Gabrielė Petkevičaitė-Bitė

**Gabrielė Petkevičaitė** (18 marse 1861 – 14 suwee 1943) ko jannginoowo, binndoowo, daraniiɗo Lituwaani. Innde makko binndol **Bitė** ( *Bee* ) haa jooni ina jeyaa e innde makko cakkitiinde. E hirjinde Povilas Višinskis, o naati e nguurndam renndo, o fuɗɗii binndol makko e hitaande 1890, o wonti tergal mawngal e nder Fedde Ngenndiije Dentuɗe Lituwaani . Ko kanko woni sosɗo e hooreejo fedde Žiburėlis ngam rokkude ballal kaalis e almudɓe ŋakkiraaɓe, gooto e ardiiɓe jaaynde *wiyeteende Lietuvos žinios*, kadi ko kanko woni tergal tiiɗngal e nder dille rewɓe. E hitaande 1920, o suɓaa e nder Asaambele ngenndi Lituwaani, o ardii batu mum gadano. Binndol makko goongawol ngol tuugnii ko e yuurnitaade batte bonɗe ɗe ŋakkeende potal renndo jogii . Golle makko ɓurɗe mawnude, deftere *Ad astra* (1933) nde pecce ɗiɗi, ina hollita ummital ngenndiwal Lituwaani . O wondi e Žemaitė, o winndi pijirlooji keewɗi. Deftere makko, nde o joginoo e wolde adunaare adannde, yaltinaa e hitaande 1925-1931 e hitaande 2008-2011.

## Nguurndam

### Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
Petkevičaitė jibinaa ko to galle Puziniškis, e nder diiwaan Panevėžys, e nder galle tedduɗo Lituwaani .  Baaba makko, jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kiev, ko doktoor, wonti gardiiɗo opitaal to Joniškėlis . O yurmiima Narodnik en Riisi teeŋtinɓe gollanaade yimɓe heewɓe.  Nde o heɓi duuɓi jeenay, yumma Petkevičaitė maayi e rafi tifus, nde o woni ɓiɗɗo mawɗo o fuɗɗii toppitaade miñiraaɓe makko njoyo hay so tawii ko o baawɗo (deformé spine).  Waajibi e gollal woɗɓe ina njokki wonde geɗe teeŋtuɗe e nguurndam e golle Petkevičaitė. O heɓi jaŋde makko ko e galle makko e juuɗe Laurynas Ivinskis (e hitaande 1866-1868)  e jannginooɓe woɗɓe.  Caggal nde o heɓi bak makko e duɗal sukaaɓe rewɓe keeringal to Jelgava e hitaande 1878, Petkevičaitė gollodiima e baaba mum e nder farmasi, o janngini ɗum e ɗemngal Lituwaani, o bonni kuulal jaayɗe Lituwaani .  O yiɗiino jokkude jaŋde makko e janngude hiisa to duɗal jaaɓi haaɗtirde, kono baaba makko jaɓaani ɗum kadi o nanii o nanngaama e nguurndam diiwaan oo e golle galle makko e njuɓɓudi manor.  O timminii jaŋde makko e nder wuro Deltuva e hitaande 1885, haa o winndi deftere e hitaande 1889, kono nde yaltinaaka.  E lewru feebariyee 1885, o wonti yumma-goom ɓiyiiko gorko biyeteeɗo Sofija Chodakauskaitė.

### Golle renndo e nder Laamaandi Riisi

Winndannde makko adannde yalti ko e jaaynde *Varpas* e hitaande 1892, nde haali ko faati e geɗe rewɓe.  E hitaande 1893, o sosi fedde Žiburėlis ngam wallitde kaalis e almudɓe doolnuɓe, o wonti doole mum. E hitaande 1894, o hawri e Povilas Višinskis rokkuɗo mo *Piršlybos* (Eɓɓoore ndee), binndol gadanol ngol Žemaitė winndi. Golle ɗee ko Jonas Jablonskis feewni ɗum ngam grammar e binndol, ɗe njaltini ɗum ngam udditde golle binndol Žemaitė.  O wondi e Višinskis, o waɗii yeewtere adannde e ɗemngal Lituwaani, nde sariya yamiri. Komedi koyɗol, *Amerik e nder suudu lootorde*, waɗiraa ko e lewru ut 1899 to Palanga . Caggal maayde Vincas Kudirka, o winnditii e jaaynde wiyeteende *Varpas* . O woniino kadi tergal e Fedde Geographique Imperial Russian, o wallitii binndanɗe dow toɓɓe etnogaraafi e nder binndanɗe mum. 

E lewru mee 1920, o suɓaama e Asaambele Doosgal leydi Lituwaani, o woni tergal ɗiɗaɓal ɓurngal mawnude e asaambele ndee (ɓurɗo mawnude oo, hono Simon Yakovlevich Rosenbaum, haaldaani ɗemngal Lituwaani),   o ardii jonnde mayre adannde hade hooreejo suɓeede.  Kono o woppi golle ko lebbi nay tan caggal ɗuum.  E lewru suwee 1920, o tawtoraama batu go’aɓuru fedde hakkunde leyɗeele ngam suɓaade rewɓe to Geneve.  E hitaande 1919, e noddaango Juozas Balčikonis, o fuɗɗii jannginde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Panevėžys . O jannginii ɗemngal Lituwaani, binndol, daartol ɓooyngol kam e ɗemɗe Poloñ e Almaañ.  E wondude e Juozas Zikaras, Petkevičaitė peewni uniforme duɗal sukaaɓe rewɓe, ko ɓooyaani koo ɗum jaɓaa e nder leydi ndii, ɗum dartinaa tan ko hedde 1990.  Note makko e nder suudu janngirdu e binndol winndere ndee ƴettaa, yaltinaa e hitaande 1922 e 1924 deftere janngirnde ɗiɗmere-volume. 

## Tuugnorgal