Odette Abadi

**Odette Abadi** (jibinaa ko Rosenstock ; 24 ut 1914 – 29 sulyee 1999) ko cafroowo Faraysenaajo, kadi ko tergal e wolde adunaare ɗimmere. O woniino gooto e sosɓe fedde wiyeteende Réseau Marcel ("Reso Marcel") nde hisni ko ina ɓura 500 suka yahuud e maayde e sahaa warngooji ɗii. Hay so tawii Gestapo nanngii mo, torrii mo, o saliima hollirde nokkuuji ɗo sukaaɓe yahuud en cuuɗiiɓe ɓee ngoni ɗoo, o neldaa to kaɓirɗe ɗiɗi. Caggal nde kasoo Bergen-Belsen woppitaa e hitaande 1945, Abadi jokki golle mum safroowo, tawi ko ɓuri teeŋtude ko e ñawu nguu.

Ñalnde 29 sulyee 1999, Abadi maayi e warngo, fedde Les Enfants et Amis Abadi sosaa hitaande rewtunde ndee, gooto e sukaaɓe ɓe o hisni. E hitaande 2008, nokku gooto to Pari innitiraa ko « Place Moussa et Odette Abadi » ngam teddinde golle jom suudu oo. Ñalnde 28 ut 2017, "Place Odette et Moussa Abadi" udditaa to Niiseer ngam mawninde golle maɓɓe.

= **Nguurndam e jaŋde puɗɗagol** =
Odette Rosenstock jibinaa ko to Pari ñalnde 24 lewru bowte hitaande 1914, e galle jom en usineeji koltu, hono Camille e Marthe Rosenstock.[1] O mawni kadi e miñiiko debbo tokooso.[2] Hay so o jibinaa ko yahuud, ɓesngu makko huutoraaki diine yahuud en. E nder sirlu, Rosenstock ina weltii e yoga e kuule e mbaydi mum yahuud en kono suuɗii yiɗdeeji mum sabu dille Nazi en to Almaañ. Nde o wondi e sunaare e tooñanngeeji e mawnugol Nazism, o fuɗɗii tawtoreede batuuji e jeewte gila omo woni suka.[3] O heɓi bak makko e hitaande 1933[4], o fuɗɗii janngude safaara.[3]

= **Kugal** =
Cafroowo e ƴeewtotooɗo

Caggal nde o heɓi seedantaagal wonde doktoor e nder wolde hakkunde leyɗeele Espaañ, Rosenstock yahi to Pireneeji e hitaande 1938 ngam jaɓɓaade e hisnude mooliiɓe Espaañnaaɓe e nder wolde nde.[5] O arti Pari ngam timminde jaŋde makko safaara, o heɓi dipolomaaji makko e cellal-haɓaade.[6] Hitaande rewtunde ndee, o hawri e Moussa Abadi, doktoor gooto, e lewru desaambar 1939 rewrude e sehil makko gooto.[3] Caggal nde Nazi en njani e leydi Farayse, baaba makko dogi fayde fuɗnaange. Kono yumma makko e miñiiko debbo biyeteeɗo Simone nanngaama e juuɗe Nazi en hade maɓɓe jokkondirde e makko, ɓe neldaa to kasoo Auschwitz ɗo ɓe ɗiɗo fof maayi.[2][a]

Rosenstock toɗɗaa ko gardiiɗo safaara to bannge kisal renndo to nokkuuji ɗo sukaaɓe njippintee e duɗe wuro Pari, caggal ɗuum gardiiɗo safaara to duɗe Loiret to Montargis. O woni e ɗeen golle haa lewru Oktoobar 1940, nde sariyaaji luulndiiɗi yahuud en ndokki mo golle.[3] Rosenstock waawaano hootde e darnde mum adannde, o gollinaama e nder diisnondiral juutngal e nder diisnondiral yahuud en hade maɓɓe uddude[6] caggal ɗuum o woni debbo jibinoowo.[7]

### Reso Marsel
E nder oon sahaa, Rosenstock ina jokki e jokkondirde e Abadi mo hirjini ɗum ngam jokkondirde e makko to Niiseer, ɗo o dogi ɗoo. Ngam yettaade Niiseer, o lummbini maayo ngam ummoraade Farayse Occupié o naati e Zone Libre.[7] E darorɗe lewru noowammbar 1942, o hawri e mooliiɗo biyeteeɗo Moussa Abadi to Niiseer, ɓe kawri ɓe moofti sukaaɓe heddiiɓe caggal nde jibnaaɓe maɓɓe yahuud en nanngaa.[8] O golliima kadi e Œuvre de secours aux enfants e jom suudu makko garoowo.[5] Haa jooni, e huutoraade ngalu ngu Biskop Niiseer rokki ɓe, ɓe kawri e sosde Réseau Marcel ("Reso Marcel") mo hisni sukaaɓe yahuud en 527 hakkunde 1943 e 1945, e suuɗde ɗum en e nder duɗe katolik en.[9][10] Rosenstock e Abadi fof keɓii kaayitaaji fenaande kollitooji wonde ko ɓe Kerecee’en nde polis Vichy fuɗɗii ronkude yimɓe yahuud en.[2] E innde fenaande Sylvie Delattre, Rosenstock waɗii golle renndoyankooje ngam Eklesiya, o ɓadtiima galleeji Protestan en, Abadi ina ɗaɓɓa cuuɗi dewal e duɗe katolik en ngam suuɗde sukaaɓe yahuud en.[10] E nder haala, jibnaaɓe yahuud en nganndi ko fayti e Réseau Marcel, ɓe ngoppi sukaaɓe maɓɓe e jom suudu oo hade maɓɓe yahde cafrirɗe walla etaade dogde.[11] Huuwtinirgo jawdi Ekklessiyaaji, Rosenstock e Abadi ɗon fewna seedanteeje lootugo, ɓe hokki ɓikkoy Yahuudu'en anndal kesal.[10]