open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aremu Afolayan

**Aremu Afolayan** (jibinaa ko ñalnde 2 lewru bowte hitaande 1980) ko fijoowo filmo Naajeeriya, kadi ko miñiiko Kunle Afolayan, gollodiiɗo fijoowo.

## Nguurndam e golle puɗɗaaɗe
Aremu Afolayan ko iwdi Igbomina-Yoruba, jeyaaɗo e diiwaan Kwara. O jeyaa ko e ɓiɓɓe gardinooɗo tiyaataar e filmuuji e peewnoowo lolluɗo biyeteeɗo Adeyemi Afolayan (Ade *Love*). O anndiranoo ko fimnde makko wiyeteende Idamu akoto (2009).

## Nguurndam neɗɗo
Aremu afolayan ni kafilat olayinka quadri. Ɓe njogii ko ɓiɗɗo debbo biyeteeɗo Iyunade Afolayan.

## Njeenaaje e noddaali
Hitaande Njeenaari Cate Njeñtudi Ref

2021 Net Honors ɓurɗo yiɗeede ko fijoowo toɗɗaaɗo 

## Ƴeew kadi
Doggol yimɓe Yoruba

## Tuugnorgal
Adeniran Ogunsanya Street

**Laawol Adeniran Ogunsanya** ko laawol gonngol e nder diiwaan laamu Surulere e nder diiwaan Lagos, ngol woni ko sara Akangba. Innde nde inniraa ko Adeniran Ogunsanya.[1]

Laabi Adeniran Ogunsanya woni nokkuure nde yimɓe heewɓe njiɗi.[1]

## Adeniran Ogunsanya ko nokku coftal ɓalli
Koolol Adeniran Ogunsanya, ngol anndiraa kadi Leisure Mall, ko nokku coodguuli keewɗi, tawaaɗi e laawol Adeniran Ogunsanya. Ko guwerneer konu leydi Lagos, Birigadier Mobolaji Johnson mahi e hitaande 1975, ko caggal ɗuum laamu Babatunde Fashola ardii ɗum, ƴelliti ɗum e hitaande 2011. Ko adii nde ƴellittetee e hitaande 2011, nde anndiranoo ko "Centre Commercial Adeniran Ogunsanya" e gardagol LSDPC (Sosiyetee ƴellitaare e jeyi leydi Lagos). E oon sahaa, ina hoɗi heen njulaagu keewngu ko wayi no « Ices Parlour » (duɗal njulaagu) « Jack e Judy » (duɗal ɓoornungal) defterdu Patabah, e « Omo Onikoyi » (duɗal njulaagu). Jooni noon, ina waɗi ko ina tolnoo e 22 000 meeteer kaaree, ina waɗi ko ina tolnoo e 150 boowal, car-pack ina waawi jogaade ko ina tolnoo e 300 oto, lift, eskalator e geɗe goɗɗe baawɗe huutoreede.[2]

## Ƴeew kadi
Surulere

## Tuugnorgal
"Laawol Adeniran Ogunsanya". Yiyngo leydi. Heɓtinaama ñalnde 7 sulyee 2015.[jokkondiral maayngal duumingal]

"Fashola udditi nokku coftal ɓalli Adeniran Ogunsanya". Naajeeriya yeeso. 1 mars 2011. Ƴeewtaa ko ñalnde 15 sulyee 2015.
Umunneochi

**Umu-Nneochi walla Umunneochi** ko nokkuure laamu (LGA) e nder diiwaan Abia, leydi Najeriya.

E dow laabi laamu, Umunneochi ina anndiraa "Nneochi", Umunneochi ina waɗi seppooji tati mawɗi : Umuchieze, Nneato, e Isuochi. Gure mawɗe Umunneochi ɗee ngoni: Umuelem, Ndiawa, Amuda, Umuaku, Achara, Lomara, Ngodo-ukwu, Lokpaukwu, Leru, Lomara Lokpanta, Lekwesi e Mbala. Laamɗo aadaaji ɓurɗo mawnude e isuochi ko Eze G I Ezekwesiri, Ochi 1 mo Isuochi, renndooji jeytaare fedde nde ko Ndi-Eze laamotoo.

Jooɗorde Umunneochi woni ko e wuro laamu Nkwoagu, Isuochi. Nkwoagu kadi ko laamorgo njuɓɓudi, ngo e jamaanu ɓooyɗo e hannde wonnoo nokkuuji mooɓondiral politik e njuɓɓudi renndooji Umunneochi.[citation needed]

Umunneochi ina jogii 368 km2 e yimɓe mum ko 163 928, fawaade e binnditagol leydi Najeriya hitaande 2006.

## Sigga
Golle mawɗe ɗee ko ndema e granit, quorite, e njulaagu laterite. Ko ɓuri heewde e ndema nguura ko maniok, yam, ñebbe ɓaleeje, e kokoyam. Gese kaalis ɗee ko paltoor e kaaƴe. Poɗɗe ko golle goɗɗe. Luumo jawdi ɓurngo mawnude e nder leydi Naajeeriya woni ko e nokku Lokpanta.[1]

Remugol gese nguura ndema ko wayi no maniok, yam, njuumri ɓaleeri, koko, kam e njuumri ɓaleeri, ko golle ɓurɗe teeŋtude e nder laamu nokku oo. Yanti heen, eɓe tawtoree golle njulaagu kaaƴe e nder diiwaan hee, tawa ina teeŋtini kaaƴe, leydi, e peewnugol mbaydiiji.[2]

## Geografi
E nder 368 kiloomeeteer kaaree e nguleeki tolniiki e 27 degere Celsius, Umunneochi LGA ina mawni no feewi. LGA ina heɓa dumunnaaji ɗiɗi ceertuɗi, yoorɓe e dumunnaaji ɓuuɓɗi, tawi noon njaaweeki henndu ina tolnoo e 10 km/h. Ina waɗi weeyo ɓuuɓngo no woorunoo, tawa ina waɗi sahaaji ɗiɗi ceertuɗi.[3]

## Koɗki
Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Spiritan[4] jeyaaɗo e Egliis Katolik woni ko e Ngodo Isuochi e nder LGA Umunneochi. Ina woodi kadi duɗe laamu e duɗe keertiiɗe goɗɗe e nder laamu nokku oo.

Yimɓe teskaaɓe

Uche Chukkumerije

Nkirika onyejaocha

Alakuku mawɗo

## Tuugnorgal
nokkuuji (1970-01-01). "Wurooji e gure nder Umunneochi « Diiwaan Abia « Naajeeriya". Wurooji & Gure. Heɓtinaama ñalnde 21-08-2023.

"Nokku laamu nokkuure Umu-Nneochi". www.finelib.com. Heɓtinaama ñalnde 21-08-2023.

"Umu - nokkuure laamu Nneochi". www.doole yimɓe.ng. Heɓtinaama ñalnde 2023-08-05.

"Jaami'aare Ruuhu, Nneochi". Jaŋde toownde Times (THE). 2022-09. Heɓtinaama ñalnde 2023-04-07.
Umuogele Ntigha

**Umuogele Ntigha** ko gooto e gure gonɗe e nder gure gonɗe e nder leydi Ntigha, e nder diiwaan Abia, leydi Najeriya.[1]

## Ƴeew kadi
Doggol gure e nder diiwaan Abia

## Tuugnorgal
Ciimtol laamu leydi Abia
Agege Stadium

**Stade Agege** ko stade keewɗo golle e nder wuro Lagos, leydi Najeriya.[1] Ina waɗi jooɗorde 4 000.[2] Ko ɗoon woni nokku ɗo MFM F.C., fedde rewɓe leydi Najeriya nde les duuɓi 17 woni, e gila 2018, nde DreamStar F.C. Rewɓe.

Gomnati lesdi Lagos wi'i darnde ɗon waɗa ngam timminki kuuɗe maɓɓe ɗe ɓe ɗon mari haaje ngam timminki kuuɗe maɓɓe nder lewru February, bana no hukuumaaji lesdi Naajeeriya wi'i.[1]

Stade Lagos woni nokkuure nde fedde rewɓe Naajeeriya wiyeteende DreamStar F.C. Ladies, e Club MFM mo leydi Naajeeriya, mo lomtii leydi ndii e kawgel ngel 2017, wondude e Plateau United.[3]

Sosiyetee Verified Creative House, sosiyetee yeeyirde e markeeji, waɗii yeewtere mum e nder dingiral Agege, e nder nokku laamu Agege to diiwaan Lagos, tuggi 1-7 lewru juko.[4]

## Tarde
Stade oo woni ko e nokku laaɓɗo, tee ina jokki e ƴellitde golle mum ngam yahdude e tolnooji winndereeji. Stade oo ina anndaa ina yuɓɓina kawgel hakkunde leyɗeele ceertungel.[5][6][7]

## Tuugnorgal

# *"Finaluuji kawgel FA to Lagos mbaɗata ko ñalnde altine to dingiral Agege". P.M. Kubaruji. 6 abriil 2015. Ƴeewtaa ko ñalnde 10 suwee 2015.*
# *"Stade New Agege: Lagos ina yetta Fashola". Kabaruuji Ƴellitaare Naajeeriya. 25 feebariyee 2011. Ƴeewtaa ko ñalnde 25 feebariyee 2011.*
# *"Stade Agege maa heblo Ligue des Champions –Lagos". Jaayɗe Punch. Keɓtinaama ñalnde 22 mars 2018.*
# *"Fooyre njulaagu Agege udditaa – HANNDE". www.ñalngu nguu.com. Ƴeewtaa ko ñalnde 13 suwee 2022.*
# *Najeriya, Gardiiɗo (13 lewru Duujal 2017). "Peewnugol Stade Agege ina foti timmineede no haanirta nii — LASG". The Guardian News Naajeeriya - Habaruuji Naajeeriya e Duniyaaru. Heɓtinaama ñalnde 8 Oktoobar 2023.*
# *Najeriya, Gardiiɗo (26 lewru feebariyee 2021). "Sanwo-Olu ardii tedduɓe to dingiral Agege ngam hare kolees Igbobi". The Guardian News Naajeeriya - Habaruuji Naajeeriya e Duniyaaru. Heɓtinaama ñalnde 8 Oktoobar 2023.*
# *Kolawole, Haasim (11 ut 2023). ""Stadium Agege Maa Heblo Ko Yaawi" Tabitini Jaagorgal Gomnati Lagos Nde O Tabbitini Taskaare Lagos ngam Jaɓɓugo Kop Afrik 2027 Benin | Sports247 Naajeeriya". Heɓtinaama ñalnde 8 Oktoobar 2023.*
Akowonjo

**Akowonjo ko** nokkuure nder diiwal Lagos, lesdi Naajeeriya. Akowonjo en ko Egbas en, Egbas en koɗi Akowonjo hedde hitaande 1830, ɓe koɗi Akowonjo sabu hareeji hakkunde leƴƴi e fitinaaji keewɗi e nder diiwaan hee e oon sahaa. Nde ɗon les nokkuure laamu Alimosho nder jiha Lagos. Ko Egbas e yimɓe ɓe ngonaa ɓiɗɓe leydi ndii nguuri, ɓuri heen heewde. Shasha ina waɗi koɗkiiji capanɗe tati e jeetati mawɗi, ina heen Omititun, Oguntade, Santo, Afonka, Sanni Olopa, Shasha Ilupeju, Jayeoba, Abule Ketu, Banmeke, Abule Awori, Abule Williams, Ajegunle, Akowonjo.

Eɓɓooje ƴellitaare karallaagal e miijooji (SKIDI), woni fedde toppitiinde ko fayti e njuɓɓudi gollorɗe tokoose e hakkundeeje, ina woni to Akowonjo.
Umuogele

**Umuogele** ko wuro e nder diiwaan Abia, leydi Najeriya. Umuogele ina jeyaa e renndooji baɗɗi Amuda Isuochi. Ngam njuɓɓudi laamu, Ugwu na Agbo e Umuetuo ko yimɓe ɓee kuutortoo. Jooɗaniiɗo nokku oo ko senaateer biyeteeɗo Uche Chukwumerije.

Ina waɗi maayooji keewɗi e nder yahdu ina ndokka ndiyam. Laamu nguu kadi sosi ɓunndu. Nokku oo ina ɓuuɓi, ina heewi ɓuuɓde. Ko ɗoon woni ɓulli Iyi Okoroahor, nokku turisma.

## Tuugnorgal
Obingwa

**Obingwa** woni nokkuure laamu lesdi Abia, lesdi Naajeeriya. Joɗnde mayre woni ko e wuro wiyeteengo Mgboko.

Wertallo mayri ko 395 km2, e binnditagol 2006 ngol ko 181 439 neɗɗo.

Kod posto nokku oo ko 453.[1]

## Geɗe Obingwa
Hakindo nguleeki hitaande kala e nder LGA Obingwa ko 27 degere Celsius, tawi ina waɗi 395 kiloomeeteer kaaree. Wakkati ɓuuɓɗo e wakkati ɓuuɓɗo gooto fof ina jogii sahaaji mum ceertuɗi e nder LGA. Obingwa LGA ina wiyee ina jogii tolno nguleeki tolniiki e 60%.[2][3]

## Faggudu Obingwa
Faggudu LGA Obingwa ina tuugii no feewi e njulaagu, diiwaan oo ina waɗi luumooji keewɗi ɗo marsandiisuuji keewɗi coodetee e yeeyetee, haa arti noon e luumooji Ehere Modern. E nder gese ko wayi no yam, maniok, cocoyam, e leɗɗe ndema e nder nokku hee, ndema ko huunde woɗnde teeŋtunde e golle faggudu ɗe hoɗɓe e Obingwa LGA mbaɗata.[2][4]

## Nokkuuji ɗo yimɓe ngoni
Ndee doggol timmaani; aɗa waawi wallude e ɓeydude geɗe ŋakkuɗe. (Oktoobar 2020)

* Mgboko
* Abayi Okoroato
* Abala-Ibeme
* Mgboko Ngwa
* Ohanse
* Owoolu
* Ndiakata
* Nlagu
* Oberete
* Umuoha
* Obete-Ukwu
* Onicha-Ngwa
* Umuirooma
* Ƴeew kadi

Doggol gure e nder diiwaan Abia

Akpaa mba-ato ovom ama-asaa umuobiakwa

## Tuugnorgal
"Postooji- e kartal LGA". NIPOST. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 26-09-2009. Ko 20-10-2009 ƴettaa.

"Nokkuure laamu nokkuure Obingwa". www.doole yimɓe.ng. Heɓtinaama ñalnde 2023-08-04.

"Archives nokkuuji laamu Obingwa". Waktuuji Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 2023-08-04.

"Kabaruuji cakkitiiɗi ko faati e nokku laamu Obingwa". Jaaynde Whistler. 19-03-2023. Heɓtinaama ñalnde 2023-08-04.
Josaiah Ndubuisi Wachuku

**Yosaya Ndubuisi Wachuku** // b (kañum ne winndaama Yosiya Wachukwu) ko laamɗo, mawɗo mawɗo, gardiiɗo golloowo e Eze leydi Ngwa – e nder diiwaan Aba e oon sahaa to Fuɗnaange Naajeeriya – e jamaanu koloñaal Biritaan en.[1][2]

Ko kanko woni baaba Jaja Wachuku,[3] hooreejo Naajeeriya gadano e nder suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya, ardiiɗo Naajeeriya gadano e wakiliijo duumotooɗo e nder Fedde Ngenndiije Dentuɗe, kadi jaagorde Naajeeriya gadano ko faati e geɗe caggal leydi.[4][unreliable source? ]

## Tuugnorgal

# *Akwaranwa, Emmanuel Nwaobilor (1988). Taariiha siyaasaaku-pinal yimɓe Ngwa e Ukwa lesdi Imo lesdi Naajeeriya: Gila wakkatiiji ko adii koloñaal haa hitaande 1984. Afrik worgo: Printer laamu. ISBN 9789783059610. Martiin, Susan M. (2006). Nebam palme e seppo: Taariiha faggudu diiwal Ngwa, Fuunaange-rewo Naajeeriya, 1800-1980. Vol. 59 (Natal e binndol). Jaaynde Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Cambridge. p. 224. ISBN 9780521025577. : |jaaynde= yejjitaama (ballal) Omotayo, Yuusuf (26 mee 2021). "Jaja Wachuku: Goongaaji 6 dow Ambasadeer Naajeeriya 1st mo ƴami njiyaagu haa ONU bee 'Waɗtugo bana ɗaani'". Laawɗuɗo.ng. Heɓtinaama ñalnde 31 mars 2022. "Wachuku, Jaja Anucha (Jawach)". Saggitorde nguurndam. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 20 lewru feebariyee 2013. Ƴeewtaa ko ñalnde 9 lewru juko 2013.*
Agia Tree Monument Agiya Tree Monum

**Monument lekki Agia Monument lekki Agiya** woni ko e nokku mo meeɗii jogaade lekki Agia (Egun: Asisoe Tin) sara galle laamorɗo Badagry.[1] Lekki Agiya ko lekki 160 meeteer (49 m) taariindi mum ko 30 meeteer (9,1 m).[2] Ko ɓuri teeŋtude ngam wonde lekki ki diine kerecee en fuɗɗii waajaade e nder leydi Najeriya, Thomas Birch Freeman e Henry Townsend ñalnde 24 lewru Seeɗto hitaande 1842,[3][4] lekki kii wuuri ko ɓuri duuɓi 300 haa nde henndu yani e mum ñalnde 20 lewru juko , hitaande 1959.[5]

E nokku lekki kii, obelisk waɗaama e hitaande 2012 ngam mawninde duuɓi 170 diine kerecee en e nder leydi Naajeeriya.

## Tuugnorgal

# *Oluwadahunsi, Olawale (25 mars 2015). "Badagry... -Koyɗe maccungaagu". Miijo ngenndi.*
# *Daartol e nder Afrik. Fedde Janngirɗe Afrik. Hitaande 1992.*
# *L. C. Diyoka (2000). Jaambaaro mo limtaaka e nder Eklesiya e renndo: Nguurndam Dominic Ogbonna Dioka. L.C. Diyoka.*
# *Ige, Betti (10 suwee 2014). "Badagry: Heɓtude daartol majjungol". Jaaynde Herald. Heɓtinaama ñalnde 18 lewru Yarkomaa 2016.[jokkondiral maayngal duumingal]*
# *Toyin Falola (1999). Yoruba Gurus: Peewnugol ganndal e nder Afrik. Jaayndeeji winndereeji Afrik. 220–. .*
Alfred Rewane Gardens

J**ardiiji Alfred Rewane** ko nokku keewɗo yimɓe e nder laawol Alfred Rewane to Ikoyi to Lagos. Jardiin mo laamu diiwal Lagos ƴetti e hitaande 2018[1] ina jooɗii e leydi 9,174 meeteer kaaree gila e jokkorgal Osborne rewrude e Lugard Avenue haa NNPC, o inniraa ko jom njulaagu Naajeeriya mo maayi ñalnde 6 Oktoobar 1995.[2] Park oo ina udditanaa hoɗɓe e nder radiis garde oo e saraaji mum ngam fooftaade, e yiyde laawol Alfred Rewane ngol yimɓe heewɓe njooɗii.
Isuochi

**Isuochi** ko renndo e nder nokku laamu Umunneochi e nder diiwaan Abia. Nde herondiri ko Okigwe hakkunde tufnde Awgu e Achi e nder diiwaan Enugu, Owerre Ezukala e nder diiwaan Anambra. Yimɓe Isuochi ina tolnoo e 45 000 neɗɗo, ina tolnoo e 3 962 kiloomeeteer kaaree (1 530 kiloomeeteer kaaree) e wiyde Yiilirde Ngenndiire Abia e hitaande 1990. Isuochi ina jogii njulaagu, remooɓe e gollotooɓe heewɓe.[1]

Isuochi ina jogii sahaaji ɗiɗi weeyo e nder hitaande pecciraaɗi hakkunde sahaa toɓo e yoorngo tawa nguleeki ɓurki toowde ko 300 Celsius heewi wonde ko hedde lewru Duujal e lewru Marse e nguleeki ɓurki famɗude ko hedde lewru suwee haa lewru sulyee.[1]

Topografi Isuochi ko jillondiral ɓurngal heewde safaara e jillondiral laddeeji. Isuochi ina fadi e nder diiwaan laddeeji ɓuuɓɗi leɗɗe ɗee ɓuri heewde ko huɗo, wonaa ko ɓuri heewde e savannah e ladde e won e nokkuuji ; ɗum saabi ɗum ko porosiyee leydi e nokku hee.[1]

## Tuugnorgal
2020, p. 2.

## Bibliografi
Okonkwo, Emeka E.; Nnaemeka, Agbaasiire; Uduafor, Nafoore (2020). "Artisan'en Isuochi: Nafuuda kuuɗe aadaaji e kuuɗe yimɓe Isuochi ngam ɓamtaare turism nder jiha Abia, Naajeeriya". Jaaynde winndereere wiɗtooji e nder turism e jaɓɓagol. 6 (1): 1-15.
Isiala-Ngwa North

**Isiala-Ngwa woylaare** woni nokkuure laamu lesdi Abia, lesdi Naajeeriya. Joɗnde mayre wiyetee ko Okpuala-Ngwa.[1]

Wertallo mayri ko 283 km2, yimɓe hoɗɓe heen ko 153 734 neɗɗo e tuugnaade e binndital 2006.

Kod posto nokku oo ko 451.

Woɓɓe nder ɓiɓɓe lesdi Isiala-Ngwa woylaare woni Jaja Wachuku, ɓiɓɓe lesdi Naajeeriya arandeere hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya wakkati Republique arandeere[2] e Paul Ogwuma gonnooɗo CEO/MD banke Union nden ɓaawo man Governor Banke Naajeeriya.[ 3][4]

## Kabaaru njulaagu
Nokkuure laamu lesdi Isiala Ngwa woylaare woni haa caka lesdi Abia, nde renndini keeri maako bee Ikwuano, nokkuure laamu lesdi Umuahia woylaare, e Isiala Ngwa woylaare LGA. Ndeeɗoo nokkuure hakkundeere ina waɗa ɗum e darnde njuɓɓudi teeŋtunde e nder dowla.

E nder ndee ɗoo nokkuure laamu nokkuure, wakili’en dariiɓe e mbaadi dipiteeji e hooreejo ina ƴeewa peccitagol jawdi e geɗe laamu to bannge faggudu. Ɗeeɗoo ardiiɓe ina njogii darnde tiiɗnde ngam ƴellitde ngalu nguu e nder njuɓɓudi laamu toowndi ndii, tawa ina renndinee no moƴƴi ngam naftoraade renndooji nokkuuji ɗii. Ɓe ndarni kadi ko yowitii e mooftugol ngalu, ko ɗum huunde tiiɗnde ngam wallitde eɓɓooji ƴellitaare ceertuɗi, haa arti noon e ɓeydude wellitaare gure e koɗkiiji nder nokkuuji laamuuji nokkuuji ɗii.

Golle ɗeen laamu nokkuuji ina njogii darnde tiiɗnde e nder ƴellitgol e ƴellitaare renndo, e ƴellitde golle laamu nguu e nder renndo ngoo, e wallitde e ƴellitaare e yahrude yeeso e nder diiwaan oo.[5]

## Wakati
Nokku laamu nokkuure Isiala-Ngwa to worgo ina waɗi 283 kiloomeeteer kaaree, nguleeki mum tolniima e hitaande kala ko 27°C. Hakindo nguleeki e njaaweeki henndu e nder nokkuuji vursugol ngol ko 65 % e 10 km/h.

## Sigga
Isiala-Ngwa North ko ɓuri heewde ko renndo ndema, LGA ina rema gese keewɗe. LGA ina jaɓɓoo luumooji ina heen luumooji Ariaria e Ahiaeketa, ɗo geɗe keewɗe coodetee e yeeyetee, ko ɗum hollirta njulaagu diiwaan oo ina yahra yeeso.[6]

## Geografi

* Nokkuuji
* Wurooji e gure nder Isiala-Ngwa woyla:[7]
* Ama-Asa
* Amasa-Ntiga
* Aamapu-Ntiiha
* Miin
* Ngwa Ukwa
* Nsulu
* Okpuala-Ngwa
* Umuoha
* Umuoha

## Ƴeew kadi

* Doggol gure e nder diiwaan Abia

## Tuugnorgal

# "*Kod posto Isiala Ngwa worgo | Kod posto | Doggol kod posto". Posto nijeeriya.com. Heɓtinaama ñalnde 21-08-2023.*   *Omotayo, Yuusuf (26-05-2021). "Jaja Wachuku: Joɗaniiɗo Naajeeriya gadano to ONU danndi Nelson Manndelaa e ñaawoore warngo". Legit.ng - Humpito leydi Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 14-09-2021.*   *Ogwuma, Paul A. (1993). "Darnde Banki mawɗo leydi Naajeeriya e nder peeje politik kaalis e banki". Ƴeewndo faggudu e kaalis. Ƴeewndo faggudu e kaalis. - Lagos, 0303-9668, ID ZDB 862451-3. - Toɓɓere. 31.1993, 3, h. 151-157. 31 (3).*   *"Kabaruuji". www.nipost.laamu.ng. Heɓtinaama ñalnde 2023-08-05.*   *"Isiala Ngwa Nord LGA". www.finelib.com. Heɓtinaa ko 25-10-2023.*   *"Nokku laamu nokkuure Isiala Ngwa woylaare". www.doole yimɓe.ng. Heɓtinaama ñalnde 21-08-2023.*   *"Isiala Ngwa Nord LGA". www.finelib.com. Heɓtinaama ñalnde 2023-08-05.*
Isiala Oboro

**Isiala Oboro** (ko anndiraa Mbiopong) ko wuro nder renndo Oboro nder diiwal Ikwuano nder diiwal Abia, lesdi Naajeeriya. Ko ɗoon woni jooɗorde LGA Ikwuano.[1] Isiyaama Oboro ko renndo jeytaare e nder leydi Isiala.[2][3][4] Gardiiɗo aadaaji Isiama Oboro ko HRH Prof. O rokkaama tiitoonde Isioha II mo Isiama.[5][6]

## Ƴeew kadi
• Elemaaji

## Tuugnorgal
"Akobundu ñalawma yalti e naange Ikwuano". Kaɓirgal ngal. 2022-05. Heɓtinaama ñalnde 17-01-2023.

"Diiso nokkuure Ikwuano- Goongaaji, Taariiha , Nokku & Yimɓe". kabaruuji fof.ng. Ƴeewtaa ko 14-12-2022.

"FORUM IKWUANO | YONTEERE IKWUANO©". www.fesbuk.com. Ƴeewtaa ko 14-12-2022.

Rafeel (2022-11-07). "Batu Ikwuano 2023: CBO ina yuurnitoo ndema-ladde". Naange Naajeeriya. Ƴeewtaa ko 14-12-2022.

Jaaynooɓe, Swift (2021-04-06). "Fondaasiyoŋ Ibeleme Isra'iila hokki 400 ɓiɓɓe lesdi Ikwuano LGA". Haalooɓe Swift. Heɓtinaama ñalnde 17-01-2023.

"FONDASIYON IBELEME ISRAAYIL DOOLE 400 ƁIƊƊO LEYDI ABIA, NIGERIA – Kabaaru Dot Africa". 29 mars 2021. Ƴeewtaa ko 17-01-2023.
Akwa Ibom Christmas Village

Wuro kirsimeeti diiwal **Akwa Ibom** woni park mo wakkati fuu ɗon waɗa wakkati juulde haa park Unity, laawol Udo Udoma nder diiwal Akwa Ibom, lesdi Naajeeriya.[1][2]

Ɓawo
Nde heewi soseede ko e lewru desaambar, nde joofna ko hedde puɗal lewru Yarkomaa. Park oo ina heewi golle gila e hollirde ummoraade e pelle jimɗi, golloraade ñameele ceertuɗe, e jokkondirde e yiɗɓe weltaare.[3]

Wuro Natal ngo Governor Udom Emmanuel udditi ɗum e hitaande 2020, gila ndeen, ngo woni nokku golle wonande ɓiɓɓe leydi ndii e hoɗɓe e sahaa ñalɗi ɗii.[4]

Ko ɓooyaani koo, guwerneer diiwaan Akwa Ibom, Pastor Umo Eno naatnii Happy Hour Freebies ngam mawninde Natal to park, o wayli innde nde gila e wuro Natal haa park Natal.[5][6]

Gomnaajo lesdi man, Pastor Umo Bassey Eno, ardii juulde Natal 2023 nder nokkuure Natal.[7]

Tuugnorgal
 "Parc Noël Akwa Ibom 2023 - Laamu Diiwaan Akwa Ibom". 31-10-2023. Heɓtinaama ñalnde 15-01-2024.
 Ekponta, Iniyobong (2023-11-11). "Akwa Ibom waɗii dingiral ngam mawninde ñalngu Natal 2023". Heɓtinaama ñalnde 15-01-2024.
 "Akwa Ibom Wuro Natal ina heewi juuldeeji nde Yuletide fuɗɗii". KRISTINA HAABI. 14-12-2023. Heɓtinaama ñalnde 15-01-2024.
 Udonquak, Anifiok (31-12-2020). "Akwa Ibom wuro Natal ina heɓa ko ɓuri N1 billion e nder lewru wooturu -". Ñalawma njulaagu NG. Heɓtinaama ñalnde 15-01-2024.
 Utip, Udeme (31-10-2023). "Akwa Ibom govt hollitii taskaramji juulde Natal 2023". Tribune e internet. Heɓtinaama ñalnde 15-01-2024.
 "Limre Park Natal | Yiytu Akwa Ibom". www.yiytugol.com. Heɓtinaama ñalnde 15-01-2024.
 Odey, Patrik (2023-12-15). "Koolaaɗo kuuɓal Carol Christmas A'Ibom ina ɗaɓɓi e Eno nde jokka juulde ndee". Jaayɗe Punch. Heɓtinaama ñalnde 29-03-2024.
Akwa Ibom State Ministry of Agricultural Resources

**Ministeer ndema diiwaan** **Akwa Ibom** ko ministeer laamu diiwaan oo, ko kañum halfinaa peewnugol, ƴettude e huutoraade politikaaji diiwaan oo ko faati e ndema.

## Tuugnorgal
Kwa Ibo River

**Maayo Kwa Ibo** (kañum ne maayo Quaibo) ko maayo ummotoongo sara Umuahia e nder diiwaan Abia, leydi Najeriya,[1] ngo ummotoo ko e bannge fuɗnaange-rewo rewrude e diiwaan Akwa Ibom haa maayo Atlantik.[2] [3]

[4]bannge ɓaawo maayo Kwa Ibo ko ina wona kilooji 3 (2 mi) e daande maayo, ina jeyaa e nokkuuji ɓurɗi mawnude e nokkuuji liɗɗi e nder daande maayo leydi Najeriya.[5][6] Maayo Kwa Ibo ina yaltina 92 ​​900 ton e nder cate leslese, 20 800 ton e nder cate toowze.

## Cuuɗi
Maayo Kwa Ibo e fawaade e River Plastic Emissions ina jeyaa e maayooji 20 ɓurɗi pollude, tawi ina waɗi 67% e maayooji winndereeji naatɗi e nder geec.[7]

## Tuugnorgal

# "*Maayo Kwa Ibo, leydi Naajeeriya". ng.yiyngo leydi.kabaruuji. Heɓtinaa ko 2023-07-09.*
# *"KWA IBO MAAYO NISEER ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI ƊI". www.laɓɓingol pilastik geec.com. Heɓtinaama ñalnde 2023-07-09.*
# *"Maayooji Nijeer ina njeyaa e maayooji 20 ɓurɗi pollude - Daily Trust". hoolaare ñalnde kala.com. Heɓtinaama ñalnde 25-09-2023.*
# *"MAAYO KWA IBO". Dataaji Aduna Marine. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 13-09-2011. Heɓtinaama e hitaande 2011-09-09.*
# *"SIFAAJI LIIƊI", Ngalu liɗɗi maayo leydi Najeriya: Ƴeewndo liɗɗi kuutorteeɗi..., Departemaa liɗɗi e ndema ndiyam, ƴettaa 2011-09-09*
# *"Ciimtol liɗɗi, batte ɓurɗe moƴƴude e teskuyaaji ngam liɗɗi e nder maayo Kwa Ibo". Ngaandi liɗɗi. Heɓtinaa ko 2023-07-09.*
# *"Maayooji Nijeer ina njeyaa e maayooji 20 ɓurɗi pollude - Daily Trust". hoolaare ñalnde kala.com. Heɓtinaama ñalnde 28-09-2023.*
Judiciary of Abia State

**Ñaawirde leydi Abia** ko fedde laamu leydi Abia nde firotoo e huutortoo sariyaaji leydi Abia. Ina waɗi feere ngam ƴellitde luural, kadi ina tabitina potal e nder sariya.[1]

## Suudu
Ñaawirde ndee ina waɗi Ñaawirde Toownde e 23 Ñaawirde gollotoonde, Ñaawirde Toownde Aadaaji e Ñaawirɗe 4, Ñaawirɗe Magistrat e 56 Magistrat e Ñaawirɗe Aadaaji fof ko Ñaawirɗe e Magistrat ardii. Ñaawirde mawnde, toɗɗaande Guwerneer caggal jaɓgol suudu sarɗiiji ko hooreejo Ñaawirde.

## Ƴeew kadi
Laamu leydi Abia

## Tuugnorgal
"Njuɓɓudi Ñaawirde Dowla Abia". Law Naajeeriya. Ƴeewtaa ko ñalnde 6 oktoobar 2015.
INEC Abia State Office

**Ofisru lesdi Abia INEC** woni cakaare Komitiiru lesdi ndi'i jeytaare, ɗon yuɓɓina, ɗon laara e ɗon yuɓɓina wooteeji siyaasaaku nder lesdi Abia. Ñalnde 2 lewru bowte hitaande 2015, won nokkuuji e birooji ɗi ngoni ko e laamu Obingwa, ko wuyɓe politik njani e maɓɓe e nder wooteeji leydi Najeriya 2015. Ardii biro INEC mo diiwaan Abia ko Komisariyaajo wooteeji jooɗiiɗo (REC), jooni ko Sylvester Ezeani.

## Ƴeew kadi
*Laamu leydi Abia
*Goomu woote ngenndiijo jeytaare

## Himobe
# *"Bayyinde guwernema cuɓaaɗo Otti Abia, APGA winndi INEC". Kabaaru naange. 18 abriil 2015. Ƴeewtaa ko 22 oktoobar 2015.*
# *"Tuumaaɗo Hoodlums lanndaaji ɗii mbaɗii yiite e biro INEC e nder diiwaan Abia". Kanaaluuji TV. 2 lewru bowte 2015. Ƴeewtaa ko 22 oktoobar 2015.*
# *Omeiza Ajayi (28 janvier 2016). "INEC rewtinii maayooji REC, 8 goɗɗi". Jaaynde Vanguard. Heɓtinaama ñalnde 20 mee 2016.[jokkondiral maayngal duumingal]*
Akwa Ibom State Ministry of Culture and Tourism

**Ministeer Pinal e Turism mo lesdi** **Akwa Ibom** woni catal laamu lesdi man, ko laarani taskaramji, taskaramji e huuwtinirgo dabareeji lesdi man dow pinal e turism.

Ardii Ministeer oo ko Komiseriyaa toppitiiɗo golle ministeer oo.

## Ƴeew kadi
Doggol Ministeeruuji Laamu Leydi Akwa Ibom

Laamu leydi Akwa Ibom

## Tuugnorgal
Governor of Abia State

**Gomnaajo lesdi Abia** woni hooreejo gomnati lesdi Abia lesdi Naajeeriya. Gomnaajo on woni hooreejo hukuumaaji pamari lesdi Abia. Guwerneer oo ina jogii fartaŋŋe huutoraade sariyaaji leydi ndii e mbaawka jaɓde walla haɗde kuule ɗe suudu sarɗiiji leydi Abia ƴetti, ngam noddude suudu sarɗiiji e rokkude yaafuya.

Nde diiwaan Abia sosaa e diiwaan Imo e hitaande 1991, Kapiteen fedde nde, hono Frank Ajobena, toɗɗaama guwerneer mum gadano. Guwerneeruuji tati, hono Orji Uzor Kalu (1999-2007), Theodor Orji (2007-2015) e Okezie Ikpeazu (2015-2023) mbaɗii duuɓi ɗiɗi jokkondirɗi, duuɓi 4.

Gila laamu nguu sosaa e hitaande 1991, yimɓe 10 ngoni ko e guwerneer, 5 guwerneer konu, 5 guwerneer siwil. Ajobena waɗii manndaa ɓurɗo juutde e laamu ko lebbi 4.

Guwerneer jooni oo ko Alex Otti, o huniima ñalnde 29 lewru Mbooy 2023.[1]

## Ewnandu
Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon wi'a kanndidaajo lesdi Naajeeriya ɗon mari haaje:

won'de ɓiɗɗo leydi Najeriya e jibinannde mum,

ɓe keɓii duuɓi capanɗe tati e joyi,

wonde tergal e lannda politik, tawa kadi ko ndeen lannda wallitta ɗum,

janngude ko famɗi fof tolno seedantaagal duɗal walla ko nanndi heen.

## Ƴeew kadi
Doggol laamu'en Abiya

## Tuugnorgal
Alet Ochogwu (29 mee 2023). "Udditgol: hoɗɓe e Abia mbaɗii ajendaaji ngam Otti". Posto ñalnde kala. Keɓtinaama ñalnde 17 lewru Yarkomaa 2024.
Anthony Eze Enwereuzor

**Anthony Eze Enwereuzor** ko siyaasaajo Naajeeriya, tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya 4, mo diiwal Aba woyla/Aba Fuɗnaange lesdi Abia les njiimaandi lannda lesdi Naajeeriya fuu.[1][2]

## Ƴeew kadi
Delegaasiyoŋ suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya diga Abia

## Tuugnorgal

# *"Politik zoning e nder Abia". Ngenndi ndii. Ƴeewtaa ko ñalnde 26 sulyee 2015.*
# *"suudu wakilaaji republique federaal nijeria - Asaambele ngenndi". Asaambele ngenndi. 24 noowammbar 1999.[jokkondiral maayngal duumingal].*
Macebuh Chinonyerem

**Macebuh Chinonyerem** woni siyaasaajo lesdi Naajeeriya, tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya 4 e 5, mo diiwal Ukwa Fuunaange/Ukwa Hirnaange diiwal Abia les njiimaandi lannda Demokaraasi Yimɓe. O yahi haa o dañi jooɗorde ngam lomtaade diiwaan senateer Abia South les njiimaandi (APC) e wooteeji 2011.[1][2]

Ƴeew kadi

Delegaasiyoŋ suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya diga Abia

## Tuugnorgal

# "*Profil de HON. CHINONYEREM MACEBUH". Suɓngooji leydi Najeriya. Keɓtinaama ñalnde 5 sulyee 2015.*
# *"Tergal suudu sarɗiiji tedduɗo Macebuh Chinonyerem". Asaambele ngenndi. Leydi Naajeeriya. Ƴeewtaa ko ñalnde 8 sulyee 2015.*
Akwa Ibom State Ministry of Education

Ministeer Jaŋde diiwaan **Akwa Ibom**[1] woni ministeer laamu diiwaan oo, mo halfinaa ko yowitii e jaŋde e nder diiwaan oo, e ƴellitde politik e ƴellitde duɗe jaaɓi-haaɗtirde, hakkundeeje e duɗe jaaɓi-haaɗtirde ɗe laamu jeyi e nder nanondiral e politik ngenndiijo ko faati e jaŋde, e ƴeewtaade e ƴeewtaade porogaraamuuji jaŋde ngam tabitinde kalite.

Sektora jaŋde e nder diiwaan Akwa Ibom yi'ii yahrude yeeso mawnde sabu jaŋde nde alaa ko yoɓi, nde alaa ko yoɓi, nde njuɓɓudi Godswill Akpabio fuɗɗii ɗo njoɓdi jaŋde e nder duɗe leslese e hakkundeeje ko njoɓdi.[2][3]

Tuugnorgal
 Laamu, Diiwaan Akwa Ibom. "Ministeer jaŋde". laamu leydi.ng. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 22-04-2016. Heɓtinaama e 2016/04/02.
 "Jaŋde ko mbelnaari, ko doole e nder diiwaan Akwa Ibom, Gov.Udom ina tiiɗtina". Naija247kabaaru. Heɓtinaama e 2016/04/02.
 "Akwa Ibom ina gollina 5000 jannginoowo". www.hoolaare ñalnde kala.com.ng. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 31-05-2016. Heɓtinaama e 2016/04/02.
Alimosho

**Alimosho woni** nokkuure laamu lesdi nder jiha Lagos, Naajeeriya bee ɗuuɗal yimɓe ko hewti 3,082,900 ko ɗum fawaade e ɗuuɗal yimɓe [2019] – Projection[1] Binnditagol 2006 wi'i ɗuuɗal yimɓe man 1,288,714 (kono laamu Lagos arted ɗuuɗal yimɓe bana e hitaande 2006 nder LGA ko ɓuri miliyoŋaaji 2 hoɗɓe).[2][3]

Jooni noon nde fecciima hakkunde nokkuuji keewɗi ƴellitaare renndo (LCDA). Resndo LCDA fuɗɗii ko caggal njuɓɓudi Bola Ilori, hooreejo cakkitiiɗo laamu nokkuure Alimosho ɓooyɗo gooto. Feddeeji jeegom ɗi sosaa ko e Alimosho ɓooyɗo oo ko : Agbado/Oke-odo LCDA, Ayobo/Ipaja LCDA, Alimosho LG, Egbe/Idimu LCDA, Ikotun/Igando LCDA e Mosan Okunola LCDA. LGA ina jogii nokku wuro Egbeda/Akowonjo.[4]

Alimosho sosaa ko e hitaande 1945, ko les diiwaan (oon sahaa) hirnaange. Yimɓe Alimosho ɓuri heewde ko Egbados en. Nokku oo ina heewi pinal, tee ina teskaa heen juulde Oro, Igunnu e Egungun hitaande kala. Diineeji ɗiɗi mawɗi ɗii ko lislaam e diine kerecee en. Ɗemngal Yoruba ina heewi haaleede e nder renndo ngo.

Sekretariyaa gadano Alimosho ko suudu 2-ɓalndu tawaandu e mbedda Council, jooni ko e LCDA Egbe/Idimu.[5] ina wiyee wonde LGA ɓuri noddaango e nder diiwaan Lagos.[6]

## Sigga
Faggudu nokku laamu Alimosho ina taaroo no feewi e njulaagu, ina wallita e luumooji mawɗi ko wayi no luumooji Ikotun, luumooji Igando keewɗi, e luumooji Akesan, ɗi ngaddata yimɓe heewɓe soodooɓe e yeeyooɓe ñalnde kala. Yanti heen, nokku oo ina jaɓɓoo juɓɓule keertiiɗe e laamu, ko wayi no oteluuji e bankeeji, ina mballita e faggudu mum.[7]

## Tuugnorgal

# *"Metro Lagos (Niiseer): Nokkuuji laamuuji nokkuuji – Limlebbi yimɓe, karte e karte". www.yimɓe wuro.de. Keɓtinaama ñalnde 4 suwee 2022.*
# *Fagbohun, ifeolowa kayode; Idowu, Emanuyel Taiwo; Otubanjo, Olubunmi Adetoro; Awolola, taiwo sam (8 mai 2020). "Ngonka ɓuuɓka ɓowɗi (Diptera: Culicidae) e malathion to Lagos, leydi Niiseer". Wiɗtooji daabaaji hakkunde leyɗeele. 17 (1): 3541-3549-3541-3549. ISSN 1597-3115.*
# *"Nokkuure laamu Alimosho". www.doole yimɓe.ng. Keɓtinaama ñalnde 23 sulyee 2022.*
# *Kizoba. "Laamu nokkuure ɓurduɗum mawnugo nder jiha Lagos, lesdi Naajeeriya". Infodiya Naajeeriya. Keɓtinaama ñalnde 23 sulyee 2022.*
# *"Sekretariat Alimosho L.G. (Biro laamu nokkuure) – Lagos". www.mballu am.kovid.com. Keɓtinaama ñalnde 23 sulyee 2022.*
# *"Alimosho: nokkuure laamu ɓurnde wooɗugo nder Lagos". Habaruuji Naajeeriya Guardian – Habaruuji Naajeeriya e Duniyaaru. 11 lewru mee 2018. Ƴeewtaa ko ñalnde 4 suwee 2022.*
# *"no-ambode-wuurtiniri-golle-faggudu-e-alimosho". [jeytaare.ng].*
Akwa Ibom State Ministry of Finance

**Ministaajo ceede lesdi** **Akwa Ibom** woni ministaajo laamu lesdi, ko kañum woni kuugal taskaramji, taskaramji e huuwtinirgo kuuɗe lesdi Akwa Ibom dow ceede.

## Ƴeew kadi
Jaagorgal ko feewti e ñaawoore leydi Akwa Ibom

## Tuugnorgal
American International School of Lagos

**Duɗal hakkunde leyɗeele Amerik to Lagos** (AISL) ko duɗal hakkunde leyɗeele Amerik to Lagos, leydi Najeriya ina gollina jaŋde leslesre haa tolno 12. Duɗal ngal sosaa ko e hitaande 1964. Kampus *Victoria Island*, woni ko e leydi 6 ektaar (2,4 ha) ndi laamu nguu renndini, udditaa ko e hitaande 1981.

## Ɓanndu almuudo
Keewceeral AISL e nder almudɓe mum ina waɗi 600+ almudɓe tawi ko ina tolnoo e 30% ko Ameriknaaɓe. Almudɓe ummoriiɓe leydi Indiya, leydi Angalteer, leydi Naajeeriya, leydi Kanadaa, leydi Afrik worgo, leydi Isra’iila, leydi Liban, e leydi Pays-Bas fof ina mbaɗi geɗe keewɗe e nder yimɓe men tawa kadi ko almudɓe ummoriiɓe leyɗeele 50, ko ɗum hollirta sifaa duɗal ngal e nder winndere ndee.

## Tuugnorgal
Nwakanwa Chimaobi

**Nwakanwa Chimaobi** // n ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya, mo woni nder diiwal ngal Isiala Ngwa haa woyla/Isiala Ngwa haa woyla lesdi lesdi Abia les limngal lannda demokaraasi lesdi.[1]

## Ƴeew kadi
Delegaasiyoŋ suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya diga Abia

## Tuugnorgal
"Kaayitaaji yamiroore 17 lewru juko 1999". Asaambele ngenndi. Leydi Naajeeriya. Keɓtinaama ñalnde 8 sulyee 2015
Apapa Amusement Park

**Apapa ko nokkuure fijooji nder wuro Lagos**, lesdi Naajeeriya.[1][2] Park oo mahiraa ko e hitaande 2008, ina waɗi ko ina tolnoo e 7,7 ektaar. Park oo udditaama caggal nde udditaa duuɓi tati sabu dalillaaji taariindi e kisal,[3] e caggal nde o wayli timmuɗo e hitaande 2015.[4][5] Ko ɗum nanondiral hakkunde laamu diiwaan Lagos e sosiyetee keeriiɗo, sosiyetee mahngo Crystal Cubes, mo Mr. Rabih Jaafar ardii.[6]

Apapa Amusement Pack fuɗɗii golle mum ko e hitaande 1976 e les njiimaandi Lagos Lunar Park, tawi ko Diiso duunde Lagos, Diiso leydi Lagos, e Improjex, sosiyetee jooɗiiɗo to leydi Siwis, kalfinaaɗo njuɓɓudi e toppitagol park oo.[7] Ko ɗoo doggol pijirlooji baɗaaɗi e nokku pijirlooji.[citation needed]

Park amusement Apapa mo ɓuuɓnaaka oo ko golle naalankaagal teskinɗe, hoɓɓe ina njaakorii wonde ina njiɗi wonde e leydi ngoɗndi e yiytere adannde. Park amusement Apapa warti haa kuugal maako timmungal ɓaawo nde o yani e laamu Gomnaajo Fashola ardii hukuumaaji pamari nder hitaande 2013 ngam wallugo ɓamtugo turism nder jiha kan. Park oo ina heewi geɗe keewɗe ɗe faandaare mum ko waɗde feere mbele gooto fof ina heɓa waktuuji moƴƴi. Naatde e nokku amusement Apapa ko meere sabu alaa njoɓdi damal.

## Taariindi e weeyo
E hitaande 2012, nokku biyeteeɗo Apapa Amusement Park oo yani ko e cuuɗi keewɗi e nder nokkuuji park oo. Ɗum ɓuri saabaade ko ŋakkeende taariindi e haajuuji moƴƴitingol taariindi.[3] Sosde mahaaɗe nder weeyo apapa waɗii nokku ɗo njuɓɓudi ɓurndi heewde ngam wuurtinde parsel ngel ngam wellitaare e turism. E hitaande 2016, parsel ngel udditaama e dow laabi caggal nde won toppitagol waɗi e nder parsel ngel[8].

## Tuugnorgal

# *Jimoh babatunde (14 février 2016). "Jibinnde kadi nokku pijirlooji Apapa". Ko adii fof. Ƴeewtaama ñalnde 18 lewru Juko hitaande 2016.*
# *"Parc amusement Apapa udditaama". Ngenndi ndii. Feebariye 2016. Ƴeewtaa ko 18 lewru Juko 2016.*
# *"Lagos yanii nokku pijirlooji Apapa". Teleeji ɗi. Heɓtinaama ñalnde 11-09-2022.*
# *Ikechukwu Onyewuchi (25 octobre 2015). "Apapa: Taali Mettuɗi Aljanna Majjuɗo". Ƴeewtaama ñalnde 18 lewru Juko hitaande 2016.*
# *"Teemedde weltinooɓe ina taarii nokku weltinoowo Apapa nde o udditaa". Jaaynde Naajeeriya. Mofndaama gila e asli mum ñalnde 29 lewru Juko, 2016. Ƴeewtaa ko ñalnde 18 lewru Juko, 2016.*
# *"Parc amusement Apapa udditi jaaynde ngenndi". 2016-06. Heɓtinaama ñalnde 11-09-2022.*
# *njilluuji (27-05-2019). "Parc amusement Apapa – Parc Getage Family timmuɗo". JahgolWaka. Heɓtinaama ñalnde 11-09-2022.*
# *Tayo (02-2016). "Parc amusement Apapa warti bee ɓuuɓol!". Kabaaru Infotrust. Heɓtinaama e hitaande 2023-10-07.*
Chief Judge of Abia State

**Ñaawirde mawnde leydi Abia** ko tiitoonde walla golle toɗɗaaɗe e hooreejo ñaawoore laamu diiwaan Abia. Ñaawirde mawnde ndee ko Gomnaajo leydi Abia toɗɗii ɗum ngam ardaade ñaawirdu toowndu leydi ndii, kadi ngam ƴeewtaade e ƴeewtaade njuɓɓudi ñaawirdu mum ngootiri.[1] Ñaawirde mawnde jooni ndee ko Ñaawirde Lilian Abai, mo Alex Otti toɗɗii e oon nokku e lewru mee 2023.[2]

## Footol
Ardiiɗo kiitaaji on toɗɗata ɗum bee wasiyaaji kawtal hoore lesdi Naajeeriya dow ko laarani hukuumaaji pamari lesdi Abia bana no kuugal 271 nder dookaaji lesdi Naajeeriya 1999.[3]

Doggol mawɓe ñaawooɓe

Ndee doggol timmaani; aɗa waawi wallude e ɓeydude geɗe ŋakkuɗe. (Oktoobar 2015)

Ijeoma Offonri

Nnenna Oti (Fooyre)

Shedrack Nwanosike (Fooyre)

Stella Nwakanma

Teresa Uzokwe

## Ƴeew kadi
Laamu leydi Abia

Jaagorgal leydi Abia

## Tuugnorgal

# *"NBA Hokki Abia Govt Ultimatum Yontereeji 2 ngam CJ mo o woppi". Naaj. Ƴeewtaa ko ñalnde 3 oktoobar 2015.*
# *Odunsi, Wale (22 Duujal 2015). "Orji hunnii Theresa Uzoamaka Uzokwe ngam wonde hooreejo ñaawirdu Abia". Ñalnde kala Post Naajeeriya. Ƴeewtaa ko ñalnde 3 oktoobar 2015.*
# *"Doosgal leydi Naajeeriya 1999 - Taƴre VIII". Naajeeriya Duniyaaru. Ƴeewtaa ko ñalnde 3 oktoobar 2015.*
Akwa Ibom State Ministry of Housing and Urban Renewal

Jaagorgal leydi **Akwa Ibom** ngam hesɗitinde gure e golle keertiiɗe[1] ko ministeer laamu diiwaan oo, ko kañum woni jaagorgal ko fayti e koɗki e hesɗitinde gure e nder diiwaan hee. Ɓe ngoni kadi ko e ƴellitde, eɓɓude e huutoraade politikaaji laamu ko faati e Koɗki.[2][3]

Ina jeyaa e eɓɓooji mawɗi ɗi ministeer oo yuɓɓini, Annex Secrétariat keso mo Gov. Udom Emmanuel yamiri ko ɓooyaani.[4]

Ƴeew kadi
Ministeer jaŋde leydi Akwa Ibom
Ikon Stub
Ndee winndannde jowitiinde e Akwa Ibom ko ɓuuɓri. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.

Ikon Stub
Ndee winndannde ko fayti e laamu e nder leydi Najeriya ko ƴattooje. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.

Tuugnorgal
 "Akwa Ibom ɗon hesɗitina suudu mawningol duuɓi 10 - Lesdi Naajeeriya". 2016-04. Heɓtinaama ñalnde 26/07/07/2016.
 "Akwa Ibom ngam umminde kasoo Uyo - TheCable". 26/01-2016. Heɓtinaama ñalnde 26/07/07/2016.
 "Emmanuel: Mi ɗon ƴama henndu haa Akwa Ibom - Lesdi Naajeeriya". 06-2016. Heɓtinaama ñalnde 26/07/07/2016.
 "Gollagol Annexe Sekretariat Dowla". 21/06-2016. Heɓtinaama ñalnde 26-07-2016.[jokkondiral maayngal duumingal]
Arnergy Solar Limited

**Arnergy Solar Limited** ko sosiyetee Naajeeriya baɗɗo semmbe naange, jooɗiiɗo to Lagos, Najeriya.[1][2] Ina hokka semmbe ngam njulaagu tokoosi e nder leydi Najeriya.[3][4]

## Tariya
Sosiyetee oo fuɗɗii ko e hitaande 2013, ko Femi Adeyemo, hooreejo leydi ndii, e Kunle Odebunmi, ummoraade e ngalu mum e jawdi mum.[5]

E lewru juko hitaande 2015, Banki Industry mo leydi Naajeeriya waɗii ngalu e nder sosiyetee oo ngam wallitde eɓɓoore ngam rokkude renndooji teeru ɗii kaɓirɗe naange ɗe ngalaa laylaytol[6] ɗe kadi PNUD walliti.[7]

E lewru Duujal 2015, Taskaram Naange Naajeeriya, jeyaa ko e Departemaa ƴellitaare winndere (DfID), rokki 100 000 Pound (146 000 Dolar Amerik) ngam ɓeydude golle e nder Fuɗnaange Naajeeriya.[8]

E lewru Juko 2019, Breakthrough Energy Ventures wondude e Norfund mbaɗii miliyoŋaaji 9 dolaar Amerik e nder sosiyetee oo.

E lewru Desammbar 2020, laamu lesdi Naajeeriya hokki miliyonji 9 ngam hokkugo semmbe naange haa 20,000 hukuumaaji pamari, pamari e hakkundeeji nder rentooji ladde nder lesdi ndi'i.[12]

E lewru feebariyee 2021, ɗum anndinaama e juuɗe Komiseer Toowɗo Kanadaa ngam golle maɓɓe ngam ɓeydude semmbe e nder leydi Najeriya.[13] E lewru marse hitaande ndee, nde heɓi njeenaari Africa Brand Award ngam darnde mayre e ƴellitaare semmbe naange e nder leydi Najeriya.[13]

## Tuugnorgal

# *Kazeem, Yomi (21 suwee 2016). "Kuugal naange pay-as-you-go waawan fuɗɗaago jaɓɓaago semmbeeji kesi haa lesdi Naajeeriya". Kuwaars.*
# *Idriis, Abubakar (21 ut 2016). "Afrik ina ƴetta peeje mawɗe ngam feewnude caɗeele mum kuuraa". Teknoloji.*
# *Rathi, Akshat (28 ut 2019). "Kaalis miliyaar dolaar mo Bill Gates ardii ina yaaji e golle mum puɗɗiiɗe haɓaade waylo-waylo weeyo". Kuwaars.*
# *Elenya, Frank (27 lewru juko hitaande 2019). "No Arnergy's tech doole solution waawata dent baasal semmbe lesdi Naajeeriya". Ñalawma njulaagu (Niiseer).*
# *"Femi Adeyemo, hooreejo fedde Arnergy: Yeewtere". Fedde njulaagu Oxford. 8 noowammbar 2017. Moƴƴinaama gila e fuɗɗoode ñalnde 2020-12-01.*
# *Agunbiade, tola (7 juin 2016). "Arnergy ɗon wadda semmbe naange ngam yoɓugo haa rentooji labbaaji nder Naajeeriya fuu". Teknoloji.*
# *Fadoju, Lulu (20 juillet 2015). "Arnergy heɓi ceede ngam taskaramji mum semmbeeji kesi diga BoI Naajeeriya". Teknoloji.*
# *Gbenga, Akinfenwa (5 juin 2016). "Arnergy: Taƴde keeri kesi e nder fannu semmbeeji kesi". Gardiiɗo (Niiseer).*
# *Akinpelu, Oluwadamilare (25 juin 2019). "Fuɗɗoode semmbeeji leydi Nijeer Arnergy ina joginoo kaalis $9m, ngam semmbinde 35,000 njulaagu haa hitaande 2023". Teknoloji Ko arata.*
# *"Arnergy, mo leydi Niiseer rokkata semmbeeji kesi, udditi kaalis Series A". Gardiiɗo (Jaaynde). Naajeeriya. 25 lewru juko 2019.*
# *"Arnergy leydi Nigeria ina moofta miliyoŋaaji 9 dolaar ngam semmbeeji kesi". CNBC Afrik. 28 lewru juko 2019.*
# *Godsgift, Onyedinefu (16 décembre 2020). "FG, Arnergy siifondirii e MoU, ngam neldude 9M dolaar ngam ƴellitde 20 000 gollordu". Ñalawma njulaagu (Niiseer).*
# *Anaesoronye, ​​Modestus (2 feebariyee 2021). "Arnergy heɓi weltaare Komisinaajo mawɗo Kanadaa dow ƴellitgol semmbe, ƴellitaare nder Naajeeriya". Ñalawma njulaagu (Niiseer).*
Azumini

**Azumini** ko wuro e nder diiwaan Abia e nder leydi Naajeeriya. Nde woni ko hedde 15 kiloomeeteer to fuɗnaange wuro njulaagu wiyeteengo Aba. Ina anndaa e maayo Azumini Blue.

Kadi ko laawol ɓooyngol njulaagu jiyaaɓe rewrude e maayo ɓuuɓngo ngo heewɓe nganndi e ɗemngal nokku oo ko Mini- Okigo.
Akwa Ibom State Ministry of Information and Strategy

**Ministeer humpitooji e peeje diiwaan** **Akwa Ibom** woni ministeer laamu diiwaan oo, ko kañum halfinaa peewnugol, ƴellitde e huutoraade politikaaji diiwaan oo ko faati e humpitooji e peeje.

## Tariya
Ministeer humpitooji e peeje diiwaan Akwa Ibom sosaa ko e lewru Seeɗto hitaande 1987, tawi ko Mr Moses Ekpo woni Komisinaajo Pioneer mum. Mr Moses Ekpo woni cukko guwerneer jooɗiiɗo.

## Tuugnorgal
Apapa–Oworonshoki Expressway

**Laawol Apapa–Oworonshoki** ko laawol mawngol jokkondirngol Apapa e Somolu rewrude e Surulere e Mushin to Lagos. Ko ɓuri heewde e feccere maggal, ko laawol mawngol ngol laabi jeegom, laabi ɗiɗi kuutortooɗi laawol gootol, ina nanndi e laawol mawngol ngol. Laawol ngol ina taƴa laabi mawɗi goɗɗi ko wayi no laawol Lagos-Badagry e laawol Ikorodu. Ina rewi kadi e duunde Tin Can, nokku ɗo nde fuɗɗotoo ɗoo ina keeri Port Lagos. Laawol mawngol ngol maa jaɓɓo yoga e nokkuuji BRT LAMATA. Ardiiɗo lesdi Muhammadu Buhari nder lewru Noowammbar 2018 wurtini N73 billion ngam huuwugo dow laawol ngol e yewtugo haala ƴamol dow laawol ngol.

## Tuugnorgal

# "Fashola ina ƴeewtoo golle mahngo to laawol mawngol Apapa - Oworonshoki - Ojota (FOTOoji)". Ciimtol OtoNG. Ciimtol OtoNG. Keɓtinaama ñalnde 29 sulyee 2020.
# "FG hollitii ñalngu Noowammbar ngam yettinde N73bn eɓɓoore laawol mawngol Apapa-Oworonshoki". Gardiiɗo oo. NAN. Keɓtinaama ñalnde 10 lewru juko hitaande 2020.
# Ikon Stub
# Ndee winndannde jowitiinde e Lagos ko ƴattooje. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.
# Ikon Stub
# Ndee winndannde jowitiinde e laawol Afrik walla jowitiingol e yah-ngartaa laabi ko ɓuuɓri. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.
Akwa Ibom State Ministry of Health

**Ministaajo Cellal lesdi** **Akwa Ibom** woni ministeer laamu lesdi, ko kañum woni ministeer laamu lesdi, ko kañum halfinaa taskaramji, taskaramji e huuwtinirki kuuɗe lesdi dow ko laarani cellal. Ministeer oo sosaa ko e MDA (Ministeeruuji, Departemaaji, e *Agency*), e hitaande 1987, e sosde diiwaan Akwa Ibom to leydi Najeriya. Ina waɗi diwanuuji 7, walla Diisnondiral, Gooto heen fof ina jogii golle mum ceertuɗe e Ministeer e laamu. Ko kamɓe ngoni Direkteer sarwisaaji infirmiyeeji, Direkteer sarwisaaji safaara, Direkteer sarwisaaji farmasi, Direkteer sarwisaaji cellal renndo, Direkteer peewnugol, wiɗtooji, e limtooji, Direkteer konte e kaalis, e Direkteer njuɓɓudi/Dowlaaji.

## Tuugnorgal
Balogun Ajeniya Market

**Luumo Balogun Ajeniya** ko luumo wonngo e duunde Lagos e nder diiwaan Lagos, leydi Najeriya.[1] Luumo ngoo alaa adres keeriiɗo sabu ngo ina yaaji e nder laabi keewɗi e nder duunde ndee. Luumo Balogun ina anndaa ko nokku ɓurɗo moƴƴude ngam soodde mbaydiiji, paɗe , ​​e kala sifaa marsandiis.[2]

## Kewu yiite
Wonno ko geɗe ceertuɗe e yiite e nder luumo hee, yiite ɗee ina mbaɗa e ñalɗi ceertuɗi kono ɓurɗi teeŋtude ɗii ko e lewru Noowammbar 2019 e lewru Yarkomaa 2020, ko ɓuri heewde e geɗe yiite ɗee ina mbaɗa sahaa kala e nder yontaaji yooro.[3][4]. ]

## Ƴeew kadi
Doggol luumooji nder Lagos

## Tuugnorgal

# *"Yite ina ɓuuɓna luumo Balogun to duunde Lagos (FOTO)". YNaija. Isi Esene. 27 oktoobar 2012. Ƴeewtaa ko ñalnde 9 sulyee 2015.*
# *"Luumo Balogun". DeltaAsamaan Mag. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 16 mars 2014. Ƴeewtaa ko ñalnde 9 sulyee 2015.*
# *"Taƴre Guts Yiite E Luumo Balogun To Lagos". Teleeji ɗi. Heɓtinaama ñalnde 12-02-2022.*
# *"Kadi, luumo Balogun ina huɓɓa, mahaaɗe joy, marsandiisuuji fotde miliyoŋaaji ina ngulla". Nairametrik. 29-01-2020. Heɓtinaama ñalnde 12-02-2022.*
Martins Azubuike

**Martins Azubuike** // b ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, o laati hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Abia ɓaawo o suɓaama nyande 11 lewru juko hitaande 2015.[2] O meeɗiino wonde tergal suudu sarɗiiji, omo lomtoo diiwaan Isiala Ngwa to bannge worgo.[3] Lomti mo hooreejo leydi ndii ko Kennedy Njoku caggal nde terɗe suudu nduu ndartini mo.[4]

## Tuugnorgal

# "*CEO, NGWAFACTSNEWS SALMINII RT HON ​​MARTINS AZUBUIKE E NYALNDE JIBINANNDE MUM". Al-Monitor. 16 lewru Siilo 2023. Ƴeewtaa ko 7 lewru Yarkomaa 2024.*
# *Ukandu, Etien (11 juin 2015). "Martins Azubuike yalti Abia hooreejo". Punndi ndii. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 31 sulyee 2015. Ƴeewtaa ko ñalnde 3 oktoobar 2015.*
# *Oko, Steve (11 lewru juko hitaande 2015). "Martins Azubuike yalti Abia hooreejo". Jaagorgal ñalnde kala. Umuahia. Ƴeewtaa ko ñalnde 3 oktoobar 2015.*
# *Ugochukwu Alaribe; Anayo Okoli (30 Duujal 2016). "Hooreejo leydi Abia woppitaa, keso suɓaama". Kabaaru Vanguard. Ƴeewtaa ko ñalnde 30 lewru bowte 2017.*
Bogobiri House

**Bogobiri House** ko otel ɓuuɓɗo e nokku ɗo Afrik woni ɗoo, woni ko e laawol 9 Maitama Sule to laawol Awolowo, to bannge worgo-fuɗnaange Ikoyi, to Lagos, to leydi Najeriya.

## Sifaa e dekor
Galle Bogobiri ina waɗi galleeji ɗiɗi, heen galle fof ina waɗi restoraan, galle ñeeñal, galle kewu e set suudu hoɓɓe. Mobel e nder restoraa oo ɓuri wonde ko paabi e mobel naalankaagal e rustic, ina heen koɗorɗe, jooɗorɗe cuusɗe, sofaaji, taƴe e taƴe ɗe mbaydiiji teeŋtuɗi e nate Afriknaaje e nate ɗe mbaɗaa e mbaydiiji leɗɗe ɓutte, huɗo, jute, kaaƴe e geɗe leɗɗe ummoriiɗe e nder leydi ndii. Ina woodi kadi baruuji, galle naalankaagal[4] e ŋoral ngam waɗde fedde jazz, jammaaji jimɗi e saal udditirɗo ngam kewuuji goɗɗi e nder galle restoraaji ɗii.[8][9][10]

## Tuugnorgal

# *"Suudu Bogobiri". Koolaaɗo kuuɓal: Hoɗorde.*
# *"Suudu Bogobiri". Tagofeere wootere. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 26 Duujal, 2014. Ƴeewtaa ko ñalnde 26 Duujal, 2014.*
# *Prisca sam duru (3 noowammbar 2013). "Bogobiri ina mawnina sappo e juulde naalankaagal". Annduɓe. Keɓtinaama ñalnde 24 lewru Duujal hitaande 2014.*
# *Liisi Wiliyam (2012). Suudu Bogobiri. Ardiiɓe yah-ngartaa Bradt. p. 128. . Ƴeewtaama ñalnde 26 lewru Duujal hitaande 2014.*
# *"Ummitingol Bogobiri e murto rewɓe". Ñalngu nguu. Noowammbar 2013. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 7 suwee 2014. Heɓtinaama ñalnde 26 desaambar 2014.*
# *"Bogobiri ina mawnina @ 10". Nguurndam ñalngu nguu. Mooftaa ko e fuɗɗoode ñalnde 6 noowammbar 2013. Ƴeewtaa ko ñalnde 26 desaambar 2014.*
# *Oteluuji.ng. "Suudu Bogobiri". Suudu Bogobiri | Otel to Ikoyi | Oteluuji.ng. Ƴeewtaa ko 2023-10-06.*
# *Kolawole, Folarin (18 mars 2013). "Restoran Bogobiri to Ikoyi, Lagos...Aɗa yiɗi ɗum walla aɗa yiɗi ɗum!". Naijatreks. Ƴeewtaa ko ñalnde 5 noowammbar 2014.*
# *Emelike, Obinna (3 oktoobar 2014). "Ƴeewto feccere nguurndam to Bogobiri". Ñalawma njulaagu. Ƴeewtaa ko ñalnde 5 noowammbar 2014.*
# *Menkes, Suusi (14 noowammbar 2012). "Lagos am: Wuro Duro Olowu". Jaaynde New York. Ƴeewtaa ko ñalnde 5 noowammbar* 2014.
Akwa Ibom State Ministry of Justice

Ministaajo hukuuma lesdi **Akwa Ibom** woni ministaajo laamu lesdi Naajeeriya, ko laarani hukuumaaji pamari.[1] Ministeer oo ina woni e les njiimaandi Jaagorgal men ko feewti e ñaawoore, tawi noon ko Sosiyatee mawɗo e Sekereteer duumotooɗo heewi wallitde.[2]

Ƴeew kadi
Ministeer jaŋde leydi Akwa Ibom

Tuugnorgal
 Laamu, Diiwaan Akwa Ibom. "Njuɓɓudi ñaawoore dowla Akwa Ibom". laamu leydi.ng. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 26-02-2017. Heɓtinaama ñalnde 26/02/2017.
 Sariyaaji lesdi Akwa Ibom lesdi Naajeeriya: E nder kuugal nyande 31 lewru Duujal hitaande 2000. Millhaus Publishing. 2000-01-01.
Attorney General of Abia State

**Attorney General of Abia State** woni hooreejo sariya e sariyaaji diiwaan Abia. Ko njuɓɓudi laamu ndi jogii gollordu mum toɗɗaandu e dow yamiroore suudu sarɗiiji Diiwal Abia, leydi Naajeeriya.

Jaagorgal men ko feewti e njuɓɓudi laamu ko kañum woni hooreejo leydi ndii, ko kañum woni ko toppitii e reentaade sariya e doosgal Diiwal Abia.

## Tuugnorgal
Bookshop House

Suudu defte (ina wiyee kadi CSS Bookshop) [1] ko suudu e nder duunde Lagos tawaande to bannge worgo-fuɗnaange laawol Broad to laawol Odunlami.[2] Ko Godwin e Hopwood mahooɓe nde mahi ɗum e hitaande 1973.

## Ɓawo
Nde misiyon'en CMS ngari lesdi Naajeeriya nder hitaande 1850, woɓɓe jooɗi haa Marina, Lagos haa ɓe udditi nokkuure pamare nde ɓe soodata Bibelji e binndanɗe Masiihiŋko'en feere.[3] Mahdi jaɓɓotoondi defterdu nduu, caggal ɗuum soodaa, njuɓɓudi kesiri mahiraa e hitaande 1927, njuɓɓudi ndii ko Bishop Melville Jones halfini ɗum. Koolol njulaagu CMS ngol caggal mum wayli innde mum, wonti CSS, Eklesiya e Duɗal Suppliers. [3]Mahdi ɓennundi ndii yani, suudu Bookshop jooni nduu mahiraa ko e hitaande 1973.[3]

## Tuugnorgal

# *B Ogunsote ɓuuɓɗo. "Style hakkunde leyɗeele e nder leydi Nijeer" (PDF). Jaaynde karallaagal taariindi. Heɓtinaama ñalnde 6 noowammbar 2016.[jokkondiral maayngal duumingal]*
# *Lizi Wiliyaam, Mark Shenley (2012). Naajeeriya. Bradt ko njillu. p. 154. . Ƴeewtaa ko ñalnde 21 oktoobar 2016.*
# *Akinsemoyin, ʼKunle (1977). Mahngo lagos. F. & A. Sarwisaaji : Pengrail, leydi Jersey. OCLC 26014518.*
# *Ikon Stub*
# *Ndee winndannde jowitiinde e Lagos ko ƴattooje. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.*
# *Ikon Stub*
# *Ndee winndannde ko faati e mahdi walla mbaydi Naajeeriya jowitiindi e toɓɓere ko ɓuuɓri. Aɗa waawi wallude Wikipedia so a yaajtinii ɗum.*