Oloye Akin Alabi

**Oloye Akin Alabi** (jibinaa ko 31 mars 1977) ko politikyanke, jom ngalu, binndol[1] e balloowo yimɓe leydi Naajeeriya. Ko kanko woni binnduɗo defte ɓurɗe soodde e njulaagu, kaalis mawɗo njulaagu tokooso e no yeeyirtee e Naajeeriya. Ko kanko woni sosɗo NairaBET.com, sosiyetee gadano e nder leydi Najeriya.[2] Ko kanko woni sosɗo e joom fedde wiyeteende Lekki United F.C.[3][4]

Akin alabi ni mogaji ajiwogbo ni ibadan. O toɗɗaa ko Olubadan mo Ibadan, hono HRH Saliu Adetunji ñalnde altine 5 lewru Duujal hitaande 2016.[5]

## Nguurndam adanɗam
Akin jibinaama haa Ibadan, lesdi Ọyọ, lesdi Naajeeriya, haa hooreejo e mawɗo (Mrs) Adediran Alabi, Akin timmini jangirde maako haa jangirde sukaaɓe Command, Ibadan, nden jangirde hakkundeere haa jangirde laamu lesdi Enugu.

## Jaangirde
Akin Alabi heɓi dipolomaaji ganndal e siyaasaaji e jokkondiral hakkunde leyɗeele to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lead City, Ibadan, to diiwaan Oyo to leydi Najeriya.[6]

O naati kadi to duɗal jaaɓi haaɗtirde The Polytechnic, to Ibadan, ɗo o heɓi Dipolomaaji ngenndiiji toowɗi e njuɓɓudi njulaagu.

O heɓi dipoloma makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Liverpool to bannge njulaagu, o heɓi kadi seedantaagal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Harvard to bannge peeje jeyi hakkille.[7]

## Golle njulaagu
Akin Alabi fuɗɗii golle mum ko e hitaande 2003 e binndol e yeeyde defte, defte binndaaɗe e geɗe humpito goɗɗe. Ndeen o sosii sosiyetee makko seminar e heblo keeriiɗo ngam jannginde e wallitde sukaaɓe woɗɓe fuɗɗotooɓe golle mum en tokoose. O fuɗɗii kadi yaltinde jaaynde fartaŋŋe njulaagu wiyeteende Income (jooni fooftii). Ngam ɓeydude e gollorde makko bayyinde, Akin yaltini, World Soccer News, jaaynde dingiral yontere kala.[8][9]

Akin yahri yeeso e mahde njulaagu keewngu goɗɗo gila e fuɗɗoode ; gooto nder maɓɓe woni NairaBET, portal betting fijirde arandeere nder Naajeeriya, bee hukuumaaji nder Naajeeriya fuu.[10] O heɓi miijo NairaBET nde o yilliima leydi Angalteer, o yahi to duɗal betting sportif. O sosi heen deftere humpito, o soodi ɗum e internet. Nafoore lowre nde addani mo fuɗɗaade lowre makko betting sports online e nder leydi Najeriya.[11] Nairabet.com ina jogii jooɗorde mum to Lagos e golle mum e nder leydi ndii fof, tawi ko Komisariyaa Ngenndiijo toppitiiɗo Loteriiji. NairaBET woni sosiyetee gadano e nder leydi Najeriya.

Akin Alabi woni nder fijirle Naajeeriya. Ko kanko woni sosɗo Nightlife.NG, portal internet hollirngal e humpitaade ko fayti e nguurndam jamma e nder leydi Najeriya.[12][13]

## Golle moƴƴe
Akin Alabi ina jeyaa e golle moƴƴe. Ko kanko woni sosɗo Akin Alabi Foundation, fedde nde wonaa laamuyankoore, nde wonaa laamuyankoore, nde faandaare mum ko moƴƴinde wellitaare yimɓe leydi Naajeeriya.[14] E nder motto, "memde nguurndam neɗɗo gooto e sahaa gooto" ; fonndasiyoŋ oo waɗii eɓɓaaɗe baɗɗe faayiida ko wayi no mahngo e dokkugol cuuɗi janngirɗe e duɗe leslese, sinkude ɓulli bore e nokkuuji ɗo ndiyam ŋakki, semmbinde kaalis rewɓe e kewu mahngo njulaagu e golle ɗe ngalaa njoɓdi, ina wiyee Youth Enterprise Conference, waɗeteeɗo hitaande kala to Eko Hotel e Suites, to duunde Victoria, to wuro Lagos.

## Golle politik
Akin Alabi ko tergal e fedde wiyeteende APC (APC) laamu nguu. O meeɗiino wonde tergal lannda Demokaraasi ɓesngu (PDP). O hollitii anniyaaji makko ngam dañde jooɗorde e nder suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya. Ñalnde 20 lewru juko hitaande 2019, Akin Alabi hollitii wonde maa o woppu laamu Nairabet ngam tiiɗtinde kampaañ makko politik.[15] Ñalnde 5 lewru Oktoobar 2018, Alabi yalti e wonde kanndidaa e nder suudu sarɗiiji leydi Egbeda/Ona Ara to diiwaan Oyo ngam suɓaade hooreejo leydi 2019.[16]

## Golle sariya
Ñalnde 25 lewru juko hitaande 2019 Alabi yalti ko hooreejo, goomu galle ko faati e geɗe hakkunde laamuuji. Kabaaru oo hollitaama ko e batu nguu, ngu ardii hooreejo leydi ndi, hono Rt Hon Femi Gbajabiamila.[17][18]

Ñalnde 6 Oktoobar 2020 Alabi waɗi ɗaɓɓaande ngam fusde fedde keeriinde haɓaade wuyɓe (SARS) e nder polis Naajeeriya. Les motion o wi'i "Policing nder Naajeeriya ɗon jokki bee ɗuuɗal kuuɗe jamanu ɗe ɓiɓɓe lesdi ɗon mari haaje hokkugo tedduŋgal e decorum, ngam non ɗum saɗi masin ngam ɓiɓɓe lesdi ɗon hoola goonga dow polis'en woni soobiraaɓe maɓɓe."[19]. ]

Caggal rafi COVID-19, Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Lagos (UNILAG) fuɗɗii janngude e-learning ngam daɗndude ñawu nguu. Kono, ko juuti, rewi heen ko wullitaango feewde e njoɓdi doosɗe toowɗe, caɗeele resooji, waasde heɓde lowre dottaande ndee, ŋakkeende golle e nder system oo, e ko nanndi heen. Nde o heɓi wullitaango e almudɓe, Alabi waɗi ɗaɓɓaande ngam humpitaade no UNILAG foti ƴeewtaade njuɓɓudi jaŋde toownde (e-learning) to duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal. E nder motion o hollitii wonde gargol e-learning systems ina foti weeɓtinde jaŋde e ɓurde welde e "waɗde ustude almudɓe e golle mum en walla waɗde jannginooɓe ɓee ngoppa golle mum en jannginde almudɓe ɓee haa laaɓa cer."[20]

Ñalnde 15 desaambar 2020, hay so tawii ɓeydagol ŋakkeende kisal e dow Nilaabi gerian, Alabi ƴetti eɓɓaande ngam haɗde laamu fedde ndee soodde kaɓirɗe ngam fedde toppitiinde kisal laabi (FRSC).[21]

E hitaande 2020, ɓaawo ɓamtaare mawnde nde Alabi waddi nder rento maako, Egbeda/Ona Ara nder fannuuji bana taskaramji Welfare, ballal rento, kuuɗe, e ɓamtaare jawdi ɓii aadama, o annditaama bana Legislator Fedde nde hitaande nden diga jaangoɓe Naajeeriya Merit Awards [22] Won e porogaraamuuji goɗɗi ina jeyaa heen N250m eɓɓoore semmbinde rewɓe,[23] porogaraam ballal renndo ngam mahde laabi e soodde transformers ngam renndooji. Porogaraam infrastructure ina hawra e mahngo duɗe e nokkuuji cellal leslesɗi e porogaraamuuji keɓgol karallaagal wonande sukaaɓe.[24] Alabi kadi hollitii kuule e eɓɓaaɗe teeŋtuɗe ko wayi no waylude sariya njuɓɓudi ñaawoore, eɓɓaande haɗde APCON ustude njulaagu e nder internet, waylude doosɗe leydi ko fayti e jokkondire ɓiyleydaagu e rewɓe ɓiɓɓe leydi Najeriya [25] ngam siftinde heen seeɗa.

Ñalnde 9 noowammbar 2021, Alabi yaltinii eɓɓaande ngam ustude ɓure ñamlooɓe e internet e nder leydi ndii. E nder motion makko o hollitii wonde ɗeen sosiyeteeji ina ngolloo e yaasi kuule laaɓtuɗe e sariyaaji ngam ƴellitde humpitooji neɗɗo no haanirta nii e nder doosɗe leydi Naajeeriya, o noddii Banke mawɗo leydi Naajeeriya ngam rokkude doosɗe ɓurɗe moƴƴude ngam ɗeen sosiyeteeji kaalis, e ngam njuɓɓudi ƴellitaare karallaagal kumpital (NITDA) ngam tabitinde ɗowgol timmungol kuule Naajeeriya ngam reende humpitooji e kala rokkooɓe ñamaale e nder internet.[26]

Nguurndam neɗɗo

Alabi ko jiɗɗo fuku koyɗe. Ko o jiɗɗo fedde dingiral (3SC) to Ibadan nde sosiyetee makko, NairaBET, wallitta. O woni kadi jiɗɗo Manchester United FC ɗo o woni jom tikket season. Omo jogii debbo, omo jogii sukaaɓe.[27]

Resooji renndo

Akin Alabi nasti nder ƴamol nder laylaytol rento[28] ɓaawo o walli kuugal ngam nyiɓugo suudu nyawndiigu haa Ajiwogbo, Ibadan.

Tuugnorgal

# *"Top Sappo (10) Hawooɓe internet nder Naajeeriya". Ardiiɗo. Ƴeewtaa ko ñalnde 8 mars 2015.*
# *"Akin Alabi: Gorko mo waddi betting sport haa sukaabe Naajeeriya". Nairametrik. 11 Duujal 2021. Ƴeewtaa ko 22 Feebariyee 2022.*
# *"Akin Alabi dawriyanke e jom njulaagu hollitii peeje ngam udditde fedde hesere wiyeteende Lekki United". www.pulse.ng. 5 noowammbar 2019.*
# *"Lekki United, kippuuji fuku koyɗe goɗɗi Naajeeriya ina keɓa nafoore keeriinde". www.aariiɓe.com. 22 abriil 2022.*
# *"Sosɗo NairaBet ina semmbina gollotooɓe e N5.2M e batu sukaaɓe". Hannde. Ƴeewtaa ko ñalnde 20 Abriil 2018.*
# *"Akin Alabi saak degree goɗɗo". Annduɓe. 16 Noowammbar 2021. Ƴeewtaa ko 16 Noowammbar 2021.*
# *"Wartu e duɗal | On njaraama e Blog Akin Alabi". Akinalabi.com. 6 lewru juko 2014. Ƴeewtaa ko 8 mars 2015.*
# *Malaikajo. "CEO NairaBet, Akin Alabi yi'aama ina woya e nder jamaanu caggal nde neɗɗo heɓi N24m e N1,500". Advent ñalnde kala. Keɓtinaama ñalnde 24 lewru Yarkomaa 2019.*
# *"Firmaaji betting online ina njuula e Naajeeriya mo football-mad". IOL. Reyter. Keɓtinaama ñalnde 24 lewru Yarkomaa 2019.*
# *"NairaBet.com". NairaBet.com. 4 feebariyee 2015. Ƴeewtaa ko ñalnde 8 mars 2015.*
# *"Gila e yeeyoowo haa e njulaagu: No Akin Alabi mahiri NairaBet gila e fuɗɗoode". toɓɓere teknoloji.ng. Keɓtinaa ko ñalnde 7 lewru juko 2018.*
# *"Siftorde e Skuki weltiniri yiɗɓe Nairabet.com e udditgol duɗal mawngal to Abeokuta". Gistyinka.net. 20 lewru Yarkomaa 2014. Ƴeewtaa ko 8 mars 2015.*
# *Staff, Ebunoluwa Ojo | Hawooɓe ng (7 ut 2019). "Akin Alabi - Nguurndam, Nguurndam E Ngalu Sosɗo NairaBet". Hawooɓe To Naajeeriya. Keɓtinaama ñalnde 26 lewru Mbooy 2020.*
# *"A jaaraama E Fedde Akin Alabi".*
# *"Akin Alabi ina woppa golle gardiiɗo NairaBet". toɓɓere teknoloji.ng. Keɓtinaama ñalnde 25 lewru juko hitaande 2018.*
# *"Akin Alabi mawɗo Nairabet heɓi tikket suudu sarɗiiji APC". Gardiiɗo. 10 oktoobar 2021.*
# *"Breaking: Depitee Oyo, Akin Alabi, Hooreejo yaltuɗo, Goomu suudu sarɗiiji dow geɗe laamu". www.nder.com. Keɓtinaama ñalnde 25 sulyee 2019.*
# *"Hooreeɓe E Jaagorɗe Goomuuji Dartiiɗi E Keeriiɗi E Suudu 9ɓuru". www.nokku.org. Heɓtinaama ñalnde 10 oktoobar 2021.*
# *"Akin Alabi yaltinii eɓɓaande suudu sarɗiiji ngam fusde SARS". Jaaynde leƴƴi. Keɓtinaama ñalnde 18 Duujal 2021.*
# *"Caggal wullitaango, Akin Alabi ina ɗaɓɓi ƴeewtaade suudu sarɗiiji njuɓɓudi jaŋde e-learning UNILAG". Jaaynde leƴƴi. Heɓtinaama ñalnde 10 Oktoobar 2021.*
# *"Ko ɗum waɗi Reps ina foti ƴeewtaade dille Akin Alabi 'woto arme FRSC'". www.inaija.com. Heɓtinaama ñalnde 10 Oktoobar 2021.*
# *"Akin Alabi heɓi njeenaari Legislatif Fedde Ngenndiije Dentuɗe". Annduɓe. Heɓtinaama ñalnde 10 oktoobar 2021.*
# *"Akin Alabi ɗon ƴama 250M ngam semmbiɗinki". Jaaynde Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 10 oktoobar 2021.*
# *"Akin Alabi hollitii kuulal ngam sosde nokku cafrirɗo fedde nde to Ona Ara". Jaaynde Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 10 Oktoobar 2021.*
# *"Honourable Akin Alabi hokki kuugal ngam hokkugo 'worɓe' heɓugo ɓiɓɓe lesdi Naajeeriya to ɓe resdi rewɓe Naajeeriya". am.com. Heɓtinaama ñalnde 10 Oktoobar 2021.*
# *"Akin Alabi ƴettii eɓɓaande ngam haɗde ƴaañgol jom en ñamaale enternet". Annduɓe. 9 Noowammbar 2021. Ƴeewtaa ko 16 Noowammbar 2021.*
# *"FAB man crush: jom ngalu, otunba akin alabi". Retummii ko ñalnde 2 abriil 2018.*
# *Akin, Alabi (23 Duujal 2020). "Akin Alabi laylaytol renndo". Twitter.*