Abiodun James Faleke

**Abiodun James Faleke**// i jibinaa ko (25 lewru Duujal hitaande 1959) ko jiiloowo njuɓɓudi njulaagu e njulaagu.[1] O woni siyaasaajo e tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya diga wuro Lagos. E nder golle makko gadane, Faleke golliima e golle mawɗe e nder sosiyeteeji keewɗi toowɗi. O woniino e sosiyetee peewnoowo aluminium mo leydi Najeriya (ALUMCO) PLC ngam wonde gardiiɗo coodguuli e nder fuɗɗoode hitaande 2000, o artiri golle makko to Crown Agents Ltd ngam wonde gardiiɗo njulaagu.

Faleke nasti nder siyaasaaku cemmbiɗɗum nder hitaande 2003 ɓaawo Ahmed Bola Tinibu, wakkati man guwerneer diiwal Lagos, toɗɗi mo ardiiɗo ardiiɗo kuugal lesdi Ojodu (LCDA) nder diiwal Lagos. Nder hitaande 2011, Faleke heɓi suɓol ngam wallugo lesdi Ikeja nder jiha Lagos nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya. E hitaande 2015, o dogi e tikket gooto ngam wonde kanndidaa cukko guwerneer to Abubakar Audu e nder diiwaan makko Kogi.[2] Ɓe keɓii wooteeji ɓurɗi heewde ɗi ɓe mbaɗi e nder wooteeji ɗi ɓe ndartini ɗii, ko adii fof e nder ko ɓuri duuɓi sappo e marge keɓɗo nafoore. Kono Abubakar Audu maayi ko juuti hade bayyinaango laawɗungo njeñtudi ndii.[3][4][5] Lannda maɓɓe, All Progressives Congress, APC, ndeen ɓe ndokki Yahaya Bello gardiiɗo woote gardagol lannda kaa. Faleke luulndiima kuulal lannda kaa haa to Ñaawirde Toownde kono o dañii caɗeele.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Faleke jibinaa ko to Ekinrin Adde e nder diiwaan Ijumu e nder diiwaan Kabba ɓooyɗo. Nde laamu Kogi sosaa nder hitaande 1991, nokkuure laamu Ijumu laati lesdi Kogi Hirnaange. Faleke waɗi jaŋde mum adannde ko to Ijumu. Ko o almuudo ɓooyɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Abdulazeez Atta to Okene. E hitaande 1986, o timmini jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kaduna, o heɓi dipolomaaji toowɗi (HND) e njuɓɓudi coodguuli e dokkal, o heɓi njeenaari almuudo ɓurɗo waawde e nder duɗal makko e Upper Credit.

O mari dipolomaaji master (MBA) nder njuɓɓudi njulaagu e njuɓɓudi ko ɓuri teeŋtude e duɗal jaaɓi haaɗtirde Imo State, Owerri e hitaande 2003.[1] Ko o fedde toppitiinde ko fayti e coodguuli (CIPS), to Londres, e fedde toppitiinde njuɓɓudi laamu (IPA).

Hakkunde 1986 e 2003, Faleke golliima e golle njuɓɓudi keewɗe e nder njuɓɓudi- soodgol, laɓɓingol e jokkondire, depasuuji, renndinde e mahngo. E hitaande 1986, e nder golle makko sukaaɓe ngenndiije, Faleke wonnoo ko coodoowo to opitaal ngenndiijo ortopedi, to Lagos. O woniino gardiiɗo kaɓirɗe to Kayo Foods Limited, Ilupeju, Lagos hade makko yahde to Tate Industries PLC ngam wonde gardiiɗo coodgu, laaɓtugol, renndinde e njulaagu. Faleke kadi wonnoo ko gardiiɗo soodgol to Air Liquid PLC, e sosiyetee peewnoowo aluminium mo leydi Najeriya (ALUMCO) PLC o joofni golle makko e njuɓɓudi e Crown Agents Ltd ko gardiiɗo njulaagu e hitaande 2003.

## Golle politik
Kuugal siyaasaaku Faleke fuɗɗi nder hitaande 2003 nde o toɗɗaama hooreejo hukuumaaji pamari haa lesdi Lagos. O woni ko e ndeeɗoo darnde e nder dumunna juutɗo hakkunde noowammbar 2003 e abriil 2004, nde o toɗɗaa hooreejo laamu nokku oo. O wonii ndeeɗoo jappeere fotde duuɓi ɗiɗi haa o joofni e hitaande 2011.

E hitaande 2006, o dañii woote ngam wonde hooreejo kawtal 57, (juɓɓule hooreeɓe laamuuji nokkuuji) e nder diiwaan Lagos haa hitaande 2011, nde laamu makko e hooreejo Ojodu LCDA joofi. Faleke nder wakkati man waɗi kuuɗe dow Goomu Ƴellitaare Suɓol lesdi Lagos e Goomu walliinde Gomnaajo lesdi Lagos.

## Fiilngo suudu sarɗiiji
Faleke suɓaama nder suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya nder hitaande 2011, ngam o wakilta lesdi Ikeja lesdi Lagos. Omo anndaa e darnde makko teskinnde e nder jeewte nder galle. O woniino hooreejo Goomu suudu sarɗiiji ngam haɓaade njulaagu, etikaaji e nafooje ngenndiije, e tergal goomuuji suudu sarɗiiji ko faati e njulaagu laamu, MDGs, nder leydi, konte laamu, ganndal e karallaagal, e Goomu suudu sarɗiiji ko faati e wiɗto ballal petroŋ.

## Bills ina mballitee
Faleke ina joginoo kuule keewɗe, ina jeyaa heen kuule NYSC ngam waylude sariya, ɗe njiɗnoo ko yoɓde terɗe NYSC, kuulal ngal haɗata yeeyde e huutoraade comci konu sabu caɗeele kisal garooje ɗee, e, haa jooni, e tiiɗnaare e caɗeele kisal ngenndi ndii, o wallitnoo eɓɓaande woɗnde ko fayti e ŋakkeende uddugol ko ina ɓura 1 400 laawol keeriwol ngol sariya haɗi ngam haɗde fitinaaji.

Suɓol guwerneer 2015 to diiwaan Kogi

Faleke wonnoo ko cukko hooreejo leydi Abubakar Audu e nder lewru Noowammbar 2015 to diiwaan Kogi. Ɓe ndogi ko e tikket gooto mo Kongres All Progressives, APC, yuɓɓini. Audu e Faleke mbaɗii kampaañ ngam suɓaade e nder nokkuuji 21 laamu nguu e nder diiwaan hee tawa ina njogii ajendaaji populist e fodoore ɓeydude nguurndam yimɓe.

Audu e Faleke ngoni ko e ardorde welnde e njeñtudi laamu ummoraade e nokkuuji 21 laamu leydi ndi. Mawningol nafoore woote ina jokkinde maayde Abubakar Audu anndinaa. Komisiyoŋ ngenndiijo jeyaaɗo e wooteeji, INEC ndeen hollitii wonde woote ɗee ina kawri.[6]

E wiyde njeñtudi ndi ardiiɗo cuɓi oo holliti, Emmanuel Kucha (cukko hooreejo duɗal jaaɓi haaɗtirde ndema, Makurdi), Abubakar Audu/James Abiodum Faleke mo Kongres All Progressives heɓiino 240 867 tawi Idris Wada mo wonnoo guwerneer jooni oo ina doga e hitaande 2012 e dow laylaytol lannda Demokaraasi, PDP heɓi 199 514 woote.

Mr. Kucha wi'i marge wooteeji hakkunde Messrs Audu e Wada ko 41,353. Kadi wonde woote ɗee mbaɗaaka sabu keewal wootooɓe winnditiiɓe e nder 91 nokku woote, e nder nokkuuji 18 laamu nokkuuji, ɗo woote ɗee ndartinaa ko 49 953.

Ndeen limoore ɓurii 41 353 woote ɗe Mr. Audu ardi Mr. Wada.

APC waɗti wooteeji Audu/Faleke e juuɗe Yahaya Bello

Caggal maayde Audu e bayyinaango wooteeji ɗii, APC suɓiima Yahaya Bello mo woni gadano e nder primaire APC ngam ronkude wooteeji ɗi Audu/Faleke heɓi e wooteeji mawɗi ɗii ngam ɗaɓɓude e Faleke yo jokku e golle mum cukko guwerneer. Kono faleke salii ko APC waɗi koo, o wiyi wonde collection des results des votes timmii, ina ɗaminii bayyinaango laawɗungo ko adii maayde Audu ɗoon e ɗoon, kadi ko kanko tan woni kanndidaa mo wuuri e tikket denndinɗo oo, o foti bayyinde guwerneer cuɓaaɗo. [7] Faleke winndi INEC ina hollita hoore mum "guwerneer cuɓaaɗo".[8][9] Kono APC yejjitii hujja makko, naati e woote ɓeydooje tawi ko Yahaya Bello woni kanndidaa guwerneer mum.

E wiyde njeñtudi wooteeji ɓeydooji ɗi Mr. Kucha, cukko hooreejo duɗal jaaɓi haaɗtirde ndema, Makurdi, bayyini, APC heɓiino 6 885 woote, ɗum noon ko 247 752 woote ɗe o heɓi, caggal nde o heɓi 240 857 e wooteeji 20 noowammbar[1].

Ɗiɗaɓo oo, woni lannda Demokaraasi e kanndidaa mum, hono Idris Wada, gonnooɗo guwerneer jooni oo, keɓii 5 363 e woote ɓeydooje. Nii woni PDP heɓi 204 877 woote, tawi ko 199 514 e woote 21 noowammbar.

Faleke luulndiima kuulal ngal APC ƴetti e nder ñaawirdu

Faleke yahiino to ñaawirdu ɗaɓɓaande wooteeji ngam salaade laawɗingol kuulal ngal APC ƴetti ngam waɗde mo depitee to Yahaya Bello mo alaa e wooteeji ñalnde 21 noowammbar nde wooteeji mawɗi e nder wooteeji ɗii mbaɗi.

O wi'i lannda maako o heɓataake ngam o laara cukko hooreejo lesdi Yahaya Bello. « Mi mettinataa laamɗo Abubakar Audu. Miin, James Abiodun Faleke, mi wonataa ɗoon e hunnde so en timminaani ñaawoore ndee ko adii ñalnde 27 lewru Yarkomaa 2016 ». « Hay gooto yeewtidaani e am hade mum waɗde mi depitee to Bello. Bello kadi yeewtidaani e am. Mi anndinii ardorde lannda kaa darnde am e ɗuum. Mi heddaaki janfaade e mettinde laamɗo Abubakar Audu.” E nder ɗooftaade ndeeɗoo fodoore, Faleke hollitaaki hoore mum ngam suɓaade cukko Yahaya Bello.

## Tuugnorgal
"Nguurndam James Faleke, kanndidaa APC to suudu sarɗiiji ngam diiwaan Ikeja". P.M. Kubaruji. 21-02-2019. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

"Kogi 2015: James Faleke yaltii kanndidaa Abubakar Audu". P.M. Kubaruji. 10-09-2015. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

"Wakkatiiji Naajeeriya". Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

Abubakar, Abdullateef (2015-11-22). "Governor lesdi Kogi,Abubakar Audu maayi". Rajo Ndimaagu Naajeeriya. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

"No Kanndidaajo APC, Abubakar Audu Mo Kogi, Maayi". Jaaynooɓe Sahara. 22-11-2015. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

"INEC anndinii cuɓol guwerneer Kogi ngol timmaani - Premium Times Naajeeriya". 22-11-2015. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

"Faleke salii kuulal ngal APC ƴetti ngam hollirde Bello wonde kanndidaa guwerneer | The Eagle Online". laylaytol.com.ng. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

"KO ƁURƊO : "Miin woni guwerneer cuɓaaɗo Kogi", James Faleke, gardiiɗo Audu, winndi INEC - Premium Times Nigeria". 26-11-2015. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

""Miin woni guwerneer cuɓaaɗo Kogi," James Falake, gardiiɗo Audu, winndi INEC". Jaaynooɓe Sahara. 26-11-2015. Ƴeewtaa ko 12-09-2019.

Adebayo, Taiwo-Hassan (6 decembre 2015). "INEC hollitii Yahaya Bello mo APC heɓiino woote guwerneer Kogi". Waktuuji ɓurɗi moƴƴude. Moƴƴinaama gila e asli mum ñalnde 12-2015. Keɓtinaama ñalnde 6 Duujal, 2019.