open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bode Olowoporoku

**Bode Olowoporoku** (jiibanada ko hiitande dubi alif 1945-2021) ko dawruyanke Naajeriya. O woniino jaagorgal ganndal, e karallaagal to Republique ɗiɗaɓere, caggal ɗuum o woniino senaateer lomtotooɗo diiwaan senateeruuji Ekiti Sud e nder Asammbele ngenndi 5 ɓo. O sankii ko ñalnde sapponde didi e nayi  24 Lewru  marse 2021, tawi omo yahra e duuɓi 84, caggal rafi seeɗa.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Olowoporoku jibinaa ko hitaande 1945 to Ilawe Ekiti, to nokku laamu Ekiti to bannge worgo leydi Ekiti. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ife (hannde ko duɗal jaaɓi haaɗtirde Obafemi Awolowo), o heɓi ɗoon seedantaagal faggudu. Caggal ɗuum o dañii bursi ummoraade e fedde wiyeteende Ford Foundation ngam janngude to duɗal jaaɓi haaɗtirde Manchester, ɗo o heɓi dipolom makko master e faggudu e hitaande 1972. O ɓeydi heen jaŋde makko, o heɓi doktoraa makko e faggudu ɓamtaare to duɗal gootal e hitaande ndungu alif 1975.

## Golle politik
E hitaande 1979, Olowoporoku toɗɗaa komisariyaajo toppitiiɗo peewnugol faggudu e limto to diiwaan Ondo.

E hitaande 1983, o wonti jaagorgal ganndal e karallaagal e gardagol hooreejo leydi ndii, hono Shehu Shagari. Kono, laamu makko taƴaa ko e kuudetaa militeer en e ndeen hitaande.

Tuggi hitaande ndungu 2003 haa hitaande 2007, Olowoporoku ɗonno wakiiliijo lesdi Naajeeriya haa lesdi Naajeeriya, o ɗon no tergal lanyol yimɓe lesdi (PDP).

## Wade
Olowoporoku maayi ko ñalnde 24 marse 2021, caggal rafi seeɗa.

## Ƴeew kadi

## Diiwaan Ekiti
Senateeruuji leydi Najeriya to suudu sarɗiiji 5ɓo

## Tuugnorgal
Kenneth Chikere

**Kenneth Anayo Chikere** (1955) ko dawriyanke Najeriyanaajo mo lannda Demokaraasi Yimɓe. O woni wakiliijo Port Harcourt I nder suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya, kuugal ngal o suɓaama nder hitaande 2011...

## Ɓawo
Chikere janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Anglikan St. Paul, to Diobu, to duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal, to Ikwerre-Etche, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Port Harcourt to Lagos, to duɗal sariya leydi Najeriya e to duɗal faggudu to Londres.

## Golle politik
Chikere suɓaama nder suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya nder wooteeji mawɗi ɗi hitaande 2011 ngam lomtaade Port Harcourt I. E nder oon sahaa o wonii cukko hooreejo e nder Goomu Ñaawirde Fedde nde (Reps) tuggi lewru Juko 2015 haa lewru Juko 2019, tergal Goomu nguu e Goomu Budget Legislative e Res5 Tergal e Goomu Njuɓɓudi Sida, Ñamaale e Ñamaale (Reps) haa lewru Mee 2015, Tergal Goomu e Goomu Kuule & Njulaagu (Reps) haa lewru Mee 2015, Tergal Goomu e Goomu Aviation (Reps) haa lewru Mee 2015 e Tergal Goomu e Goomu Pijirlooji till Mee 2015.

## Tuugnorgal
Ude Oko Chukwu

**Ude Oko ChukwuListenR** (jibinaa ko 1 lewru Yarkomaa 1962) ko limtoowo e siyaasaajo Naajeeriya, o laati cukko guwerneer lesdi Abia diga 2015 haa 2023.[O laati hooreejo suudu joonde lesdi Abia diga 2015 haa hitaande 20151 Asamblee gila 2003 haa 2015..

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Ude jibinaa ko ñalnde 1 lewru bowte hitaande 1962 e nder galle katolik en to Etitiama Nkporo, wuro wonngo e nder diiwaan laamu Ohafia to diiwaan Abia. O timmini jaŋde makko leslesre to duɗal leslesal Etitiama, Nkporo e jaŋde makko hakkundeere to duɗal hakkundeewal Nkporo, Nkporo e hitaande 1970 e hitaande 1982.

## Kugal

## Hiisawal
Ude wonnoo ko limto ordinateeruuji SMACS e gardiiɗo mawɗo, CONTECH Ventures Ltd. hakkunde 1988 e 1996 hade makko yahde sosde Chukwu Ude Oko Chukwu e Co.

## Politik
O naati nder siyaasaaku nder hitaande 2001 nden nder hitaande 2003 o heɓi jooɗorde nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Abia, o wakiili diiwal Ohafia North. O suɓaama kadi hooreejo suudu sarɗiiji leydi Abia 5ɓo e hitaande 2011, ko ɗum woni darnde nde o woni haa o suɓaa cukko guwerneer e hitaande 2015.

## Tuugnorgal
John Bonzena

**John Kizito Bonzena** ko siyaasaajo Naajeeriya, jooni o woni hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Taraba. Tergal lannda Demokaraasi Yimɓe (PDP) lomtotooɗo diiwaan Zing, o suɓaama hooreejo suudu sarɗiiji 9ɓo ñalnde 21 lewru Duujal hitaande 2022 caggal nde Joseph Albasu Kunini woppi laamu. Bonzena suɓaama kadi hooreejo asaambele 10ɓo e lewru suwee 2023..

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Bonzena jibinaa ko Alikali Bonzena Nonkuve mo diiwaan Yakoko e nder diiwaan laamu Zing to diiwaan Taraba. O heɓi jaŋde makko leslesre to duɗal leslesal Monica, Yakoko tuggi 1967 haa 1973 nde o naati e duɗal hakkundeewal laamu Numan o timmini e seedantaagal jaŋde Afrik hirnaange (WAEC) e hitaande 1978.O naati e oon sahaa to duɗal jaaɓi haaɗtirde Jalingo (jooni ko duɗal jaaɓi haaɗtirde zing) tuggi 1980 haa 1983. O tawtoraama koolol sukaaɓe ngenndiwal doosɗe hitaande wootere, ngol o waɗnoo e nder diiwaan Imo hakkunde 1984 e 1985.

O fuɗɗi golle makko ko jannginoowo e hitaande 1985 o woni e golle ɗee haa hitaande 1994 nde o ƴetti lefol jaŋde ngam janngude kemikal e jaŋde to duɗal jaaɓi haaɗtirde karallaagal leydi ndii Yola o heɓi dipolom makko e hitaande 1996 caggal ɗuum o heɓi dipolomaaji toowɗi e njuɓɓudi laamu e hitaande 2004 e sa2010.

## Golle politik
Bonzena suɓaama nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Taraba ngam lomtotoo diiwal lesdi Zing nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Zing nder hitaande 2007 nden o suɓaama kadi nder suudu joonde diidaaɗi lesdi 7 (2011), suudu joonde 8 (2015), suudu joonde 9 (2019) e suudu joonde 10 (20203). O golliima e goomuuji galleeji ceertuɗi e wonde mawɗo fiyooɓe asaambele 9ɓo. O suɓaama hooreejo asaambele ñalnde 21 lewru Duujal hitaande 2022 caggal nde hooreejo asaambele oo, hono Joseph Albasu Kunini, woppi golle ngam dalillaaji keertiiɗi. O suɓaama kadi hooreejo asaambele 10ɓo e lewru suwee 2023.

## Tuugnorgal
Farah Dagogo

**Farah Dagogo** (jibinaa ko 29 noowammbar 1982) ko dawruyanke Najeriya. Hon. Dagogo jibinaa ko to Port Harkot. E hitaande 2019 o suɓaama ngam wonde wakiliijo diiwaan Degema/Bonny to diiwaan Rivers ngam lannda yimɓe. Ko adii ɗum o woniino depitee to suudu sarɗiiji leydi Rivers.

## Ɓawo
Hon. Farah Dagogo ina jogii BSc e ganndal renndo.

Ko adii nde o naatata e politik, ko o kumaandaŋ fannu MEND. O rokki kaɓirɗe makko, o jaɓi yaafuya laamu ñalnde 6 ut 2009.

## Golle politik
Hon. Dagogo suɓaama nder suudu dipiteeji lesdi Naajeeriya nder suɓol mawngol ngol hitaande 2019, nden o fuɗɗaama nyande 29 lewru Mayru 2019.

Ko adii ɗuum, o woniino depitee e nder suudu sarɗiiji leydi Rivers, gardinooɗo diiwaan Degema. E nder oo sahaa o woniino hooreejo goomu suudu sarɗiiji ngam jaŋde, o tiiɗnii e feewnude fannuuji keewɗi e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Rivers State University e dow ballal kaalis ngam jaŋde ɓurnde yaajde e dowlaaji ɗii. O haali kadi ko faati e waylo-waylo weeyo e ŋakkeende weeyo e nder diiwaan Niiseer.

## Tuugnorgal
Biriyai Dambo

**Biriyai Dambo, SAN** (jibinaa ko 8 lewru juko hitaande 1961)ko awokaajo e dawriyanke Naajeeriya, o woni jaagorɗo mawɗo e komisinaajo kiitaaji lesdi Bayelsa, Naajeeriya.

## Nguurndam e mbaydi puɗɗaandi
Biriyai jibinaa ko ñalnde 8 lewru juko hitaande 1961 to Lagos, leydi Najeriya, o jeyaa ko e wuro wiyeteengo Nembe-Bassambiri to diiwaan Bayelsa.

## Jaangirde
O naati duɗal hakkundeewal laamu, Borikiri to Port Harcourt, caggal ɗuum o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu fedde ndee, to Port Harcourt. O heɓi dipoloma makko Bachelor of Laws (LL.B) to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos e hitaande 1986. O timmini kadi jaŋde makko to duɗal sariyaaji leydi Naajeeriya, caggal ɗuum o noddiraa to duɗal jaaɓi haaɗtirde sariyaaji leydi Naajeeriya e hitaande 1988.

Dambo heɓi Master of Laws (LL.M) haa Jaami'aare Lagos nder hitaande 2003. O hokkaama darnde ardiiɗo lesdi Naajeeriya (SAN) nder hitaande 2013.. 

## Kugal

## Golle sariya
Ko adii nde o fuɗɗotoo golle awokaa mawɗo e komisariyaajo ñaawoore, Dambo ina golloroo sariya. O sosi fedde sariya wiyeteende Biriyai Dambo & Co e hitaande 1994, o woniino gollodiiɗo mawɗo.

O joginoo golle keewɗe e nder golle sariya, ina jeyaa heen darnde yaajnde e ganndal makko e nder njuɓɓudi laamu, sariyaaji geec, e geɗe sariya renndo.

## Golle politik
Ñalnde 25 lewru bowte hitaande 2020, Dambo toɗɗaama Awokaa mawɗo e Komiseer Ñaawirde Toownde Bayelsa, o toɗɗaama kadi e lewru Abriil 2024.O golliima e goomuuji jowitiiɗi e sariyaaji ko wayi no goomuuji nanondiral e karallaagal jowitiiɗi e geɗe dowla e renndo.

## Ƴeew kadi

## Diiso kuuɓtodinngo leydi Bayelsa

## Tuugnorgal
Kamuli

**Kamuli** ko wuro wonngo e diiwaan fuɗnaange leydi Uganndaa. Ko ɗoon woni nokku mawɗo municipaal, njuɓɓudi, e njulaagu e nder diiwaan Kamuli, ko ɗoon woni gardiiɗo diiwaan oo. Diiwaan oo inniraa ko wuro ngoo.

## Diiso wuro Kamuli.
Diiso wuro Kamuli.

## Wakere
Kamuli ko hedde 63 kiloomeeteer (39 mi), e laawol, to fuɗnaange Jinja, wuro ɓurngo mawnude e nder diiwaan Busoga, e laawol asfalt ngol kala sahaa.

Oo wuro ina waɗi fotde 131 kiloomeeteer (81 mi), e laawol, bannge worgo Mbale, wuro ɓurngo mawnude e nder diiwaan fuɗnaange leydi Uganndaa. Koɗkiiji wuro Kamuli ko 0°56'42.0"N, 33°07'30.0"E (Njaajeendi:0.9450; Njuuteeki:33.1250).

## Ummatore
E wiyde binnditagol ngenndiwal e wizto yimve 2014, yimve Munisipaal Kamuli ko 58 984. E lewru Siilo hitaande 2020, Biro toppitiiɗo limlebbi leydi Uganda, hiisiima wonde yimɓe wuro ngoo ina tolnoo e 67 800 neɗɗo e nder caka hitaande.

## Yimɓe daartol
Hitaande Pop. ±%

2014 ko 58 984 —

2020 67 800 +14,9%

## wawru:
Njuɓɓudi

Wuro ngoo ko Diiso Municipaal ardii ɗum ko meer. Ina woodi Diiso Municipaal cuɓaaɗo, tawi ko dipiteeji sappo e joy. Bidjet hitaande kala wonande kominaaji ɗii e hitaande kaalis 2019/2020 joofnde ñalnde 30 suwee 2020 ko UGX:6 921 343 000 (1 908 570 dolaar Amerik).

Toɓɓe nafooje

## Toɓɓe nafooje ɗee ina tawee e nder keeri wuro ngoo walla saraaji keeri mum :
1. Joɗnde njuɓɓudi diiwaan Kamuli

2. Birooji Diiso wuro Kamuli

3. Lugge hakkundeeje Kamuli

4. Opitaal Mission Kamuli, opitaal keeriiɗo mo 160 leeso, jeyaaɗo e diiwaan katolik Roma to Jinja

5. Ospitaal mawɗo Kamuli, opitaal laamu 100 leeso, jeyaaɗo e laamu Uganndaa, ko kañum woni opitaal diiwaan oo wonande diiwaan Kamuli e renndooji koɗdiiɗi heen ɗii.

6. Suukara Kamuli Limited, ko nokku suukara gonɗo ko ina tolnoo e kilooji 12 (7 mi) to fuɗnaange Kamuli, sara laawol Kamuli-Mbulamuti.

## Yimɓe teskinaaɓe
Rebeka Kadaga, ko o dawriyanke

Tuugnorgal
Abubakar Iro Danmusa

**Iro Abubakar Danmusa** (31 Duujal 1935 – 14 Ut 2010) ko neɗɗo dawruɗo leydi Najeriya, gonnooɗo jaagorgal leydi laamorgo leydi Najeriya. O woniino mawɗo e laamu Shehu Shagari, o woniino jaagorgal ƴellitaare renndo, sukaaɓe e dingiral (1979–1981), jaagorgal dowla kaalis (1981), jaagorgal diwooje (1981–1982) e jaagorgal FCT (1982–1983)

Danmusa jibinaa ko Safana, diiwaan Fuɗnaange-rewo leydi Najeriya, o heɓi jaŋde seedantaagal kuuɓtodinngal e nder jaŋde makko, caggal ɗuum o yahri to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ahmadu Bello. O fuɗɗi kuugal nder kuugal laamu, o fuɗɗi haa Katsina Native Authority ko adi o hoosa kuugal haa lesdi Cakaare woylaare. Foray maako nder siyaasaaku fuɗɗi nder hitaande 1977 nde o laati tergal Assemblée Constitutionnelle, ɓaawo man o wadi laynde maako bee lanyol lesdi Naajeeriya nder cuɓi 1979. E hitaande 1982, o lomtii John Kadiya e jaagorde FCT, e oon sahaa, diiwanuuji ɗiɗi e nder peeje laamorgo leydi ndii ina njahra yeeso haa timma. E nder laamu nguu, wonno ko fotde ƴellitde gollorɗe e nder diiwaan jaawɗo oo, caggal ɗuum anndiraa Garki, ooɗoo diiwaan maa hoɗnu gollotooɓe e sarwisaaji laamu gadani e gollotooɓe mahdi. Goɗɗum ko diiwaan Fuɗnaange-rewo (Wuse) mo kadi ina ɓadii timmude.

E nder laamu nayaɓuru, Danmusa wonnoo ko cukko hooreejo leydi lannda Demokaraasi Leñol e hitaande 1999. E hitaande 2006, o wonnoo ko tergal e Yiilirde Ngenndiire PDP[laɓɓitinde ina haani], o wonnoo ko gardiiɗo kampaañ ngam suɓaade hooreejo leydi ndi Gov Victor Attah ƴaañii.

O ummorii ko e galle tedduɗo ummoriiɗo e leñol juutngol galle Abubakar Danmusa anndiraaɗo kadi Yandakawa mo taaniraaɓe mum mbaawi rewrude e Mali. Ko kanko woni 6ɓo jibinaaɗo e nder 27 sukaaɓe. baaba maako Alhaji Abubakar Danmusa laati laamiiɗo wuro man, Danmusa nder jiha Katsina mo walaa ton amma o eggi bee saare maako.

## Tuugnorgal
Preye Broderick

**Preye Broderick** ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, o ɗon huuwa dow ko laarani hukuumaaji pamari ɗi lesdi Bayelsa. O toɗɗaama e oon nokku e les njiimaandi guwerneer Douye Diri, o jeyaa ko e lannda Demokaraasi Leƴƴi.

## Golle politik
E lewru abriil 2024, guwerneer Douye Diri huniima kadi e fedde komisariyaaji kesi ngam manndaa mum ɗiɗaɓo, Preye Broderick, gonnooɗo ko adii ɗuum komisariyaajo golle teeŋtuɗe (Fuɗnaange), artiraa e ministeer ko fayti e yah-ngartaa..

## Ƴeew kadi
Diiso kuuɓtodinngo leydi Bayelsa

## Tuugnorgal
Maryam Ciroma

**Hajia Maryam Inna Ciroma** (jibinaa ko 11 suwee 1954) toɗɗaama jaagorgal rewɓe e leydi Najeriya e lewru sulyee 2005 e juuɗe hooreejo leydi Olusegun Obasanjo.

## Ɓawo
Ciroma jibinaa ko ñalnde 11 suwee 1954 to diiwaan Borno. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Ahmadu Bello, to Zaria, o heɓi heen seedantaagal makko e hitaande 1978 e ganndal politik, caggal ɗuum o heɓi dipolom makko to bannge njuɓɓudi laamu. O golliima e njuɓɓudi cadet, NTA Kaduna, hade makko naatde e sarwiis siwil fedde nde o gollinoo gila 1980 haa 1985. Ndeen o wonti hooreejo/hooreejo sosiyetee Intis Investment. Ko kanko woni debbo Mallam Adamu Ciroma, guwerneer Banki Naajeeriya, ministaajo ceede, hooreejo hukuuma kampaañ Obasanjo 2003.

## Golle politik
E hitaande 2003, Ciroma waɗii ɗaɓɓaande ngam wonde kanndidaa lannda Demokaraasi yimɓe (PDP) e nder diiwaan senaa Borno Sud. O toɗɗaa ko jaagorgal dowla to bannge geɗe rewɓe e lewru sulyee 2005, o lomtii Rita Akpan. O jokki e ndee ɗoo darnde e nder mbayliigu mawngu ngu o waɗi e lewru Yarkomaa 2007. E lewru Ut 2005, o fuɗɗii njillu e nder leydi ndii fof e nder diiwanuuji 36 jeyaaɗi e Fedde nde, ko fayti e geɗe jowitiiɗe e hakkeeji sukaaɓe e njiyaagu rewɓe. Ko adii wooteeji 2007, o noddiri yo teemedere e nder teemedere e nder teemedere (100) e nder wooteeji ɗii rewee e rewɓe, o ñiŋii ŋakkere rewɓe e nder politik leydi Najeriya.

E nder laamu makko, laamu nguu jaɓii politik ngenndiijo ko feewti e potal rewɓe e worɓe e wellitaare sukaaɓe e nder leydi ndi. E lewru Yarkomaa 2007, ministeer makko yaltinii "Laabi ngenndiiji e doosɗe gollal ngam sukaaɓe yaayaaɓe e sukaaɓe waasɓe" Haaldude e lewru mee 2007 e peeje golle cifaaɗe e ndeeɗoo ciimtol, Ciroma wiyi "so ƴettaaka peeje peewtuɗe ngam ƴellitde haajuuji keertiiɗi sukaaɓe Develop, alaa chance Go meeting".

Caggal nde o yalti laamu, Ciroma wonti hooreejo debbo lesdi PDP.Hajia Maryam Inna Ciroma kadi woni hooreejo: Ardiiɗo lesdi ndi'i, Lokoja, lesdi Kogi Naajeeriya. O wirnii dow yahdu ndiyam nder Naajeeriya nden o fuɗɗi taskaramji mawɗi dow kisal dow laabi ndiyam Naajeeriya. E lewru desaambar 2014 o heɓi njeenaari e fedde janngooɓe CEDEAO to Parlemaa Dental Janngooɓe Afrik Hirnaange-WASUP e teddungal WASUP Kwame Nkrumah (www.wasuonline.org). Koolaaɗo kuuɓal leydi Naajeeriya ngam WASUP Comr. Daniel Emeka Nwachukwu, siftinii mo wonde "rewɓe mawɓe, gardiiɗo e jannginoowo e yeru gollal ngal aldaa e paltoor ngam hakkeeji rewɓe e sukaaɓe, e batte moƴƴe e sukaaɓe" ngam darnde makko e mahngo ngenndi.

O jeyaa ko e fedde gollorde ngenndiire ngam wallitde yahrude yeeso eɓɓoore fotnde rewɓe e worɓe (SAGE) e nder leydi Naajeeriya, o tawtoraama batu ngu hooreejo leydi ndii Muhammadu Buhari yuɓɓini ñalnde 23 mars 2021, ngam mawninde ñalngu rewɓe winndereyankeewu to leydi Naajeeriya.

## Himobe
Fort Dike

**Fort Ifeanyi Dike** ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, o laati tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya, o laati ardiiɗo lesdi Ihiala haa lesdi Anambra diga hitaande 2011 haa hitaande 2015.

## Golle politik
Dike suɓaama nder suudu sarɗiiji leydi ndii e wooteeji 2011 ngam lomtaade diiwaan fedde Ihiala e nder suudu sarɗiiji leydi ndii e dow laylaytol lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP). Nde o woni e golle e nder suudu sarɗiiji, o toɗɗaa hooreejo goomu suudu sarɗiiji ngam jokkondiral hakkunde lanndaaji e nder lanndaaji.

Dike ardii kadi goomu ko faati e laabi e njuɓɓudi fedde nde, ɗo o yeewtidi e haaju e peeje kese ngam wallitde kaalis ko wayi no dame toɓɓere e nder jeewte ko faati e ƴellitgol ngalu ngenndi e toppitagol laabi O lomtii ɗum ko Chukwuemeka Anohu

Fort wonnoo ko e fedde kampaañ Senator Andy Uba ngam suɓaade guwerneer 2021 to diiwaan Anambra.

Ko kanko woni jaagorgal politik ngam kampaañ fedde wiyeteende APC ngam suɓaade hooreejo leydi ndii e hitaande 2025 to diiwaan Anambra, Paul Chukwuma,

Ko o gonnooɗo hooreejo laamu nokkuure nokkuure laamu nokkuure Ihiala.

## Ƴeew kadi
Suudu dipiteeji lesdi Naajeeriya

Doggol terɗe suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya, 2007–2011

## Tuugnorgal
Valerie Ebe

**Valerie Maurice Ebe listenR** (jibinaa ko Bassey ; jibinaa ko 26 mars 1947), ko awokaajo e dawriyanke Najeriya, ko debbo gadano cukko guwerneer diiwaan Akwa Ibom.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Ebe jibinaa ko ñalnde 26 marse 1947, to Edidem Paul Bassey, laamɗo diiwaan leñol Etoi. O naati duɗal leslesal Holy Child, Calabar, o naati duɗal hakkundeewal Holy Child, Calabar e hitaande 1957 ngam jaŋde makko hakkundeere. Caggal ɗuum o janngi ngam wonde jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde jannginooɓe sukaaɓe ceniiɗi, Ifuho. O janngi daartol e arkewolosi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya, Nsukka, caggal ɗuum o janngi sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Uyo. O jaɓaama bana Barrister e Solicitor haa suudu kiita mawndu lesdi Naajeeriya nder hitaande 1998.

## Tuugnorgal
Marie Ebikake

**Marie Enenimiete Ebikake** ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, o woni tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya. Tergal lanyol yimɓe, PDP Ebikake, ko gonnooɗo komisinaajo ko feewti e yah-ngartaa e nder diiwaan Bayelsa.Marie. 

## Golle politik
Ebikake huuwi nder laamu guwerneer Seriake Dickson bana komisinaajo ngam yahdu diga hitaande 2012 haa 2015 nde o wurtinaama dow kuugal maako ɓaawo o tuumaama o hawti bee debbo arandeejo lesdi Naajeeriya Patience Jonathan ngam huuwugo dow suɓugo guwerneer Dickson ngam manndaa ɗiɗaɓo nden o waɗa mo lomtinaama dow ardiiɗo lesdi Naajeeriya Yonatan. Ebikake ko gardiiɗo fedde PDP Unity Group, PUG, ina wiyee o huutoriima lowre ndee ngam golloraade Dickson. Ina wiyee o nanaama e sahaa gooto omo wiya wonde « Dickson waawaa wonde guwerneer kadi » tawi omo woni e laamu makko, omo woni komisariyaajo..

Ebikake ɗon mari haaje suɓol lesdi Nembe/Brass nder suudu joonde diidaaɗi lesdi ndiin nder hitaande 2019 dow tikket PDP ammaa o fooli kanndidaajo lesdi ndi'i, APC Israel Sunny-Goli mo heɓi 41,150 woote nden Ebikake heɓi 19,279 woote. O luulndii njeñtudi woote ɗee to ñaawirde ɗaɓɓaande woote haa e ñaawirdu appeal kono o waawaano heɓtude mandat oo sabu ɗaɓɓaande makko jaɓaaka sabu ŋakkeende hujjaaji binndaaɗi. O dogi kadi e hitaande 2023 e tikket lannda gooto (PDP) o fooli laamɗo Israayiil Sunny-Goli mo fooli mo e hitaande 2019.[citation needed]

## Tuugnorgal
Chimaobi Ebisike

**Chimaobi Ebisike ListenR** ko siyaasaajo Naajeeriya, tergal nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya 9th nder diiwal ngal Aba North/ Aba South lesdi Abia.

## Golle politik
Ebisike laati komisinaajo kuuɗe feere-feere nder laamu guwerneer Okezie Ikpeazu mo lesdi Abia diga 2019 haa 2021.O ɗon mari haaje suɓol lesdi ngam suɓol lesdi Aba North/ Aba South Federal dow tikket lanyol yimɓe Ebike, PDP ɓaawo maayde Ossy the Prestige2 suɓiima 10 322 woote ngam foolde kanndidaaji Kongres (APC), Maskot Uzor Kalu mo heɓi 3 674 woote e kanndidaaji APGA, Akaraka Destiny Nwagwu mo heɓi 1 554 woote..

Ebisike dogi ngam hootugo tikket hootugo haa suudu joonde diidaaɗi lesdi 10ɓiire nder wooteeji 25 lewru feebariyee 2023 dow tikket lannda gooto (PDP) ammaa o fooli. O fooli kanndidaa lannda Labour, LP Emeka Nnamani mo heɓi 35 502 woote tawi Ebisike jooɗiiɗo jooni oo heɓi 13 388 woote ngam waɗde woote tataɓere woɗɗunde caggal kanndidaa All Progressives Grand Alliance, APGA Alex Ikwecheghi mo heɓi 22 woote.

## Tuugnorgal
Michael Diden

**Micheel Diden** ko dawruyanke Naajeeriya. O wonii hannde senaateer lomtotooɗo diiwaan senaateer Delta Sud e nder Asaambele ngenndi e les njiimaandi lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP).).

## Tuugnorgal
Chisom Dike

**Chisom Promis Dike** ko depiteejo leydi Naajeeriya, mo ardiiɗo lesdi Naajeeriya, mo lesdi Naajeeriya, ardiiɗo lesdi Naajeeriya, lesdi Rivers, haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya.

Dike, tergal lannda Democratic People (PDP) laati depiteejo lesdi ndin, o wakiiliijo lesdi Oyigbo haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Rivers, ko adii o heɓa nasaraaku suɓol joonde diidaaɗi lesdi ndiin nder hitaande 2019.

Caggal nde o toɗɗaa e laamu leydi ndi, Dike ƴetti kuulal ngam ƴeewtaade ko feewti e yiite gonɗo e dow laylaytol renndo NNPC e nder renndooji Kom Kom e lzuoma e nder nokkuuji laamu Oyigbo to Rivers. Depiteeji ɗii njaɓii eɓɓaande ndee, mbaɗi goomu ad-hoc ngam yuurnitaade ko waɗi koo.

## Tuugnorgal
Maria Edeko

**Maria Omozele Oligbi Edeko** woni siyaasaajo lesdi Naajeeriya, awokaajo e depiteejo lesdi Naajeeriya, o laati wakiiliijo lesdi Esan woyla-fuunaange II haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Edo. O suɓaama e nder suudu sarɗiiji e wooteeji 2023 e les njiimaandi lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP). O woniino cukko hooreejo suudu sarɗiiji leydi Edo gila 2023-2025.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Maria Omozele Oligbi Edeko jibinaa ko ñalnde 12 lewru Mbooy hitaande 1963 to Uromi, to diiwaan Esan to bannge worgo-fuɗnaange leydi Edo, to leydi Najeriya. O naati duɗal leslesal laamu nokku, Efandion, Uromi, to diiwaan laamu nokku Esan worgo-fuɗnaange, duɗal hakkundeewal Grammar sukaaɓe rewɓe Our Lady of Lords, hade makko yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde jaŋde, Abraka, to diiwaan Delta, ɗo o janngi ɗemɗe janane (Farayse). O heɓi dipolomaaji keewɗi, dipolomaaji gadani e jaŋde Farayse e hitaande 1991, dipolomaaji master e njuɓɓudi laamu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Benin e hitaande 1997, Baccalauréat (LL.B) e hitaande 2000 to duɗal jaaɓi haaɗtirde Benin, Barrister-at-Law (B.L.) mo o heɓi e hitaande 2004 to duɗal jaaɓi haaɗtirde sariya Najeriya Sariyaaji (LLM) to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Benin e hitaande 2007.

## Golle politik
O fuɗɗi kuugal maako nder siyaasaaku bana aspirant ngam lesdi Esan North-East Constituency nder cuɓi lesdi 2019 haa suudu joonde diidaaɗi lesdi ndin o fooli, ɓaawo man o toɗɗaama Komisinaajo ministaajo ƴellitaare rento e haalaaji rewɓe, lesdi Edo diga 2019-2023.

## Suɓol suudu joonde diidaaɗi lesdi Edo
Edeko adii suɓaade e nder suudu sarɗiiji diiwaan Edo e hitaande 2023, o lomtii diiwaan Esan worgo-fuɗnaange II.

## Cukko hooreejo leydi
Ñalnde 16 lewru juko hitaande 2023, o wonti cukko hooreejo suudu sarɗiiji leydi Edo, darnde nde o joginoo haa lewru mee 2025 caggal nde o woppi golle e yiɗde makko.

## Tuugnorgal
Kufreabasi Edidem

**Kufreabasi Edidem** woni siyaasaaku lesdi Naajeeriya, nden bo o ardiiɗo suudu joonde diidaaɗi lesdi Akwa Ibom 8th, o wakiiliijo lesdi Itu les njiimaandi lanyol Democratic Party.

## Tuugnorgal
Joe Edionwele

**Joseph Eghonghon Edionwele** ko politikyanke, tergal e Asamblee 8 e 9, lomtotooɗo diiwaan Esan hakkundeejo/Esan hirnaange/Igueben, diiwaan Edo. Omo anndiraa e yimɓe fof innde Joe Edionwele.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Hon. (Mawɗo) Joe jibinaa ko ñalnde 31 lewru Yarkomaa hitaande 1960, e nder galle maayɗo Pa. Edionwele naati duɗal leslesal Angalteer St. Paul Iruekpen (1966 – 1972), duɗal grammar Ujoelen, Ekpoma, tuggi 1973 – 1978. O yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Politeknik Fedde Auchi, Auchi, ɗo o heɓi dipolomaaji ngenndiiji toowɗi (HND) e hitaande195.

## Kugal
Hon. Edionwele golliima seeɗa e ballondiral e jannginooɓe to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ujoelen caggal jaŋde makko hakkundeere hade makko yahde yeeso e jaŋde makko. Caggal nde o heɓi bak makko, o neldaa to diiwaan Abia ngam waɗde golle makko ɗe o foti waɗde e hitaande 1985/1986.

Nde o timmini kuugal maako ngam sukaaɓe lesdi, o huwi bee Union Bank of Nigeria ko adii o heɓa kuugal ngam o huuwa bee Institut Nigeria ngam wiɗitaaki dow palm (NIFOR), diiwal Edo. To NIFOR, o ummii o woni mawɗo konte hade makko woppude golle makko ngam jokkude golle makko politik.

## Politik
E hitaande 1999, Hon. Edionwele haɓaama, heɓi woote ngam suɓaade hooreejo laamu nokkuyankeewo e nder laamu nokkuyankeewu Esan West e les njiimaandi lannda Demokaraasi Yimɓe (PDP) (1999 – 2002). Caggal ɗuum, e hitaande 2003, o toɗɗaa tergal e Komiseer toppitiiɗo golle laamu nokkuuji e nder diiwaan Edo. O golliima e golleeji keewɗi : tergal e yiilirde safrirde ngenndiire, Enugu e Sekereteer lannda Demokaraasi yimɓe Fombina-Fuɗnaange, PDP.

E hitaande 2015 Hon. Edionwele haɓaama ngam heɓugo jappeere suudu sarɗiiji nden o heɓi nasaraaku, o warti haa Asaambele lesdi ndin nder wooteeji 2019 les njiimaandi lannda Demokaraasi yimɓe, PDP O lomtii ɗum ko Felix Ehiguese Akhabue.

## Nguurndam neɗɗo
Hon. Joe Edionwele ko debbo mawɗo (Mrs) Patrisiya Ediyonwele. Ɓe njogii ko ɓiɓɓe heewɓe.

## Tuugnorgal
Hamid Babatunde Eesuola

**Hamid Babatunde Eesuola** laati siyaasaaku lesdi Naajeeriya, o wakiiliijo lesdi Atiba nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Oyo les njiimaandi lanyol yimɓe lesdi (PDP). O woniino kadi hooreejo, fedde ƴellitaare renndo e renndo e nder diiwaan Oyo (OYCSDA). O sankii ko ñalnde 31 oktoobar 2024 caggal rafi seeɗa..

## Tuugnorgal
Adewale Egbedun

Adewale Egbedun (jibinaama 29 lewru Juko hitaande 1985) woni siyaasaajo Naajeeriya, jooni o woni hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Osun gila lewru Juko hitaande 2023, o lomtii Timothy Owoeye mo suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya (APC) mo laati hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi 7.

Jaangirde
Egbedun heɓi dipoloma mum ko faati e humpitooji njulaagu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Fuɗnaange Londres..

Kugal
Egbedun ko tergal lannda yimɓe (PDP) lomtotooɗo diiwaan Odo-Otin e nder suudu sarɗiiji leydi ndii. Tergal arandewal nder suudu ndun, Egedun suɓaama ngam ardiiɗo lesdi man diga Abiola Ibrahim mo PDP wakiiliijo diiwal Irewole/Isokan nden Areoye Ebenezer kadi mo PDP wakiiliijo diiwal Atakumosa Fuunaange/Hirnaange.

Egbedun suɓaama hooreejo leydi ndi walaa ƴamol nyande 6 lewru juko hitaande 2023. O wi'i nder wolde maako jaɓɓuki dow asamblee 8re ɗon ardina welwelo huwooɓe e nguurdam ɓiɓɓe lesdi, ɓesda infrastructures ammaa ɓe ɗon laara ɗuuɗal kuuɗe ɗe asamblee 7re ɗon hokka les ardungal Agust e lewru Noowammbar 2022 ngam "feewnitde kuule/sariyaaji bonɗi ƴettaaɗi"..

Tuugnorgal
Ufot Ekaette

**Ufot Ekaette listenR (jibinaa** ko hitaande 1939) toɗɗaama jaagorgal leydi Najeriya gadano e nder leydi Nijeer ñalnde 17 lewru Duujal hitaande 2008, tawi ko hooreejo leydi ndii hono Umaru Yar'Adua..

## Ɓawo
Ekaette jibinaa ko e hitaande 1939 to Ikot Edor, nokku laamu Onna, diiwaan Akwa Ibom, o maayi ko ñalnde 25 lewru Seeɗto hitaande 2019. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde King’s College, Lagos, o heɓi bakkaa makko e hitaande 1960, caggal ɗuum o yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde, Ibadan ɗo o heɓi BSc. e faggudu e hitaande 1964. O naati e sarwiis laamu fedde ndee ñalnde 28 sulyee 1964. Ekaette ko hooreejo leydi Seneraal Yakubu Gowon (1968–1975).

Caggal ɗuum Ekaette golliima e Ministeeruuji Fedde Ngenndiije Dentuɗe (1975), Kabaaruuji (1977-1979), Jaŋde (1979) e Pewnugol Leydi (1979-1983). Ko o binndoowo, departemaa golle laamu e hooreejo golle (1984). Ko o gardiiɗo, kaalis caggal leydi to Ministeer kaalis fedde nde (1985–86). Ekaette toɗɗaa ko hooreejo duumotooɗo, Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe e lewru Yarkomaa 1986, caggal ɗuum hooreejo duumotooɗo, Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Golle e Koɗki e hitaande 1988. O woniino gardiiɗo mawɗo, Direkteer Nguura, Laabi e Infrastructures Rurales (Juin 1988 – Mars 1989), Direkteer Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Youlop Pijirlooji (1989) e gardiiɗo mawɗo (peewnugol), Ministeer Bidsee e Peewnugol Fedde Ngenndiije Dentuɗe (1990). E hitaande 1990, o toɗɗaa cukko guwerneer diiwaan Akwa Ibom e les njiimaandi komodor Idongesit Nkanga. E hitaande 1996, o wonti hooreejo mo wonaa hooreejo Banke First of Nigeria, o wonii golle ɗee haa lewru mee 1999.

## Golle politik
Ekaette toɗɗaama binndoowo laamu fedde (SGF) ñalnde 29 mee 1999 e juuɗe hooreejo leydi ndii, hono Olusegun Obasanjo, o jokki golle ɗee haa o joofni manndaa ɗiɗaɓo Obasanjo e lewru mee 2007. E lewru abriil 2007, debbo makko Eme Ufot Ekaette suɓaama senaateer Party IPDbo SouthP' daaldal. 

Ñalnde 24 desaambar 2008 o huniima wonde jaagorgal geɗe Delta Niger.Toɗɗagol makko ngol ina ñiŋaa e fedde wiyeteende « Conseil révolutionnaire conjoint militant » , nde wiyi o ŋakkiraa doole e ardorde nde o naamndii, nde naamndii laaɓal e darnde Yar'Adua e waɗde ndee suɓngo.Haaldude e sosiyetee petroŋ e2019 e ƴellitaare e nder diiwaan Niiseer e kiris e nder diiwaan Niiseer ina mbaawnoo daɗde so tawii yimɓe nokku oo keɓiino nafooje e ƴellitaare petroŋ e gaas. O hollitii wonde e nder geɗe keewɗe, gollotooɓe ngaddaama e nokkuuji goɗɗi e nder leydi ndii, tawi ko yimɓe nokku oo ina ngondi e caɗeele teeŋtuɗe e ŋakkeende kaɓirɗe.

E lewru marse 2010, Diiso doosɗe noddii yo Ekaette woppe sabu mum wiyde ina duppitoo eɓɓaaɗe ƴellitaare e nder diiwaan Niiseer. Bayyinaango hollitii e nder geɗe goɗɗe wonde "Mawɗo Ufot Ekaette ina jogii baawɗe, ina waawi ardaade ministeer mo sensible no ministeer Delta Niger nii."

## Tuugnorgal
Moses Ekpo

**Moses Frank Ekpo listenR** (jibinaama nder jihawol Akwa Ibom) woni siyaasaajo lesdi Naajeeriya, o laati cukko guwerneer lesdi Akwa Ibom. O anndiranoo ko "Kaaw Mo"..".

## Tuugnorgal
Bede Eke

**Bede Uchenna Eke** (jibinaa ko hitaande 1972 to Nguru Umuaro, diiwaan Ngor Okpala, diiwaan Imo, Naajeeriya) ko siyaasyanke e depitee e nder suudu sarɗiiji to suudu sarɗiiji leydi ndii, lomtotooɗo Aboh Mbaise/Ngor Okpala e nder diiwaan fedde nde. Lomtii mo ko Albeer Kibuzo Agulanna.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
E hitaande 1985, Hon. Bede Eke fuɗɗii jaŋde mum ko e duɗal leslesal renndo Umuaro, o heɓi heen seedantaagal jaŋngirde adannde. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Nguru Umuaro Community College, o heɓi kadi Diisnondiral jaŋde Afrik worgo e hitaande 61991. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Imo State, o heɓi dipolom makko.

## Golle politik
E hitaande 2015, Eke suɓaama les njiimaandi lannda Demokaraasi Yimɓe (PDP) e nder wooteeji mawɗi leydi Naajeeriya 2015 ngam wallitde diiwaan Aboh Mbaise/Ngor Okpala to suudu sarɗiiji (Naajeeriya). E hitaande 2019, ɓesngu Aboh Mbaise/Ngor Okpala fiiltii mo e manndaa ɗiɗaɓo.

E hitaande 2009, ko famɗi fof sappo e sukaaɓe waasɓe jaŋde leslesre ummoriiɓe Ngor-Okpala puɗɗii janngude e nder duɗe jaaɓi haaɗtirde ceertuɗe e nder leydi Najeriya e dow ballal makko e porogaraam bursiiji.

E hitaande 2017, Eke hollitii kuuge ɓurɗe tiiɗde ngam ƴattaade sariya jowitiiɗo e hakkeeji aadee, O hollitii kadi sosde sariya ka haɗi Naajeeriya’en ɓurɓe duuɓi 70 waawde tawtoreede woote gardagol leydi.

## Nguurndam neɗɗo
Eke ina weltii e dewgal mum, ina barkini e sukaaɓe.

## Tuugnorgal
Oludaisi Elemide

**Rt Hon Oludaisi Elemide** woni siyaasaajo lesdi Naajeeriya, jooni o woni hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Ogun. O suɓaama hooreejo suudu ndun ñalnde 23 lewru Yarkomaa 2024 caggal nde Olakunle Oluomo woppitaa laamu ngam tuumeede ƴaañde kaalis e toowde e nder terɗe suudu sarɗiiji.Elemide, tergal All Progressive Congress ko tergal tataɓal e nder Dowlaaji Dentuɗi ngam lomtaade Ossembde.

Elemide suɓaama ngam ardaade ko Adegoke Adeyanju mo Kongres (APC) lomtotooɗo Yewa North 1, kadi ko Adeniran Ademola kadi mo APC lomtotooɗo diiwaan Sagamu II. O suɓaama e dow nanondiral e terɗe 22 tawtoraaɗe woote ɗee kala. Elemide dañii hooreejo suudu sarɗiiji leydi ndi e nder udditgol mum e lewru suwee 2023 kono o dañii caɗeele e gardagol leydi ndi.

## Tuugnorgal
Olubiyi Fadeyi

**Olubiyi Fadeyi-AjagunlalistenR** ko siyaasyanke Naajeeriya, ko o neɗɗo moƴƴo, ko o tergal e nder suudu sarɗiiji 10ɓuru to diiwaan senatoruuji Osun. Fadeyi ko tergal PDP, o fooli hooreejo ardiiɗo lesdi Naajeeriya, Senator Ajibola Basiru, mo ardiiɗo lesdi Naajeeriya, nder cuɓi 2023. Fadeyi ko sosɗo fedde Ajagunla, fedde nde wonaa laamuyankoore, fedde wiyeteende The Fane Group e otel Harvard e suiteeji to Ile Ife.

## Golle politik
Fadeyi mo PDP heɓi jooɗorde senateeruuji diiwal Osun hakkundeere e nder wooteeji senateeruuji 25 lewru nduu hitaande 2023 caggal nde o suɓii 134 229 ngam foolde senateer jooɗiiɗo jooni oo e kaaldiiɗo senateeruuji 9, Ajibola Bashir mo APC mo heɓi 117 609 woote.

## Tuugnorgal
Akon Eyakenyi

**Akon Etim Eyakenyi listen** (jibinaa ko 24 lewru feebariyee 1960) ko neɗɗo dawruɗo leydi Najeriya, ko o cukko guwerneer diiwaan Akwa Ibom hannde. O woniino senateer to Akwa Ibom Sud tuggi 2019 haa 2023. Ko adii nde o suɓetee e senateer, o woniino jaagorgal leydi, koɗki e ƴellitaare wuro tuggi 2014 haa 2015 e gardagol hooreejo leydi Goodluck Jonathan.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Eyakenyi jibinaa ko hitaande 1960 e nder galle mawɗo Uweh Isangedihi to nokku laamu Urue-Offong/Oruko to diiwaan Akwa Ibom. E hitaande 1968 o naati duɗal leslesal laamu, Uko Uyokim ɗo o timmini seedantaagal makko gadanal e hitaande 1974. E hitaande 1974 o naati e duɗal jannginooɓe Methodist to Oron, o heɓi seedantaagal jannginooɓe tolno ɗiɗaɓo e hitaande 1979.

E hitaande 1983, Eyakenyi winnditii to duɗal jaaɓi haaɗtirde Calabar, o heɓi seedantaagal jaŋde leydi Najeriya (NCE) e hitaande 1986. E hitaande 1990, o heɓi seedantaagal jaŋde leslesre (B.Ed) to duɗal jaaɓi haaɗtirde Calabar. Caggal ɗuum o heɓi Master e jaŋde (M.Ed) e hitaande 2010 e Doktoraa Filosofi (Ph.D) e jaŋde janngirɗe e hitaande 2014.

## Kugal
Eyakenyi fuɗɗii golle mum ko jannginoowo nde o toɗɗaa Mistress I & II e nder fedde jaŋde dowri Cross River, ɗo o golli gila 1986 haa 1993. E hitaande 1991, nde o woni jannginoowo, o toɗɗaa ko gardiiɗo jaŋde, sukaaɓe, dingiral e pinal to Oron. Caggal ɗuum, o golliima e ministeer jaŋde diiwaan Akwa Ibom tuggi 1993 haa 1999, o woniino ofisee jaŋde. E hitaande 1999, o toɗɗaa ngam golloraade e nder fedde jaŋde diiwaan Akwa Ibom.

E hitaande 2000, o toɗɗaama Komiseer ko feewti e njulaagu, njulaagu e turism e nder diiwaan Akwa Ibom e laamu Victor Attah. E hitaande 2013, Godswill Akpabio toɗɗii mo hooreejo fedde duɗe karallaagal diiwaan Akwa Ibom. O woniino hooreejo fedde nde haa nde hooreejo leydi Goodluck Jonathan toɗɗii mo jaagorgal leydi, koɗki e ƴellitaare wuro e hitaande 2014.

## Senaa
E hitaande 2018, Eyakenyi hollitii anniya mum ngam tawtoreede woote senaa ngam tawtoreede diiwaan senaa Akwa Ibom Sud. E lewru oktoobar 2018, o tawtoraama woote gardagol leydi (PDP), o yalti e woote gardagol leydi. Ñalnde 25 feebariyee 2019 o bayyinaama wonde o dañii njeenaari woote gardagol leydi 2019 ngam lomtaade diiwaan senateer Akwa Ibom Sud. E hitaande 2021, o waddi kuugal ngam sosde gardiiɗo konu leydi Naajeeriya nder senaa.

## Nguurndam neɗɗo
O resii omo jogii sukaaɓe e taaniraaɓe.

## Tuugnorgal
Effiom Ekeng Edet

**Effiom Ekeng Edet heɗtoR** ko siyaasyanke Naajeeriya mo PDP.

## Golle politik
O suɓaama nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Cross River nder wooteeji lesdi haa Akpabuyo nder hitaande 2022. Suɓol lesdi man fuɗɗi bee maayde depiteejo lesdi Elizabeth Ironbar.

## Tuugnorgal
Emmanuel Go'ar

**Emmanuel Go’ar** ko siyaasaajo leydi Naajeeriya, o laati hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Plateau haa Jos diga lewru abriil 2007 haa o woppi laamu nder lewru feebariyee 2009.Kuutoragol ngol ina jokkondiri e hare hakkunde hooreejo leydi ndi hono Umaru Yar'Adua e guwerneer diiwaan Plateau, Jonah Jang, ngam haɓaade caɗeele seernaaɓe to Jos, laamorgo diiwaan Plateau.

Emmanuel Go’ar suɓaama nder suudu sarɗiiji leydi Plateau e hitaande 2007, o woni kanndidaa lannda PDP, o waɗi hooreejo suudu sarɗiiji. E lewru noowammbar 2007, woote makko mbaylaama sabu woote ɗee njaltinaama e logo lannda Demokaraasi (DPP) luulndiiɗo mo, kono o jokki e jooɗorde makko e nder ñaawoore wullita..

## ango caggal ɗuum.
E lewru marse 2008, suudu sarɗiiji diiwaan Plateau rokkii guwerneer biyeteeɗo Jonah Jang mbaawka toɗɗaade hooreeɓe goomuuji toppitiiɗi dipiteeji nokkuuji ɗii. Governor o ina anniyii hunnaade kanndidaaji lannda Peoples Democratic ngam heɓde jappeere laamu. Koolol lanndaaji siyaasaaku lesdi Naajeeriya hoosi batakewol cemmbiɗinki haa Emmanuel Go’ar ngam o laato hooreejo kawtal lesdi Naajeeriya. Polis'en maɓɓi cuuɗi lanyol lesdi Naajeeriya (ANPP) ngam anniyaaji maɓɓe ngam seppooji dow kuugal man.

E lewru Oktoobar 2008, Emmanuel Go'ar janngi ɓataake ummoraade e guwerneer Jonah Jang ngam ɗaɓɓude e suudu sarɗiiji yo fus goomuuji laamu nokkuuji toppitiiɗi, caggal ɗuum wooteeji.E lewru Duujal 2008, caggal fitinaaji e nder wooteeji diisnondiral ɗi ko ina tolnoo e 300 neɗɗo maayi heen, suudu sarɗiiji nduu ƴetti kuulal ngal Emmanuel Go’ar siifondiri, ngal noddi muñal hakkunde Kerecee’en e juulɓe e nder diiwaan hee, ngal yetti laamuuji Fedde nde e laamuuji diiwaan Plateau ngam ƴaañde ko yaawi e nder diiwaan hee. E lewru Yarkomaa 2009, caggal nde 26 tuumaaɗo yoɓeede nanngaaɓe e nder diiwaan Plateau, ndartinaama to Departemaa toppitiiɗo ko fayti e ñaawoore, to Abuja, Emmanuel Go’ar wiyi wonde suudu nduu ina sosa goomu nguu ngam waɗde wiɗtooji e dow kiris oo e feewnude ŋakkeende e kala sariyaaji wooteeji nokkuuji ɗii.

Go'ar woppitaama e lewru feebariyee 2009 caggal nde 17 e nder 24 terɗe Asaambele ɗee ciifi ɗaɓɓaande ngam wiyde wonde o waawaa, hay so tawii o heddii ko e tergal Asaambele ndee.Caggal nde o woppitaa laamu, Go'ar lomtii ɗum ko Istifanus Kaleb Mwansat.E lewru abriil 2009, ñaawirdu kuuɓtodinndu nduu jaɓaani wullitaango Go'ar e kuulal ngal lewru noowammbar 2007, ngal haɗi suɓngo makko.Kono o dañii wooteeji garooji ɗii e lewru suwee 2009. Ko o balloowo tiiɗɗo guwerneer Jonah Jang, suɓaade Go'ar firti ko fedde e nder asaambele leydi Plateau ina miijo ittude guwerneer oo, alaa ko ɓuri ɗum heewde e 2/3.

## Tuugnorgal
Hassan Jonga

**Hassan Jonga** ko tergal cuɓaaɗo e nder suudu sarɗiiji leydi ndii e nder diiwaan Nangere/Potiskum mo diiwaan Yobe, leydi Najeriya. O fuɗɗii laamu ko e lewru mee 1999 to asaambele ngenndi 4ɓo. Lomtii mo ko biyeteeɗo Faatima Talba. O jeyaa ko e lannda leƴƴi Najeriya fof (ANPP).

## Tuugnorgal
Rex Flint George

**Rex Flint George** woni siyaasaajo lesdi Naajeeriya, o ɗon huuwa dow ko laarani budget e taskaramji faggudu nder jiha Bayelsa les guwerneer Douye Diri..

## Golle politik
Flint adii toɗɗaade ko Komiseer toppitiiɗo golle teeŋtuɗe (Bayelsa Central). E lewru abriil 2024, o toɗɗaama kadi komisariyaajo bidsee e peewnugol faggudu to diiwaan Bayelsa.

In his role, he leads the Ministry of Budget and Economic Planning, which is responsible for preparing the state’s budgets, coordinating economic planning, and advising the government on fiscal policy.

E nder darnde makko, omo ardii ministeer bidsee e peewnugol faggudu, ko kañum halfinaa peewnugol bidjeeji leydi ndii, yuɓɓinde peewnugol faggudu, e wasiyaade laamu nguu e politik kaalis.

## Ƴeew kadi
Diiso kuuɓtodinngo leydi Bayelsa

## Tuugnorgal
Ibrahim Khalid Mustapha

**Ibrahim Khalid Mustapha** woni siyaasaajo lesdi Naajeeriya, nden boo o laati senatorjo mo lesdi Kaduna, nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya 10ɓiire. O fooli luutndiiɗo maako Sulaymaan Abdu Kwari, ɓaawo o suɓaama nder cuɓi lesdi Naajeeriya 2023. O woniino tergal suudu sarɗiiji lomtotooɗo diiwaan fedde Soba gila 2007-2015 ngam Asamblee 6 e 7. O jeyaa ko e lannda Demokaraasi Yimɓe (PDP).

## Fiilngo arano
Mustapha heɓi nasaraaku nder cuɓi arandeeji PDP bee 257 woote, ɗum waɗi mo kanndidaajo PDP laawɗuɗo nder cuɓi lesdi Naajeeriya 2023..

## Ƴeew kadi
Diiwaan senateeruuji Kaduna worgo.

## Tuugnorgal
Kashim Ibrahim-Imam

**Kashim Ibrahim-Imam jibinaa** ko ñalnde 8 lewru Mbooy hitaande 1962, o woniino dawriyanke Naajeeriya, o wonnoo ko laabi ɗiɗi kanndidaajo lannda yimɓe leydi Naajeeriya (PDP) ngam suɓaade hooreejo leydi Borno e hitaande 2003 e hitaande 2007, o fooli laabi ɗiɗi ɗii fof e kanndidaajo lannda yimɓe leydi Naajeeriya (ANPP) Ali Mo.

## Fuɗɗoode golle
Ibraahiima-Imaam jibinaa ko e galle politik. Baaba makko, hono Ibrahiima Imam, ko kañum woni doole doolnuɗe e nder dingiral sukaaɓe Borno yahruɓe yeeso. O heɓi dipolomaaji makko e ganndal siyaas e jokkondiral faggudu hakkunde leyɗeele to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ahmadu Bello, Zaria e duɗal jaaɓi haaɗtirde Maiduguri. Ndeen o naatii e banke. O hokkaama tiitoonde "Mutawalli Borno", diisneteeɗo mawɗo to Shehu (laamɗo aada) Borno.O wonnoo ko sehil cukaagu makko e gollodiiɗo njulaagu e gaño makko politik to diiwaan Borno, hono Ali Modu Sheriff.

E nder wakkati laamu lesdi Naajeeriya ko juuti, Ibraahiima-Imam woni hooreejo lesdi Borno, lannda Social Democratic(SDP). Itti mo e ngaal jappeere ko Maina Maaji Lawan, Guwerneer diiwaan Borno e oon sahaa. Ibraahiima-Imaam ko tergal Hope 93, fedde politik ardiinde kampaañ MKO Abiola e wooteeji 1993.

## Republique nayaɓere
Ibrahim-Imam toɗɗaama hooreejo leydi ndi'i haa suudu joonde diidaaɗi lesdi ndi'i, nden fuɗɗam laamu hooreejo lesdi Olusegun Obasanjo.

E nder wooteeji ɗi PDP waɗi e lewru feebariyee 2003 ngam suɓaade hooreejo leydi Borno, Ibrahim-Imam wiyiino wonde ina haɓa e feccere ngam haɗde Lawan wontude guwerneer kadi.O foolii e nofru 4 woɗɓe ngam suɓaade PDP e wooteeji guwerneer, o dañii 177 e nder 185 wooteeji. E nder wooteeji lewru abriil, Ali Modu Sheriff mo lannda leƴƴi Naajeeriya fof (ANPP) heɓi 581 880 woote, Kashim woni ɗiɗaɓo e 341 537 woote ngam PDP e guwerneer jooɗiiɗo jooni oo, Mala Kachalla, mo ummiima e ANPP ngam tawtoreede woote, ga3AD65. Kashim wiyi woote ɗe ngonaa nuunɗuɗe, ngonaa laamuyankooje. O tawtoraama kadi wooteeji 2007, o fooli Sheriff kadi.

E lewru abriil 2008 Ibraahiima-Imam wiyi wonde gonnooɗo cukko hooreejo leydi ndii, hono Atiku Abubakar, yamiri yo galle mum loppit sabu ko o jokkitiiɗo e gonnooɗo hooreejo leydi ndii, hono Obasanjo. Atiku yeddi ko haalaa koo.

## Tuugnorgal
Saidu Samaila Sambawa

**Saidu Samaila Sambawa** ko siyaasyanke Naajeeriya. Ko o tergal lannda Demokaraasi Leƴƴi, o ardii Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Pijirlooji e Ƴellitaare Renndo haa e lewru suwee 2006, nde o lomtinaa Bala Bawa Ka'oje.

## Tuugnorgal
Tim Owhefere

**Tim Kome Owhefere** (16 suwee 1963 – 27 lewru Yarkomaa 2021) ko awokaajo e siyaasaajo leydi Naajeeriya, kadi ko o tergal e suudu sarɗiiji leydi Delta, lomtotooɗo diiwaan Isoko worgo e nder suudu sarɗiiji leydi Delta 7ɓo. O woniino kadi hooreejo Majority e nder suudu sarɗiiji leydi Delta.

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Tim Kome Owhefere jeyaa ko e wuro wiyeteengo Akiewhe-Owhe, to Isoko worgo, to diiwaan Delta, to leydi Nijeer. O fuɗɗorii jaŋde makko ko e duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu, to Ughelli, to diiwaan Delta, hade makko yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Politeknik to diiwaan Delta, to Ozoro ɗo o janngi jokkondiral hakkunde yimɓe. O yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde karallaagal Yaba ɗo o heɓi HND e baylugol e jokkondiral. O jokki jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos ɗo o heɓi dipolom sariya e B.L. ummoraade e Duɗal sariyaaji leydi Najeriya. Caggal mum o noddiraa to bar Najeriya.

## Golle politik
E hitaande 2007, Owhefere heɓi jooɗorde ngam lomtaade diiwaan Isoko worgo to suudu sarɗiiji diiwaan Delta.O woniino mawɗo Whip, Ardiiɗo Majority e hooreejo, Goomu suudu dow humpitooji suudu suudu sarɗiiji leydi Delta.E lewru abriil 2021, o lomtii ɗum ko Jude Ogbimi.

## Wade
Owhefere maayi ñalnde 27 lewru bowte hitaande 2021 to nokku cafrirɗo fedde nde, Asaba, diiwaan Delta, leydi Naajeeriya.

## Himobe
Kamwenge

**Kamwenge** ko wuro wonngo e diiwaan hirnaange leydi Uganndaa. Ko ɗoon woni nokku gardiiɗo diiwaan Kamwenge.

## Wakere
Kamwenge woni ko hedde 300 kiloomeeteer (190 mi) bannge hirnaange Kampala, laamorgo leydi Uganndaa, wuro ɓurngo mawnude. Ɗum ko hedde 70 kiloomeeteer (43 mi), e laawol, fuɗnaange-rewo Fort Portal, wuro ɓurngo mawnude e nder diiwaan Toro. Koɗkiiji wuro man woni 0°11'10.0"N, 30°27'14.0"E (Njuutirki:0.186111; Njuutirki:30.453889).

## Ummatore
Yimɓe Kamwenge e hitaande 2002 limtaama fotde 13 320 e binnditagol yimɓe leydi ndii. E hitaande 2010, Biro toppitiiɗo limgol leydi Uganndaa (UBOS) limtii wonde yimɓe leydi ndii ina tolnoo e 16 100 neɗɗo. E hitaande 2011, UBOS limtii yimɓe 16 300.[5] E nder binnditagol yimɓe leydi ndii e hitaande 2014, yimɓe ɓee mbaɗtaa ko 19 240 neɗɗo.

## Toɓɓe nafooje
Toɓɓe ɓeydooje nafoore ɗee ina tawee e nder wuro ngoo walla sara mum : gardiiɗo njuɓɓudi diiwaan Kamwenge
birooji Diiso wuro Kamwenge
Luumo hakkundeejo Kamwenge
Jaaɓihaaɗtirde Kamwenge to duɗal jaaɓi haaɗtirde Pentekosta to Uganndaa
Staasiyoŋ kuuraa Mpanga, woni ko e Mpanga, ko ina wona kiloomeeteeruuji 18 (11 mi), e laawol, to fuɗnaange-rewo wuro ngoo
Laawol Nyakahita-Kazo-Kamwenge-Portal Fort laawol ngol kilooji 208 (129 mi) ɗon rewa nder wuro man.

## Ƴeew kadi
Doggol gure e gure e nder leydi Uganndaa
## Himobe
Benjamin Mzondu

**Benjamin Mzondu** ko siyaasaajo Naajeeriya, o laati tergal wakiiliijo lesdi Guma/Makurdi nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya. O jibinaa ko e hitaande 1980, o jeyaa ko e diiwaan Benue. O lomtii Dominik Dikson Tarkighir, o suɓaama e hitaande 2019 e nder Asaambele ngenndi e les njiimaandi lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP). O artii e wooteeji 2023 kono o dañii heen Dickson Tarkighir, gardinooɗo lannda (APC). Mzondu luulndiima ko wooteeji ɗii mbaɗi to Ñaawirde Toownde, sabu ko Tarkighir fenaande binndanɗe mum, e waasde waawde tawtoreede wooteeji ɗii.

## Tuugnorgal
Simon Davou Mwadkwon

**Simon Davou Mwadkwon** (jibinaa ko 25 lewru juko hitaande 1968) ko siyaasaajo e jannginoowo leydi Naajeeriya, o laati hooreejo lesdi Naajeeriya gila lewru juko haa lewru oktoobar 2023. Ko kanko woni senateer wakiiliijo diiwal senateeruuji Plateau North gila lewru juko hitaande 2023 haa o woppitaa nder suudu kiitaaji App2ber2.

Ñalnde 3 feebariyee 2024, waktuuji seeɗa ko adii wooteeji ɗi ñaawirde appeal yamiri, Mwadkwon e ardiiɓe lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP) to diiwaan Plateau pellitii jaɓde kanndidaa lannda Demokaraasi Action (ADP), laamɗo Pam Mwadkon Dayang, ngam yaltude e diiwaan Plateau North se wonti humpito renndo.

## Himobe
Ahmed Musa (politician)

**Ahmed Musa Ibero** ko siyaasyanke mo leydi Naajeeriya woni lesdi Demokaraasi. O woniino jaagorgal e laamu Shagari.

## Tuugnorgal
Abdulkadir Segilola Ramat

**Abdulkadir Segilola Ramat ListenR**(jibinaa ko 17 lewru Seeɗto hitaande 1968) ko siyaasyanke Naajeeriya e cukko hooreejo suudu sarɗiiji 8ɓo suudu sarɗiiji diiwaan Kwara lomtotooɗo diiwaan Ilorin hakkundeejo suudu sarɗiiji diiwaan Kwara e hooreejo suudu sarɗiiji leydi Najeriya (Nige).

## Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Abdulkadir jibinaa ko ñalnde 17 lewru Seeɗto hitaande 1968, to wuro Ilorin, e nder diiwaan Kwara, to leydi Najeriya. O timminii bakkaa makko e ganndal defte e humpito, omo jogii seedantaagal makko e golle ordinateer.

## Kugal
Abdulkadir woniino balloowo keeriiɗo debbo gadano diiwaan Kwara hakkunde 2004 e 2007 e balloowo keeriiɗo mawɗo guwerneer dow porogaraam ngam haɓaade baasal e hitaande 2007 e laamu Senator Bukola Saraki hono guwerneer kuuɓtodinɗo diiwaan Kwara.

## Tuugnorgal
Duɗal Almaañ hakkunde leyɗeele to Biriksel

**Duɗal Almaañ hakkunde leyɗeele to Biriksel** (Almankoore: *Internationale Deutsche Schule Brüssel*, *iDSB*) ko duɗal hakkunde leyɗeele Almaañ to Wezembeek-Oppem, Brabant Flamand, Beljik, saraaji Biriksel. Sosaa ko e hitaande 1803, ina waɗi fotde 560 almuudo e 80 gollotooɓe.

Almuɓɓe ɓooyɓe teskinaaɓe:

Sofi Tassignon, jimoowo jazz Beljiknaajo, jimoowo

Fabian Thylmann, jom ngalu Almaañnaajo, jom ngalu

Christine von Brühl, winndiyanke e jaayndiyanke Almaañnaajo

## Himobe
Abdulmojeed Mogbonjubola

**Abdulmojeed Mogbonjubola** ko architect Naajeeriya, jom filu, e siyaasaaku, o laati Komisinaajo kuuɗe jama'aare, kuuɗe, e yahdu nder jiha Oyo diga 2025. O laati ko adii ɗum bana cukko hooreejo hukuumaaji lesdi Naajeeriya diga 2019, ngam Enviment3 as 2020 Jawdi, lesdi Oyo diga 2023 haa 2025.

## Jaangirde
Mogbonjubola janngi ko ganndal mahdi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Obafemi Awolowo.

## Kugal
Mogbonjubola golliima ko ina ɓura duuɓi sappo e golle mahngo, ko kanko woni gollodiiɗo mawɗo e Cadarch Limited. Ko adii nde o toɗɗaa cukko hooreejo gollordu guwerneer diiwaan Oyo, Seyi Makinde, o wonnoo ko gardiiɗo gollordu Trèvo LLC. Mogbonjubola ko tergal lannda leƴƴi demokaraasi to diiwaan Oyo. E hitaande 2019, o waɗaama cukko hooreejo koorɗi guwerneer Seyi Makinde. E hitaande 2023, e nder manndaa ɗiɗaɓo Makinde, Mogbonjubola toɗɗaama Komisariyaa toppitiiɗo ko fayti e nokkuuji e jawdi.E lewru mee 2025, o artiraa e Ministeer golle laamu, njuɓɓudi, e yah-ngartaa, golle ɗe o jokki e jogaade.

## Himobe
Akande Opeyemi Modiu

**Akande Opeyemi Modiu** woni siyaasaaku lesdi Naajeeriya, jooni o ɗon wakiiliijo lesdi Ibadan haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Oyo. O jeyaa ko e lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP).

## Golle politik
Akande Opeyemi Modiu suɓaama ngam wakiiliijo lesdi Ibadan Fombina-Fuunaange I nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Oyo. Ko o tergal e asaambele 10ɓo diiwaan oo, kadi ko o tergal gadanal e nder asaambele.

## Tuugnorgal
Osakwe Modestus

**Osakwe Abiazie ModestusListenR** ko siyaasaajo Naajeeriya, jooni o woni wakiliijo lesdi Isu haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Imo.

## Tuugnorgal