi kuuɗe feere-feere ngam walliinde Gomnati lesdi Abia wakkati man, Orji Uzor Kalu. O laati kadi hooreejo lesdi Chapter mo lanyol Demokaraasi Leydi nder Diaspora, hooreejo laamu nokkuure ɓurdunde famɗugo haa nokkuure laamu lesdi Bende, nden o laati ardiiɗo hooreejo lesdi feere feere haa Theodore Orji dow kuuɗe laamu lesdi e kuuɗe laamu lesdi Abia, lesdi Naajeeriya.

O suɓaama kadi hitaande 2023, jooni o woni cukko hooreejo suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya. Darnde makko e nder Asaambele 10ɓo ina jeyaa heen hooreejo Goomu ƴeewndo e waylude doosɗe leydi.

## Golle sariyaaji
Bana ardiiɗo Asamblee 9, Kalu hokki e walliinde kuuɗe, motionji, e kuuɗe feere-feere, hawtaade e kuuɗe tabitinki kuuɗe, e kuuɗe jokkindiral Naajeeriya. O wonii hannde hooreejo goomu suudu sarɗiiji ngam ƴeewtaade doosɗe leydi Naajeeriya 1999.

## Eɓɓooje
Kalu woni nodduɗo eɓɓoore jam e nder diiwaan fuɗnaange-rewo leydi Naajeeriya (PISE), nde faandaare mum ko huutoraade peeje ɗe ngonaa kinetik ngam safrude ŋakkeende kisal e nder diiwaan fuɗnaange-rewo leydi Najeriya. O ardii kadi eɓɓaande Sudaan Darfur to Ostarali ngam Fedde Ngenndiije Dentuɗe toppitiinde ko fayti e mooliiɓe, tawi ko e dow ballal mooftugol kaalis e rokkude mooliiɓe ɓee humpito.

Ko kanko kadi sosi Fedde Benjamin Kalu.Nguurndam neɗɗo

Kalu ina jogii debbo, ina jogii ɓiɓɓe njoyo.

## Njeenaaje e njeenaari
Parlemaa nafoore e OrderPaper

Wakiiliijo ɓurɗo teeŋtude e hitaande ndee e njeenaari jaambaarooji demokaraasi Afrik

2021 Njeenaari Zik ngam ƴellitde golle e nder renndo

Jaaynde Independent hokki njeenaari ndi ardiiɗo lesdi ndi'i haa lesdi Fombinaari lesdi Abia

Njeenaari darnde sariyaaji mawɗi ngam moƴƴitinde politik e kaalis tuberculose e nder leydi Najeriya.

Njeenaaje ardaade (LEEX).

Njeenaari gollal neɗɗankaagal 2019

Njeenaari Icon FLO FM ko depitee ɓurɗo waawde huutoreede e hitaande ndee

Model njeenaari geɗe jaayndeeji e jokkondiral hakkunde yimɓe

## Tergal
Tergal Parlemaa Pan Afrik Dental Afrik, golloowo e les Goomu Kaalis e Admin

Tergal Parlemaa CEDEAO, gardinooɗo Goomu Kaalis, Njuɓɓudi e Bidsee

Fedde OSHAssociation leydi Angalteer

Fedde toppitiinde ko fayti e ñaawooɓe hakkunde leyɗeele (CIARB UK)

Tergal fedde awokaaji leydi Naajeeriya (NBA)

Fedde Duɗal Njuɓɓudi Njuɓɓudi (F.Inst.AM)

## Binndanɗe
Kalu, Benyamin e Miebaka, Nabiyebu (2024). Ñaawirde kuuge winndereere : ƴeewtaade nafoore mum e haɓaade bonanndeeji winndereeji e teeminannde 21ɓiire. Yahrugol yeeso e sariya, janngingol, e gannde neɗɗaagu keewɗe, 2(1), 85-104.

Benjamin Okezie Kalu e Amarachukwu Onyinyechi Ijiomah (2024). Evolution e batte ownugol e nder Afrik : ngonka daartol, gollotooɓe teeŋtuɓe, e peeje ngam haɓaade ownugol, Jaaynde PINISI ko faati e naalankaagal, neɗɗaagu e renndo, Vol. 4 (1), 2747-2671.

Benjamin Okezie Kalu e Ugonna Obi-Emeruwa (2024). Politik mbayliigu weeyo e kisal nguura e nder leydi Najeriya: Ƴeewtaade peeje, caɗeele e laabi garooji, Jaaynde ganndal jinnaaɓe Afrik, jam e kisal, Vol. 3, limre 1, limre 0189-7934.

Kalu, Benyamin Okezie e Miebaka, Nabiebu (2024). Ñaawirde kuuge winndereere : ƴeewtaade nafoore mum e haɓaade bonanndeeji winndereeji e teeminannde 21ɓiire. Yahrugol yeeso e sariya, janngingol, e gannde neɗɗaagu keewɗe, 2(1), 85-104.

Ugonna Obi-Emeruwa, Benjamin Okezie Kalu, Oyindamola Kolapo (2024). Haajuuji Afriknaasiyoŋ konu e nder Afrik, Jaaynde ƴeewndo jaŋde jinnaaɓe, jam e kisal Afrik, Vol. 2, limre 1, limre 0189-7934.

Kalu, Benyamin Okezi e Ijiomah, Amarachi (2024). Miijaade Lislaam : Kiriis hakkunde leyɗeele wonande ownooɓe potɓe wonde. Yahrugol yeeso e sariya, janngingol, e gannde neɗɗaagu keewɗe, 2(2), 1-23.

Benjamin Okezie Kalu e Amarachukwu Onyinyechi Ijioma (2024). Battane njulaagu caggal leydi (FDI) e ɓeydagol faggudu e ƴellitaare e nder leydi Najeriya: Ƴellitaare, caɗeele, e batte politik, GNOSI: Jaaynde hakkunde-leyɗeere ko faati e miijo e golle aadee. Toɓɓere 7, tonngoode 2, lewru sulyee-desammbar 2024 ISSN (E nder internet): 2714-2485.

Kalu, Benyamin Okezie e Ijioma, Amarachi Onyinyechi (2024). Laamu sariya hakkunde leyɗeele : ƴeewndo geɗe jowitiiɗe e ownugol winndere. GNOSI: Jaaynde hakkunde-leyɗeere ko faati e miijo e golle aadee, 7(1), 246-245.

## Tuugnorgal