Opitaal Biritaan

**Ward Broderip** ko suudu safrirdu Middlesex to Fitzrovia, to Londres. Ko ngol woni go’o ko suudu sarɗiiji toppitiingu toppitagol e safrude yimɓe wonduɓe e SIDA e nder leydi Angalteer.

Warde ɓooynde Broderip

Opitaal Middlesex teeminannde 19ɓiire
E les njiimaandi William Cayley,[1] bursiiji ɗiɗi Broderip sosaa ko e hitaande 1872 e juuɗe guwerneeruuji Middlesex caggal maayde Francis Broderip, balloowo mawɗo e safrirde ndee.[2] Warde Clayton kadi lomtinaa ko nokku Broderip. Nde yahdu waɗi to bannge worgo safrirde ndee, innde ‘Broderip Ward’ ndee heddii.[3]

E darorɗe teeminannde sappo e jeenaɓiire, 25% e tawtoraaɓe Middlesex ko sabu baasal.[3] Naatgol e nder suudu safrirdu Broderick to opitaal Middlesex feeñii e jaayɗe safaara e hitaande 1874, nde suka jahroowo e duuɓi 20 holliri ñawu nguu,[4] e hitaande 1875 nde suka jahroowo e duuɓi 52 yani, yani e ɓalndu mum,[5] e hitaande 1879 nde gorko gooto jahroowo e duuɓi 39 safraa ngam tuumeede ruptaade ƴiiƴam,[6] fof ko e les njiimaandi Sir Henry Morris.[4][5][6] Cukalel jahroowo e duuɓi nay, ngel ɓuuɓni pinndi, naatnaa e suudu safrirdu nduu e hitaande 1913.[7]

Dokkal tokosal goɗngal feewde e leɗɗe dow suudu nduu heɓaama e hitaande 1922.[8]

Duunde Broderip 1987
Ward Broderip ƴetti ñawɓe mum adanɓe e lewru Yarkomaa 1987, udditaa e dow laabi ko Diana, laamɗo leydi Wales, ñalnde 9 abriil 1987.[9][10] Hay gooto e ñawɓe ɓee jaɓaani fotondirde e Diana e udditgol suudu safrirdu nduu sabu kulol waasde anndeede e yeeso yimɓe.[11] Diana teeŋtinii ɓuuɓnude junngo ñawɓe tawa ɓoornaaki gannde e nder suudu safrirdu nduu.[10][12][13] Caggal ɗuum Diana yilliima suudu nduu e debbo gadano leydi Amerik, hono Barbara Bush, e lewru sulyee 1991.[14]

Pewnugol suudu nduu waɗii 350 000 £ (fotde 1 243 501 £ e hitaande 2023).[9] Nde sosaa ko e suudu safrirdu ndu huutoraaka to opitaal hee. Sosde suudu safrirdu nduu ina jeyaa e peeje moƴƴitingol safrirde ndee fotde miliyoŋaaji 1 £, tawi ina fotnoo waɗeede gila 1985.[15] Ward Charles Bell kadi ina gollina ñawɓe VIH/SIDA to opitaal Middlesex.[16] Doktoor gardinooɗo suudu nduu ko porfeseer Michael Adler.[17] Cafroowo fooftere biyeteeɗo Steve Semple ardiima kippu safrooɓe to suudu safrirdu Broderip. Gollotooɓe e nder suudu nduu kadi ina mballondira e gollotooɓe e James Pringle House, nokku keeriiɗo cellal ɓalli to Londres.[18] Miñi mum debbo gadano e nder suudu nduu, hono Jacqui Elliott, ina ardinoo gollotooɓe e 14 infirmiyee e udditgol mum ; ko ɓuri laabi ɗiɗi limoore ɗaɓɓooɓe ɗaɓɓooɓe golle e nder ward.[9] E nder yeewtere nde o waɗdunoo e Sally Brompton e lewru Yarkomaa 1987 e nder jaaynde wiyeteende The Times, Elliot wiyi wonde e suɓaade infirmiyee en ngam golloraade e nder suudu safrirdu nduu, o "ina laaɓi [ina foti] ƴeewde yimɓe yiɗɓe waɗde ɗum ngam dalillaaji laaɓtuɗi. Alaa ko moƴƴi so ɓe njogii jikku oo." of 'Aids is the in-thing, mi meeɗaa ƴeewtaade ñawɗo Sida ko adii, ɗum noon mbaɗen ɗum jooni' miɗo yiɗi yimɓe toppitiiɓe tawa ɓe ngonaa histerik".[9] Brompton, winndii e "elemen despondency mahaaɗo e nder safaara no-hopers", e Elliot jaabtii wonde hay so tawii safaara SIDA alaa "...ina waawi wonde janngo. Miɗo jogii hoolaare laaɓtunde e gollodiiɓe am safrooɓe ngam arde e mum huunde e nder yontaaji garooji Aɗa foti tan safrude maale ɗee no ɗe ngartirta nii, jogaade miijo moƴƴo e rokkude ñawɓe ɓee toppitagol ɓurngol moƴƴude, ko waawi wonde fof, wonaa tan e rokkude ɓe leɗɗe e nder heen, hakkille e ɓanndu, kam e yimɓe wonɓe e saraaji maɓɓe fof — ɓesngu, gollodiiɓe e sehilaaɓe".[9] Ko ɓuri heewde e ñawɓe e udditgol suudu nduu ko worɓe jommbaajo gorko.[9] Ñawɓe warooɓe laabi keewɗi ina nganndondira ina ndokka suudu nduu jikku "camaraderie".[19]

Ñawɓe wonɓe e suudu safrirdu nduu tawtoraama jarribooji gadani zidovudine, e leɗɗe kese kaɓtorɗe mboros.[18]

Peter Godfrey-Faussett golliima e nder suudu safrirdu nduu, ko o doktoor keso.[18] Caggal ɗuum o wonii jaagorgal mawngal ONUSIDA to bannge ganndal. E nder yeewtere 2019 Godfrey-Faussett siftinii wonde "... ɗoo e Broderip Ward ko yimɓe ɓe ngon-mi e duuɓi am, ina njannga defte goote, ina njaha e operaaji e pijirlooji gooti. Ina heewi saɗtude heddaade e seertude e kilinik. Miɗo waawi siftorde." ko heewi e maɓɓe ina laaɓi E ko heewi e yiɗɓe maɓɓe e ɓesnguuji maɓɓe". O siftini Elliot wonde "debbo kaawningol [mo] hirjini en fof ngam ustude mooɓondiral e rokkude toppitagol e mbaadi ceertundi. E oon sahaa, opitaaluuji ɗii ko ɓooyɗi no feewi, ina njuɓɓinaa".[18] Ward oo hollitii feere gollondiral hesere ngam toppitaade ñawɓe e nder njuɓɓudi njuɓɓudi laamu nguu. Ñawɓe ɓee ina cemmbinaa yo ɓoorno comci mum en, njalta, ngarta e suudu safrirdu nduu no njiɗiri. Ward oo huutoriima make-up ngam suuɗde maale sarkoma Kaposi.[18]

"The Ward", koolol fotooje Gideon Mendel hollirngol nguurndam sukaaɓe nayo e nder suudu safrirdu Broderip e Charles Bell to opitaal Middlesex e hitaande 1993, hollitaama to suudu safrirdu nduu, hono Fitzrovia Chapel e hitaande 2017. Koolol ngol hawri ko e World Ñalawma SIDA.[20]

Tuugnorgal
 Tomson, H. Kambe