Danger Island, Great Chagos Bank

**Duunde Danger** ko duunde ɓurnde hirnaange e fuɗnaange bannge worgo Chagos mawɗo, ko kañum woni mbaydi atol koraay ɓurndi mawnude e winndere ndee, tawaande e nder duunde Chagos e nder geec Inndo.

## '''Limtol'''
Ko duunde ɓuuɓnde, njuuteendi mum ko 2 km (1,24 miil), njaajeendi mum ɓuri heewde ko 400 m (1 312 ft), ina waɗi leɗɗe ɓuuɓɗe toowɗe. Innde maggal ina waawi ummoraade e ŋakkeende nokku ɗo laana ndiwoowa jogori arde, ko ɗum addani kala njillu e ndee duunde wonde kulɓiniinde wonande laana njillu nguu e gollotooɓe mum. Reedu bonndu kadi ina yaaji fotde kilooji ɗiɗi haa tati to fuɗnaange worgo duunde ndee, nde sahaa e sahaa fof maayo ngoo taƴata. Leydi ɓurndi ɓadaade ko duunde Sea Cow, ɓurnde fuɗnaange duuɗe Eagle nde woni ko e 16 km (10 mi) to NNE.

## '''Tariya'''
Duundeere Danger yiytaa ko e laana Farayse biyeteeɗo La Bouffonne e hitaande 1777. Innde mum ko lietnaa Archibald Blair rokki nde e hitaande 1786 nde o waɗi wiɗto makko e duunde Chagos. Blair siftinii duunde nde e oon sahaa : "E fajiri ñalawma yi'i Breakers ina jogii NE, woɗɗi ko ina wona 1⁄2 Mile, mo njiy-mi e ñalawma ina yaaji gila Danger Island [...] Ina suddii e Leɗɗe tedduɗe, e Leɗɗe Coconut seeɗa saraaji Centre" [teeŋtinoowo e asli].

Alaa fof koɗki duumiiki e duunde Danger, hay e sahaa nde Chagos hoɗnoo (hakkunde cakkital teeminannde 18ɓiire e cakkital teeminannde 20ɓiire). Kono sahaa e sahaa fof gollotooɓe ndema ummoriiɓe e duuɗe goɗɗe ina ngaddanee e ndee duunde ngam mooftude kosam.

Tappirde siftorde yah-ngartaa Sarwisaaji Dentuɗi 1975 to duunde Danger

E hitaande 1975, wonnoo ko njillu feewde e duunde Danger, tawi ko Sarwisaaji Jokkondiral (JSDI). Terɗe njillu nguu njahraa ko e RFA Resurgent to duuɗe Eagle, caggal ɗuum e ketch e laana ndiwoowa ɓuuɓka to duunde Danger e to Three Brothers. Ekspedisiyoŋ oo waɗii wiɗto topografik e dow ŋoral koraay, wiɗto ekolosii e dow ŋoral koraay e dow mum e wiɗto ko faati e mbayliigu ŋoral. Ko noon kadi, mooftugol seedanteeje leɗɗe e kullon nokku oo waɗiraa.

Caggal kuule cemmbinɗe jowitiiɗe e restoraaji tago, yaltinaaɗe ñalnde 18 suwee 1998, duunde Danger, ina heen ndiyam mum e reedu taariindi mum, wonti reserve nature tiiɗnde.

Duundeere Danger kadi ko nokku colli teeŋtuɗo e fedde wiyeteende BirdLife International. Colli ɗi duunde ndee jogii nafoore e reende ina jeyaa heen boobiiji boɗeeji (3 500 ƴiye jibinannde) e ƴiye ɓaleeje (11 000 ƴiye).

Ekspedisiyoŋ Chagos Trust 2012 jippii e duunde ndee e won e caɗeele : ina haani lummbaade gila e maayo ɓuuɓngo, tee, sabu ɓuuɓol les ngol tiiɗngol, wonaa kamɓe fof mbaawi jippaade. Ɓe keɓii e maayo ɓee kollitii ɓuuɓri leɗɗe moƴƴiri ina heen leɗɗe tiiɗɗe, haa teeŋti e Pisonia, e renndo colli celluɗi. E nder ndiyam ɗam ɓe njiyti daande maayo ɓuuɓnde, ɓe ɗaminii, kono ɓe keɓaani, ɓe njiyti dugonguuji. Ekspedisiyoŋ 2015 oo yilliima duunde ndee, jippii e oon sifaa kono e caɗeele seeɗa, ɓe ciftorii Boobys koyɗe boɗeeje e boɗeeje e sifaaji ɗiɗi karaŋ : ghost e sally lightfoot. Ɓe kolliti kadi laabi turtol e ɓuuɓri, e, e nder ndiyam, liɗɗi moƴƴi e won e ɓuuɓri koraay caggal maayde koraay yaajnde e hitaande yawtunde ndee.

## '''Tuugnorgal'''


## '''Jokkondire yaajɗe'''
Ekspesiyoŋ Sarwisaaji Jokkondire To Islaam Danger - (1975) kartal ciftorgal

Chagos binndanɗe e defte wiɗto